1876.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 22 Δεκεμβρίου 1876.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 10 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τῶν κίτρων νὰ τὸ προτάξῃ παντὸς ἄλλου, διότι ἄλλως καταστρέφονται συμφέροντα· παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ σᾶς δώσῃ περὶ τούτου πληροφορίας.

§2ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δύναται νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, διότι βλάπτεται καὶ ἡ νῆσος.

§3ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀναγνώσατέ το, παρακαλῶ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§5ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον; (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο παραδεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν κίτρων εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν).

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναγνώσατε, κ. πρόεδρε, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ πυριτιδοποιΐου.

§8ΤΙΝΕΣ. Ὁ προϋπολογισμός.

§9ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ περὶ ἐκβολάδων.

§10Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα ἦλθε καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀγορευσάντων καὶ ἐκ μέρους τῶν ὑποβαλόντων τροπολογίαν. Πρὶν ὑποβληθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου ἐνώπιόν σας, ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ λάβῃ τὴν γνώμην πολλῶν συναδέλφων ἐντίμων καὶ διακεκριμένων. Ἐν τῷ συμβουλίῳ ἐκείνῳ ἐγένετο λόγος πολὺς καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διασκέψεως ἐκείνης ἦτο ἡ ὑποβολὴ τῆς σημερινῆς προτάσεως· ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν πρότασιν ὅλαι αἱ ἐκβολάδες ὑπάγονται εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, αἱ ἐκβολάδες αἱ ἐντὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη καὶ αἱ ἐκβολάδες αἱ ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ κ. Σερπιέρη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο λόγος, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐγείρω ζητήματα ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ δὲ κ. Καλλιγᾶς δι’ ἐκθέσεώς του θεωρεῖ ὅτι τὰ δικαιώματα τῆς ἑταιρίας εἶναι διάφορα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκβολάδας τὰς ἐντὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐκβολάδας τὰς ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη. Ὑπάρχει δὲ καὶ μία ἄλλη γνωμοδότησις, ὅτι ἔχει δικαίωμα ἀποζημιώσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῇ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἄλλως τε ἡ χθεσινὴ ὁμιλία τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου βουλευτοῦ Γόρτυνος ἀπέδειξε φανερὰ φανερώτατα, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος δὲν ἐπιτρέπεται ἀμφιβολία, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται διότι ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων περὶ ὧν πρόκειται, αὗται ἐχορηγήθησαν διὰ συμβολαίου ὁριστικοῦ. Ἀλλ’ ἠγέρθη ἀμφιβολία μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ῥικάκη, χθὲς, διότι εἶπεν ὅτι ἐπεφυλάχθη εἷς ὅρος· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ὁ κ. Συγρὸς διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ καταστατικοῦ λέγει (Ἀναγινώσκει). Αὐτὰ τὰ δικαιώματα ἐξασκοῦν τὰ Μεταλλουργεῖα. Βλέπετε λοιπὸν ὁποῖα ἀποτελέσματα ἔφερεν ἡ ἄγνοια τῆς ὑποθέσεως, διότι ὁ κ. Συγρὸς λέγει ὅτι παρεχώρησεν ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη. Ὅλοι γνωρίζετε, κύριοι, τὸν πυρετὸν, ὅστις κατέλαβε πάντας ἵνα ἀγοράσωσι μετοχὰς μὲ 100 καὶ 150 φράγκα ὑπερτίμησιν ὡς καὶ τὰ κατόπιν λυπηρὰ συμβάντα, τὰ ὁποῖα παραλείπω, τοῦτο μόνον λέγω ὅτι σήμερον ἡ ἑταιρία διατρέχει κρίσιν καὶ κρίσιν σπουδαίαν, διότι αἱ σκωρίαι φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐκλείπουν καθεκάστην, αἱ ἐκβολάδες αἱ πλεῖσται ἐκκαμινεύθησαν, καὶ σήμερον ἡ ἑλληνικὴ μεταλευτικὴ ἑταιρία δὲν κατορθώνει νὰ δίδῃ καθαρὸν κέρδος τὸ ἔτος εἰμὴ 68,000 δραχμὰς, ἐνῷ εἰς τὸν Σερπιέρην ἀπέδιδε 300,000 δραχμάς. Σήμερον ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων καλεῖται νὰ λύσῃ ἓν ζήτημα, ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἐλύθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ἡ ζημία, ἥτις εἶναι καὶ ζημία τοῦ τόπου. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης καταστάσεως; Νὰ λάβῃ 100,000 φράγκα. Ἔκτοτε ἡ ἑταιρία καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν σᾶς ὁμιλῶ ἐδαπάνησε 2,000,000 ὁλόκληρα διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ πλυντηρίου, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε μεταβάλλει καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ λειτουργήσῃ ὁλόκληρον μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς καὶ εἶναι ἀμφίβολον ἂν κατὰ τὴν ὅλην λειτουργίαν δὲν παρουσιασθῇ μία τις ἔλλειψις, καὶ ἡ ἑταιρία ἡ Ἑλληνικὴ δὲν κάμει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάμνῃ διαρκῶς πειράματα, τὰ ὁποῖα τὴν ὑποβάλλουν εἰς μεγάλας καὶ ἐκτάκτους δαπάνας· γνωρίζετε δὲ ὅτι ἐν τῷ τόπῳ μας δὲν κατασκευάζονται μηχανήματα πρὸς ἀντικατάστασιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν λειτουργίαν των ἀπεδείχθησαν ἀκατάλληλα· κατὰ τὸ παρελθὸν, κύριοι, ἔτος ἠναγκάσθη νὰ στείλῃ ἄνθρωπον διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ διάφορα πλυντήρια καὶ νὰ φέρῃ διαφόρους μηχανικοὺς, τοὺς ὁποίους ἡ ἑταιρία μισθοδοτεῖ ἁδρότατα, καὶ τὰ ἀποτελέσματα ποῖα εἶναι; Καὶ δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποδοθῇ κακὴ πίστις εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, διότι ἔχει συμφέρον νὰ εὐοδωθῇ τὸ ἔργον, διότι καὶ οἱ κάτοχοι θὰ λάβουν καὶ τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ· ὅλος ὁ τόπος ἔχει συμφέρον εἰς τὴν πρόοδον αὐτῆς τῆς βιομηχανίας, ἀλλ’ ὡς νέα ὡς μὴ βοηθουμένη ὑπὸ τῆς λοιπῆς βιομηχανίας ἀναγκάζεται νὰ ἐνεργῇ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, διότι τὰ πάντα πρέπει νὰ τὰ μεταφέρῃ ἐκ τῆς Εὐρώπης. Κατ’ αὐτὴν λέγω τὴν στιγμὴν, ὅτε ἡ ἑταιρία διέρχεται τοιαύτην κρίσιν, πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπ’ αὐτῆς ἕν τι τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς νομομαθὴς ἰσχυρίζεται τὸ ἐναντίον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀκριβὰ τὸ ἐπλήρωσε, διότι ἔδωσε 2,500 000 φράγκων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πετιμεζᾶς, λέγει ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρία νὰ ἔχῃ δίκας μὲ τὸν Σερπιέρη, ἐνῷ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων ὅτι τοιαύτη δυσκολία δὲν θὰ παρουσιασθῇ· ἀλλὰ λέγει, ἐπιθυμεῖ νὰ μὴν ἐνοχλῇ καὶ τοὺς τρίτους· καὶ τί κοινὸν ἔχει ὁ Περικλῆς κτλ. μὲ τὰ τῆς γαλλικῆς ἑταιρίας ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀπέχει ὁλοκλήρους ὥρας. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς λέγει, βεβαίως καθόσον ἀφορᾷ τὸν Περικλῆ καὶ τὰ ἄλλα μεταλλεῖα ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἐνοχλεῖτε, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπεχειρούσατε νὰ μᾶς ἐνοχλήσητε, τότε ἠθέλομεν σᾶς δείξει· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἡμῶν, ἀλλὰ διότι παρεμβάλλετε δυσκολίας εἰς τὰ μεταλλεῖα. Νομίζω, ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν μεταλλείων δὲν ἔχουν οὐδὲν κοινὸν πρὸς τὰς διαφορὰς τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρία μετὰ μιᾶς ξένης ἑταιρίας· καί, κύριοι, ἔχομεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχωμεν κακοὺς γείτονας, καὶ εὔχομαι πολὺ τὸ μεταλλεῖον τοῦ Περικλέους νὰ λάβῃ μίαν γειτονίαν μετὰ ὁμοίας τοιαύτης ἑταιρίας διὰ νὰ δοκιμάσῃ ποῖον εἶναι αὐστηρότερον μαστίγιον τοῦ Ἕλληνος ἢ τὸ τοῦ ξένου. Μέχρι τοῦδε, κύριοι, εἰς τὰς ἐργασίας της ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρία ἀπαντᾷ προσκόμματα, καὶ κλοπάς· αἱ ὁποῖαι δὲν χαρακτηρίζονται τοιαῦται παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων ἀλλὰ τὰς ἐχαρακτήρισε τὸ δικαστήριον. Τοιαύτη εἶναι ἡ γειτονεία, τὴν ὁποίαν εὔχομαι νὰ ἀπολαύσουν καὶ τὰ ἄλλα μεταλλεῖα. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, καὶ ἐνῷ πρόκειται σήμερον περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντιπροσωπεύονται ἐντὸς τοῦ τόπου αὐτοῦ, μόλα ταῦτα ἔρχονται ἄλλοι λέγοντες, μὴ βάζετε προσκόμματα εἰς τοὺς ξένους, εἰς τοὺς ξένους οἱ ὁποῖοι δὲν παραδέχονται τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ συμφέρον των καὶ τὸ κακόηθες συμφέρον των. Ἀλλά, κύριοι, ὑπεβλήθη χθὲς πρότασις τοῦ κ. Σούτσου, ἥτις διαιρεῖ τὸ ζήτημα καθαρῶς, καθαρότατα. Ὁ κ. Σοῦτσος διὰ τῆς τροπολογίας του ἀποδέχεται πληρέστατα τὸ ά. ἄρθρον τῆς προτάσεως, ἐννοεῖ ὅμως νὰ ἐξαιρέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ κατ’ ἐμὲ καὶ κατ’ αὐτὸν καὶ καθ’ ὅλους τοὺς νομικοὺς ἀνήκει εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρία αὐτὴ ἐπλήρωσε 2,500,000· αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Σούτσου. Ἀλλ’ ἔστω φοβεῖται ὁ κ. Ῥοντήρης ὅτι ὁ Σερπιέρης διαρκῶς ἐργαζόμενος θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀγοράσῃ τὸ Λαύριον, καὶ εἶναι πολὺ πιθανόν, κύριοι, διότι διὰ δυνηθῇ νὰ κατορθώσῃ τὸ δυσκολώτερον νομίζω ὅτι ἔχει ἀρκετὴν ἱκανότητα νὰ κατορθώσῃ τὸ ὑπόλοιπον· διότι ἦλθεν ἐδῶ πτωχὸς καὶ πένης καὶ ἐσχημάτισε μεγάλην περιουσίαν· καὶ διὰ νὰ σχηματισθῇ μία περιουσία εἶναι δύσκολον, ἡ ἀνάπτυξίς της καὶ ὁ πολλαπλασιασμός της εἶναι εὐκολώτατος.

§11ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δημοσθένης λέγει τὸ ἐναντίον.

§12Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι ἀφοῦ κατώρθωσε νὰ ὑποκλέψῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βάλβη τὴν μεγάλην Παρασκευὴν, θὰ κατορθώσῃ βεβαίως νὰ ὑποκλέψῃ καὶ ἄλλην ὑπογραφὴν ἄλλην μεγάλην Παρασκευὴν, καὶ ἀφοῦ τὸ κατώρθωσε τότε εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο, συλλογισθῆτε ἂν σήμερον δύναται νὰ τὸ κατορθώσῃ ὀλιγώτερον καὶ ὅταν ὀλίγοι Βάλβαι ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τοῦτο ἐπὶ τῇ δικαίᾳ ἀπορίᾳ τοῦ κ. Ῥοντήρη ὁ κ. Σοῦτσος εἶπε, μάλιστα νὰ λάβουν οἱ κάτοχοι τοῦ μεταλλείου τὰς ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι κεῖνται ἐντὸς τῆς περιφερείας αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐκβολάδων αὐτοῦ τοῦ μεταλλείου διὰ τὰς ὁποίας ἐπλήρωσεν ἡ ἑταιρία 2,500,000, αὐτὰς νὰ τὰς ἀφήσητε νὰ τὰς ἔχουν τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου. Ὅπως δήποτε νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον εἰς τὴν αὐτὴν διάταξιν νὰ ὑπαχθῶσι μετὰ τῶν ἄλλων μεταλλείων καὶ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐξώδευσαν 14,000,000 διὰ νὰ λύσουν τὸ μὴ ληθὲν ζήτημα τῶν ἐκβολάδων.

§13ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ λόγων πολλῶν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ ὀνόματα ἀπὸ τῶν πραγμάτων καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ πράγματα. Ζητεῖται εἰς τίνα ἀνήκουν αἱ ἐκβολάδες αἱ ὑπόγειοι· κατ’ ἐμὲ αἱ ἐκβολάδες εἶναι δημόσιαι· διατί; ἡ Βουλὴ ἐκήρυξεν ὅλας τὰς ἐκβολάδας ἀνεξαιρέτως δημοσίας· εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὗρεν ὁ ἔντιμος κ. Δεληγεώργης τὸ ζήτημα· τὸ ἐκανόνισεν διὰ μιᾶς συμβάσεως καθ’ ἣν ἔπρεπε ν’ ἀποδίδῃ ἡ ἑταιρία εἰς τὸ δημόσιον 44%· ἡμεῖς δὲ ἐκηρύχθημεν ὅλοι ἐναντίον του διότι τὸ 44% ἦτον ὀλίγον· ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ οἱ βουλευταὶ ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Ζαΐμης· ἀνεβιβάσθη κατὰ πρῶτον εἰς 50, μετὰ ταῦτα εἰς 53%· ἦλθε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη· κατὰ τὰς γνωμοδοτήσεις ὅλων καὶ τοῦ Ἄνστετ τὰ 53 ἦσαν πολλά, ἐγένετο λοιπὸν νέα σύμβασις νὰ δίδουν 35· ἔρχεται ἄλλη Κυβέρνησις καὶ αὐτὴ ἡ σύμβασις τῶν 35 εἰς τὸ πλάγι· ὅταν ἦτον ἡ σύμβασις τῶν 35 ἐγὼ καὶ ὁ Σιμόπουλος καὶ ὁ Παπαμιχαλόπουλος εἴμεθα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν· ἦλθε τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων, ἐγὼ τοὺς εἶπον τί θέλετε φίλοι μου δαπάνας, ἔξοδα προσωπικοῦ κτλ. ἀφαιρέσατε αὐτὰ εἶναι ἄβυσσος· ἂς δίδουν 30, 40 δρ. τὸν τόνον· ὁ κ. Σιμόπουλος εἶπεν ὅτι εἶναι ὀλίγον· ἤλθομεν πέρυσι· λέγω τοῦ κ. Σιμοπούλου, ἐπαναλαμβάνομεν ἐκείνην τὴν πρότασιν, τὴν παλαιάν; λέγει «μάλιστα», καὶ ἐγὼ τὴν ἔκαμα· ὕστερον παρουσιάζεται 10%. — Ἐγένετο ἡ τελευταία σύμβασις· ὑπάρχει εἰς τὸ 2ον ἄρθ. μία ῥήτρα, ἡ ὁποία λέγει, τὰς ἐκβολάδας τὰς ὑπογείους δὲν δύναταί τις νὰ ἐγγίξῃ, ἂν ἐγὼ δὲν τὸ ἐπιτρέπω. Εἰς ποῖον ἀνήκουν αἱ ἐκβολάδες; ἂν ἀνήκουν εἰς ἰδιώτας, πῶς ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰπῇ νὰ μὴ τὰς ἐγγίσουν; Λοιπὸν τὸ ζήτημα σήμερον πρόκειται ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι δημόσιαι, καὶ ὅτι τὸ ἔθνος ἀποφασίζει πάλιν νὰ τὰς διαθέσῃ· ἀλλ’ αἱ ἐκβολάδες εἶναι δημόσιαι, διότι ὅλαι αἱ παλαιαὶ συμβάσεις ἔπεσαν· ἔχετε ἀληθῶς δικαιώματα ἀλλ’ ἔχετε καὶ ὑποχρεώσεις καὶ τὸ «ἁπάσας» δὲν ἐτέθη ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε. Ὁ κ. Δεληγεώργης δὲ εἴτε κακῶς εἴτε καλῶς ποιῶν, εἴτε πιεζόμενος ὑπὸ τῶν περιστάσεων ὑπέβαλε τὴν ἑταιρίαν εἰς αὐστηροὺς ὅρους, θὰ ἔχετε τόσας καμίνους, θὰ ἐξοδεύσετε τόσα ἑκατομμύρια, θὰ παρέχετε τόσον μόλυβδον· οὐδένα ἐξ αὐτῶν τῶν ὅρων ἐξεπλήρωσεν ἡ ἑταιρία· τί ζητεῖ; θέλει τὰς ἐκβολάδας ὅτι εἶναι κτῆμά της. Κατὰ τὰς συμβάσεις εἶναι κτῆμα δημόσιον. Τώρα ἐζημιώθη ἡ ἑταιρία; πιστεύω, ἐζημιώθη, εἴτε διότι εἶναι ἀνίκανος εἴτε δι’ ἄλλους λόγους· αὐτὸ δὲν εἶναι ἔργον μας νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Τὰς ἐκβολάδας τὰς δημοσίας ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰς διαθέσῃ ὅπως θέλει. Ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε τροπολογίαν δι’ ἧς κανονίζει τὴν παραχώρησιν. Δὲν εἶναι καλή; εὕρετε ἄλλην καλλιτέραν· ἐγὼ συντάσσομαι μετὰ τῆς γνώμης τοῦ πρωθυπουργοῦ, ἐκτὸς ἂν ἄλλη τροπολογία παρουσιασθῇ εἰς τὸ μέσον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναχωρήσωμεν ἐκ τοῦ σημείου, ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶναι δημόσιαι, ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα εἶναι περιττά.

§14ΣΟΥΤΣΟΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω, κύριοι, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεώς μου. Ὁ Λαυριωτικὸς χῶρος σύγκειται ἀπὸ πολλὰ μεταλλεῖα, δὲν πρόκειται τώρα ἐδῶ περὶ τῶν ἐκβολάδων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὰς στοὰς, φρέατα καὶ σπήλαια τοῦ Περικλέους καὶ τῶν ἄλλων μεταλείων· αὐτὰ πληρέστατα ἠμποροῦν νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τοὺς κυρίους τῶν μεταλλείων· πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἐκβολάδων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν ταῖς στοαῖς, σπηλαίοις καὶ φρέασι τοῦ μεταλλείου τοῦ Σερπιέρου. Ἡ σύμβασις τοῦ 1875 δὲν ἀκυροῖ τὴν σύμβασιν τοῦ 1873, διότι ἂν τὴν ἀναγνώσητε ἐκείνην οὐδαμοῦ θὰ εὕρητε ἄρθρον καταργοῦν αὐτήν· μάλιστα ὑπάρχουν ἄρθρα διὰ τῶν ὁποίων ὀνοματίζεται ἡ σύμβασις τοῦ 1873 ὡς ὑφισταμένη· ἄρα ἡ σύμβασις τοῦ 1875 δὲν ἐμείωσε κατ’ οὐδὲν τὴν σύμβασιν τοῦ 1873. Κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1873 αἱ ἐκβολάδες τοῦ μέρους τούτου παραχωροῦνται εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων· ὥστε μὴ ἀκυρούσης τῆς συμβάσεως τοῦ 1875 τὴν τοῦ 1873 εἶναι ἑπόμενον ὅτι τὰ Μεταλλουργεῖα ἔχουν δικαίωμα ἐπὶ τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν ταῖς στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη. Ἂς προσέξωμεν, κύριοι, νὰ μὴ ἐμβάλωμεν τὸ Δημόσιον εἰς δίκας· εἶναι ὑπόθεσις τῶν δικαστηρίων. Ἐγὼ προτείνω νὰ μείνῃ ἡ πρότασις ἐκκρεμὴς ἕως ὅτου τὰ δικαστήρια ὁριστικῶς ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, μίαν ἐξήγησιν. Ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος δὲν εἶναι 7% ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, τὸν φόρον αὐτὸν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ κατὰ τὸν νέον νόμον ἡ παραγωγὴ τῶν μεταλλείων, πρὸς δὲ καὶ 5% δικαίωμα· ἑπομένως τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸ Δημόσιον εἶναι 12 καὶ ὄχι 7%. Δεύτερον ὁ φόρος αὐτὸς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐπιβάλλεται μόνον ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων· ἐπειδὴ δὲ δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις τῶν ἐκβολάδων ἐπιβάλλεται εἰς ἅπασαν τὴν παραγωγήν· ἑπομένως ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον τῆς ἄλλης παραγωγῆς, ἐὰν ἀνελογίζετο ἐπὶ μόνας τὰς ἐκβολάδας, ἀναβαίνει πλέον τῶν 12% καὶ ἴσως πλέον τῶν 20%. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησε ἂν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν χθὲς ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶναι ἀληθὲς διότι εἶναι οὐσιῶδες, ἂν ἀπεδίδοντο σήμερον εἰς τὸν κύριον τοῦ μεταλλείου αἱ ἐκβολάδες τὰς ὁποίας αὐτὸς ἐπώλησεν καὶ ἐπληρώθη δι’ αὐτάς· κατὰ τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας καὶ διὰ τοῦ ὁποίου παραχωρεῖ τὰ δικαιώματά του ὁ Συγγρὸς εἰς τὴν ἑταιρίαν, ὁ Συγγρὸς διατηρεῖ ἀκέραια τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐν ταῖς στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις· ἑπομένως αὗται δὲν ἐπωλήθησαν οὔτε ἐπληρώθησαν. Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ σᾶς ὑποβάλω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις καὶ διότι δὲν παραδέχομαι διόλου τὸν τρόπον τῆς ἐκφράσεως τοῦ κ. Σούτσου. Αἱ ἐκβολάδες ἀνήκουν ὅλαι εἰς τὸ δημόσιον καὶ πρόκειται σήμερον τὸ δημόσιον νὰ τὰς παραχωρήσῃ ὅπου θέλει, δικαίωμα οὐδεὶς ἔχει.

§16ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι πρώτην ἤδη φορὰν πρόκειται νὰ διατεθῇ δημοσία περιουσία τῇ προτάσει μόνον βουλευτοῦ καὶ ὄχι τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλω μὲ τοῦτο ν’ ἀμφισβητήσω τὸ δικαίωμα τῶν βουλευτῶν τοῦ προτείνειν νόμον· προκειμένου ὅμως περὶ διαθέσεως δημοσίας περιουσίας, νομίζω, ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν ὀφείλει καὶ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ ποσὸν τῆς διατιθεμένης περιουσίας καὶ τὰς διαφόρους περιστάσεις αὐτῆς, ἔχει πρόχειρα τὰ μέσα νὰ μελετήσῃ τοὺς διαφόρους τρόπους τῆς διαθέσεως αὐτῆς, οὕτω δὲ καταρτίζουσα τὸ προσῆκον νομοσχέδιον φέρει ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος εἰς τρόπον ὥστε τὸ νομοθέτημα νὰ ἐκπληρῇ τὸν προορισμόν του. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως τί ἐγένετο; τὴν προτεραίαν τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ἐνώπιόν σας ἡ πρότασις ὑπὸ τῶν τεσσάρων συναδέλφων, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκάλεσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐπιτροπὴν καὶ ἐκ συναδέλφων καὶ ἐξ ἑτέρων προσώπων δυναμένων νὰ γνωρίζωσι τὰ κατὰ τὰς ἐκβολάδας. Τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη σπουδαίως καὶ πολλαὶ γνῶμαι ἐξηνέχθησαν. Ἐπὶ τέλους ὁ πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν (καθόσον τοὐλάχιστον ἐνθυμοῦμαι) ἐφάνη ἀμφιβάλλων περὶ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐζήτησε τὴν προσαγωγὴν ἐγγράφων τινῶν ἰδίως δὲ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐφετείου. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἀναλάβει τὴν φροντίδα τῆς προσαγωγῆς τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, προετιθέμην νὰ παραδώσω τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅτε αἴφνης εἶδον ἐν τῇ Βουλῇ ὑποβληθεῖσαν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῶν συζητήσεών μας. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν προεκλήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, ἀλλ’ ἀπέφυγε· μόνον κατὰ τὴν τρίτην, ἤτοι χθὲς, ὑπέβαλε τροπολογίαν ἢ μᾶλλον προσθήκην εἰς τὴν πρότασιν τῶν τεσσάρων συναδέλφων, συνάμα δὲ ἐδήλωσεν, ὅτι φρονεῖ ὅτι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθη ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, ἐξήρεσε τῆς πρὸς τὴν ἑταιρίαν παραχωρήσεως τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς, ἤτοι τὰς ἐν φρέασι στοαῖς καὶ σπηλαίοις κειμένας, καὶ ἑπομένως τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου τοῦ διαθέτειν τὰς ἐκβολάδας ταύτας εἶναι ἀπόλυτον. Τῳόντι, ἐὰν ἄλλη ἦτο ἡ Κυβέρνησις τότε καὶ ἄλλη ἡ σήμερον, ἠδύνατό τις τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὴν θεωρήσῃ βάσιμον· ὅταν ὅμως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ταύτης ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίως τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἄλλο ἐπροτάθη εἰμὴ μόνον νὰ ἐπιφυλαχθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς φορολογίας τῶν τοιούτων ἐκβολάδων, θέλει ἀναγκαίως φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τῆς Κυβερνήσεως ἡ γνώμη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τοῦ κυρώσαντος τὴν σύμβασιν ἐκείνην ἦτο ὅλως διάφορος τῆς σήμερον ἐξενεχθείσης. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ὅτε ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος οὗτος τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐξήνεγκεν ἐπισήμως. Ὅταν, κύριοι, ἐν τῷ νομοθετικῷ σώματι σύμβασίς τις ὑφίσταται τροπολογίαν τινὰ καὶ μάλιστα τροποποίησιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀναίρεσιν ἑνὸς δικαιώματος σπουδαίου τῆς ἑταιρίας; μετὰ τῆς ὁποίας συνηλλάχθη ἡ Κυβέρνησις, οὐδέποτε αἱ Κυβερνήσεις προβαίνουν εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου, ἐὰν δὲν λάβουν προηγουμένως τὴν συγκατάθεσιν τῆς ἑταιρίας ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἐψήφισε τὸ νομοθετικὸν σῶμα. Ὑπάρχουν ἄπειρα προηγούμενα, διότι ἐν τῷ παρελθόντι συνταγματικῷ ἡμῶν βίῳ πολλάκις συμβάσεις ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος καὶ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐπηνέχθησαν τροποποιήσεις, πάντοτε ὅμως πρὶν ὑποβληθῇ ἡ σύμβασις εἰς κύρωσιν· ἐζητήθη ἡ συγκατάθεσις τοῦ συμβαλλομένου, εἴτε ἑταιρία, εἴτε ἰδιώτης ἦτο οὗτος. Παραλείπω τὰ ἕτερα προηγούμενα παραδείγματα καὶ περιορίζομαι εἰς ἓν τελευταῖον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δεληγεώργη. Ὅτε ἡ Βουλὴ ἐτροπολόγησε τὴν σύμβασιν τοῦ 1873, πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου, ἀπηύθυνε τὸ ὑπουργεῖον ἔγγραφον πρὸς τὴν ἑταιρίαν, εἰς ὃ συνῆψε καὶ ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς καὶ προεκάλεσε ῥητῶς τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην της, δηλ. ἂν ἀποδέχεται ἢ μὴ τὴν τροπολογίαν, ἣν ἐψήφισεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία. Ἀφοῦ δὲ ἡ ἑταιρία ἀπήντησεν, ὅτι ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν, τότε ὑπέβαλεν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Νόμον πρὸς κύρωσιν. Τοιοῦτό τι ὅμως δὲν ἔγεινεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 2 ἀνετρέπετο δικαίωμά τι ἐκ τῶν πρότερον κεχορηγημένων τῇ ἑταιρίᾳ. Τὴν ἑπομένην τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἐδημοσίευσε τὸν νόμον, ὃν προσήρτησεν εἰς τὸ καταστατικὸν αὑτῆς. Τὸ φυλλάδιον τοῦτο ἔπεμψε καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς δημοσίους. Ἰδοὺ δὲ τί ἐτύπωσε δίδουσα τὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐξήγησιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τῆς 4 Ἰανουαρίου 1876. «Διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τούτου διετηρήθη ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων ἡ κυριότης τῶν ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς ἐν φρέασι, στοαῖς καὶ σπηλαίοις κειμένων ἐκβολάδων· μόνον δὲ, ὅπως κανονισθῇ ἡ ἐξόρυξις αὐτῶν κατὰ τρόπον μὴ δίδοντα χώραν εἰς διενέξεις μετὰ τῶν μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν καὶ ἰδίως ὅπως ὁρισθῇ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν πρέπει ν’ ἀποζημιῶνται οἱ τῶν μεταλλείων ἰδιοκτῆται διὰ τὰς πρὸς ἀνεύρεσιν καὶ ἐξόρυξιν τῶν τοιούτων ἐκβολάδων (ἀνηκουσῶν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων) δαπάνας των, ἐπεφυλάχθη ἡ ἔκδοσις εἰδικοῦ νόμου.»

§17ΣΩΤΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὴ ἡ συζήτησις εἶναι κακῆς πίστεως, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξαντλούμεθα εἰς τοιαύτας συζητήσεις. Εἶναι καλὸν νὰ διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ φύγωμεν (θόρυβος).

§18ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§19ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ, καὶ τότε ἂς ἀποφασίσῃ.

§20ΧΟΪΔΑΣ. Ἀφήσατε τὸν ῥήτορα νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἰδέας του. Μὴ διακόπτετε.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας· (καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος κ. Ζαΐμης).

§22ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι κακὴ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ τῶν διακοπῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου;

§24ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἂς προχωρήσῃ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει οἱ ἀγορεύοντες νὰ ἐπαναλαμβάνωσι τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα· ἡ ἐπανάληψις εἶναι βάσανον διὰ τὴν Βουλήν. Ὁρίσετε.

§26ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοὺς ἀνυπομονοῦντας διὰ τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε τοιοῦτο ζήτημα ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ νὰ ῥίψωσιν ἐν τῷ μέσῳ τῶν συζητήσεων, ἐνῷ ὑπῆρχον καὶ ἔπρεπε νὰ προτιμηθῶσιν ἄλλα σπουδαιότερα ἀντικείμενα. Ἀφοῦ, κύριοι, σᾶς ὑπέμνησα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην εἶχε γνώμην περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τῆς 4 Ἰανουαρίου 1876, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν καὶ ἕτερόν τι, ὅτι διὰ νόμου ῥητοῦ χορηγοῦνται δικαιώματα ὡρισμένα, δὲν δύνανται ταῦτα ν’ ἀναιρεθῶσι σιωπηρῶς. Ἡ ἀνατροπὴ δικαιωμάτων, κεκτημένων δι’ ἑνὸς νόμου, πρέπει ν’ ἀναγράφηται ῥητῶς καὶ σαφῶς ἐν τῷ νόμῳ· διὰ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ν’ ἀναιρέσῃ δικαιώματα χορηγηθέντα διὰ προηγουμένου νόμου....

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος, κηρύττω, λοιπὸν περατωμένην τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον. 1. Ἐνταῦτα ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Ῥεβελάκη ἡ ἑξῆς· «Ἄρθρ. 1. Αἱ ἐν ταῖς στοαῖς, τοῖς φρέασι καὶ τοῖς σπηλαίοις ἐκβολάδες παραχωροῦνται πρὸς ἐξόρυξιν καὶ ἐκκαμίνευσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων ἐπὶ πληρωμῇ φόρου εἰς τὸ Δημόσιον 20% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν.» Εἶναι σχεδὸν ἡ αὐτὴ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν· περὶ ταύτης θὰ γείνῃ λόγος εἰς τὸ 2 ἄρθρον.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τεθῇ μεταλλείου μολύβδου.

§29ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς.

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ ἐν ταῖς στοαῖς, τοῖς φρέασιν καὶ τοῖς σπηλαίοις κείμεναι ἐκβολάδες ὅλαι κεῖνται ὑπογείως.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη συνδυαζομένη μὲ τὴν τροπολογίαν λύει τὴν ἀπορίαν. Ὁ κύριος Ῥεβελάκης δὲν ἐπιμένει.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τότε θὰ γείνῃ οὕτως· «Αἱ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς ἐν φρέασι, στοαῖς καὶ σπηλαίοις κείμεναι ἐκβολάδες παραχωροῦνται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων ἀργυρούχου μολύβδου.

§33Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ἡ προσθήκη «πρὸς ἐξόρυξιν καὶ ἐκκαμίνευσιν» εἶναι ἀναγκαία· ἐὰν παραχωροῦνται ἀπολύτως παραχωροῦνται αἱ κτήσεις, ἐνῷ πρὸς ἐκκαμίνευσιν παραχωρεῖται τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως.

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κύριοι ἀκούσατε τὸ πρῶτον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀντικαταστήσῃ τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτῆς τῆς προτάσεως. «Αἱ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς ἐν φρέασι, στοαῖς καὶ σπηλαίοις κείμεναι ἐκβολάδες παραχωροῦνται πρὸς ἐξόρυξιν καὶ ἐκκαμίνευσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων ἀργυρούχου μολύβδου ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔχει τὴν θέσιν της ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Σούτσου. Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ, θὰ ἀποτελέσῃ δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου πρώτου. «Διὰ τῆς ἀνωτέρω διατάξεως δὲν διατίθενται αἱ ἐκβολάδες, αἱ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς ἐν φρέασι, σπηλαίοις ἢ στοαῖς, αἱ κείμεναι ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου τοῦ παραχωρηθέντος εἰς τὸν κ. Ι. Β. Σερπιέρην καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτοῦ διὰ τῶν ἀπὸ 23 Αὐγούστου 1867 καὶ 31 Δεκεμβρίου 1868 Β. Διαταγμάτων. Αἱ ἐκβολάδες αὗται, παραχωρηθεῖσαι εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου διὰ τοῦ 1 ἄρθρου τῆς ἀπὸ 29 Ἀπριλίου 1873 συμβάσεως, τῆς κυρωθείσης διὰ τοῦ Νόμου ΥΟΘʹ, τῆς 28 Ἰουλίου 1873, ἀνήκουσιν εἰς τὴν εἰρημένην ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων, ἥτις ἔχει τὸ ἀποκλειστικὸν καὶ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἐκκαμινεύσεως αὐτῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κύριος Σοῦτσος ἔχει ὑποτροπολογίαν καὶ λέγει ὅτι «ἐν περιπτώσει ἀποῤῥίψεως τῆς προτάσεώς μου προτείνω ὅπως αἱ ἐν τοῖς φρέασι καὶ ταῖς στοαῖς ἐκβολάδες τῆς περιφερείας τῶν Μεταλλουργείων μείνωσιν ἀδιάθετοι μέχρι τῆς ἀπὸ τῶν δικαστηρίων ἀποφάσεως ἐπ’ αὐτῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν πρότασιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ τοῦ φόρου. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουν τροπολογίαι τοῦ κυρίου Ῥεβελάκη, Δούμα καὶ τοῦ πρωθυπουργοῦ. Ὁ μὲν κύριος Ῥεβελάκης προτείνει ὁ φόρος νὰ ὁρισθῇ εἰς 20%.

§36ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς δέχεται νὰ γείνῃ τὸ ἑπτὰ ἥμισυ, δέκα, ἀποσύρομαι.

§37Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. 10% θὰ βάλετε εἰς τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα διατρέχουν τοὺς κινδύνους τῶν φρεάτων, τῶν στοῶν καὶ τῶν ἀποτυχιῶν;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ἔχει οὕτω· «Ἄρθρον 3. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1861 νόμου περὶ μεταλλείων φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος δύναται νὰ ἀναβιβάζηται διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου εἰς 7% διὰ τὰ ἐν Λαυρίῳ μεταλλεῖα μολύβδου.»

§39ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τί ἐννοεῖτε δύναται;

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἔτος ὁ νόμος κανονίζει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ 5%· διὰ τοῦ προταθέντος ἄρθρου δίδεται ἡ ἄδεια εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ τὸ ἀναβιβάζῃ μέχρι 7%.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί τὸ κάμνετε αὐτό. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φόρου, ἠμπορούσατε νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ φόροι ψηφίζονται κατ’ ἔτος· ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται περὶ διαθέσεως κυριότητος, αὐτὸ εἶναι δικαίωμα, δὲν εἶναι φόρος. Ἠμπορεῖτε λοιπὸν νὰ εἴπητε ὅσον θέλετε ἑπτὰ, ὀκτὼ ἢ ἐννέα, ἀλλὰ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἶναι ἄδικον ν’ ἀποφασισθῇ αὐτὸ, διότι ὑπάρχουν μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐκβολάδας· διὰ τί θὰ τὰ φορολογήσητε πρὸς 7%; Ὑπάρχουν μεταλλεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουν πολλὰς ἢ ὀλίγας πλουσίας ἢ μὴ πλουσίας, ὥστε ὁ φόρος ὑποστηρίζει τὴν ἀνισότητα. Διὰ τοῦτο χθὲς ἐπρότεινα νὰ ἐπιβληθῇ φόρος 20%, ἀλλὰ διακεκριμένως ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων. Παρουσιάζει βεβαίως ἡ πρότασίς μου τὴν δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει καὶ ἡ τοῦ κυρίου Ῥεβελάκη, ὅτι δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ διάκρισις· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται ὅμως νὰ διατάξῃ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὅλη αὐτὴ ἡ νομοθεσία καὶ τὰ διατάγματα περὶ ἐκβολάδων περιεῖχον αὐτὰς τὰς δυσκολίας εἰς διαφόρους περιστάσεις καὶ ἐλύθησαν.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ περιπλοκαὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου γεννῶνται ἕνεκα τῆς ἀνυπερβλήτου δυσκολίας τοῦ νὰ διακρίνωνται αἱ ἐκβολάδες ἀπὸ τὰ λοιπὰ μεταλλεύματα, τὰ ὁποῖα ἐξορύσσονται. Ἐὰν ἦτον εὔκολος ἡ διάκρισις τῶν ἐκβολάδων ἀπὸ τὰ πρωτότυπα, ἵνα εἴπω οὕτω, μεταλλεύματα, δὲν ἤθελε παρουσιασθῆ ἡ ἀνάγκη τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου, διότι θὰ ἦτον ἀδιάφορον ἐὰν τὰς ἐκβολάδας ἤθελε λαμβάνει ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη ἑταιρία. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ διάκρισις ἐθεωρήθη δύσκολος, ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δοθῇ εἰς τὸ δημόσιον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ ἀνώτερον τοῦ κανονιζομένου διὰ τὰ μεταλλεῖα φόρου διὰ νὰ ἀποζημιοῦται καὶ διὰ τὰς ἐκβολάδας, τὰς ὁποίας παραχωρεῖ τὸ δικαίωμα. Διὰ τοῦτο μένει εἰς τὴν κρίσιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας διὰ νὰ τὸ ἐνασκῇ κατ’ ἔτος.

§43ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Οὕτω ν’ ἀνεβάζεται καὶ νὰ κατεβάζεται;

§44ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ μεταλλεῖα πληρώνουν φόρον, δὲν πληρώνουν δικαίωμα ἰδιοκτησίας· ὁ φόρος δὲ οὗτος, θεωρούμενος ὡς ἄμεσος, κανονίζεται διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου. Ἐν τούτοις εἰς τὸν νόμον περὶ μεταλλείων ὑπάρχει ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ὁ ἐτήσιος φορολογικὸς νόμος καὶ τοῦτο εἶναι 5%· ἐπειδὴ δὲ πρόκειται μὲ τὸ προϊὸν τῶν μεταλλείων νὰ ἀναμιγνύωνται καὶ ἐκβολάδες, αἱ ὁποῖαι εἶναι καθαρὰ ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου, αὐξάνομεν διὰ τῆς τροπολογίας τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ φόρου εἰς 7%.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ γεννᾶται δυσκολίας· περιωρίσατε τὴν αὔξησιν εἰς τὸ δικαίωμα.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διακρίνωμεν τὰς ἐκβολάδας.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1871 ἠμπορέσαμεν;

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔγεινε τίποτε.

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ἐκβολάδες δὲν εἶναι χώματα μεταλλοῦχα, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἀναμὶξ ἐν ταῖς σπηλαίοις ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν; αἱ τρεῖς συμβάσεις τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν καὶ οἱ τρεῖς σχετικοὶ νόμοι δὲν περιεῖχον σχετικὰς διατάξεις;

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περιεῖχον, ἀλλὰ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν. Ἐὰν ὑποχρεωθῇ ὁ ἰδιοκτήτης τῶν μεταλλείων ὁσάκις ἀπαντᾷ ἐκβολάδας νὰ σταματᾷ τὰς ἐργασίας του καὶ νὰ προκαλῇ ἔρευναν πρὸς χαρακτηρισμὸν αὐτῶν, δὲν θὰ τελειώσῃ ποτέ. Εἶναι εὐεργέτημα διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων νὰ τοὺς ἀφήσετε ἐλευθέρους εἰς τὰς ἐργασίας, ἀλλὰ δὲν τοὺς ἀφίνετε ἐλευθέρους, ὅταν τοὺς ὑποχρεόνετε νὰ κρατοῦν χωριστοὺς λογαριασμοὺς διὰ τὰ ἀρχικὰ μεταλλεῖα καὶ χωριστοὺς διὰ τὰς ἐκβολάδας.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Κουμουνδούρου. «Ἄρθρον 3. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1861 νόμου περὶ μεταλλείων φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος δύναται νὰ ἀναβιβάζηται διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου εἰς 7% διὰ τὰ ἐν Λαυρίῳ μεταλλεῖα μολύβδου.» Ἅμα ἀποῤῥιφθῇ ἡ τροπολογία τοῦ ὑπουργείου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὅτι ἔχει τὴν ἔννοιαν τὴν πλέον ἀπομεμακρυσμένην ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεως, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ῥεβελάκη.

§52Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελον νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν· πόσον ποσὸν μολύβδου ἐκ τῶν μεταλλείων καὶ ἐκ μεταλλίτιδος ὕλης παρήχθη μέχρι τοῦδε καὶ ἐξήχθη τοῦ Κράτους;

§53Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μία ἑταιρία μόνον ἔχει καταστήματα καὶ παρήγαγεν ὀλίγον μόλυβδον καὶ αὕτη εἶναι ἡ τοῦ Περικλέους, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ ἐγώ· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία αὕτη ἀπέναντι τῶν μεγάλων ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἔκαμε, πρὸ πολλοῦ ἔπαυσε τὰς ἐργασίας της· ἄλλη ἑταιρία οὔτε φούρνους ἔκαμε.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· θὰ τεθῇ δὲ ὡς ἄρθρον 2 τοῦ νόμου. Ὁ κ. Δούμας προτείνει· «Μετὰ τὰς λέξεις τοῦ ἄρθρου 2 «7%» νὰ προστεθῇ «τοῦτ’ αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ διὰ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1877».

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρατηρῶ ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα, διότι ἂν ἐφαρμοσθῇ ὁ ἴδιος κανών, θὰ πληρώσουν 12 καὶ τὰ Μεταλλουργεῖα· εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιφανείας.

§56Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ μεταλλεῖα μὲ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη πληρόνουν 12% καὶ ὑποβάλλονται εἰς δεκαπλάσια ἔξοδα ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας ἑταιρίας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κ. Δούμα;

§58ΔΟΥΜΑΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τὸ ἄρθρ. 1 τῆς τροπολογίας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ γείνῃ ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχεδίου.

§60Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ἡ λέξις, δύναται νὰ γίνῃ τῆς τροπολογίας δὲν ἔχει πρακτικὸν λόγον, καθόσον αἱ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἐκβολάδες ἐκκαμινεύονται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων· νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀντὶ δύναται νὰ γίνῃ πρέπει νὰ τεθῇ γίνεται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 3 καταρτίζεται οὕτως «ἡ ἐξόρυξις τῶν λοιπῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἐκβολάδων γίνεται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου μέχρις ἐξαντλήσεως αὐτῶν, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς διὰ τοῦ νόμου τῆς 4 Ἰανουαρίου 1876 ἐγκριθείσης συμβάσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἀνέγνων αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων θέλοντες νὰ ὀρύξωσι φρέαρ ἢ νὰ κατασκευάσωσιν ὁδὸν ἐπὶ ἐκβολαδούχου ἐπιφανείας, ὀφείλουσι νὰ κοινοποιήσωσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων διάγραμμα τοῦ κατασκευαστέου ἔργου. Αὕτη δὲ ὑποχρεοῦται ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ διαγράμματος νὰ ἄρῃ τὰς ἐκβολάδας, ὅσων ἡ ἄρσις εἶναι ἀναγκαία πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου· ἄλλως, ὁ μεταλλευτὴς νὰ μετακινήσῃ αὐτὰς ἰδίᾳ δαπάνῃ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις πρὸ τῶν ἑορτῶν· δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ἀναχωρήσαντες, θὰ ἐπανέλθωσιν· ἐγὼ ἤθελον τοὺς παρακαλέσει νὰ μὴ ἀναχωρήσωσι, νὰ μὴ ἐξακολουθήσουν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τελευταῖον εἰσήχθη, ἀλλ’ ἂν ἀναχωρήσωσι παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ ἐπιστρέψωσι ταχέως, διότι ἐκτός τοῦ ὅτι ἔχομεν τὸν προϋπολογισμόν, τὸ οὐσιωδέστατον τοῦτο ἔργον μας, ἀπεραίωτον ἀκόμη, ἀλλ’ ἀκόμη ἠμποροῦν αἱ περιστάσεις νὰ παρουσιασθῶσι σοβαραὶ καὶ δύσκολοι κατὰ τὰς τελευταίας εἰδήσεις. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ᾖναι παροῦσα, διότι δὲν ἠξεύρομεν ποίαν διεύθυνσιν θὰ λάβουν τὰ πράγματα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναχωρήσουν οἱ κύριοι βουλευταὶ ἢ ἂν ἀναχωρήσουν νὰ ἐπανέλθουν ταχέως.

§63ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ μὴ δώσητε ἀτμόπλοια.

§64ΧΟΪΔΑΣ. Τιμόθεος ὁ ἐπιφανέστατος τῶν Ἀθηναίων στρατηγὸς ἀφυὴς μὲν πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν προσώπων ἐτύγχανεν ὢν, εὐφυέστατος δὲ περὶ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν πραγμάτων. Ἐκακίζετο διὰ τὴν εὐφυΐαν καὶ τὴν ἀφυΐαν ταύτην παρὰ πολλῶν, ἀλλ’ οὐδόλως ἐμποδίσθη πλείστας νὰ καταγάγῃ νίκας καὶ εἰς ὑψίστην νὰ περιαγάγῃ τὰς Ἀθήνας θέσιν. Παράδειγμα κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους ἓν καὶ μόνον γινώσκω, τὴν ἀφυΐαν τοῦ κ. προέδρου τῆς Βουλῆς μας πρὸς τὴν θεραπείαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Πλείστας ἐκδουλεύσεις προσήνεγκε τῇ πατρίδι ἡ οἰκογένεια τοῦ μεγάλου Ζαΐμη, τοῦ Ἀνδρέου, ἀλλὰ τὴν δοθεῖσαν χορήγησιν παρὰ τοῦ ἔθνους τοῖς τέκνοις του ἀπὸ τοῦ 1869 ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου κατέλιπε. Σήμερον δυστυχῶς, τῇ στιγμῇ ταύτῃ, εἷς τῶν ὑπουργῶν μας εὐφυέστατος δεικνύεται πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν προσώπων, ἀφυέστατος δὲ περὶ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν πραγμάτων. Ἤκουσα, καὶ εὔχομαι τὸ ἄκουσμα τοῦτο νὰ μὴ ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πιεζόμενος παρὰ πολλῶν συναδέλφων ἀναγκάζεται νὰ χορηγήσῃ εἰς βάρος καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ταλαιπώρου ἑλληνικοῦ ἔθνους ἀτμόπλοια πρὸς μεταφορὰν τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς ἰδίας αὑτῶν ἐπαρχίας. Εὔχομαι ὁ κ. ὑπουργὸς ἀφυὴς νὰ καταδειχθῇ πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν τοιούτων βουλευτῶν, εὐφυὴς δὲ περὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του.

§65ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Χοϊδᾶς, ἔχω ὅλην τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ νὰ μὲ ἐλέγξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§66ΜΥΚΩΝΙΟΣ, ΧΟΪΔΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ πυριτιδοποιεῖον, τὸ πυριτιδοποιεῖον.

§67ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κάμνω ἔνστασιν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§69ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικά. Θὰ φύγωμεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§71ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔνστασις· τὴν ἀποσύρει ὁ κ. Θεοχάρης. Θὰ φύγωμεν.

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἔνστασιν, διότι ἔφερον τινὲς προτάσεις ν’ ἀνοίξωμεν νέαν συζήτησιν· ἀποσύρω τὴν ἔνστασίν μου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ πυριτιδοποιείου.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Θὰ φύγωμεν· τὰ πρακτικά. (Θόρυβος).

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἡ ά. ἀνάγνωσις δὲν σᾶς βλάπτει· ἂν τῷ ὄντι ἡ Βουλὴ δείξῃ διάθεσιν νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, θέλουν ὁδηγηθῆ οἱ ἐργολάβοι, ὅπως προμηθευθῶσιν ὑλικὰ, τῶν ὁποίων αἱ τιμαὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν αὐξάνουν, καὶ ἑπομένως πᾶσα ἀναβολὴ εἶναι μεγάλη βλάβη· τὸ πυριτιδοποιεῖον τὸ ἐθεωρήσαμεν πάντοτε ὠφελιμώτατον, πρὸ πάντων ὅμως εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ πρακτικὰ, κ. πρόεδρε, διότι θὰ φύγωμεν.

§77Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι σήμερον εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιλάβηται τῆς συζητήσεως νομοσχεδίου σπουδαίου.

§78ΔΟΥΜΑΣ. Διακοπὴ δὲν γίνεται τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· λοιπὸν πρὸς τί νὰ ἀναγνώσωμεν τὰ πρακτικά;

§79ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μοῦ φαίνεται ὅτι ὑπάρχουν δύω κατὰ τὸ φαινόμενον ἀντίθετα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται κάλλιστα νὰ συμβιβασθῶσι· τινὲς τῶν κ. βουλευτῶν ἐπιμένουσι καὶ συμφωνῶ μετ’ αὐτῶν, ὅτι εἶναι καθῆκόν μας νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ πυριτιδοποιείου· ἕτεροι βουλευταὶ ὑποστηρίζουν νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά· ἐγὼ ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ τοῦτο, νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ οὐδὲν ἄλλο παρὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ πυριτιδοποιείου, ἀμέσως δὲ μετὰ ταῦτα νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά· ἂν δὲ οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν ἀποδέχωνται τὴν λύσιν ταύτην, δὲν μοῦ φαίνεται νὰ ᾖναι δίκαιον 2 ἢ 3 συνάδελφοι ὅσον δικαίας καὶ ἂν νομίζουν τὰς προτάσεις αὑτῶν νὰ ἐπιμένουν παραλύοντες τὴν συνεδρίασιν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ά. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου· καθήσατε, κ. βουλευταί. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως πυριτιδοποιείου. (Μετὰ τοῦτο ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπικυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, ὁ δὲ πρόεδρος περὶ ὥραν 1. μ. μ. ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν).