1876.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55

Τῆς 21 Δεκεμβρίου 1876.

(Τρίτη)

Ὥρα 3 Μ. Μ. (Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡ σήμερον θὰ ᾖναι ἴσως ἡ τελευταία πρὸ τῶν ἑορτῶν, διότι πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν ἑτοιμάζονται ν’ ἀναχωρήσουν αὔριον· εἶναι περιττὸν νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς μέλλοντας ν’ ἀναχωρήσωσιν, ὅτι καθῆκον ἔχουσι νὰ ἐπανέλθωσι, διότι πιστεύω ὅτι ἔχουσι τὴν συνείδησιν αὐτὴν τοῦ καθήκοντός των. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπεραίωσε σχεδὸν καμμίαν ἐκ τῶν ἐργασιῶν της· ἡ εὐθύνη δὲ, ἥτις ἐπιβαρύνει τοὺς βουλευτὰς, εἶναι μεγίστη.

§2Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὔριον τὸ πρωῒ νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν εἰς τὰς 9;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συνέλθῃ αὔριον εἰς τὰς 9;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἡ Βουλὴ θὰ συνέλθῃ εἰς τὰς 9. Οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς ὑπέβαλον πρότασίν τινα· θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἡ πολυνομία μᾶς κατέλαβε πολὺ, καὶ ἂν ἔζη ὁ Τάκιτος ἤθελεν εἰπεῖ κἄτι τι διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλομεν μείνει πολὺ εὐχαριστημένοι. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν γʹ. ἀνάγωσιν τῆς πιστώσεως. Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1877 καὶ εἰς λογαριασμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1877 χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστωσις ἴση πρὸς ἓν δωδεκατημόριον τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη προϋπολογισμοῦ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Ἡ κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα διανομὴ τῆς ἀνωτέρω πιστώσεως ἐνεργηθήσεται ἐπὶ τῇ βάσει χρηματικῶν αἰτήσεων τῶν ἁρμοδίων ὑπουργείων, ἐγκεκριμένων παρὰ τοῦ Βασιλέως. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Κεφάλαιον Αʹ. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρον 1................. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν, ὅπως ὁ μὲν ἀριθμὸς τῶν τμηματαρχῶν περιορισθῇ εἰς 2, ὅπως εἶχε καὶ κατὰ τὸ π. ε., ὁ δὲ τῶν ὑπουργικῶν γραμματέων εἰς 3 μόνον.

§6ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πραγματικῶς, κύριοι βουλευταὶ, μέχρι τοῦδε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν πλὴν τοῦ γενικοῦ γραμματέως ὑπῆρχον 2 τμηματάρχαι· ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν ἀπὸ πέρυσιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀντὶ ἑνὸς γραμματέως ά. τάξεως προσετίθετο εἷς τμηματάρχης· ὁ τμηματάρχης δὲ οὗτος ἐπρόκειτο κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ λογιστικοῦ τμήματος· ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της, ἣν σᾶς ἀνέγνωσε πρὸ μικροῦ ὁ κύριος πρόεδρος, ἀποῤῥίπτει τὴν προσθήκην ταύτην. Καὶ συμφωνῶ μὲν ἐντελῶς μὲ τὰ ἔντιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν μετ’ αὐτῶν ἀναγνωρίζω, νὰ παραδεχθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὡς ὁδηγὸν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν οἰκονομίαν, ἥτις εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις μετ’ ἐξαιρετικῆς ἐπιτάσεως ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς· διαφωνῶ ὅμως μετὰ τῶν ἐντίμων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τῆς προτεινομένης αὐξήσεως. Εἶπον, κύριοι, ὅτι ὁ πρόσθετος οὗτος τμηματάρχης πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος τοῦ λογιστικοῦ τοῦ ὑπουργείου· κατὰ τὴν σύστασιν τῶν ὑπουργείων, ὡς γνωρίζετε, ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία ἑκάστου ὑπουργείου διεξήγετο ὑπὸ ἑνὸς γραμματέως καὶ ὄχι ὑπὸ τμηματάρχου· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ πρᾶγμα εἶχε καλῶς, διότι τότε δὲν εἶχεν ἀκόμη εἰσαχθῆ ὁ λογιστικὸς νόμος ὁ κατὰ τὸ 1852 τὸ πρῶτον δημοσιευθεὶς, καὶ ἑπομένως ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία ἦτον ἁπλῆ· ὁ γενικὸς δὲ γραμματεὺς ἑκάστου ὑπουργείου, εἰς τὸν ὁποῖον ἦσαν ἀνατεθειμένα τὰ λογιστικὰ ἔργα, ἦτον εἰς κατάστασιν, ὀλίγον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐγκύπτων, νὰ κατανοῇ τὴν λειτουργίαν καὶ τὸν μηχανισμὸν τοῦ ἁπλοῦ ἐκείνου συστήματος καὶ νὰ ἐπαρκῇ ἑπομένως εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἐργασίαν· ἀλλὰ μετὰ ταῦτα, ἀφοῦ δηλαδὴ ὁ ἔντιμος κ. Χρηστίδης εἰσήγαγε τὸν περὶ οὗ εἶπον νέον λογιστικὸν νόμον, δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ ἐπαρκῇ ὁ τυχὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν λογιστικὴν, καθόσον πρὸς αὐτὴν ἀπαιτεῖται λογιστὴς ἐξ ἐπαγγέλματος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἀλληλοδιαδόχως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προσέλαβον τμηματάρχας ὡς διευθυντὰς τῶν λογιστικῶν αὐτῶν τμημάτων, ἔμεινε δὲ μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διευθυνόμενον ὡς καὶ ἀπ’ ἀρχῆς ὑπὸ ἁπλοῦ γραμματέως. Βεβαίως δὲ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο ἡ λογιστικὴ δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὴν ὑφισταμένην ἐξαίρεσιν· ἀπ’ ἐναντίας ἡ ὑπηρεσία ἡ λογιστικὴ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ηὔξησε κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἄλλων ὑπουργείων πολὺ περισσότερον, ἤδη δὲ πρόκειται καὶ κατὰ τὸν νέον προϋπολογισμὸν νὰ αὐξήσῃ, διότι προστίθενται νέα προξενεῖα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ γίνωσι δεκτά· ἑπομένως, κύριοι, ἂν δεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, θέλετε ἀδικήσει τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Σήμερον μάλιστα, ὅτε πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ ὁ νέος νόμος περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία θὰ διεξαγάγηται μετὰ μείζονος αὐστηρότητος ἀπαιτοῦσα μείζονα προσοχὴν καὶ ἐμπειρίαν. Ὁ ὑπουργὸς μὴ δυνάμενος αὐτὸς νὰ ἐγκύπτῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας δὲν δύναται νὰ ἐμπιστεύεται εἰς ἁπλοῦν γραμματέα, ὁ ὁποῖος οὔτε κἂν εἶναι ὑπόχρεως νὰ μονογραφῇ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ· ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἔμπειρον ἄνδρα διευθύνοντα τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἐμπιστεύηται καὶ ὁ ὁποῖος ἀπέναντί του νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸ κονδύλιον ὡς προτείνεται παρ’ ἐμοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§7ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἀπὸ ὑπουργικοῦ γραμματέως ὁ ὑπάρχων ὑπάλληλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τμηματάρχης ά. τάξεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 1,800 δραχ. μισθοδοσίαν ἑνὸς τμηματάρχου.

§9ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου· νὰ ᾖναι βʹ. τάξεως τμηματάρχης.

§10ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀντιλέγω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· μένει λοιπὸν τὸ κονδύλιον ἠλαττωμένον κατὰ 960 δραχμάς. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ὑπουργικῶν γραμματέων· ἀντὶ 4 ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τρεῖς.

§12ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Μέχρι τοῦδε, κύριοι βουλευταί, ἦσαν 5 ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν γραμματεῖς, 4 πρώτης καὶ εἷς δευτέρας τάξεως· προβιβαζομένου νῦν τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν εἰς θέσιν τμηματάρχου, μένουν 4 τοὺς ὁποίους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατηρήσῃ πάντας, διότι ἄλλως ἡ ὑπηρεσία βεβαίως θὰ προσκόψῃ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶναι πάντοτε ἡ αὐτή· ἔρχονται περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας πραγματικῶς οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς περιττοί, ἀλλ’ ἔρχονται περιστάσεις, καὶ ὅλοι ὅσοι διετέλεσαν ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δύνανται νὰ τὸ διαβεβαιώσωσι, ἔρχονται, λέγω, περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας καὶ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν ἀποδεικνύεται κατὰ πολὺ ὑποδεέστερον τῆς ἀπαιτουμένης ἐργασίας, καὶ ὄχι μόνον ἀναγκάζονται νυχθημερὸν νὰ ἐργάζωνται οἱ πάντες, ἀλλὰ καὶ ἔξωθεν ἀκόμη νὰ προσλαμβάνωνται ἐπίκουροι· ὥστε βεβαίως ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τῆς ὑπηρεσίας καὶ παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ὡς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτείνεται.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν κατάργησιν ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως μένει τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἤτοι

§14ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε πρόεδρε, τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν καὶ πέρυσιν ὑπέβαλον ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τοῦ διὰ παράσημα προωρισμένου. Γινώσκω, ὅτι ἡ πρότασίς μου καὶ ἐφέτος θὰ λάβῃ τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ πέρυσιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐφέτος πρέπει νὰ γίνῃ σκέψις ὡριμωτέρα περὶ τούτου. Διὰ τῶν 15,000, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον προτείνει διὰ παράσημα, δυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν 800 σασεπώ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ἐνεστῶσαν ἐποχήν, ὅτε διενεμήθησαν πληθὺς παρασήμων εἰς ἱπποκόμους καὶ θαλαμηπόλους, πολὺ προτιμότερον ἦτο νὰ προσδιορισθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν δι’ ἀγορὰν ὅπλων.

§15ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν ἀπάλειψιν· προσθέτω, ὅτι ἀντὶ νὰ ἀγοράσωμεν σασεπὼ δυνάμεθα νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπεκόψαμεν 10%, ὡς καὶ τὰς ἁμάξας τῶν ὑπουργῶν.

§16ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἀφοῦ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν παραδέχεται τὰ παράσημα, ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως αὐτῶν προσβάλλει, φρονῶ, κατ’ εὐθεῖαν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἑπομένως ἡ πρότασις ἀποβαίνει οἴκοθεν ἀποῤῥιπτέα. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ παράσημα εἶναι καὶ δι’ ἄλλον λόγον διατηρητέα, διότι ἔχουν καὶ ἐσωτερικὸν λόγον ὑπάρξεως· σπουδαιότατοι πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ θεωρητικοὶ καὶ πρακτικοὶ σπουδαιότατοι, ὑπεστήριξαν καὶ ὑποστηρίζουν, ὅτι τὰ παράσημα πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κέντρον τῆς διεγέρσεως τοῦ ζήλου πρὸς πᾶσαν ἐπωφελῆ ἐργασίαν καὶ πᾶσαν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ προσπάθειαν. Ὁ ἄνθρωπος, κύριοι, εἶναι πλασμένος τοιοῦτος ὥστε νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν διάκρισιν καὶ νὰ ἀρέσκηται εἰς τὰ ἐπιδεικνύοντα αὐτὸν ἐξωτερικὰ σημεῖα· τοῦτο δὲ δὲν παρατηρεῖται μόνον εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν, ἀλλ’ εἰς ὅλας τὰς ἐποχὰς, μὴ ἐξαιρουμένης οὐδ’ αὐτῆς τῆς ἀρχαιότητος κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κλάδοι τῆς ἐλαίας καὶ τῆς μυρσίνης καὶ οἱ στέφανοι οἱ χρυσοὶ ἐδίδοντο πρὸς τοὺς νικῶντας καὶ ὁπωσδήποτε διακρινομένους. Βεβαίως, κύριοι, ὁ φιλόσοφος δύναται νὰ κατακρίνῃ τὴν ἀνθρωπίνην ταύτην ἀδυναμίαν, ἡ ὁποία ἐπιζητεῖ καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκει τὴν ἱκανοποίησιν τῆς ἀρετῆς οὐχὶ εἰς τὴν μαρτυρίαν τῆς ἰδίας συνειδήσεως, ἀλλ’ εἰς ἐξωτερικὰς ἐπιδείξεις· ὁ πολιτικὸς ὅμως ἀνὴρ ὀφείλει νὰ ἐκλαμβάνῃ τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσιν, ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ τὰς ἀδυναμίας τῶν ἀνθρώπων ὡς ὑπάρχουν, καὶ ἐντολὴν ἔχει νὰ καθιστᾷ αὐτὰς ὑπηρετικὰς τοῦ ἀνωτέρου αὐτοῦ πολιτικοῦ σκοποῦ, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ παραγάγῃ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀδυναμιῶν καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τῶν ἀνθρώπων πορίσματα ἀγαθὰ καὶ ὠφέλιμα εἰς τὸ ὅλον. Ἑπομένως, κύριοι, καὶ διὰ τοὺς οὐσιαστικοὺς τούτους λόγους θεωρῶ, ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Φιλήμων καὶ ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Χοϊδᾶς, περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰς τὰ παράσημα προσδιωρισμένου, εἶναι ἀποῤῥιπτέα.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, ἂν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐφιλοσόφει περὶ παρασήμων, βεβαίως δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον· ἀλλ’ ὄχι μόνον ἐζήτησε τὴν δαπάνην, ἀλλ’ ἠθέλησε καὶ νὰ φιλοσοφήσῃ, ἐπεκαλέσθη δὲ καὶ τὴν ταλαίπωρον τὴν ἀρχαιότητα. Ὅτε εἰσέβαλεν ὁ Ξέρξης εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ Ἕλληνες ἐπανηγύριζον τὰ Ὀλύμπια καὶ διὰ τοῦτο δὲν εὗρε καθ’ ὁδὸν πολεμίους. Ἐρωτᾷ λοιπὸν τὸν βασιλέα τὸν Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος τὸν παρηκολούθει λέγων, ποῦ εἶναι οἱ Ἕλληνες; Εἰς τὰ Ὀλύμπια καὶ ἀγωνίζονται, ἀπεκρίθη ὁ Ἕλλην. Περὶ τίνος; Περὶ ἑνὸς χορτίνου στεφάνου. Ἆ! Μαρδόνιε, εἶπε Πέρσης τις, μὲ ποίους ἀνθρώπους μᾶς ἔφερες νὰ πολεμήσωμεν, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται περὶ ἑνὸς στεφάνου, καὶ αὐτοῦ χορτίνου. Ὁ στέφανος ὅμως ἐδίδετο εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀξίους, καὶ ὅταν δίδεται εἰς τοὺς ἀξίους, ἔχει τὴν ἀξίαν του. Ἐρωτῶ δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἡ ἀξία τῶν Ἑλληνικῶν παρασήμων προβαίνει αὐξάνουσα ἢ προβαίνει φθίνουσα;

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ζητοῦν.

§19ΖΩΧΙΟΣ. Ποῖοι τὰ ζητοῦν; Ὁ Αὐτοκράτωρ τῆς Βραζηλίας ἐπεσκέφθη τὸν ναύαρχον Κανάρην, καὶ τοῦ ἐζήτησε τὴν εἰκόνα του. Ὁ ναύαρχος τοῦ τὴν ἔδωκεν· ἔφερε δὲ ἐν τῇ εἰκόνι ὁ ναύαρχος καὶ τὸ παράσημον τοῦ μεγαλοσταύρου. Τὶ δὲ εἶπεν ὁ αὐτοκράτωρ πρὸς τὸν ναύαρχον; Αὐτὸ δὲν σοὶ πρέπει. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἐσωτερικὴν ἀξίαν, τὰ παράσημα δὲν προσθέτουσι εἰς αὐτὸν τίποτε. Ἂν λοιπὸν τὰ παράσημα διδόμενα αὐξάνουν τὴν ἀξίαν τῶν ἀνθρώπων, μάλιστα, νὰ δώσωμεν καὶ 15 καὶ 50 χιλιάδας. Ἀλλὰ τὶ σᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; πρέπει νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ τὰς ἀδυναμίας τῶν προσώπων. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ διὰ τοῦτο συντάσσομαι μετὰ τοῦ κυρίου Φιλήμονος.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν θὰ κάμω φιλοσοφίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε ὅ,τι σᾶς προτείνουν. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπονείμῃ παράσημα· ἂν λοιπὸν ἐξασκῶν τὸ δικαίωμά του ἀπονείμῃ τοιαῦτα, τί θὰ τῷ εἴπωμεν ἡμεῖς; Δὲν ἔχομεν χρήματα, καὶ δὲν σοῦ τὸ ἐπιτρέπομεν; Αὐτὸ θὰ ἦτο γελοῖον. Εἰς μάτην, κύριοι, ἀπασχολούμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν εἶναι δὲ οὔτε ἀξιοπρεπές, οὔτε ὀρθὸν νὰ ἀσχολούμεθα περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀπένειμε εἰς τὸν Βασιλέα.

§21ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει ἐψήφισα κατὰ τῶν παρασήμων, καὶ τοι εἶχον παράσημον· ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τῆς συστάσεως ἢ καταργήσεως αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς πιστώσεως· δὲν εἶμαι σύμφωνος λοιπὸν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Φιλήμονος, ὁ ὁποῖος θέλει τὴν ἀπάλειψιν· αὐτὸ θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικόν· συντασσόμενος δὲ ὡς πρὸς τοῦτο μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὑποστηρίζω οὐχ ἧττον τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις προέβη εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς πιστώσεως, διότι ἐγένοντο τοιαῦται καταχρήσεις αὐτοῦ τοῦ προνομίου ἐκ μέρους τῶν ὑπουργῶν, ὥστε τῇ ἀληθείᾳ, ἔπρεπε νὰ τεθῇ φραγμός. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν δὲ ὅτι πρὸ μικροῦ ἀκόμη οἱ βουλευταὶ διῃροῦντο ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου εἰς βουλευτὰς, προσενεγκόντας ὑπηρεσίας καὶ εἰς βουλευτὰς μὴ προσενεγκόντας τοιαύτας (θόρυβος), ὅπως ἀπονεμηθῶσι διὰ τοιοῦτον λόγον παράσημα εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ καὶ παράνομον καὶ ἀναξιοπρεπὲς διὰ βουλευτάς.

§22ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐχαρακτήρισαν τὴν πρότασίν μου ὡς ἀντισυνταγματικήν· διότι, εἶπον, ἂν ἀπαλείψωμεν τὴν πίστωσιν διὰ τὴν ἀγορὰν παρασήμων, ἐμμέσως καθιστῶμεν ἀργὸν προνόμιον, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀνέθηκεν εἰς τὸ Στέμμα. Τὸ τοιοῦτον δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθόν. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπονέμονται μόνον τὰ παράσημα τὰ νενομισμένα, ἤτοι τὰ ὑπὸ νόμων ὡρισμένα καὶ ὡς ὁ νόμος ὁρίζει. Ὑποθέσατε, ὅτι αὔριον ἐκδίδεται νόμος ἄλλος περὶ παρασήμων, ὅστις περιορίζει μέχρι τῶν ἐσχάτων ὁρίων τὸν ἀριθμὸν τῶν παρασήμων. Ἀναιρεῖται τότε τὸ προνόμιον; ἔπειτα ἡ πίστωσις ἀφαιρεῖ τὴν χρῆσιν διὰ τὸ ἔτος 1877. Κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι χρήσιμον νὰ ἀπονεμηθῶσι παράσημα, καὶ δὲν ψηφίζει ποσὸν πρὸς ἀπονομὴν τοιούτων. Ἄλλως, κύριοι, καὶ ὁ περιορισμὸς τῆς ποσότητος θὰ ἦτο τότε ἀντισυνταγματικός. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ἐγὼ θεωρῶ ὅτι 15,000 ἀπαιτοῦνται διότι τόσον ποσὸν παρασήμων θέλω ν’ ἀπονείμω· ἡμεῖς λοιπὸν ἐλαττοῦντες τὸ ποσὸν, ἀναιροῦμεν τὸ προνόμιον; Βεβαίως ὄχι. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς μακρὰν ἀνάλυσιν περὶ παρασήμων· παρατηρῶ μόνον ὅτι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὁ τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας τὴν ὁποίαν τὰ παράσημα εἶναι προωρισμένα νὰ θεραπεύσωσιν, εἶναι λίαν ἀσθενὴς, καὶ ἂν οὗτος μόνον ὁ λόγος, ἐδικαιολόγει τὰ παράσημα, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσι διότι οἱ νόμοι πρέπει νὰ γίνωνται οὐχὶ πρὸς ὑπόθαλψιν καὶ ἐπίτασιν τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, ἀλλὰ πρὸς περιορισμὸν καὶ σωφρονισμόν. Ὅταν ἐν τῇ Ἀμερικανικῇ Συμπολιτείᾳ ἱδρυομένη ἐγένετο πρότασις περὶ παρασήμων, ἀπεκρούσθη ἡ πρότασις ὑπὸ τοῦ Βασιγκτῶνος, παρατηρήσαντος, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ ἔχουν τάσιν πρὸς τὰς ἀμοιβὰς, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαλείψωσι τὸ τοιοῦτον ἐλλάττωμα. Ἰδοὺ ὁ κύριος λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν ὑπάρχουν παράσημα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπίσης εἶναι τόσον ὀλίγα καὶ ἀπονέμονται τόσον αὐστηρῶς ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Ὑπάρχουσι παράσημα πολλὰ μόνον εἰς τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ καυχηθῶσιν οὔτε διὰ τὸν καλὸν ὀργανισμὸν οὔτε διὰ τὴν ἀκρίβειαν περὶ τὸ κυβερνᾶν, χαρακτηρίζονται δὲ αἱ ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρξαν ἀφθονώτερα τὰ παράσημα, ὡς αἱ χείρισται ἐποχαὶ τῆς ἱστορίας τῶν ἐθνῶν.

§23ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ μετριασμοῦ διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται τῶν 9000. Ὅταν πρόκηται νὰ κάμωμεν οἰκονομίας μικροτέρων ποσῶν διὰ τί νὰ μὴ οἰκονομήσωμεν καὶ τὰς 15,000 δραχμάς; εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν κέρδος· πέρυσι προσεθέσαμεν προσωπικὸν ἐφοριῶν εἰς τὸ Ἄργος εἰς τὸ Ξηροχῶρι καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι θὰ βελτιωθῇ ἡ ὑπηρεσία, καὶ ὅμως τίποτε δὲν ἐγένετο. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἐλάττωσιν σύμφωνα μὲ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§24ΧΟΪΔΑΣ. Συνηγορήσας περὶ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ ποσοῦ τῶν 15000 δραχμῶν ἐννοῶ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἐμμέσου καταργήσεως τῶν παρασήμων. Οὐχὶ διὰ τῆς ἀπονομῆς τῶν παρασήμων διακρίνονται οἱ πολῖται, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀρετῆς αὐτῶν· ἐν πολιτείᾳ ἐλευθέρᾳ εἷς ὅρος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὁ ὁποῖος νὰ διακρίνῃ τοὺς πολίτας, ἡ ἀρετή. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποστηρίζων τὴν ἀπονομὴν τῶν παρασήμων ἐπεκαλέσθη τὴν ἀρχαιότητα. Καὶ ποῖον παράσημον ἀπενεμήθη, κ. ὑπουργὲ, εἰς τὸν Φωκίωνα, εἰς τὸν δίκαιον Ἀριστείδην, εἰμὴ τὸ κώνειον εἰς τὸν Φωκίωνα καὶ ἡ ἐξορία εἰς τὸν Ἀριστείδην; Ἂν διεκρίθησαν οἱ ἀρχαῖοι, διεκρίθησαν διὰ τῆς ἀρετῆς αὐτῶν. Ἂν ἀποβλέψητε εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν παρασήμων, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἀπενεμήθησαν καὶ πολλὰ εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες ἦσαν μᾶλλον ἄξιοι ἀνασκολοπισμοῦ καὶ ἀγχόνης. Κύριοι, προτείνω τὴν ἀπάλειψιν διὰ μόνον τὸν λόγον τῆς καταργήσεως τῶν παρασήμων.

§25ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ὡς πρὸς τὸν περιορισμὸν τῆς πιστώσεως, τὸν ὁποῖον ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει, διότι ἡ πλειοψηφία αὐτῆς ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργείου Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1875 ἔτη ἡ πίστωσις ἐφαίνετο εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς περιωρισμένη εἰς 9 μόνον χιλιάδας δραχμῶν· οὐδέποτε ὅμως καὶ κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα ἤρκεσε τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἐδαπανήθη πολὺ μεγαλείτερον, ὅπερ ἐζητεῖτο διὰ πιστώσεων. Διέταξα νὰ γείνῃ ἔλεγχος τῆς δαπάνης ταύτης διὰ τὴν ἀγορὰν παρασήμων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν· τὸ δὲ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1867 μέχρι τοῦδε ὁ μέσος ὅρος τῆς δαπάνης κατ’ ἔτος ἀνῆλθεν εἰς 16,500 δραχμάς. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ περιορίσητε ἤδη τὸ ποσὸν εἰς δραχμὰς 9000 μόνον; Καὶ πέρυσι, κύριοι, καὶ προπέρυσιν ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε προτείνει τὸν μετριασμὸν τῆς δαπάνης ταύτης εἰς 9000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας καὶ τότε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, παρεδέχθη τὸ ποσὸν τῶν 15000. Αὐτὸ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ καὶ ἤδη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ ποσοῦ τοῦ ἄρθρ. 3 τοῦ Κεφ. 1. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Προτείνεται ἤδη ἡ ἐλάττωσις ἀπὸ 15000 εἰς 9000, εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μένει λοιπὸν τὸ ποσὸν ὡς εἶχεν. Ἄρθρον 4. Ταχυδρομικὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους 20000. Ἄρθρον 5. Ἐνοίκιον ἁμάξης 4800. Κεφάλαιον 2. Ἄρθρον 1. Μισθὸς τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας 188556.

§27ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ὑπάρχουν τρία κονδύλια, τὰ ὁποῖα εἶναι παρὰ τὸν νόμον· πρῶτον εἶναι ὅτι ὁ πρῶτος γραμματεὺς τῆς πρεσβείας ἐν Τουρκίᾳ κατὰ τὸν νόμον λαμβάνει 700 δραχμὰς, ἐδῶ εἶναι σημειωμέναι 900 ἤτοι 200 περιπλέον, ὁ δ’ ἕτερος γραμματεὺς λαμβάνει μισθὸν κατὰ τὸν νόμον 400 δραχμὰς, ἐδῶ εἶναι σημειωμέναι 600. Προσέτι ὑπάρχει ἐνταῦθα σημειωμένη καὶ μία θέσις μὴ ὑφισταμένη, τοῦ παρὰ τῷ διεθνεῖ ὑγειονομικῷ συμβουλίῳ ἰατροῦ ἀντιπροσώπου τῆς Πρεσβείας. Ζητῶ λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν τῶν περιπλέον τούτων ποσῶν.

§28ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ διαφορὰ ἡ ἐπὶ πλέον παρατηρουμένη στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τούτων, τὸ ὁποῖον πρὸ καιροῦ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν· ἑπομένως ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν γείνῃ δεκτὸν, ἐννοεῖται ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ.

§29ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρακτικόν· ὁ προϋπολογισμὸς συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχόντων νόμων· ἐὰν διὰ νέου νόμου αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία, τότε δίδεται νέα πίστωσις.

§30ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὰ νομοσχέδια εἶναι ἀπὸ πέρυσιν ὑποβεβλημένα καὶ ἐπίστευον ὅτι ἤθελον ψηφισθῆ ἐν τῷ μεταξὺ.

§31ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων ἐπροτείνετο αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν γραμματέων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας, καθὼς καὶ ἡ προσθήκη ἰατροῦ παρὰ τῷ διεθνεῖ ὑγειονομικῷ συνεδρίῳ. Ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς ἣν παρεπέμφθησαν τὰ νομοσχέδια, ἐπρότεινε νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ μισθοδοσία τοῦ ἰατροῦ, ἀπεδέχθη δὲ τὴν μισθοδοσίαν τῶν γραμματέων τροποποιημένην. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον δὲν συνεζητήθη εἰσέτι, νομίζω ὅτι πρέπει τὰ σχετικὰ ποσὰ νὰ μὴ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§32ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δὲν ἀντιτείνω· παρατηρῶ ὅμως ὅτι οὕτως ἐψηφίσθη καὶ πέρυσιν ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τὸ 1876, ἀλλ’ ἡ πληρωμὴ ἐγένετο σύμφωνα πρὸς τὸν προϋπάρχοντα νόμον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσος εἶναι ὁ μισθός των;

§34ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκριβῶς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν διεφώνησε καὶ δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τούτου.

§35ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ μισθὸς τοῦ πρώτου εἶναι 700, δραχμαὶ καὶ τοῦ δευτέρου 400.

§36ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι, ὡς εἶπον, νὰ βεβαιώσω τὴν ἀκρίβειαν τῆς πληροφορίας ταύτης.

§37Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι οἱ ἰσχύοντες νόμοι προσδιορίζουν τὸν μισθὸν τοῦ πρώτου γραμματέως εἰς 800 δραχμὰς τοῦ δὲ δευτέρου εἰς 400.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀφαιρεθοῦν λοιπὸν 1200 ἀπὸ τὸν πρῶτον γραμματέα, 2,400 ἀπὸ τὸν δεύτερον καὶ ὁ μισθὸς τοῦ ἰατροῦ 3,600. Λοιπὸν ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον 7,200. Ἄρθρον 2, γραφικὰ ἔξοδα Πρεσβείας, 39,000. Ἄρθρον 3, ἔξοδα πρώτης διασκευῆς τῆς Πρεσβείας. Ἄρθρον 4, ἔξοδα ταξειδίου τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων 2,000. Κεφάλ. 3, προξενικὴ ὑπηρεσία, ἄρθρον 1, μισθοὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων, 324,700. Καὶ ἐδῶ ἀναφαίνεται τὸ αὐτὸ ζήτημα.

§39Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλοῦμεν κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προσθήκη πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ μέχρις ὅτου συζητηθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§41ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀφαιροῦνται 67,800 καὶ μένει τὸ περυσινὸν ποσὸν, ἤτοι 256,900. Ἄρθρ. 2 γραφικὰ ἔξοδα 24,260. Κεφάλ. 4 ἔξοδα μεταβλητέα. Ἄρθρον 1. Ἔξοδα διάφορα, 20,000. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ἀπρόβλεπτα, 150,000.

§43ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὰς λεπτομερείας ἔχει 200,000; σελὶς 102.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι λάθος καὶ θὰ διορθωθῇ, ἀντὶ 200,000 θὰ τεθῇ 150,000. Κεφάλαιον 6. Ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, 345,400. Ὁ κ. Χρηστίδης ζητεῖ τὸν λόγον.

§45ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μὲ ἀπορίαν βλέπω ἐπαναλαμβανομένην τὴν δαπάνην τῶν Πρεσβειῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1877. Ἔγεινε τόσος λόγος δι’ αὐτὴν τὴν δαπάνην καὶ νομίζω ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν ἐπείσθησαν ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἦν ματαία, δὲν φέρει καμμίαν ὠφέλειαν πλέον καὶ εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν καὶ ὀβολὸς εἶναι ἀναγκαῖος νὰ οἰκονομηθῇ. Εἶναι νομίζω, κύριοι, τί νὰ τὸ ὀνομάσω, εἶναι σπατάλη μεγίστη νὰ δώσωμεν πάλιν 300,000 διὰ Πρεσβείας. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι αὐτῆς τῆς δαπάνης δὲν ἔγεινε χρῆσις τὸ ἐνεστὼς ἔτος, δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις, θέλετε νὰ εἴπω περισσότερα; δὲν ἔχουν πρέσβεις νὰ πέμψουν, οἱ ὀλίγοι οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὸ ἔθνος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καταλλήλως αὐτοὶ δὲν δέχονται, λοιπὸν εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ νέους ἀνικάνους, οἱ ὁποῖοι δὲν φέρουν τὴν ἀξιοπρέπειαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ φέρῃ ἕνας πρέσβυς. Εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν πεινῶμεν, καθ’ ἣν πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ περὶ τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης ὅπως τὴν ὀνομάζωμεν, 300,000, κύριοι, νὰ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν εἶναι ἁμαρτία. Παραστήσατέ μοι τὴν ἀνάγκην, φέρετε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δείξετε τὰς ὠφελείας τὰς ὁποίας ἐλάβετε, καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς δὲν ὁμιλῶ, εἴπομεν ὅλοι ὅτι αὐτὴ ἡ πρεσβεία καλὴ κακὴ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν Εὐρώπην αὐταὶ αἱ Πρεσβεῖαι δὲν ὠφελοῦν παντάπασι. Σᾶς εἰδοποιῶ καὶ τὸ ἠξεύρετε καὶ ὑμεῖς ὅτι οἱ πρέσβεις οἱ στελλόμενοι εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐτοὶ κανονίζουν τὰς ὁδηγίας των, ὁ ἰδικός μας πρέσβυς εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν ἀξίζει τὸ παραμικρόν· εἶδον πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, κύριοι, καθήμενον τελευταῖον καὶ μὴ δυνάμενον ν’ ἀρθρώσῃ τέσσαρας λέξεις εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκ πείρας τὸ εἶδον καὶ ἐπείσθην ὅτι δὲν δύναται ὁ πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος νὰ μεταβάλῃ τὰ σχέδια τῶν Εὐρωπαίων. Ἐγὼ σᾶς λέγω αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ πρέσβεις τῆς Ἑλλάδος δὲν γνωρίζουν τί τρέχει εἰς τὰ ἀνακτοβούλια, δὲν ἠμποροῦν νὰ μάθουν, δὲν τοὺς ἔχουν εἰς καμμίαν ὑπόληψιν, πρὸ πάντων ἕνεκα τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ στέλλωμεν. Τί θέλετε, κύριοι, ἐν αὐτῇ τῇ Ἑλλάδι δὲν ἔχετε ὑπουργοὺς ὅσους χρειαζόμεθα καὶ θέλετε νὰ στείλετε ὑπουργοὺς παρὰ τοῖς ξένοις!

§46ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν 190 (ἱλαρότης).

§47ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔχομεν δὲν τὸ φιλονεικῶ, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δεχθῆτε ν’ ἀπαλειφθῇ αὐτὴ ἡ δαπάνη ὁλοτελῶς καὶ ἂν θέλετε νὰ μείνῃ ὄχι 100,000 ὅπου λέγει ἡ μειοψηφία ἀλλὰ 50 ἢ 40 χιλιάδες διὰ μίαν ἔκτακτον ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ. Αὐτὸ τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ 300,000 εἶναι ἔγκλημα. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν αὐτὴ ἡ δαπάνη ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι εἶναι καὶ ἁμαρτία καὶ ἐντροπή.

§48ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί......

§49ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν μᾶς παραπέμπετε εἰς τὰ περυσινά; πέρυσιν ἐξηντλήθη αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§50ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Πραγματικῶς, κύριοι, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λούντζη εἶναι λίαν ὀρθή· πέρυσι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξηντλήθη, συζητηθὲν δὶς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875 καὶ εἰς ἐκεῖνον τοῦ 1876· ἡ Βουλὴ δὲ τότε διὰ πλειοψηφίας μάλιστα σπουδαίας, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς διατηρήσεως τῶν Πρεσβειῶν· ὥστε σήμερον, προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ αὐτὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς αὐτῆς Βουλῆς, δύναται ἀληθῶς νὰ θεωρηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ἐξηντλημένον. Θ’ ἀπαντήσω μόνον ὀλίγα τινὰ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Χρηστίδην· ὁ ἀξιότιμος κ. Χρηστίδης μετέφερε τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν θεσμὸν εἰς τὰ πρόσωπα καὶ ἐπειδὴ δὲν εὗρε τὰ πρόσωπα ἀνάλογα τοῦ σκοποῦ, ὃν ὁ θεσμὸς ἐπιδιώκει, συμπεριέλαβε καὶ θεσμὸν καὶ πρόσωπα εἰς τὸ αὐτὸ ἀνάθεμα καὶ περιῆλθεν εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ ἕνεκα τῆς δῆθεν ἀνεπαρκείας τῶν προσώπων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθόν. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὡς μέτρον τῆς χρησιμότητος τῶν θεσμῶν τὴν ἐπάρκειαν τῶν ἐξυπηρετούντων τοὺς θεσμοὺς προσώπων, νομίζω ὅτι δυσκόλως θέλομεν δυνηθῆ νὰ παραδεχθῶμεν οἷον δήποτε θεσμὸν ὡς δυνάμενον νὰ διατηρηθῇ, διότι πάνυ ὀλίγα θέλουσιν εὑρεθῆ πρόσωπα δυνάμενα νὰ αἰωρῶνται εἰς τὸ ὕψος τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον οἱ θεσμοὶ ἐπιζητοῦσιν. Ἀλλὰ ταῦτα λέγω διὰ νὰ δείξω ὅτι πρέπει νὰ γίνεται μεταξὺ θεσμῶν καὶ προσώπων ἡ δέουσα διάκρισις, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἀξία τῶν πρώτων, οὐχὶ δὲ διότι τὸ παράπαν παραδέχομαι ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην τοῦ κ. Χρηστίδου περὶ τῆς ἀχρηστίας καὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν πρέσβεων ἡμῶν. Δράττομαι μάλιστα μετ’ εὐχαριστήσεως τῆς περιστάσεως ταύτης ὅπως ὁμολογήσω καὶ ἐπισήμως τὸν ἄοκνον ζῆλον καὶ βεβαιώσω τὴν συνετὴν δεξιότητα μετὰ τῆς ὁποίας οἱ πρέσβεις ἡμῶν κατὰ τὸ διάστημα τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐξεπλήρωσαν τὰ σπουδαῖα αὑτῶν καθήκοντα. Ἀλλὰ θέλει ὁ κ. Χρηστίδης νὰ ἴδῃ ἀποτελέσματα· τὰ ἀποτελέσματα πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅταν δημοσιευθῶσι τὰ ἔγγραφα. Βεβαίως θαύματα δὲν δύνανται νὰ διαπράξωσιν οἱ πρέσβεις οὐδενὸς ἔθνους καὶ πολλῷ ἧττον οἱ ἡμέτεροι μικροῦ ἔθνους ἀντιπρόσωποι· ἀλλὰ τὸ καθῆκον αὑτῶν τὸ ἐξετέλεσαν καὶ τὸ ἐκτελοῦν οὐδενὸς φειδόμενοι κόπου καὶ πρὸς τούτοις λίαν ἐπωφελῶς· τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς σήμερον.

§51ΔΟΥΜΑΣ. Ἡ θέσις τῶν Παρισίων.....

§52ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ ἀμέσως. Πραγματικῶς, κύριοι, δὲν ἔχομεν μέχρι τοῦδε πρέσβεις εἰς ὅλας τὰς Πρεσβείας διὰ τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν πίστωσιν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ εἰς τὰς πλείστας οὐδὲν ἧττον αὐτῶν εἴχομεν καὶ τακτικοὺς πρέσβεις, ἤτοι εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, τὴν Πετρούπολιν, τὴν Βιέννην καὶ τὸ Βερολῖνον, καὶ εἰς Παρισίους ὅμως εἴχομεν καὶ ἔχομεν τακτικὸν πρεσβευτὴν τὸν κ. Ὑψηλάντην, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ πατριωτισμῷ αὐτοῦ ἐδέχθη ν’ ἀναλάβῃ τὸ πρόσθετον βάρος τῆς διευθύνσεως καὶ τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας· τόσον δὲ ἐπιτυχῶς ἐπήρκεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀληθῶς οὗτος ἀνὴρ εἰς τὰ διπλᾶ αὑτοῦ καθήκοντα, ὥστε ἡ ὑπηρεσία οὐδόλως ᾐσθάνθη τὴν ἔλλειψιν τακτικοῦ πρεσβευτοῦ καὶ εἰς τὰ δύο κέντρα εἰς τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑψηλάντης ἀνεδέχθη νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπουσίας αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἑτέρου τῶν εἰρημένων δύο κέντρων ἀποχρώντως ἀνεπληρώθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων γραμματέων τῆς ἐν Βιέννῃ καὶ τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας, τῶν κυρίων Δραγούμη καὶ Δελιγιάννη. Μένουν ἑπομένως αἱ Πρεσβεῖαι τῆς Ῥώμης καὶ τοῦ Λονδίνου. Εἰς τὴν Ῥώμην δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὴν ἔλλειψιν ἀρχηγοῦ πρεσβείας ἀνεπλήρωσεν ἡ ἔκτακτος προθυμία τῆς Ἰταλικῆς κυβερνήσεως, ἥτις εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις ἐδείχθη λίαν ἔνθερμος νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα ἡμῶν, ὅθεν αἱ ἐλλείψεις ἡμῶν δὲν ἀποφαίνονται. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ Λονδῖνον, διπλῆ εὐτυχὴς σύμπτωσις ἀνεπλήρωσε τὴν ἔλλειψιν ἀρχηγοῦ Πρεσβείας καὶ εἰς τὴν μητρόπολιν ταύτην· ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ φιλοπονία καὶ ὁ ζῆλος τοῦ γραμματέως τῆς πρεσβείας κ. Γενναδίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐν Παρισίοις διαμονὴ ὡς ἀντιπροσώπου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας τοῦ γνωστοῦ καὶ ἀγαπητοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀγαπῶντος αὐτὴν λόρδον Λάγωσης, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑψηλάντης ἤρχετο κατ’ ἐντολήν μου εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας ὡς πρὸς τὰ γενικώτερα καὶ ἀνώτερα πολιτικὰ ζητήματα τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν τύχην τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ταῦτα ὅμως παρατηρῶν δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἔμειναν κεναὶ αἱ Πρεσβεῖαι καὶ ὅτι δι’ αὐτοὺς ἔδει νὰ μείνωσι κεναί. Ὄχι! Οἱ λόγοι ἦσαν ἄλλοι καὶ οἱ λόγοι οὗτοι δὲν εἶναι δίκαιοι ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς ἔλλειψιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε πάσῃ δυνάμει νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις ταύτας, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη. Ὑποστηρίζω ἑπομένως μόνον ὅτι ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, δὲν ἐπῆλθε βλάβη σπουδαία, ἢ βλάβη ἥτις ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος ἡμῶν ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων τῶν περὶ ὧν πρόκειται πρέσβεων. Ἐπιφυλάσσεται ὅμως πάντοτε ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην διὰ τοῦ ἁπανταχοῦ διορισμοῦ πρέσβεων τακτικῶν, διότι οὐδόλως ἐπαύσατο ἔχουσα τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ Πρεσβεῖαι εἶναι ἀναποσπάστως ἀναγκαῖαι εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος.

§53ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τίς ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀφοῦ πέρυσιν ἐλύθη.

§54ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. Λούντζης τὸ ὑπέμνησεν.

§55ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα, καὶ τὴν ὑπόμνησίν του ἐφέρετε ἐνώπιον τοῦ βήματος. Πέρυσιν ἴσως ἠδύνατό τις νὰ σᾶς συγχωρήσῃ, διότι μᾶς εἴπατε, ἀφήσατε τὰς Πρεσβείας καὶ θὰ ἰδῆτε τὰ κατορθώματά μας. Σᾶς ἀφήσαμεν, τί ἔχετε νὰ μᾶς δείξετε;

§56ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Στέλλουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ὑβρίζουν τὴν Βουλήν.

§57ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι καὶ εἰς τὴν τροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐν Εὐρώπῃ ἡ δημοσία γνώμη ἔλαβεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀμέτοχοι αἱ Πρεσβεῖαι ἡμῶν;

§58ΖΩΧΙΟΣ. Τὴν πλάστιγγα τῆς δημοσίας γνώμης ἐν Εὐρώπῃ οὔτε τὴν ἔχω, οὔτε τὴν γνωρίζω, γνωρίζω μόνον τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐνώπιον ἡμῶν, ἰδίως βλέπω τί γίνεται ἐν Κωνσταντινουπόλει, διότι ἀπ’ ἐκεῖ ἐξαρτῶνται πολλά. Ἐὰν δὲ δὲν κατορθώσητε νὰ εὕρετε πρέσβεις ἀξίους τοῦ ἀξιώματος, καὶ ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι ἄνθρωποι ἄξιοι, ἀλλὰ δὲν θέλουν νὰ γίνωσι πρέσβεις διότι θέλουν νὰ πολιτεύωνται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, εἶναι μάταιαι αἱ Πρεσβεῖαι. Τί δὲ δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν Βίσμαρκ ὁ πρέσβυς μας; Ποῖος τὸν λογαριάζει; Διὰ τὰς Πρεσβείας θὰ προσθέσωμεν δάνεια, τὰ δὲ δάνεια θὰ προκαλέσουν φόρους, καὶ πρὸς τίνα σκοπόν; Μήπως τοὐλάχιστον σώζεται ἡ ἀξιοπρέπειά μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Μήτε αὐτὸ δὲν κατορθοῦται, διότι οἱ πρέσβεις μας ζοῦν ἐλεεινῶς. Ὁ πρέσβυς μας ὁ νῦν ἐν Πετρουπόλει ἦτον εἰς τὸ Λονδῖνον κεκρυμμένος εἰς μίαν στενωπὸν, καὶ τὴν νύκτα περιεπάτει πεζός.

§59ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§60ΖΩΧΙΟΣ. Μοὶ τὸ εἶπεν ὁ ἴδιος.

§61ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐγὼ ἤμουν εἰς Πετρούπολιν καὶ τὸν εἶδον.

§62ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Λούντζη, ἐὰν δὲν ἦτο ὁ Κωνσταντῖνος Ντουρούτης νὰ τοῦ προκαταβάλῃ τὸν μισθόν του, δὲν θὰ εἶχε οὔτε ψωμὶ νὰ φάγῃ. Λοιπὸν οὔτε τὴν ἀξιοπρέπειάν μας αὐτοὶ δὲν ἀντιπροσωπεύουν. Ἀνεθέσατε δὲ τὰ πράγματα εἰς τοὺς γραμματεῖς τῶν Πρεσβειῶν, πιστεύω δὲ ὅτι εἶναι ἐντιμότατοι νέοι, καὶ ὅτι ἔχουν πάντα ζῆλον, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, εἰς ὃ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ πρέσβυς. Δικαίως λοιπὸν πρέπει νὰ σᾶς καταδικάσῃ τις, διότι εἰς τοιαύτας περιστάσεις στενοχωρημένας θέλετε νὰ δαπανήσητε 345,000 δραχμὰς εἰς μάτην. Ἀφήσατε, καθὼς εἶπεν ὁ σεβαστὸς γέρων κ. Χρηστίδης, 60,000 δραχμῶν διὰ τὰ ἐνδεχόμενα. Εἶπον δὲ καὶ πέρυσι, στείλατε τὸν πρωθυπουργὸν πρέσβυν, ἐὰν δὲν εἶναι ὁ πρωθυπουργὸς, στείλατε τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἢ τὸν κ. Δεληγεώργην, δότε δὲ εἰς αὐτοὺς 100, 200,000 δραχμῶν, καὶ ἢ ἐπιτυγχάνουν, ἢ ἀφανίζονται. Ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄλλα ἔντιμα πρόσωπα ἐκτὸς αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον. Ὅλοι αὐτοὶ ὅμως δὲν ἀποφασίζουν νὰ ὑπάγουν πρέσβεις· τοὺς τὸ ἐπρότειναν, ἀλλὰ δὲν ἐδέχθησαν. Θέλετε λοιπὸν μόνον νὰ δείξητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν γύμνωσιν τῆς Ἑλλάδος. Μᾶς λαλεῖτε δὲ καὶ περὶ θεσμῶν· ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ θεσμοῦ καὶ τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας δαπανῶμεν διὰ τὰς Πρεσβείας; Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως, καὶ νὰ μείνουν 60 ἢ 70,000 δραχμῶν διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον.

§63ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅτε πέρυσι, κύριοι, ἐσυζητεῖτο τὸ αὐτὸ ζήτημα, ὑπεστήριξα τὴν ἀρχὴν τῆς διατηρήσεως τῶν Πρεσβειῶν, καὶ ἀναγκάζομαι καὶ σήμερον νὰ δώσω τὴν αὐτὴν γνώμην, ἐνῶ παραδέχομαι ὅλους τοὺς λόγους τοῦ κ. Ζωχιοῦ, καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὸ κάμω δι’ ἕνα λόγον, τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ θ’ ἀφήσω εἰς τὴν ἐκτίμησίν σας. Πληρέστατα δυστυχῶς εἶχον δίκαιον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντέκρουον τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ μᾶς ἔλεγον ὅτι ἡ σύστασις τῶν Πρεσβειῶν δὲν θὰ ὠφελήσῃ, διότι, ἐὰν δὲν εἴχομεν τὰς Πρεσβείας, ἐὰν ἦτο γνωστὸν εἰς τὸν ἔξω κόσμον ὅτι ἕνεκα τῆς μικρότητος τῆς ἐπικρατείας, ἕνεκα τῶν μικρῶν οἰκονομικῶν μέσων μας, ἀπεφασίσαμεν ν’ ἀφήσωμεν τὴν τύχην τῶν δικαιωμάτων μας εἰς τὰ αἰσθήματα τῶν μεγάλων Δυνάμεων, θὰ ἦτο καλλιτέρα ἡ θέσις μας, παρὰ νὰ ἔχωμεν Πρεσβείας, αἱ ὁποῖαι νὰ μένωσι κεναί. Ἀπεδείξαμεν, κύριοι, δυστυχῶς εἰς ἐκείνους πρὸ πάντων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι τὴν ἀληθῆ ἡμῶν κατάστασιν, ὅτι, ἐνῶ ἔχομεν Πρεσβείας συστημένας ἐν Παρισίοις καὶ ἐν Λονδίνῳ, εἰς τὰς δύω ταύτας πρωτευούσας τῶν δύω μεγάλων προστατίδων Δυνάμεων, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ ζήτημα τὸ ἑλληνικὸν καὶ τὸ ἀνατολικὸν ζήτημα εἶναι τὸ κύριον ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως τῶν μεγάλων Δυνάμεων, ἀπεδείξαμεν, λέγω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ πέμψωμεν πρόσωπα ἱκανὰ νὰ παραστήσωσι τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πέρυσιν, ὅτε ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς διὰ πειστικοτάτης ἀγορεύσεώς του ὑπεστήριξε τὰς Πρεσβείας, μᾶς ἔφερε τὸ μέγα καὶ ἰσχυρὸν ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ Πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος ὁλοκλήρου τοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ Ἑλληνισμοῦ. Ἦτο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο εἰμὴ νὰ ἀφήσῃ τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν εἰς τὴν καρδίαν παντὸς Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται ποίαν ἀνάγκην προστασίας ἔχει ὁ Ἑλληνισμός. Ἀλλὰ δυστυχῶς ποία ἡ προστασία, ποῦ ἡ φωνὴ ἡ ὁποία ἠγέρθη κατὰ τὰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ Χριστιανοὶ ἐσφάζοντο ἐν τῇ Ἀνατολῇ, κατὰ τὰς στιγμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἀποφασισθῇ ἡ τύχη τοῦ Ἑλληνισμοῦ; Ποῖος ὕψωσε φωνὴν ἐν ὀνόματι τοῦ Ἕλληνος; Δυστυχῶς οὐδείς. Ὥστε, κύριοι, μετὰ θλίψεως πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς, ἡ δαπάνη αὐτὴ ἀπέτυχε πρὸς λύπην καὶ ὄχι πρὸς δόξαν βεβαίως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι φρόνιμον κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις τοιαύτη μεταβολή; Ἡ σύστασις καὶ ἡ κατάργησις τῶν Πρεσβειῶν κατέστη τὸ ἀντικείμενον τῆς χλεύης τῆς Εὐρώπης, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη Δύναμις, ἥτις τὸ ἓν ἔτος πέμπει καὶ τὸ ἄλλο ἀνακαλεῖ τοὺς πρέσβεις της, τῆς ὁποίας οἱ ἀντιπρόσωποι τὸ ἓν ἔτος παρουσιάζουσι τὰ διαπιστευτήρια ἔγγραφά των καὶ τὸ ἄλλο τὰ ἀποσύρουν. Εἶναι φρόνιμον, λέγω, κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καλύψωμεν τὴν γυμνότητά μας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπικαλούμεθα τὴν συνδρομὴν καὶ εὔνοιαν τῶν μεγάλων Δυνάμεων, νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν νέας χλεύης καὶ μυκτηρισμοῦ; ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι καὶ εἶναι προτιμότερον νομίζω, νὰ ὑποστῶμεν τὴν δαπάνην, παρὰ νὰ ἐπισύρωμεν καὶ πάλιν τὴν χλεύην τοῦ ξένου κόσμου καταργοῦντες ὅ,τι πέρυσιν ἐσυστήσαμεν.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ τελευταῖος συλλογισμὸς τοῦ προλαλήσαντος δὲν μοὶ φαίνεται διόλου ὀρθὸς καὶ τοῦτο μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, ἀφοῦ ἀπεδείχθη τὸ περιττὸν καὶ ἄχρηστον τῶν Πρεσβειῶν.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς ἀπεδείχθη; δὲν τὸ ἐκαταλάβαμεν.

§66ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀφοῦ ἀπεδείχθη ὄχι ἐκ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους πέρυσιν εἴπομεν καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν πολλὰ ὀρθοὶ καὶ δὲν ἐξετιμήθησαν δεόντως, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ διὰ τῶν πραγμάτων ἤδη, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξαν ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ περιφρονητικὸν καὶ τὸ ἐξευτελιστικόν. Δαπανῶμεν χρήματα, ἐνῷ δὲν ἔχομεν προϋπολογισμὸν ἄρτιον· καὶ διὰ τί; διὰ νὰ κάμωμεν λέγει ἀντιπροσωπείαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, τῆς ἀντιπροσωπείας μας, ἡ παντελὴς παραγνώρισις ἡμῶν. Ὅλοι οἱ λαοὶ ἦσαν ὑπ’ ὄψιν τῆς συζητήσεως καὶ ἐν τούτοις ἡμεῖς προηγούμεθα, διότι οὐδεὶς λαὸς δύναται νὰ συγκριθῇ περὶ τοῦ αἵματος· ὅσας θυσίας καὶ ἂν πράξουν δὲν θὰ φθάσουν ποτὲ τὸ αἷμα τὸ ἰδικόν μας. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν μέγαν πόλεμον κατὰ αὐτοκρατορίας ἰσχυρᾶς τότε καὶ μᾶς εἶχεν ἐγκαταλείψει ὅλη ἡ Εὐρώπη, οὔτε τὴν σημαίαν μας ἀνεγνώριζεν· ὀλίγοι τινὲς Εὐρωπαῖοι ἔδειξαν φιλλεληνισμὸν ἕνεκα τῆς ἱστορίας μας, ἀλλ’ ὄχι αἱ Κυβερνήσεις· αἱ Κυβερνήσεις ἦσαν καθ’ ἡμῶν· οἱ ἑπτανήσιοι γνωρίζουν πόσον ἔπαθον διότι ἔδειξαν αἴσθημα ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος. Ὁ ἀγὼν ὁ ἰδικός μας εἶναι πραγματικὸν γεγονός, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἱστορίας. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς δῆθεν ἀντιπροσωπεύσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οὐ μόνον δὲν συνετέλεσεν εἰς τὸ παραμικρὸν, ὅπως τὰ πράγματα ὁμολογοῦσιν, ἀλλὰ προσέτι προεκάλεσε καὶ περιφρόνησιν, διότι ἐὰν καταφρονήσῃ τις ἀπόντα, τὸ πρᾶγμα δὲν φαίνεται τόσον μέγα, ἀλλ’ ὅταν καταφρονεῖται κατὰ πρόσωπον τοῦτο τὸν καταβάλλει πολύ. Ἡ ἱστορία τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύει ὅτι ἐλήφθημεν ὑπ’ ὄψιν καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν εἴχομεν ἀντιπροσώπους εἰς τὰ 1826, 1827, 1828, 1829, ἐν τούτοις εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν περιφρονούμεθα.

§67ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ περιφρονηθῇ, ὁ Ἑλληνισμὸς ἔχει ἰδίαν ζωὴν καὶ ὕπαρξιν.

§68ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δύνασαι νὰ ἦσαι εὐχαριστημένος ἐκ τῆς θέσεώς σου, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσι τὸ ἐναντίον. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὑποστηρίζω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς περιττῆς δαπάνης.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου «ἔκτακτοι ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν», ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὸν περιορισμὸν τῆς πιστώσεως εἰς 100,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Κεφάλαιον ἕβδομον. Κεκλεισμέναι καὶ διαγεγραμμέναι χρήσεις, ἄρθρον 2. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 1520. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων δρ. 200. Κεφάλαιον ὄγδοον. Δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις μηδέν. Ἐτελειώσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκβολάδων, εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρουσίασε τρία συμπληρωτικὰ ἄρθρα τοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, θέλουν ἀναγνωσθῆ. Ἄρθρον 1. Ἡ ἐξόρυξις τῶν λοιπῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἐκβολάδων δύναται νὰ γείνῃ ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου μέχρις ἐξαντλήσεως αὐτῶν, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς διὰ τοῦ Νόμου ΦΟΔʹ. τῆς 1 Ἰανουαρίου ε. ε. κυρωθείσης συμβάσεως. Ἄρθρον 2. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων θέλοντες νὰ ὀρύξωσι φρέαρ ἢ νὰ κατασκευάσωσιν ὁδὸν ἐπὶ ἐκβολαδόχου ἐπιφανείας, ὀφείλουσι νὰ κοινοποιήσωσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων διάγραμμα τοῦ κατασκευαστέου ἔργου· αὕτη δὲ ὑποχρεοῦται ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ διαγράμματος νὰ ἄρῃ τὰς ἐκβολάδας, ὅσων ἡ ἄρσις εἶναι ἀναγκαία πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου· ἄλλως, ὁ μεταλλευτὴς δικαιοῦται νὰ μετακινήσῃ αὐτὰς ἰδίᾳ δαπάνῃ. Ἄρθρον 3. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1861 νόμου περὶ μεταλλείων φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος δύναται νὰ ἀναβιβάζηται διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου εἰς 7% διὰ τὰ ἐν Λαυρίῳ μεταλλεῖα μολύβδου.

§70ΔΟΥΜΑΣ. Πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ, οὕτω δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν δι’ ἁπλῆς ἀναγνώσεως. Ἂς ἐξηγηθῇ ὁ κύριος ὑπουργός.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς, κύριοι, διὰ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν ζητοῦμεν νὰ λύσωμεν τρία ζητήματα· πρῶτον ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα δυσκολία, ἡ ὁποία τυχὸν ἤθελεν ἀπαντηθῇ, ἂν ἡ μεταλλευτικὴ ἑταιρία, λαμβάνουσα τὰς ἐκβολάδας τὰς ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, εὑρίσκει κατ’ ἐξακολούθησιν τὰς ἐκβολάδας καὶ εἰς τὸ βάθος τῆς γῆς, θέλομεν ὥστε τὰς ἐκβολάδας τὰς ὁποίας ἔρχεται καὶ λαμβάνει ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν νὰ τὰς ἐξαντλῇ εἰς οἱονδήποτε βάθος καὶ ἂν προχωρῶσι ὑπάρχουσαι· νομίζομεν δὲ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰς λαμβάνῃ. Δεύτερον θέλομεν, ἐπειδὴ εἰς τὴν πρακτικὴν παρουσιάσθησαν πολλαὶ δυσκολίαι μεταξὺ τῶν Μεταλλουργείων εἰς ἄλλην ἑταιρίαν προκειμένου νὰ κατασκευάσωσιν ὁδούς, διότι τὰ Μεταλλουργεῖα ἐμπόδιζον τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας ἰσχυριζόμενα, ὅτι μετακινοῦνται αἱ ἐκβολάδες πρὸς βλάβην καὶ ζημίαν αὐτῶν, ὅπως ἐκλείψῃ ἡ δυσκολία λοιπὸν αὕτη προτείνομεν ὅπως εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἑταιρίαι τινὲς θέλουσι νὰ κατασκευάσωσιν ὁδὸν ἢ ν’ ἀνορύξωσι φρέατα εἰς μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐκβολάδες, νὰ εἰδοποιοῦν πρῶτον τὰ Μεταλλουργεῖα ἵνα μετακινοῦν τὰς ἐκβολάδας, ἄλλως νὰ δύναται νὰ τὰς μετακινῇ ὁ ἐπιληφθεὶς τοῦ ἔργου χωρὶς νὰ ἐμποδίζεται. Καὶ τρίτον, ἐπειδὴ αἱ ἐκβολάδες αἱ ὑπάρχουσαι εἰς τὰ φρέατα παρουσιάζουν εὐκολίας καὶ ἀπαιτοῦσι ὀλιγώτερα ἔξοδα διὰ τὴν ἐξόρυξίν των καὶ ἐπειδὴ εἶναι δύσκολον νὰ γείνῃ διάκρισις τῆς παραγωγῆς τῶν ἐκβολάδων, ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, προτείνομεν μοναδικὸν φόρον καὶ θέλομεν, ἵνα ἀναβιβασθῇ ἐν γένει ὁ φόρος ἀντὶ 5 εἰς 7% ὁ ἐπὶ τῶν μεταλλείων ἀδιακρίτως φόρος· οὕτω τὸ περιπλέον παραγόμενον ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας εἰς τοὺς μεταλλευτὰς καλύπτεται ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῶν, ὁ φόρος οὕτως εἶναι πολὺ συμφερώτερος. Διὰ τῆς μεταβολῆς ἑπομένως αὐτῆς νομίζομεν, ὅτι προσπορίζομεν περισσότερον εἰσόδημα εἰς τὸ Δημόσιον.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν παραδέχεται ὁ κ. πρωθυπουργός· 1) διότι ὑπάρχουν μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ μὴ ἔχουν ἐκβολάδας καὶ ταῦτα θέλει νὰ φορολογήσῃ πρὸς 7%, ἐνῷ τὰ λοιπὰ τὰ φορολογεῖτε πρὸς 5%, διότι καὶ μεταξὺ τῶν ἐχόντων ἐκβολάδας μεταλλείων τινὰ δύνανται νὰ ἔχωσι πλείονας καὶ ἄλλα ὀλιγωτέρας, ἄλλα πλουσιωτέρας καὶ ἄλλα πτωχοτέρας καὶ πτωχοτάτας. Λοιπὸν ἰσότης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν εἶναι εὐτυχής. Δὲν δύναμαι νὰ παρουσιάσω ἀπόδειξιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐκβολάδων, γνωστὸν ὅμως εἶναι εἰς πάντας, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐκβολάδες ἔχουν μείζονα ἀξίαν παρ’ ὅσην ἔχει ἡ συνήθης μεταλλῖτις ἢ ἀφ’ ὅσην ἔχουν αἱ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἐκβολάδες· αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπικρατοῦσα γνώμη. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἄδικον, ἂν ὁ φόρος τὸν ὁποῖον περιέχει ἡ πρότασις, ἣν συζητοῦμεν, ἂν ὁ φόρος αὐτὸς διπλασιασθῇ, ἀντὶ νὰ πληρώνουν δέκα νὰ πληρώνουν εἴκοσιν αἱ ἐκβολάδες, τὰ δὲ τῆς μεταλλίτιδος νὰ μείνουν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1861. Κάμνω τὴν παρατήρησιν χωρὶς νὰ ἐννοῶ, ὅτι εἶναι ἡ ἀρίστη πρότασις, διότι δύναται νὰ εὑρεθῇ καλλιτέρα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ μᾶς φέρῃ ἀπόδειξίν τινα περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας, τῶν ἐκβολάδων θέλει μᾶς φωτίσει.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν μεταλλείων τῶν ἐν Λαυρίῳ ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ὅτι ὑπάρχουν ἐκβολάδες· ἡ ἀνισότης εἶναι οὕτως ὅπως λέγει ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἀλλὰ δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ διάκρισις. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν εἰδικῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους πρὸ πολλοῦ ἔχομεν ἀποστείλει, εἶναι ἐν γένει δύσκολον νὰ διακριθῇ τί εἶναι ἐκβολὰς καὶ τί δὲν εἶναι, διότι τὰ διάφορα μεταλλικὰ χώματα ἐπηρεάζονται τόσον πολὺ ἀπὸ τὴν ἀτμοσφαίραν ὥστε δὲν δύνανται νὰ διακριθῶσι. Δεύτερον μᾶς ἐφάνη δύσκολον ἑκάστοτε νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ποσῶν τῶν ἐκβολάδων ὅπως ἐποβάλλωμεν φόρους. Διὰ τοῦτο ἀπαλλάττοντες τὴν ἑταιρίαν ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐνοχλήσεις, προτιμοῦμεν νὰ ἐπιβάλλωμεν τὸν φόρον τὸν ὁποῖον σᾶς ἐπροτείναμεν ἀφίνοντες ἐλευθέραν τὴν ἑταιρίαν εἰς τὴν ἐνέργειάν της. Εἴμεθα ἕτοιμοι δὲ νὰ προτιμήσωμεν ἄλλο σύστημα, ἀλλὰ κατὰ τὴν πεποίθησίν μας εἶναι ἀδύνατον νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον αἱ ἐκβολάδες δίδουν.

§74ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπορίαν μου πῶς ἐνῷ ἔχομεν σπουδαίας ἐργασίας, σπουδαιοτάτας, σπεύδομεν εἰς ἐπίλυσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀπειλεῖται ἄραγε καταστροφὴ τῆς μεταλλευτικῆς βιομηχανίας τοῦ τόπου; διακινδυνεύουσι συμφέροντα ἐθνικά; Καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν συντόνως. Ἀλλ’ ἂν τοιοῦτόν τι ὑπάρχῃ, δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ εἴμεθα πάντες πεφωτισμένοι καὶ οὐχὶ ὀλίγοι τινὲς, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν κρίσιν ὀρθήν; Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. Τί ἔχομεν σήμερον πρὸς φωτισμὸν ἡμῶν; μίαν πρότασιν ἐντίμων καὶ σπουδαίων βουλευτῶν, τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν κατὰ τὰς ἄλλας συνεδριάσεις δι’ ὧν ἐπειράθησαν νὰ μᾶς διαφωτίσωσιν. Ἀλλὰ πάντες ὁμολογεῖτε ὅτι ἦσαν τοιαῦται ὥστε δύναμαι εἰπεῖν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον διεφώνησαν πρὸς τὰ πράγματα. Ἔχετε, κύριοι, ἔκθεσίν τινα ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διὰ νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἐπ’ αὐτῆς βασιζόμενοι δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν ὀρθῶς; ἔχετε τοὐλάχιστον γνώμην πεφωτισμένην καὶ ὡρισμένην ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Εἰς ἄλλην συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς διαφωτίσῃ καὶ ὑπεσχέθη, καὶ ἔφερε τροπολογίαν ἵνα μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ἡ περιουσία εἶναι ἐθνική· οὐδεὶς ὅμως ἀμφιβάλλει περὶ τούτου. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἀναγνωσθεῖσαν ἐνοήσατε, κύριοι; Εἰς οὐδένα ἀμφισβητῶ τὴν δύναμιν τοῦ νὰ τὴν ἐννοήσῃ, ἀμφιβάλλω ὅμως ἂν ἐκ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν κατανοήσητε· τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διατελῶ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ ταύτῃ. Ὀφείλω πρὸς τούτοις νὰ παρατηρήσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν· λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου κυρίου πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου βουλευτοῦ, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ τὸ λύσητε ἀμέσως ἤδη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέχρις οὗ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ τροπολογία, ὅπως ἔχωμεν ὁδηγὸν, ὅστις νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐπίλυσιν, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον φοβοῦμαι, κύριοι, μήπως πράξωμεν ἀδικίαν.

§75Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ εἴπω παρὰ ὀλιγίστας λέξεις. Τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον καταφεύγουν εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἀναβολῆς, αὔριον, μεθαύριον. Λοιπὸν ὑπεστήριξα αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι σπουδαῖον, ἀλλὰ μόνον, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας αὐτῆς. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις ἡ γενομένη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ διαβάσω ἀκριβῶς τὴν ἔκθεσιν, διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι ἐγὼ σᾶς φέρω ἰδίας σκέψεις.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι περιττόν.

§77Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰς δυσχερείας αὐτὰς καὶ ἀφεθῶμεν ἐλεύθεροι, ὅπως ἀναπτύξωμεν τὴν βιομηχανίαν αὐτήν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀναβολὴν εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἔκαμα πρότασιν.

§78Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠξεύρομεν τί συζητοῦμεν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς τροπολογίας, αἵτινες ὑπεβλήθησαν.

§80ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν ἀναβολήν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀναβολῆς. (Τὰ ἑδώλια τῶν κυρίων βουλευτῶν εἶναι ἀραιωμένα). Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ προσέλθουν νὰ γείνῃ ψηφοφορία. Εἴπατε (πρὸς τοὺς κλητῆρας) πρὸς τοὺς κυρίους βουλευτὰς, οἵτινες εἶναι εἰς τὰ δωμάτια, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλὴ καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν (κρούει τὸν κώδωνα). Κύριοι, λάβετε θέσιν σᾶς παρακαλῶ· (προσέρχονται τινὲς ἐκ τῶν δωματίων). Ὁ κ. Ζέγγελης ἐπρότεινε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§82ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διὰ νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ θέσω ὑπὸ ψηφοφορίαν τὸν λόγον τῆς προτάσεως.

§84Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ γραφείου ἡ Βουλὴ εἶναι πλήρης;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τὸ γραφεῖον εἶχε πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι πλήρης ἐκάλεσε τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ προσέλθωσι, τώρα ὅλον τὸ γραφεῖον εἶναι σύμφωνον, ὅτι εἶναι πλήρης· ἐὰν κάμετε ἔνστασιν, ἀναγινώσκω τὸν κατάλογον.

§86ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔγεινεν ἔνστασις.

§87ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Δὲν ἀναλαμβάνει κανεὶς τὴν εὐθύνην.

§88ΧΟΪΔΑΣ. Καλὸν εἶναι, κ. πρόεδρε, ἐπειδὴ ἐγείρονται ἐνδοιασμοὶ, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (διάλογοι).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἂν κάμετε ἔνστασιν, θ’ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον.

§90ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐπιμένετε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι πλήρης, θ’ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον.

§92ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἡ Βουλὴ εἶναι πληρεστάτη, εἴμεθα 110, εἶναι δὲ καὶ ἄλλοι μέσα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κ. Χοϊδᾶ;

§94ΧΟΪΔΑΣ. Ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε, ὅτι ὁ κ. Ζέγγελης ἐπρότεινε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· οἱ ἐπιθυμοῦντες τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχθη τὴν ἀναβολὴν, ἑπομένως προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§96ΔΟΥΜΑΣ. Μεταξὺ τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ὑπάρχει καὶ ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἀπὸ 5% εἰς 7. Λέγω, ὅτι εἶναι δύσκολος ἡ ἐκτίμησις ἐπὶ τῶν ἑταιριῶν, αἵτινες θ’ ἐκκαμινεύσωσι τὰς ἐκβολάδας· διὰ τοῦτο λοιπὸν προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου. Ὑπάρχει εἰς τὸ Λαύριον μία ἑταιρία Ἑλληνικὴ, ἥτις ἐδαπάνησε 14 ἑκατομμύρια διὰ ν’ ἀναπτύξῃ τὴν βιομηχανίαν αὐτήν· ἐὰν πρόκηται νὰ δώσωμεν 7% τὰς ἐκβολάδας εἰς ἄλλας ἑταιρίας, αἵτινες ὀλίγιστα ἐδαπάνησαν, προτείνω νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς...

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ὅλου (διάλογοι).

§98ΔΟΥΜΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μὲ τὰς ἄλλας.

§99ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ 53% ἔγεινε 10.

§100ΔΟΥΜΑΣ. Ἀλλὰ οἱ ἄλλοι, ὅπου θὰ τὰ πληρώνουν ἀπὸ 7; Πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς καὶ ν’ ἀφεθῶμεν εἰς ὅλους ἐξ ἴσου, διότι ἡμεῖς ἐπήραμεν μὲ 150 φράγκα τὰς μετοχάς.

§101ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν θὰ ὑπῆρχεν, ἐὰν ὁ κ. Συγκρὸς δὲν παρῃτεῖτο τὸ μεταλλεῖον· λοιπὸν ἂς παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Συγκροῦ· τὸ ἔθνος ἀπὸ πέρυσιν εἶναι κύριον τῶν ἐν ταῖς στοαῖς ἐκβολάδων. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγὼ διεμαρτυρήθην κατὰ τοῦ κ. Συγκροῦ. Σήμερον πρόκειται ἁπλῶς περὶ φορολογίας καὶ συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν μὲ τὸν κ. πρωθυπουργόν. Γνωστὸν δὲ εἶναι ὅτι καὶ κατὰ τὰ 1873 ὡς ἀντιπρόσωπος ἑταιρίας τινὸς ἔκαμα πρότασιν περὶ τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου, δι’ ἧς ὑπεστήριζον θερμῶς ὅτι ἔπρεπε τὰ μεταλλεῖα νὰ μὴ ἀποσπασθῶσι τῶν ἐν αὐτοῖς ἐκβολάδων. Σήμερον ὅμως δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ παραδεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐν ταῖς στοαῖς ἐκβολάδες δὲν ἀνήκουν εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα, ἀλλ’ εἰς τὸ δημόσιον· ἑπομένως αὐτὸ τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ μεταβληθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον: αἱ ἐν ταῖς στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις ἐκβολάδες παραχωροῦντες πρὸς ἐκμετάλλευσιν τοῖς ἰδιοκτήταις τῶν μεταλλείων ἐπὶ πληρωμῇ φόρου εἰς τὸ δημόσιον 20% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν». Ἀλλά, κύριοι, ὅπως μὴ ἐγείρωνται ζητήματα τοῦ Λαυρίου καθ’ ἑκάστην, καὶ ἵνα προφυλάξωμεν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τοὺς ὑποβάλλωμεν εἰς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐὰν δὲν ἐκτελέσουν δέον πάλιν αἱ ἐκβολάδες νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ δημόσιον. Προτείνω λοιπὸν ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων ἐν οἷς αἱ προκείμεναι ἐκβολάδες εἴτε πάντες ὁμοῦ, εἴτε ἔνιοι αὐτῶν, ἐντὸς ἑνὸς ἢ τὸ πολὺ δύω ἐτῶν νὰ ἐγείρωσιν ἐργοστάσιον ἐκκαμινευτικόν, ἐν Θερικῷ, ἢ ἄλλῳ τινὶ χώρῳ ἐκτὸς τοῦ λιμένος τῶν ἐργαστηρίων τῶν Μεταλλουργείων, ἐπὶ ποινῇ ἀπωλείας τοῦ χορηγουμένου αὐτοῖς δικαιώματος·» διότι, κύριοι, ἄλλως, ἐὰν δὲν θέσωμεν ἕνα ὅρον τοιοῦτον, δὲν κάμνομεν τίποτε. Δὲν ἀρκοῦν τὰ δύω ἔτη; θέσατε τρία, ἢ καὶ πλείονα ἔτη, ἐὰν θέλετε· διότι τὸ δημόσιον ἔχει συμφέρον μέγιστον νὰ ὑπάρχωσι τοὐλάχιστον δύω ἑταιρίαι καμινεύουσαι τὰς ἐκβολάδας, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπιδιώκωμεν πᾶσαν εὐκαιρίαν ὅπως ταχέως ἐκκαμινευθῶσιν αἱ ἐκβολάδες. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν ν’ ἀρχίσῃ μετὰ 100 ἔτη ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐν λόγῳ ἐκβολάδων, ἀλλ’ ἐντὸς δύω ἢ τριῶν ἐτῶν τὸ πολύ, ἐξ αὐτῶν δὲ θὰ προσέλθῃ ἀρκοῦσα ὠφέλεια πρὸς τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον τότε θὰ δύναται νὰ προσδοκᾷ 800 ἢ 600 χιλ. δραχ. κατ’ ἔτος ὠφέλειαν· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ τεθῇ ὁ ἑξῆς ὅρος· «ἐὰν μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας τῶν δύω ἐτῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἤθελον ἐγερθῆ τὰ ἐν λόγῳ ἐργοστάσια, αἱ παραχωρούμεναι σήμερον ἐκβολάδες τῶν μεταλλείων διατίθενται ὑπὸ τοῦ δημοσίου διὰ νόμου καθ’ ὃν τρόπον νομίσει ἡ πολιτεία συμφερώτερον.

§102ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης.

§104Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριε πρόεδρε, ὅτι εἶμαι ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ ὅλων αὐτῶν τῶν τροπολογιῶν καὶ προτάσεων, αἱ ὁποῖαι προυτάθησαν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀνελπίστως. Ἐὰν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ γνωμοδοτῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι τὰ μεγαλείτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους ὑπόκεινται εἰς τὸν μεγαλείτερον κίνδυνον καὶ μάλιστα ἐν χώρᾳ, ἐν ᾗ ὑπάρχει ἓν μόνον νομοθετικὸν Σῶμα, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ οὐδὲ προεξέλεγξίς τις κἂν συντελεῖται. Ἔρχεται ἡ ά. ἀνάγνωσις, κἀνεὶς δὲν προτείνει τροπολογίαν· ἔρχεται ἡ βʹ. ἀνάγνωσις, ἐπίσης· εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν προβάλλονται τροπολογίαι ἀναγινωσκόμεναι ὑπὸ τῶν προτεινόντων, καὶ ἐνίοτε κατὰ τρόπον, ματαιοῦντα καὶ τὴν ἁπλῆν ταύτην ἀνάγνωσιν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶμαι εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἀμηχανίαν, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἔντιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δὲν ἐδίστασε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν αὐτὴν καὶ αὐτὸς τακτικήν. Ἠδύναντο κατὰ τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν νὰ προβάλωσι τὰς τροπολογίας των ὅσοι εἶχον τοιαύτας, ὅπως καὶ ἡμεῖς δυνηθῶμεν ν’ ἀναγνώσωμεν καὶ μελετήσωμεν αὐτὰς, καὶ γενώμεθα οὕτως ἐν γνώσει ὅλων τῶν τροπολογιῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν· δὲν ἐγένετο ὅμως τοῦτο, καὶ νῦν οὔτε κἂν ἀντίγραφον ἔχομεν αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν. Ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν τέσσαρες βουλευταὶ ὑπέβαλον, καὶ τῆς μιᾶς τροπολογίας, ἥτις διενεμήθη σήμερον εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς, χθὲς παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν δύω δισταγμοὺς, τοὺς ὁποίους εἶχον, ἀλλ’ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὅστις μὲ διεδέχθη, ἔλυσε τοὺς δισταγμούς μου εἰπὼν, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουσιν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ, σκοπεῖ μόνον τὴν διάθεσιν δημοσίας περιουσίας, καὶ ἑπομένως διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ διατάξῃ τὰ περὶ τῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου, ὅπως νομίζει καλόν. Μοὶ ἠγέρθη ἀμέσως τότε ἡ ἀπορία, αἱ ἐκβολάδες ἐν τοῖς σπηλαίοις, στοαῖς καὶ φρέασιν εἶναι περιουσία τοῦ δημοσίου; Καὶ ἡ ἀπορία μου αὕτη ὑπεστηρίζετο ἀπὸ δύω ἀντιῤῥήσεις, ἐὰν ᾖναι περιουσία τοῦ δημοσίου αἱ ἐκβολάδες, αἱ εὑρισκόμεναι ἐντὸς τῶν σπηλαίων καὶ φρεάτων, αἱ ἐν τῇ περιφερείᾳ ὅλων τῶν ἄλλων μεταλλείων κείμεναι, εἶναι ἐπίσης περιουσία τοῦ δημοσίου αἱ ἐκβολάδες αἱ εὑρισκόμεναι ἐντὸς τῶν σπηλαίων, στοῶν καὶ φρεάτων τῶν κειμένων ἐντὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ κυρίου Σερπιέρη; Ἰδοὺ αἱ δύω ἀμφιβολίαι. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν συνήγαγον ἐκ τῶν ἀντιῤῥήσεων καὶ ἐκ τοῦ νόμου· κανεὶς πλάγιος σκοπὸς δὲν μὲ ἐπηρέασεν, οὔτε τὸ ἐλάχιστον συμφέρον. Ἡ περιουσία αὕτη εἶναι τοῦ δημοσίου καὶ δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ δημόσιον, εἰμὴ μόνον ἐὰν τὸ δημόσιον παρεχώρησε τὴν περιουσίαν ταύτην διὰ ῥητῆς συμβάσεως. Ὁ νόμος μάλιστα τοῦ 1871, ὁ ὁποῖος ἦτον ἀποτέλεσμα πάλης ζωηρᾶς, ὁ νόμος αὐτὸς ἀνεκήρυξεν ὡς δημοσίαν περιουσίαν τὰς ἐκβολάδας ὁπουδήποτε καὶ ἂν ὑπάρχουν, εἴτε ἐν ταῖς στοαῖς, σπηλαίοις καὶ φρέασιν, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, εἴτε ἐν τῷ μεταλλείῳ τοῦ Σερπιέρη, εἴτε ἐν ἄλλῳ μεταλλείῳ, καὶ ἔμειναν αἱ ἐκβολάδες περιουσία τοῦ δημοσίου μέχρι τοῦ 1873. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1873 ἐγένετο ἡ σύμβασις μεταξὺ Σερπιέρη καὶ τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων, καὶ ἡ σύμβασις αὕτη διέταξε ῥητῶς «ἡ εἰρημένη ἑταιρία θέλει ἐκμεταλλεύει καὶ ἐκκαμινεύσει πάσας τὰς ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη κειμένας ἐκβολάδας». Λοιπὸν διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1873, συνομολογηθείσης ἐλευθέρως μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς ἑταιρίας, αἱ ἐκβολάδες αἱ ἐντὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, εἴτε ἐν στοαῖς, σπηλαίοις καὶ φρέασι εὑρίσκονται, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου.

§105Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ 53%,

§106Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὸ ἐγένετο ὑπὸ δύω ὅρους, ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ὡρισμένου ποσοῦ τῆς χορηγίας εἰς τὸ δημόσιον καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ποσοῦ τοῦ ὡρισμένου τῶν καμίνων, τὰς ὁποίας ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἔπρεπε νὰ ἔχῃ. Περὶ τῶν ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη ἐκβολάδων δὲν ἀγορεύω, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν· δι’ αὐτὰς προσετέθη καὶ εἷς ἄλλος ὅρος, ὅτι θέλει παραχωρηθῆ ἡ ἐκκαμίνευσις, ἐὰν ἐντὸς τοῦ ἔτους δὲν γίνῃ συναγωνισμὸς καὶ δὲν γενῇ παραχώρησις εἰς ἄλλην ἑταιρίαν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξορύξεως· τὸ ἔτος παρῆλθε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἂν δέχεται τὴν ἐκκαμίνευσιν· ἡ ἑταιρία ἀπήντησε καταφατικῶς μὲν ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον ἔμελλε νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον. Δὲν πρόκειται νῦν νὰ ἐξετασθῇ τὸ περὶ τῶν ἐκβολάδων τούτων, τῶν ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη κειμένων, οὐδ’ ἂν διατηρῇ ἢ ἀπώλεσεν ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τὸ δικαίωμα τῆς ἐκκαμινεύσεως αὐτῶν ἢ ἂν τὸ δημόσιον παρεχώρησεν εἰς αὐτὴν ἢ ἀνέκτησε τὸ δικαίωμά του. Περιώρισα τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, ἀπ’ αὐτῶν δὲ προκαλούμεθα νῦν νὰ διαθέσωμεν ὡς κτῆμα τοῦ δημοσίου τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας ἐν στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις τὰς ἐντὸς τοῦ εἰρημένου μεταλλείου κειμένας. Πῶς ἀφοῦ δὲν τὰς ἔχομεν; ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν· ναὶ, παρεχώρησα διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1873 τὰς ἐκβολάδας αὐτὰς εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία προέβαλεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρόνῃ 53% καὶ ἐζήτησε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Λοιπὸν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ζητεῖ σήμερον τὸ δημόσιον πρὸς διάθεσιν τῶν ἐν στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις καὶ ἐντὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ κ. Σερπιέρη κειμένων ἐκβολάδων, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει καὶ ἡ Κυβέρνησις, τὸ δικαίωμα αὐτὸ στηρίζεται εἰς τὸ 2 ἄρθρον τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου. Τί λέγει τὸ 2 ἄρθρον τοῦ νόμου τούτου; (Τὸ ἀναγινώσκει). Ἡ ἑρμηνευτικὴ δὲν μοῦ ἐπιτρέπει, ὅταν ῥητῶς ὑπάρχῃ παραχωρημένον δικαίωμα, δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ εἰκάσω τὴν ἀνάκλησιν τοῦ δικαιώματος τούτου· εἰς ἐμὲ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο νὰ τὸ ἐξάξω· διὰ τοῦτο ἐγὼ, ὅταν ἐψηφίζετο τὸ 2 ἄρθρον, εἶχον ἐναντίαν γνώμην. Ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου πῶς ἐξήγησε τὸ ἄρθρον τοῦτο; τὸ ἐξήγησε ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 2 πρόκειται νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκκαμινεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο ὅταν ἐδημοσίευσε τὸ καταστατικόν της ἐσημείωσεν ἐν ὑποσημειώσει (Ἀναγινώσκει). Ἄλλως τε σκέπτομαι, ὅτι, ὅταν ἐζητήθη πέρυσι καὶ ἐπεψηφίζετο ὁ εἰς 10% προσδιορισμὸς τοῦ ἀποδοτέου ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων ποσοῦ εἰς τὸ δημόσιον, αὕτη εἶχε περιπέσει εἰς κρίσιμον θέσιν, εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς δεινὰς περιπετείας καὶ ἐζήτει ἐλεημοσύνην ἀπὸ τὴν πολιτείαν, καὶ ἡ πολιτεία, ἥτις ὤφειλε τὴν ἑαυτῆς συνδρομὴν εἰς αὐτὴν, ὡς εἰς πᾶσαν βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν, ἡ πολιτεία, λέγω, εὑροῦσα αὐτὴν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, συνῄνεσε μὲν νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἀποδιδόμενον ὑπ’ αὐτῆς εἰς τὸ δημόσιον ποσὸν, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ πιέσῃ αὐτὴν, καὶ ἐξεβίασε τὴν συναίνεσίν της οὕτως εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπ’ αὐτῆς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐν φρέασι, στοαῖς καὶ σπηλαίοις ἐντὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ κ. Σερπιέρη κειμένων ἐκβολάδων. Ἀλλὰ προσέτι μὲ ἀναγκάζει εἰς καταψήφισιν τῆς προτάσεως καὶ εἷς ἄλλος λόγος· ἠξεύρετε εἰς ποῖον ἄτοπον θέλομεν περιπέσει, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἔννοιαν ταύτην τὴν ὁποίαν προτείνουσιν οἱ προτείνοντες τὴν πρότασιν ταύτην; Τί ὑπόσχεται τὸ ἄρθρον 2; ὑπόσχεται ὅτι θέλει δώσει ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων εὑρίσκονται αἱ στοαὶ, τὰ φρέατα καὶ τὰ σπήλαια, ἐν οἷς αἱ ἐκβολάδες· ἄρα θέλει ἀποζημιωθῆ καὶ ὁ κ. Σερπιέρης δι’ αὐτὰς τὰς ἐν τοῖς σπηλαίοις, φρέασι καὶ στοαῖς, τὰς ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου του· ἀλλ’ ὁ κ. Σερπιέρης ὅταν ἐπώλησε τὴν περιουσίαν του ταύτην εἰς τὸν κ. Συγγρὸν ἐπώλησε τὸ δικαίωμά του ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τούτων· ἔλαβεν, κύριοι, ὁ κ. Σερπιέρης δύω περίπου ἑκατομμύρια ὡς ἀντίτιμον τῶν ἐκβολάδων τούτων, ὁ δὲ κ. Συγγρὸς ἀγοραστὴς γενόμενος τῶν δικαιωμάτων τοῦ κ. Σερπιέρη ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, ἐσύστησε Ἑταιρίαν καὶ παρεχώρησεν εἰς αὐτὴν ὅλα τὰ δικαιώματά του· λοιπὸν ἡ Ἑταιρία ἐπλήρωσε 2,500,000 διὰ τὰς ἐκβολάδας τὰς κειμένας ἐντὸς τοῦ μεταλλείου τοῦ κ. Σερπιέρη, καὶ τώρα ὁ κ. Σερπιέρης πρόκειται νὰ ἀποζημιωθῇ ἐκ νέου διὰ τὰς ἐκβολάδας ταύτας. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀτοπώτατον τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον ζητοῦσι νὰ μᾶς περιαγάγωσιν οἱ τὴν συζητουμένην πρότασιν προβάλοντες καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτήν. Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδουσιν εἰς αὐτό· νομίζω, ὅτι ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κύριον τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐντὸς στοῶν, σπηλαίων καὶ φρεάτων τῶν κειμένων ἐν πάσαις ταῖς ἄλλαις θέσεσι, οὐδέποτε δύναται νὰ ᾖναι κύριον καὶ τῶν κειμένων ἐντὸς τῆς περιφερείας τῶν Μεταλλουργείων. Κύριοι, ὅταν συναλλάσσονται οἱ ἰδιῶται πρὸς ἀλλήλους, συναλλάσσονται διὰ συμβολαίων, τὰ ὁποῖα συνομολογοῦσιν ἐνώπιον συμβολαιογράφου· ἂν ὑπάρχῃ δισταγμὸς περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν συμφωνηθέντων, τοὺς δισταγμοὺς τοὺς κανονίζει ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Ἐνταῦθα τὸ δημόσιον συνήλαγη ὡς ἰδιώτης· παρουσιάζεται γνώμη ὅτι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου ἔχει ἔννοιαν γενικὴν, καὶ ἂν ὑπάρχωσιν οἱ πρὸς τοῦτο διαφωνοῦντες, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ ἔλθῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς διαφορᾶς ταύτης· ἠδύνατο τὸ δημόσιον διὰ μιᾶς προκλήσεως εἰς ἀγωγὴν νὰ καλέσῃ τὴν Μεταλλουργικὴν Ἑταιρίαν, νὰ τῆς εἴπῃ «ἀξιοῖς δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τῶν κειμένων ἐν στοαῖς, σπηλαίοις καὶ φρέασι, τῶν κειμένων ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, ὑποστήριξέ τα δι’ ἀγωγῆς·» ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, νομίζω, πράττει ἀδίκημα, καὶ ἂν οἱ ἰσχυρισμοὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἂν ᾖναι πράγματι ὀρθοὶ, τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν μέμψιν, δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι νομοθέτημα ἁρπακτικόν. Ἠκούσατε ἄλλοτε χαρακτηρισμὸν τοιοῦτον τοῦ νόμου τοῦ 1871· εἶχε δώσει τότε αὐτὸν ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μεταλλείου περὶ οὗ πρόκειται. Κύριοι, νομίζω τελευταῖον ὅτι οἱ συναλλασσόμενοι δίδουσι μεγάλην ἀξίαν εἰς τὰς βεβαιώσεις αὑτῶν τὰς ἐν τοῖς συμβολαίοις, καὶ δίδουσι μεγάλην ἀξίαν, διότι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐπιβάλωσιν οὕτω εἰς τοὺς ἄλλους σέβας καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτούς. Τάχα τὸ συναλλαττόμενον κράτος πρέπει νὰ μὴν ἔχῃ τοιαύτην ἐπιθυμίαν; Ἐξ ἐναντίας, νομίζω, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ᾖναι πρότυπον τῆς καλῆς πίστεως· νομίζω δὲ, ὅτι οὐδέποτε δύναται τοιοῦτον νὰ παρασταθῇ τὸ κράτος, ὅταν δίδῃ εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ἰσχυρισθῶσιν ὅτι ἀνήρεσε δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ῥητῶς παρεχώρησε διὰ συμβάσεως, καὶ τὰ ἀνήρεσε διὰ μιᾶς φράσεως ἀμφιβόλου καὶ ἀσαφοῦς. Διὰ τοῦτο κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σούτσου.

§107Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐφρόνουν, ὅτι ὁ νόμος ὁ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ψηφισθεὶς, ἢ μᾶλλον τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ἐκείνου δὲν ἦτο παρὰ ἄρθρον ἐντελῶς κανονιστικὸν καὶ δὲν μετέβαλε τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα· καὶ τὴν πεποίθησίν μου αὐτὴν καὶ τότε καὶ σήμερον ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ νῦν πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος ὁ καὶ τότε ἐπίσης, αὐτὸς μὲ διεβεβαίωσε· ἠπόρησα δὲ πράγματι πῶς χθὲς ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐν τῷ νῷ εἶχε τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ὅτι πᾶς δεσμὸς κεκτημένων δικαιωμάτων κατεστράφη διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Θεοδώρου. Τὴν πεποίθησίν μου αὐτὴν, κύριοι, περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου, ἀξιότιμοι κύριοι διὰ νομικῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων δὲν ἐννοῶ, ἐξήνεγκον ὁμοίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ ἀντιταχθῶ μόνον κατὰ τῶν τὰ ἐναντία φρονούντων περὶ τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐκτὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη, καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅ,τι εἶχον νὰ εἴπω περὶ τούτου τὸ εἶπον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν· πρόκειται ὅμως περὶ πράγματος περὶ τοῦ ὁποίου πώποτε δὲν ἐπίστευσα, καὶ περὶ τούτου πώποτε δὲν ἔγινε λόγος καθόλον τὸ διάστημα τῶν συζητήσεων· πρόκειται καθαρῶς σήμερον νὰ δοθῶσιν αἱ ἐκβολάδες αἱ ἐν στοαῖς, φρέασι καὶ σπηλαίοις εὑρισκόμεναι εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ μεταλλείου· αὐτὸς εἶναι ὁ νοῦς, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ πρωθυπουργὸς, τὸν ὁποῖον εἶχε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον καὶ τὸν νοῦν αὐτὸν δὲν διετύπωσε διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Θεοδώρου. Μεθ’ ὅσα σᾶς εἶπον, κύριοι, οἱ μέχρι τοῦδε λαλήσαντες περὶ τῶν ἀφιλονεικήτων δικαιωμάτων τῆς ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων τῶν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη κειμένων, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ σᾶς προσθέσω πολλά· θὰ σᾶς εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπε ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων ἠγόρασεν ἀντὶ 2½ ἑκατομμυρίων τὰ δικαιώματα τῶν ἐκβολάδων ἐπὶ τοῦ μεταλλείου Σερπιέρη· διὰ τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν ζητοῦν νὰ δώσουν εἰς τὸ ἄρθρ. 2 δὲν ζητοῦν παρὰ νὰ πληρωθῇ ἐκ νέου ὁ κ. Σερπιέρης. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν, τί μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ τοιοῦτον· οἱ κάτοχοι οἱ δώσαντες τὰ χρήματά των αὐτοὶ ἂς τὰ δώσουν· περὶ αὐτῶν εἶναι ἀναξιοπρεπὲς τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ καταγίνεται· σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει παρὰ νὰ κανονίσῃ τὴν διάθεσιν τῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου καὶ νὰ μὴ παρεμποδίσῃ τὴν καλλιέργειαν τῶν μεταλλείων· δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστῶμεν τὴν δουλείαν τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦν τὰ Μεταλλουργεῖα κατὰ τῶν λοιπῶν μεταλλείων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν μεταλλείων, ἂν καὶ ἀπεδείχθη διὰ τῶν πραγμάτων ὅτι τὰ Μεταλλουργεῖα δὲν παρενέβαλον ποτε προσκόμματα· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι αὐτὴ εἶναι πρόφασις. Διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Σούτσου, ἡ ὁποία ἀποδίδει καθαρῶς εἰς τοὺς κατόχους τῶν μεταλλείων, ἰδοὺ, κύριοι, ὅτι πᾶσα ἔρις αἴρεται ὁλοσχερῶς, καὶ σήμερον ὁ κ. Σοῦτσος σᾶς λέγει ῥητῶς, περιορισθῆτε εἰς τὰ ἴδιά σας ἔργα· ἂν εὕρῃ ὁ Περικλῆς ἐκβολάδας, αὗται ἀνήκουν εἰς αὐτὸν καὶ τὸ δημόσιον ἂς ἐπιβάλῃ οἷον φόρον θέλει. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦνται εἰς ταῦτα, καὶ μαρτύρομαι τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ῥοντήρη καὶ τοῦ κ. Πετσάλη, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν περὶ ἐμοῦ ἐξεδήλωσεν αὐτοὺς τοὺς φόβους· ὁ κ. Ῥοντήρης ἐξέφρασε κάτι τι ἄλλο ἐκφραστικώτερον. Ὁ κύριος Ῥοντήρης μοὶ εἶπε καθαρῶς ὅτι δὲν θέλομεν νὰ κληρονομήσωμεν ἐπὶ τῶν μεταλλείων μας τὴν προσωπικὴν κληρονομίαν τοῦ κ. Σερπιέρη, διότι εἰς αὐτὰ τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου εἶσθε ἐντελῶς ἀποῤῥοφημένοι ἀπὸ αὐτὸν, διότι σεῖς δὲν δύνασθε νὰ προκόψετε πλέον καὶ δὲν δεχόμεθα εἰς τὸ μέλλον τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχετε σεῖς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀγοράσῃ ὁ Σερπιέρης. Εἶχον λοιπὸν ἕνα λόγον σπουδαῖον νὰ ἐμμένουν ὥστε αἱ ἐκβολάδες νὰ μὴ ὑποταχθοῦν οὔτε εἰς τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου τῶν ὁποίων φυσικὸς διάδοχος ἦτο ὁ κ. Σερπιέρης. Ἀλλὰ εἶναι ἀληθὲς αὐτό; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ Μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου ἔκαμαν προτάσεις πρὸς τὸν κ. Σερπιέρην περὶ πωλήσεως ἢ ἀληθεύει τὸ ἀντίθετον καὶ καταγίνονται ἀπὸ τριῶν ἐτῶν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης καὶ εἰς τὴν κυβείαν τῆς Μπελαγραίτσιας διαρκῶς νὰ συκοφαντοῦν, νὰ διαφθείρουν ὥστε νὰ κατορθώσουν ν’ ἀπελπισθοῦν οἱ μέτοχοι καὶ νὰ τὸ πάρουν γιὰ ἕνα κομμάτι ψωμί! Καὶ ὁ Συγκρὸς ἔλεγεν εἰς τὴν ἀγορὰν Βιέννης ἐνώπιον Ἑλλήνων, ὅτι ἡ ζωὴ τῆς ἑλληνικῆς ἑταιρίας δὲν θὰ παραταθῇ ἐπὶ πολύ, ὅτι θὰ ἐπανέλθουν τὰ Μεταλλουργεῖα εἰς τὸν προκάτοχόν των, καὶ ἐζήτησαν δι’ ὅλων τῶν αἰσχροτήτων νὰ καταστρέψουν ὁλόκληρον κοινωνίαν καὶ νὰ ὑποτιμήσῃ τὰς μετοχὰς εἰς τοιαύτην κατάστασιν ὥστε ὁ δυστυχὴς κάτοχος 5, 10, ἢ 20 μετοχῶν ὁ ἀναγκαζόμενος νὰ τὰς ὑποθηκεύσῃ ἢ νὰ τὰς ἐκποιήσῃ χάνει τὸ ἥμισυ τῶν κεφαλαίων του, καὶ χάριν αὐτῶν τῶν δυστυχῶν μετόχων γίνεται ὁ ἀγὼν ὄχι χάριν τῶν Μεταλλουργείων. — Κύριε πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ ἀγορεύσω, διότι τὰ ἑδώλια εἶναι κενά. Ἐὰν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ ἐξακολουθήσωμεν· ἄλλως, νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες εἶναι μόνον 94. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 10|60.