1876.12.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

τῆς 7 Δεκεμβρίου 1876.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 2 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Κατὰ παρατήρησιν τοῦ κυρ. Α. Πετιμεζᾶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, προστίθενται εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου τῶν 10,000,000 ἐν ἄρθρῳ 9, μετὰ τὰς λέξεις «χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν 8,100,000» αἱ λέξεις «νέων (9,072,000 παλαιῶν.)»

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλον σύμβασιν μετὰ τοῦ κυρίου Καρὰτ περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ παλαιοῦ Φαλήρου, θαλασσίων λουτρῶν καὶ καταστήματος ὑδροθεραπευτικῆς. Ἡ σύμβασις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (α) Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Νομίζω, ὅτι τὰ τρία προτελευταῖα νομοσχέδια τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι λογικώτερον καὶ συμφερώτερον νὰ καθέξουν τὴν πρώτην θέσιν. Εἶναι δὲ αὐτὰ, πρῶτον περὶ κυρώσεως τῆς προξενικῆς συμβάσεως μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ συζητηθῇ σήμερον.

§6ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολὺ καλά. Τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως διατάγματος περὶ μὴ παραδοχῆς ξένων ἀργυρῶν νομισμάτων εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς ἐν Νάξῳ σμύριδος. Τὸ τελευταῖον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα τοῦ κράτους, ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τόν τε τρέχοντα καὶ τὸν μετ’ ὀλίγον ψηφισθησόμενον, καὶ πρέπει καὶ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν. Δεύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ξένων ἀργυρῶν νομισμάτων ἀφορᾷ ἓν συμφέρον τρέχον, τὸ ὁποῖον ἡ διοίκησις ἐῤῥύθμισε κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ περατωθῇ διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ κοινωνία ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκρίνῃ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν κάμνω ὡς πρὸς αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ κάμω κατόπιν ἄλλας παρατηρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ νομοσχέδια, διότι παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ὑπουργείου ὅπως προσδιορίσῃ τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ προτιμηθῶσι τῶν ἄλλων μέχρι τοῦδε ἐκκρεμῶν, διότι ἡ Βουλὴ πιθανὸν μὲν νὰ συνεδριάσῃ καὶ ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἀκόμη, πιθανὸν δὲ νὰ συνεδριάσῃ καὶ ἐπὶ ὀλιγώτερον, καὶ λογικὸν εἶναι, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν συμβῇ νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦδε ποῖα εἶναι τὰ ἀντικείμενα περὶ τῶν ὁποίων πρωτίστως ὀφείλει ν’ ἀνασχοληθῇ. Ὅταν δὲ, ἐνῷ ἔχομεν ἴσως πρωτίστης ἀξίας νομοσχέδια ἐκκρεμῆ, καταναλώσωμεν τὸν χρόνον εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ αὐτὰ τὴν ἀξίαν των, ἀλλ’ εἶναι δευτέρου λόγου, νομίζω ὅτι πράττομεν κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Κοινοβουλίου καθὼς καὶ τῆς διοικήσεως, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν συνήθη πεῖραν θὰ καταναλώσῃ ἀρκετὸν χρόνον. Ὥστε προτείνω καὶ παρακαλῶ νὰ ἐγκριθῇ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μόνη ὁρίσῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατὰ πρώτιστον λόγον θέλει νὰ προτιμηθῶσι τῶν ἄλλων, ἕνεκα τῆς ἀξίας των καὶ τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν διοίκησιν.

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι σήμερον ἠμποροῦν νὰ ψηφισθῶσιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§8ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔκαμον σήμερον τὴν παρατήρησιν, διὰ νὰ μὴ εἰπῆτε αὔριον διατί δὲν ἔγεινε λόγος κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ ἤδη νὰ προστεθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς συμβάσεως μὲ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, διότι καὶ αὐτὸ εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν ἐπίσης.

§10ΖΩΧΙΟΣ. Τὰ ἄλλα νομοσχέδια; Τὸ περὶ τῶν 50,000,000;

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι προτιμημένα.

§12ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ ὅλων νὰ λάβωμεν μίαν ἀπόφασιν αὔριον.

§13ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Χωρὶς ν’ ἀποσταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν, θὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις μὲ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς οὐδεμία ἐπιτροπὴ συνέρχεται.

§15ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὀφείλουν νὰ ἐργασθοῦν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ναυτικῶν· εἰργάσθητε;

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ἐξελέχθη ἀκόμη ὁ πρόεδρος. Νὰ ὁρίσητε ἡμέραν διὰ νὰ ἐργασθοῦν, διότι δύω ἐπιτροπαὶ ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ ἐργασθῶσιν ἐπ’ αὐτῆς τῆς συμβάσεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος δὲν ἔχει καμμίαν δύναμιν καταναγκαστικήν· οὐδεμία ἐπιτροπὴ συνέρχεται ἐκτὸς τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι διορίζονται παρὰ τοῦ προέδρου.

§19ΚΑΡΑΒΙΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεραίωσε πᾶσαν ἐργασίαν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ προσκαλέσω ἀμφοτέρας τὰς ἐπιτροπάς. Ἐν τούτοις ἐπὶ τοῦ παρόντος ὁ κ. Δεληγεώργης προτείνει νὰ προτιμηθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ νομοσχέδια περὶ διαθέσεως τῆς ἐν Νάξῳ σμύριδος καὶ περὶ κυρώσεως τοῦ διατάγματος περὶ μὴ παραδοχῆς ξένων ἀργυρῶν νομισμάτων εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα.

§21ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ τὸ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερον.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲ ἡ Βουλή, ἀκούουσα τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ τροποποιήσῃ ἄλλως τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον σήμερον εἶναι ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας προξενικῆς συμβάσεως. (Ψηφίζεται εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἡ ἀρχὴ, τὸ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τῶν κατὰ ξηρὰν στρατιωτικῶν δυνάμεων.

§25Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν πληροφορίαν, ποῦ ἐναπετέθησαν τὰ ἀρχαῖα πράγματα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν κατὰ τὰς ἀνασκαφὰς τῶν Μυκηνῶν, ἐὰν ᾖναι ἀσφαλῆ καὶ ἐὰν ᾖναι εὔκολον εἰς τοὺς φιλαρχαίους νὰ τὰ βλέπωσι.

§26ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Κατ’ αἴτησιν τῆς ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας, τὰ ἀντικείμενα ταῦτα πρόκειται νὰ τοποθετηθῶσι, διότι ἀκόμη δὲν ἦλθον εἰς ἓν εὐρύχωρον δωμάτιον τοῦ καταστήματος τῆς ἐθνικῆς Τραπέζης, τοῦ ὁποίου τὴν κλεῖδα θὰ λάβῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· θὰ τοποθετηθῶσι δὲ εἰς μέρος, τὸ ὁποῖον νὰ ᾖναι προσιτὸν εἰς πάντα θέλοντα νὰ θεωρήσῃ τὰ ἀντικείμενα αὐτά, καὶ θὰ ληφθῇ πᾶν μέτρον διὰ νὰ ᾖναι ἐξησφαλισμένα. Σήμερον ἐλπίζω νὰ ἔλθουν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τῶν κατὰ ξηρὰν δυνάμεων. Ὡς εἶχε τροπολογηθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, σήμερον δὲ πρόκειται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§28ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω μίαν παρατήρησιν· εἰς τὸ ἄρθρον 15 πρέπει νὰ διορθωθῇ ἓν λάθος γραφικὸν, τὸ ὁποῖον ἦτο εἰς τὸ πρωτότυπον νομοσχέδιον· Ἀντὶ εἰς τοὺς εὐδοκιμήσοντας, πρέπει νὰ τεθῇ ἐκ τῶν εὐδοκιμησάντων. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σμύριδος.

§30ΖΩΧΙΟΣ. Κατὰ τῆς συμβάσεως εἶναι ὁ ἴδιος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον. Σκοπὸν δὲν ἔχω σήμερον νὰ ἔμβω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν γεγονότων. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς λέγει εἰλικρινῶς, ὅτι τῷ ἐγένετο νέα πρότασις συμφέρουσα εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ κυρώσῃ ἢ νὰ ἀκυρώσῃ τὰ γενόμενα, νομίζει, ὅταν γίνηται πρότασις συμφερωτέρα, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἀκυρώσῃ τὰ γενόμενα καὶ θὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸν πλειοδότην, διότι ἡ διαφορὰ εἶναι, νομίζω, 2,000,000.

§31ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἥμισυ νομίζω.

§32ΖΩΧΙΟΣ. Σήμερον ἐγένετο λόγος περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ δ’ ἔντιμος συνάδελφός μας κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔκαμε τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἂν θέλετε, ἐγὼ εἶμαι ἠχὼ τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου.

§33ΔΟΥΜΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἠσφαλισμένη, ἐὰν ἀκυρώσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν κ. Ζωχιέ;

§34ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν κυρώσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν, εἴμεθα ἠσφαλισμένοι, κ. Δούμα; Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν· μετὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἔγεινε νέα πρότασις συμφερωτέρα, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι ἐγὼ κατά τινα τρόπον εἶμαι ὑποχρεωμένη νὰ παραδεχθῶ τὰς πρώτας προτάσεις.

§35ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Προσέφερον ἀναλόγους ἐγγυήσεις αὐτοί;

§36ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§37ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δώσω ἐξηγήσεις.

§38ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ συνεφώνησεν, ἐκτὸς ἑνὸς, νὰ ζητήσῃ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ νέα αὕτη προσφορά.

§39ΛΑΠΑΣ. Ἐὰν δώσῃ ἕνας ἄλλος περισσότερα, νὰ τὸν δεχθοῦμεν.

§40ΖΩΧΙΟΣ. Βεβαίως, καὶ ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἰδία Κυβέρνησις τὸ προτείνει.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, σήμερον τωόντι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἔσοδον, τὸ ἐκ τῆς σμύριδος προερχόμενον, ὅπερ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐσημείωσεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων ἐκ δραχμῶν 485,000 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἤδη συζητουμένης συμβάσεως. Ἐντεῦθεν λαβὼν ἀφορμὴν, παρετήρησα εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέρος, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν συνοδεύουσαν τὴν περὶ ἧς πρόκειται σύμβασιν, ἐκτὸς τῆς προσφορᾶς τοῦ κ. Πετροπούλου, τῆς γενομένης μετὰ τὴν προσφορὰν τῶν κ.κ. Βαφειαδάκη καὶ Κλέβε ἀνὰ 2%, ἥτις προσφορὰ μικρὸν ποσὸν παρέχει εἰς τὸ Δημόσιον, ἔχομεν καὶ ἄλλην προσφορὰν ἐκ μέρους ἐμπορικοῦ τινος οἴκου ἐν Ἀνόβερ ἐγκατεστημένου, ἥτις συνίσταται εἰς 13½ φράγκα κατὰ στατῆρα, ταῦτα δὲ ἀναλογοῦν εἰς δραχμὰς 15, 12|100· ἑπομένως ὑπάρχει διαφορά.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμφιβάλλω δι’ αὐτὴν τὴν προσφορὰν ἐὰν ᾖναι φράγκα· πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσω.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως μεταξὺ τῆς προσφορᾶς, τῆς ὁποίας ἡ κύρωσις ζητεῖται σήμερον, καὶ τῆς νέας προσφορᾶς τοῦ ἐμπορικοῦ αὐτοῦ οἴκου, ἡ διαφορὰ εἶναι κατὰ δραχμὰς τρεῖς δι’ ἕκαστον καντάριον. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν τριῶν δραχμῶν ὑπολογίσωμεν εἰς τὰς 40,000 στατήρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωτικοὶ διὰ τὸν ἐργολάβον, ἔχομεν διαφορὰν ἐτησίαν μὲν δραχ. 120,000, διὰ τὴν δωδεκαετίαν δὲ 1,440,000. Ἐὰν ὅμως τὴν διαφορὰν ταύτην ὑπολογίσωμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἑτέρων 20,000 κανταρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι μὲν ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι ὅμως διὰ τὸν ἀγοραστὴν, τότε ἡ διαφορὰ ἀπὸ 120,000 δραχ. κατ’ ἔτος ἀνέρχεται εἰς δραχ. 180,000, καὶ ἀπὸ δραχ. 1,440,000 διὰ τὰ 12 ἔτη, ἀνέρχεται εἰς δραχ. 2,160,000. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου οὐδὲν ἄλλο εἰμὴ τί συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποστηρίζοντος τὴν κύρωσιν τῆς μεταξὺ Δημοσίου καὶ Βαφειαδάκη συναφθείσης συμβάσεως. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐκθέτει ὁ κ. ὑπουργὸς, εἶναι ἱκανοὶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως καὶ ἀποφάσεως ἐκ μέρους προσώπου ἄλλου, καλουμένου ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ παρομοίας ὑποθέσεως. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, ὡς σῶμα κυρίαρχον, ὡς σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον μετὰ τοῦ ἑτέρου νομοθετικοῦ μέρους ἀνετέθη ἡ ἔγκρισις τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐνεργηθείσης δημοπρασίας, δὲν ἔχει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὐδένα ἄλλον λόγον εἰμὴ μόνον τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς διατείνεται, καὶ ὁμολογητέον δι’ ἰσχυρῶν λόγων ὑποστηρίζει, ὅτι ἡ δημοπρασία, ἥτις ἐνηργήθη ὑπὸ τὸν τύπον τῆς μυστικῆς δημοπρασίας, εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπιτρέπει τὴν παραδοχὴν ἄλλης προσφορᾶς· ἐὰν τοῦτο, λέγω, ᾖναι ἀληθὲς, τότε δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνετέθη ἡ ἔγκρισις τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας τυπικῶς μὲν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁριστικῶς δὲ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Καὶ δὲν δύναται, κύριοι, νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι τὸ Δημόσιον παραδεχόμενον ἀνωτέραν προσφορὰν ἐνεργεῖ ὡς κακῆς πίστεως συμβαλλόμενον μέλος, καὶ ὅτι προσβάλλεται ἐντεῦθεν ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Δημοσίου, ἢ ὅτι τὸ Δημόσιον ἀθετεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς συμφωνίας καὶ τὰς ὑποσχέσεις του, διότι ῥητῶς διεκήρυξε διὰ τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος, ὅτι ἐνεργεῖται μὲν ἡ δημοπρασία κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δηλ. τῆς μυστικῆς προσφορᾶς, ἀλλ’ ὅτι ἐπεφυλάχθη εἰς ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς τοιαύτης δημοπρασίας. Ἐρωτῶ λοιπὸν, κατὰ τίνα τρόπον καὶ διὰ ποῖον λόγον θὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κακῆς πίστεως τὸ Δημόσιον, ἢ κατὰ τίνα τρόπον καὶ διὰ ποῖον λόγον ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως θὰ προσβληθῇ, ἐὰν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καλουμένη σήμερον, δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος Β. Διατάγματος περὶ τῶν ὅρων καὶ τῶν συμφωνιῶν τῆς δημοπρασίας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συμφωνίας ταύτας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐνηργήθη ἡ δημοπρασία, καὶ τὰς προσενεχθείσας προσφορὰς, ὅπως ἀποφανθῇ ἂν ᾖναι ἢ ὄχι συμφέρουσαι διὰ τὸ Δημόσιον, ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὴν ὑπὸ τῶν κυρίων Βαφειαδάκη καὶ Κλέβε προσφορὰν συμφέρουσαν διὰ τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ μάλιστα ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ἀνωτέραν προσφορὰν, δίδουσαν εἰς τὸ δημόσιον ὠφέλειαν κατ’ ἔτος μὲν ἀπὸ 120 ἕως 180 χιλιάδας δραχμῶν, ἐπὶ δωδεκαετίαν δὲ ἀπὸ 1,440,000–2,160, 000 καὶ ἑπομένως ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν; Δὲν δύναται κανεὶς, κύριοι, νὰ παραπονεθῇ διὰ τοῦτο, οὔτε οἱ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως συμβληθέντες, οὔτε ἄλλος τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραβιάζει τὰ συμπεφωνημένα, διότι τοιαύτην παραβίασιν δὲν πράττει. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει, ἐὰν τῷ ὄντι ὁ ἐμπορικὸς οἶκος, ὅστις ἔκαμε τὴν προσφορὰν ταύτην, παρέχῃ, ὅπως δὲν ἀμφιβάλλω ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις πρὸς τὸ Δημόσιον, ἡ Βουλὴ, λέγω, ὀφείλει ν’ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν καὶ νὰ παραχωρήσῃ τὸ ὀρυκτὸν τῆς σμύριδος εἰς τὸν οἶκον αὐτὸν ἄνευ δημοπρασίας καὶ δι’ ἁπλοῦ νομοθετήματος, διότι τοιοῦτον ὅρον προτείνει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁ ἐμπορικὸς οὗτος οἶκος, ἀφοῦ ἐκ τῆς παραδοχῆς ταύτης τῆς προσφορᾶς ἔχει τὸ Δημόσιον μέγιστον συμφέρον, ὡς προεξέθηκα ἤδη. Ἐντεῦθεν λοιπὸν ἔλαβον ἀφορμὴν, κύριοι, νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα μείνῃ τὸ κονδύλιον τοῦτο ἐκκρεμὲς, διὰ νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ μέλλει νὰ ἐκδώσῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως, διότι ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν μετὰ τῶν κυρίων Βαφειαδάκη καὶ Κλέβε σύμβασιν, τὸ ἔσοδον καλῶς ἐσημειώθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν προσφορὰν, περὶ τῆς ὁποίας ποιεῖται λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἐκθέσει του καὶ περὶ ἧς σᾶς ἐλάλησα ἤδη, τὸ κονδύλιον θέλει ἀναβῆ ἀπὸ δραχ. 485,000 εἰς δραχ. 605,000 πάντοτε ὑπολογιζομένων μόνον τῶν 40,000 στατήρων, τοὺς ὁποίους ὁ ἀγοραστὴς ὑποχρεωτικῶς ὀφείλει νὰ παραλάβῃ, διότι περὶ τῶν ἄλλων 20,000 κανταρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι προαιρετικὰ δι’ αὐτὸν, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ τι, καθόσον εἶναι ἔσοδον ἀβέβαιον. Αὐτὴν τὴν γνώμην ὑπεστήριξα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, αὐτὴν ταύτην ὑποστηρίζω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ προεκλήθην παρὰ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἡμῶν κ. Ζωχιοῦ.

§44ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, κύριοι, νὰ σᾶς βεβαιώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν ἡ ἐπιστολὴ, περὶ τῆς ὁποίας κάμνω λόγον εἰς τὴν ἔκθεσίν μου, διαλαμβάνει φράγκα ἢ δραχμάς· ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι, ὅτι ἡ προσφορὰ αὕτη δὲν συνοδεύεται μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται ἀπὸ τὸν νόμον, διὰ νὰ τὴν καταστήσωσι σπουδαίαν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν Ἰούλιον Σμὶθ, ὅστις παρουσιάσθη ὡς πληρεξούσιος τοῦ ἐν Ἁμβούργῳ κυρίου Mathi· ἀλλ’ ἀφοῦ εἰς τὴν δημοπρασίαν παρουσιάσθη ἄλλος ὑπερθεματιστής, παρέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὰ πληρεξούσια, καθὼς καὶ τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας εἶχε καταθέσει· ἑπομένως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐὰν ἡ προσφορὰ εἶναι σπουδαία ἢ μή. Ἀφοῦ ἀνεχώρησε, μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἔγραψεν αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν καὶ ἔκαμεν αὐτὴν τὴν προσφοράν.

§45Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχει καταθέσει ἐγγυήσεις;

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε καταθέσει ἐν Ἁμβούργῳ διὰ τὴν ἐνσφράγιστον προσφορὰν, ἥτις ἐστάλη διὰ τοῦ ἐκεῖ Προξένου· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπλειοδότησεν ἄλλος, ἔλαβεν ὀπίσω τὰς ἐγγυήσεις καὶ ἀπεχώρησεν.

§47Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀξιόχρεως;

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐντολεύς; Μάλιστα. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ, εἶναι τὸ ἑξῆς· κατὰ τοὺς ὅρους τῆς δημοπρασίας, ἡ δημοπρασία δὲν ἦτον ὑποχρεωτικὴ, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀκυρώσῃ. Τὸ αὐτὸ δικαίωμα ἔχει ἀπολύτως καὶ ἡ Βουλή. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ἐὰν πρὸ τῆς ἀκυρώσεως ἡ Βουλὴ, εἴτε ὁ ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ δεχθῇ παρ’ ἄλλων ἀνωτέραν προσφοράν· δηλ. ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ἀκυρῶ τὴν δημοπρασίαν, ὄχι διότι εὑρίσκω τὴν τιμὴν δυσανάλογον καὶ προσδοκῶ κατὰ τὴν νέαν δημοπρασίαν νὰ εὕρω ἀνωτέραν, ἀλλὰ διότι ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἀνωτέραν προσφορὰν ἐκείνης, εἰς ἣν κατεκυρώθη ἡ δημοπρασία· ἐπίσης καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἐὰν ᾖναι ὀρθὸν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀκυροῖ τὴν δημοπρασίαν, οὐχὶ διότι εἶναι μικρὰ ἡ τιμὴ, ἀλλὰ διότι εὗρεν ἀνωτέραν προσφοράν. Τοῦτο, κύριοι, εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν. Ἡ δημοπρασία, περὶ ἧς πρόκειται, φέρει τὸν τύπον δημοπρασίας μυστικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν αἱ προσφοραὶ ἀποστέλλονται ἐσφραγισμέναι, καὶ ἀνοίγονται ἀφοῦ ἡ δημοπρασία τελειώσῃ. Κατὰ τί διαφέρουν αἱ δημοπρασίαι αὗται ἀπὸ τὰς φανεράς; εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσητε. Εἰς τὰς φανερὰς οἱ πλειοδοτοῦντες δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψιν μόνον τοὺς ἰδίους λογαριασμοὺς, οὐδὲ κανονίζουσι τὰς προσφοράς των ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδίων πεποιθήσεων μόνον, ἀλλὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς προσφορὰς τῶν ἀνταγωνιζομένων, καὶ συμβαίνει πολλάκις νὰ σταματοῦν εἰς μικροτέρας τιμάς· ἐνῷ π. χ. νομίζουν ὅτι ἔχουν συμφέρον νὰ προσφέρουν ἑκατὸν, περιορίζονται εἰς τὰ ἑξήκοντα, διότι ὁ πρὸ αὐτῶν προσφέρει μόνον 50 ἢ 55. Εἰς τὴν μυστικὴν ὅμως δημοπρασίαν συμβαίνει ὅλως τὸ ἐναντίον· οἱ διαγωνιζόμενοι, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τί δύνανται νὰ προσφέρουν οἱ ἄλλοι ὅσοι λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, κανονίζουν τὴν προσφοράν των ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔκαμον, καὶ τῶν πεποιθήσεων, τὰς ὁποίας ἐσχημάτισαν περὶ τῶν δυνατῶν ὠφελειῶν τῆς ἐπιχειρήσεως· ἑπομένως, ὅταν ἡ δημοπρασία ᾖναι μυστική, ὑπολογίζων, ὅτι μὲ συμφέρει νὰ προσφέρω μέχρις 100, θὰ γράψω 100, διότι μὴ γνωρίζων πῶς σκέπτονται οἱ ἄλλοι καὶ φοβούμενος μήπως ἔκαμαν καὶ αὐτοὶ τοὺς ἰδίους ὑπολογισμούς, προσπαθῶ νὰ μὴ φανῶ κατώτερος. Τοιαύτη εἶναι ἡ οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῆς μυστικῆς καὶ φανερᾶς δημοπρασίας.

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, διαφέρουν κατὰ πολὺ αἱ προσφοραὶ πρὸς ἀλλήλας;

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Ὅταν τὸ οὐσιῶδες χαρακτηριστικὸν τῆς μυστικῆς δημοπρασίας ᾖναι τοῦτο, παρακαλῶ νὰ προσέξητε μήπως διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας καταστρέψητε καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ σύστημα τοῦτο τῶν δημοπρασιῶν καὶ τὰς καταστήσητε ἀνωφελεῖς. Τοῦτο δὲ θέλει συμβῆ ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι καὶ ἀφοῦ τελειώσῃ καὶ ἡ δημοπρασία εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ὅν τινα θέλει νὰ πλειοδοτήσῃ καὶ ὅτι ἡ ἐξουσία δύναται νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὴν δημοπρασίαν, οὐχὶ διότι εὑρίσκει ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας δὲν εἶναι συμφέρον, ἀλλὰ διότι ἐδόθη ἀνωτέρα προσφορά· ἐὰν γενῇ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ αὕτη, ἐγὼ π. χ. ὁ ὁποῖος ὑπελόγισα ὅτι δύναμαι νὰ προσφέρω 100, δὲν θέλω πράξει τοῦτο, ἀλλὰ θέλω περιορισθῆ εἰς πολὺ ὀλιγώτερον, διότι θὰ συλλογισθῶ, ὅτι, ἐὰν παρουσιασθῇ ἄλλος προσφέρων περισσότερα, θὰ μείνω τελευταῖος ὑπερθεματιστής, ἐὰν δὲ τὸ ἐναντίον, ἐὰν δηλ. ἄλλου τινὸς ἡ προσφορὰ εὑρεθῇ μεγαλειτέρα, δύναμαι νὰ τὴν ματαιώσω διὰ μεταγενεστέρας προσφορᾶς, καὶ οὕτω νὰ ἐπιτύχω τὸν σκοπόν μου. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἔχω ἀδιάσειστον τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ σύστημα τῶν μυστικῶν δημοπρασιῶν, τὰς ὁποίας ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν εἰς ἐνέργειαν, ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίων καὶ μεγάλων ἐπιχειρήσεων· τὴν πεποίθησιν δὲ ταύτην δὲν ἐσχημάτισα σήμερον οὐδὲ μετὰ τὸ πέρας τῆς δημοπρασίας· εἶχον αὐτὴν πρὶν ἔτι ἀρχίσει ἡ δημοπρασία, ἐξήγησα δὲ ἐγκαίρως καὶ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Mathi, ὁ ὁποῖος σήμερον παρουσιάζεται μὲ προσφορὰν μεγαλειτέραν, καὶ εἰς τὸν κ. Βαφειαδάκην, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠρώτησαν ποίαν τύχην θέλει λάβει ἡ δημοπρασία καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν κατόπιν νὰ γείνωσι νέαι προσφοραί. Ἡ σμύρις εἶχε παραχωρηθῆ ἀπὸ τὸ ἔτος 1868 ἑπταετῶς εἰς τὴν ἑταιρίαν Ἐρλάγγερ καὶ Ἔββες, ἐπὶ τῷ ὅρῳ νὰ λαμβάνουν 40,000 καντάρια ὑποχρεωτικῶς, καὶ ἄλλας 20,000, ἐὰν τὸ Δημόσιον τὸ ἀπαιτήσῃ. Παρῆλθον ὅμως τέσσαρα ἔτη, καὶ αὐτοὶ παρελάμβανον μόνον τὸ ὑποχρεωτικὸν ποσὸν τῶν 40,000 κανταρίων, μολονότι τὸ Δημόσιον πολλάκις προσεκάλεσεν αὐτοὺς νὰ λάβουν καὶ τὰ ἕτερα 20,000 καντάρια, δὲν ὑπήκουσαν, προτείνοντες ὅτι δὲν δύνανται νὰ τὰ ἐξοδεύσωσι. Κατὰ τὸ 1871 ἕνεκα τῆς αἰτίας ταύτης ἔγεινεν ἀναπλειστηριασμὸς καὶ ἀνεδείχθησαν τελευταῖοι ὑπερθεματισταὶ οἱ καὶ σήμερον τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον κατ’ ἔτος 60,000 καντάρια, ἀλλ’ ὡς φαίνεται ἐκ τῶν ὑστέρων, δὲν ἠδυνήθησαν καὶ αὐτοὶ νὰ δαπανήσωσιν, εἰμὴ μόνον τὰς 40000 οὕτω δὲ κατὰ τὴν λῆξιν τῆς ἑπταετοῦς ἐνοικιάσεως ἔμεινεν ἀποταμίευμα εἰς χεῖρας αὐτῶν ὑπερβαῖνον τὰς 70,000 καντάρια. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, δύω δημοπρασίαι, αἱ ὁποῖαι ἐνεργήθησαν περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος, ἀπέτυχον, διότι κανεὶς δὲν τολμᾷ νὰ παρουσιασθῇ ὡς ἀγοραστὴς, ἀφοῦ ἤξευρεν, ὅτι οἱ ἰδιῶται πρώην μισθωταὶ εἶχον τόσον μέγα ἀποταμίευμα, τοῦ ὁποίου ἠδύναντο νὰ ἐλαττώσωσι τὴν τιμήν. Προκειμένου περὶ τρίτης δημοπρασίας ἐβιάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ὑποχρεωτικὸν ποσὸν τῶν 40,000 κανταρίων, τὰ δὲ 20,000 καντάρια νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὰ μὲν διὰ τὸ Δημόσιον, προαιρετικὰ δὲ διὰ τὸν ἐνοικιαστήν. Ἐν τούτοις, ἂν καὶ ἐκάμαμεν τὴν παραχώρησιν ταύτην, ἂν καὶ κατεβιβάσαμεν τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς τιμῆς εἰς 10 δραχμὰς, πανταχόθεν ἤρχοντο μηνύματα, ὅτι καὶ ἡ δημοπρασία αὕτη ἔμελλε νὰ ἀποτύχῃ. Ἀλλ’ ὅτε ἐπλησίαζεν ἡ ἡμέρα αὐτῆς, ἔφθασεν ἐνσφράγιστος προσφορὰ ἐξ Ἁμβούργου, τὴν ἄφιξιν δὲ αὐτῆς ἔσπευσε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναγγείλῃ διὰ τῶν ἐφημερίδων. Ἀμέσως ἔσπευσαν ὁ κ. Βαφειαδάκης καὶ Κλέββε νὰ ἔλθωσιν ἐκ Σύρου καὶ ἐζήτουν ἐξηγήσεις· οἱ κύριοι αὐτοὶ μ’ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἡ προσφορά, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, περιεῖχε 10 δραχμὰς τὸ καντάρι, μὲ ἠρώτησαν δὲ ἐὰν θὰ ἐγκρίνω τὸ ἀποτέλεσμα εἰς περίστασιν καθ’ ἣν δὲν ἤθελε παρουσιασθῆ ἄλλη ἀνωτέρα προσφορά· τοῖς ἀπήντησα, ὅτι τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τοῦδε δὲν δύναμαι νὰ δώσω εἰς αὐτοὺς οὐδεμίαν διασάφησιν· μὲ ἠρώτησαν μετὰ τοῦτο τί θέλω πράξει, ἐὰν αὐτοὶ δώσουν ἀνωτέραν προσφορὰν κατὰ 10 ἢ 20 λεπτὰ μετὰ τὴν δημοπρασίαν. Εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην τοῖς ἀπήντησα, ὅτι δὲν τὰ δεχθῶ, διότι αἱ προσφοραὶ πρέπει νὰ κατατεθῶσιν ἐσφραγισμέναι εἰς τὸν τόπον τῆς δημοπρασίας, ἀφοῦ δὲ τελειώσῃ αὕτη, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ οὐδεμίαν προσφοράν· καὶ ἐνδέχεται μὲν ν’ ἀκυρώσω τὴν δημοπρασίαν αὐτὴν, ἀλλὰ τοῦτο θὰ τὸ κάμω μόνον ἐὰν ἡ τελευταία προσφορὰ θεωρηθῇ οὐχὶ συμφέρουσα εἰς τὸ Δημόσιον. Τὴν ἐπιοῦσαν ἐνεφανίσθη ὁ Ἰούλιος Σμὶθ, ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐν Ἁμβούργῳ οἴκου, ὅστις μὲ ἠρώτησεν ἐὰν ἠδύνατο, παρουσιάζων ἀνωτέραν προσφορὰν μετὰ τὴν δημοπρασίαν, νὰ ματαιώσῃ αὐτὴν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατακύρωσιν. Ἀπήντησα καὶ εἰς αὐτὸν ὅ,τι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους· εἶπον, ὅτι μετὰ τὴν δημοπρασίαν δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ οὐδεμίαν προσφοράν.

§51Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι ἡ μυστικὴ δημοπρασία, ἀφοῦ ἦσαν ὅλα γνωστά;

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν ἐσφραγισμέναι αἱ προσφοραί.

§53Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τυπικῶς, διότι σᾶς εἶπεν, ὅτι 10 δραχμὰς προσέφερε.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἔλεγεν, ἀλλ’ αἱ προσφοραὶ ἦσαν ἐσφραγισμέναι. Τέλος πάντων ἦλθεν ἡ ἡμέρα τῆς δημοπρασίας, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέστειλεν εἰς τὰς ἐπιτετραμμένας τὴν διεξαγωγὴν αὐτῶν Ἀρχὰς τὴν ἐνσφράγιστον προσφοράν, ἥτις εἶχεν ἀποσταλῆ ἐξ Ἁμβούργου, μετ’ αὐτὴν δὲ κατετέθησαν δύω προσφοραί, ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Βαφειαδάκη καὶ ἑτέρα ἀπὸ τὸν Σμὶθ, οὕτω δὲ ἐτελείωσεν αὐτὴ ἡ δημοπρασία.

§55Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φανερά;

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.—Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ δημοπρασία, ἀνοίχθησαν αἱ προσφοραί, καὶ ἡ μὲν πρώτη περιεῖχε 10 δραχμὰς τὸν στατῆρα, ἡ δευτέρα τοῦ Βαφειαδάκη 10 καὶ 50 λεπτὰ, ἡ τρίτη τοῦ Σμὶθ 11 καὶ 10 λεπτὰ, ἡ τετάρτη τοῦ Βαφειαδάκη πόσον νομίζετε; 12 καὶ 11 λεπτὰ, ἐνῷ ἤρκουν 11 καὶ 11 λεπτὰ, διὰ νὰ ᾖναι ἀνωτέρα ὅλων τῶν ἄλλων· ἐὰν ἦτο φανερὰ ἡ δημοπρασία, ἀφοῦ προσέφερεν ὁ Σμὶθ 11 καὶ 10, ἤθελε προσφέρει ὁ Βαφειαδάκης 11 καὶ 11, οὕτω ἤθελε μείνει τελευταῖος ὑπερθεματιστής. Τὴν προσφορὰν ταύτην τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐθεώρησε συμφέρουσαν διὰ τὸ Δημόσιον, καὶ ἐπειδὴ, κατὰ τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν εἶχε περὶ τῆς μυστικῆς δημοπρασίας, ἐθεώρει μὴ συγκεχωρημένον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μεταγενεστέρας προσφοράς, μοὶ ἐπέτρεψε νὰ ἐγκρίνω τὸ ἀποτέλεσμα, διότι ἐφοβήθη μήπως, ἐπαναλαμβανομένης τῆς δημοπρασίας, δὲν ἤθελεν ἐπιτευχθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 12 καὶ 11. Ἡ Βουλὴ ὅμως, ἡ ὁποία ἔχει ἀνωτέραν ἐξουσίαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ ὁποία δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λόγον εἰς κανένα, δύναται νὰ μὴ ἐπικυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν αὐτήν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τότε πρέπει νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, ὅταν πεισθῇ, ὅτι, ἐπαναλαμβανομένης ἐξ ἀρχῆς τῆς δημοπρασίας, θὰ εὑρεθῇ τιμὴ ἀνωτέρα καὶ συμφερωτέρα εἰς τὸ Δημόσιον· φρονῶ δηλαδὴ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ στηριχθῇ εἰς ἀνωτέραν προσφοράν. Ἄλλως τε ἡ προσφορὰ αὕτη, ἡ ὁποία σήμερον παρουσιάζεται, δὲν εἶναι περιβεβλημένη μὲ τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, στηρίζεται δὲ εἰς ἁπλᾶς ἐπιστολὰς, ἤτοι μίαν πρὸς τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ἄλλην πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν μεταλλείων κύριον Βουγιούκαν· ὥστε καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς ἐγγυήσεως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἀνὰ χεῖρας δημοπρασία.

§57ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν αἱ ἐπιστολαὶ αὗται ὑπ’ ὄψιν;

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν συνοδεύονται μὲ ἐγγυήσεις.

§59ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἡ μυστικὴ δημοπρασία, ἡ ὁποία εἶναι εἰδικὴ, αὐτὴ ἔχει καὶ εἰδικοὺς κανόνας. Ἡ πρώτη δημοπρασία ἡ μυστικὴ ἔγεινεν εἰς τὰ 1852 παρ’ ἐμοῦ. Ἡ μυστικὴ δημοπρασία γίνεται ὡς ἑξῆς· ἡ Κυβέρνησις σχηματίζει τὸν ἐλάχιστον ὅρον ἢ τὸν μέγιστον τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ δώσῃ τὸ πωλούμενον. Αὐτὴ ἡ μυστικὴ ἀπόφασις λαμβάνεται μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Βασιλέως· ὁσάκις τὸ κρίνει ὁ ὑπουργὸς, ὅπως ἔπραξα ἐγὼ, δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις δύναται νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς μόνον τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ δημοπρασία ἐνεργεῖται διὰ μυστικῆς προσφορᾶς τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου τῶν προσφερτῶν ἐν ὅσῳ διαρκεῖ ἡ δημοπρασία, τῆς ὁποίας ὁρίζεται ἡ λῆξις, ὁπότε ἀνοίγονται ὅλαι αἱ προσφοραὶ, ἀνοίγεται δὲ καὶ ὁ μυστικὸς ὅρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν μία προσφορὰ ὁπωσδήποτε ὑπερβαίνῃ τὸν ἐλάχιστον ὅρον, εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ παραδοχὴ διὰ τὸ Δημόσιον· δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τὸ Δημόσιον, ἡ προσφορὰ αὕτη δὲν εἶναι καλὴ ἢ εἶναι κακή. Δὲν δύναται, κύριοι, ν’ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν· ἡ δημοπρασία ἀκυροῦται μόνον, ἐὰν δὲν φθάσωσιν ἢ ὑπερβῶσιν αἱ προσφοραὶ τὸν ἐλάχιστον ὅρον· ὁποιαιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αἱ προσφοραὶ, ἅμα τηρηθῶσιν οἱ ὡρισμένοι τύποι, πρέπει νὰ γείνωνται παραδεκταὶ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν δύναται οὔτε ἡ Κυβέρνησις, καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἡ Βουλὴ νὰ μὴ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν δημοπρασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ τύποι ἐτηρήθησαν. Αὐτὰ ἔχει ὁ μυστικὸς ὅρος.

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸς διασάφησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Χρηστίδης, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ὑπῆρχεν ἐλάχιστος ὅρος, ἀλλ’ ὁ ἐλάχιστος οὗτος ὅρος ἦτο φανερὸς καὶ ὄχι μυστικός· προσδιωρίζετο εἰς 10 δραχμὰς, ἀλλὰ συγχρόνως μὲ τὸν ἐλάχιστον ὅρον ὑπῆρχε καὶ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἔγκρισις τοῦ ἀποτελέσματος κατὰ τύπον μόνον ἐπιφυλάσσεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πράγματι δὲ καὶ ὁριστικῶς εἰς τὴν Βουλὴν· ὥστε δὲν δύναται νὰ παραπονεθῇ ὁ τελευταῖος ὑπερθεματιστὴς διὰ τὴν ἀκύρωσιν, εἴτε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν θέλει γείνει αὕτη εἴτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν, διότι εἶναι πράγματα συμφωνημένα.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατάξατε νὰ φέρουν τὸν νόμον νὰ τὸν ἀναγνώσωμεν, τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διατάττει, ὅτι ἡ πολυετὴς ἐνοικίασις τῆς σμύριδος γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ διάταγμα κανονίζεται.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολὺ καλὰ τὸ διάταγμα.

§64Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί ὑπετιμήθη εἰς τὴν δημοπρασίαν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου;

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν εὑρίσκαμεν προσφορά.

§66ΡΙΚΑΚΗΣ. Προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ ἀκυρώσῃ ἢ νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν, δὲν ἐξαρτᾶται τοῦτο μόνον ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσεφέρθη, ἐξαρτᾶται, νομίζω, καὶ ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως· ὥστε, ἐὰν ἡ δημοπρασία ἐγένετο ὑπὸ ὅρους τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκει συμφέροντας, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τὴν μυστικότητα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Χρηστίδης. Παρουσιάζεται εἰς τὴν σύμβασιν εἷς νεωτερισμὸς, ὅτι δηλ. τὸ ποσὸν τῶν 20,000 κανταρίων, τὸ ἐτησίως διδόμενον ὑποχρεωτικῶς εἰς τὸν ἐργολάβον, σήμερον εἶναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸ Δημόσιον καὶ προαιρετικὸν διὰ τὸν ἐργολάβον· ἡμεῖς σήμερον ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν συμφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Νομίζω ὅτι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἡ προκειμένη ὑπόθεσις διῆλθεν ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, καὶ τὰ ὁποῖα ἐκτίθενται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ πεισθῶμεν ἴσως, ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι τόσον ἀπηλπισμένη ὅσον κατ’ ἀρχὰς ἐθεωρήθη· κατ’ ἀρχὰς μόλις 10 δραχμαὶ τὸ καντάριον ἦτον ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν τὸ ὀρυκτὸν, καὶ εἴδετε, ὅτι ἡ δημοπρασία ηὔξησε εἰς 11 καὶ 10 καὶ εἰς 12 καὶ 10, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, μετ’ ὀλίγον ἀνεβιβάσθη εἰς 15 καὶ 10. Ὅταν λοιπὸν βλέπωμεν ἕνα συναγωνισμὸν τοιοῦτον ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, δὲν πρέπει νὰ νομίζωμεν, ὅτι τὸ ὀρυκτὸν αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς ἔκπτωσιν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν αὐτοὺς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται, ὅπερ εἶναι σπουδαῖον, καὶ παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐπειδὴ ἔκαμε λόγον περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ καταναλισκομένου ποσοῦ ἐν τῷ τόπῳ τῆς καταναλώσεως, πόσον ποσὸν ἐτησίως κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἔτη κατηναλίσκετο ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠξεύρω ὅτι οἱ ἀγορασταὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1871 καὶ ἐντεῦθεν ὑπεχρεώθησαν νὰ παραλάβουν 60 χιλ. καντάρια, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὸ ἐξοδεύσουν καὶ τὸ ἔχουν ἀκόμη εἰς τὴν Σῦρον.

§68ΡΙΚΑΚΗΣ. Τοὐλάχιστον δύνασθε νὰ γνωρίζητε εἰς ποίαν τιμὴν καταναλίσκεται ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ;

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ κατανάλωσις περιορίζηται εἰς 40 χιλ. καντάρια, καταντᾷ ἓν εἶδος μονοπωλίου καὶ δύναται νὰ πωλῆται εἰς ἀρκετὰ συμφέρουσαν τιμήν.

§70ΡΙΚΑΚΗΣ. Λοιπὸν εἰς ποίαν δύνανται νὰ πωληθοῦν αἱ 40 χιλ. καντάρια, διὰ νὰ ἴδωμεν εἰς ποίαν τιμὴν πρέπει νὰ τοὺς τὰ δώσωμεν; Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο ἡ πρότασις τοῦ Μαθιᾶ εἰς 15, 10, θέλω σᾶς παρακαλέσει νὰ μοῦ εἰπῆτε ἐὰν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου, ὅτε ἐλάβετε τὴν ἐπιστολὴν, μέχρι σήμερον, δὲν ἐφροντίσατε νὰ λάβητε πληροφορίας περὶ τοῦ ἀξιοχρέου αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ἂν ἠμπορῆτε τοὐλάχιστον νὰ λάβητε πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τώρα, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς μέχρις οὗ ἔλθῃ μία ὁριστικὴ ἀπάντησις.

§71Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησις, ἀφοῦ οἱ ἄνθρωποι προσφέρουν 15 καὶ 10.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκυρώσατέ την καὶ τελειώσατε.

§73ΖΩΧΙΟΣ. Ἐπειδὴ ἐλάλησαν περὶ μυστικῶν δημοπρασιῶν, ἐννοεῖτε δὲ ὅτι δημοπρασία καὶ μυστικὴ δημοπρασία εἶναι δύω ἔννοιαι ἀντίθετοι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ διηγούμενον μίαν μυστικὴν δημοπρασίαν, ὄχι τοῦ 1852, ἀλλὰ τοῦ 1846. Ἐδημοπράτει ὁ γέρων Κανάρης, ὅστις ἦτον ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐδημοπράτει δὲ εἰς μυστικὴν δημοπρασίαν τὰ τρόφιμα τοῦ στόλου. Ἐγένοντο προτάσεις, αἵτινες ἠνοίχθησαν· βεβαίως δὲ ὁ τὰ ὀλιγώτερα ἀπαιτήσας εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ τὴν χορήγησιν. Ἐπαρουσιάσθη ὅμως εἷς ὑπηρέτης καὶ λέγει: ἐγὼ προτείνω δέκα λεπτὰ ὀλιγώτερα· νέα λοιπὸν δημοπρασία. Οὔτε ἡ δόξα τοῦ Κανάρη δὲν ἠδύνατο νὰ σκεπάσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ δὲν παρουσιάζεται ὑπηρέτης νὰ προτείνῃ, παρουσιάζεται οἶκος γνωστὸς, καὶ εἶχε δώσει καὶ ἐγγύησιν. Τὴν ἦρε μετὰ ταῦτα, εἶχεν ὅμως καιρὸν ὁ ὑπουργὸς νὰ πληροφορηθῇ ἂν ὁ πλειοδότης ἔδιδε νέαν ἐγγύησιν· ἐκτὸς ὅμως τοῦ οἴκου αὐτοῦ τοῦ ξένου, ὑπάρχει οἶκος ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπρότεινε μὲν πολὺ πλέον, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε προσέφερε πλέον, καὶ ἔδωκε καὶ ἐγγύησιν· ἀλλ’ ὁ οἶκος αὐτὸς κατεφρονήθη. Λέγει ὅμως τώρα ὁ ὑπουργός· θέλετε νὰ ἀκυρώσητε τὴν σύμβασιν; ἀλλ’ ἐὰν τὴν ἀκυρώσητε, θὰ σχισθῇ ἡ γῆ καὶ θὰ μᾶς καταπίῃ· τί δὲ θὰ γίνῃ ἡ Ἑλλάς; Τί θὰ γίνῃ; Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι μέχρι τῆς νέας συμβάσεως θὰ ζημιωθῶμεν 100 ἢ 200 χιλ. δραχμῶν, ἀλλὰ κατὰ πάντα πιθανὸν λόγον θὰ συμβῇ τὸ ἐναντίον· ἔχομεν προσφερτὰς καὶ ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικοὺς πλειοδοτοῦντας. Τί δὲ θὰ ἀκολουθήσωμεν εἰς τὴν πορείαν μας; τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, τὸ κατὰ τὸ φαινόμενον τοὐλάχιστον, καὶ τὸν λόγον τὸν ὀρθόν. Πῶς θὰ πείσῃς τὸν κόσμον, ὅταν σοῦ δίδουν πλέον, σὺ νὰ δεχθῇς τὸ μεῖον. Διατί; Διότι ἐνδέχεται νὰ ἀποτύχῃ ἡ νέα δημοπρασία. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἐνδεχόμενον, τὸ δὲ βέβαιον εἶναι, ὅτι θὰ εὕρωμεν τιμὴν μείζονα τοὐλάχιστον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν μᾶς προσφέρουν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀνυπόστατοι· τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Ἐγένετο πλειοδοσία, προσέφερέ τις 2, ἄλλος δὲ προσέφερε 3, ἡμεῖς δὲ δεχόμεθα τὴν πρώτην προσφορὰν, ἀντὶ τῆς δευτέρας. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον παραλογισμὸς εἶναι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐντραπῶμεν νὰ τὸ παράξωμεν, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταφρονήσωμεν τὸ πλέον καὶ νὰ δεχθῶμεν τὸ μεῖον.

§74ΔΟΥΜΑΣ. Ἤθελον παραδεχθῇ τὰς προτάσεις τῶν κ. Ζωχιοῦ καὶ Παπαμιχαλοπούλου, ἂν ὁ κ. Μαθιᾶς δὲν ἀντεπροσωπεύετο εἰς τὴν ά. δημοπρασίαν, καὶ ἂν ὡς ἐκ περιστάσεως δὲν εἶχον ἀκούσει, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπός του ἔλεγεν ἐδῶ, ὅτι ὁ Βαφειαδάδης ἔκαμε μίαν κακὴν δουλειὰ ἀγοράσας πρὸς 12 καὶ 10 τὴν σμύριδα, ἐνῷ ὁ κ. Σμίθ, εὑρισκόμενος ἐδῶ, δὲν ἔδωκεν εἰμὴ δραχ. 11, μετὰ τῆς προσφορᾶς του σήμερον δὲν ἐφρόντισε νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Πετρόπουλος. Ὁ ἀντιπρόσωπος Σμίθ, εἰς Σμύρνην εὑρισκόμενος, ἔστειλε μίαν ἁπλῆν ἐπιστολὴν καὶ λέγει ὅτι ἡμεῖς δίδομεν ἓν καὶ ἥμισυ φράγκον περιπλέον. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν τιμὴν τίς μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι αὔριον θὰ τὴν ἔχωμεν; τίς μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν δημοπρασίαν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ περισσότερον τῶν 12 καὶ 10; Λέγουν ὅτι ἔπρεπεν ὁ ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ ἐγγύησιν· ἀλλὰ νομίζω, ἂν ὁ Μαθιᾶς προσέφερε σπουδαίως, θὰ ἔφερε μόνος του τὰς ἐγγυήσεις. Πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ἐκτιθέμεθα εἰς μίαν εὐθύνην ἠθικὴν, ἡ ὁποία εἶναι σπουδαία, καὶ θέτομεν ἓν προηγούμενον, τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζομεν τὰς συνεπείας. Ἂν ὁ Μαθιᾶς δέχεται νὰ γείνῃ νέα δημοπρασία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 15 καὶ 10, ἡ ὁποία προσφορὰ νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὴ δι’ αὐτὸν, τότε μάλιστα· ἄλλως, νὰ μὴ γείνῃ νέα δημοπρασία. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν οἶκον τοῦ Μαθιᾶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτὴν, διότι οὕτω πως ἡ Βουλὴ φαίνεται ἐνεργοῦσα ἀμερολήπτως καὶ ἐντὸς τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου· ἐὰν δὲ οὗτος δὲν δεχθῇ, ἔχομεν πάντοτε ἐξησφαλισμένην τὴν προσφορὰν τοῦ κ. Βαφιαδάκη· δυνάμεθα νὰ περιμείνωμεν, ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τὰς συμβάσεις τῶν Τραπεζῶν.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴδατε, ὅτι τότε ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε τὸ σύστημα νὰ ἔχῃ ἀνοικτὸν τὸν συναγωνισμὸν τῶν Τραπεζῶν· λοιπὸν, ἂν οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγίνετο, ἡ εὐγενεία σας νομίζω, ὅτι ἠμπορούσατε, ἂν δὲν ἦσθε ὑπουργὸς, νὰ ζητήσητε λόγον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, διατί ἠδιαφόρησεν, ἀφοῦ προσεφέρθη μία τιμὴ ἡ ὁποία ἤθελε δώσει εἰς τὸ κράτος 1,000,000 ἐπὶ πλέον, καὶ νὰ τοῦ ζητήσητε τί ἔκαμεν.

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μᾶς ἐζήτησε τί ἐκάμαμεν, καὶ ἐδώκαμεν λόγον.

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐδώκατε λόγον, οὔτε εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ δώσητε. Σᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. βουλευτὴς Θηβῶν, ἔχετε ἰδιαιτέρας ἐπιστολὰς περὶ ὧν ὁμιλεῖτε, ἢ ἔχετε ἐπίσημα ἔγγραφα; Ἄν ἔχετε ἰδιαιτέρας ἐπιστολάς, δὲν τὰς ζητοῦμεν· ἂν ἔχετε ἐπίσημα ἔγγραφα, νὰ τὰ καταθέσητε νὰ τὰ ἰδοῦμεν καὶ ἡμεῖς, διότι ὅπως σεῖς εἴχετε καθῆκον νὰ τὰ ἀναγνώσητε, οὕτως ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ τὰ ἀναγνώσωμεν. Πῶς νὰ γίνουν αἱ πρῶται συζητήσεις; Τί θὰ εἰπῇ αὐτό: πρέπει νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα, καὶ αὔριον νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ νὰ δώσητε ὅλας τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχετε ἐξ ἐγγράφων, καὶ τότε μόνον ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ὄρεξιν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὁ καθένας νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει περὶ ἡμῶν.

§78Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ δικαίωμα νὰ κυρωθῇ ἢ μὴ ἡ παρουσιασθεῖσα ἐνώπιον ἡμῶν σύμβασις ἀνήκει εἰς ἡμᾶς ἀπολύτως· ὅ,τι ὅμως ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ἤθελε πράξει, νομίζω, πᾶσα Κυβέρνησις· ἡ διάθεσις τῆς σμύριδος γίνεται πάντοτε διὰ μυστικῆς δημοπρασίας, γίνεται διακήρυξις διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος, καὶ οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ δημοπρασία, δημοσιεύονται καθ’ ὅλας τὰς πρωτευούσας τῆς Εὐρώπης ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ τῇ Δύσει· καὶ ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ τῆς διακηρύξεως ὁρίζεται ὁ ὅρος, κάτωθεν τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἔγκρισις οὔτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον οὔτε εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Δημόσιον λοιπὸν ἐκήρυξεν ἀνὰ πᾶσαν τὴν Εὐρώπην ἐπισήμως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 9 ἢ 10 εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος, κάτωθεν τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἔγκρισις· ἡ δημοπρασία ἦτο μυστική, καθ’ ἃ σᾶς προεξέθεσε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἡ δημοπρασία ἐγένετο κατὰ τὰς 2 ἢ 22 Ἰουλίου, ἠνοίχθησαν αἱ ἐνσφράγιστοι προσφοραὶ, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὁποῖον τὸ ἔχομεν ἐνώπιόν μας· ὁ ὑπερθεματιστὴς εἶναι ὁ Βαφειαδάκης καὶ ὁ κ. Κλέβε· αὐτοὶ προσέφερον δρ. 12 καὶ λ. 11 δι’ ἕκαστον καντάριον σμύριδος. Μετὰ τὴν δημοπρασίαν αὐτὴν καὶ ἀφοῦ τὰ ἀποτελέσματα ἐγένοντο πλέον γνωστά, ὁ ἴδιος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσέφερε δρ. 11 καὶ 10 διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν δημοπρασίαν, ἔβαλε καὶ ἔγραψαν δύο ἐπιστολάς, διὰ τῶν ὁποίων προσφέρει 15 καὶ 10· τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι αὐτό, παρὰ ἐπινοήματα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται πάντες οἱ κερδοσκόποι, ὅπως δυνηθῶσι νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἡ τιμὴ τοῦ Δημοσίου, ἔπειτα ἀπὸ τὴν διακήρυξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἀπαιτεῖ ἢ νὰ ἀκυρώσῃ ῥητῶς τὴν δημοπρασίαν καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη ἐπὶ κινδύνῳ τοῦ Δημοσίου....

§79ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι ἐπινοήματα κερδοσκόπων;

§80Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, καὶ θὰ σᾶς εἰπῶ ἐγὼ ποῦ τὸ ἠξεύρω. Ἰδοὺ πόθεν τὸ γνωρίζω, καὶ ἂν ἐσκέπτεσθε, ἠθέλατε τὸ ἐννοήσει καὶ σεῖς. Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος προσφέρει 11 δραχ. εἰς τὴν πρώτην δημοπρασίαν, καὶ προσφέρει ἔπειτα 15, καὶ 10, τί εἶναι; (Θόρυβος). Ἢ ἡ μία προσφορὰ εἶναι σπουδαία, ἢ ἡ ἄλλη. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης προσφορᾶς· δὲν ὀφείλει τίποτε ἄλλο νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ τὸ ὁποῖον ἔπραξαν ὅλαι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις· ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ, ὅτι ἡ δημοπρασία εἶναι μυστική, ὅτι ἡμέρα τῆς δημοπρασίας εἶναι ἡ δεῖνα, καὶ πάντες οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἔλθωσι νὰ κάμωσι τὰς προσφοράς των. Ἄν σήμερον, κύριοι, ἀκυρώσητε αὐτὴν τὴν δημοπρασίαν, διότι ἔχετε προσφορὰν ἀόριστον καὶ ἄνευ ἐγγυήσεων 13 φράγκων καὶ ἡμίσεος, τότε δὲν ἔχετε μυστικὴν δημοπρασίαν, καὶ ὁ ἠθικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος ὑποχρεώνει τὸ Δημόσιον νὰ τηρῇ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἐπισήμως διεκήρυξε καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην, εἶναι πολὺ σπουδαιότερος ἀπὸ τὰ ἐπινοήματα καὶ τὰ τεχνάσματα τῶν κερδοσκόπων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐκθέτουν τὴν ὑπόληψιν τοῦ Δημοσίου. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὡρισμένως πρέπει νὰ προβῶμεν, εἴτε εἰς τὴν ἀκύρωσιν εἴτε εἰς τὴν ἐπικύρωσιν, πάντοτε ὅμως ἐπὶ κινδύνῳ τοῦ Δημοσίου καὶ χωρὶς διόλου νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προσφορὰς, τὰς ὁποίας ἄλλοι ἔκαμον, διότι τότε ἀπὸ μυστικῆς καθιστῶμεν φανερὰν τὴν δημοπρασίαν, καὶ ἀπὸ τοῦδε σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προσφέρουν 15 δρ. καὶ 10 λ. τὸ καντάριον. Ὁ λόγος δὲ, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ῥικάκης εἶπε, διατὶ κατὰ τοὺς προηγουμένους χρόνους ἡ ὑποχρέωσις ἦτον εἰς τὸν ἔμπορον, τοῦ νὰ λαμβάνῃ 60,000 καντάρια, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον, διατί ἐφέτος ἡ ὑποχρέωσις ἐτέθη ἀντιστρόφως; ὁ λόγος εἶναι διότι αὐτὸς ὁ ὅρος ἴσα ἴσα κατέστησε τὴν δημοπρασίαν ἀδύνατον εἰς 2 προηγούμενα ἔτη, διότι ἐναπεταμιεύθη πλεῖστον μέρος τῆς σμύριδος καὶ οὐδεὶς ἐτόλμα νὰ ἔλθῃ νὰ συναγωνισθῇ, ἐπειδὴ ἡ κατανάλωσις ἦτο μικροτέρα τοῦ ποσοῦ τῶν 60,000, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τὸν ἔμπορον, καὶ διὰ τοῦτο προέκυπτεν ἡ βραδύτης τῆς δημοπρασίας.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν, καὶ ἡμεῖς σκοπὸν δὲν ἔχομεν νὰ τὴν παρακαλέσωμεν νὰ τὴν ἐπικυρώσῃ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο κυρίως, δι’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον· τὸ ζήτημα εἶναι ἂν πρέπῃ, ἀκυρώνουσα αὐτὴν τὴν δημοπρασίαν, νὰ τὴν ἀκυρώσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσφορᾶς, ἢ νὰ τὴν ἀκυρώσῃ ἀπολύτως καὶ νὰ ζητήσῃ νέας προσφοράς. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀκυρώσωμεν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους τὴν δημοπρασίαν, δηλ. ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσφορᾶς, πρῶτον, διότι οὕτω ματαιοῦμεν ὅλον τὸ σύστημα τῆς μυστικῆς δημοπρασίας, ἀδύνατον δὲ ἤθελεν εἶσθαι εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἔχωμεν μυστικὴν δημοπρασίαν. Ἡ μυστικὴ δημοπρασία ἤθελεν οὕτω πέσει· ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἰς τοιαύτας περιστάσεις εἶναι διατηρητέον, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀνατρέψωμεν. Δεύτερον, κύριοι, ἀφοῦ δημοσίως ἐκηρύξαμεν τὸ σύστημα μὲ τὰς συνεπείας του, δὲν ἐδυνάμεθα, σεβόμενοι πάντοτε τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς ἐξουσίας καὶ τοῦ τόπου, ἢ ἂν ἐμμείνωμεν εἰς αὐτὸ, μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν ὠφέλειαν τυχὸν, ἡ ὁποία προσεφέρετο· τὴν κυβερνητικὴν ἀξιοπρέπειαν ἐθεωρήσαμεν ἀνωτέραν χιλιάδων τινῶν δραχμῶν. Νὰ ἀκυρώσωμεν ἀπολύτως χωρὶς νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν προσφορὰν, δὲν ἐτολμήσαμεν νὰ τὸ κάμωμεν, διότι δὲν ἐγνωρίζαμεν ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς νέας δημοπρασίας· ἑπομένως δὲν ἠθέλαμεν νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην, διότι ἦτο ἐνδεχόμενον ἡ προσφορὰ νὰ ἐγίνετο πρὸς σκοποὺς κερδοσκοπικοὺς ἁπλῶς, καὶ εἰς τὴν νέαν δημοπρασίαν νὰ μὴ προσεφέρετο ἡ τιμὴ, ἡ ὁποία ἤδη προσεφέρθη. Ἀπεφασίσαμεν λοιπὸν νὰ μὴ ἀκυρώσωμεν τὴν δημοπρασίαν, ἐπιμένοντες εἰς τὸ σύστημα τῆς μυστικῆς δημοπρασίας· ἵνα μὴ ζημιώσωμεν δὲ τὸ Δημόσιον τυχὸν, δὲν ἠκυρώσαμεν ἀπολύτως. Ἡ Βουλὴ πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ δύω χωριστῶν ἀντικειμένων· ἢ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν ἀπολύτως, ἀφίνουσα εἰς τὴν τύχην τὸ μέλλον τῆς προσφορᾶς, ἢ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν, λαμβάνουσα ὡς βάσιν καὶ ὑπ’ ὄψιν τὰς προσφορὰς, τὰς ὁποίας ἐγὼ θεωρῶ σπουδαίας, ὅτι ἀσφαλίζονται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις. Αὐτὸ μένει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἀποφασίσῃ, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν ἐγγράφων. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τὸ πράξῃ, δὲν ὀφείλει λόγον εἰς κανένα· ἡμεῖς ὅμως δὲν ἠδυνάμεθα. Ἰδοὺ, κύριοι, διατὶ δὲν ἐφέραμεν τὰς δύω ἐπιστολὰς, τὰς ὁποίας θέλομεν φέρει ἀφεύκτως. Μᾶς εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἡ Βουλὴ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν· παρακαλοῦμεν μόνον νὰ προσέξῃ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀκυρώσεως, μήπως ἡ ἀκύρωσις προσάψῃ μῶμον εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς ὡς ἀθέτησις τῶν παρὰ τοῦ ἔθνους διδομένων δημοσίως ὑποσχέσεων καὶ διακηρύξεων.

§82ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, πολὺς πάταγος καὶ θόρυβος ἐγένετο σήμερον περὶ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ κυριωτέρου προϊόντος, τῆς σμύριδος. Ἂν, κύριοι, ἐπρόκειτο περὶ μικρᾶς προσφορᾶς ἀσημάντου, τότε ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι κατά τι προσεβάλλετο ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναιρεῖ τοὺς λόγους της· ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διακηρύξεώς της ἐτήρησεν ἀκέραιον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ καθῆκον ν’ ἀποφασίζῃ καὶ ἐγκρίνῃ, δὲν ἐννοῶ ποῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ προσβολὴ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως. Λόγος πολὺς ἐγένετο, ὅτι ἡ μυστικότης, διὰ τῆς ὁποίας ἐνεργεῖται ἡ δημοπρασία, προσβάλλει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ὅπως πολύπειρος ὑπουργὸς, ὁ κ. Χρηστίδης, ἐξέθεσεν, ἡ μυστικότης δὲν ἐτηρήθη καὶ εἰς τὸν ἐλάχιστον ὅρον, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ δημοπρασία, οὔτε ἀνεδέχθη ἡ Κυβέρνησις κανὲν καθῆκον νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν, ἀφοῦ μάλιστα παρουσιάζεται σπουδαία προσφορὰ εἰς δύω ἐπανειλημμένας αἰτήσεις παρ’ ἀνθρώπων διαγωνισθέντων καὶ ἐχόντων ἐγγυήσεις ἀποχρώσας. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διατί νὰ γίνηται τόσος θόρυβος καὶ νὰ μὴ θέλωμεν ν’ ἀναβάλωμεν διὰ μίαν στιγμὴν, ἕως οὗ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα αὐτά. Ὡς μέλος τι τῆς Βουλῆς μοὶ εἶπεν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ σμύρις πωλεῖται 20 φράγκα ἕκαστος στατήρ. Δὲν εἶναι λοιπὸν προϊόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀξίαν· προτείνω λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ προτεινομένη συζήτησις, μέχρις ὅτου ληφθῶσι πληροφορίαι, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀκύρωσιν.

§83ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς πλήρη εἶχε τὴν προαίρεσιν καὶ πᾶσαν προσπάθειαν κατέβαλε νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἀπέτυχε, καὶ ἵνα κρίνητε περὶ τούτου, ἀνάγκη νὰ ἐξετάσω ὑπὸ τὴν ἀληθῆ ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦ δημοσίου συμφέροντος, καὶ δεύτερον νὰ ἀκούσητε καί τινα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε οὐ μόνον ἂν ἠδύνατο νὰ προσφερθῇ μείζων τιμὴ ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν κατεκυρώθη ἡ παραχώρησις τῆς σμύριδος, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἑτέραν, τὴν κατ’ ἐμὲ σπουδαιοτέραν, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῇ τὸ ὀρυκτὸν τοῦτο εἰς ἑταιρίαν, ἥτις ἠδύνατο νὰ καταναλίσκῃ μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ ποσοῦ τῶν 40,000 κανταρίων, τὸ ὁποῖον ὑποχρεωτικῶς ἡ ἑταιρία περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, δὲν ἐδέχθη. Τοῦτο εἶναι, κύριοι, λίαν σημαντικὸν, καὶ τὸ ἐννοεῖτε, διότι, ὡς σᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὰς προηγουμένας δημοπρασίας ἡ παραχώρησις ἐγένετο οὐχὶ εἰς 40,000 κανταρίων, ἀλλ’ εἰς 60,000, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι τὰ εἴκοσιν ἐπετρέπετο ὁ ὑπερθεματιστὴς ν’ ἀγοράσῃ εἰς μικροτέραν τιμήν. Τῷ ὄντι, κύριοι, ἀληθῶς σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου εἶχε καταπέσει ἐντελῶς πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους· αἰτία δὲ εἶναι ὅτι ἡ ἑταιρία, εἰς ἣν παρεχωρήθη κατὰ τὸ 1870, δὲν ἠδυνήθη νὰ καταναλώσῃ ὅσον ποσὸν παρέλαβεν ἀπὸ τὸ Δημόσιον, καὶ εἶχεν ἀποθεματικὸν ἐπέκεινα τῶν 100 χιλιάδων κανταρίων. Ἕνεκα τούτου, κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἄλλη ἑταιρία εἰς συναγωνισμόν· ἡ ἑταιρία, περὶ τῆς ὁποίας ἠκούσατε ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ἑδρεύουσα εἰς Ἀννόβερον, ἔχει μεγάλην ὑπόληψιν καὶ δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀμφότερα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι ἐκτὸς τῶν μεγάλων κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἔχει, ἔχει καὶ ὑποκαταστήματα εἰς ὅλας ἐν γένει τὰς ἀγορὰς, ἔνθα καταναλίσκεται τὸ ὀρυκτὸν τοῦτο, ἐνῷ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἑταιρία καὶ ἡ ἑταιρία ἡ προηγουμένη δὲν ἔχει κανὲν τοιοῦτον ὑποκατάστημα, ἀλλὰ λόγῳ ἐμπορικοῦ συμφέροντος μεταπωλεῖ τὸ ὀρυκτὸν εἰς ἄλλας ἑταιρίας. Τοῦτο, κύριοι, διαβεβαιῶ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἡ ἑταιρία αὕτη πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους ἀνέθετο εἰς ἐμὲ νὰ τὴν πληροφορήσω περὶ τοῦ πράγματος τούτου καὶ μετὰ τὰς πληροφορίας ἔδωκεν εἰς ἐμὲ τὴν πληρεξουσιότητα νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ ὅρων τινῶν, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινάν τινες τῶν ὁποίων ἐξυπηρέτουν, κατ’ ἐμὲ, τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ τότε μαθοῦσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς παραχώρησιν τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου πλέον τῶν 5 ἐτῶν, ἐντελῶς παρῃτήθη· καὶ δικαίως, κύριοι, δὲν ἠδύνατο νὰ συναγωνισθῇ ἀπέναντι τῆς ἄλλης ἑταιρίας, ἡ ὁποία εἶχε 100,000 κανταρίων ὡς ἀποθεματικόν. Τότε, κύριοι, εἶδον τὸν διευθυντὴν ἐπὶ τῶν μεταλλείων, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· παρέστησα εἰς αὐτὸν, ὅτι ἂν θέλῃ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα συμφέρον διὰ τὸ Δημόσιον, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ παρατείνῃ τὴν παραχώρησιν ταύτην τοὐλάχιστον ἐπὶ 15 ἔτη· ἐπίσης παρετήρησα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσῃ ὑποχρεωτικὸν τὸν ὅρον νὰ λαμβάνῃ ἡ ἑταιρία ὅπως πρὶν εἴκοσι χιλιάδας καντάρια πλέον τῶν τεσσαράκοντα, δηλ. 60,000, ἀλλὰ νὰ ἀφήσῃ μόνον τὸ ποσὸν τῶν 40,000 κανταρίων, προαιρετικὸν δὲ τὸ τῶν 20, διότι, ὡς ἐννοήσατε καὶ εὐκολώτατον εἶναι νὰ ἐννοηθῇ, ἡ ἑταιρία αὕτη, συμφέρον ἔχουσα νὰ ἐξοδεύσῃ ὅσον πλειότερον ἤθελε δυνηθῇ, ἤθελε προσπαθήσει νὰ ἐξοδεύσῃ καὶ πλέον, καὶ τότε θὰ παρουσιάζετο ἡ ἀνάγκη νὰ λάβῃ περισσότερον ποσόν· ἐπίσης παρατηρήσεις τινὰς ἔκαμα καὶ ὡς πρὸς τὴν δημοπρασίαν. Τῳόντι, κύριοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ ἠκροάσθη μετὰ πολλῆς προσοχῆς, καὶ ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἔδειξε πᾶσαν προθυμίαν τοῦ νὰ φέρῃ πᾶσαν εὐκολίαν ὥστε νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀκριβῶς καὶ ἐντελῶς τὸ δημόσιον συμφέρον· καὶ ἐδέχθη μὲν τὸν πρῶτον τοῦτον ὅρον τοῦ νὰ παρατείνῃ τὸν χρόνον τῆς παραχωρήσεως ὄχι ὅμως ἐπὶ 15 ἔτη, ἀλλ’ ἐπὶ 12· ἐπίσης παρεδέχθη νὰ ἀφήσῃ ὡς ὑποχρεωτικὸν τὸ ποσὸν τῶν 40,000 κανταρίων, ἀλλὰ παρεδέχθη συγχρόνως καὶ μίαν τινὰ κλίμακα, καθ’ ἣν ὑπεχρεοῦτο ὁ ὑπερθεματιστὴς νὰ παραλαμβάνῃ μετὰ παρέλευσιν τινῶν ἐτῶν καὶ πλέον τῶν 40,000 κανταρίων, ὅπερ ὅμως ἰδὼν κατόπιν ὡς μὴ χρήσιμον, κατήργησε διὰ τοῦ τελευταίου Διατάγματος, ὥρισε δὲ τὴν μυστικὴν δημοπρασίαν. Ἐγὼ δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς, ὅτι, μὲ ὅλην τὴν προαίρεσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἀπέτυχεν ὁ κ. ὑπουργὸς, καὶ ἰδοὺ διατὶ δὲν ἀμφιβάλλω, διότι δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα ὁ χρόνος διὰ μίαν ἑταιρίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἴσως εἶπεν, ὅτι ἀπὸ 15 ἕως 12 δὲν εἶναι μεγάλη διαφορά· ἐγὼ ὅμως ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὅτι οἱ ἔμποροι, καὶ οἱ κυρίως τοιοῦτοι, μάλιστα ὁποία εἶναι ἡ διαληφθεῖσα ἑταιρία, τὸ συμφέρον των γνωρίζουν πολὺ καλλίτερα ἡμῶν· ἡ ἑταιρία ἔχει συμφέρον νὰ παρατείνῃ ἐπὶ πολὺ τὴν παραχώρησιν, ἵνα κανονίσῃ κατὰ τὰ συμφέροντά της καὶ τὴν προσφορὰν τῆς τιμῆς. Μάλιστα διὰ νὰ κρίνητε περὶ τῆς σπουδαιότητος, παρατηρῶ ὑμῖν, ὅτι ἡ ἑταιρία αὐτὴ, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ παραχώρησις, ἀμέσως ἠδύνατο νὰ δώσῃ 13 δραχμὰς κατὰ καντάριον, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἀνέφερον τὸ τοιοῦτον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησε, κατὰ τὸ σύστημα ὅπερ κρατεῖ παρ’ ἡμῖν. Ἐπίσης, κύριοι, φρονῶ ὅτι ἀπέτυχεν ὁ κ. ὑπουργὸς, διότι εἶχε τὴν μυστικὴν δημοπρασίαν. Ἀνομολογῶ, κύριοι, τὰς ἀρετὰς, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς μυστικῆς δημοπρασίας· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ παρατηρήσω, ὁ ἴδιος ἀνέφερεν, ὅτι ἐνῷ ἡ ἑταιρία περὶ ἧς λαλῶ εἶχε κάμει προσφορὰν ἔγκλειστον, μολαταῦτα ὁ κ. Βαφειαδάκης ἐγνώριζε τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν περιέχει ἡ προσφορά. Οὐδόλως θέλω νὰ ἐννοήσω ὅτι τοῦτο ἔμαθεν ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος, ἀποκρούω μάλιστα πάσῃ δυνάμει τοιαύτην ἰδέαν.

§84ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτον ἐσφραγισμένη ἡ ἐπιστολή· πῶς ἐγνώριζαν οἱ ὑπάλληλοι;

§85ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ μὲ παρεξηγήσητε· ἑπομένως ἡ δημοπρασία ἐγένετο φανερὰ, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς γνωρίζετε, ὁ ἀνταγωνιζόμενος βολιδοσκοπεῖ, ὡς εἰπεῖν, τὸν ἀνταγωνιστήν του.

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν, κύριε Πρόεδρε.

§87ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς μυστικῆς δημοπρασίας ὁ συναγωνιζόμενος σημειοῖ τὴν ἀληθῆ ἀξίαν τοῦ πράγματος, καὶ οὕτω δὲν ὑπάρχει κίνδυνος. Τοῦτο θεωρητικῶς εἶναι μία ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἐγὼ σκοπὸν δὲν ἔχω νὰ πολεμήσω· ἀλλὰ πῶς συμβαίνει νὰ γίνεται γνωστὸν καὶ ἐν τῇ μυστικῇ δημοπρασίᾳ ὅ,τι προσφέρεται; καὶ ὅτι ἔγεινε γνωστὸν, σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὰ πράγματα δὲν παρακολουθοῦν τὴν θεωρίαν· ἐγὼ δὲν ἐρωτῶ διὰ τίνος τρόπου δύνανται οἱ τοιοῦτοι νὰ μανθάνωσι τὰς προσφερομένας τιμὰς, εἴτε ἀπὸ τοὺς συναγωνιζομένους, εἴτε ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους των, εἴτε ἄλλως πῶς.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀναμιγνύετε τοὺς ὑπαλλήλους;

§89ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Λέγω μόνον ὅτι, ὡς ὁ κ. Χρηστίδης παρετήρησεν, ἡ προκειμένη ὑπόθεσις δὲν περιέχει τὰ στοιχεῖα τῆς μυστικῆς προσφορᾶς, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀνώτατος καὶ ὁ κατώτατος ὅρος, ἵνα δυνηθῶμεν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν νὰ κρίνωμεν. Ἴσως, κύριοι, ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ φανερὰ δημοπρασία συνέφερεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐξαιρετικῶς, διότι ἡ ξένη αὕτη ἑταιρία δὲν ἐγνώριζε τὰ καθ’ ἡμᾶς· δὲν ἠδύνατο νὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς σχέσεις πάσης ἐγχωρίου ἑταιρίας, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἐὰν ἡ δημοπρασία ἐγίνετο φανερὰ, ἠθέλατε ἔχει πολὺ ἀνώτερον ποσόν. Τί ἐγένετο κατόπιν ἀγνοῶ, διότι, ὅπως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε, ἀπὸ τοῦ τέλους Ἀπριλίου εἶχε μεταβῆ εἰς Εὐρώπην καὶ ἐπανῆλθε μετὰ τὸ πέρας τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρετήρησαν ὑμῖν μετὰ πάσης εἰλικρινείας, ὅτι οὐδόλως προτρέπουν ἢ ἀποτρέπουν ἡμᾶς εἰς τὴν παραχώρησιν ἢ μὴ παραχώρησιν· παρετήρησαν ὅμως, ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐὰν ἡ προσφορὰ αὕτη δύναται νὰ ᾖναι σπουδαία, μὴ τυχὸν εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν κινδυνεύσωμεν ν’ ἀπολέσωμεν ἓν ποσὸν σπουδαῖον 400,000 περίπου δραχμῶν. Ἐγὼ, κύριοι, λέγω, ἐὰν τῳόντι αἱ προσφοραὶ αὗται προέρχωνται ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἀνέφερον, οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω, ὅτι συμφέρον ἔχετε νὰ μὴ ἐγκρίνητε τὴν παραχώρησιν ταύτην. Ἡ ἑταιρία αὕτη, ὡς σᾶς εἶπον, οὐ μόνον εἶναι φερεγγυωτάτη, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ ἐνθυμίσω, ὅτι προκειμένου λόγου περὶ ἐγγυήσεως προσέφερε καὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, ζητοῦσα μόνον νὰ λαμβάνῃ ἕνα μικρὸν τόκον.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§91ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐπαυξήσῃ τὸν πόρον αὐτὸν, καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ σπουδαίως τὴν προσοχήν σας, διότι ὅσον πλειότερον ποσὸν δυνηθῆτε νὰ καταναλώσητε, τόσῳ μεγαλείτερον κέρδος ἔχετε· ἐὰν δὲ ᾖναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη οὐ μόνον κύριον ἐπάγγελμα ἔχει τὸ ἐμπόριον τῶν μετάλλων καὶ ὀρυκτῶν, ἀλλὰ καὶ ἁπανταχοῦ τῶν ἐμπορικῶν ἀγορῶν ἔχει καταστήματα σπουδαιότατα, διὰ τῶν ὁποίων καταναλίσκει ταῦτα, ἀναγκαιότατον εἶναι τὸ συμπέρασμα, ὅτι αὕτη θέλει δυνηθῆ νὰ καταναλώσῃ πολὺ περισσότερον ποσὸν πάσης ἄλλης ἑταιρίας. Ἀλλά, κύριοι, διότι ἔχω αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν χάνομεν διόλου οὔτε εἰς τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως οὔτε εἰς τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς προκειμένου περὶ ἑνὸς ἐμπορεύματος, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ἑταιρία αὕτη ἐὰν πράγματι ζητῇ τὴν παραχώρησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν ὁ ἐν Σμύρνῃ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς ἀνέφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· μάλιστα παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἴσως τοῦτο ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ πρότερον.

§92ΤΙΝΕΣ. Ἐπιβάλλετε ἡσυχίαν, κύριε πρόεδρε, διότι δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε καλόν, κύριε Ζέγγελη, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀ. συζήτησις, ἵνα προσαχθῶσιν αἱ ἐπιστολαί, διὰ νὰ ἔχωμεν ἓν διδόμενον;

§94ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην γνώμην. Λέγω, οὐδόλως ἀμφισβητῶ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ἥρμοζεν εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐνέκρινε τὴν τοιαύτην παραχώρησιν, νὰ ἔλθῃ, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ἔμμεσον πρόκλησιν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τείνουν εἰς τὴν ἀκύρωσιν· οὐδὲν ἧττον ἡ Κυβέρνησις τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἔχουσα πάντοτε ὑπ’ ὄψιν, ὅπως καὶ σήμερον εἶπε διὰ τῶν λέξεων, ἐὰν δὲν σᾶς συμβουλεύω ν’ ἀκυρώσητε τὴν δημοπρασίαν τοῦτο πράττω, φοβουμένη μήπως ἀποτύχωμεν καὶ δὲν εὕρωμεν ἀγοραστάς, ὤφειλε νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, ὥστε νὰ μάθῃ ἐὰν τῳόντι ἡ προσφορὰ αὕτη ᾖναι σπουδαία, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν ἀντιλέγω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ παρουσιασθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, ἐννοῶ ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πεισθῶ ἐξ αὐτῶν, ὅτι ἡ προσφορὰ τοῦ ἐκ Σμύρνης στείλαντος τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν ἀντιπροσωπεύει τὴν θέλησιν τῆς ἑταιρίας. Καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλει νὰ δώσῃ σπουδαιότητα εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι δὲν συνοδεύεται καὶ μὲ τὴν ἀναγκαίαν ἐγγύησιν· ἐὰν ὅμως ἐρωτηθῇ αὐτὴ ἡ ἑταιρία καὶ ἀπαντήσῃ ὅτι, ἐγκρίνει τὴν πρότασιν ταύτην, τότε οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἂν καὶ δὲν συνοδεύηται μὲ τὴν ἐγγύησιν. Αὐτήν, κύριοι, τὴν γνώμην ἔχω. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω παντάπασιν εἰς τὸ θεωρητικὸν ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τοιαύταις περιστάσεσι, διότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καθόλου ἡ Κυβέρνησις δὲν προσβάλλεται οὔτε ἡ ἰδέα τῶν μυστικῶν προσφορῶν, ὅσον καὶ ἂν ᾖναι συμφέρουσα εἰς τὰ κράτη, ἐλαττοῦται, διότι, κατὰ τὴν πεποίθησιν μου, καὶ αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγει ὡς λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπάρχει. Τί εἶπε, κύριοι; ἠδυνάμην νὰ ἀκυρώσω τὴν προσφορὰν αὐτήν ὄχι ἐὰν μοὶ δίδεται μεγαλειτέρα τιμή, διότι τότε ἤθελον προσβάλει τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶχον λόγον εὔλογον ν’ ἀντικρούσω αὐτήν, ἐὰν ἡ τιμὴ αὐτὴ δὲν ᾖναι ἡ συμφέρουσα. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κύριοι, τί ἄλλο συμβαίνει; κατὰ μὲν τὰς παλαιοτέρας δημοπρασίας ἡ τιμὴ ἦτο μεγαλειτέρα. Ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἡ ἑταιρία αὐτὴ εἶχε δώσει εἰς ἐμὲ τὴν ἐντολὴν νὰ προσφέρω 13 δραχ. τὸν στατῆρα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς αὐτὴν ἄνευ δημοπρασίας, καὶ διότι ὁ κ. ὑπουργὸς, τὸ ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ κάμῃ βεβαίως, λογικὸν ἦτο τὸ συμπέρασμα, ὅτι κατὰ τὴν δημοπρασίαν ἤθελε προσφέρει τὸ ποσὸν αὐτό, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἡ τιμὴ εἰς ἣν ἐγένετο ἡ κατακύρωσις δὲν εἶναι συμφέρουσα καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀληθῆ ἀξίαν τοῦ πράγματος. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς παραχωρήσεως καὶ δὲν ἀντιλέγω εἰς τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ προσαχθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα· θεωρῶ ὅμως καλὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ἑταιρία αὕτη ἐὰν τῳόντι υἱοθετῇ τὴν προσφοράν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐν Σμύρνῃ ἀντιπρόσωπός της.

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος, διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἀπεσφράγισε τὰς προσφορὰς καὶ ἐκήρυξε ποίαν προσφορὰν ἔμελε νὰ δεχθῇ, ἐπολιτεύθη πολὺ καλά. Σήμερον παραπονοῦμαι δι’ ἓν ἄλλο, ὅτι ἐδῶ εἶναι δύω ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀποφανθῶσιν, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή. Ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς εἶναι ἁπλῶς τυπική; Ὄχι. Καὶ ἡ ψῆφος αὐτὴ δὲν ἐπεφυλάχθη εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ δημόσιον συμφέρον ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν, ὡς ἐν τῇ παρούσῃ περιπτώσει, μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, παρουσιάζεται κάτι τι μετὰ ταῦτα, τὸ ὁποῖον δεικνύει, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον δὲν εἶναι ἠσφαλισμένον; Προκαλούμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ ἡ Κυβέρνησις λέγει, ἀδιαφορῶ, ἐὰν τὴν ἐπικυρώσητε ἢ τὴν ἀκυρώσητε, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα. Ἐπὶ ποίας βάσεως πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν σήμερον; Εἶναι ἀληθὲς, εἶναι βάσιμον, ὅτι διὰ τῆς νέας ταύτης προσφορᾶς πρόκειται νὰ εἰσάξωμεν εἰς τὸ ταμεῖον 120 ἢ 180 χιλιάδ. δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ ἐντὸς τῆς 12ετίας 2 καὶ πλέον ἑκατομμύρια; Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, πρὶν δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας. Εἶναι βέβαιον τοῦτο; ἢ μήπως, ἐὰν δώσω ἀκυρωτικὴν ψῆφον, κινδυνεύω νὰ χάσω καὶ τὰς 10 ἢ 11 δραχμὰς κατὰ καντάριον, τὰς ὁποίας προσφέρει ὁ κ. Βαφειαδάκης; Οὔτε περὶ τοῦ ἑνὸς, οὔτε περὶ τοῦ ἄλλου ἀντικειμένου μὲ φωτίζει ἡ Κυβέρνησις, καίτοι ἔχει ἐνώπιόν της τὸ ἀντικείμενον πρὸ τεσσάρων μηνῶν. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ διαφωτίσῃ τὴν ψῆφον ἡμῶν σήμερον. Ἀρκοῦσι, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, μόνον αἱ δύω ἐπιστολαί· κατ’ ἐμὲ, ὄχι, διότι ἐὰν δὲν ἤρκεσαν νὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν, πολὺ ὀλιγώτερον ἀρκοῦν νὰ πείσουν ἐμέ. Ἑπομένως συμπεραίνω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς φέρῃ ὄχι μόνον τὰς ἐπιστολὰς αὐτὰς, ἀλλὰ θετικὰς, βασίμους πληροφορίας ποίας φύσεως εἶναι αὗται αἱ δεύτεραι προσφοραὶ, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν μετὰ τὴν ἀποσφράγισιν τῶν πρώτων.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐνομίζομεν, ὅτι δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀρχίσωμεν τὰς διαπραγματεύσεις, ἀφοῦ ἤδη ἔχομεν ὁριστικὴν σύμβασιν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τώρα θέλῃ νὰ λάβῃ πληροφορίαν, μάλιστα.

§97ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡς Κυβερνήσεως αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις σας, ἀλλὰ καθόσον ἀπέβλεπε τὸ μέρος σας ὡς Κυβερνήσεως κληθησομένης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς καθὼς εἶπαν πολλοὶ, ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, καμμίαν ἀνασκοπὴν, συγχωρήσατέ μοι τὴν λέξιν, δὲν παρεβιάζετε, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἠθέλατε ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν σας, ἐὰν τυχὸν εἴχετε ἑτοίμους τὰς πληροφορίας ταύτας. Τώρα ἡ ἑταιρία σπουδαίως ἔκαμεν αὐτὰς τὰς προτάσεις; εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται; δὲν εἶναι παιγνίδια αὐτὰ, τὰ ὁποῖα γίνονται, ὅπως σᾶς παρασύρῃ νὰ ἀκυρώσητε τὴν σύμβασιν αὐτήν; Ὅλα αὐτὰ, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τῆς ἀναβολῆς τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἕως οὗ ἔλθωσιν αὐταὶ αἱ πληροφορίαι. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ δὲ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς νὰ ἐπαναλάβω τὸ παράπονόν μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὤφειλεν αὐτὰς τὰς πληροφορίας νὰ τὰς ἔχῃ.

§98Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα παράρτημα Βʹ.)

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ τὴν αὔριον, διὰ νὰ ἔλθουν τὰ ἔγγραφα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5, 5|60.)