1876.11.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

τῆς 8 Νοεμβρίου 1876.

(Δευτέρα.)

Κατέχει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Τσαμαδός.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβον τηλεγράφημα τῆς ἐκκλησίας τοῦ λαοῦ ἐν Σύρῳ, ἔχον ὡς ἑξῆς· «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Λαὸς Ἑρμουπόλεως, διὰ μεγάλης διαδηλώσεως, ἠξίωσε σύμπνοιαν πολιτευομένων, κατάπαυσιν προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων καὶ πατριωτικὴν ἁπάντων ἐνέργειαν πρὸς παρασκευὴν ἐθνικῶν δυνάμεων· ἐνετείλατο δὲ ἡμῖν ἀνακοινῶσαι προέδρῳ Βουλῆς εὐχήν του. Ἐλ. Λαδόπουλος, Κ, Σαλταμπάσης, Μάτεσης.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς κατεπείγοντα τὰ νομοσχέδια περὶ συστάσεως στρατιωτικοῦ ταμείου, περὶ στρατολογίας κλπ. Παρακαλῶ τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς νὰ φέρουν τὰς ἐκθέσεις των. Παρακαλεῖται ὡσαύτως ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν παραπεμφθεισῶν αὐτῇ ἀναφορῶν. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§3ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπω νῦν ὅτι γίνεται ἡ παρατήρησις ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, ὡς εἰς ἄκρον κατεπείγοντα, πρέπει νὰ προτιμηθῶσι πρὸς συζήτησιν, καὶ οὐχὶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τόσῳ περισσότερον, ὅσῳ ἡ Βουλὴ ἐξήτασεν αὐτὰ, συνεζήτησε τὰς κυριωτέρας βάσεις των, ἡ ἀντιπολίτευσις ὡμίλησεν ἐπ’ αὐτῶν, ἡ κυβέρνησις ὡμίλησε, κατετρίψαμεν ἐννέα ἡμέρας, ὅλη δὲ ἡ συζήτησις, ἥτις ἤθελε γείνει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἐγένετο ἐνταῦθα. Παρατηρῶ δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ τὰ κατεπείγοντα νὰ προτάσσῃ ἀμέσως· σᾶς ἐρωτῶ δὲ ἂν ὑπάρχωσιν ἕτερα νομοσχέδια μᾶλλον κατεπείγοντα ἀπὸ ταῦτα, ἂν δὲ δὲν ὑπάρχωσι, τότε κανὲν νομοσχέδιον δὲν εἶναι κατεπεῖγον. Ὁ κανονισμὸς περὶ τούτου λέγει τὰ ἑξῆς. «Ἄρθρον 36. Ἡ Βουλὴ, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς, δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς τὰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, ὁρίζουσα καὶ τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν των. Παρελθούσης εἰς μάτην τῆς τεταγμένης προθεσμίας, ἡ Βουλὴ δύναται ἢ νὰ χορηγήσῃ νέαν ἢ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς.» Ὥστε βλέπετε ὅτι ὁ κανὼν, κατὰ τὸν κανονισμὸν, εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ συζητεῖ τοὺς ὑποβαλλομένους νόμους κατ’ ἀρχὴν, καὶ συζητεῖ τὰ καθέκαστα, ἐκτὸς ἂν θέλῃ νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Πότε δὲ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν; ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη κατεπείγουσα· τοῦτο δὲ τὸ ἔθιμον ἠκολουθήσαμεν καὶ ἐπὶ τῆς πρώτης δυναστείας καὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἂν ὑπάρχῃ κατεπεῖγον ἢ ὄχι δι’ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια τῶν προπαρασκευῶν, καὶ ἂν εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει, τότε κανὲν νομοσχέδιον δὲν εἶναι κατεπεῖγον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§5ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικὰ, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν μνήμην ὅλων τῶν μελῶν τοῦ κοινοβουλίου. Κανεὶς δὲν θὰ ἐννοῇ, ὅτι ὑπάρχει πρᾶξις τῆς Βουλῆς τοιαύτη· ἐξ ἐναντίας μάλιστα, πρὶν φθάσῃ ὁ βασιλεὺς, ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ προβῶμεν, καὶ ἐῤῥέθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον ὑπηγόρευε νὰ ἀναβάλωμεν ἐπί τινας ἡμέρας τὴν συζήτησιν, νὰ τυπωθῶσι δὲ ἐν τῷ μεταξὺ τὰ νομοσχέδια καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς βουλευτὰς, διὰ νὰ τὰ γνωρίζωσιν ὅταν ἔλθῃ τὸ πολιτικὸν ζήτημα. Ἦλθε τὸ πολιτικὸν ζήτημα καὶ συνεζητήσαμεν ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας. Τώρα πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια, καὶ λέγω, ὅτι οὐ μόνον δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸν κανονισμὸν, ἀλλ’ ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸ καθῆκόν μας καὶ εἰς τοὺς λόγους τῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶπεν, ὅτι, καὶ μίαν ἡμέραν ἐὰν χάσωμεν, προξενοῦμεν μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ κράτος. Ἐὰν θέλωμεν ἤδη νὰ παραπέμψωμεν τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως κάμῃ τὴν προεξέλεγξιν, θὰ προξενήσωμεν χρονοτριβὴν ἀσυγχώρητον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν πρῶτον τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς.

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητῶ νὰ πληροφορηθῶ τὶς κατήρτισε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ προεδρεῖον κανονίζει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπινεύσει τοῦ Σώματος.

§12ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψητε, ὕστερον ἀπὸ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, νὰ γραφῇ τοιαύτη ἡμερησία διάταξις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εὗρον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τὸ βουλευτήριον ἔχει πολλῶν πραγμάτων ἀνάγκην· δὲν ἔχομεν πρῶτον καυσόξυλα.

§14ΡΟΥΦΟΣ. Πλεῖστοι ἐκ τῶν βουλευτῶν σκέπτονται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης συνόδου, ἂν δὲν ὑποβληθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τῆς παρελθούσης, ἵνα ἴδωμεν τί ἐδαπανήθη καὶ πῶς ἐδαπανήθη.

§15ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸν κατάλογον τοῦ προσωπικοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§18ΖΩΧΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐπισπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους, διότι δώδεκα ἀκόμη ὑπολείπονται ἡμέραι· ἐκτὸς δὲ τούτου, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἐστήριξε τὸ σχέδιόν της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὅτι θὰ ψαλιδίσῃ.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα, θὰ τὸν φέρωμεν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἡμερησίαν διάταξιν.

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ νομοσχέδια περὶ προπαρασκευῶν.

§23ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἤλθομεν μόνον σήμερον νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε τὸν ἐκλογικὸν νόμον; (θόρυβος.)

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτείνω νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ συζητήσωμεν ἀμέσως τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ κατόπιν τὰ νομοσχέδια τῶν προπαρασκευῶν.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν, ἡ ἡμερησία διάταξις ἀπαγγέλλεται παρὰ τοῦ προέδρου ἐπινεύσει τοῦ Σώματος· εἶναι δὲ ἀδύνατον εἰς τὸ Σῶμα νὰ ἐπινεύσῃ σήμερον εἰς τοιαύτην ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνιστάμεθα.

§27ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συμβαίνει σύγχυσίς τις ἐνταῦθα. Καθ’ ὅσον ἐνόησα, τὸ προεδρεῖον δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ ὑπέδειξεν ἁπλῶς τὰ διάφορα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ γραφείου καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλει συνταχθῆ ἡμερησία διάταξις. Συνεπείᾳ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο, ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἐπρότεινε μερικὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ὡς κατεπείγοντα, καὶ ὑποθέτει ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ αὐτὰ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξίν της· τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει νὰ τεθῶσι καὶ ἕτερα ἀντικείμενα, καθόσον, ὡς γινώσκετε κάλλιστα, ἐν τῷ κανονισμῷ ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις εἰς τὴν Βουλὴν ἕκαστον νομοσχέδιον νὰ ψηφίζῃ τρίς· ἑπομένως ἀνάγκη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ ὑπάρχωσι πολλὰ νομοσχέδια, ὅπως ἔχῃ πάντοτε ἐργασίαν. Δὲν ἐννοῶ σήμερον διατί γίνεται τόσος πάταγος, ὅταν τὸ προεδρεῖον ἐπρότεινε νὰ προστεθῇ τὸ δεῖνα ἢ τὸ δεῖνα ἀντικείμενον· λέγω δὲ τοῦτο, διότι μεταξὺ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἶναι καὶ σύμβασίς τις πολλοῦ λόγου ἀξία καὶ κατεπειγούσης ἀνάγκης, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτῆς δὲν θὰ φέρῃ καμμίαν δυσκολίαν εἰς τὰς ἐργασίας μας.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κακὸν εἶναι νὰ γίνηται σύγχυσις ἰδεῶν, ἀλλὰ πολὺ χειρότερον εἶναι νὰ λησμονῇ τις τὰ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν του ἀντικείμενα, διὰ τὰ ὁποῖα εἴμεθα προσκεκλημένοι ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς αἰσθανόμεθα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κόσμος ὅλος περιμένει τὴν γνώμην μας. Δὲν μᾶς ὑπολείπονται παρὰ 25 ἢ 30 συνεδριάσεις· αἱ παραμοναὶ τῶν Χριστουγέννων ἔφθασαν, καὶ ὁ κόσμος περιμένει νὰ μάθῃ τί θ’ ἀποφασίσωμεν· ἂν ἐβραδύναμεν ἕως τώρα, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ὑπεύθυνοι, ἡ συζήτησις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ἐπερατώθη, ἤδη ὁρμαθὸς ζητημάτων πρὸς συζήτησιν κεῖται ἐνώπιόν μας, ἐπὶ τῶν ὁποίων μᾶς προσεκάλεσεν ἡ κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων κατεγίνετο ἓν ἔτος. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βραδύνωμεν οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμήν, πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν· ἀντιτείνω εἰς τὴν εἰσαγωγὴν παντὸς ἑτέρου ἀντικειμένου καὶ ζητῶ νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ νομοσχέδια τῆς κυβερνήσεως.

§29ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ τίς ἀντεῖπεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ἔρχεσθε νὰ μεμφθῆτε μίαν μερίδα τῆς Βουλῆς μετὰ τοσούτου στόμφου; Ἐγὼ δὲν βλέπω τί θέλετε μὲ αὐτὴν τὴν δημοτικότητα ἢ τὴν δημοκοπίαν.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡ ἡμερησία διάταξις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταρτισθῇ, ὡς ἑξῆς κατατασσομένων τῶν νομοσχεδίων· 1) Περὶ τοῦ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τῶν κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν δυνάμεων· 2) Περὶ στρατιωτικοῦ ταμείου· 3) Περὶ συνομολογήσεως δανείου 10,000,000· 4) Περὶ στρατολογίας· καὶ 5) Περὶ ὁδοποιΐας.

§31Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ τὰ δάνεια ποῦ εἶναι; Ἐγὼ προτείνω νὰ τεθῶσι τὰ δάνεια τῶν 40,000,000 καὶ τῶν 50,000,000, νὰ προστεθῇ δὲ καὶ ὁ σιδηρόδρομος τῆς Λαμίας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Κυβέρνησις;

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ὅσα νομοσχέδια ὑπεβάλαμεν, θέλομεν νὰ συζητηθῶσι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς τὴν ἠκούσατε;

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (Ὥρα 3 μ. μ.)