1875.12.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 23 Δεκεμβρίου 1875.

(Τρίτη).

(Ὥρα 2 μ. μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μία διόρθωσις πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὰ πρακτικά. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ κατηγορητήριον διὰ τὰ ἐκλογικὰ, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις ἡ χθεσινὴ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ συζητηθῇ σήμερον ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, καὶ νὰ κληρωθῇ τὸ δικαστήριον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐσυζητήθη μόνον ἡ πρότασις περὶ τῆς συζητήσεως σήμερον, ἀλλ’ ὄχι νὰ προταχθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ......

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ τελειώσῃ τὸ Λαύριον.

§5ΕΤΕΡΟΙ. Ὕστερον.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε χθές.

§7ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ προταχθῇ τὸ Λαύριον, διότι ἡ σύμβασις καὶ αἱ τροπολογίαι δὲν θὰ μᾶς δαπανήσουν παρὰ 5 λεπτὰ μόνον.

§8ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ γείνῃ συζήτησις μακροτάτη.

§9ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ προταχθῇ ἡ σύμβασις, διότι ἐντὸς 5 λεπτῶν τελειόνει (θόρυβος).

§10ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας, ἐὰν ἀπεφάσισε χθὲς, νὰ προταχθῇ πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου τὸ κατηγορητήριον.

§12ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ γεγονότα δὲν ἀμφισβητοῦνται· νὰ ἔλθουν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§13ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ πρῶτον, καὶ ἐὰν δὲν τυπωθῇ, πάλιν νὰ συζητηθῇ τὸ πρῶτον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§14ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι· πιθανὸν νὰ ἐπροτάθη. Ἄλλως τε χθὲς διεκόπη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Λαυρίου (θόρυβος).

§15ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἔλθουν τὰ στενογραφήματα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἦναι ἕτοιμα, διότι ὑπάρχει πολλὴ ἐργασία.

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, ἕτοιμα εἶναι, τώρα τὰ εἶδον εἰς τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον. Προσάγονται τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἰς τὸ προεδρεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φαίνεται εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἀπόφασις ῥητὴ τῆς Βουλῆς δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ὅτι εἰς τὰς προτάσεις τοῦ κ. Λομβάρδου πολλοὶ ἔλεγον, μάλιστα, ὅταν ὡμίλει.

§19ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐγένετο ἀντίῤῥησις ἐναντίον....

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τῆς ἀποσταλείσης ἐπιτροπῆς εἰς Τῆνον, ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ κ. Περ. Μαυρομιχάλη καὶ τοῦ Καλάρη. «Πρόεδρον Βουλῆς· Ἐκλογὴ ἐπεραιώθη· γενομένης διαλογῆς, εὑρέθησαν δήμῳ Τήνου πλεονάζοντα σφαιρίδια κάλπην Δρόσου 13, Ζαλλώνη 135, Νάξου 156, Παξιμάδη 6· ἀποτέλεσμα ὑπὲρ Δρόσου καὶ Ζαλλώνη.»

§21ΤΙΝΕΣ. Ὡραία καλπονόθευσις.

§22ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Στράτος ἔκαμεν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ κ. Πεῤῥωτῆ ὡς προβιβασθέντος εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Ἐγὼ ἔδωκα μερικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχον ἀρυσθῆ ἀπὸ τὸν ἴδιον κ. Πεῤῥωτήν· χθὲς ὅμως ἐπληροφορήθην θετικῶς, ὅτι ἐπροβιβάσθη, καὶ ὅτι δὲν τοῦ ἐκοινοποιήθη ὁ προβιβασμὸς ἕως χθές. Ἀνακοινῶ τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, νὰ ἐρωτήσῃ τὸν κ. Πεῤῥωτὴν ἂν δέχεται τὸν προβιβασμὸν, παραιτούμενος τότε ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ, ἢ ὄχι.

§23ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, εἴμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἑορτῶν. Πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν σκοπεύουν νὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὰς οἰκίας των. Πρῶτον ἐκφράζω τὴν εὐχαρίστησίν μου πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν μετριοπάθειαν, τὴν ἐπιμονὴν, τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν φρόνησιν, μὲ τὴν ὁποίαν διεξεπεραίωσε μέχρι τοῦδε τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι τῇ ὑπεβλήθησαν, καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον σπουδαῖαι καὶ πολλαὶ, ἀλλὰ σπουδαῖα ἐπίσης καὶ πολλὰ ἔργα μένουσιν ἐκκρεμῆ· τοῦτο δὲ δὲν προέρχεται ἐξ ὑμῶν, ἀλλὰ διότι ὁ χρόνος ἦτο ὀλίγος. Ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἐκκρεμῆ, ἐπαναλέγω, ἔργα πολὺ σπουδαῖα καὶ οὐσιώδη ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα πρέπει ἀφεύκτως νὰ συζητηθῶσιν· αἱ συνέπειαι αὐτῶν παραδεχομένων θέλουν εἶσθαι σπουδαῖαι. Τὸ καθ’ ἡμᾶς ἐκπληρώσαντες τὰς ὑποσχέσεις μας, ὑπεβάλομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλα ὅσα ὑπεσχέθημεν. Ἐσκέφθημεν, κύριοι, ἐπὶ πολὺ ἐὰν ἔπρεπε νὰ προτείνωμεν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν διὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς, ἀλλ’ ἐφοβήθημεν, μήπως οἱ κύριοι βουλευταὶ, ἀναχωροῦντες συνετείᾳ τῆς διακοπῆς, δυσκολευθῶσι νὰ ἐπιστρέψωσι, διότι βεβαίως καὶ κοπιῶδες εἶναι καὶ ἔξοδα ἀπαιτοῦνται πολλά. Ἴσως, κύριοι, εἶναι καλλίτερον, διαμένοντες εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας μας ἄνευ τῆς διακοπῆς. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θέλομεν νὰ λυθῇ συμφώνως μὲ τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἐὰν δηλαδὴ νομίζουν, ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ μείνουν ἐδῶ μέχρι τέλους, διότι ἐπιθυμοῦμεν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ παύσῃ τὰς ἐργασίας της μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας. Μένει εἰς τὰς κρίσεις τῶν βουλευτῶν νὰ λύσουν, ὅπως εἶναι εὐκολώτερον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ τοῦτο. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι εὐκολώτερον εἶναι νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐργαζόμενοι ἄνευ διακοπῆς, ἐξαιρέσει, ἐννοεῖται, τῶν διακοπῶν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν. Θὰ ὑποστῶμεν θυσίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ σπουδαίων συμφερόντων καὶ ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην θεραπείας καὶ τῆς ἐνδελεχοῦς ἐρεύνης καὶ μελέτης τῶν κυρίων βουλευτῶν. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλοῦμεν ἐπιμόνως καὶ θερμῶς νὰ μείνητε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰ ἔργα μας. Ἐὰν ὅμως νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ διακοπή τις, τότε ἠμπορεῖτε νὰ ἐκφρασθῆτε μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ δεχθοῦν αὐτὸ πρέπει νὰ ὑποσχεθοῦν νὰ ἐπανέλθουν.

§24ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡς βουλευτὴς εὐχαριστῶ τὸν Κ. Πρόεδρον διὰ τὴν καλὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Προκαλούμεθα νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῆς διακοπῆς. Ἐγὼ νομίζω, τὸ νὰ εἴπῃ τις εἰς Ἕλληνας βουλευτὰς κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων, τῶν Φώτων, τοῦ ἁγίου Βασιλείου —μάλιστα δὲ ἐὰν ἔχουν παιδιά, τοὺς περιμένουν νὰ τοῖς φέρουν ἁγιοβασιλειάτικα ἐξ Ἀθηνῶν— νὰ εἴπητε, καθήσατε εἰς Ἀθήνας, νομίζω, ὅτι εἶναι θυσία παρὰ πολὺ μεγάλη. Ἐγὼ βεβαίως θὰ ἔφευγον. Οἰκογενειακαὶ δυσχέρειαι μὲ ὑποχρεόνουν νὰ μένω, καί τοι ἄλλαι οἰκογενειακαὶ δυσχέρειαι μὲ ὑποχρεόνουν νὰ ὑπάγω εἰς Ζάκυνθον· ἀλλὰ θὰ μείνω. Ἐκφράζω ὅμως τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι ἅμα ἔλθωσιν αἱ ἑορταὶ, δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον ἀπαρτίαν, ἀφοῦ χθὲς, ἐνῷ ἐλέγομεν, ὅτι εἶναι 150 βουλευταὶ παρόντες, μόλις συνήλθομεν διὰ τόσον σπουδαίαν ὑπόθεσιν 125. Τώρα δὲ βεβαίως θὰ φύγουν 30 ἢ 40. Ὁ βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, βεβαίως θὰ μείνῃ 15 ἢ 20 ἡμέρας ἐκεῖ χωρὶς νὰ τοῦ εἴπῃ κἀνεὶς, ὅτι παρέβη τὰ καθήκοντά του. Μετὰ ταῦτα δὲ, ἀφοῦ θὰ μείνουν μόλις 10 ἢ 20 ἡμέρας δι’ ἐργασίαν δὲν θὰ ἐπανέλθουν βεβαίως πλέον. Διατί λοιπὸν νὰ χαθοῦν αὐταὶ αἱ ἡμέραι, καὶ νὰ μὴ γείνῃ διακοπὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Τότε πᾶς βουλευτὴς αἰσθανόμενος τὸ καθῆκόν του, ἀφοῦ λάβῃ αὐτὴν τὴν ἄνεσιν καὶ ἴδῃ τὴν οἰκογένειάν του, θὰ ἐπιστρέψῃ. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἄλλοι οἱ γνωρίζοντες τὸν τόπον καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ ἔχουν τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς συνεδριάσεις μας ἐδῶ μετὰ τὰς ἑορτὰς, λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ διακοπὴ εἶναι περιττή· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ σωστὸν, τὸ ἐξασφαλίζον πάντα κίνδυνον ἤθελεν εἶσθαι, αὐταὶ αἱ ἡμέραι, αἱ ὁποῖαι ἐξ ἀνάγκης θὰ χαθοῦν, καὶ ἐδῶ ἐὰν μείνωμεν, νὰ διασωθοῦν διὰ διακοπῆς.

§25ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ πρεσβεύω ὅλως τὸ ἐναντίον· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν γείνῃ διακοπὴ καὶ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπανέλθωμεν πλέον. Ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ ἐργασθῶμεν, ὀφείλομεν νὰ μείνωμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ἔξοδα, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν, διὰ νὰ συγκρατήσωμεν Βουλήν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν κάμωμεν μικράν τινα θυσίαν καὶ μείνωμεν τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐνταῦθα, θὰ δυνηθῶμεν κἄτι νὰ πράξωμεν· ἄλλως, ὁ χρόνος θὰ παρέλθῃ διὰ τῆς διακοπῆς, χωρὶς νὰ πράξωμεν τίποτε.

§26ΖΩΧΙΟΣ. Ἀρχίζωμεν νὰ ἐξομολογούμεθα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναδέχεται εἰς ἑαυτὴν τὴν διακοπὴν, διότι, ἐὰν τὴν ἀνεδέχετο, τὴν ἔκαμνε. Τί σᾶς λέγει; Τὴν ἀναδέχεσθε σεῖς; Ἐὰν τὴν ἀναδεχθῆτε σεῖς καὶ δὲν ἔλθητε, θὰ σᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, μὲ τοιαύτην Βουλὴν, τί νὰ κάμω; Ἐγὼ εἶχον ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ μεμφθῶ κἀνενός.

§28ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ θὰ μείνω ἐδῶ· ἐὰν ὅμως ἔφευγον, δὲν θὰ ἠρχόμην πλέον. Λοιπὸν, κύριοι ὑπουργοὶ, ὁ Θεὸς βαθμηδὸν προέβη εἰς τὴν δημιουργίαν· εἰργάσθη 6 ἡμέρας· εἶπε δέ· ἂς ἀναπαυθῶμεν τὴν ἑβδόμην. Σεῖς θέλετε νὰ δημιουργήσετε ὅλον τὸν κόσμον διὰ μιᾶς· δὲν εἶναι δυνατόν. Σᾶς ἐδώκαμεν τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ σᾶς ἀρκεῖ· σᾶς ἐδώκαμεν καὶ τὴν ἀντιβασιλείαν, ὅπως τὴν ἠθελήσατε. Σεῖς χθὲς δὲν ἐπιστεύετε, ὅτι θὰ ἐπιστρέψωμεν· διατί θέλετε σήμερον νὰ μᾶς κάμετε νὰ τὸ πιστεύσωμεν; Λοιπὸν νὰ ἀφήσετε τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ τὸ Χριστὸς ἀνέστη (ἱλαρότης). Ἐπίτηδες τὸ εἶπον, διότι ἐγὼ πιστεύω ὅτι θὰ κάμῃ καὶ τὸ Χριστὸς ἀνέστη. Ἡ γνώμη μου εἶναι ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ Βουλή. Θὰ λήξῃ ἡ σύνοδος τὴν 10 Φεβρουαρίου· ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπέλθῃ ἀνάγκη τις σπουδαία, οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν θὰ ἀρνηθῇ νὰ σπεύσῃ εἰς Ἀθήνας νὰ ἐκπληρώσῃ μίαν μεγάλην ἀνάγκην· ἀλλὰ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ὅταν λειτουργῇ τὸ Σύνταγμα, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἐξακολουθήσητε τὰ ἔργα σας. Λοιπὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀνεχθῇ τὴν εὐθύνην τῆς διακοπῆς, οὔτε ἡ Βουλή· ἐὰν ὑπάρχει ἀνάγκη, βεβαίως 10 ἢ 20 θὰ ἔλθουν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας. Οἱ νεόνυμφοι δὲν ἐπιστρέφουν, οἱ γέροντες δὲν ἐπιστρέφουν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, θὰ ἔλθουν καὶ αὐτοί.

§29ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καλλίτερα εἶναι, νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν. Τρία ἀτμόπλοια τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἕτοιμα ν’ ἀπέλθουν ἀπόψε· ἑπομένως οὔτε οἱ βουλευταὶ ἠμποροῦν νὰ μείνουν, οὔτε νὰ ἐπιστρέψουν μετὰ τὰς ἑορτάς. Λοιπὸν τὸ καλλίτερον εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ διακοπὴν, καὶ ὅποιος θέλει ἂς ἐπανέλθῃ, διὰ νὰ μὴ χάνεται ὁ καιρὸς ἐπὶ ματαίῳ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦλθον τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος καὶ πρέπει νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις.

§31Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἀπόφασις ἐπὶ τῶν λεχθέντων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, αὐτὸ ἐγένετο ἁπλῶς πρὸς φωτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως.

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε δύναται νὰ γείνῃ ἀπόφασις. Ἡ ἐκλογὴ Λευκάδος κληροῦται εἰς τὸ ά. τμῆμα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ κάμωμεν καὶ τὴν κλήρωσιν τῆς μεγάλης πρεσβείας διὰ τὴν πρώτην τοῦ ἔτους. Ἔλαχον οἱ ἑξῆς· Κ. Δαρειώτης, Π. Πετράκης, Εὐάγ. Ἀντύπας, Ν. Βαρβιτσιώτης, Δ. Πατρινὸς, Π. Μποῦτος, Δ. Ῥάλλης, Α. Μαυρομιχάλης, Ἀθ. Ῥοντήρης καὶ Γρ. Μαυρομαρᾶς.

§35ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Ἐπειδὴ προβλέπω, ὅτι μετὰ τὰς ἑορτὰς δὲν θὰ ἔχομεν συνεδρίασιν, θὰ προτείνω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν ἐπιθυμῇ οἱ δύο βοηθοὶ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου νὰ γίνωσι διαρκεῖς, διότι συνεσωρεύθη πολλὴ ἐργασία, ἥτις ἔχει ἀνάγκην προσωπικοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, κύριε πρόεδρε, ὁ εἷς τῶν βοηθῶν αὐτῶν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην ἀξίαν, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τις νὰ ἐπιτηρῇ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πλαπούτα νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§37ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Νὰ ἐρωτήσητε τὸ ἀντίστροφον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν ἐπιθυμοῦν.....(θόρυβος καὶ διακοπαί).

§39ΔΟΥΜΑΣ. Μίαν διασάφησιν ζητῶ· τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι διαρκές; ὅταν φύγῃ ἡ Βουλὴ, δὲν δὲν μένει κἀνεὶς εἰς τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον;

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένουσιν οἱ στενογράφοι· οἱ ἀντιγραφεῖς δὲν μένουν καὶ οἱ βοηθοί. Τώρα ζητεῖται ὅπως οἱ βοηθοὶ γείνωσι διαρκεῖς (θόρυβος).

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τοῦ προέδρου. Ἂν τοὺς θεωρῇ ἀναγκαίους, ἂς τοὺς διατηρήσῃ.

§42Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, διότι εἶναι καθαρῶς προσωπικόν, καὶ κἀνεὶς βουλευτὴς δὲν δύναται νὰ φέρῃ πρότασιν ὑπὲρ προσώπου, ὅπως μισθοδοτηθῇ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· προτείνεται ἡ θέσις τῶν βοηθῶν νὰ ᾖναι ἐτησία.

§44ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἐκ νέου ἡ Βουλὴ (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ ψηφοφορία· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πλαπούτα, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§47ΖΩΧΙΟΣ. Σήμερον εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις τῆς Βουλῆς. Πρόκειται δὲ περὶ ὑπουργείου κατηγορουμένου, ὅτι ἠνέῳξε πληγὰς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ θέλετε ἤδη νὰ ψηφίσωμεν τοιαῦτα προσωπικὰ ζητήματα; Ὁ πρόεδρός μας, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει· ἂν αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐκλέξῃ δύω ὑπαλλήλους, πρέπει ὅλοι νὰ φύγωμεν ἀπὸ τοῦ περιβόλου τούτου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτοὺς ὑπάρχει πίστωσις μόνον διὰ μίαν ἑξαμηνίαν.

§49ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ διατηρηθῶσιν, ὁ κ. Πρόεδρος δύναται νὰ τὸ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§50ΖΩΧΙΟΣ. Κάμετε ὅ,τι θέλετε, κύριε Πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι τὸ κατηγορητήριον. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νέον κατηγορητήριον κατὰ τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1874, διὰ τὰς ἐκλογικὰς δῆθεν παραβάσεις, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ, ὡς μέλος τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, συμπεριελαμβανόμην, παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἕτοιμος ὢν καὶ ἐγὼ νὰ δώσω λόγον τῶν πράξεών μου διὰ πᾶσαν παράβασιν, τὴν ὁποίαν τυχὸν ὡς ὑπουργὸς ἔπραξα. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, καὶ τὴν εὐχαριστῶ διὰ τοῦτο, ἐναντίον τῆς παρακλήσεώς μου ταύτης, μὲ ἐξῄρεσε τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἑπομένως τῆς κατηγορίας, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν εἶμαι ἁρμόδιος οὔτε νὰ ζητήσω, οὔτε νὰ ἐξετάσω, ἀλλὰ τοὺς ὁποίους ἕκαστος τῶν κκ. βουλευτῶν δύναται ν’ ἀνεύρῃ ἐν τῇ συνειδήσει αὑτοῦ. Ὅπως ὅμως διετυπώθη ἡ κατηγορία παρὰ τῆς ἡμετέρας Ἐπιτροπῆς διὰ τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1874, ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ ὡς ἀκριβῆ καὶ ὡς ὀρθὴν τὴν θεωρίαν ταύτην, ὅτι δηλ. πάντες οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ τὰς πράξεις ἑνὸς συναδέλφου αὑτῶν, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔσπευσε νὰ πράξῃ τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ· διότι ἂν ἀληθῶς ὁλόκληρον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εὐθύνεται διὰ τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις, ἂν τυχὸν ἔλαβον χώραν τοιαῦται, βεβαίως δύναταί τις ν’ ἀπορήσῃ διὰ τί ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἐξῃρέθη τῆς κατηγορίας. Ἀρκοῦμαι εἰς ταῦτα, καθόσον ἀφορᾷ ἐμὲ αὐτόν. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξετάσω διὰ βραχέων τὸ εἰς αὐτὴν ὑποβληθὲν κατηγορητήριον. Δὲν μὲ ἀποθαῤῥύνει, κύριοι, οὔτε ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν Βουλήν.

§53ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ διέταξε.

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἔκθεσις ὑπεγράφη καὶ ὑπεβλήθη εἰς αὐτήν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, καὶ θὰ τὸ ἐκπληρώσω, ἀδιαφορῶν ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ πράξῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ ὀρθὸν καὶ σύμφωνον πρὸς τοὺς νόμους ἡμῶν. Καὶ ἠδυνάμην νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην τοῦ ὑπουργείου εἶναι ἤδη δεδικασμένον· εἶναι δὲ δεδικασμένον, διότι ἡ Βουλὴ τοῦ 1874, ἥτις καὶ μόνη ἦτο ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἐκλογὰς καὶ συνεπῶς τὰς κυβερνητικὰς πράξεις, ἐξεπλήρωσεν ἤδη τὸ ἑαυτῆς καθῆκον καὶ ἀπεφάνθη οὕτως ἢ ἄλλως· ἡ διάδοχος δὲ Βουλὴ δὲν ἔχει κἀνὲν δικαίωμα ν’ ἀνατρέψῃ καὶ ν’ ἀναψηλαφήσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὰς ἀποφάσεις τοῦ Σώματος ἐκείνου, ἵνα ἀνεύρῃ κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐνῷ ἠδυνάμην, κύριοι, νὰ ἰσχυρισθῶ καὶ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, δὲν τὸ ἐπικαλοῦμαι, διότι, ὡς εἶπον καὶ εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν, νομίζω, ὅτι ὅστις ὀφείλει νὰ δώσῃ εὐθύνας δὲν πρέπει νὰ ὀχυροῦται ὄπισθεν τῶν τύπων. Ἠδυνάμην ἐπίσης νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1874 εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὰς παραβάσεις, τὰς ὁποίας τυχὸν τὰ ὄργανα αὐτοῦ ἔπραξαν, αἱ πράξεις αὗται εἶναι παραγεγραμμέναι, δηλαδὴ τὸ ἀξιόποινον τῶν πράξεων ἐξηλείφθη, διότι τὰ ἐκλογικὰ ἐγκλήματα, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 54, 55 καὶ 56 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τιμωροῦνται κατ’ ἔγκλησιν· πάντα δὲ τὰ ἐγκλήματα, τὰ οὕτω τιμωρούμενα, παραγράφονται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, ὡς γνωστόν, μετὰ παρέλευσιν ἔτους. Ἀλλὰ μολονότι ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὸ νομικὸν τοῦτο ἐπιχείρημα, δὲν τὸ πράττω, διότι φρονῶ κἀγὼ μετὰ πολλῶν ἄλλων, ὅτι οἱ ὀφείλοντες εὐθύνην τινὰ δὲν πρέπει νὰ ὀχυρῶνται ὄπισθεν τοιούτων εὐεργετικῶν διατάξεων τῆς νομοθεσίας μας, αἵτινες μόνον δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς πρόσωπα τῶν κατωτέρων τάξεων, εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἔργον τὸ ἐγκληματεῖν, οὐδέποτε δὲ εἰς πρόσωπα ἀνωτέρων τάξεων καὶ μάλιστα ὑπουργῶν, οἵτινες κατὰ πᾶσαν περίστασιν ὀφείλουν νὰ δίδωσιν εὐθύνας, καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἠδυνάμην περιπλέον νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος συνετάχθη ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ συνετάχθη ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πολιτεία ἡμῶν εἶχε συνταχθῆ, οὐδόλως ἀναφέρει τοὺς ὑπουργοὺς εἰς τὰς ποινὰς τὰς ὁποίας ἐκανόνισε, διότι ὁ νομοθέτης πολὺ ὀρθῶς καὶ δικαίως ἐνόμισεν, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ἀνίκανοι νὰ διαπράξωσι τοιαῦτα ἐγκλήματα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἀφοῦ καὶ ὡς ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἔχουσι κἀνὲν δικαίωμα νὰ ἐξασκῶσι τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν ἐπὶ τούτων, οὐδὲ δύνανται ν’ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ἕδρας τοῦ Βασιλείου, ὅπως διὰ τῆς προσωπικῆς των παρουσίας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐπηρεάσωσιν ὁπωσδήποτε τὰς ἐκλογάς, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νομοθέτης πολὺ σοφῶς δὲν ἠθέλησε νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τούτους εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ ὑπουργοὶ τίποτε, ἀπολύτως τίποτε, δὲν ἔχουσι νὰ ἐκτελέσωσι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν.

§55Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω τὴν πρότασιν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Συζητεῖται μία τόσον σπουδαία ὑπόθεσις πρέπει ὅλοι οἱ βουλευταὶ νὰ ᾖναι παρόντες (θόρυβος).

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι εἰς τὰ δωμάτια οἱ βουλευταί.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Χρηστόπουλος ἐπιμένῃ, θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος).

§58Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω, ἵνα καταδειχθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ συζητεῖ τοιοῦτον ἀντικείμενον.

§59Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἅμα σᾶς ἔγεινεν ἡ πρότασις ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, ὀφείλετε, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον. (Ἔρχονται πολλοὶ Βουλευταὶ ἐκ τῶν δωματίων).

§60ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὰ γίνονται ἵνα παραλύσωσι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§61Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι συκοφαντία. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. προέδρου, ἂν, ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἦσαν πλειότεροι τῶν 50 Βουλευτῶν εἰς τὴν αἴθουσαν (θόρυβος). Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Σοῦτσος. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες εἶναι 111.

§63Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνόησα, κύριε πρόεδρε, καθὼς λέγουν τινὰς, νὰ κάμω τὴν ἔνστασιν, ἵνα παραλύσω τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ εἶδον ὅτι πολλοὶ τῶν κκ. Βουλευτῶν ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης, δὲν ἔμειναν δὲ εἰς αὐτὴν τὴν πλευρὰν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) παρὰ μόνον δύω, ἔκαμα τὴν ἔνστασιν, διότι νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοιούτου ζητήματος οἱ Βουλευταὶ πάντες πρέπει νὰ ᾖναι παρόντες.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν συμπεριέλαβε μεταξὺ τῶν τιμωρουμένων ὑπαλλήλων καὶ τοὺς ὑπουργοὺς, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα. Ἀλλὰ μ’ ὅλον τοῦτο, οὔτε εἰς αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα προσφεύγω, ὅπως ἀποδείξω τὸ ἀνυπόστατον τῆς κατηγορίας, περὶ ἧς πρόκειται. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡμῶν ἀορίστως ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ἐπεμβάσεις εἰς πολλὰς ἐκλογάς· ὀνομάζει δὲ καὶ ἐπαρχίας τινὰς, ἐν ταῖς ὁποίαις ἰδίως, κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν, ἐξησκήθη ἡ ἐπέμβασις αὕτη, δηλαδὴ τὴν Ἀττικὴν, τὸ Μεσολόγγιον, τὴν Χαλκίδα, τὴν Μεγαλόπολιν, τὴν Γορτυνίαν, τὴν Ζάκυνθον καὶ τὴν Λεβαδείαν, καὶ βεβαιοῖ, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔδωκε παραγγελίαν, καὶ προφορικὴν καὶ ἔγγραφον, καὶ ἐπίσημον καὶ ἡμιεπίσημον, καὶ φανερὰν καὶ μυστικὴν, εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, ἵνα μετέλθωσι πᾶν μέσον ἀθέμιτον ὅπως ἀποκλείσωσι τοὺς ἀντιπάλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑποστηρίξωσι τοὺς ὑποψηφίους αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ βεβαιοῖ μετὰ τοσαύτης αὐθεντικότητος τὸ γεγονὸς τοῦτο, δυστυχῶς δὲν παραθέτει ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς τὰς πληροφορίας τὰς ἀκριβεῖς καὶ τὰς ἀσφαλεῖς ἐκ τῶν ὁποίων ἀρύεται τὰ περιστατικὰ ταῦτα· καὶ ἰδοὺ αὐτολεξεὶ τί ἀναφέρει ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. «Καθ’ ἃ ἐξάγεται ἐξ ὅλων τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων ἐπί τε τῆς προηγουμένης κατηγορίας (τῆς ἐπὶ ἀντιποιήσει καὶ πλαστογραφίᾳ) καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης, καθὼς καὶ ἐξ ὅλης τῆς διαδικασίας τῆς λαβούσης χώραν κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῆς ΣΤʹ. Περιόδου, ἡ ἐγκαλουμένη Κυβέρνησις ἀπέστειλεν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας διαφόρους ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, κατὰ τὸ πλεῖστον ἐντοπίους, μὲ ῥητὰς διαταγὰς νὰ ἀποκλείσωσι διὰ τῆς βίας τῶν ὅπλων καὶ ἐκ παντὸς τρόπου τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὴν ἐγκαλουμένην Κυβέρνησιν ὑποψηφίους, καὶ κατορθώσωσιν ὥστε νὰ ἐπιτύχωσιν οἱ φίλοι της· τοιαύτας δὲ διαταγὰς ἔδωκε πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, καὶ ἰδίως τὰς διοικητικὰς καὶ στρατιωτικάς. (Ὅρα κατάθεσιν Κ. Λομβάρδου, Τιμ. Φιλήμονος, Α. Κατριβάνου, Ἀλεξίου Ἰωάννου, Ἀθ. Πετιμεζᾶ, Γ. Γεωργιάδου, Ν. Κατσικαπῆ, Π. Χαϊδούλη, Θ. Πεῤῥαιβοῦ, Γ. Λάπα, Δ. Τσόκα, Β. Βουδούρη καὶ Ι. Τσάτσου· ἄρα καὶ καταθέσεις προηγουμένης κατηγορίας ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς τῆς 5 Δεκεμβρίου ε. ε.)». Παρακατιὼν ἡ ἐπιτροπή, βεβαιοῖ τὰ ἑξῆς· ὅτι «ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Μεσολογγίου καὶ Ζακύνθου τοσαύτη εἶναι ἡ πληθὺς τῶν ἀποδείξεων, ἡ παρεχομένη ἐκ τοῦ βιβλίου τῶν ἐκθέσεων, ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, τῶν ἀφορώντων τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τούτων, ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἀνακριτικῶν καὶ βουλευμάτων ἀκόμη, καθὼς καὶ ἐκ πλείστων μαρτυριῶν, ὥστε ἐξ αὐτῶν δὲν μένει ἴχνος ἀμφιβολίας, ὅτι ἐν μὲν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν Δ. Γρίβας, τῇ κοινῇ ἀποφάσει τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέστειλε, πανταχόθεν τοῦ Κράτους συλλέξας ἐντοπίους στρατιωτικοὺς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, μὲ ῥητὰς διαταγὰς καὶ ῥητὴν ἐντολὴν πρὸς αὐτοὺς δοθείσας, ὅπως ἀποκλείσωσι τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἀντιπολιτεύσεως Ε. Δεληγεώργην καὶ Σ. Μακρῆν, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἔφερεν εἰς πέρας διὰ τῆς στρατιωτικῆς βίας, ἀποκλείσας διὰ μυρίων βιαίων μέσων καὶ κακώσεων πλείστους τῶν φίλων τῶν ἀνωτέρω ὑποψηφίων ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφοφορήσωσι, πλείστους δὲ ἐπηρεάσας ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ φόβου καὶ τῆς βίας νὰ συνταχθῶσιν ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ ὑποψηφίων, ἐν δὲ τῇ ἐπαρχίᾳ Ζακύνθου, ὅτι ὁ αὐτὸς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καθὼς καὶ ὁ πρωθυπουργὸς μετὰ τῶν συνυπουργῶν αὐτοῦ ἐν ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ (ὡς ἐξάγεται καὶ ἔκ τινων καταθέσεων) ἀπεφάσισαν νὰ μετέλθωσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐπεμβάσεις διοικητικάς τε καὶ στρατιωτικὰς καὶ πᾶσαν ἐκλογικὴν παρανομίαν, καὶ κατορθώσωσιν οὕτω νὰ ἀποκλείσωσι τὸν ὑποψήφιον τῆς ἀντιπολιτεύσεως Κ. Λομβάρδον καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ συνδυασθέντας φίλους του, ὅπερ καὶ ἐπέτυχον, μεταβαλόντες ὁλόκληρον τὴν νῆσον τῆς Ζακύνθου καθὼς καὶ τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου εἰς ἀληθὲς στρατόπεδον, μετελθόντες δὲ πρὸς τοῦτο πᾶσαν παρανομίαν, πᾶσαν βίαν, πάντα ἀποκλεισμόν, πᾶσαν ἀπειλὴν καὶ πᾶν εἶδος καλπονοθεύσεως.» Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἠδυνήθη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ ὑπουργικὰ συμβούλια καὶ ἀνακαλύψῃ ὅτι ἐν αὐτοῖς ἀπεφασίσθη ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ διὰ παντὸς ἀθεμίτου μέσου ὑποστήριξις τῶν φίλων αὐτῆς. Καὶ εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν εἶπον, καὶ ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπεστήριξε τοὺς φίλους της, διότι κατῆλθεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὡς κόμμα πολιτικόν· ἀλλ’ ἡ ὑποστήριξις, ἥτις ἐχορηγήθη, ἦτον ὅλως ἠθικὴ, ὑποστήριξις ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὅλαι αἱ κυβερνήσεις χορηγοῦσιν εἰς τοὺς φίλους των. Ἂν δέ που ἔλαβεν χώραν βία ὑλικὴ ἀποκλεισμός, ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον παραπλήσιον, τοῦτο ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐξετέλεσαν τὰς ἐγκληματικὰς ἐκείνας πράξεις, ἢ ὅπως δήποτε συνέπραξαν εἰς αὐτὰς, ταῦτα μόνα ὀφείλουσιν εὐθύνην ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ, ἐὰν περιπλέον, κύριοι, ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπουργός τις ἔδωκε τοιαύτας διαταγὰς, ἐρωτῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μοὶ εἴπῃ, ποῦ εὑρίσκει τὸ ἀλληλέγγυον καὶ τὸ συνυπεύθυνον τῶν λοιπῶν ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι διετέλουν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν διαταγῶν τοῦ συναδέλφου αὐτῶν, ἐὰν τοιαύτη διαταγὴ ἐδόθη; Ποῖος νόμος, ἢ ποῖος ἡμέτερος ἢ ξένος ποινικολόγος, δημοσιολόγος ἢ ἄλλος συγγραφεὺς ὑποστηρίζει τὴν τοιαύτην θεωρίαν; Καὶ εὐτυχῶς, κύριοι, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, ἐπικαλοῦμαι καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ εὑρίσκω διάταξίν τινα κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν καθιεροῦται ἡ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν διὰ τὰς παραβάσεις ἑνὸς μέλους τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἐγγράφως βεβαιοῦται ὅτι πάντες οἱ ὑπουργοὶ συνετέλεσαν.

§65ΡΟΥΚΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ ἀνευθύνου τῶν ὑπουργῶν· τί πρὸς τοῦτο;

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, περιέχεται ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦμαι, ἐν ἄρθρῳ 3 ὡς ἑξῆς «ὑπουργὸς μὴ συμμετασχὼν εἰς τὴν διάπραξιν τῶν ἀνωτέρω ἀδικημάτων εὐθύνεται οὐχ ἧττον ὡς συναυτουργὸς, ἐὰν συνῄνεσεν εἰς αὐτὰ ἐν πράξει τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, φερούσῃ τὴν ἑαυτοῦ ὑπογραφήν.» Ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπή μας ὑπ’ ὄψιν της πράξεις τοιαύτας τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων συνωμολογήθη σύστασις πρὸς παραβίασιν τῶν Νόμων ἡμῶν χάριν ὑποστηρίξεως ἢ ἀποκλεισμοῦ ὑποψηφίων Βουλευτῶν διὰ μέσων ἐκνόμων καὶ βιαίων; Βεβαίως ὄχι· διότι τοιαῦται πράξεις εὐτυχῶς, οὔτε συνετάχθησαν, οὔτε ὑπάρχουσιν ἐν τῷ ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καθόσον τοιαύτη σύστασις δὲν συνωμολογήθη καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ συνωμολογηθῇ μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι, κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἐν Ζακύνθῳ παραδείγματος χάριν, ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἐνήργει, ὡς ἡ ἐπιτροπή μας φρονεῖ, κατὰ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κυρίου Λομβάρδου ὅπως ἠδύνατο, ἐξ ἐναντίας ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐνήργει ὑπὲρ αὐτοῦ.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔκαμε τὸ καθῆκόν της.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἐν Μεσολογγίῳ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ὅπως ὑπεστηρίχθη καὶ ἄλλοτε ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου ὑποστηρίζεται δὲ καὶ νῦν, ἐνήργει κατὰ τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, ἐξ ἐναντίας ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἰδίως δὲ δύω ἀνακριταὶ, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα λησμονῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἀπεδείχθη, καὶ ἴσως ἐνεργοῦντες ἐντὸς τοῦ νόμου, ὅτι ἐνήργουν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κυρίου Δεληγεώργη.

§69ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνήργουν ἐναντίον δηλαδή.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Ζακύνθῳ ἀκόμη ἐνῷ ὑπάρχει τὸ παράπονον ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἐνήργει κατὰ τοῦ κυρίου Λομβάρδου, εἷς διδάσκαλος, σχολάρχης, ἢ καθηγητὴς, ἐξεναντίας εἶχε συμπαθείας τοιαύτας πρὸς τὸν κύριον Λομβάρδον, ὥστε καὶ δι’ ἐπιστολῆς του δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ ἀναφέρῃ πρὸς τὸν ἴδιον αὐτὸν τὸν κ. Λομβάρδον, τί εἶχε συμβῆ εἰς ἕνα δῆμον, ὅπου εἶχε σταλῆ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων. Ἐὰν λοιπὸν ὑπῆρχε σύστασις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ καταδολιευθῇ ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς, καὶ διὰ μέσων βιαίων ὑποστηριχθῶσιν οἱ μὲν καὶ ἀποκλεισθῶσιν οἱ δὲ, τότε ὅλα τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας ἔπρεπε νὰ διατεθῶσι τοιουτοτρόπως ὥστε νὰ μὴν ὑπάρχῃ καμμία διαίρεσις μεταξὺ αὐτῶν, καμμία διαφωνία, καὶ ὄχι ἐδῶ μὲν νὰ ἀπαντᾶται ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ὑποστηρίζουσα συνδυασμόν τινα, εἰς τὸ αὐτὸ δὲ μέρος νὰ ἀπαντᾶται ἑτέρα ἐξουσία ἢ ἄλλη τις ἀρχὴ ὑποστηρίζουσα, ἔστω καὶ ἐντὸς τοῦ νόμου, τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν· διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἦτον εὔκολον νὰ στείλῃ καὶ εἰσαγγελεῖς καὶ δικαστὰς καὶ ἀνακριτὰς τῆς ἐκλογῆς καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης της διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ σχέδιόν της, ἐὰν τοιοῦτον σχέδιον εἶχε προαποφασισμένον.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοὺς ἤλλαξε δύω τρεῖς φοράς.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, σύστασις τοιαύτη δὲν ὑπῆρξεν ἐν τῷ ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Ἀπορῶ δὲ πῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἠδυνήθη νὰ εἰσδύσῃ ὄχι μόνον εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῶν ὁποίων δὲν ἔλαβε γνῶσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ ὑπουργείου, καὶ ὑποστηρίζει ἐνώπιόν σας ὅτι τὰ πάντα ἀπεφασίσθησαν ἐν ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, τὰ πάντα διετάχθησαν κατ’ ὁμόφωνον ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ πάντα ἐξετελέσθησαν τῆς ἐπινεύσει αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μόνον μίαν παρατήρησιν μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω; Νομίζω, ὅτι στηρίζεσθε εἰς μίαν ἐσφαλμένην ὑπόθεσιν· ὑπεθέσετε ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς τὸ δικαστήριον, ἐνῷ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι ἐδῶ πρόκειται νὰ ὑπάρχουν ἐνδείξεις διὰ νὰ παραπεμφθῶσιν· ὥστε νομίζω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιφυλαχθῆτε ἐκεῖ νὰ εἴπητε ταῦτα, διότι τώρα πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν ἂν ὑπάρχουν ἐνδείξεις ἢ ὄχι.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ συνιστῶ καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οὔτε ἐνδείξεις, ὁποίας ὁ νόμος ἀπαιτεῖ. Οὐδεμία λοιπὸν, κύριοι, ἀπόδειξις, ἢ ἔστω καὶ ἔνδειξις, ὑπάρχει, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ συνέπραξαν εἰς τὰ ἐκλογικὰ ἐγκλήματα, ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, τοιαῦτα εἴς τινας ἐπαρχίας συνέβησαν, καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ Ἐπιτροπή μας ἠδυνήθη ν’ ἀνεύρῃ τοιαύτας ἀποδείξεις ἢ καὶ ἐνδείξεις ἐνοχῆς κατὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ προτείνει τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅπως εἶπον, αἱ διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, αἱ ἐπιβάλλουσαι διαφόρους ποινὰς, δὲν ἐφαρμόζονται κατὰ τῶν ὑπουργῶν, ἀλλ’ οὔτε ἐξ ἀναλογίας δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι κατ’ αὐτῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡμῶν ἐπικαλεῖται τὰ ἄρθρα 53, 54, 55 καὶ 56 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνεύρῃ τις ποινὴν ἐφαρμοζομένην κατὰ ὑπουργῶν, διὰ τὰς ἐν τοῖς ἄρθροις αὐτοῖς ἀναφερομένας περιστάσεις.

§75ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἔχετε ἐναντίαν γνώμην ἀπὸ αὐτὸν τὸν Νικολόπουλον.

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἄρθρον 53. Ἀπαγορεύεται ἡ παρουσία πάσης ἐνόπλου δυνάμεως ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας. Μόνον δὲ ἐν περιπτώσει σπουδαίας συγκρούσεως καὶ μετὰ ματαίαν προσπάθειαν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, δύναται αὕτη νὰ προκαλέσῃ ἐγγράφως τὴν συνδρομὴν τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὡρισμένης ἐνόπλου δυνάμεως, ἥτις, εὐθὺς ὡς ἡ τάξις ἀποκατασταθῇ, ἀπέρχεται αὐθωρεὶ ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας». «Ἄρθρον 54. Ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας προσέλευσις παντὸς ἐκλογέως ἢ πολίτου, ἢ ἀξιωματικοῦ, φέροντος ὅπλον ἢ οἱονδήποτε ὄργανον ἐπιτήδειον πρὸς ἐπίθεσιν.» Καὶ βεβαίως οἱ ὑπουργοὶ δὲν κατηγοροῦνται ὅτι προσῆλθον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας ἔνοπλοι ἢ ἄοπλοι. «Οἱ παραβάται τῆς διατάξεως ταύτης τιμωροῦνται, ἐγκαλούμενοι εἴτε ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων ἢ τῶν ἀντιπροσώπων ἢ τῶν ἀναπληρωτῶν αὐτῶν, εἴτε ὑφ’ οἱουδήποτε ἐκλογέως, μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρις ἓξ μηνῶν.» «Ἄρθρον 55. Ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας εἴσοδος οἱουδήποτε δημοσίου ὑπαλλήλου, εἴτε πολιτικοῦ εἴτε στρατιωτικοῦ, μὴ ἐκπληροῦντος κατὰ τὸν παρόντα νόμον καθήκοντα, ἢ μὴ καλουμένου εἰς ψηφοφορίαν. Εἰς τὴν αὐτὴν ἀπαγόρευσιν ὑπάγονται καὶ οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ὡς καὶ πᾶς πολίτης. Πᾶσα δὲ παράβασις ἐγκαλουμένη τιμωρεῖται κλπ.» Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου οἱ ὑπουργοὶ δὲν προσῆλθον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, οὔτε ἔνοπλοι, οὔτε ἄοπλοι. «Ἄρθρον 56. Πᾶς ὁ διατάξας ἐπέμβασιν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἢ ὁ ἐνεργήσας τοιαύτην δι’ οἱουδήποτε ὀργάνου τῆς δημοσίας δυνάμεως, καταγγελλόμενος κατὰ τὰς διατάξεις τῶν προηγουμένων ἄρθρων, ἂν μὲν ᾖ πολιτικὸς ὑπάλληλος»—ἀλλὰ ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι πολιτικὸς ὑπάλληλος, εἶναι ὑπουργὸς,—«τιμωρεῖται κλ. Ἐὰν δὲ στρατιωτικὸς, μὲ φυλάκισιν ἐπίσης ἓξ μηνῶν κλπ.» Αὐτὰ εἶναι τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ἡ Ἐπιτροπή μας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κατηγορίας, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν ἔχουσι κατὰ ὑπουργῶν. Ἀλλὰ περιπλέον ἐπικαλεῖται καὶ τὰ ἄρθρα 62, 63, 64, 65 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται λόγος περὶ δημάρχων, δημαρχικῶν παρέδρων, ἐφημερίων, εἰδικῶν παρέδρων, ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν κτλ.· ἀλλὰ οὐδαμοῦ γίνεται λόγος οὔτε κἂν περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον περὶ ὑπουργῶν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπή μας ἐσώρευσεν ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτῆς, ἀφορῶσιν ἐφορευτικὰς ἐπιτροπάς, ἐφημερίους καὶ παρέδρους, καὶ οὐδεὶς λόγος περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων γίνεται ἐν αὐταῖς. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ ἡμετέρα Ἐπιτροπὴ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐξομοιώσῃ τοὺς ὑπουργοὺς μὲ ἐφημερίους καὶ παρέδρους.

§77ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω; Ἔχετε ἐναντίαν γνώμην μὲ τὸν κύριον Βαλασσόπουλον καὶ Νικολόπουλον, διότι οὗτοι, ὅταν ἦλθον ἐνώπιον τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπεστήριξαν ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου, διότι τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ἀναφέρουν ἐν γένει τὸν ἐκλογικὸν νόμον· καὶ ἑπομένως αὐτοὶ οἱ ἴδιοι παραδέχονται, ὅτι διὰ παράβασιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἠδύναντο νὰ παραπεμφθῶσι.

§78ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ οὔτε μὲ τὴν γλῶσσαν τοῦ κυρίου Βαλασσοπούλου, οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Νικολοπούλου, ἀλλὰ μὲ τὴν ἰδικήν μου γλῶσσαν καὶ μὲ τὰς γνώσεις τὰς ἰδικάς μου. Κύριοι, καὶ κατὰ τὸ 1873 ἐγένετο ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου μακρὰ συζήτησις περὶ ἐπεμβάσεων δῆθεν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν Μεσολογγίου, Μεσσήνης καὶ Γορτυνίας, ἀλλὰ οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ἢ διενοήθη νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἐκεῖναι ἐπεμβάσεις ἐξετελέσθησαν τῇ διαταγῇ τῆς Κυβερνήσεως, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ τὴν καταγγείλῃ διὰ τὰς παραβάσεις τῶν ὀργάνων της. Διατὶ σήμερον ἡ τοιαύτη ἐξαίρεσις; ἐπλημμέλησαν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ζακύνθῳ; ἐπλημμέλησαν ἐν Μεσολογγίῳ ἢ ἀλλαχοῦ; πρέπει βεβαίως νὰ τιμωρηθῶσιν. Ἀλλὰ τί λέγει ἡ Ἐπιτροπὴ ἡμῶν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν κατὰ τοῦ ὑπουργείου κατηγορίαν; «ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τὰς πράξεις αὐτῶν, καὶ ὄχι μόνον δὲν τοὺς ἐτιμώρησεν, ἀλλὰ τοὺς ἐβράβευσε». Καὶ ποῖον δικαίωμα, κύριοι, εἶχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς τιμωρήσῃ; Τὰ δικαστήρια εἶναι μόνα ἁρμόδια νὰ ἐπιβάλλωσι ποινάς· εἰς τὰ δικαστήρια, ἐὰν κατηγγέλθησαν, ὀφείλουν νὰ δώσωσιν εὐθύνας. Ἡ Κυβέρνησις οὔτε δικαίωμα εἶχε νὰ τοὺς τιμωρήσῃ, ἀλλὰ οὔτε ἦτο πεπεισμένη ἐὰν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέγοντο παρὰ τῶν ἀποτυχόντων, ἦσαν ἀληθῆ· ἔπρεπε νὰ πιστωθῶσι δικαστικῶς τὰ ἐκλογικὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἔπραξαν οἱ ὑπάλληλοι, καὶ δικαστικῶς νὰ τιμωρηθῶσιν· ἡ Κυβέρνησις ὅμως οὐδὲν δικαίωμα εἶχε νὰ τοὺς τιμωρήσῃ, καὶ ἀπορῶ διατί ἡ Ἐπιτροπή μας εὑρίσκει καὶ ἐδῶ τὴν Κυβέρνησιν ὑπεύθυνον. Μεταξὺ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἀποδίδει ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1874 ὡς πρὸς τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις, εἶναι καὶ ὅτι δὲν ἐπέτρεψε νὰ ἐκδοθῶσιν εἰσιτήρια εἴς τινας βουλευτάς. Περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἐγένετο λόγος καὶ ἄλλοτε ἐντεῦθεν, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Εἰς τὴν Κορινθίαν δὲν ἐδόθησαν εἰσιτήρια εἰς τοὺς βουλευτὰς, διότι ὁ σύλλογος δὲν ἀνεκήρυξεν αὐτοὺς, καὶ ἑπομένως δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐκδώσῃ εἰσιτήρια· ὁ σύλλογος συνέκειτο ἀπὸ ἀνθρώπους τοῦ τόπου, ἀνήκοντας εἰς τὰς διαμαχομένας μερίδας· ἑπομένως δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασκήσῃ ἐπ’ αὐτῶν ἐπιῤῥοὴν, ἵνα ὑποτεθῇ, ὅτι ἐπηρέασεν αὕτη τὸν σύλλογον καὶ δὲν ἀνεκήρυξεν. Καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σάμης ἀληθῶς δὲν ἐξεδόθησαν εἰδοποιητήρια· ἀλλ’ εἶπον καὶ τότε, λέγω καὶ τώρα, ὅτι καλῶς ἔπραξεν ὁ νομάρχης ἐκεῖνος—νομάρχης δὲ ἦτον ὁ κ. Οἰκονομόπουλος, τὸν ὁποῖον δὲν ἠδύνατο οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, οὔτε ἄλλη τις νὰ ἐπηρεάσῃ— νὰ μὴ κοινοποιήσῃ εἰδοποιητήρια, διότι τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῆς Σάμης ἦτο τερατῶδες. Δὲν ἐδόθη εἰς τὸν κύριον Βαλέτταν εἰσιτήριον, διότι ὁ σύλλογος ἐν Θήρᾳ, κακῶς ποιῶν, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς δήμου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἐξ ἀγραμμάτων συγκειμένην· διὰ τοῦτο δὲ ὁ ἔπαρχος δὲν ἔδωκεν εἰσιτήριον, καὶ καλῶς ἔπραξεν, ἀφοῦ ἀνακήρυξις δὲν ἐγένετο. Ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἂν εἶχον τὰ πράγματα, εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦτο; Διότι δὲν ἔδωκεν εἰσιτήρια ὁ ἔπαρχος Κορινθίας ἐπὶ τῇ μὴ ἀνακηρύξει τῶν ἐκλεχθέντων ὑπὸ τοῦ συλλόγου, ἢ ὁ νομάρχης Κεφαλληνίας, ἕνεκα τοῦ τερατώδους ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐπαρχίας Σάμης, ἢ ὁ ἔπαρχος Θήρας· διότι ἡ ἐπιτροπή, κακῶς ποιοῦσα, δὲν ἀνεκήρυξε τὸν κ. Βαλέτταν, εἶναι ὑπεύθυνος διὰ ταῦτα πάντα ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ὑποστηρίζονται βασίμως αἱ τοιαῦται θεωρίαι; Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν ᾖναι ἐπιτετραμμένον νὰ σύρωνται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, οἱ ἀνώτατοι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους, ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε! Προκειμένου, κύριοι, καὶ περὶ τοῦ τελευταίου πολίτου, ὅταν ἓν δικαστικὸν συμβούλιον πρόκηται νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς δίκην, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐνδείξεις ἐπαρκεῖς καὶ νὰ τὰς ἀναφέρῃ μίαν πρὸς μίαν ἐν τῷ βουλεύματί του, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ πολίτης, ὅτι δικαίως παραπέμπεται εἰς δίκην, διὰ νὰ δώσῃ εὐθύνας τῶν πράξεών του. Καὶ ὅταν πρόκηται περὶ ὑπουργῶν, περὶ τῶν ἀνωτάτων διαχειριστῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας περὶ τῶν συμβούλων τοῦ Στέμματος, νομίζετε, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, νὰ παραπέμπωνται μὲ ὑποθέσεις αὐθαιρέτους, μὴ στηριζομένας οὔτε εἰς τὰ πράγματα, οὔτε εἰς τὸν νόμον, νὰ παραπέμπωνται καὶ νὰ σύρωνται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὡς οἱ τελευταῖοι κακοῦργοι; Ὄχι, κύριοι· δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἕκαστος ἐξ ὑμῶν εὐχερῶς δύναται νὰ ἐννοήσῃ, καὶ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ, τοὐλάχιστον εἰς τὴν συγκεκριμένην ταύτην περίστασιν, ἀφοῦ, ὡς ἀνέπτυξα, δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἔνδειξιν ἐναντίον τῶν κατηγορουμένων ὑπουργῶν διὰ τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις τοῦ 1874, ὀφείλει, λέγω, νὰ προσέξῃ πολὺ, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ ἀπόφασίς της. Αὐτάς, κύριοι, τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἀπόκειται νὰ πράξῃ ἐν τῇ παντοδυναμίᾳ αὐτῆς ὅ,τι δόξῃ αὐτῇ.

§79ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, ἐπολέμησα τὸν κ. Λομβάρδον, ὅστις ἐπέμενεν εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν, τὸ ἐνθυμεῖσθε· ἀλλὰ σοῦ ἐρεθίζουν τὰ νεῦρα, ἀλλὰ δὲν σὲ ἀφίνουν ἥσυχον. Νομίζω, κ. Παπαμιχαλόπουλε, ὅτι δὲν σᾶς ἐξήτασεν ἡ ἐπιτροπή· ἔπρεπεν ὅμως νὰ σᾶς ἐξετάσῃ, διότι σεῖς εἶσθε ὁ πρῶτος μάρτυς· σεῖς ἐφύγατε ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου· σεῖς πρῶτος τὸ κατεδικάσατε. Διατί ἐφύγατε καὶ ἐτινάξατε καὶ τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν σας, καὶ τώρα κηρύσσετε τοὺς ὑπουργοὺς ἀθώους; Σεῖς εἶσθε ὁ πρῶτος μάρτυς τῆς κατηγορίας ἐναντίον τῶν πρώην ὑπουργῶν· ἔχομεν δὲ περὶ τούτου ἀπόδειξιν, διότι εἴπατε εἰς ἄλλην σας ὁμιλίαν, ὅτι ἐφύγατε ἀπὸ τὰ πράγματα, ἐὰν δὲ ἐμένατε, δὲν θὰ ἐγένοντο ὅσα ἐγένοντο (θόρυβος).

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἡ κατάστασις ἡ παροῦσα ᾖναι καλή, συνετέλεσα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἐὰν ᾖναι κακή, συνετέλεσα ἐπίσης, διότι ἀπεχώρησα· καθόσον, ἂν ἔμενον, δὲν θὰ συνέβαινεν ὅ,τι συνέβη.

§81ΖΩΧΙΟΣ. Ἀνεχωρήσατε, διότι ἐμάθατε, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ κρεμάσουν κάμποσους βουλευτὰς, τοὺς ὁποίους σεῖς τοὺς ἐπροστατεύσατε. Συμφέρει δὲ νὰ γείνῃ ἡ καταδίωξις καὶ συμφωνῶ καὶ ἐγώ, καὶ δι’ ἕνα μέγαν λόγον. Χθὲς εἶπον ὅτι ὁ μακαρίτης Ὄθων ἔπεσε, διότι ποτὲ δὲν ἔπαυσε κανένα ὑπουργόν. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ τώρα, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τιμωρήσῃ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς παραβιάζοντας τοὺς νόμους. Ὀφείλει λοιπὸν ἡ Βουλή, διότι τὰ παθήματα πρέπει νὰ γίνωνται μαθήματα, νὰ καταδικάσῃ τοὺς ὑπουργούς. Πρέπει δὲ τοῦτο νὰ γείνῃ, ἐὰν θέλωμεν νὰ σώσωμεν τὴν βασιλείαν, ἤτοι διὰ νὰ μὴ στρέφωνται ὅλα τὰ βέλη κατ’ αὐτῆς· πρέπει νὰ στρέφωνται τὰ βέλη κατὰ τῶν ὑπουργῶν, ἵνα μὴ ῥίπτωνται κατὰ τοῦ ἀνευθύνου. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος· περὶ δὲ τῶν ἐκλογῶν, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν τελευταίων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν προηγουμένων.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀποδείξεις.

§83ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος εἶπεν, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ῥητῶς δὲν ἀναφέρονται οἱ ὑπουργοί. Νομίζω δὲ, ὅτι εἰς τοὺς νόμους τῆς Σπάρτης δὲν ἐγίνετο λόγος περὶ Πατραλοιῶν. Διατί; Διότι τὸ ἔγκλημα αὐτὸ δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ φαντασθῇ ὁ νομοθέτης. Δὲν ἐφαντάσθη δὲ καὶ ὁ ἡμέτερος νομοθέτης, ὅτι τόσον ἀσυνέτως ἤθελον πιέσει τὸν λαὸν κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ πότε; ἀφοῦ ἔπεσε βασιλεὺς διὰ τὰς ἐκλογάς. Διατί, κύριοι, ἔπεσε; Διότι ἀπέδωκαν εἰς αὐτὸν τὰ αἴτια τοῦ κακοῦ. Ὅλαι δὲ αἱ κακίαι καὶ αἱ παρανομίαι δὲν ἐπηρέασαν κανένα ἄλλον. Ἐὰν δὲ οἱ ὑπουργοὶ δὲν τιμωρηθοῦν, αὐτὸ θὰ ᾖναι ἀρχὴ νέων δυστυχημάτων μας. Ἀλλὰ λέγουν, ὅτι εἰς τὴν Ζάκυνθον, εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ εἰς τὸν Πύργον πταίουν ἄλλοι καὶ δὲν εἶναι συνυπεύθυνοι οἱ ὑπουργοί. Μήπως ὅμως, κύριε Παπαμιχαλόπουλε, εἶσθε κατὰ τὰς ἐκλογὰς κλεισμένοι εἰς πύργους καὶ δὲν ἐβλέπατε ὁ εἷς τὸν ἄλλον; Σεῖς συνήρχεσθε ἐν συμβουλίοις· δὲν ἐλέγετε τί ἐγίνετο εἰς τὴν μίαν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην; Ὅλος ὁ κόσμος ἐβόα, καὶ σεῖς δὲν ἠξεύρατε τίποτε; Ἡ Βουλὴ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν της εἶδε τὰ ἐγκλήματα, διότι δὲν ἐτελέσθησαν μόνον εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Καὶ ἐνθυμεῖσαι τὸν κ. Ῥάλλην, φεύγοντα ἀπὸ τοῦ βουλευτηρίου, ὅστις ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ καὶ κατὰ τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς μουντζουρόνω. Διατί; Ἦτο φανερώτατον τὸ ἔγκλημα, ὑπῆρχον πλαστογραφημένοι οἱ κατάλογοι. Δὲν πρέπει δὲ ἡ Βουλὴ νὰ παρίδῃ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι περὶ πάντων δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν εἶναι ἀδύνατον. Καὶ ταῦτα ὅλα ἐγένοντο, διὰ νὰ σχηματισθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ πλειονοψηφία. Κύριε Λομβάρδε, ὅταν σὲ εἶδεν ὁ κ. Βούλγαρης, σὲ εἶπε ὅτι εἶσαι ἀγκάθι; Ὁ κ. Βούλγαρης ἔλεγε τὸν Λομβάρδον ἀγκάθι! τουτέστιν οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἤθελον ἀγκάθια. Ἀγκάθια δὲ εἶναι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν συμφωνοῦν μετ’ αὐτῶν. Κατ’ ἐμὲ δὲ ἡ Βουλή, φρονίμως ποιοῦσα, δὲν πρέπει νὰ ἀναδεχθῇ εἰς τὴν ῥάχιν της ξένας ἁμαρτίας. Δὲν παραδίδομεν δὲ τοὺς ὑπουργοὺς εἰς δημίους, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον σύγκειται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἵτινες ἀναντιῤῥήτως μετέχουσι καὶ τιμῆς καὶ ἀγαθῆς ὑπολήψεως.

§84ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐπιτροπῆς). Διὰ ταῦτα, Ἡ ἐπὶ τῆς κατηγορίας ταύτης τῶν ὑπουργῶν τοῦ πρώην ὑπουργείου Βούλγαρη εἰδικὴ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς προτείνει πρὸς αὐτὴν τὴν παραδοχὴν τῆς ἑπομένης ἀποφάσεως. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων Κατηγορεῖ 1) τὸν Δημήτριον Βούλγαρην, γεννηθέντα ἐν Ὕδρᾳ, κατοικοῦντα ἐν Ἀθήναις, ἐτῶν 73, Βουλευτὴν καὶ χριστιανὸν καὶ πρώην πρωθυπουργὸν καὶ ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· 2). Τὸν Βασίλειον Νικολόπουλον, γεννηθέντα ἐν Καρυταίνῃ τῆς Γορτυνίας, κάτοικον Ἀθηνῶν, ἐτῶν 54, κτηματίαν καὶ χριστιανὸν καὶ πρώην ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ προσωρινῶς τῶν Οἰκονομικῶν· 3). Τὸν Ἰωάννην Βαλασσόπουλον, γεννηθέντα καὶ κατοικοῦντα ἐν Σπάρτῃ, διαμένοντα ἐν Ἀθήναις, ἐτῶν 55, ἰατρὸν καὶ χριστιανὸν καὶ πρώην ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· 4). Τὸν Δημήτριον Γρίβαν, γεννηθέντα εἰς Ναύπλιον, κατοικοῦντα ἐν Περατιᾷ, ἐτῶν 46, ἀντισυνταγματάρχην καὶ χριστιανὸν καὶ πρώην ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· 5). Τὸν Δημήτριον Τριγγέταν, γεννηθέντα ἐν Ζήνιδι καὶ κατοικοῦντα ἐν Ἀθήναις, ἐτῶν 59, ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τοῦ Μηχανικοῦ, χριστιανὸν καὶ πρώην ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν· 6). Τὸν Ἰωάννην Δεληγιάννην γεννηθέντα ἐν Κωνσταντινουπόλει, κατοικοῦντα ἐν Ἀθήναις, διαμένοντα δὲ ἤδη ἐν Παρισίοις, ἐτῶν 58, κτηματίαν, χριστιανὸν καὶ πρώην ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν· Ὅτι ἅπαντες ὁμοῦ, ὑπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενοι, συναπεφάσισαν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἑπομένων ἀξιοποίνων πράξεων, καὶ ἕνεκα ταύτης συνομολογήσαντες πρὸς ἀλλήλους ἀμοιβαίαν συνδρομὴν ἐν Ἀθήναις, ὡς ὑπουργοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀπὸ τῆς 27ης Ἀπριλίου 1874 καὶ ἐφεξῆς μέχρι τοῦ πέρατος ὅλων τῶν ἐκλογῶν τῆς ΣΤʹ. Βουλευτικῆς περιόδου, θέλοντες νὰ σχηματίσουν νόθον Βουλὴν, ὑπείκουσαν εἰς τοὺς σκοποὺς, τὰς θελήσεις καὶ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν ὡς ὑπουργῶν, ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς τῆς Εʹ. Περιόδου μέχρι τοῦ μηνὸς Μαρτίου τοῦ 1875 καθ’ ὅλας τὰς Βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ἃς ἐνήργησαν ἐν τῷ χρονικῷ τούτῳ διαστήματι πανταχοῦ τοῦ Κράτους, ἔδωκαν ἐνταῦθα ἐν Ἀθήναις καὶ διεβίβασαν πανταχοῦ τοῦ Κράτους διαταγὰς ἀμέσους, ἐμμέσους, ἡμιεπισήμους καὶ προφορικὰς πρὸς ὅλας τὰς ὑφισταμένας ἀρχὰς τοῦ Κράτους, ἰδίως τὰς διοικητικὰς καὶ στρατιωτικὰς, ὅπως ἐπέμβωσιν εἰς τὰς βουλευτικὰς ταύτας ἐκλογὰς καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, Λεβαδείας, Χαλκίδος, Κορινθίας, Μεσολογγίου, Ζακύνθου καὶ Μεγαλοπόλεως, νοθεύσωσι τὴν γνησίαν καὶ ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐκλογέων καὶ ἀποκλείσωσι τοὺς ὑποψηφίους βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τούτων πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν φίλων καὶ ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως, ἣν ἀπετέλουν οἱ ὑπουργοὶ οὗτοι. Ἐπὶ τῷ σκοπῷ δὲ τούτῳ παρεκίνησαν ὅλας, ὡς εἴρηται, τὰς ὑφισταμένας ἀρχὰς, Διοικητικὰς τε καὶ Στρατιωτικὰς, ἀπειλοῦντες, βιάζοντες, προστάζοντες, παραγγέλλοντες, ὑποσχόμενοι καὶ χορηγοῦντες εἰς αὐτὰς ἠθικὰ καὶ ὑλικὰ ὀφέλη, καὶ συμβουλεύοντες αὐτὰς μετὰ πειθοῦς καὶ φορτικότητος πρὸς ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν ἑπομένων ἀξιοποίνων πράξεων, ἃς ἐξετέλεσαν πανταχοῦ τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἄνω ῥηθείσας ἑπτὰ ἐπαρχίας αἱ ὑπ’ αὐτοὺς ὑπάλληλοι ἀρχαὶ ὡς ἑξῆς, ἤτοι· 1) Αἱ ὑποδεέστεραι αὗται ἀρχαὶ, μετερχόμεναι βίαν καὶ ἀπειλὰς, ἐπιθέσεις κατὰ προσώπων καὶ κακώσεις, προσεπάθησαν νὰ ἐμποδίσωσι καὶ ἐμπόδισαν διὰ πολλῶν μέσων καὶ ἀπέκλεισαν διὰ τῆς στρατιωτικῆς βίας τοὺς πλείονας τῶν πολιτῶν ἐκλογέων τῶν ἄνω εἰρημένων ἐπαρχιῶν ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν καὶ ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτῶν δικαιώματος ἐν καιρῷ τῶν Βουλευτικῶν ἐκείνων ἐκλογῶν· 2) Αἱ αὐταὶ, ὡς ἄνω εἴρηται, ἀρχαὶ διετάραξαν τὴν ἡσυχίαν καὶ ἀπρόσκοπτον ἐνέργειαν τῶν ἐκλογικῶν Συλλόγων τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως ἐν ὅλοις τοῖς δήμοις τῶν ἄνω ῥηθεισῶν ἑπτὰ ἐπαρχιῶν, παρεμβαίνουσαι, διακωλύουσαι καὶ διακόπτουσαι τὰς ἐλευθέρας αὐτῶν πράξεις περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτῶν δικαιώματος· 3) Ἐνόθευσαν τὰς δημοσίας ἐπὶ τῶν καλπῶν σφραγῖδας εἰς πολλὰ ἐκλογικὰ τμήματα τοῦ Κράτους καὶ ἰδίως ἐν τοῖς δήμοις τῶν ἄνω ἑπτὰ ἐπαρχιῶν, ἀνέτρεψαν κάλπας, ἰδίως δὲ ἐν τοῖς δήμοις Ἀχαρνῶν καὶ Κρωπίας τῆς Ἀττικῆς, ἐν τοῖς δήμοις τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου, Μεσολογγίου, Κορινθίας, Μεγαλοπόλεως καὶ Χαλκίδος, ἐπλαστογράφησαν δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ ἔγγραφα, ἐκαλπονόθευσαν, ἠλλοίωσαν καὶ μετέβαλον τὸ ἀληθὲς ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἐν ἅπασι τούτοις τοῖς ἐκλογικοῖς τμήμασι, μετελθοῦσαι πρὸς ἐκτέλεσιν πάντων τούτων παρανόμους κατακρατήσεις, παράνομον βίαν καὶ ἀπειλὰς κατὰ πολλῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ πολλῶν ἐκλογέων ἐν ὅλοις τούτοις τοῖς ἐκλογικοῖς τμήμασι. Μετὰ δὲ τὸ πέρας ὅλων τῶν ἐκλογῶν τούτων, ὅτι ἅπαντες οἱ ὑπουργοὶ οὗτοι ἐνέκριναν καὶ ἀπεδέχθησαν ἐντελῶς τὰς ἀνωτέρω παρανόμους πράξεις τῶν ὑποδεεστέρων αὐτοῖς ἀρχῶν, Διοικητικῶν τε καὶ Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ παράνομον αὐτῶν προϊὸν καὶ ἀποτέλεσμα, συγχωρήσαντες ἐν γνώσει εἰς ὅλους τούτους τοὺς ὑποκειμένους εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας τὴν παράβασιν τῶν νομίμων αὐτῶν καθηκόντων καὶ ὑποπεσόντες ἕνεκα πάντων τούτων εἰς ὅλας τὰς ἀξιοποίνους πράξεις, ἃς ῥητῶς προνοοῦσι καὶ τιμωροῦσι τὰ ἄρθρα 56 ἐδ. 2 καὶ 3, ἄρθρ. 57, 71, 72, 73, 74 καὶ 495 τοῦ ποιν. νόμου, συνδυαζόμενα μὲ τὰ ἄρθρα 54, 55, 56, 62, 63, 65 καὶ 66 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου, καθὼς καὶ μὲ τὰ ἄρθρα 189, 190, 191, 192, 202, 247, 248, 249, 252,251, 255, 256, 257, 261, 262, 263, 264, 271, 322,223, 230 καὶ 399 τοῦ ποιν. νόμου, καὶ μὲ τὰ ἄρθρα 80 καὶ 81 τοῦ Συντάγματος.

§86ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο ἡ ἔνστασις, δι’ αὐτὸ ἐγὼ πρὸ τοῦ ἐδαφίου ά. προτείνω νὰ ὀνομασθοῦν αἱ ὑπάλληλοι ἀρχαί, οἱ ἀνώτατοι διοικητικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν αὐτὰ εἰς τὰς ἑπτὰ ἐπαρχίας· (ἀναγινώσκει κατάλογον, ὃν καὶ καταθέτει).

§87ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κατάλογος εἶναι ἀτελής.

§88Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνταγματάρχης Μεσσηνέζης εἶναι ἀποθαμμένος.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις, ὅτι ἐννοεῖται, ὅτι τὸ δικαστήριον εἶναι ἁρμόδιον νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ θέσῃ ὑπὸ κατηγορίαν ὄχι μόνον τοὺς ὑπουργοὺς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς συνεργοὺς καὶ συναιτίους.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται καὶ τὸ ἐπίλοιπον μέρος τοῦ συμπεράσματος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς κατηγορίας τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη. «Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων παραπέμπει πάντας τοὺς ὡς ἄνω εἴρηται κατηγορουμένους πρῴην ὑπουργοὺς Δημήτριον Βούλγαρην, Βασίλειον Νικολόπουλον, Ἰωάννην Βαλασσόπουλον, Δημήτριον Γρίβαν, Ἰωάννην Δεληγιάννην καὶ Δημήτριον Τριγγέταν ἐνώπιον τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένου εἰδικοῦ δικαστηρίου, σχηματισθησομένου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ Συντάγματος, ἵνα δικασθῶσιν ἅπαντες ὡς ὑπαίτιοι ὅλων τῶν ἀνωτέρω, ὡς εἴρηται, ἀποδιδομένων εἰς αὐτοὺς ἀξιοποίνων πράξεων. Πέντε μέλη τῆς Βουλῆς διορισθήσονται ὑπ’ αὐτῆς διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ὅπως ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς καὶ ὡς ἐντολοδόχοι αὐτῆς, εἴτε ἅπαντες ὁμοῦ εἴτε εἷς ἕκαστος ἰδίᾳ, ἐξασκήσωσιν ὅλα τὰ εἰσαγγελικὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα, ἐνεργήσωσιν ὅλας τὰς ἀναγκαίας προεισαγωγικὰς πράξεις καὶ κλήσεις μαρτύρων καὶ ἐπιδιώξωσι καὶ ὑποστηρίξωσι μέχρι τέλους τὴν ὡς ἄνω εἴρηται διατυπωθεῖσαν κατηγορίαν καθ’ ἑνὸς ἑκάστου καὶ καθ’ ὅλων ὁμοῦ τῶν κατηγορουμένων ἐνώπιον τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρ. 80 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένου καὶ συστηθησομένου Εἰδικοῦ δικαστηρίου, πρὸς τὸ ὁποῖον, ἅμα τῇ διὰ τῆς κληρώσεως συστάσει αὐτοῦ, ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς θέλει διαβιβάσει ἀντίγραφον τῆς παρούσης ἀποφάσεως, καθὼς καὶ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα τῆς διεξαχθείσης ἀνακρίσεως.»

§91ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πολλὰ ἐκ τῶν ἀναφερομένων προσώπων παρεπέμφθησαν ἤδη· τώρα θὰ ξαναδικασθοῦν;

§92ΡΑΛΛΗΣ. Κ. πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ζήτημα λύεται ἀπὸ τὰς κοινὰς ἀρχὰς τῆς ποινικῆς δικονομίας. Ὅλαι αἱ ἀνακρίσεις θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὸ δικαστήριον τὸ σχηματισθησόμενον δυνάμει τοῦ Συντάγματος...

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν καθυποβάλλω· ἐδῶ λέγει, τοῦ συστηθησομένου εἰδικοῦ δικαστηρίου. Τὸ δικαστήριον ἤδη συνεστήθη.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Κατόπιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ζητῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ἐκθέσεως.

§96ΜΠΟΓΔΑΝΟΣ, ΠΑΤΡΙΝΟΣ, Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ.

Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, παρακαλοῦμεν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἦσθε 15.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως λέγουν ναί.

§100ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διατί νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις, νὰ χάσωμεν καιρὸν ἀδίκως; Δὲν ἐσηκώθησαν 15.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν πλέον τῶν 15 (θόρυβος).

§102ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§103ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κ. πρόεδρε, προτήτερον ἐσηκώθησαν 15.

§104ΔΟΥΜΑΣ. Ἐὰν ἦσαν 15 προτήτερα, ἂς σηκωθοῦν καὶ τώρα. Ἐγείρονται περισσότεροι τῶν 15.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως περὶ τῆς παραπομπῆς, λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῶσιν οἱ πρώην ὑπουργοὶ Δ. Βούλγαρης, Δ. Γρίβας, Β. Νικολόπουλος, Ἰω. Βαλασσόπουλος, Δ. Τριγγέτας καὶ Ἰω. Δεληγιάννης ἐπὶ ἐκλογικαῖς παραβάσεσι γενομέναις κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1874, ναὶ ἢ ὄχι;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 103. Ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς 74, κατὰ 14, καὶ 15 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἀπεφασίσθη ἡ παραπομπή. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου μέρους ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§107ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§108ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ νὰ κληρωθῇ τὸ δικαστήριον, οἱ δὲ εἰσαγγελεῖς νὰ μείνουν οἱ αὐτοί.

§109ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πρῶτον νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ 2ον μέρος. Ἀναγινώσκεται τὸ δεύτερον μέρος. «Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων παραπέμπει πάντας τοὺς ὡς ἄνω εἴρηται κατηγορουμένους πρώην ὑπουργοὺς Δημήτριον Βούλγαρην, Βασίλειον Νικολόπουλον, Ἰωάννην Βαλασσόπουλον, Δημήτριον Γρίβαν, Ἰωάννην Δεληγιάννην καὶ Δημήτριον Τριγγέταν ἐνώπιον τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένου εἰδικοῦ δικαστηρίου, σχηματισθησομένου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ Συντάγματος, ἵνα δικασθῶσιν ἅπαντες ὡς ὑπαίτιοι ὅλων τῶν ἀνωτέρω, ὡς εἴρηται, ἀποδιδομένων εἰς αὐτοὺς ἀξιοποίνων πράξεων.»

§110ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἴδιον δικαστήριον, διότι πρῶτον τὰ ἐφετεῖα παρέλυσαν ἤδη, δεύτερον δαπάναι περισσότεραι θὰ ἐπέλθουν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ λόγος ἰσχυρὸς, νὰ τὸν ἀκούσωμεν.

§111ΚΑΣΒΙΚΗΣ. Κύριοι, κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, συναφῆ πλημμελήματα καὶ κακουργήματα δικάζονται παρὰ τοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ συνάφεια πράξεων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κληρωθῇ νέον δικαστήριον.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Διατί ὁ κ. Λομβάρδος, ὁ ὁποῖος πρῶτος διετύπωσε τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἤδη κληρωθὲν δικαστήριον, ἀπέσυρεν αὐτήν; Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ, πρῶτον νὰ διατυπωθῇ ἡ κατηγορία, ἔπειτα δὲ νὰ κληρωθῇ τὸ δικαστήριον, ὡς μίαν ἐγγύησιν ὑπὲρ τῶν κατηγορουμένων. Δὲν δυνάμεθα αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν νὰ τὴν καταστρέψωμεν διὰ τὴν εὐκολίαν μας, καὶ πρέπει νὰ κληρώσωμεν τὸ δικαστήριον σήμερον, ὅτε διετυπώθη ἡ κατηγορία. Τὸ ἄλλο δικαστήριον, τὸ ἤδη κληρωθὲν, ἔχει ἀποστολὴν τὴν ἐκδίκασιν ὑποθέσεως πλαστογραφίας καὶ ἀντιποιήσεως ἀρχῆς.

§114ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ῥάλλης, θὰ ἦτο ὀρθὸν βεβαίως, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἂν δὲν ὑπῆρχε κληρωμένον ἕτερον δικαστήριον κατὰ τῶν αὐτῶν ὑπουργῶν δι’ ἀξιοποίνους πράξεις. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ νέα κατηγορία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν προηγουμένην, νομίζω, ὅτι πληρέστατα χωροῦσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ συναφῶν δικῶν, καὶ ἑπομένως ὅτι δυνάμεθα εἰς τὸ αὐτὸ δικαστήριον νὰ παραπέμψωμεν αὐτοὺς, ἀρκεῖ νὰ ἐκδώσῃ ἐπὶ τούτῳ εἰδικὴν ἀπόφασιν ἡ Βουλή. Ἰδοὺ δὲ καὶ τὰ ἄρθρα τῆς ποινικῆς δικονομίας. «Ἄρθρον 33. Συναφῆ πλημμελήματα καὶ κακουργήματα ἀνακρίνονται καὶ ἐκδικάζονται παρὰ τοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου, ἐὰν τοῦτο δὲν φέρῃ βλάβην. Τὸ δικαστήριον, ὅπερ δικάζει περὶ τοῦ βαρυτέρου κακουργήματος ἢ πλημμελήματος, εἶναι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἁρμόδιον καὶ δι’ ὅλα τὰ λοιπὰ πλημμελήματα καὶ πταίσματα. Ἄρθρ. 34. Ὡς συναφῆ θεωροῦνται τὰ πλημμελήματα ὁσάκις πράττονται ὑπὸ πολλῶν, ἤτοι συγχρόνως, ἢ καὶ εἰς διαφόρους μὲν χρόνους καὶ τόπους, ἀλλὰ μετὰ προηγηθεῖσαν συμφωνίαν, ἢ ὁσάκις πολλὰ πλημμελήματα ἐκτελοῦνται ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ εὐκολυνθῇ ἄλλο πλημμέλημα, ἢ χάριν εὐστοχωτέρας ἐκτελέσεως ἢ ἀποκρύψεως αὐτοῦ.»

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ παραπεμφθῶσιν οἱ ὑπουργοὶ διὰ τὴν νέαν κατηγορίαν εἰς τὸ αὐτὸ δικαστήριον, ὡς συναφοῦς οὔσης τῆς ὑποθέσεως μετὰ τῆς προηγουμένης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§116ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κάμνω τὴν πρότασιν νὰ μείνουν οἱ αὐτοὶ εἰσαγγελεῖς.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνωσιν οἱ αὐτοὶ εἰσαγγελεῖς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§119ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ συζητήσωμεν ἤδη τὴν σύμβασιν τῆς Αἰγύπτου.

§120ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ παρατηρῶ μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ἐπὶ τοῦ Λαυρίου, ὅτι πρέπει νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου.

§121ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Μετὰ τὰς γενομένας κληρώσεις ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἐφετεῖα τὰ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν παρέλυσαν. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ μὴ συμβῇ δικαιοστάσιον, πρέπει νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου, διότι τότε θὰ διορισθῶσι νέοι 7 ἐφέται, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐφετείων· ἄλλως, θὰ συμβῇ δικαιοστάσιον.

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρῶτον ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Τοῦτο δὲ τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε πρέπει νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν καὶ τόσον κατεσπευσμένως, ἐκτὸς ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ κλείσωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ δὲν συλλογιζώμεθα διόλου. Κάμνω δὲ ἤδη τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἶναι εὐχῆς ἔργον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου ἔμεινεν ἀψήφιστον· κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν, διότι καὶ ἄλλοι περὶ τούτου μοὶ ὡμίλησαν καὶ θέλει, πιστεύω, ἐκτιμήσει ἡ Βουλὴ τοὺς λόγους των, διότι ἠθέλαμεν δώσει ἓν ἐπιχείρημα, ἔστω καὶ πάντῃ ἄτοπον καὶ ἀνυπόστατον, εἰς τοὺς κατηγορουμένους ὑπουργοὺς, ὅτι παρεδώσαμεν εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας ἓν μέσον, ὅπως ἐπηρεάσῃ τὴν δικαιοσύνην, δηλονότι τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θέλουν τοὺς δικάσει.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς;

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε ἀρκετὸν πνεῦμα καὶ τὸ ἐννοεῖτε· καὶ ἐπειδὴ μοὶ κάμνετε ἀντίῤῥησιν, θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον πρὸς ἐμέ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσῃ 7 ἐφέτας εἰς ἀρειοπαγίτας, ἔχει τὸ μέσον νὰ δελεάσῃ τὰς ψήφους τῶν ἐφετῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὸ Εἰδικὸν δικαστήριον.

§125ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὤ, ὦ!

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὦ μὴ τὸ λέγετε. Καὶ ἐγὼ πρῶτος ἀποκρούω τὴν τοιαύτην μομφήν. Καὶ οὔτε ὑπολαμβάνω τὴν Κυβέρνησιν τοιοῦτόν τι διανοουμένην, καὶ τοὺς δικαστὰς θεωρῶ ἀνωτέρους πάσης μομφῆς· ἀλλὰ μὲ τοῦτο καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου δὲν πείθονται οἱ αἰτιάσεις ζητοῦνται καθ’ ἡμῶν νὰ εὕρωσι.

§127ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τότε τὸ ἐπιχείρημα πίπτει.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συζητήσω, ὅταν ὄρεξιν δὲν ἔχετε νὰ ἐκτιμήσητε τοὺς λόγους μου, λόγους τοὺς ὁποίους προτείνω χάριν τῆς ὑπολήψεως καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τέλος καὶ ἂν οὐδεὶς παραδέχεται ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ κατηγορούμενοι νὰ ἐπινοήσωσι μίαν τοιαύτην πρόφασιν, ἂν καὶ οὐδεὶς παραδέχεται ὅτι καὶ ἂν τὴν ἐπινοήσωσι, θὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ τὴν πιστεύσῃ, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πρῶτον, ὅτι δὲν δύναται τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ ἄνευ τοῦ νόμου περὶ προσόντων· καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἄνευ τοῦ νόμου τούτου ἤθελε προβῆ εἰς διορισμοὺς ἀνωτέρων δικαστῶν ἄνευ τοῦ νόμου ἤθελε θεωρηθῆ ἀξία πάσης κατακρίσεως. Ἄν τῳόντι συμβῇ, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς, δικαιοστάσιον, αὐτὸ εἶναι συνέπεια ἑνὸς συμβεβηκότος, τὸ ὁποῖον ἀπαντᾶται εἰς τὴν πολιτικήν μας ἱστορίαν. Τὶ θὰ κάμωμεν; Ἀλλὰ καὶ τὸ δικαιοστάσιον αὐτὸ δὲν θέλει συμβῇ ὑποθέτω, ἂν γίνουν μεταθέσεις τινὲς ἐφετῶν, ὥστε νὰ συμπληρωθῶσιν ὅσοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς συνεδριάσεις. Μὴ θέλετε τέλος πάντων διὰ μικρὰς αἰτίας νὰ ψηφίσωμεν νόμον ἀπαιτοῦντα συζήτησιν καὶ μελέτην ἐκτεταμένην.

§129ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων, ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθη, ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ πολὺ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλληλοτέρων προσώπων. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ μικρῶν καὶ γλίσχρων μέσων πρόκειται νὰ δελεάσῃ τὸ δικαστήριον τὸ Εἰδικὸν, ὅπως παρὰ τὴν συνείδησιν αὐτῶν τὰ μέλη αὐτοῦ δικάσωσι. Ὅτι δὲ, κύριοι, θὰ ἐπέλθῃ δικαιοστάσιον δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολίαν· ὅταν δὲ ἀναχωρήσουν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας καὶ οἱ δικασταὶ τοῦ νέου δικαστηρίου, ἐφετεῖά τινα θὰ μείνουν μὲ ἕνα μόνον ἐφέτην. Πρέπει λοιπὸν νὰ μὴ στερήσωμεν τὴν πολιτείαν τῆς δικαιοσύνης, καὶ χάριν μικρῶν ὑπονοιῶν δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ παραβλαφθῶσι συμφέροντα τῆς κοινωνίας σπουδαῖα.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μᾶς περιγράψετε τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσητε. Ἰδοὺ τί θὰ κάμετε, θὰ πάρετε 7 ἐφέτας νὰ τοὺς κάμετε Ἀρειοπαγίτας. Ὡραῖον πρᾶγμα τῳὄντι, ἂν μεταξὺ τῶν ἐκλεχθέντων δικαστῶν κάμετε προβιβασμούς. Τὸ κατ’ ἐμὲ θεωρῶ ἄτοπον νὰ προβιβάζωνται δικασταί, οἵτινες θὰ δικάσωσι πολιτικὰς δίκας.

§131ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δικαιοῦνται εἰς προβιβασμόν;

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν εἴχετε νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκανόνιζε τὰ δικαιώματα, θὰ σᾶς ἐνόουν, ἀλλὰ νόμον τοιοῦτον δὲν ἔχετε, καὶ λέγω, ὅτι δὲν τὸν ἔχετε, διότι δὲν ἠθελήσατε νὰ τὸν ἔχετε, ἀλλ’ ἐπροτιμήσατε τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἠξεύρατε, ὅτι ὑπῆρχε τόση μεγάλη ἀνάγκη, καὶ ἔρχεσθε νὰ ζητήσητε τὴν ψήφισιν αὐτοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν ὥραν.

§133ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως.). Ἡ Κυβέρνησις τὸ ὑπέβαλε πρὸ δύω μηνῶν.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τοῦτο ἔτι περισσότερον ὀφείλει λόγον, διὰ τί ἐπὶ δύω μῆνας δὲν τὸ συνεζήτησε. Ἐὰν ἠδύνασθε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις τῆς Κυβερνήσεως παρενέβαλε προσκόμματα καὶ δὲν ἀφῆκε τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ, καὶ δὲν ἀφῆκε νὰ προηγηθῶσι τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν αὐτὴ ἡ ἰδία, τότε ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἠδύνατο νὰ κάμῃ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, ἀλλ’ ἂν ἦναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις συνέτρεξε τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμνετε τοιαύτας ἀντιῤῥήσεις. Ἐὰν ἔχετε πρὸ δύω μηνῶν τὸ νομοσχέδιον ὑποβάλει, ἔπρεπε νὰ τὸ συζητήσητε, καὶ δὲν πρέπει σεῖς πρῶτοι ὡς Κυβέρνησις νὰ καταδεχθῆτε νὰ λάβετε τὴν ἄδειαν νὰ κάμετε 20 δικαστὰς, χωρὶς νὰ προσδιορίσητε τὰ προσόντα, ἐνῷ ὁ πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς ά. ἡμέρας εἶπεν ὅτι μία τῶν μεταῤῥυθμίσεων, ἃς πρόκειται νὰ φέρῃ, εἶναι καὶ ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη προσόντων εἰς ἑτέρους κλάδους, πολὺ μᾶλλον εἰς τὸν δικαστικόν. Ἐμπόδιον λοιπὸν κανὲν δὲν εἴχετε, ἀλλὰ κατεδέχθητε νὰ συζητηθῇ μᾶλλον τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου παρὰ ὁ νόμος περὶ προσόντων.

§135ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ πράγματι μὲ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Δεληγεώργη θελήσαντος ν’ ἀποδώσῃ κακὴν πίστιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ καταδείξῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ν’ ἀφαρπάσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι εἶναι πρὸ δύο μηνῶν ὑποβεβλημένον, ὅτι ἀμέσως κατόπιν ὑπεβάλαμεν καὶ τὸ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἦτο ὥστε ἂν μέχρι τοῦ Νοεμβρίου δὲν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων, νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐνεγράφη δὲ καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐψηφίσθη δὶς πρὸ πολλῶν ἡμερῶν. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου σᾶς εἶπεν, ὅτι μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα θεωρεῖ κατεπείγοντα, εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀρείου Πάγου, ὁ δὲ κ. Δεληγεώργης παρὼν τότε εἶπε, καὶ τὸ περὶ προσόντων.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἐζήτησα; Ἐγὼ εἶπον, ζητεῖτε τὸ περὶ Ἀρείου Πάγου νομοσχέδιον, πῶς δὲν ζητεῖτε τὸ περὶ προσόντων;

§137ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πάντοτε ἐζητήσατε τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· ἂν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐψήφισε, δὲν πταίομεν ἡμεῖς. Προβλέπετε δὲ ἤδη τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ· εἴπομεν, ὅτι θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Εἰς ἄλλους ὑπάρχει ἡ κακὴ πίστις, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν διορισμὸν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων εἰς ἐποχὴν ἄλλην ἐνήργησαν, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ ἰσοβιότης. (θόρυβος).

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί ἐννοεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε· ἐγὼ ἔκαμα χρῆσιν κακῆς πίστεως, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἀφῆκα 30 θέσεις κενὰς ἰσοβίων δικαστῶν, ἃς ἦλθον οἱ διάδοχοί μου καὶ συνεπλήρωσαν; Δὲν ἁρμόζει εἰς σᾶς νὰ μοὶ ὁμιλῆτε ὅπως μοὶ ὁμιλεῖτε.

§139ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν κατεδέχθην ποτὲ νὰ καταχρασθῶ τῆς θέσεώς μου· πάντοτε ἐσεβάσθην αὐτὴν, καὶ μετὰ μεγίστης αὐστηρότητος καὶ ἐλέγχου προβαίνω, ὥστε ἴσως κατηγοροῦμαι διότι δὲν μετεχειρίσθην τὴν ἐξουσίαν ὑπὲρ τῶν φίλων μου, ἢ συγγενῶν μου.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὁμολογῶ διὰ σᾶς.

§141ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὸ ὁμολογεῖτε, πῶς ἐκφράζετε ὑπονοίας.

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι ἤδη ἐνεργεῖτε ὡς πολιτικὸς ἄνθρωπος.

§143ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος, κύριοι, τὴν εὐθύνην τοῦ δικαιοστασίου ἐγὼ δὲν τὴν ἀναδέχομαι· ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ, ἂς τὴν ἀναδεχθῇ.

§144ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Προηγεῖται, κύριοι, ἡ συζήτησις περὶ ἐκλογῶν ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τῆς Λευκάδος. Τὸ τμῆμα, κύριοι, τὸ ἐξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν, παρουσιάζει τὴν ἔκθεσίν του· οὐδεμία ἔνστασις παρουσιάσθη περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς.

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§146ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει καμμία ἔνστασις.

§147Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς· νομίζω ὅμως ὅτι δὲν πρέπει τὸ Κοινοβούλιον νὰ καθιερώσῃ τοιοῦτον προηγούμενον, ὅπερ ἀνατρέπει τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Θὰ ἐρωτήσω ἤδη τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§150ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ἐπιμείνῃ χάριν αὐτῶν τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκληρώθησαν μέλη τοῦ δικαστηρίου· ἄλλως δὲ δὲν δύνασθε νὰ προβιβάσητε τοὺς κληρωθέντας, διότι αὐτοὶ ἐκληρώθησαν πρὸς συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου, ὅπερ κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν δύναται νὰ συνίσταται μόνον ἀπὸ ἀρειοπαγίτας· ἑπομένως μέγας ἀριθμὸς δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαιώματα προβιβασμοῦ, ἀποκλείονται.

§151ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος τοῦ κ. Φιλήμονος, ὅτι θὰ μεταβληθῇ τὸ Εἰδικὸν δικαστήριον διὰ τῶν προβιβασμῶν δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον. Ὅ,τι ἤθελον νὰ δηλώσω εἶναι ὅτι δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τοῦ δικαιοστασίου (θόρυβος).

§152ΡΑΛΛΗΣ. Οὔτε ἡ φιλοτιμία τῶν κληρωθέντων δικαστῶν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ δεχθῶσι προβιβασμόν.

§153ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν σύμβασιν τοῦ Λαυρίου, κύριε πρόεδρε (θόρυβος). Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Καράπανος.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος· αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμεθῆ.

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως τοῦ Λαυρίου· τὴν ἐδέχθημεν χθὲς, ἐγένετο δὲ δεκτὸν καὶ τὸ ά. ἄρθρον· ἔπειτα ἔγεινε συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ἥτις θὰ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 2. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§158ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία· ἀναγνώσατε τὴν τροπολογίαν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία ἡ τοῦ κυρίου Θεοδώρου «δι’ εἰδικοῦ νόμου κανονισθήτονται τὰ περὶ ἐξορύξεως καὶ καμινεύσεως τῶν ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς, ἐν φρέασι, στοαῖς καὶ σπηλαίοις κειμένων ἐκβολάδων ὡς καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν μεταλλείων διὰ τῆς ἐργασίας τῶν ὁποίων ἤθελον εὑρεθῆ· μέχρι δὲ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τούτου εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται ἡ μετακίνησις τῶν τυχὸν εὑρεθησομένων τοιούτων ἐκβολάδων». Παραιτεῖσθε, κ. Πετιμεζᾶ, τῆς ἰδικῆς σας;

§160Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§161Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂς ἀναγνωσθῇ πάλιν, διότι δὲν τὴν ἠκούσαμεν καλῶς· (ἀναγινώσκεται ἐκ νέου).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἄλλαι τροπολογίαι μοὶ φαίνεται ἀποσύρονται.

§163ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς βʹ. ἄρθρον τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Θεοδώρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§165ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἐπεκυρώσατε ἢ μᾶλλον ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐδέχθητε, ἔχει σκοπὸν τὴν βελτίωσιν τῆς ἑταιρίας· δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς ἑταιρίας, οὔτε εἰς τὰ λοιπὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προβλέπουν τὴν ἐμπορείαν αὐτήν. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν σκοπεύετε ἄλλο, παρὰ νὰ φθάσητε πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὴν καταντήσητε διὰ τῆς τροποποιήσεως νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἄλλας παραχωρήσεις, ἀνασηκώνοντες, οὕτως εἰπεῖν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρεδέχθητε διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1871 (θόρυβος).

§166Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὐδὲν δικαίωμα παραβλάπτεται· ὅλα μένουν ἕως οὗ κανονισθοῦν νομίμως.

§167ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι δὲν θέλετε συζήτησιν, σᾶς προτείνω μόνον νὰ λείψῃ ἡ λέξις «καὶ ἐν σπηλαίοις» καὶ νὰ μείνουν αἱ λέξεις «ἐν ταῖς στοαῖς καὶ φρέασι»· (θόρυβος).

§168ΤΙΝΕΣ. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ καθαρισθῇ εἰς τὸ μέλλον, καὶ διὰ τοῦτο ἀναβάλλεται.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον βʹ. ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Θεοδώρου, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχονται αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ καταλάβουν τὴν θέσιν τοῦ γʹ. ἄρθρου «αἱ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συμβάσεως συντελεσθεῖσαι ἤδη πράξεις ἰσχύουσι, καί τοι προηγηθεῖσαι τῆς διὰ Νόμου ἐγκρίσεως αὐτῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. «Τὸ ἄρθρον 5 τῆς συμβάσεως ἰσχύει μόνον ὡς πρὸς τὰς ἐν τῷ Νόμῳ ΥΟΘʹ. τῆς 28 Ἰουλίου 1873 θέσεις. Ὁ ἀριθμὸς τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1871 Γʹ. Νόμου ὁρισθέντων ἐκβολαδοφυλάκων περιορίζεται εἰς τρεῖς· εἶναι δὲ ἔγκυρος ἡ δυνάμει τῆς συμβάσεως γενομένη ἀπόλυσις τῶν προϋπαρχόντων τοιούτων.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§170ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε πρόεδρε, ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως (θόρυβος).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος).

§172ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικὰ, κύριε πρόεδρε.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, κύριοι, θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§174ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, προχθὲς νομίζω ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας· ἀνακοινῶ λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐσχημάτισα ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ καταρτίσῃ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενοι θέλομεν σχηματίσει τοὺς νέους κανονισμούς. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς γενικὰς θέσεις, ἐννοῶ ὅτι αὐτὰς πρέπει νὰ τὰς κατέχωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Βεβαίως ἐξαιρῶ τὰς θέσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κατέχωνται ἀπὸ ἐπιστήμονας, καὶ τοὺς ὑπασπιστὰς τοῦ Βασιλέως καὶ τοὺς διευθύνοντας τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι εἶναι θέσεις εἰδικαὶ καὶ ἐμπιστοσύνης· εἰς τὰς λοιπὰς νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τοποθετῶνται οἱ ἀξιωματικοὶ κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεως ἑκάστου τῶν ὅπλων καὶ τῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ὑπηρετεῖ τὸ ἄτομον. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχω ἀνάγκην νὰ στείλω εἰς ἔκτακτον ὑπηρεσίαν ἕνα ταγματάρχην, πρέπει νὰ μὴ ὑποχρεοῦμαι νὰ στέλλω τὸν ἀξιωματικὸν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἐννοῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς χρεωστεῖ νὰ ἔχῃ ὡς βάσιν τὴν δικαιοσύνην καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας.

§175Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δύω λέξεις θὰ προτείνω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν νὰ μοῦ δώσῃ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι συνέβησαν μεγάλα ἀδικήματα εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἁρμόδιος καιρὸς ὥστε νὰ προσδιορισθῇ διὰ νόμου ἡ ἀπονομὴ τῶν θέσεων τῶν γενικῶν, ὥστε νὰ μὴ συμβαίνουν αὐτὰ τὰ ἀδικήματα. Ἐνόσῳ οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ σώματα προάγονται, δὲν ὑπάρχει παράπονον, ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν σωμάτων εἶναι καὶ αἱ θέσεις, αἵτινες ἀνήκουν εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, αἱ θέσεις τοῦ φρουράρχου, τοῦ ὑποφρουράρχου καὶ πολλαὶ ἄλλαι θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουσι εἰς ἐπιστήμονας. Ἐννοῶ λοιπὸν, ὅτι αἱ θέσεις αὗται, πρέπει νὰ κατέχωνται κατ’ ἀναλογίαν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς δυνάμεως ἑκάστου ὅπλου. Τὸ πεζικὸν ἀριθμεῖ διπλασίους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὸ πυροβολικὸν, διότι εἶναι 718 πρὸς 380, καὶ ἂν θέλετε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ἡ δύναμις τοῦ πεζικοῦ εἶναι τριπλασία. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν παρὰ νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη.

§176ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγὼ, νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη· μετὰ ἓξ μῆνας θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§177ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι εἰς τρίτην ζήτησιν μία πρότασις, τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς ἔκαμον καὶ ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ παρὰ ἐπιτόπια συμφέροντα, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται εἰς γʹ. καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς τῶν ποιμνίων ἐντὸς τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, μετὰ μόνης τῆς μεταβολῆς τῶν λέξεων «ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς» διὰ τῶν λέξεων «ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν.»

§178ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικὰ, κύριε πρόεδρε.

§179ΦΙΛΗΜΩΝ. Διὰ τὸ κληροδότημα τῶν 500 δραχμῶν, ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§180ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ πρακτικὰ, τὰ πρακτικά.

§181ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§183ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται.

§185ΦΙΛΗΜΩΝ. Παρακαλῶ εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ προστεθῇ καὶ αὐτὸ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκφράζει τὰς εὐχαριστείας της εἰς τὸν Πρόεδρόν της κύριον Ζαΐμην.

§186ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§187ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἔληξεν ἡ σύνοδος, θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§188ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ. Δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν, κύριοι βουλευταὶ, θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν αὐτὴν ὥραν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 5 παρὰ 15|00.