1875.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58

Τῆς 5 Δεκεμβρίου 1875.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάσῃ αὔριον;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον εἶναι συνεδρίασις.

§4ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς, κύριοι βουλευταὶ, πολὺς ἐγένετο λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τοῦ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν τινων. Εἶπον κατ’ ἐμαυτὸν, ὅτε ἤκουσα γινόμενον λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀγαθῇ τύχῃ! εἰς τὴν πατρίδα μου· ἰδοὺ καὶ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θέλει νὰ καταστήσῃ σεβαστὸν τὸν νόμον καὶ μάλιστα εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τῆς κοινωνίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἔλλειψις νόμου, ἡ ἔλλειψις δικαιοσύνης φέρει τὸ καταστρεπτικὸν πνεῦμα τὸ ἀντιπειθαρχικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ φθορὰ καὶ ἡ πτῶσις τῆς πατρίδος. Ἐφρόνουν πάντοτε, φρονῶ δὲ καὶ ἤδη, ὅτι καθῆκον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει αὐτὴν, καὶ μάλιστα ἰδιαίτατον, εἶναι τοῦτο, τὸ νὰ θεραπεύσῃ τὰ τραύματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤνοιξεν ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ ἡμῶν σώματος ἡ προπαρελθοῦσα Κυβέρνησις· ἀλλὰ μεταξὺ τῶν τραυμάτων αὐτῶν, δὲν εἶναι τὸ μόνον τραῦμα τὸ ἐν τῷ στρατῷ, τὸ τῶν προβιβασμῶν· ὑπάρχουν καὶ ἄλλα τραύματα συμφορᾶς καὶ θλίψεως, διότι αὐτὰ ἐγένοντο εἰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἀνήρπασεν ἀπὸ τὴν ζωὴν καὶ ἔῤῥιψεν εἰς τὸ πέλαγος τῆς δυστυχίας. Ὡς γινώσκετε, κύριοι, κατὰ τὸ 1871 εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἷς νόμος, ἀφορῶν εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστάς· κατὰ τὸν νόμον τοῦτον καὶ ἰδίως κατὰ τὸ ά. καὶ βʹ. ἄρθρον αὐτοῦ, ἔπρεπε νὰ γείνωσι τὰ ἑξῆς· οἱ μὲν ἱκανοὶ ἀνθυπασπισταὶ νὰ καταλάβωσι τὰς ὀργανικὰς θέσεις, οἱ δὲ μὴ εὐδοκιμήσαντες εἰς τὰς ἐξετάσεις των νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐφήρμοσε τὸν νόμον τοῦτον ἐκ τῶν ὑπουργῶν, ἦτον ὁ κ. Σμολένσκης· οὗτος ἀντὶ νὰ λάβῃ τὰς δύο ταύτας ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας ὁδοὺς ἔκαμε τὸ ἑξῆς· συνεστήσατο ἐπιτροπὴν, καὶ ἐξήτασε τοὺς ἀνθυπασπιστάς· τούτων τοὺς μὲν ἱκανοὺς ἔταξεν εἰς ὀργανικὰς θέσεις, τινὰς δὲ ἐκ τῶν μὴ ἱκανῶν ἔθεσεν εἰς ἀποστρατείαν, ἄλλους δέ τινας εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν. Ἐν τούτοις, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐκείνῳ χρόνῳ, ἐνῷ ὑπῆρχον θέσεις διὰ νὰ προβιβασθῶσιν οἱ ταχθέντες εἰς ὀργανικὰς θέσεις, αἱ θέσεις αὗται κατελήφθησαν ὑπὸ ἄλλων, μὴ ἐχόντων δικαίωμα εἰς τοῦτο, καὶ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἀνθυπασπισταὶ ἔμειναν τότε, ἐναντίον τοῦ νόμου, εἰς τὸ λεγόμενον state quo. Μετὰ τὸν κ. Σμολένσκην ἦλθεν ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ κ. Γρίβας. Παρὰ τῷ κυρίῳ τούτῳ, ὡς γινώσκετε, δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἀγαπητὸς ὁ νόμος, διότι ἀγαπητὸν ἰδίως παρ’ αὐτῷ ἦτο πᾶν ὅ,τι εὐάγωγον, πᾶν ὅ,τι ἀπόλυτον, ἐφ’ ᾧ καὶ ἐκ τῶν ἐχόντων τότε ἀνθυπασπιστῶν δικαίωμα εἰς προβιβασμὸν, ἔτι τηρούντων ὀργανικὰς θέσεις, τινὰς μὲν ἔθετο εἰς ἀόριστον ἄδειαν, ἄλλους δέ τινας ἐκ τῆς ἀορίστου ἀδείας ἐτίναξεν εἰς τὴν ἀνυπαρξίαν τῆς ἀποστρατείας, ἰδίως 10 ἢ 12, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, οὗτοι ἅπαντες μοὶ ἐνεχείρισαν μίαν ἀναφοράν, εἰσιν ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὰς ἐξετάσεις, καὶ κατεῖχον ὀργανικὴν θέσιν. Τινὲς τούτων ἐτέθησαν κατ’ ἀρχὰς εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν, καὶ ἐκ τῆς ἀπροσδιορίστου ταύτης ἀδείας μετετέθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἐνῷ δὲ τὸ ἀδίκημα τοῦτο τὸ καταφανὲς συνέβαινεν, ἄλλοι, καί τοι εἰς τὰς ἐξετάσεις των μὴ κριθέντες ἱκανοὶ καὶ εὑρισκόμενοι εἰς ἀόριστον ἄδειαν, μετηνέχθησαν ἐκ τῆς ἀπεριορίστου ταύτης ἀδείας εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν· οὕτως ἀνθυπασπισταὶ ἱκανοὶ, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἔχουν σφάλμα ἐν ἑαυτοῖς, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον εἰς τὰς ἐξετάσεις, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο νὰ προαχθῶσι, μετετέθησαν εἰς τὴν ἀποστρατείαν. Ἐν τούτοις 20=30 βουλευταὶ, τοὺς ὁποίους οἱ κύριοι οὗτοι ἀνθυπασπισταὶ οἱ ἀδικηθέντες εἶχον παρακαλέσει ἵνα ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαιά των ἐν τῇ Βουλῇ, ἑτοιμάσαμεν νομοσχέδιον ἵνα ὑποβάλωμεν εἰς ταύτην τὴν ἐπιψήφισιν καὶ ζητήσωμεν τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ· ἀλλ’ ἐνῷ ἐσκεπτόμεθα οὕτω, προέλαβεν ἡμᾶς ἀναφορὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν κυρίων, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ τὸ ταχύτερον περὶ τῆς τύχης των. Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα πολλὰ εὐλόγως νὰ παραπέμψωμεν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀποφασίσῃ ὅ,τι δίκαιον πρὸς ἱκανοποίησιν γενναίων ἀνδρῶν, οὕτω προφανῶς ἀδικηθέντων.

§5ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§6ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ νὰ φέρῃ ὁ ὑπουργὸς τάχιστα τὴν δέουσαν θεραπείαν.

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, κ. πρόεδρε, τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ εἰς πρώτην συζήτησιν τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως τῶν δραπετῶν ναυτῶν· ἡ συζήτησις αὐτῆς εἶναι κατεπείγουσα, διότι τὰ πλοῖά μας σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐκπλεύσωσιν ἐξ Ἀγγλίας ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ναυτῶν.

§8ΤΙΝΕΣ. Τὸ περὶ νομισμάτων.

§9ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ προταχθῇ, διότι ἔκλεισαν τὰ καταστήματα.

§10ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν ὥστε νὰ ἐπιψηφίσῃ εἰς δευτέραν συζήτησιν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον περὶ νομισμάτων, καὶ νὰ προτάξῃ καὶ τὴν τρίτην αὐτῶν συζήτησιν, ὥστε νὰ λάβουν τελειωτικὸν κῦρος τὸ ταχύτερον. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ εἰσαχθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος· ὁ νόμος αὐτὸς εἰσήχθη καὶ ἐψηφίσθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1867, κατὰ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα ἔμελλε νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1869, καὶ τοῦτο διότι ἦτον ἀνάγκη νὰ κοποῦν νομίσματα καὶ νὰ γείνουν μερικαὶ προπαρασκευαί. Διαρκοῦντος τοῦ ἔτους 1868, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Βούλγαρη, Κυβέρνησις ἄλλη παρὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἰσήγαγε καὶ ἐπέτυχε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, προσεχώρησεν εἰς σύμβασίν τινα, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει τέσσαρες Δυνάμεις τῆς Εὐρώπης περὶ ὁμοιομόρφου νομισματικοῦ συστήματος, καὶ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Ἐπικράτειαν τὸ νόμισμα, τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτὰς παρεδέχθησαν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο ὁ νόμος τοῦ 1867. Ἡ σύμβασις αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπικυρωθεῖσα κατέστη νόμος τοῦ Κράτους· μετὰ τοῦτο παρηγγέλθη ἡ ἐκκοπὴ νέων χαλκίνων νομισμάτων· ἐκόπησαν 3,000,000 νομίσματα, ἔφθασαν εἰς τὴν Ἐπικράτειαν, καὶ ἐγένετο κατ’ ἐμὲ τὸ λάθος νὰ τεθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν πρὶν ἀκόμη τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον σύστημα, ἡ δὲ κυκλοφορία τῶν χαλκίνων αὐτῶν νομισμάτων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξήγειρε σήμερον τὴν ἀγορὰν καὶ ἔφερε τὰς περιπλοκάς· ἀκολούθως προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν κερματίων, δηλ. τῶν ἀργυρῶν νομισμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κυκλοφορίαν τοῦ τόπου καθόσον δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην ἐσωτερικὴν ἀξίαν, ἐξετύπωσε λοιπὸν πλήρη τὸν ἀριθμὸν τῶν κερματίων εἰς τὸν ὁποῖον ἐδικαιοῦτο κατὰ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν συνωμολόγησε μὲ τὰς ἄλλας Δυνάμεις, καὶ τὰ νομίσματα ταῦτα εὑρίσκονται σχεδὸν ὅλα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ τὰ θέση εἰς κυκλοφορίαν, καθόσον τὰ νέα ταῦτα νομίσματα, παραβαλλόμενα μὲ τὸ ἐν ἐνεργείᾳ νόμισμα, ἀφίνουν κλᾶσμά τι, καὶ ἑπομένως καθίσταται ἀσύμφορος ἡ κυκλοφορία αὐτῶν, δηλαδὴ τὸ φράγκον ἔχει 112 λεπτὰ, καὶ ἐπειδὴ εἰς τὴν ἀγορὰν δὲν τὸ ἐδέχοντο ἀντὶ 112 λεπτῶν παρὰ ἀντὶ 110, διὰ τοῦτο δὲν ἐτέθη εἰς κυκλοφορίαν. Κατόπιν προέβη εἰς τὴν ἐκκοπὴν ἀργυρῶν νομισμάτων καὶ μέχρι τῆς σήμερον ἐκκόπησαν ἀργυρᾶ πεντάδραχμα 1,000,000, τοὐτέστι 5,000,000 δραχμῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἐσχάτως ἄλλαι 200,000 πενταδράχμων, ἢ 1,000.000 δραχμῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ ἐγένοντο ὅλα ταῦτα, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ 1867 ἕως σήμερον ἦλθον ἐπὶ τὰ πράγματα διάφοροι Κυβερνήσεις, καὶ καμμία δὲν ἐσκέφθη νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν νόμον τοῦ 1867, ἀλλ’ ἀπεναντίας ὅλαι ἐφιλοτιμήθησαν νὰ προπαρασκευάσουν πάντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου· ἐπειδὴ κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους λήγει ἡ τελευταία προθεσμία διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος, ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος διὰ νὰ ἀναβάλῃ περισσότερον τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου τοῦ Κράτους, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνελάβομεν ὑποχρεώσεως ἀπέναντι ξένων Δυνάμεων, καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ προπαρασκευαὶ, τὰς ὁποίας ἀνέφερον. Μολαταῦτα ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος πολὺς περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἠθέλησα ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην μιᾶς πολυμελεστάτης ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν παρευρέθησαν καὶ πολλοὶ τῶν ἡμετέρων συναδέλφων. Ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους ἡμέρας ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν συνεζητήθη τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καὶ σᾶς ὁμολογῶ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν ἀπὸ ὀλίγους τινὰς, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον σύστημα, ὄχι μόνον δὲν μὲ ἔπεισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναβάλω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ἢ νὰ προτείνω τὴν ἀνάκλησιν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀπεναντίας μὲ ἐνίσχυσεν εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι συμφέρον διὰ τὴν Ἐπικράτειαν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος ν’ ἐφαρμοσθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερον τὸ νέον αὐτὸ σύστημα. Μία μόνη ἀντίῤῥησις μοὶ ἐφάνη σπουδαία, ὅτι δηλ. τὰ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς πεντάδραχμα, δὲν εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὰς συναλλαγὰς τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ ἄρωμεν τὴν δυσκολίαν ταύτην, παραδεχόμενοι προσωρινῶς καὶ νομίσματα ἄλλων Ἐπικρατειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνοντες εἰς τὴν σύμβασιν, ἀφίνοντες δηλ. νὰ κυκλοφορῇ ἐπί τινα χρόνον ὡς νόμιμον νόμισμα τὸ Γερμανικὸν τάλληρον, καθὼς καὶ τὸ Μεξικανικὸν, ἐπίσης δὲ καὶ ἡ σφάντσικα.

§11ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πόση ὡρίσθη ἡ ἀξία τῆς σφάντσικας;

§12ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς 75 λεπτὰ.—Μετὰ τοῦτο προέβην εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίων, ὄχι διὰ νὰ συστήσω τὴν ἄδειαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος—διότι περὶ τούτου ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει, καθόσον ὁ νόμος δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, — ἀλλὰ διότι ἦτο ἀνάγκη νὰ τροποποιηθοῦν διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου· διὰ τοῦτο ὑπέβαλα τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ἐκεῖ δὲ περιλαμβάνεται ῥητῶς καὶ ἡ ἀγγελία περὶ τοῦ ὅτι ἀπὸ τῆς ά. προσεχοῦς Ἰανουαρίου θέλει τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον σύστημα. Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐγένετο τὸ λάθος νὰ τεθοῦν εἰς κυκλοφορίαν τὰ νέα χάλκινα νομίσματα, πρὶν τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον σύστημα, ἡ δὲ κυκλοφορία αὕτη ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα, ὥστε ὅσοι εὑρεθῶσι κάτοχοι χαλκίνων νομισμάτων ἀμέσως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος κερδίζουσιν 12%, διότι τὰ χάλκινα νομίσματα θέλουν ἐξακολουθῇ νὰ ἔχουν εἰς τὸν τόπον τὴν ἰδίαν τιμὴν ἀπέναντι τοῦ νέου συστήματος, τὴν ὁποίαν εἶχον ἕως τώρα ἀπέναντι τοῦ παλαιοῦ. Τὸ ἄτοπον τοῦτο βεβαίως δὲν ἤθελεν ἐπέλθει, ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια, ὥστε μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος νὰ κυκλοφοροῦν τὰ παλαιὰ χάλκινα νομίσματα, ἅμα δὲ ἐτίθετο εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον σύστημα, τότε νὰ ἀποσυρθῶσιν ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν τὰ παλαιὰ, καὶ νὰ δοθοῦν τὰ νέα, μὲ τὴν πραγματικήν των τιμήν. Ἕνεκα λοιπὸν τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον προσδοκοῦσιν οἱ κάτοχοι τῶν νέων χαλκίνων νομισμάτων ἀμέσως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος, συνέβη, ὥστε, ἅμα ἠκούσθη ὅτι ἀπὸ τῆς ά. προσεχοῦς θὰ τεθῇ ἀφεύκτως εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, οἱ κάτοχοι τῶν χαλκίνων νομισμάτων τὰ κρατοῦν, καὶ δὲν θέλουν νὰ τὰ θέσουν εἰς κυκλοφορίαν. Ἐννοεῖτε ὁποία δυσκολία εἰς τὰς μικρὰς συναλλαγὰς ἐπέρχεται, ἡ δὲ στενοχωρία, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ ἀγορὰ, θέλει ἐξακολουθήσει αὐξάνουσα καὶ ἐπιτεινομένη μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, διότι καθόσον παρέρχονται αἱ ἡμέραι, κατὰ τοσοῦτον τὸ κέρδος γίνεται πλησιέστερον, ὥστε αἱ μικραὶ συναλλαγαὶ θὰ κατασταθοῦν ἀδύνατοι. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ γείνῃ δεκτὸν, εἰ δυνατὸν, τάχιστα, καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν αὐτοῦ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, χωρὶς νὰ περιμένωμεν τὴν ά. Ἰανουαρίου, διότι τότε ἡ στενοχωρία ἡμῶν θέλει διαρκέσει δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας ἀκόμη. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ᾖναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ, ὥστε νὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν τὸ νομισματικὸν σύστημα, καὶ θέλει νὰ ἀναβληθῇ τοῦτο διά τινα καιρὸν, τότε ἐπειδὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ γενῶσι τροποποιήσεις τινὲς εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον, πρέπει καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐφαρμογῆς νὰ ὁρισθῇ οὐχὶ διὰ διατάγματος, ὅπως ὡρίζετο μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ διὰ νόμου, ὅστις νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ θεωρηθῇ κατεπείγων καὶ νὰ τελειώσῃ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ὥστε νὰ μὴ λάβουν καιρὸν οἱ κερδοσκόποι καὶ συγκεντρώσουν τὰ χάλκινα νομίσματα.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§14ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ νὰ δεχθῇ σήμερον εἰς δευτέραν συζήτησιν καὶ εἰς τρίτην αὔριον τὸ νομοσχέδιον....

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§16ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ νὰ ἀναβάλῃ τοῦτο μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία θὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι διὰ νέου νόμου θὰ διαταχθῇ ἡ ἐφαρμογή.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§18ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱαδήποτε, κύριοι, καὶ ἂν ὑπάρξῃ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν προτάσεων τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, οὐδόλως μᾶς κωλύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται τὸ προεκτεθὲν Β. Διάταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπετιμήθησαν τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§22ΖΩΧΙΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§23ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ δεχθῶμεν ἀπὸ τοῦδε διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ἡ κοινωνία.

§24ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, ἐτόλμησα νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα.

§25ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, κ. Ζωχιέ.

§26ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καταβῆτε, κ. Ζωχιέ· ἦλθεν ἡ ἐπιτροπή.

§27ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ διατί;

§28ΤΙΝΕΣ. Ἦλθεν ἡ ἐπιτροπή.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ πρῶτον....

§30ΖΩΧΙΟΣ. Ἄρχομαι τοῦ λόγου μετὰ θάῤῥους διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει τόσην φιλοστοργίαν πρὸς τὸ νομοσχέδιόν του, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς σκανδαλίζουν οἱ ὑπουργοὶ εἶναι, ὅτι τὸ παιδί μου εἶναι εὔμορφο παιδὶ τοῦ κόσμου, (θόρυβος).... Ἐγὼ λέγω νὰ τελειώσωμεν σήμερον.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἤδη ἐσυζητήθη, δὲν συζητεῖται σήμερον.

§32ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ, κ. Πρωθυπουργὲ, ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν νὰ πέσῃ ὁ νόμος.

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ φέρετε πρότασιν νόμου.

§34ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ φέρω πρότασιν νέαν νὰ κωλυθῇ ὁ νόμος, νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κερδοσκοπία.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἠκούσατε ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε δύο προτάσεις, τὴν πρότασιν νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ ἀμέσως εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἐὰν δὲν θέλῃ τοῦτο, νὰ προβῇ εἰς μίαν ἀπόφασιν, νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος νὰ ἀναβληθῇ ἀορίστως.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος θὰ κανονισθῇ δι’ ἄλλου νόμου.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν κάμνω, κατ’ οὐσίαν εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐὰν θὰ ἦναι ἰσχυρὸν αὐτὸ, διότι πρόκειται περὶ ἀναστολῆς νόμου.

§39ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ διατυπώσωμεν διὰ νόμου.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, διότι βλέπω, ὅτι πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνασταλῇ νόμος δι’ ἁπλῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐκδοθῇ διάταγμα.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ διάταγμα, εἶναι μία πρᾶξις τῆς ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Τώρα αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲν ᾖναι διατετυπωμέναι εἰς νόμον καὶ δὲν φέρουν τὴν Βασιλικὴν κύρωσιν, ἐννοεῖται ὅτι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν δύναμιν ἀναστολῆς νόμου.

§43ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει προηγούμενος νόμος, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ διατάγματος νὰ ἀναβάλλῃ.

§44ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὔτε τοιοῦτόν τι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ· διότι, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κοινωνία, πρέπει ἡ ἀπόφασις εἰς οἱανδήποτε ἐξουσίαν καὶ ἂν ὑπάγηται, νὰ συνδέηται μὲ μίαν αἵρεσιν, ὅτι δὲν δύναται ὁ νόμος ὁ περὶ νέου νομισματικοῦ συστήματος νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, εἰμὴ δυνάμει νέας ἀποφάσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία θέλει ὁρίσει προθεσμίαν πρὸς ἐκτέλεσίν της 24 ὡρῶν ἢ 3 ἡμερῶν. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ὅροι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ βασιλικὸν διάταγμα· ἄρα δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ νόμος· καὶ ἐπειδὴ ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πολλὰ εὔκολος, ἐπειδὴ ἡ ἰδέα καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι πολλὰ εὐκρινὴς, ἠμπορεῖ νὰ διατυπωθῇ καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ ἀμέσως σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ζητεῖ μίαν ἔκφρασιν τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ προβῇ.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς Βουλῆς ταύτην ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ κάμῃ ἀναβολὴν τῆς ἐφαρμογῆς. Τώρα ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ καὶ νόμος διὰ νὰ κανονίσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, βεβαίως θὰ τὸν φέρω.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἵνα προκαλέσητε γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς, πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις, διότι ὅλων τῶν προτάσεων, αἵτινες ἐγένοντο, καὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς διατυπωθείσης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ εἶναι ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, καὶ τῆς προτάσεως, ἣν πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ὁ κύριος Ζωχιὸς περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου τοῦ 1867, ἀσυμφορωτέρα εἶναι ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις. Ἐξ ὅλων τῶν λύσεων, ἃς δύναται νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ, ἡ ἀναβολὴ θὰ φέρῃ περισσοτέραν ζημίαν εἰς τὸν τόπον ἐσωτερικῶς καὶ εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ Κράτους ἐξωτερικῶς· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἴμεθα διεθνῶς δεσμευμένοι, ὅτι προσεχωρήσαμεν εἰς σύμβασιν ἄλλων Δυνάμεων, δι’ ἀναβολῶν δὲ καὶ ἀναβολῶν ἀορίστων, ἀφοῦ ὑπεγράψαμεν σύμβασιν, δὲν δεικνυόμεθα σπουδαῖοι. Εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις τοιαῦτα δὲν ἐπιτρέπονται. Ἡ γενικὴ διάθεσις τῆς Βουλῆς, ὁποία ἐδείχθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς, προέρχεται ἐκ τῆς γνώμης πολλῶν ἐκ τῶν συναδέλφων ἡμῶν, οἵτινες τὸ μέτρον τῆς εἰσαγωγῆς νέου νομισματικοῦ συστήματος δὲν ἀσπάζονται, καὶ διὰ τῆς ἀναβολῆς ζητοῦσι νὰ κατορθώσωσιν ὅ,τι αὐτοὶ θεωροῦσιν ὠφέλιμον εἰς τὸν τόπον, δηλ. τὴν μὴ εἰσαγωγὴν τοῦ νέου συστήματος. Ἄν τοῦτο οὕτως ἔχῃ, εἶναι ὀρθότερον νὰ συζητήσωμεν κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα καὶ νὰ προβῶμεν, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ, εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου. Ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν τῆς προτάσεως ταύτης γνώμην· φρονῶ, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος εἶναι λίαν συμφέρουσα εἰς τὸν τόπον καὶ ἐν τῇ συζητήσει θέλω ὑποστηρίξει τὴν γνώμην μου ταύτην. Ἄν ὅμως ἤδη πρόκηται νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀναβολὴν, πρέπει προηγουμένως νὰ συζητήσωμεν περὶ ταύτης.

§48ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ ἀγορὰ ἔξω εἶναι ἄνω κάτω (θόρυβος).

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη, ἀντὶ τῆς ἀναβολῆς, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ κυρίου ζητήματος, τῆς εἰσαγωγῆς νέου νομισματικοῦ συστήματος, καὶ ἢ νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζωχιοῦ, ἢ νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως· ἂν δὲ τοῦτο ἀποῤῥιφθῇ καὶ καταργηθῇ ὁ νόμος τοῦ 1867, ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Δυνάμεων, μεθ’ ὧν συνήψαμεν σύμβασιν, ἵνα προσπαθήσῃ ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς διεθνοῦς ὑποχρεώσεως, διότι ἡ ὑποχρέωσις ἐκείνη διαρκεῖ μέχρις τῆς ά. Ἰανουαρίου 1880.

§50ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης οὐδεμία συνέπεια προσγίγνεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μὴ ἐκτελοῦσαν τὸν νόμον. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἑτέραν ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς συμβάσεως ἢ νὰ ἐκτυπώσωμεν νομίσματα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φράγκου· ἀπέχοντες τῆς ἐκτυπώσεως, οὐδόλως προσβάλλομεν τὴν διεθνῆ ἐκείνην σύμβασιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε φέρει πρότασιν, δι’ ἧς τροποποιοῦνται ἄρθρα τινὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Ἀπριλίου 1867· τὴν πρότασιν ταύτην ἀνακαλεῖ, ἐπὶ τίνος θέλετε τώρα νὰ συζητήσωμεν; Δὲν δυνάμεθα ἤδη νὰ στενοχωρήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ εἴπωμεν· Θὰ συζητήσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον. Δὲν βλέπω τὸν λόγον δι’ ὃν πρέπει νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἢ καταψήφισιν, ἀφοῦ δὲν εἴμεθα ἀρκούντως πεφωτισμένοι περὶ τῶν συνεπειῶν τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ, ἀφοῦ τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ ἀμφιβάλλει.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀμφιβάλλω διόλου.

§52ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργός, συμβιβάζει ὅλας τὰς ἰδέας, ἢ τῶν πλείστων τοὐλάχιστον τῶν καθημένων ἐνταῦθα· ὅτι δηλαδὴ ἀναβάλλεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου τῆς δεκάτης Ἀπριλίου 1867 περὶ μεταβολῆς τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, μέχρις οὗ διὰ νόμου ὁρισθῇ χρόνος τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ· ὡς πρὸς τοῦτο δὲ μάλιστα θεωρῶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δεληγεώργη μᾶλλον κανονικήν.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι ἡ διεθνὴς σύμβασις οὐδεμίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ τὸ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτυπώσῃ νομίσματα, εἰμὴ καθ’ ὡρισμένον τύπον, δὲν εἶναι ἀκριβής. Τοὐναντίον, συνεπάγεται ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐντὸς τεταγμένης προθεσμίας ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀποσύρῃ ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ νομίσματα, συνεπάγεται προσέτι καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως συνῆλθεν ἐν Παρισίοις συνέδριον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν συναλλαχθεισῶν Δυνάμεων καὶ προέβη εἰς ἑτέρας ἀποφάσεις, αἵτινες εἶναι ἐπίσης ὑποχρεωτικαὶ δι’ ἡμᾶς, ὅπως καὶ ἡ ἀρχικὴ σύμβασις. Συνεπείᾳ τῶν ἀποφάσεων τούτων καὶ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἐξετυπώθησαν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νομίσματα ἀργυρᾶ καὶ κέρματα, ἅτινα ἔχουσι νόμιμον κυκλοφορίαν εἰς πάντα τὰ Κράτη, μεθ’ ὧν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνηλλάχθη. Πῶς λοιπὸν δυνάμεθα νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα, χάριν τοῦ ὁποίου αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις δέχονται ἐπὶ τιμῇ ἀνωτέρᾳ τῆς ἐσωτερικῆς αὐτῶν ἀξίας τὰ κέρματα ταῦτα καὶ τὰ νομίσματα ἐν ταῖς Ἐπικρατείαις αὑτῶν; Πρέπει, προκειμένου περὶ τῶν κερμάτων τούτων καὶ νομισμάτων, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη δαπάνας διὰ τὴν ἀπόκτησιν αὐτῶν, αἵτινες θέλουσιν ἀποβῆ ἄσκοποι, καὶ ἐπραγματοποίησεν ἐξ αὐτῶν κέρδος, ὅπερ ὀφείλει ν’ ἀποδώσῃ, διαλυομένης τῆς συμβάσεως, διότι ἡ κυκλοφορία τῶν νομισμάτων τούτων καὶ κερμάτων ἐπιτρέπεται μόνον συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἔχει ἡ Ἑλλὰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξαγοράζῃ διὰ χρυσοῦ ἐν Μασσαλίᾳ ὅλα τὰ φέροντα τὸν Ἑλληνικὸν τύπον κέρματα, ἅτινα συγκεντροῦνται ἐκεῖ ὑπὸ τῶν συναλλαχθεισῶν Δυνάμεων, ἡ δὲ ἐξαγορὰ εἶναι ἐπιζήμιος, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν κερμάτων πρὸς τὴν ὀνομαστικὴν καὶ προσέτι ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἀργύρου πρὸς τὸν χρυσόν. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐφαρμοζομένης τῆς συμβάσεως, δὲν ζημιοῦται ἐκ τούτου, ἀφοῦ καὶ αἱ ἄλλαι Δυνάμεις ὑποβάλλονται εἰς τὰς αὐτὰς πρὸς αὐτὴν ὑποχρεώσεις, ὡς πρὸς τὰ κέρματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντα ἐν Ἑλλάδι. Αἱ ἀμοιβαῖαι αὗται ὑποχρεώσεις, καὶ τ’ ἀντίστοιχα δικαιώματα, ὅταν δὲν ἐφαρμόζηται ἡ σύμβασις, δὲν ὑφίστανται, καὶ ἢ θὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ κέρματα, ἢ, ἐφ’ ὅσον διατελοῦσιν ἐν κυκλοφορίᾳ, θ’ ἀναγκάζηται νὰ ἐξαγοράζῃ τὰ ἐξερχόμενα διὰ χρυσοῦ· καὶ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιπτώσει θὰ ζημιωθῇ ἅπαξ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκτυπώσεως καὶ μεταφορᾶς καὶ τὸ πραγματοποιηθὲν κέρδος, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει θὰ ὑφίσταται ἐπανειλημμένως τὴν ζημίαν τῆς ἐξαγορᾶς. Ὅ,τι δὲ ἰσχύει ὡς πρὸς τὰ κέρματα, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ὑπεγράφη ἡ σύμβασις, δύναται νὰ ῥηθῇ ἤδη καὶ περὶ τῶν κυρίων νομισμάτων τοῦ νέου συστήματος. Ταῦτα κατέστησαν κέρματα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ὁ μὲν ἄργυρος ὑπετιμήθη, ὡρίσθη δὲ διὰ διεθνῶν συμφωνιῶν ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς ἐν ἑκάστῃ Ἐπικρατείᾳ ἐκτυπώσεως αὐτῶν. Τὰ Γαλλικὰ πεντόφραγκα, ὅτε ὑπεγράφη ἡ σύμβασις, εἶχον τὴν ἐσωτερικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἐπετρέπετο δὲ ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν ἀπεριόριστος καὶ ἐντολῇ ἰδιωτῶν· σήμερον ἔχουσιν ἐσωτερικὴν ἀξίαν μικροτέραν τῆς ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ τιμῆς αὐτῶν, διότι ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ, ἕνεκα τῆς κατὰ νόμον τιμῆς αὐτῶν καὶ τοῦ περιορισμοῦ ἐντὸς στενῶν ὁρίων τῆς ἀδείας τῆς ἐκτυπώσεως, καὶ ταύτης εἰς μόνας τὰς Κυβερνήσεις, διατηροῦσι τὴν ἐν τῇ συμβάσει ὁρισθεῖσαν σχετικὴν ἀξίαν τοῦ ἀργύρου πρὸς τὸν χρυσόν, δηλ. 1 πρὸς 15½, ἐνῷ ἐπ’ ἐσχάτων ὁ ἄργυρος ἔχει σχετικὴν πρὸς τὸν χρυσὸν ἀγοραίαν ἀξίαν ὡς 1 πρὸς 16¼ περίπου. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πραγματικῆς ἀξίας τοῦ κέρματος καὶ τῆς τοῦ νομίσματος εἶναι 6%. Ὥστε, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἀργύρου, ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ῥηθῇ περὶ τῶν κερμάτων, δύναται νὰ ῥηθῇ καὶ περὶ τῶν νομισμάτων, μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὰ κέρματα εἶναι ἤδη διπλῆ, διότι ἐπιπροστίθεται ὡς πρὸς ταῦτα ἡ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως διαφορὰ εἰς τὴν ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ περιεχομένου ἀργύρου. Ἕπεται ἐκ τούτων, ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον συνηλλάχθη μετὰ τῶν λοιπῶν Ἐπικρατειῶν τῶν ἀποτελουσῶν τὴν νομισματικὴν ἕνωσιν, καὶ τὸ ὁποῖον θέτει δυνάμει τῆς συναλλαγῆς ταύτης εἰς κυκλοφορίαν κέρματα καὶ ἀργυρᾶ νομίσματα, πραγματοποιεῖ κέρδος. Αἱ δὲ Δυνάμεις ἐκεῖναι δὲν δύνανται νὰ ἐπιτρέψωσι νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ κέρδος τοῦτο, ἐὰν δὲν ἐκπληρωθῶσιν οἱ ὅροι τῆς συνθήκης. Ἑπομένως, ἂν ἀποκρούσωμεν τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, θ’ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀποσύρωμεν τῆς κυκλοφορίας τὰ ἐκτυπωθέντα νομίσματα καὶ κέρματα τοῦ συστήματος τούτου, ἀποδίδοντες τὴν πραγματοποιηθεῖσαν ὠφέλειαν καὶ καθιστῶντες ἄχρηστον τὴν εἰς προμήθειαν αὐτῶν γενομένην ἄχρι τοῦδε δαπάνην.

§54ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι ἀσήμαντος.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ δαπάνη, ἥτις ἐγένετο διὰ τὰ κέρματα καὶ ἡ ἐξ αὐτῶν πραγματοποιηθεῖσα ὠφέλεια, εἶναι σπουδαιόταται· ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τούτου, πρόκειται μόνον ν’ ἀποφανθῶμεν ἐὰν θὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν περὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς, ἢ ἂν θὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζωχιοῦ. Προσέτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ κέρματα ταῦτα, ἅτινα ἀποτελοῦσι ποσὸν 9 ἑκατομμυρίων φράγκων, εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς τὴν ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ διατηρῇ αὐτὰ, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἀναβολὴ, εἰς ἣν σᾶς προτείνουσι νὰ προβῆτε. Ὅθεν, ψηφιζομένης τῆς ἀναβολῆς, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξαγοράσῃ αὐτὰ, ἵνα τὰ ἀναχωνεύσῃ ὑφισταμένην τὴν ἐκ τούτου ζημίαν, ἡ Τράπεζα θὰ θέση αὐτὰ εἰς κυκλοφορίαν· εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ἐξέρχονται ἀμέσως τοῦ Κράτους, ἑπομένως θὰ ὑφίσταται τὸ δημόσιον, ὡς προεῖπον, τὴν μεγαλειτέραν ζημίαν τῆς ἐν Μασσαλίᾳ ἐπανειλημμένης ἐξαγορᾶς αὐτῶν ἀντὶ χρυσοῦ. Ἀληθῶς, ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις τῶν ξένων ἀργυρῶν νομισμάτων διὰ τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἤδη νὰ ἐπικυρώσῃ ἡ Βουλὴ, ἡ ἐξαγωγὴ τῶν κερμάτων κατέστη ὀλιγώτερον συμφέρουσα ἢ πρότερον, ἀλλὰ καὶ πάλιν γίνεται ἐξαγωγὴ, καί τοι βραδυτέρα. Τὸ κακὸν δύναται νὰ περιορισθῇ, ἂν αὐξήσωμεν τὴν ὑποτίμησιν τῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τῶν ἄλλων Ἐπικρατειῶν, τῶν μὴ ἀποδεχομένων τὸ σύστημα τῆς νομισματικῆς ἑνώσεως. Ἀποτελεσματικωτέρα δὲ τῆς ὑποτιμήσεως αὐτῶν εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς κυκλοφορίας αὐτῶν καὶ μάλιστα τῶν κερμάτων καὶ ἰδίως τῶν Γερμανικῶν εἰκοσαρίων, ἤτοι τῆς σφάντσικας. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προλάβωμεν ἐντελῶς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν κερμάτων, ἂν δὲν συνέπιπτε ταῦτα νὰ ἔχωσι σχετικὴν τιμὴν πρὸς τὴν παλαιὰν δραχμὴν οὐχὶ ἀρτίαν, καὶ ἕνεκα τούτου νὰ κυκλοφορῶσιν, εἴτε εἰς ἀνωτέραν, εἴτε εἰς κατωτέραν τιμὴν τῆς ἐν τῇ συμβάσει ὡρισμένης. Κυκλοφοροῦντα εἰς τιμὴν ἀνωτέραν, ζημιοῦσι τὸ Κράτος, διότι εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν θὰ κυκλοφορῶσι καὶ τὰ ὁμοειδῆ τῶν ξένων Ἐπικρατειῶν, ἐνῷ θὰ ἐξαγοράζωνται ἀντὶ χρυσοῦ ἐπὶ τῇ διατετιμημένῃ αὐτῶν ἀξίᾳ· κυκλοφοροῦντα δὲ εἰς τιμὴν κατωτέραν, θὰ ἐξέρχωνται τοῦ Κράτους ζημιοῦντα αὐτὸ, ἕνεκα ἧς ἔχει ὑποχρεώσεως νὰ ἐξαγοράζῃ αὐτὰ ἐπὶ τῇ ἀνωτέρᾳ νομίμῳ αὐτῶν διατιμήσει. Τοιαῦται εἶναι αἱ συνέπειαι καὶ αἱ περιπλοκαὶ τῆς ἀναβολῆς. Δύνανται τὰ ἐξ αὐτῆς κακὰ νὰ μετριασθῶσι, δι’ ὧν ἀνέφερα μέτρων, ἀλλὰ δὲν θεραπεύονται δι’ αὐτῶν ὁλοτελῶς, καὶ ἐλπίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασίν του περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, ὥστε, ἢ νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον αὐτοῦ, ἢ, ἀποῤῥιπτομένου αὐτοῦ, νὰ καταργηθῇ συνάμα καὶ ὁ νόμος τοῦ 1867, καὶ ν’ ἀρθῶσιν ὁπωσδήποτε, εἴτε δι’ ἐκτελέσεως, εἴτε διὰ καταργήσεως, αἱ δυσχέρειαι, ἃς προκαλεῖ ἡ ἀναβολὴ μέτρου πρὸ πολλῶν ἐτῶν νομοθετηθέντος καὶ διὰ διεθνῶν ὑποχρεώσεων κυρωθέντος.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀνάκλησις τοῦ νόμου τοῦ 1867, οὐ μόνον θέλει προξενήσει ὅλας τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἀλλὰ προσέτι θέλει στερήσει καὶ τὴν Ἐπικράτειαν ὅλων τῶν ὠφελειῶν, ἃς ἤθελεν ἀπολαύσει ἔχουσα εἰς ἐνέργειαν σύστημα νομισματικὸν ὁμοιόμορφον μὲ τὸ ἐν ἑτέραις χώραις τῆς Εὐρώπης ἰσχύον. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἐκ τῶν συναλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπικράτεια σύρει κατ’ ἔτος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ἐμβάσῃ χρήματα εἰς διαφόρους πιστωτάς της, ζημιοῦται 100 χιλιάδας δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἤθελε ὠφεληθῆ, ἂν ἴσχυε τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα. Σήμερον, ὡς γνωρίζετε, δὲν συμφέρει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ στείλῃ τις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νομίσματα, ὁποῖα τὰ παρ’ ἡμῖν κυκλοφοροῦντα, διότι μὴ ἔχοντα νόμιμον κυκλοφορίαν θὰ σταλῶσιν ὡς ἐμπόρευμα, καὶ ὡς τοιαῦτα θὰ καταντήσουν εἰς χεῖρας τῶν κολλυβιστῶν μὲ μεγάλην ἔκπτωσιν τῆς νομισματικῆς των ἀξίας· ὥστε πάντοτε σχεδὸν προτιμᾶται τὸ συνάλλαγμα, ὅπερ ἔχει πολλάκις ὑπερτίμησιν 3, 4 καὶ ἐνίοτε 6%. Πολλάκις ἐγὼ αὐτὸς ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπλήρωσα τὸ φράγκον πρὸς 117. Διὰ τί; διότι ἐὰν ἐλάμβανα τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε μοὶ δώσει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἢ τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ἤτοι γερμανικὰ τάλληρα, σικελικὰ, σελίνια, σφάντζικες κτλ. καὶ τὰ ἔστελα εἰς τὴν Μασαλίαν ἢ τὴν Γερμανίαν, ἵνα κάμω τὰς πληρωμὰς, ἤμην βέβαιος, ὅτι ἤθελον ὑποστῆ ζημίαν φοβερὰν· ἐπροτίμησα λοιπὸν νὰ ὑποβληθῶ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῶν τραπεζιτῶν καὶ νὰ πληρώσω πρὸς 117 τὸ φράγκον, ἐν ᾧ ἂν εἴχομεν νομίσματα ἐκ τῶν κυκλοφορούντων εἰς τὴν Εὐρώπην, ἤθελον πέμψει π. χ. ἀργυρᾶ πεντόδραχμα, καὶ ἤθελον ὑποβληθῆ εἰς δαπάνην ½% ἢ ¾% διὰ ναῦλον καὶ ἀσφάλειαν. Διὰ τοῦτο καθὼς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω καὶ εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, εἰς τὸ μέγα συμβούλιον, τὸ ἐξ 25 ἢ 30 εἰδικῶν καὶ καταλλήλων ἀνδρῶν συγκροτηθὲν ἵνα ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα, οὐ μόνον δὲν ἤκουσα κανένα λόγον, ὁ ὁποῖος νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀνακαλέσῃ τὸν νόμον ὥς τινες τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ἀπεφάνθησαν, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐβεβαιώθη, ὅτι εἶναι πολὺ συμφέρον διὰ τὸν τόπον νὰ ἐφηρμοσθῇ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, καὶ διὰ τοῦτο ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον σᾶς ὁμολογῶ δὲν ἤθελον ὑποβάλει ἂν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνουν τροποποιήσεις τινὲς εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον. Οὐδόλως δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπίστευεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελεν δείξει ἐνδοιασμὸν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη πρὸ πόσων ἐτῶν, καὶ τὸ ὁποῖον οὐ μόνον ἀπὸ κανένα δὲν ἐπολεμήθη, ἀλλὰ καὶ τοῦ ὁποίου ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἐφρόντισαν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον νὰ διευκολύνουν τὴν ἐφαρμογήν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δὲν ἐγένετο ποτὲ λόγος εἰς τὸν περίβολον τῶν Βουλῶν ἀπὸ τοῦ 1867 καὶ ἑπομένως ὑπάρχουν ἀκόμη ἐνδοιασμοὶ, ἔσπευσα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει μὲν καθόσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὴν εἰς τὸ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ σύστημα, ἀλλὰ δὲν θέλει καὶ νὰ τὸ ἐπιβάλλῃ καὶ νὰ πιέσῃ κανένα, διότι οὔτε δύναται νὰ τὸ κάμῃ, οὔτε πρέπει νὰ τὸ κάμῃ. Ἵνα λείψουν δὲ ὅλοι οἱ ἐνδοιασμοὶ καὶ ὅλαι αἱ ἀμφιβολίαι εἶναι καλὸν νὰ δοθῇ ἡ εὐκολία, ὅπως συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπρότεινα ὅτι, ἂν σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ προχωρήσῃ, ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὸ ἐφαρμόσει, παρ’ ὅταν φέρῃ νέον νόμον, καὶ εἶναι ἀναγκασμένη νὰ φέρῃ τὸν νόμον αὐτὸν, διότι πρέπει νὰ κάμῃ τροποποιήσεις τινὰς ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ὅταν φθάσῃ ἡ στιγμὴ καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν τὸν κίνδυνον τῆς περιπλοκῆς τῆς ἀγορᾶς, ἥτις σήμερον μᾶς πιέζει καὶ μᾶς ἀναγκάζει ν’ ἀποφανθῶμεν αὐθημερὸν καὶ νὰ εἴπωμεν, ναὶ ἢ ὄχι, εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θέλει μείνει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία εἰς κανένα, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἢ νὰ προχωρήσῃ ἀμέσως, ἐὰν ἐπείσθη......

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· δὲν ἔχομεν καιρόν.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ ἐὰν ἔχῃ ἐναντίαν ἰδέαν ἀποσύρω, τὸ νομοσχέδιον (θόρυβος).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ἐπεδόθη ἀναφορὰ πολιτῶν ἐξαιτουμένων..... (θόρυβος).

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§61ΔΟΥΜΑΣ. Ἐὰν ἀποσύρετε τὸ νομοσχέδιον, μένομεν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου τοῦ 1867, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κόσμος θέλει νὰ μάθῃ ἂν θὰ ἀποῤῥιφθῇ ἢ ὄχι (θόρυβος). Ὁ κύριος ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 67 μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο ἐντὸς τῆς Βουλῆς λόγος ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· μᾶς ἀνέφερε δὲ περὶ μεγάλης τινὸς ἐπιτροπῆς, ἣν συνεκάλεσεν ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω, ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων τοιούτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ζημιώσωσι ἢ νὰ ὠφελήσωσι τὸν τόπον, πρέπει νὰ δημοσιεύωνται πᾶσαι αἱ συζητήσεις, ὅπως γνωρίζωμεν τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν. Ἐπίσης δὲ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῶσι καὶ αἱ γνῶμαι τῶν ἐπιμελητηρίων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἀνέφερεν ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἐπιμελητηρίου Πατρῶν εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἀνέφερε καὶ περὶ τοῦ ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς καὶ τῆς Σύρου τίνα γνώμην ἔχουσιν. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα θὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δημοσιευθῶσιν αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅπως φωτισθῶμεν.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν συγκροτηθεῖσαν ἐπιτροπὴν προσεκάλεσα διὰ τῶν Νομαρχῶν τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια καὶ τοὺς ἐμπορικοὺς συλλόγους ν’ ἀποστείλωσι τοὺς ἀντιπροσώπους των ἵνα ἐκθέσωσι τὰς ἰδέας των· δὲν παρευρέθη δὲ παρὰ μόνον ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐπιμελητηρίου Πατρῶν, ὁ ὁποῖος παρασταθεὶς καθ’ ὅλας τὰς συζητήσεις, ἠγέρθη ἐπὶ τέλους καὶ εἶπε ὅτι τὸ μέγα ἐμπόριον τῶν Πατρῶν ἀπαιτεῖ νὰ λείψῃ ἡ ἐπικρατοῦσα ἀβεβαιότης καὶ νὰ δοθῇ εἰς τὸν τόπον νόμισμα ὁριστικὸν, καὶ ὅτι ἀποκλίνει ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος. Ἐξ ἄλλων πόλεων δὲν ἦλθον ἀντιπρόσωποι. Ὁ Νομάρχης Σύρου μοι ἔγραψεν ὅτι οἱ ἐκεῖ ἔμποροι δὲν συνεφώνησαν νὰ στείλουν τοιοῦτον. Ἔλαβον ἔπειτα ἔκθεσιν ἀπὸ τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον τῆς Κεφαλληνίας, ἡ ὁποία καὶ κατετέθη εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ὁποία διαλαμβάνει ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, ἀλλὰ φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ τὸ double étalon, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν νομίσματα χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ. Κατόπιν ἔλαβον ἔκθεσιν ἀπὸ τὸν κύριον Μαντζαβῖνον πληροφοροῦσάν με ὅτι ἐξελέχθη ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ συμβούλιον· μὴ δυνηθεὶς δὲ ἔπειτα νὰ παρευρεθῇ ἀποφαίνεται καὶ αὐτὸς ὅτι εἶναι εὐεργετικὸν διὰ τὸν τόπον τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα, ἀλλὰ προσθέτει ὅτι δὲν ἔχομεν ἔτι τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν τῶν πενταδράχμων ἵνα κάμωμεν τὴν ἐφαρμογὴν, καὶ τούτου ἕνεκα θεωρεῖ ἀναγκαίαν μικράν τινα ἀναβολήν. Αὐταὶ εἶναι αἱ γνῶμαι τῶν ἐπιμελητηρίων, ἃς κατέθεσα εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§63ΖΩΧΙΟΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ἦμαι μέλος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Σᾶς ἀναφέρω ὀνόματα, ὁ κ. Βοῦρος ἦτο ἐναντίος, ὁ διευθυντὴς τῆς Πιστωτικῆς, ὁ διευθυντὴς τῆς τραπέζης τῆς Ἰονικῆς ἐναντίος (θόρυβος). Τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριοι, εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὸν τόπον, πῶς τὸ ἐξετάζετε σχετικῶς πρὸς τὰ ξένα κράτη! Ἐλέχθη ὅτι ἔχομεν σχέσεις ἐμπορικὰς μὲ τὴν Γαλλίαν, μὲ τὸ Βέλγιον, μὲ τὴν Ἰταλίαν· ἐγὼ νομίζω, καὶ ἄλλοι παρετήρησαν, ὅτι μᾶλλον ἐμπορικῶς σχετιζόμεθα μὲ τὴν Ἀγγλίαν, μὲ τὴν Αὐστρίαν, μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν τὸ θέτουν ἐκεῖ ὅπου πρέπει,......... (θόρυβος)· ἐγὼ ἐτόλμησα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἂν δεχθῶμεν τὸ νέον σύστημα πρέπει ν’ αὐξήσωμεν ὅλους τοὺς μισθοὺς, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, ἀπὸ τὸν στρατὸν 12%; Ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ ν’ αὐξήσητε τὴν μονάδα; (θόρυβος).

§64ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν σχετικὴν πρὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐπιμελητηρίου Πατρῶν ἐσυμφώνησε μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, γνωρίζει ὅμως ὁ κύριος ὑπουργὸς ὅτι ὁ σύλλογος ὁ ἐμπορικὸς τῶν Πατρῶν, λαβὼν γνῶσιν τούτου, διὰ πράξεως ἐπισήμου τὸν ἀπεδοκίμασε, καὶ ἐν αὐτῇ ἐξέθηκε τοὺς λόγους.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς συζήτησιν.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ γείνῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τοῦ 1867;

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρωμεν νόμον, ἀναβάλλοντα τὴν ἐφαρμογήν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπουργοὶ ἀποσύρουν τὸ νομοσχέδιον.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, πάντοτε θὰ ἔλθῃ εἰς νόμος.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐπρότεινε μίαν πρότασιν οὐδὲ ἐζήτησε μίαν ἀπόφασιν· ἐπρότεινε δύω προτάσεις διαζευκτικῶς καὶ εἶπεν, ἢ νὰ παραδεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἢ νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν, ἀλλ’ ἐπ’ ἀόριστον· δεύτερον νὰ μὴν ᾖναι ἐπιτετραμμένον νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ Κυβέρνησις τὸ νέον σύστημα ἄνευ νέου νόμου, καὶ ὅτι ὁ νέος νόμος πρέπει νὰ δώσῃ μικρὰν συντομωτάτην προθεσμίαν, δύω, τριῶν ἡμερῶν. Ἔχει δίκαιον διὰ τοῦτο, διότι ἡ ἀγορά μας εἶναι πτωχὴ καὶ δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ ἀπέναντι τῶν δυσκολιῶν τοῦ νέου συστήματος· ὑποθέτω ὅμως ὅτι αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν ὁ κύριος ὑπουργός εἰσιν μεμελετημέναι, καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ ἐπειδὴ τὸ ἔθνος μετὰ πολλῆς ἐπιμονῆς περιμένει μίαν λύσιν, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κύριος ὑπουργὸς μετέβαλε γνώμην.

§71ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόλου.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἐνόησα. Ἐὰν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μετέβαλε γνώμην, διατί ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον πρὶν ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς ἀπόφασιν; Ὥστε δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, δηλαδὴ ν’ ἀποσύρῃ ἁπλῶς τὸ νομοσχέδιόν του. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχει ζήτημα εἰς τὴν ἀγορὰν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραβλέψωμεν, διὰ τοῦτο πρέπει ἡ ἀγορὰ νὰ μάθῃ κἄτι τι σήμερον ὁριστικόν· διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι παραδέχεται αὐτὴν τὴν λύσιν, ἤτοι νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν δέχηται νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος, καὶ ὅτι εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐὰν ἀποδέχηται τὴν γνώμην τοῦ νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἀορίστῳ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νομισματικοῦ συστήματος καὶ ὅτι εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν βʹ. συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ διατάγματος τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου ε. ε. περὶ διατιμήσεως τῶν ξένων νομισμάτων, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, διότι ἡ μὴ κύρωσις αὐτοῦ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ νέας δυσκολίας.

§74ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ εἰσηγητὴς τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ κατηγορητηρίου θέλει νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ φωνή σας δὲν θὰ ἰσχύσῃ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§76ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου Βασ. Διατάγματος περὶ διατιμήσεως τῶν ξένων νομισμάτων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μοναδικὸν ἄρθρον....

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ κάμω, εἶναι ἡ ἑξῆς· ἐπειδὴ προβλέπω, ὅτι περὶ νομισματικοῦ συστήματος δὲν θὰ γείνῃ τι, καὶ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ τι, προτείνω, ἵνα περιλάβωμεν ὡς τροπολογίαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω. Ὅταν ἐξεδόθη τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, ἡ ὑποτίμησις τῆς σφάντζικας ἔγεινε 5 λεπτῶν, ἀλλὰ εἴπομεν τότε ὅτι ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς ἦτο προσωρινός. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἤδη τὸ νόμισμα αὐτὸ δέον νὰ διατιμηθῇ μὲ τὴν ἀκριβῆ του ἀξίαν καὶ ἂν θέλετε ἔτι κατωτέρω, διότι καὶ μετὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ Διατάγματος ἐξηκολούθησε νὰ γίνετε εἰσαγωγὴ τοῦ νομίσματος τούτου. Τὸ ὑπουργεῖον κατὰ τὸ νέον νομισματικὸν σύστημα προσδιώρισε τὴν ἀξίαν εἰς 75 λεπτὰ, ἀλλ’ 75 λεπτῶν τῆς νέας δραχμῆς προτιμότερον 75 λεπτὰ τῆς παλεᾶς, ὥστε ἂν θὰ ἐκφρασθῇ τὸ ποσὸν εἰς λεπτὰ τῆς νέας δραχμῆς προτείνω ἀντὶ 75 λεπτῶν νὰ τεθῇ 65.

§79ΔΟΥΜΑΣ. Νὰ τεθῇ μία προθεσμία.

§80ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον ὅπου εἶναι ἡ γʹ. συζήτησις.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς β. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον. Αὔριον θὰ ᾖναι ἡ τελευταία συζήτησις.

§82ΤΙΝΕΣ. Ὁ κύριος Μαυρομαρᾶς.

§83ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ κατηγορητηρίου κατὰ τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη).

§84ΔΟΥΜΑΣ. Οἱ ὑπουργοὶ ἀπελογήθησαν;

§85ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Οἱ τέσσαρες ἐκ τῶν ὑπουργῶν δὲν ἠθέλησαν, εἰπόντες ὅτι δὲν θεωροῦν ἀναγκαῖον νὰ ἀπολογηθοῦν, ἐπιφυλασσόμενοι, ἐὰν ἡ χρεία τὸ καλέσῃ, νὰ ἀπολογηθοῦν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ὁ κ. Γρίβας ἀπελογήθη διὰ βραχέων, τὴν δὲ ἀπολογίαν του ἔχομεν εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐν συνόψει.

§86ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὁλόκληροι αἱ ἀπαντήσεις τῶν ὑπουργῶν νὰ ᾖναι τυπωμέναι.

§87ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰς καταθέσεις τῶν ὑπουργῶν νὰ συμπεριλάβητε ὁλοκλήρους.

§88ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τότε παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συμπεριλάβῃ ὁλοκλήρους τὰς ἀπολογίας τῶν κατηγορουμένων.

§89ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ ἐννοοῦμεν.

§90ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Θέλομεν τὰς συμπεριλάβει. (Καταθέτει τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ προεδρεῖον).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως.

§92ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τυπωθῶσι πολλὰ ἀντίτυπα, διὰ νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν ἄλλην ἔκθεσιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς χιλιάδας ἐτυπώθησαν. Λοιπὸν θέλετε τώρα ὀκτὼ, τεσσαράκοντα, πεντήκοντα ....

§94ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι, ἀρκοῦν 3,000.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν «Κεφ. 1, ἄρθρ. 1, μισθὸς ἀξιωματικῶν......86,120. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίρησις;

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§97ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἶναι τῶν ὑπερκρίθμων ἀξιωματικῶν;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ εἶναι διεσκορπισμένοι εἰς ὅλον τὸν προϋπολογισμόν.

§99ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Χθὲς εἶπον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωκῶν, νὰ φέρῃ τὸν κατάλογον τῶν ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν, ὅμως συντάξω πρότασιν καὶ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς· ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἔπραξε, πῶς θὰ φέρω πρότασιν;

§100ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη θὰ εἰσαχθῇ ὡς πρότασις νόμου· εἶναι καλλίτερον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπιφυλαττόμενοι, ἐννοεῖται, εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βαλέττα....

§101ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς, καὶ δὲν ἐνόησάν τινες τῶν συναδέλφων τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὡμίλησα χθές. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς· θέλω νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως, τὸ ὁποῖον ζητεῖται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς πληρωμὴν τῶν παρανόμως προβιβασθέντων ἀξιωματικῶν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπηλείψαμεν τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἐνεγράφη διὰ τοὺς πρέσβεις τοὺς διορισθέντας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βούλγαρη. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν ταύτην, ἀλλ’ ἔχω ἀνάγκην νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς πόσοι εἶναι οἱ παρανόμως προβιβασθέντες, πόσος ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, διὰ νὰ ὁρισθῇ τὸ ἀπαλειπτέον ποσόν.

§102ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καμμίαν δυσκολίαν δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ σᾶς παρουσιάσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ ὄχι ἀπὸ τοῦ 1875, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1871. Ἅμα ὁ νόμος ἠκυρώθη, τὸ πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ παρατηρήσῃ ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ οἱ παρανόμως προβιβασθέντες πρέπει νὰ πληρωθῶσιν. Εὗρον, ὅτι δύω νόμοι ὑπεβλήθησαν, ὁ εἷς ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Βότσαρη, καὶ ὁ ἄλλος ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ Σμόλεντς. Ὁ μὲν τοῦ μακαρίτου Βότσαρη ἦτο ἐκτεταμένος, ἑπομένως ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὅλας τὰς διαστάσεις νὰ διαθέσῃ, ὅπως ἤθελεν· ὁ δὲ τοῦ στρατηγοῦ Σμόλεντς ὄχι μόνον ἦτο στενοχωρημένος εἰς τοσοῦτον βαθμόν, ὥστε οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ᾖναι διαθέσιμος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν τῶν ἀριθμῶν ἔλειπεν ὁ νόμιμος ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἰδοὺ π. χ. ἔλειπον ἐκ τοῦ καταλόγου ἐκείνου οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, ἔλειπον οἱ κτηνιατροί, καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ ὑγειονομικοὶ ἰατροὶ ἦσαν περισσότεροι τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ 1871. Ἀμέσως ἀνετρέξαμεν εἰς τὸ 1872, τὸ 1873 καὶ τὸ 1874 μέχρι τῆς σήμερον, καὶ δὲν βλέπει κανεὶς τίποτε ἄλλο παρὰ προβιβασμοὺς εἰς μὴ νομοθετημένας θέσεις ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τὸν ὑποβληθέντα τὸ 1871. Κατὰ συνέπειαν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει τοὺς προβιβασμοὺς παρανόμους τοὺς σημερινούς, ἐχρεώστει νὰ θεωρήσῃ καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προεβιβάσθησαν ἀπὸ τὰ 1872 μέχρι τοῦ 1875. Εἰς τὰ 1871 ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν ὁ προσδιορισθεὶς ἦτον 720, ἀλλ’ εἰς κάθε στήλην ὑπάρχει καὶ κεφάλαιον τίνος σώματος εἶναι, καὶ οὕτω π. χ. εἰς μὲν τὸ μηχανικὸν βλέπει κανείς, ὅτι ὑπάρχουν 6 ἀντισυνταγματάρχαι εἰς τὸ 1871· ὀλίγον δὲ ἔπειτα βλέπει 7, ὥστε ὀλίγον μετὰ τὴν ἀπαγόρευσίν του ὁ νόμος ἐκεῖνος τῶν ἀριθμῶν παρεβιάσθη.

§103ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Λοιπὸν ἐπιμένετε εἰς τὸ νὰ παραβιάζετε;

§104ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω τίποτε· εὗρον τὴν δύναμιν αὐτήν, ὤφειλον νὰ τὴν πληρώσω, ὅπως τοὺς ἐπλήρωσε καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Οἱ ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ θὰ διατεθῶσιν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας· τὸ νὰ ἀφαιρέσητε ὅμως βαθμοὺς κεκτημένους νομίμως, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε, διότι ἐκτὸς τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῆς ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ ὑποστῇ καὶ ποινὴν ἀτιμωτικήν.

§105ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἰς τὸν νόμον ἦσαν 6 ἀντισυνταγματάρχαι τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τώρα ἔμειναν 4, διότι ὁ κ. Μανιτάκης καὶ ὁ κ. Πάνος ἀπεσύρθησαν, αἱ δὲ θέσεις των κατηργήθησαν.

§106ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς τὰ 1873 πόσαι κεναὶ θέσεις ἦσαν εἰς τὸ πεζικὸν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν;

§107ΣΟΥΤΣΟΣ. Οἱ ἀνώτεροι τοῦ 1873 ἦσαν περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους τοῦ 1875· ἡ ὑπέρβασις εἶναι μόνον εἰς τοὺς ἀνθυπολοχαγούς.

§108ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθη ὁ νόμος τῶν ἀριθμῶν, ἤρχισε νὰ καταπατῆται. Χθές, νομίζω, ὁ ἔντιμος κ. Βαλέττας ἐζήτησεν ἀντίγραφον τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν δικηγόρων· τὴν καταθέτω.

§109ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναγνωσθῇ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολὺ ἐκτεταμένη.

§111ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἐγὼ τὴν γνωρίζω, δὲν ἔχω ἀνάγκην, κ. πρόεδρε. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς πληροφορίας περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες παρανόμως προεβιβάσθησαν, τὸ σύνολον τῆς μισθοδοσίας τῶν ὁποίων ἤθελον ζητήσει νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὴν πίστωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν τὴν πρότασίν μου νὰ τὴν χαρακτηρίσω ἄλλως, καὶ νὰ ζητήσω τὴν ἀπάλειψιν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1875 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874, τὸν ὁποῖον ἐπιψηφίσαμεν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ ἀπάλειψις τοῦ ποσοῦ τούτου εἶναι ἴσως ἡ μᾶλλον δικαιολογημένη ἐκ τῶν ἀπαλείψεων, τὰς ὁποίας εἰς ἄλλα κονδύλια ἡ Βουλὴ ἔκαμε, διότι ἡ ἀπόφασις αὕτη θὰ ἀποδείξῃ κυρίως ἐὰν ἀληθῶς σεβώμεθα τοὺς νόμους καὶ δὲν ἔχωμεν τὴν τόλμην νὰ ἐπανορθώσωμεν τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας εἰς τὸ δημόσιον ἐπροξένησαν ἄλλοι σκοποῦντες δεινότερα κατὰ τῆς πατρίδος νὰ τολμήσωσι. Νομίζω, ὅτι ὑπεύθυνοι τῆς παραβάσεως τῶν νόμων δὲν εἶναι μόνον οἱ παραβαίνοντες αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἔχουν τὸ θάῤῥος καὶ τὴν τόλμην νὰ τοὺς ἀνορθώσωσι μετὰ τὴν παράβασιν αὐτῶν. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς περὶ τοῦ νομίμου προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν εἶναι ἀκριβῆ διόλου, δὲν εἶναι οὔτε σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, οὔτε σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τῶν σπουδαίων νομομαθῶν, τὰς ὁποίας αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις προεκάλεσε, νὰ γνωμοδοτήσωσι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ οἵτινες ἐν συμπεράσματι λέγουν: «Ὅθεν οἱ προβιβασθέντες ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ εἰς θέσεις δημιουργηθείσας διὰ τοῦ ἀκυρουμένου νόμου δὲν ἔχουσι δικαίωμα διατηρήσεως τοῦ ἀκύρως δοθέντος αὐτοῖς βαθμοῦ.» Ὅταν λοιπὸν οὐδὲ τὸν βαθμὸν αὐτῶν ἔχουν δικαίωμα νὰ τηρήσωσι, διατί μισθοδοτοῦνται; Ὅταν δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ μισθοδοτοῦνται, διατί τὴν πίστωσιν αὐτὴν τὴν ἀναγράφομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ δὲν τὴν ἀπαλείφομεν, ὅπως τὴν τῶν πρεσβειῶν; Εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ, διότι ἕως σήμερον πληρόνονται. Καὶ οἱ πρέσβεις ἐπληρώθησαν, καὶ ὅμως τὴν πίστωσιν περὶ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν τὴν ἀπηλείψαμεν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπιμένω μὲ τὴν δύναμιν ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπέμεινεν ἡ Βουλὴ εἰς ἀπάλειψιν ἄλλων κονδυλίων οὐχὶ τόσον σπουδαίων καὶ μαρτυρούντων οὐχὶ τόσον θρασεῖαν παράβασιν τῶν νόμων, ὁποία ὑπῆρξεν ἐκείνη τῆς προπαρελθούσης Κυβερνήσεως, ἥτις ηὔξησεν εἰς τοσοῦτον τὸν προϋπολογισμόν.

§112ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἓν λάθος ἔκαμεν ὁ κ. Βαλέττας, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἀπὸ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν μου δὲν ἐφρόντισε νὰ τὴν διορθώσῃ σήμερον. Οἱ ἀξιωματικοὶ, περὶ ὧν πρόκειται, δὲν εἶναι προϊὸν τοῦ νόμου τοῦ ἀκυρωθέντος, οὐδενὸς νόμου ἀκυρωθέντος, ὡς οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, οἵτινες ἔλαβον τὸν βαθμόν των δυνάμει νόμου ἀκυρωθέντος, καὶ περὶ αὐτῶν κάμνει λόγον ἡ γνωμοδότησις. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οἱ λαβόντες βαθμοὺς πέραν τοῦ νόμου τῶν ἀριθμῶν..... αὐτὸ τὸ ἄτοπον ἐγίνετο καὶ γίνεται κατὰ παράβασιν τοῦ ἀρχαίου νόμου τοῦ 1871, ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἐπιψηφίσεώς του. Πῶς; Ὁ νόμος τοῦ 1871 προσδιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κατὰ βαθμόν. Εἰς τὸν ἀριθμὸν δὲν ὑπῆρχον ἀληθῶς ὑπερβάσεις κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, κατὰ βαθμοὺς ὅμως ἔγεινεν παράβασις· αὐτὸς π. χ. ὁ νόμος ὁρίζει ταγματάρχας 15 καὶ ἦσαν 18, συνταγματάρχας 8 καὶ ἦσαν 10. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸ πολλοῦ καλύπτῃ ἢ δικαιολογῇ τὴν πρᾶξιν, λέγω μόνον, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἕνα κανόνα γενικῶς οὐχὶ δὲ μερικῶς· ἐφαρμόζοντες δὲ γενικῶς μίαν ἐναντίαν ἀπόφασιν, πρέπει νὰ ἀνατρέψωμεν ἀπ’ ἀρχῆς ὅσα ἀτόπως ἐνεργήθησαν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ὅλας τὰς παραβάσεις καὶ νὰ διορθώσωμεν, διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τιμωρήσητε τὰς παραβάσεις τὰς τελευταίας καὶ νὰ δεχθῆτε τὰς τοῦ 1871, 72, 73 καὶ 74. Ἰδοὺ ἐνώπιον ποίας δυσκολίας εὑρέθημεν, σκεπτόμενοι περὶ τοῦ ζητήματος· ἡ πεποίθησίς μας εἶναι, ὅ,τι ἐγένετο, δὲν εἶναι νόμιμον, ἀλλὰ ἐγένετο κατὰ δυστυχίαν κατὰ σειρὰν 5 ἔτη, καὶ ἤδη παρουσιάζονται δυσκολίαι τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ κακὴ πίστις καὶ αὐθάδεια πρὸς τοὺς νόμους διὰ τῆς ἐπαναλήψεως περὶ τῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀναγραφῆς τῶν παραβιάσεων αὐτῶν, ἐφαίνοντο τρόπον τινὰ ἀναγνωριζόμεναι, καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον, ὡς γνωρίζετε, εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ νόμος τῶν ἀριθμῶν ἦτο νόμος ἐτήσιος, μεταβαλλόμενος ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· ὑποστήριζεν, ὅτι ἡ γνώμη τῶν Βουλῶν ἦτο τοιαύτη, διότι τὸν νόμον τοῦ 1871 παραβίαζον αἱ Βουλαί.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦτο εὑρεθέντες εἰς αὐτὴν τὴν δυσκολίαν καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν μερικὴν, ἐνομίσαμεν, νὰ προτείνωμεν νὰ ἀναγνωρισθῶσιν οἱ μέχρι τοῦδε δοθέντες στρατιωτικοὶ βαθμοὶ, οἱ δὲ πλεονάζοντες καὶ ὑπεράριθμοι νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως, πρὸς δὲ νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου, καὶ τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἄσκοπον, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς χθὲς, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς αἱ πέραν τῶν νόμων διδόμενοι βαθμοὶ εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυροι καὶ μηδεμίαν ἔχοντες ἰσχύν. Ἀλλὰ καθ’ ἡμᾶς ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ δὲν λύει τὸ ζήτημα ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν· τὸ ζήτημα μένει ἀκέραιον καὶ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς τὸν παράνομον προβιβασμὸν δὲν τὸν μεταβάλλει εἰς νόμιμον. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται αὐτὰς τὰς ἰδέας, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἀπὸ σήμερον πρέπει νὰ κηρύξωμεν καθηρημένους τοὺς προβιβασθέντας ἀξιωματικοὺς πέραν τῶν ἀριθμῶν, πρέπει δηλαδὴ νὰ τοῖς ἀφαιρέσωμεν ὅ,τι παρανόμως τοῖς ἐδόθη, βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὴν πίστωσιν.

§115ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι μὲ παρεξήγησεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ἐγὼ χθὲς καὶ σήμερον ἰσχυρίσθην, ὅτι οἱ βαθμοὶ ἐδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἀκύρου νόμου, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι ἄκυροι. Ἐγὼ λέγω καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι οἱ βαθμοὶ παρανόμως ἐδόθησαν καὶ ἀκύρως, διότι κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ 1871 ἐδόθησαν, πρὸς τούτοις δὲ, διότι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Βασιλικῶν Διαταγμάτων, τῶν ὀργανικῶν, δὲν ἔγεινεν ἐπιψήφισις προϋπολογισμοῦ νόμιμος· τοσούτῳ δὲ μᾶλλον καθαρὰ ἦτο ἡ ἰδέα μου αὕτη, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τὴν εἶχεν, ὅταν τὸ ζήτημα τὸ ὑπέβαλεν εἰς τοὺς νομομαθεῖς, καὶ οὐχὶ, ὅπως λέγει ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μόνον ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διότι καθαρῶς τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ ἀποφαίνονται οἱ νομομαθεῖς, ὅτι οἱ βαθμοὶ οἱ ἀπονεμηθέντες εἰσὶν ἄκυροι. Ὅταν λοιπὸν θεωροῦμεν τοὺς βαθμοὺς ὡς ἀκύρως ἀπονεμηθέντας, ὡς οὐδέποτε λαβόντας νόμιμον ὕπαρξιν, διατί μισθοδοτοῦμεν, διατί ἀναγνωρίζομεν αὐτούς; Αὐτὸ ἐρωτῶ, καὶ ἐπειδὴ, ἐνόσῳ δὲν μὲ πείσουν, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτῶ, φρονῶ, ὅτι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς πρέπει νὰ ἰσχύῃ ἡ γνώμη μου τοῦ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον ἥνωσε δύω ζητήματα, τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς ἢ μὴ ἐφαρμογῆς ἑνὸς νόμου, καὶ τὸ ζήτημα ἂν ὁ νόμος αὐτὸς, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο προβιβασμοὶ εἰς τὸν στρατὸν, οὐδέποτε ἔσχε δύναμιν νόμου, ὡς ἐσχάτως ἀκυρωθείς.

§117ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Δεληγεώργη· δυνάμει τίνος νόμου ἀκυρωθέντος ἐγένοντο προβιβασμοὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς;

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἰσήχθη νόμος;

§119ΤΙΝΕΣ. Μόνον τοῦ ναυτικοῦ.

§120ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι;

§121ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὄχι.

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐὰν οἱ δεύτεροι ἀνθυπολοχαγοὶ ἦσαν κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, οἱ προστεθέντες ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Βούλγαρη.

§123ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἔγεινε νέος ὀργανισμός. Οἱ ὀργανισμοὶ δὲν γίνονται διὰ νόμου, ἀλλὰ διὰ Διατάγματος. Τώρα μερικὰ ἔθνη π. χ. ἡ Γαλλία ἔχει δύω ἀνθυπολοχαγούς, ἡ Γερμανία ἔχει δύω. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ τότε ἐνόμισε καλὸν νὰ δεχθῇ τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ ὀργανικοῦ Διατάγματος λοιπὸν ἔγεινεν, ἡ δὲ πίστωσις ἐδόθη ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ οἱ προβιβασμοὶ ἐγένοντο μετὰ τὴν πίστωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἤδη δὲ ζητεῖται παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πίστωσις ἐπίσης, διὰ νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ τὸ ποσόν· ὥστε μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ζήτημα τὸ ἐξεταστέον εἶναι πάλιν ὁ νόμος τοῦ 1871, δηλαδὴ ἐξεταστέον, ἐὰν ὁ νόμος τοῦ 1871 ᾖναι ἐμπόδιον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, καὶ ἐὰν τὸ ἐμπόδιον τοῦτο δὲν τὸ καλύπτῃ ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ ὁ προϋπολογισμός. Αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα.

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ἡμᾶς δὲν εἶναι.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν· σεῖς ἔχετε μέρος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἄλλως δὲν θὰ ἐκάθησθε ἐδῶ. Τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸ πίστωσις, ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ νὰ προκαλέσῃ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὴν λύσιν αὐτῶν τῶν δύω ζητημάτων, πρῶτον ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1871 δὲν εἶναι ἐμπόδιον, ὅπως διὰ Βασιλικῶν διαταγμάτων αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ προηγηθῇ, διότι ἐὰν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ᾖναι σύμφωνος μὲ αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐὰν δηλαδὴ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1871 δὲν εἶναι ἐμπόδιον, τότε ἐννοεῖται, ὅτι αὐτοὶ οἱ βαθμοὶ δὲν δύνανται νὰ προσβληθῶσι. Τὸ ἰσχυρίζεσθε αὐτό;

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου τῶν ἀριθμῶν δὲν ἠδύναντο νὰ γείνωσιν προβιβασμοί, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν καλύπτει· ἔγειναν ὅμως τόσαι παραβιάσεις, ὥστε σχεδὸν εἶναι ἀδύνατον ἤδη νὰ λάβῃ κανεὶς ἓν μέτρον, καὶ δεύτερον, ὅτι αἱ παραβιάσεις αὗται αἱ συνεχεῖς ἀπὸ τοῦ 1871 τρόπον τινὰ ἔῤῥιψαν εἰς ἀχρηστίαν αὐτόν. Ἐπειδὴ ὅμως αὐτὴ ἡ ἰδέα παρουσιάζεται, λέγω εἰς τὴν Βουλὴν, τί ἀποφαίνεται, νὰ ἀναγνωρισθῶσιν αὐτοὶ καὶ νὰ πληρωθῶσιν ἢ ὄχι; καὶ ἐὰν ὄχι, τότε πρέπει νὰ ἀναθεωρήσωμεν ὅλους τοὺς προβιβασμοὺς ἀπὸ τοῦ 1871.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτέλεσις εὐσυνείδητος τοῦ καθήκοντός μας ἀπαιτεῖ νὰ ἐξετάσωμεν τί ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν· κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπουν ὅτι ἐν γνώσει παρεβίασαν τὸν νόμον οἱ ἐν γνώσει ἀποδεχόμενοι καὶ ἐγκρίνοντες τὰς παρανομίας. Θὰ ᾖναι ἐμπαιγμὸς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἂν σήμερον ἡμεῖς ἀναγνωρίσωμεν τὸ παρανόμως γενόμενον, διότι τοῦτο ἐγένετο εἰς παλαιὰς ἐποχάς· τοῦτο δὲν συγχωρεῖται. Ἐπειδὴ δὲ, κύριοι, συνεζητήθη κατὰ διαφόρους περιόδους κατὰ τὴν ἐφετεινὴν σύνοδον τὸ ζήτημα περὶ παραβιάσεως τοῦ νόμου τοῦ 1871, ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω τί ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργείας μας. Βεβαίως δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ εὐθύνης, διότι τὴν νομικὴν εὐθύνην περὶ προβιβασμῶν, οὓς ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν φέρουν οἱ ἄλλοι ὑπουργοί· ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὁμολογῶ, ὅτι πᾶν ὑπουργεῖον φέρει μίαν ἠθικὴν εὐθύνην, ἐὰν ἐγένοντο τοιαῦται παρανομίαι· ἐξετάσας τὸ πρᾶγμα εὗρον τὰς ἑξῆς πληροφορίας· ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 ὁρίζεται εἰς 702, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873 περιλάμβανε 689, ἑπομένως περιελάμβανεν ἐπὶ ἔλαττον 13. Παρατηρῶ ὅμως προσέτι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς περιελάμβανεν μὲν 689, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὰς θέσεις κενὰς καὶ δὲν τὰς συνεπλήρωσε διὰ προβιβασμῶν· ἦσαν δὲ θέσεις κεναὶ, ἤτοι ἀριθμοὶ 75, καὶ συνεπληρώθησαν μετὰ τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπομάκρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἤτοι κατὰ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον τοῦ 1874, διὰ τῶν ἑξῆς προβιβασμῶν ὑπὸ τοῦ κ. Τριγγέτα ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν — δὲν ἠξεύρω ἂν εἰς αὐτοὺς ἐπρόλαβε νὰ λάβῃ μέρος καὶ ὁ κ. Γρίβας — 3 ἀντισυνταγματαρχῶν, 6 ταγματαρχῶν, 1 τοῦ ἱππικοῦ, 22 λοχαγῶν, 3 ἰλαρχῶν, 20 ὑπολοχαγῶν, 1 ὑπομοιράρχου τῆς χωροφυλακῆς, 2 ἀνθυπομοιράρχων, καὶ 67 ἀνθυπασπιστῶν, τὸ ὅλον 135. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κυρίου Τριγγέτα — ἀγνοῶ δὲ ἂν ὁ κ. Γρίβας ἔλαβε μέρος — ἐντὸς τοῦ Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου ἐπροβίβασε 135 ἄτομα. Μετὰ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον ἐντὸς τοῦ 1874 καὶ 1875 ἐγένοντο καὶ ἄλλοι προβιβασμοὶ τὸ ὅλον 195· ἀφαιρουμένων τῶν 135 οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τοὺς δύω πρώτους μῆνας, ἕπεται ὅτι προσετέθησαν μετέπειτα 60, καὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ 60 ἀνθυπολοχαγοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο τελευταῖον, ὥστε αὐτὴ εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ, ἧς ἔτυχεν ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας μου ὁ νόμος τοῦ 1871, ὁ μὲν προϋπολογισμὸς περιελάμβανεν ὀλιγωτέρους τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ νόμου ἀριθμοῦ κατὰ 13....

§129ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἔχετε 707 εἰς τὸ 1873, διότι δὲν συμπεριελάβετε καὶ τοὺς βουλευτὰς, οἵτινες συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν, ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἴχαμεν οὐχὶ μόνον 689 ἀλλὰ 707, ἤτοι 18 περισσοτέρους τῶν ὅσων ὁ νόμος διαγράφει, προσθέτει δὲ ὅτι οἱ 707 δὲν περιλαμβάνουν καὶ τοὺς βουλευτάς· παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1871, διότι αὐτὸς περιέχει τὰς ἑξῆς διατάξεις «οἱ ἐκ τῆς θέσεως βουλευτοῦ καὶ ὑπουργοῦ ἐξερχόμενοι.... Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ οἱ βουλευταὶ δὲν περιλαμβάνονται, διότι πρέπει νὰ χηρεύσῃ θέσις, ἵνα φερθῇ ὁ ἀξιωματικὸς βουλευτὴς ἀπὸ τὴν διαθεσιμότητα εἰς ἐνέργειαν. Ὁ νόμος δὲ τοῦ 1871 ἀφορᾷ τὸν ἐν ἐνεργείᾳ στρατὸν, περιλαμβάνει δὲ καὶ τὸν ἀληθῶς διαθέσιμον οὐχὶ δὲ τὸν βουλευτὴν τὸν διατελοῦντα εἰς κατάστασιν διαθεσιμότητος.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγει καὶ οἱ διαθέσιμοι.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο σημαίνει τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ σῶμα τῶν διαθεσίμων, ἀλλ’ οἱ βουλευταὶ δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ σῶμα τῶν διαθεσίμων, ἀλλὰ διατελοῦσιν ἐν καταστάσει διαθεσιμότητος, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει περὶ αὐτῶν ῥητὴ διάταξις, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ καὶ βουλευταὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν εἰμὴ χηρευούσης θέσεως· αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἑρμηνεία τοῦ νόμου ἀπ’ ἀρχῆς, ἥτις καὶ διετυπώθη πρὸς μείζονα σαφήνειαν καὶ κῦρος εἰς εἰδικὸν μεταγενέστερον Νόμον. Καὶ ἡ ἀπόδειξις εἶναι πρόχειρος, διότι κατὰ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον ἐλθόντες οἱ διάδοχοι ἡμῶν ἐπρόσθεσαν 135 βαθμοφόρους χωρὶς ὁ προϋπολογισμὸς νὰ τοῖς κωλύῃ τὸ δικαίωμα.

§133ΣΟΥΤΣΟΣ. Λογαριάζετε τοὺς αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς δίς.... (θόρυβος).

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐγένοντο 135 προβιβασμοί· καὶ ἵνα ἐννοήσητε πόσοι προσετέθησαν, συλλογισθῆτε ὅτι ἀνθυπολοχαγοὶ μόνον, δηλ. εἰς τὸν πρῶτον βαθμὸν, προσετέθησαν 67, ἐγένοντο δὲ τόσοι, ὄχι διότι προσέθεσαν τόσους νέους ἀξιωματικοὺς, ἀλλὰ διότι ἔκαμαν 67 νέους ἀνθυπολοχαγοὺς· (θόρυβος καὶ διακοπαί). Ὁ σκοπός μου, κύριοι, δὲν εἶναι νὰ κατακρίνω, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσω τὴν περίοδον τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Γρίβα καθ’ ὃν χρόνον συνυπούργευσε μετ’ ἐμοῦ, καὶ νὰ καταδείξω ὅτι ἡμεῖς ἀναχωρήσαντες κατὰ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον ἀφήσαμεν κενὰς θέσεις ἐν τῷ στρατῷ, ἄρα δὲν παραβιάσαμεν τὸν νόμον.

§135ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πόσοι ἐπροβιβάσθησαν νὰ ἐξετάσωμεν, διότι ἔκαμεν ἐντύπωσιν ὁ ἀριθμὸς 135.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἡμεῖς εἴχομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 689, δύνασθε νὰ ἐννοήσητε μέχρι τῶν 702 πόσαι θέσεις ἔλλειπον. Πλὴν τούτων ἀφοῦ εἴχαμεν 75 ἀριθμοὺς ἐν τῷ στρατῷ ὀλιγωτέρους τοῦ νόμου, ἕπεται ὅτι δὲν παρεβιάσθη ἐπὶ τῆς πρώτης ὑπουργείας τοῦ κυρίου Γρίβα ὁ νόμος τοῦ 1871. Παρακαλῶ δὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ φέρῃ ἐνταῦθα τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπεραρίθμων, τοὺς ὁποίους κατόπιν ἐπροβίβασε.

§137ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐδῶ ἔχω τὰς καταστάσεις εἰς τὸ προεδρεῖον............

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἔχετε ἕνα μητρῷον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέναντι τοῦ ὀνόματος ἑκάστου ἀξιωματικοῦ σημειοῦται σὺν ἄλλοις καὶ ἡ ἐποχὴ τοῦ προβιβασμοῦ του. Ἐκεῖ λοιπὸν θὰ παρατηρήσητε ποίους προβιβασμοὺς ἔκαμε τὸ 1872. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πρῶτον νὰ δώσῃ πληροφορίαν ἔγγραφον, ἂν τῳόντι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸ 1872 καὶ 1873 ὑπερέβη τὸν ἀριθμὸν τοῦ νόμου τοῦ 1871, καὶ δεύτερον ὁ πίναξ τὸν ὁποῖον θὰ φέρῃ νὰ σημειοῖ καὶ τοὺς βαθμοὺς, διότι ἴσως δὲν ἐγένετο παραβίασις τοῦ νόμου κατ’ ἀριθμὸν ἅτε ὑπαρχουσῶν θέσεων κενῶν, ἐγένετο ὅμως κατὰ βαθμόν.

§139ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν.). Εἰς τὸ ὅλον εἶσθε ἐντὸς τοῦ ἀριθμοῦ· ἂν ἔλλειμμα ἢ περίσσευμα, τοῦτο εἶναι ὅλως διαφορετικόν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖσθε, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ ἠδικήσατε τοὺς ἀνθρώπους καὶ δὲν τοὺς ἐπροβιβάσατε, δὲν δικαιολογεῖσθε διὰ τὰς χηρευούσας θέσεις. Θέλετε νὰ ἰδῆτε τοὺς βαθμοὺς, αἱ καταστάσεις εἶναι εἰς τὸ προεδρεῖον.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι παρεβιάσαμεν τὸν νόμον κατ’ ἀριθμὸν καὶ δεύτερον κατὰ βαθμόν. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐξηγήθην καλῶς καὶ ἀπέδειξα διὰ τῶν ἀριθμῶν καὶ παρεδέχθη καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἐγένετο παραβίασις ὑπὸ τοῦ κ. Γρίβα κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 72 καὶ 73. Μοὶ προσέθεσε δὲ τώρα ὅτι δὲν εἴμεθα δεδικαιολογημένοι ὅτι δὲν ἐπροβιβάσαμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐνῷ ὑπῆρχον θέσεις κεναὶ καὶ ὅτι τοὺς ἠδικήσαμεν· τοῦτο εἶναι ἄλλο, τοῦτο ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως ἑκάστης Κυβερνήσεως· δύναται νὰ ὑπάρχῃ μία Κυβέρνησις φρονοῦσα ὅτι ἅμα ὑπάρχει θέσις κενὴ πρέπει νὰ προβιβάζῃ, ἄλλη δὲ νὰ φρονῇ ἄλλως.

§141ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ σᾶς προσβάλω· εἶπον μόνον, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιολογία. Δὲν εἶχον σκοπὸν ποσῶς νὰ ἐξετάσω τὰς πράξεις Κυβερνήσεων παρελθουσῶν.

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔρχεται ἡ δευτέρα παρατήρησις· ἂν ἐγένετο παραβίασις κατὰ βαθμὸν, πῶς θὰ ἐξακριβωθῇ τοῦτο;

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔφερεν εἰς τὸ Προεδρεῖον πίνακα ἔνθα εἶναι σημειωμένοι κατὰ βαθμὸν καὶ ὅπλον οἱ προβιβασθέντες, ἂν θέλετε σᾶς ἀναγινώσκω.

§144ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (θόρυβος)............

§145ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω πίνακα, τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ βαθμὸν, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου 1871 καὶ τῶν τὴν στιγμὴν ταύτην ὑφισταμένων (θόρυβος). Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 ὑπῆρχεν εἷς στρατηγὸς, δύο ἀντιστράτηγοι καὶ πέντε ὑποστράτηγοι τὸ ὅλον ὀκτώ· τὴν σήμερον εἷς ἀντιστράτηγος καὶ τρεῖς ὑποστράτηγοι, τὸ ὅλον τέσσαρας· ὥστε εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς ἔχομεν τέσσαρας ὀλιγωτέρους. Συνταγματάρχας κατὰ τὸ 1871, 10, τὴν σήμερον 10, Ἀντισυνταγματάρχας 33, τὴν σήμερον 31, καὶ ἂν ἀφαιρέσητε τοὺς 5 ἐν διαθεσιμότητι, ὡς νῦν ἢ πρώην Βουλευτὰς, τοὺς ὁποίους δὲν λογαριάζω κατὰ τὴν περὶ τούτου ἑρμηνείαν τοῦ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἔχομεν 26 ἀντὶ 33 Ταγματάρχας. Ὁ νόμος τοῦ 71 ἔχει 46, σήμερον ἔχομεν 50, ἂν ἐξαιρέσητε δὲ τοὺς 6 ὡς νῦν ἢ πρώην Βουλευτὰς, μένουν 44, ἤτοι δύω ὀλιγώτεροι τῶν τοῦ νόμου τοῦ 1871. Λοχαγοὺς ὁ νόμος τοῦ 1871 ἔχει 191, τὴν σήμερον εἶναι 196, καὶ ἐὰν ἀφαιρέσητε τοὺς ὡς Βουλευτὰς ἐξαιρουμένους διαθεσίμους ἔχομεν 181, ὥστε μᾶς λείπουν 10. Ὑπολοχαγοὺς 219 κατὰ τὸν νόμον, τὴν σήμερον ἔχομεν 226, ἂν ἀφαιρέσηται 6 ὡς Βουλευτὰς, ἔχομεν 220, ἐδὼ ὑπάρχει εἷς πλεονάζων κτλ. Μόνον εἰς τοὺς Ἀνθυπολοχαγοὺς ὑπάρχουν πλεονάζοντες, ὥστε παρατηρεῖτε εἰς ὅλους τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς ὑπάρχουν θέσεις πρὸς συμπλήρωσιν, αἵτινες ἐὰν συμπληρωθῶσι θέλουσιν ἀφήσει ὡς πλεονάζοντας ἀνθυπολοχαγοὺς 39, οἵτινες πρότερον ἦσαν ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἐλάμβανον δραχμὰς 100 ἀντὶ τῶν 140, ἃς σήμερον λαμβάνουσι, ἤτοι διαφορὰ ὅλως ἀναξία λόγου, καλυπτομένη ἄλλως καὶ ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀνωτέρων βαθμοφόρων· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκριβεστάτη ἀλήθεια.

§146ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ εἰδικὸν μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰ καθέκαστα μέρη ἐγένοντο αἱ παρανομίαι κατὰ διαφόρους περιστάσεις· αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Σοῦτσος δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Δεληγεώργης. Ἔχομεν ἑπομένως ἀνάγκην ἑνὸς συγκριτικοῦ πίνακος λεπτομεροῦς.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδὼ εἶναι ὁ πίναξ. Ὁ κύριος Βαλέττας ἐπρότεινε ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν προβιβασθέντων ἀξιωματικῶν κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ 1871. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Κεφ. 1. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν.

Κεφ. 2. Μηχανικόν.

Κεφ. 3. Πυροβολικὸν καὶ ὁπλοστάσιον.

Κεφ. 4. Ἱππαρχία ἀκροβολιστῶν.

Κεφ. 4. Πεζικόν.

Κεφ. 6. Τάγμα Σκαπανέων················································ 102,500

Κεφ. 7. Κλάδοι ὑπηρεσίας.

Κεφ. 8. Στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις.

Κεφάλ. 12. Διαθέσιμοι καὶ ἀργοί.

Κεφ. 14. Ὑλικόν.

Κεφ. 16. Κατάλυσις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Κεφάλαιον 1. Μισθοί. —Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 33,776.

§149ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Χθὲς καὶ σήμερον ἐγένετο λόγος περὶ τῶν προβιβασμῶν τῶν γενομένων εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν ἐν ὀλίγοις τί διέτρεξε, θὰ ἐπιτρέψητε δὲ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἐκθέσω τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικήν. Ὅτε ἤλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὕρομεν τοὺς προβιβασθέντας, εἰς ἣν ἔφερον αὐτοὺς θέσιν τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη· ἐκ πρώτης ὄψεως εἴδομεν ὅτι οἱ βαθμοὶ εἶχον δοθῆ ἀνόμως, λέγων δὲ ἀνόμως καὶ οὐχὶ παρανόμως ἐννοῶ ἄνευ νόμου, αὐτὴν τὴν σημασίαν δίδω εἰς τὴν λέξιν. Πρώτη λοιπὸν σκέψις ἦτο νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν καὶ κατὰ συνέπειαν οὔτε διὰ τὸν Ὀκτώβριον, οὔτε διὰ τὸν Νοέμβριον ἐξεδώκαμεν ἔνταλμα διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὁριστικόν, καὶ πρὸς τοῦτο εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον περὶ ἀκυρώσεως τῶν ψευδῶν νόμων δι’ οὗ ἀκυροῦται καὶ ὁ νόμος δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐδόθη εἰς πολίτας ὁ βαθμὸς τοῦ λογιστοῦ. Ὡς γνωρίζετε, τὸ νομοσχέδιον ἔγεινε νόμος, ἐκυρώθη, ἐδημοσιεύθη καὶ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ· ἡ Κυβέρνησις, πιστεύσατε, θὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον καὶ ὀφείλει νὰ τὸν ἐκτελέσῃ. Εἶπον ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐπλήρωσα, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῷ ὑποβληθέντι τοῦ 1876 περιέλαβον τοιαύτην δαπάνην, ἀκόμη οὔτε ἐν τῷ νόμῳ τῷ ὑποβληθέντι περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, οὔτε ἐκεῖ συμπεριέλαβον τοὺς βαθμοφόρους τούτους. Πρόκειται λοιπὸν ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου σήμερον αὔριον ἢ μετὰ δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας νὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ βαθμοὶ οὗτοι, τοὐτέστιν νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ προβιβασθέντες εἰς τὴν προτέραν αὑτῶν θέσιν, νὰ ἀφαιρεθῶσι δὲ οἱ βαθμοὶ οἱ χορηγηθέντες εἰς πολίτας. Ἀλλὰ, κύριοι, μολονότι σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, ἐνόμισα καθῆκον πρὶν προβῶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, μεταξὺ τῶν προσώπων τούτων εἶναί τινες ἔχοντες μεγάλα δικαιώματα, πολυχρόνιον ὑπηρεσίαν καὶ διακρινόμενοι εἰς τὸ εἶδος τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν· ἐνόμισα λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τούτων καὶ τρόπον τινὰ ἐπικαλεσθῶ, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, τὴν ἐπιείκειάν της ἐπὶ τῶν προσώπων αὐτῶν.

§150ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ ἂν θέλῃ, δὲν δύναται.

§151ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μία ἐξαίρεσις μόνη τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ γείνῃ, καὶ νὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ βαθμοὶ οἱ δοθέντες εἰς πολίτας.

§152ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι, ὅλοι, καὶ κατόπιν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τοὺς προβιβάσῃ.

§153ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἄλλως τε, κύριοι, ὅταν μετ’ ὀλίγον συζητηθῇ ὁ νόμος περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, ἡ Βουλὴ ἐὰν θέλῃ ἐπιλαμβάνεται αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον τότε θὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ ἐπαναφέρω. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλέγω, ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Βεβαιῶ ἑπομένως ὅτι οὔτε ἐπληρώσαμεν διὰ τὸν 8βριον καὶ 9βριον, οὔτε θὰ πληρώσωμεν διὰ τὸν 10βριον, οὔτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου κατὰ τὸ 1876 περιελάβαμεν τὴν δαπάνην, οὔτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἀριθμοῦ συμπεριελάβομεν αὐτούς· καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρᾶξις τοῦ ὑπουργοῦ, εἶναι συνεπεία ἀποφάσεως ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς σᾶς διαβιβάζω.

§154ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς βεβαίως ὀρθῶς ποιῶν, ἔπραξεν ὅ,τι ἔπραξεν, ἡ Βουλὴ ὅμως κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν τὴν αὐτὴν ἡμέραν κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν στιγμὴν μὲ τὴν μία χεῖρα περιποιεῖται τὸν ἕνα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν χεῖρα ῥαπίζει τὸν ἕτερον. Ἡ Βουλὴ κατ’ ἐμὲ ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἀπόφασίν της ταύτην διπλοῦν πράττει τὸ ἀδίκημα, διότι τὴν μίαν παρανομίαν νομιμοποιεῖ παραδεχομένη τὴν πίστωσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ ἀποστερεῖ ἀπὸ τοὺς προβιβασθέντας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅ,τι εἰς αὐτοὺς ἐδόθη ὅπως εἰς τοὺς ἄλλους παρανόμως. Δὲν ἠξεύρω ποία θὰ ᾖναι ἡ κρίσις τῶν μεταγενεστέρων περὶ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν κατὰ τὴν αὐτὴν στιγμὴν, δύω σταθμὰ μετεχειρίσθη ἡ αὐτὴ Βουλή. Ἐὰν ἀδιαφορῆτε πρὸς τὴν ἱστορίαν, ἀδικεῖτε τὴν πατρίδα σας, καὶ πρέπει νὰ ἦσθε συνεπεῖς, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ἀδικήσητε τὴν πατρίδα σας.

§155ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διαφέρει τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο.

§156ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συμβαίνουν ὅλα αὐτὰ, διότι ἔχετε πάντοτε τὴν συνήθειαν νὰ ὑποστηρίζετε πᾶν ὅ,τι γίνεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§157Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὰς παρανομίας δὲν πρέπει νὰ τὰς ὑποστηρίζωμεν.

§158ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχεις κανὲν δικαίωμα νὰ ὁμιλῇς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, οὐδὲ πρέπει νὰ προσβάλῃς τὴν τάξιν ἕνεκα τῆς ὁποίας κάθεσαι εἰς τὴν ἕδραν αὐτὴν (θόρυβος). Ὅλος ὁ στρατὸς εἶναι παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀφήσατε νὰ τελειώσω καὶ τότε θὰ εἴδητε ὅτι εἶμαι σύμφωνος· (διακοπαί). Δὲν μὲ ἐνόησαν οἱ κύριοι, δὲν ὑποστηρίζω τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν εἰς τὸ ναυτικόν, ἀπεναντίας εἶμαι διώκτης αὐτῶν. Ἐγὼ ὁ ἴδιος σᾶς εἶπον ὅτι ἔγειναν καταχρήσεις κατὰ διαφόρους περιστάσεις καὶ εἰς διάφορα πρόσωπα, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι διαφορετικόν. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἐνῷ τὸ ἓν ἔγκλημα ἀφ’ ἑνὸς τὸ τιμωροῦμεν, τὸ ἕτερον τὸ ἀφίνωμεν ἀτιμώρητον· αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς ὁμιλίας μου. Λέγω λοιπὸν ὅτι καλῶς μὲν ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μὴ ἀναγνωρίσαν τοὺς βαθμοὺς αὐτοὺς ὡς παρὰ τὸν νόμον γενομένους, ἀλλὰ κακῶς ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγνωρίσαν αὐτοὺς διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς πιστώσεως.

§159ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ καὶ διαφορετικά.

§160ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι εἶσθε προνομιοῦχοι; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος;

§161ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι διὰ τῶν δικαστηρίων δύνανται νὰ τὰ λάβουν.

§162ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν ὑπῆρχον καὶ 53 ὑπεράριθμοι· ποῦ στηρίζονται αὐτοί;

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ὀργανικὰ διατάγματα.

§164ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ ἀπέναντι τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Νόμου; Ποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι τὸ ὀργανικὸν διάταγμα καταστρέφει τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν νόμον τὸν πάγιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν; Πρέπει νὰ μὴ ἦναι Βουλὴ διὰ νὰ ἀκούῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅτι τὸ ὀργανικὸν διάταγμα καταστρέφει ἄρθρον ὁριστικὸν τοῦ Συντάγματος καὶ νόμον ὁριστικὸν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Πῶς θέλετε νὰ φέρετε τοιαύτην διάκρισιν; Λέγετε, σᾶς ἐρωτῶ, ποῦ ἐστηρίξατε αὐτοὺς τοὺς 53 καὶ ἐψηφίσατε τὴν πίστωσιν καὶ ἤδη μετὰ τοσαύτης εὐκολίας λέγετε θὰ ἀποῤῥίψετε αὐτήν; Ποῦ εἶναι ἡ συμφωνία τῶν ἀποφάσεών σας; Πῶς θὰ δειχθῆτε ἐν τῇ ἱστορίᾳ διὰ τοιαύτης ἀντιφάσεως τῆς ἀποφάσεώς σας; Αὐτὰ σᾶς ἐρωτῶ, εἰς αὐτὰ νὰ μοὶ ἀπαντήσετε. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας μου καὶ εἰς αὐτὸ νὰ μοὶ ἀποκριθῆτε (θόρυβος). Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς ἑξῆς· προστεθέντων μόνον τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ Κεφ. 2, ἄρθρ. 3 «ἔξοδα γραφείων» 312 δραχμῶν, καὶ οὕτω τὸ Κεφ. ἐκεῖνο ἀπὸ 19 χιλιάδας ἐγένετο 19 χιλιάδες 312, ἔχει ἑπομένως ὁλόκληρον ὡς ἑξῆς· Κεφάλ. Αʹ. Μισθοί

Κεφάλ. Βʹ. Ὑλικὸν.

Κεφάλ. Γʹ. Ναυπηγία..... Κεφάλ. Δʹ. Καταστήματα.

Κεφάλ. Εʹ. Διάφορα ἔξοδα.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καθήσητε ὀλίγον διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον περὶ ἐξόδων. Σημειώσατε, κύριοι, ὅτι μετὰ τὰς γενομένας ἐλαττώσεις καὶ τροποποιήσεις τὸ ἄρθρον πρῶτον τοῦ νόμου περὶ ἐξόδων ἐτροποποιήθη οὕτως: Ἄρθρον 1. Τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1875 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα ἐννέα ἑκατομμύρια, ἑξήκοντα δύω χιλιάδας, ἑκατὸν ἐννενήκοντα πέντε καὶ λεπτὰ ἑξήκοντα ἕξ, ἀριθ. 39,062,195, καὶ 66|00. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὅπως ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς Ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι κατὰ τὸν συναπτόμενον πίνακα τῶν ἐξόδων καὶ ὑπὸ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν προσηρτημένων αὐτῷ ἀναλυτικῶν φύλλων ὡς ἑξῆς: Αʹ. Εἰς χρέος Δημόσιον.

Δʹ. Εἰς τὴν Γενικὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων.

Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§166ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Μίαν ἐξήγησιν. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἠγόρευσε περὶ τῆς πιστώσεως διὰ τοὺς παρανόμως προβιβασθέντες τοῦ ναυτικοῦ. Ἡ Βουλὴ δὲν τὴν παρεδέχθη...

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠθέλησε κανεὶς νὰ ἀπαντήσῃ.

§168ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι, ὅπως συνετάχθη ὑπὸ τοῦ προκατόχου ὑπουργοῦ, καὶ διὰ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς μῆνας περιέλαβον τὸ ἀναλογοῦν ποσόν. Ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς λέγω, ὅτι δὲν ἐπλήρωσα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ εἴπατε, καὶ εἶναι εἰς τὰ στενογραφήματα. Ἀναγινώσκεται τὸ 3 ἄρθρον. Ἄρθρον 3. Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις, ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐξαρκέσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἐπιτρέπεται ἵνα, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, χορηγηθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων· Αʹ. Τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ διατροφὴν ὑποδίκων. Δι’ ἀποζημιώσεις συνέδρων. Δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων. Δι’ ἔξοδα μεταγωγῆς ὑποδίκων. Δι’ ἔξοδα γραφείου καὶ ἀποσκευῆς Κακουργιοδικείων. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ἀνακριτῶν. Δι’ ἔξοδα ἐκτελέσεως θανατικῶν ἀποφάσεων. Βʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Διὰ διατήρησιν τῶν καταδίκων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν ταχυδρομικῶν δικαιωμάτων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Γʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίας στρατοῦ. Διὰ τροφάς. Δʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων. Διὰ ποσοστὰ φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. Δι’ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου. Δι’ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν. Δι’ ἔξοδα καλλιεργείας καὶ μεταφορᾶς ἁλατίων. Δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων. Δι’ ἀντιμισθίαν δικηγόρων. Δι’ ἀπόδοσιν κεφαλαίων ὁδοποιΐας.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§171ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ, νὰ ἐπαναφερθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὁ νόμος περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ 1875.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Αὔριον εἶναι συνεδρίασις.

§173ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν θὰ ἔλθωμεν, εἶναι ἑορτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 25.