1875.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

τῆς 29 Νοεμβρίου 1875.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάθος τι ἔλαβε χώραν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο μὲν νὰ διορθωθῇ ὑπὸ τοῦ προέδρου, νομίζω ὅμως ὅτι τὰ τοιαῦτα λάθη πρέπει ν’ ἀναγγέλλωνται εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874 τὸ ποσὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 1,818,317, ἀλλ’ εἰς τὸ λογιστήριον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε χώραν μικρόν τι λάθος εἰς τὸν νόμον περὶ ἐξόδων, καὶ ἀντὶ νὰ καταχωρηθῇ τὸ ποσὸν 1,918,317, κατεχωρήθη μόνον τὸ ποσὸν 1,917,816. Εἶναι τῷ ὄντι ὀλιγώτερον κατὰ 501 δραχμάς. Ὁ νόμος τῶν ἐξόδων τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε δίδει κατὰ τὸν πίνακα 41,821,900 δραχμὰς, εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν πρέπει νὰ προστεθοῦν 501 δραχμαί· ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀνέρχεται εἰς 41,822401. Ὁ πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου εἰδοποιεῖ ὅτι αὔριον κατὰ τὴν 10 ὥραν π. μ. γίνεται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡ ἐπίσημος ἐγκαθίδρυσις τῶν ἀκαδημαϊκῶν ἀρχῶν· παρακαλεῖ λοιπὸν τοὺς κ. βουλευτὰς ὅσοι εὐαρεστοῦνται νὰ παρευρεθῶσιν. Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου μοὶ ἀναγγέλλει ὅτι παρέλαβε τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἔπεμψα αὐτῷ, ἀλλὰ συγχρόνως συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς κληρώσεως ἀναπληρωτικῶν μελῶν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον. «1) Πρῶτον, διότι προβλέπω ὅτι τινὰ ἐκ τῶν τακτικῶν μελῶν σκοποῦσι νὰ προτείνωσιν τὴν ἐξαίρεσίν των, καὶ 2) διότι ἐνδεχόμενον εἶναι ἢ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων τοῦ δικαστηρίου ἢ κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ νὰ παρουσιασθῶσι κωλύματα ἄλλων ἐκ τῶν μελῶν τοῦ δικαστηρίου ἕνεκα ἀσθενείας· ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν προταθῇ ἐξαίρεσίς τινος, πρέπει ἀναγκαίως ἀπὸ τοῦδε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀναπληρώσων αὐτὸν, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ συγκρότησις τοῦ δικαστηρίου τοῦ μέλλοντος ν’ ἀποφασίσει περὶ τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης· τὸ αὐτὸ δὲ πρόσκομμα θέλει προκύψει, ὅταν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων κωλυθῇ δι’ ἄλλον λόγον ἓν μέλος ἐκ τῶν κληρωθέντων· ὥστε ἐκ τῶν προτέρων πρέπει νὰ ὁρισθῶσι τὰ πρόσωπα διὰ τῆς κληρώσεως τὰ μέλλοντα ν’ ἀναπληρώσωσι τοὺς ἐξαιρεθέντας ἢ τοὺς κωλυθέντας δικαστάς. Τὰ ἀναπληρωτικὰ μέλη πιθανὸν νὰ χρησιμεύσωσι καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συνεδριάσεων, διότι αὗται ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος τῆς ὑποθέσεως βεβαίως θέλουν παραταθῆ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος δὲν διαλαμβάνει τι περὶ ἀναπληρωτικῶν δικαστῶν, ἀλλὰ τούτων ἡ κλήρωσις δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος· συντελεῖ δὲ ἀπ’ ἐναντίας εἰς τὸν ταχύτερον σχηματισμὸν τοῦ δικαστηρίου. Ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ ἄρθρου 80 περιωρίσθη εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πρὸς συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου ἀναγκαιούντων προσώπων καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ἐκανόνισε τὰ περὶ ἀναπληρώσεως αὐτῶν λόγῳ ἐξαιρέσεως ἢ ἄλλων κωλυμάτων· δὲν ὑποτίθεται ὅμως ὅτι δὲν προεῖδεν ὅτι δύνανται νὰ προταθῶσιν ἐξαιρέσεις δικαστῶν ἢ νὰ προκύψωσιν ἄλλα κωλύματα αὐτῶν. Ὅθεν ἐξάγεται ὅτι ὡς πρὸς τοιαῦτα παρεμπίπτοντα ἠννόησε νὰ ἰσχύωσιν αἱ γενικαὶ περὶ ἐξαιρέσεως ἢ κωλυμάτων δικαστῶν διατάξεις τῆς νομοθεσίας μας. Ἐὰν δὲ πρέπει νὰ ἰσχύωσιν αὗται καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων τῆς δίκης, δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐξεταστέον. Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναπληρωτικῶν δικαστῶν, φρονῶ ὅτι ἡ κλήρωσις πρέπει νὰ περιορισθῇ μέχρι τῶν πέντε, νὰ τηρηθῇ δὲ εἰς τὸν κατάλογον ἡ διὰ τῆς κληρώσεως σειρά των. Περιπλέον παρακαλῶ ὑμᾶς, κ. πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ μοὶ ἀποσταλῇ ταχέως ἡ δικογραφία τῆς ὑποθέσεως συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον ὀφείλω νὰ ἐνασχοληθῶ ἀμέσως εἰς τὴν μελέτην τῆς ὑποθέσεως................. Διατελῶν μετὰ τῆς ἰδιαζούσης πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεως. Ὑποσημειοῦμαι

Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου

Δ. ΒΑΛΒΗΣ.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πέντε ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ ἢ ἕξ;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ἕξ. (Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ἀριστείδης Ῥούκης καὶ Ἰω. Μεγαπάνος ἐπὶ τῇ προσκλήσει τοῦ Προέδρου ἀναβάντες ἐπὶ τοῦ προεδρείου προέβησαν εἰς τὴν ἀντιπαραβολὴν τῶν κληροδελτίων πρὸς τὸν ἐπίσημον κατάλογον τὸν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης σταλέντα τῶν Ἀρειοπαγιτῶν καὶ ἐφετῶν κλπ. Μετὰ δὲ τὴν περάτωσιν τῆς ἐργασίας ταύτης ὁ κ. Ἀρ. Ῥούκης ἀνάγνωσε τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον): «Πρωτόκολλον. Κληθέντες ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ ἵνα παραβάλωμεν τὰ κληροδέλτια τὰ περιέχοντα τὰ ὀνόματα τῶν δικαστῶν τῶν ἀναπληρωσόντων τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος κληρωθέντας πρὸς τὸν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀποσταλέντα κατάλογον αὐτοῦ, εὕρομεν ὅτι τὰ κληροδέλτια ταῦτα περιέχουσιν ἀκριβῶς τὰ ὀνόματα τῶν τριάκοντα τεσσάρων δικαστῶν τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ ἐπισήμῳ καταλόγῳ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. ὑπουργοῦ καὶ κληρωτέων ἤδη. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 29 Νοεμβρίου 1875.

Οἱ βουλευταὶ

ΑΡ. ΡΟΥΚΗΣ.

ΙΩ. ΜΕΓΑΠΑΝΟΣ.»

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνω λοιπὸν εἰς τὴν κλήρωσιν. (Γίνεται ἡ κλήρωσις ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἐξάγοντος τὸ κληροδέλτιον καὶ ἐκφωνοῦντος ἑνὸς ἑκάστου τῶν κληρουμένων τὸ ὄνομα· ἔλαχον δὲ οἱ ἑξῆς· 1) Π. Ἀλεξανδρόπουλος, 2) Μ. Ταταράκης, 3) Ἀχιλλεὺς Διογενίδης, 4) Νικ. Π. Δηλιγιάννης, 5) Ἰάκωβος Ποϊάγος, 6) Ν. Δρίβας. Μετὰ τὴν κλήρωσιν τῶν ὀνομάτων τούτων ὁ κ. Ἀρ. Ῥούκης ἀνέγνω τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον τῆς Κληρώσεως: «Πρωτόκολλον. Κληθέντες οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπιβεβαιώσωμεν ὅτι τὰ ἐξαγόμενα κληροδέλτια ἐκ τῆς κληρωτίδος, τῆς περιεχούσης τὰ ὀνόματα τῶν δικαστῶν τῶν ἀναπληρωσόντων τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος κληρωθέντας, περιέχουσι τὰ ὀνόματα, ἅτινα ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος, πιστοποιοῦμεν ὅτι τὰ ἐξαχθέντα ἐκ τῆς κληρωτίδος καὶ ἐκφωνηθέντα παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ὀνόματα τῶν ἀναπληρωσόντων δικαστῶν εἰσι αὐτὰ ταῦτα· ἤτοι 1) Π. Ἀλεξανδρόπουλος, 2) Μ. Ταταράκης, 3) Ἀχιλ. Διογενίδης, 4) Ν. Π. Δηλιγιάννης, 5) Ἰάκ. Ποϊάγος, 6) Μ. Δρίβας. Ἀθῆναι, 29 Νοεμβρίου 1875.

ΑΡ. ΡΟΥΚΗΣ.

ΙΩ. ΜΕΓΑΠΑΝΟΣ.»

Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§7ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1875 βλέπω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέχει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ Κεφ. γʹ. ἄρθρ. 9 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν λόγῳ ἐλλείψεως τῶν ἀναγκαίων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφός μου εἶχε τὴν καλωσύνην πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ διατάξῃ τὴν ἀποστολὴν τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοὐλάχιστον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ ἔγγραφα ταῦτα πρὸ ὀφθαλμῶν.

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀποταθῆτε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τότε θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Τραπέζης γεωργικῆς καὶ κτηματικῆς πίστεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λύονται δύο κυρίως ζητήματα· ἀ. τὸ ζήτημα περὶ διαθέσεως τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν μοναχῶν καὶ τοῦ κλήρου ἐν γένει, καὶ βʹ. τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης κτηματικῆς πίστεως. Κατὰ τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Κράτος 1927 μοναχοὶ διῃρημένοι εἰς 143 μονάς. Τὸ εἰσόδημα τῶν μονῶν τούτων κατὰ τοὺς προϋπολογισμούς των, ἀναβαίνει εἰς 1,622,157 περίπου δραχμῶν, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πρὸς συντήρησιν τῶν μοναχῶν· πλὴν ἀτυχῶς καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπαρκεῖ, διὰ τοῦτο αἱ μοναὶ ἐπεφορτίσθησαν μὲ χρέη 224,348 δραχμῶν. Ἐνομίσαμεν δὲ ὅτι καλλίτερον διατιθεμένη ἡ περιουσία αὕτη δύναται νὰ συντηρήσῃ τοὺς μοναχοὺς καὶ νὰ τοὺς εὐκολύνῃ νὰ ἀφιερωθῶσιν εἰς τὸ κύριον αὑτῶν καθῆκον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἡ σύστασις τῶν ἱερῶν μονῶν, καὶ δεύτερον νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ὡς πρὸς τὴν εὐπρεπῆ καὶ ἐπαρκῆ συντήρησιν τοῦ κλήρου ἐν γένει καὶ πρὸς ὑποστήριξιν καὶ διάδοσιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς παιδεύσεως, ὅτι ἡ περιουσία αὕτη συγχρόνως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς βάσις μιᾶς Τραπέζης κτηματικῆς πίστεως, ἀναγκαίας καὶ ὠφελίμου διὰ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος. Προτείνομεν λοιπὸν ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ περιουσία ἡ ἀκίνητος τῶν μονῶν αὐτῶν ἀπὸ τὰς μονάς, καὶ νὰ ἐκποιηθῇ, τὸ δὲ ἀντίτιμον νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν, πέντε ἑκατομμύρια ὡς κεφάλαιον μετοχικόν, τὸ δὲ περιπλέον ὡς δάνειον ἐπὶ τόκῳ 5% νὰ μένῃ ἀναπαλλοτρίωτον, καὶ ἡ πρόσοδος αὐτοῦ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν μοναχῶν πρῶτον καὶ κατόπιν εἰς μισθοδοσίαν τοῦ ἑτέρου κλήρου καὶ εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐκπαίδευσιν. Οὕτω τὰ μοναστήρια ὅλα συντηροῦνται· ἀλλὰ ἀντὶ νὰ συντηρῶνται διὰ τῆς περιουσίας των, αὕτη κατατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἀπὸ τοὺς τόκους οἱ μοναχοὶ μισθοδοτοῦνται, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οἱ κοινοὶ μοναχοὶ πρὸς 20 δρ. κατὰ μῆνα, εἰς τοὺς ἔχοντας κουρὰν 15 ἐτῶν προστίθενται δρ. 5, οἱ προηγούμενοι πρὸς 40 καὶ οἱ ἡγούμενοι πρὸς 60 δρ. Κατὰ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν, θέλει εἰσπράττεσθαι ἀρκετὸν ποσὸν ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ὅλαι αἱ ἀνάγκαι καὶ ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις. Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἤδη ὀφείλομεν νὰ συντηρήσωμεν ὅλους τοὺς ὑπάρχοντας μοναχούς, εἰς τὸ μέλλον θὰ κανονισθῶσι καὶ τὰ προσόντα καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν θελόντων νὰ γείνωσι μοναχοί. Ὡς σᾶς εἶπον, 5,000,000 λαμβάνεται ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῆς πωληθησομένης περιουσίας πρὸς σύστασιν Τραπέζης τῆς κτηματικῆς πίστεως, τὸ ὅλον δὲ μετοχικὸν κεφάλαιον προσδιορίζεται εἰς 12,000,000· τὰ 7,000,000 ἐλλείποντα διατίθενται ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ, ἐὰν θέλῃ νὰ λάβῃ μετοχάς. Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς εἰδοποιῶ ὅτι, εἴτε λάβῃ εἴτε δὲν λάβῃ μετοχὰς τὸ κοινόν, ἡ Τράπεζα εἶναι ἤδη συστημένη, διότι, κατὰ τὸν νόμον, ἀρκεῖ 3,000,000 νὰ καταβληθῶσιν εἰς μετρητὰ καὶ αἱ ἐργασίαι τῆς Τραπέζης ν’ ἀρχίσουν ἀμέσως· διότι μετὰ τὴν κατάθεσιν αὐτῶν αἱ Τράπεζαι ὀφείλουσι νὰ καταθέτωσι τὴν πρώτην τοῦ δανείου δόσιν, ἤτοι 5,250,000. Λοιπὸν ἡ σύστασις τῆς Τραπέζης ἀπὸ τοῦδε εἶναι ἐξησφαλισμένη, διότι ἀπὸ τοῦδε τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον δύναται νὰ καταθέσῃ 3,000,000 δραχμῶν καὶ δανειζόμενον τῇ ἐγγυήσει τοῦ δημοσίου. Κατὰ τὰς ὑποβαλλομένας συγχρόνως δύω συμβάσεις ἡ Ἐθνικὴ καὶ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ὀφείλουσι νὰ δανείσωσι τὴν Τράπεζαν τῆς κτηματικῆς πίστεως 15,000,000, ἡ μὲν Ἐθνικὴ 10,000,000 ἡ δὲ Ἰονικὴ 5,000,000 ἐπὶ τόκῳ 4% καὶ ἐπὶ χρεωλυσίῳ 1%. Τοιουτοτρόπως αἱ δύω Τράπεζαι προσφέρουσι δάνειον εἰς τὴν κτηματικὴν Τράπεζαν μὲ τόκον κατὰ 4,000,000 δραχμὰς ἐτησίως ἐλάσσονα τοῦ συνήθους τόκου· ἀντὶ δὲ τούτου αἱ τράπεζαι λαμβάνουσι παράτασιν προνομίου δι’ 25 ἀκόμη ἔτη ἑκάστη, ἀλλὰ διὰ τὴν παράτασιν αὐτὴν, ὡς εἴρηται, ὑποχρεοῦνται διὰ τὰ περιπλέον κέρδη, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἤθελον ἔχει μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου, ἀπὸ τὴν πλεονάζουσαν κυκλοφορίαν τῶν γραμματίων, ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τοῦ κέρδους, ὅπερ ὑποτίθεται ὅτι ἤθελον λαμβάνει κατὰ τὸ τέλος τοῦ προνομίου, ἀντὶ τοῦ ὁποίου προσφέρουσιν εἰς τὸ δημόσιον τὸ ἀνωτέρω δάνειον μὲ ἠλαττωμένον τόκον, νὰ πληρώνωσι προσέτι εἰς τὸ δημόσιον 2, λέγω, τοῖς ἑκατὸν· λ. χ. ἐὰν ἀπὸ τὰ περιπλέον γραμμάτια κερδήσωσιν ἓν ἑκατομμύριον, θὰ ἀποδίδωσιν εἰς τὸ δημόσιον 200 χιλ. δραχμάς· ἀλλὰ δὲν ἀπαλάττονται καὶ ἀπὸ τοὺς τυχὸν ἄλλους φόρους, τοὺς ὁποίους ἤθελεν ἐπιβάλλει τὸ δημόσιον εἰς ὅλους τοὺς τραπεζιτικὰς ἐνεργοῦντας ἐργασίας. Λοιπὸν, κατὰ τὰς νέας συμβάσεις, αἱ Τράπεζαι ὀφείλουν νὰ δανείζουν εἰς τὴν Τράπεζαν αὐτὴν 15 ἑκατομμύρια πρὸς 4%. Εἰς ἀμοιβὴν λαμβάνουν παράτασιν προνομίου ἐπὶ 25 ἔτη, ὑπόσχονται ὅμως, ὡς εἴρηται, ν’ ἀποδίδουν εἰς τὸ δημόσιον διὰ τὰ περιπλέον κέρδη, τὰ ἐκ τῆς περισσοτέρας κυκλοφορίας τῶν γραμματίων, 2%. Ἡ νέα Τράπεζα συνιστωμένη, ἀποκλειστικῶς θέλει δανείζει εἰς τοὺς κτηματίας, ἐπὶ ὑποθήκῃ κτημάτων, εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐπὶ γραμματίοις τριτεγγυημένοις μὲ τόκον 7%. Σπεύδω δὲ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ τόκου. Περὶ τοῦ τόκου ἐγένετο μεγάλη συζήτησις· ἰσχυρίζοντο πολλοὶ, ὅτι ὁ τόκος ἔπρεπε νὰ προσδιορισθῇ εἰς 8%· διότι τοιουτοτρόπως, ἐπειδὴ τὸ κέρδος τῆς Τραπέζης θέλει εἶσθαι οὐσιῶδες καὶ σπουδαῖον, θέλουν συῤῥεύσει τὰ κεφάλαια καὶ ἡ Τράπεζα θὰ προοδεύσῃ. Ἡμεῖς μετὰ σκέψεις ἀρκετὰς ἐνομίσαμεν, ὅτι ὁ τόκος πρὸς 8% εἶναι ὑπερβολικὸς, πρὸς 7% δὲ δύναται νὰ ᾖναι ὑποφερτὸς διὰ τὴν γεωργίαν, καὶ τόκος τοιοῦτος ἀρκετὸν κέρδος ἀφίνει εἰς τοὺς μετόχους, ὥστε νὰ συῤῥεύσουν κεφάλαια, διότι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, ἐὰν τῳόντι ἡ Τράπεζα πραγματοποιήσῃ ὅλα τὰ κεφάλαιά της, θέλει δίδει εἰς τοὺς μετόχους μέρισμα πλέον τῶν 9%. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν, ὅτι μέρισμα 9% εἶναι ἀρκετὸν ὥστε νὰ συῤῥεύσουν μετοχαί. Εἰς τοῦτο δὲν προσθέτομεν καὶ τὸ ἐκ τῶν κτηματογράφων προελευσόμενον μέγιστον κέρδος. Ἡ Τράπεζα, ἐὰν πιστεύσωμεν, ὅτι ὅλα θὰ βαδίσωσι κατ’ εὐχὴν, θὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν 27 ἑκατομμύρια· ἐὰν ὅμως δὲν παρουσιασθῶσιν ἀρκετοὶ μέτοχοι, θέλει ἀφεύκτως κυκλοφορήσει 20,000,000, διότι 15 ὀφείλουν αἱ Τράπεζαι νὰ δανείσουν, τὰ 5 τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, κατὰ τὸν νόμον· ἀφοῦ ἡ Τράπεζα δανείσῃ τὰ 20 αὐτὰ ἑκατομμύρια τὸ μεταλλικὸν, δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ κτηματόγραφα ὡρισμένου ποσοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ διαφορὰ τοῦ τόκου, ὃν θὰ πληρώνῃ, ἀπὸ τὸν τόκον τὸν ὁποῖον αὐτὴ θὰ λαμβάνῃ, θέλει εἶσθαι 1%, καὶ τὰ κτηματόγραφα θέλουν κυκλοφορεῖ πρὸς τόκον 6%. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, συμπληροῦται ὅλον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ καθιερώσῃ τὸ νομοσχέδιον. Πιστεύω ὅτι ἐὰν τύχῃ τῆς ἐπιψηφίσεώς σας, θέλει χορηγήσει εἰς τὸν τόπον εὐκολίας καὶ μέσα ἄφθονα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν ἀποτέλεσμα ταχὺ καὶ λίαν εὐάρεστον ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν καὶ τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας καὶ τῆς γεωπονίας καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ τόπου.

§11ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ γεωργοὶ θὰ δανείζωνται εἰς τὸ κτῆμά των;

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κτήματός των τὸ ἓν δέκατον μὲ τριτεγγυημένα συναλλάγματα.

§13ΔΟΥΜΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἔντιμον πρωθυπουργὸν, νὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν. Ἡ σύστασις τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης συνδέεται καὶ μὲ δύω συμβάσεις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς καὶ Ἰονικῆς. Περὶ μὲν τῆς Ἐθνικῆς δὲν ἔχω τι νὰ προσθέσω· ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας, θέλομεν συζητήσει τὴν σύμβασιν αὐτήν· ἐπὶ τῆς Ἰονικῆς ὅμως Τραπέζης κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν· ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1873 εἶχε κάμει δύω συμβάσεις μετὰ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, αἵτινες ἀπέβλεπον εἰς τὴν σύστασιν Τραπέζης ἐν τῇ πρώην Ἰονίῳ πολιτείᾳ, καὶ αἱ συμβάσεις ἐκεῖναι ὑφίστανται.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζητεῖται ἡ ἀκύρωσίς των ἤδη.

§15ΔΟΥΜΑΣ. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἤθελον.

§16ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἔχῃ ἔκθεσιν περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, παρακαλῶ νὰ προταχθοῦν εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὅσα ἐλέχθησαν.

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο ἡ κλήρωσις τῶν ἀναπληρωτικῶν δικαστῶν, συγχωρήσατέ μοι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἂν ἐγκρίνῃ νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγγελέων, οἵτινες θὰ λαμβάνωσιν ὁμοῦ μέρος.

§18ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴτε πάντες ὁμοῦ, εἴτε καὶ εἷς.

§19ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἷς δύναται ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ ὁλόκληρον τὴν κατηγορίαν; Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅτι πρέπει τρεῖς τοὐλάχιστον νὰ παρίστανται ἀπαραιτήτως διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς κατηγορίας· διότι θὰ εἴμεθα ἀνακόλουθοι, ἂν ἐκλέξαντες πέντε, ἀφίναμεν εἰς ἕνα μόνον.

§20ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα λύεται μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς ποιν. δικονομίας, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν. Ἂν οὐχὶ εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ εἰς τὰς βάσεις, ἡ εἰσαγγελικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἀδιαίρετος, δύναται νὰ ἀνατεθῇ καὶ εἰς τρεῖς καὶ εἰς τέσσαρας καὶ εἰς πέντε, καὶ ἐγκαίρως νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐντολήν της. Οἱ διορισθέντες εἰσαγγελεῖς δύνανται νὰ κανονίσωσι μεταξύ των πῶς θὰ παρασταθῶσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου· ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ ἀποφασίσῃ τίποτε ἐπὶ τούτου.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὰ πολυμελῆ δικαστήρια ὁ ὀργανισμὸς ἀπῄτησε τὴν παρουσίαν ἑνὸς εἰσαγγελέως καὶ ἑνὸς ἀντεισαγγελέως, ἡμεῖς διωρίσαμεν πέντε· πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀρκεῖ καὶ μόνον εἷς; Δὲν θὰ ἤμεθα συνεπεῖς. Ἡ εἰσαγγελία εἶναι ἀδιαίρετος, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν παρ’ ἑκάστῳ δικαστηρίῳ εἰσαγγελέων ἀποτελεῖ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν. Ἐγὼ προτείνω νὰ παρίστανται οὐχὶ ὀλιγώτεροι τῶν τριῶν.

§22ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡμεῖς διωρίσαμεν μίαν εἰσαγγελικὴν ἐπιτροπὴν ἀδιαίρετον· λοιπὸν εἴτε εἷς εἶναι, εἴτε τρεῖς, εἴτε τέσσαρες, εἴτε πέντε, ἀδιάφορον· οἱ πέντε θὰ κανονίσωσι τὴν ἐνέργειάν των.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰς γενομένας ἐξηγήσεις;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1875.

§26ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ πρῶτον ἡ πίστωσις διὰ τὰς 500,000 δραχμάς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ προταχθῇ ἡ πίστωσις.

§28ΖΩΧΙΟΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω περὶ τούτου. Δὲν θὰ προκαλέσω συζήτησιν. 105,000 δραχ. ἐπληρώθησαν ἀπὸ χρημάτων τὰ ὁποῖα ἀνεκαλύφθησαν ὡς ὁ θησαυρὸς τοῦ Κιαμήλμπεη. Ἀφοῦ δὲ εὑρήκαμεν 105 χιλ. δραχμὰς, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν 500,000 πίστωσιν, ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 105,000, αἵτινες ἐπληρώθησαν ἀπὸ κεφάλαιον ἄγνωστον.

§29ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον.

§30ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις διόλου γνῶσιν ὅτι ὑπῆρχον εἰς τὴν Τράπεζαν στρατιωτικὰ χρήματα, καὶ ἐξ αἴφνης εὑρέθησαν.

§31ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κατὰ πρῶτον παρηγγέλθησαν 120 ὅπλα διὰ δεῖγμα, μετὰ ταῦτα παρηγγέλθησαν ἄλλα 800, ἐξ ὧν κατεσκευάσθησαν 728, ἅτινα ἐλήφθησαν καὶ ἐπληρώθησαν. Ἀπέναντι δὲ τῆς παραγγελίας τῶν 5,000 ὅπλων, ἐμβάσθησαν 105,000 φράγκα ἐκ τῆς πιστώσεως, ἣν εἶχε χορηγήσει ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ ἔτος 1868. Ἐλπίζω αὔριον ἢ μεθαύριον νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λογαριασμοὺς, ἤδη ζητῶ τὰς 500 χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὰς 5 χιλιάδας τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν εἰς τὸ Βέλγιον καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει συμβόλαιον. Σήμερον ἔλαβον τηγεγράφημα τοῦ ὑπολοχαγοῦ κ. Καρατζᾶ, ἐπιτετραμμένου τὴν ἐπιστασίαν, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀναφέρει ὅτι ὁ μὴν πλησιάζει νὰ τελειώσῃ, καὶ ἂν δὲν τῷ δοθῇ πίστωσις διὰ τὴν δόσιν θὰ ἐπέλθωσιν διαμαρτυρήσεις. Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει· ἐγὼ οὔτε παρήγγειλα, οὔτε πληρωμὴν ἐνετειλάμην. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως 500,000 δραχμῶν δι’ ἀγορὰν ὅπλων ἐκ Βελγίου, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς βʹ. συζήτησιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1875 καὶ πρῶτον τὰ ἔσοδα. Ἀναγινώσκεται ὁ πίναξ τῶν ἐσόδων καὶ γίνεται δεκτὸς δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς· ΚΕΦΑΛ. Αʹ. Ἄμεσοι φόρον

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Ἔμμεσοι φόροι

ΚΕΦΑΛ. Γʹ. Δημόσια Καταστήματα

ΚΕΦΑΛ. Δʹ. Δημόσια Νομήματα καὶ Κτήματα

§33ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἐγένετο ἡ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ ἕνεκα τῶν δηλώσεων, εἰς τοὺς σταφιδῶνας καὶ ἀμπελῶνας;

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀπὸ τὰ 1872 παρῆλθε ἡ διετία. Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ κεφάλαια καὶ ἐγένοντο δεκτὰ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

ΚΕΦΑΛ. Εʹ. Ἐκποίησις Ἐθνικῶν Κτημάτων.

ΚΕΦΑΛ. ΣΤʹ. Διάφορα εἰσοδήματα.

ΚΕΦΑΛ. Ζʹ. Ἐκκλησιαστικὰ Εἰσοδήματα.

ΚΕΦΑΛ. Ηʹ. Ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

§35ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ὀγδόου, «ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων» παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν τὸ ποσὸν τῶν 1,100,000 δὲν ᾖναι ὑπερβολικὸν σχετικῶς πρὸς τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνεκα τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἐπλήρωσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὰς 300,000 δραχμῶν, μὲ τὰς ὁποίας ἦτο χρεωμένη δι’ ἀγορὰν γεννημάτων πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἑπομένως καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν κατελογίσθη εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις· ἄλλως, δὲν ἤθελον εἰσπραχθῆ πλέον τῶν 700,000 ἢ 800,000. Κατόπιν ἐγένετο δεκτὸν τὸ Κεφάλ. 9 τοῦ πίνακος τῶν ἐσόδων ἔχον ὡς ἑξῆς· «ΚΕΦ. Θʹ. Καθυστεροῦντα παρελθουσῶν χρήσεων.

Ἄρθρ. 1. Καθυστερ. ἔσοδα τῶν χρήσ. 1854–1858 ·······

2. Καθυστερ. ἔξοδα τῆς χρήσεως 1853 καὶ

τῶν πρὸ αὐτῆς ······························· 10,000».

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τῶν ἐσόδων. Ἐνταῦθα ἀνεγνώσθη ὁ νόμος περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐγένετο δεκτὸς κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1875 ὑπολογίζονται εἰς δραχ. τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια, διακοσίας τριάκοντα ἐννέα χιλιάδας, διακοσίας, ἀριθ. 35,239,200, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως 1875 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων». Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. Ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§38ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι, ἅμα ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι δὲν ἐπεθύμουν ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ ματαίῳ τὴν Βουλὴν, ἂν καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ ἔσοδα εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἐπέρχεται καμμία ζημία εἰς τὸ δημόσιον. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἐξόδων, καθότι εἴτε διότι ἠσθένουν, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον δὲν εὐηρεστήθη ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ νὰ μὲ καλέσῃ ἐγκαίρως, ὅπως δώσω πληροφορίας τινὰς καθὰ ἁρμόδιος, αἵτινες ἤθελον φωτίσει πολὺ αὐτὴν εἰς τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεώς της καὶ δὲν ἤθελε μεμφθῆ δαπάνας, αἵτινες ἐγένοντο καὶ ἐδαπανήθησαν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καθαρῶς. Ὅταν, κύριοι, ἡμεῖς ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εὕρομεν τὰ πράγματα εἰς ἔκρυθμον κατάστασιν, διότι ἡ παροῦσα Βουλὴ, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἦλθε μέχρι σήμερον, εἰς τὴν ῥύθμισιν αὐτῶν καταγίνεται, τοῦτο καὶ μόνον ἐξετάζει. Ἦλθον, κύριοι, εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ μέσῳ τῶν δημοπρασιῶν καὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν ἐγγείων φόρων, ἐν τῷ μέσῳ τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν ζώων. Ἐπρόκειντο αἱ ἐκλογαί· ἀνάγκη ἦτο τὸ πλεῖστον τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν νὰ μετατεθῇ ἀπὸ τὰς θέσεις, διότι τοῦτο ἀπῄτει ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ πολιτικὴ, τὰ ὄργανα τοῦ παρελθόντος νὰ παυθῶσιν, ἢ νὰ λείψωσιν ἀπὸ τοὺς τόπους ἔνθα ἄφησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἀναμνήσεις κακὰς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἀπῄτουν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν ἐποπτείαν καὶ αὐστηρὰν προσοχὴν πρὸς ἀκριβῆ βεβαίωσιν τῶν φόρων. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις, ὅτε ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐνώπιόν μου δὲν εἶχον βέβαια προϋπολογισμὸν, ὅστις νὰ μοὶ χρησιμεύσῃ ὡς γνώμων εἰς τὴν διοίκησιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι, ὅτι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ἐμπείρων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διευθύνωσι τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὤφειλον νὰ καταγίνω περισσότερον καὶ μετὰ πλειοτέρας ἐπιμελείας καὶ δραστηριότητος νὰ προσενεχθῶ εἰς τὸ νὰ βεβαιωθῶσιν ἀκριβέστερον καὶ αὐστηρότερον τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου. Καὶ κατὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπέτυχον πληρέστατα καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ νῦν ἐντίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημοπρασιῶν, τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων θὰ σᾶς εἴπωσι κατὰ πόσον ἐπεμελήθην αὐστηρῶς τὰ δημόσια συμφέροντα. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἤμην ἠναγκασμένος νὰ παραδεχθῶ τὸ 7% ἀντὶ τοῦ 9%, τὸ μὲν, διότι πολλαὶ δημοπρασίαι ἐπερατοῦντο καθ’ ἣν ἀνανελάμβανον τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου ὡς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, τὸ δὲ, διότι αὐτὴ ἦτο καὶ ἡ γνώμη ἡμῶν, ὅτι ἡ γεωργία ἔπρεπε νὰ ἀνακουφισθῇ, καὶ χαίρω, ὅτι αὐτὴ σήμερον εἶναι ἡ ἰδέα ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημοπρασιῶν θέλουν καταδείξει τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Κατὰ τὸ 1873 τὸ ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὸ 1875 ἐγένετο ἡ φορολογία πρὸς 8%, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῶν δημοπρασιῶν ὑπῆρξεν 1,306,178 κοιλά. Κατὰ τὸ 74, καθ’ ὃ ἦτο 9%, τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο 1,179,101 κοιλὰ, κατὰ τὸ 1875, καθ’ ὃ ἦτο 7% τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε 1,032,000 κοιλά. Πρέπει δὲ ν’ ἀναλογισθῆτε, ὅτι εἰς τὸ 1874 ὑπῆρχεν ἐλάττωσις προελθοῦσα ἐκ τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν τῶν ὁποίων κατετέθη μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διετίας τὸ ἀντίτιμον, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας, διὰ τοῦτο τὸ ποσὸν φαίνεται ὀλιγώτερον σχετικῶς πρὸς τὸ τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Ἡ ἐπαύξησις ὅμως τοῦ 1% πλέον ὤφειλε ν’ ἀναπληρώσῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔδωσε τὸ 1873, ἀλλὰ δὲν τὰ ἔδωσε, καὶ ὅμως τὸ 75 τὰ ἔδωσε πληρέστατα. Ἄν τις προσθέσῃ τὰ 2|7 ἐπὶ τῶν 1.031,000 κοιλῶν, ἤτοι 294,666 χιλ. ἤθελον ἔχει 1,325,666 κοιλά· ἀλλὰ κατὰ τὸ 1875 ἐδηλώθησαν.... ἐπληρώθησαν στρέμματα γαιῶν ἐθνικῶν 375 χιλ. καὶ ἐπὶ 375,000 στρεμμάτων δὲν ἐλήφθη φόρος ἐπικαρπίας, καὶ πρέπει νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ὅλαι αἱ γαῖαι αὗται ἦσαν ἐσπαρμέναι, διότι δὲν πληρώνουν οἱ γεωργοὶ παρὰ μόνον διὰ τὰς γαίας, τὰς ὁποίας ἔχουν ἐσπαρμένας, ὅπως ἀποφύγωσι τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐποπτεία καὶ ἡ διοίκησις κατὰ τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς σπουδαίου φόρου, τῆς ἐπικαρπίας, ἐγένετο ὅσον τὸ δυνατὸν αὐστηρότερον, καὶ κατὰ πόσον ἐπιφυλάξαμεν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συνέβησαν ἔξοδά τινα, ταῦτα ὅμως δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀποφύγωμεν, ἦσαν ἀναπόφευκτα ἀναλόγως τῶν μέσων, ἅτινα εἴχομεν, καὶ ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤλθομεν, ταῦτα ὅμως, καὶ περὶ ὧν ποιεῖται μνεία ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντα ἀπέναντι τῆς ἀκριβοῦς βεβαιώσεως ἑνὸς τοιούτου, φόρου τῆς ἐπικαρπίας. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ φόρον τὸν ἔτι σπουδαιότερον, τὸν τελωνιακόν· ὁ φόρος οὗτος ὁ ψηφισθεὶς πρὸ ὀλίγου ἀνέβη κατὰ τὸ 1875 εἰς 12,300,000, ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι θὰ φθάσῃ εἰς 12,500,000, καὶ πέπεισμαι ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ πεποίθησίς μου. Κατὰ τὸ 1874 τὰ τελωνειακὰ εἰσοδήματα ἀνήρχοντο εἰς 10,750,000, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν συμπεριελαμβάνετο καὶ τῆς ὁδοποιΐας, ὅστις ἐφέτος δὲν ὑπῆρχεν καὶ ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 1,075,000· ἀφαιρουμένων τούτων, μένουν 9,685,000 διὰ τὰ τελωνιακὰ εἰσοδήματα τοῦ 1874· ποία ἡ διαφορὰ τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνείων τοῦ 74 ἀπὸ τοῦ 75; 2,815,000, Αὐτὸ, κύριοι, κατωρθώσαμεν διὰ τῆς αὐστηρᾶς καὶ ἀγρύπνου διοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἐτηρήσαμεν. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ἓν κονδύλιον ἐξόδων, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἐκάμετε εἰς δαπάνην τῶν ἐκτάκτων τελωνοφυλάκων. Ναὶ, κύριοι, δὲν ἀρνοῦμαι, οὔτε θέλω προσφύγει εἰς τὰ μέσα εἰς τὰ ὁποῖα προσέφυγον ἄλλοι, ὅτε τὴν παραμονὴν τῆς ἐξόδου των ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου ἔπαυον τοὺς ἐκτάκτους τελωνοφύλακας ὅπως μὴ εὑρεθῶσι καὶ κατηγορηθῶσιν. Ἐγὼ λέγω τοῦτο ὅτι τοὺς ἐδιώρισα, διότι τὸ ἀπῄτουν τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας, δὲν τοὺς ἔπαυσα διὰ νὰ μὴ τοὺς εὕρῃ ὁ διάδοχός μου, διότι τοὺς διώρισα, οὐχὶ τῇ συστάσει κἀνενὸς, ἀλλὰ τῇ συστάσει τῆς ὑπηρεσίας. Θέλω σᾶς ἀποδείξει αὐτὴν τὴν στιγμὴν δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον εἰς τὸν τόπον μας ἔχει ἐγείρει κεφαλὴν θρασεῖαν, καὶ ὅτι ὀφείλομεν σπουδαίως νὰ καταγινώμεθα εἰς τὸ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξαλείψωμεν τὸ κακὸν αὐτό. Οἱ ὑπουργοὶ ὅλοι ἐργάζονται μετὰ προθυμίας καὶ οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ τελῶναι· ἀλλ’ εἶναι πολὺ φυσικὸν οἱ κερδοσκόποι νὰ εὑρίσκουν ἄπειρα μέσα εἰς τὸ νὰ ἐξαπατήσουν τὸν πλέον ὀξυδερκῆ ὀφθαλμὸν καὶ τὸν πλέον ἔμπειρον τῶν ἀνθρώπων, ὅπως κατορθώσουν τὸ λαθρεμπόριον· καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ δασμολογίου τὸ ὁποῖον ἔχω ἐνταῦθα, αἵτινες οὐδένα δισταγμὸν θ’ ἀφήσουν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου. Ἐν τῷ δασμολογίῳ ἔχω τὸ ποσὸν τῶν διαφόρων ἐμπορευμάτων τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται, τὸ ἔχω δὲ ἐξηγμένον ἀπὸ τοὺς πίνακας τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως, μαζῆ μὲ τοὺς τελώνας τοὺς ὁποίους μετεκαλέσαμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅπως ἐργασθῶμεν ἐπὶ τοῦ τελωνειακοῦ κλάδου. Θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἰσάγονται τρία ἑκατομμύρια πεντακόσιαι χιλιάδες ὀκάδες ζακχάρεως· θέλετε ἰδεῖ εἰς τὸν καφφὲν ὅτι εἰσάγονται 2,200,000 ὀκάδες. Διὰ νὰ δαπανηθῇ 2,200,000 ὀκάδες καφφὲς, πόση ζάκχαρις χρειάζεται; Βεβαίως, κύριοι, μία ὀκὰ καφφὲς κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἀπαιτεῖ δύω ὀκάδες ζακχάρεως, λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν 4,400,000 ζάχαρι, ἀλλ’ ἔχομεν 3,500,000. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι διὰ νὰ ἐξοδευθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα 2,200,000 ὀκάδες καφφὲς, τοὐλάχιστον, κύριοι, ἀπαιτεῖται 300,000 ὀκάδες κριθὴ, διότι εἰς πλεῖστα τῶν καφφεπωλείων οὕτω δίδεται ὁ καφφές· θὰ ἔχετε τότε 5,000,000 ὀκάδες ζακχάρεως, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ καφφὲ, ὑπολογίζοντες ὅτι οὐδὲν λαθρεμπόριον γίνεται ἐπὶ τοῦ καφφὲ, καθόσον ὡς γνωρίζετε, ὁ καφφὲς ἀπὸ τὸ παλάτιον τοῦ Βασιλέως ἕως τῆς καλύβης τοῦ βλαχοποιμένος εἶναι ἤδη εἰσηγμένος, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο, εἶναι σημειωμένον μόνον 3,500,000 ζακχάρεως. Πόσον δὲ ἀπαιτεῖται δι’ ὅλας τὰς λοιπὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὴν Ἐπικράτειαν; ἄλλα 3,000,000 τοὐλάχιστον. Πρὸς πόσα λεπτὰ πληρόνει ἡ ὀκά; πρὸς εἴκοσι πέντε. Λοιπὸν ἔχομεν 4,000,000 ὀκάδων λαθρεμπόριον τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει 1 ἑκατομμύριον. Ἀπὸ ἓν ἄρθρον λοιπὸν τοῦ δασμολογίου ἔχομεν 1,000,000, φανταστῆτε ποῦ εὑρισκόμεθα, καὶ παρακαλῶ ἐκείνους οἵτινες ἔχουν ἀντιῤῥήσεις νὰ τὰς φέρουν. Θὰ ἔλθω, κύριοι, εἰς ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ὑποπίπτει εἰς τὰς αἰσθήσεις μας καὶ δυνάμεθα εὐκόλως νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Παρετήρησα, κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον τῶν μεταξωτῶν φορεμάτων, ἔχομεν μεταξωτὰ μαῦρα καὶ χρωματιστὰ, πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς τὴν Ἐπικράτειαν; 2,874 ὀκάδες· ἀπαιτεῖται δὲ δι’ ἑκάστην ὀκὰν, ἀναλόγως τοῦ ὑφάσματος τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, ἂν ᾖναι χονδρὸν 15 πήχεις, ἂν δὲ ψιλώτερον 20 πήχεις. Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ὅλα τὰ εἰσαγόμενα ὑφάσματα εἶναι καὶ ψιλώτερα· ἔχομεν λοιπὸν τοὐλάχιστον 2,874 φουστάνια μὲ ὅλην τὴν οἰκονομίαν διὰ νὰ γείνῃ καὶ χωριάτικο, καθόσον ἀπαιτεῖται 35 καὶ 40 πήχεις δι’ ἓν φουστάνι τῶν Ἀθηνῶν. Σήμερον, κύριοι, τὸ μεταξωτὸν εἶναι κοινὸν φόρεμα, οὐδεμία νύμφη σήμερον γίνεται καὶ ἐν τῇ Στερεᾷ καὶ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καὶ εἰς τὰς νήσους, χωρὶς νὰ φορῇ φόρεμα μεταξωτόν, ἔχομεν τὰς μεγαλοπόλεις τῶν Ἀθηνῶν, Πατρῶν, Σύρου, Κερκύρας, Ναυπλίου, Καλαμῶν καὶ τόσας ἄλλας, αἵτινες ἐξοδεύουν μεταξωτά· βεβαίως δὲν εἶναι προσδιωρισμένον ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ καθόλου μὴ βέβαιον ὅτι ἀπαιτοῦνται πολλά. Ἐξήτασα τὴν στατιστικὴν καὶ εὑρίσκω ὅτι κατὰ τὰ 1870, 1871 καὶ 1872 οἱ γάμοι εἰς τὴν ἐπικράτειαν ἀνήρχοντο εἰς 9 χιλιάδας, παραδέχομαι ὅτι οἱ τρεῖς χιλιάδες φοροῦν φουστάνια μεταξωτά. Λοιπὸν ἰδοὺ ὅτι ἐδαπανήθησαν τὰ μεταξωτά, τὰ ὁποῖα φαίνονται εἰς τοὺς πίνακας τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως· πῶς οἰκονομεῖται λοιπὸν ὅλον τὸ ὡραῖον φῦλον ὅλων τῶν μεγαλοπόλεων, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς προεῖπον; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐφείλκυσαν τὴν προσοχήν μου ἐπὶ τοῦ κλάδου αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ κλάδου αὐτοῦ προητοίμασα νομοσχέδια, καὶ αὐτὰ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παραδώσω εἰς τὸν εὐγενῆ διάδοχόν μου κύριον Σωτηρόπουλον, νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου μετεῤῥύθμισα τοὺς δύω τελωνειακοὺς νόμους τοῦ 1843 καὶ 1861, καὶ τοὺς ἑνόνω εἰς ἕνα νόμον διὰ τοῦ ὁποίου πληρῶ ὅλας τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι πληροῦνται σήμερον δι’ ὑπουργικῶν ἐγκυκλίων καὶ διαταγῶν, μεταβάλλω κατὰ τὰ πλεῖστα τὸ σύστημα τὸ τελωνειακόν. Ἔφερον, κύριοι, ἀκόμη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωσα προσόντα εἰς τοὺς τελωνοφύλακας, ηὔξησα δὲ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν κατὰ 80 τελωνοφύλακας, 24 δεκάρχας καὶ προσέθηκα 9 ἑξηκοντάρχας. Εἰς τὸ νομοσχέδιόν μου προστίθενται 10 ἀτμάκατοι διὰ τὴν περιπολίαν τῶν ἀκτῶν· τοὺς τελωνοφύλακας τοὺς θέλω νὰ ᾖναι στρατιωτικοὶ, καὶ διὰ τῆς ἱκανότητος τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς τῶν τελωνοφυλάκων ἤθελον κατὰ πολὺ ἐμποδίσει τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον τῷ ὄντι ἤγειρε θρασεῖαν κεφαλὴν εἰς τὸν τόπον μας. Διὰ τῶν ποινῶν τοῦ λαθρεμπορίου δὲν ἤθελον νὰ ἐπωφεληθῇ τὸ δημόσιον, εἰμὴ μόνον τὸν καθαρὸν φόρον, τὰ δὲ ἀντίποινα νὰ δίδωνται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν τελωνοφυλάκων, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σύνταξιν αὐτῶν τῶν ἰδίων· καὶ οὕτω συνέδεσα τὴν τύχην καὶ τὸ μέλλον τῶν τελωνοφυλάκων μὲ τὴν ἀνακάλυψιν τῶν λαθρεμπορίων. Ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ὁρμώμενος προσέθεσα αὐτὴν τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν. Μὴ νομίσητε, κύριοι, ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ αὐξήσητε τὰ εἰσοδήματα τῆς Ἐπικρατείας, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ αὐξήσητε τὰ ἔξοδα· ἀλλὰ παρατηρήσατε τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἶναι ἐλάχιστα, ἀπέναντι τόσῳ μεγάλων ἐσόδων βεβαιωθέντων. Ὅταν ἤλθομεν κατὰ τὸ 1875, ἀκόμη δὲν ἦσαν δημοσιευμένοι οἱ πίνακες τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως τοῦ 1872 καὶ 1873, καὶ ὅταν κατὰ τὸ 1875 δὲν ἦσαν δημοσιευμένοι οἱ πίνακες τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως τοῦ 1872 καὶ 1873, τί σᾶς ὠφελοῦν; δὲν σᾶς ὠφελοῦν τίποτε. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην καὶ ἔστειλα ἐκτάκτους βοηθοὺς εἰς τὰ τελωνεῖα καὶ κατώρθωσα νὰ στέλλουν μηνιαίως τοὺς πίνακας τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως καὶ νὰ δημοσιεύωνται· καὶ ἀποδεικνύει, κύριοι, τοῦτο τὴν πρόοδον καὶ τὴν προαγωγὴν εἰς τὸν πολιτισμὸν τοῦ ἔθνους. Ὑπεβλήθημεν εἰς μίαν δαπάνην, ἀλλ’ εἰς μίαν δαπάνην ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, εἰς μίαν δαπάνην ἀναγκαιοτάτην, εἰς δαπάνην εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται ὅλα τὰ πολιτισμένα ἔθνη. Εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τριμηνίαν δημοσιεύεται ὁ πίναξ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν μηνιαίως ὁ φοβερὸς αὐτὸς πίναξ. Ἐὰν νομίσετε, κύριοι, ὅτι αὐτὸ δὲν ἦτον ἀναγκαῖον, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὑπαχθῶ εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι ἐχρησίμευσαν εἰς βεβαίωσιν φόρων εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἦσαν ἐκτεθειμένα, ἐκλογὰς εἴχομεν· παράπονα δεξιὰ, παράπονα ἀριστερὰ, ἐπρόσθεσα τοὺς ἐκτάκτους τελωνοφύλακας, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ ἐξακριβωθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὰ εἰσοδήματα τοῦ δημοσίου, καὶ κατὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας σᾶς ἔκαμα, βλέπετε ὅτι προκύπτει διαφορὰ μιλλιουνίων· ἔχω δὲ πληρεστάτην πεποίθησιν ὅτι τὰ εἰσοδήματα τὰ τελωνιακὰ θέλουσιν αὐξήσει τὸν ά. χρόνον κατὰ 4,000,000, ἂν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως τῆς 27 Ἀπριλίου, διότι, κύριοι, δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἄρθρον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ ἄπειρα ἄρθρα τῶν ἐμπορευμάτων τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὸν τόπον μας, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἰσέρχεται καὶ λαθρεμπορικῶς. Κατὰ τὸ ὀλίγον διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον διηύθυνα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἠπόρησα μὲ τὴν ὀξυδέρκειαν τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἱκανοὶ περὶ τὸ λαθρεμπόριον. Καὶ, κύριοι, διὰ τῆς ἐμμονῆς μας εἰς τὸ ἐνεστὼς σύστημα θέλομεν ἀποθαῤῥύνει τοὺς τιμίους ἐμπόρους, διότι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς ἐμπόρους τοὺς ἐπιτηδείους εἰς τὴν λαθρεμπορίαν. Δὲν ἔχω, κύριοι, νὰ σᾶς προσθέσω τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον· ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἔκαμε λόγον περὶ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ, ὤφειλον ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἔλθω νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πῶς τὰ πράγματα ἔχουν, καὶ διὰ ποῖον λόγον ἐγένοντο αὐταὶ αἱ δαπάναι αἱ ἔκτακτοι· σᾶς εἶπον λοιπὸν αὐτὰ καὶ σᾶς τὰ εἶπον μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινίας, καὶ τὰ πράγματα καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἐπέστεψαν τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου καὶ διὰ τοῦτο κατέρχομαι.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι εἰς τὴν κατὰ χρηματικὸν ποσὸν σύγκρισιν τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ 1874 καὶ 1875 μίαν ἄλλην διαφοράν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνεφέρατε κατ’ εἶδος.

§40ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἔχω μάλιστα κατ’ εἶδος.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὰ 1874 ὑπελογίσθη εἰς 10,400,000, εἰς δὲ τὸ 1875 εἰς 8,600,000.

§42Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπολογίσει εἰς 9,800,000 τὸ ἔτος 1874. Λέγετε ὅτι ἔχει 10,400,000.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατὰ τὸν ἀπολογισμόν, τὸν ὁποῖον μᾶς παρουσιάζετε.

§44Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ συλλογισθῆτε ὅτι ἐλλείπει ἐφέτος ὁ φόρος τῆς ὁδοποιΐας, καὶ οὗτος εἶναι ἓν ἑκατομμύριον.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, 700 χιλιάδες περίπου.

§46Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεύτερον, τὸ 1874 ἐκτὸς τοῦ φόρου τῆς ὁδοποιΐας ἔχομεν ἀκόμη καὶ 1%, καὶ διὰ τοῦτο....

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, διότι καὶ μὲ ὅλα ταῦτα ἡ διαφορὰ εἶναι δύω ἑκατομμυρίων περίπου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς κεφάλαια δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα, ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου 5 «ἀποζημίωσις βουλευτῶν» ἡ ἐπιτροπὴ, ἐκ τῆς αἰτουμένης πιστώσεως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, παμψηφεὶ μὲν γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν κατὰ τὸν ἀρτίως ψηφισθέντα εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς τῆς ἐνεστώσης συνόδου δραχ. 500,000, ἐπὶ δὲ τῶν πληρωθέντων εἰς ἀποζημιώσεις βουλευτῶν καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον δραχ. 170,800, γνωμοδοτεῖ μὲν ὅπως ἐξ αὐτῶν ἐγκριθῶσι δραχ. 2,800 δαπανηθεῖσαι εἰς διάφορα ἔξοδα τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς, τῶν δὲ ὑπολοίπων δραχ. 168,000 προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἀπάλειψιν, ἐπιφυλασσομένη νὰ γνωμοδοτήσῃ περὶ αὐτοῦ μετὰ προηγηθησομένην ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπῆς, τῶν ἀποτελούντων τὴν μειονοψηφίαν προτεινόντων, ἄλλων μὲν, ὅπως ψηφισθῶσιν ἀπὸ τοῦδε ἀνὰ 500 δραχ. εἰς ἔξοδα προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου μόνον τῶν ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης διαμενόντων βουλευτῶν, οὐχὶ δὲ καὶ τῶν ἐνταῦθα κατοικούντων, ἄλλων δ’ ἐξ αὐτῶν ὅπως ψηφισθῇ ποσὸν ἀνάλογον πρὸς πληρωμὴν τῶν τε προσελθόντων καὶ διαμαρτυρηθέντων βουλευτῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς κατοικίας των, ἀνὰ δραχμὰς 750 πρὸς ἕκαστον.

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐνταῦθα δέον νὰ γείνῃ προσθήκη ἐκ δραχ. 8. χιλιάδων δι’ ἔξοδα τῆς διακοσμήσεως τοῦ βουλευτηρίου, διὰ τὰ ὁποῖα ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. προέδρου καὶ ἐξεδόθη τὸ ἀνῆκον χρηματικὸν ἔνταλμα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε μίαν ἄλλην ἀναφοράν.

§52ΤΙΝΕΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ προέδρου τοῦ Λογιστικοῦ. (Ἀναγινώσκεται). Πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ὅτι συνεπείᾳ τῆς ὑμετέρας προσκλήσεως ὁ πρώην ταμίας τῆς Βουλῆς κύριος Χρ. Κατσικογιάννης παρέδωκεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω τὸν λογαριασμὸν τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τῆς Βουλῆς τοῦ 1875 μετὰ τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὸν στοιχείων. Κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦτον ἐμφαίνεται ὅτι παρέλαβεν ἐκ τοῦ κεντρικοῦ ταμείου δραχμὰς 170,800, ἐξ ὧν ἐδαπάνησε 151, 525,20. Καὶ μένει ὑπόλοιπον 19,274,80. Τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο διὰ τῆς πρὸς ἐμὲ ἀναφορᾶς του ὁμολογεῖ ὅτι ἔχει εἰς χεῖράς του καὶ ἀναμένει νὰ διαταχθῇ ποῦ πρέπει νὰ τὸ καταθέσῃ. Τοῦτο ἀνακοινῶν ὑμῖν, κ. πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὸν εἰρημένον διαχειριστὴν κ. Χρ. Κατσικογιάννην ἵνα τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 19,274 80|00 καταθέσῃ εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον καὶ λάβῃ τὸ ἀνῆκον γραμμάτιον ἐπιστροφῆς χρημάτων, ὅπερ θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ εἰρημένου ἀπολογισμοῦ νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος τοῦ ὑπολόγου τούτου, ἂν ὑπάρχουν εἰς χεῖράς του καὶ ἄλλα χρηματικὰ ποσά.

Ὁ πρόεδρος

Γ. ΛΑΠΑΣ.»

§54ΜΠΟΥΤΟΣ. Δύω λέξεις. Νομίζω, κύριοι βουλευταὶ, εὔθετον τὸν καιρὸν διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν τῆς ἐκτάκτου συνόδου· εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς παρεδόθησαν τὰ ἔγγραφα τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προέβη εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἐγγράφων τῆς ὅλης διαχειρίσεως, διότι δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐκτάκτου συνόδου. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι κατὰ τὴν ἔκτακτον ἐκείνην σύνοδον ἡ Βουλὴ συνέταξε καὶ ἐψήφισε ἕνα προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἔξοδα τῆς ἐκτάκτου συνόδου ἀνέρχονται εἰς 170,800· ἀλλ’ ἐπίσης γνωρίζετε ὅτι τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἠκυρώθησαν, κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς οὐδεμίαν ἐργασίαν πρὶν ἢ ἐκ τῶν προτέρων κανονισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης τῆς ἐκτάκτου συνόδου, τουτέστι τόσον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν καθὼς καὶ διὰ τὰ λοιπὰ ἔξοδα. Ἐνόμισα λοιπὸν εὔθετον τὸν καιρὸν νὰ ὑποβάλω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τοῦτο, καθόσον ὡς βλέπετε ζητεῖται διὰ μὲν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1875 πίστωσις 670,800, τοὐτέστι 500,000, διὰ τὴν παροῦσαν καὶ 170,800 διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον, διὰ δὲ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, προτείνεται μὲν ἡ παραδοχὴ τῆς δαπάνης ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν σύνοδον, γνωμοδοτεῖται δὲ ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς ὅλης δαπάνης τῆς ἐκτάκτου συνόδου· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ νὰ κάμῃ οὐδεμίαν ἐξέτασιν ἀφοῦ δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της προϋπολογισμόν, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον καθόσον αἱ δαπάναι τῆς ἐκτάκτου συνόδου εἶναι ὡρισμέναι ὡς ἑξῆς· 93 βουλευταί, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ὑπουργῶν, ἔλαβον ἕκαστος ἀνὰ 1500, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 139 χιλιάδας καὶ 500, τρεῖς δὲ βουλευταὶ τῆς Κορινθίας, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐπρόφθασεν νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν σύνοδον τοῦ 1874, ἐπληρώθησαν δραχ. 6 χιλιάδας, τουτέστι ἐπληρώθησαν ἀποζημίωσιν βουλευτικήν, καὶ τοι μὴ ὁρκισθέντες νομίμως μὴ ἐκπληρώσαντες καθήκοντα βουλευτοῦ. Ἐπληρώθη ὁ βουλευτὴς Νέων Ψαρῶν Βαλαβάνης δι’ ἀποζημίωσίν του τῆς ἐκτάκτου συνόδου τοῦ ἔτους 1866 δραχμὰς 1500. Τὰ ποσὰ λοιπὸν αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα ἀνέρχονται εἰς 146,000 δραχμάς. Πλὴν τοῦ ποσοῦ τούτου ἐδαπανήθησαν 6,552 δραχ. καὶ 80|00 διὰ γραφικὰ ἔξοδα, διὰ τυπωτικὰ νομοσχεδίων, δι’ ἅμαξαν καὶ παράστασιν τοῦ προεδρείου τῆς Βουλῆς κτλ. ὥστε ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ, νομίζω, ὅτι πρέπει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἐὰν δέχεται τὴν δαπάνην αὐτὴν ἢ δὲν δέχεται, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεώς της ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου. Κατόπιν τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερον, ὁ ταμίας τῆς Βουλῆς βουλευτὴς Κ. Κατσικογιάννης ὡμολόγησε δι’ ἐγγράφου του, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνεγνώσθη, ὅτι ἔχει εἰς χεῖράς του δραχμὰς 19,525, τὰς ὁποίας καὶ παρηγγέλθη νὰ ταταθέσῃ εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον.

§55ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπληρώθησαν καὶ οἱ ἀξιωματικοί;

§56ΣΟΥΤΣΟΣ ΚΑΙ Μ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις.

§57ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐπληρώθησαν 93 βουλευταὶ ἀνεξαιρέτως.

§58ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. 92 ἦσαν ὅλοι.

§59ΜΠΟΥΤΟΣ. 93 ἐπληρώθησαν, συμπεριλαμβανομένων, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ τῶν ὑπουργῶν, καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ αὐθωρεὶ συνεζητήθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§60ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἐξηκριβώθη ἐὰν οἱ ὑπουργοὶ αὐτοὶ ἔλαβαν συγχρόνως καὶ τὸν μισθὸν ὡς ὑπουργοὶ καὶ τὴν ἀποζημίωσιν;

§61ΜΠΟΥΤΟΣ. Αὐτὴ ἡ ἐρώτησις εἶναι τῷ ὄντι περίεργος· ἀφοῦ οἱ ὑπουργοὶ ἔλαβον τὴν ἀποζημίωσίν των ὡς βουλευταί, ἦτο δυνατὸν νὰ παραιτήσωσι τὴν μισθοδοσίαν των ὡς ὑπουργοί;

§62ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκτάκτου συνόδου. Ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ἐκλήθη κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον, ἐκλήθη νομίμως, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ὅσοι λοιπὸν τῶν βουλευτῶν ἦλθον εἰς Ἀθήνας, αὐτοὶ βεβαίως δικαιοῦνται μιᾶς ἀποζημιώσεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον 75 οἱ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των βουλευταὶ λαμβάνουν εἰς τὰς τακτικὰς συνόδους δρ. 2,000, ὅσοι δὲ λαμβάνουν μέρος εἰς ἐκτάκτους συνόδους πληρόνονται μόνον τὰ ἔξοδα τῆς ἀνόδου καὶ τῆς καθόδου. Τώρα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἦλθαν ἐνταῦθα συνεπεία τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος περὶ ἐκτάκτου συνόδου, ἐξεπλήρωσαν τὰ καθήκοντά των. Καθ’ ἡμᾶς, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, δὲν ἐξεπλήρωσαν οὐδεμίαν ἐργασίαν, κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἄξιοι οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως εἰμὴ τῶν ἐξόδων τῆς ἀνόδου καὶ καθόδου· ἄλλως τε ὁσάκις γίνεται ἔκτακτος σύνοδος, αἱ Κυβερνήσεις ἐπλήρωναν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 1,500 δραχμάς, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἀπεφάσισε παρανόμως νὰ δοθῶσι 1500 δραχμαὶ, αἵτινες καὶ ἐπληρώθησαν, ἡ δὲ πληρωμὴ ἐγένετο παρανόμως, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν ἐψηφίσθη ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ. Προτείνω λοιπὸν νὰ δοθῶσιν εἰς ἕκαστον βουλευτὴν ἀφιχθέντα ἐνταῦθα, συνεπεία τοῦ διατάγματος περὶ τῆς ἐκτάκτου συνόδου, ἀνὰ δραχμὰς 500, οὐχὶ διότι ἐξεπλήρωσαν τὰ καθήκοντα αὐτῶν, ἀλλὰ διότι ὑπέστησαν ἔξοδα ἀνόδου καὶ καθόδου, καὶ δικαιοῦνται μόνον διὰ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ ἐκτάκτου συνόδου Β. Διατάγματος.

§63ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι, κύριοι, συμφωνότατος πρὸς τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἔπρεπε σήμερον εὑρισκόμενοι ἐνταῦθα νὰ θρηνήσωμεν διὰ τὴν κατάστασιν, ἥτις ἐπεβάρυνεν ὡς Ἐφιάλτης ἀληθὴς τὸ ἔθνος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διότι οἱ ἐλθόντες ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, δύναταί τις εἰπεῖν, χωρὶς νὰ ἐντραπῶσιν, ἦλθαν διὰ νὰ ὠφεληθῶσι χρήματα καὶ δι’ οὐδὲν πλέον· ἐὰν δὲ ἐπληρώθησαν ἐκεῖνοι 1,500 δραχμὰς καὶ δὲν ἐξῃρέθησαν οὔτε οἱ ὑπουργοὶ οὔτε οἱ στρατιωτικοὶ βουλευταί, ἡμεῖς βεβαίως, οἱ ὁποῖοι ἀπεχωρήσαμεν ἔπρεπε νὰ πληρωθῶμεν κάτι τι περισσότερον· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θέλομεν ποτὲ τὴν τυραννίαν τῆς πατρίδος μας καὶ δὲν θὰ ζητήσωμεν χρήματα. Οἱ ἄνθρωποι λοιπὸν αὐτοὶ νὰ λάβωσι 200 ἢ 300 δραχμάς, τὰς δὲ λοιπὰς νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὸ ταμεῖον.

§64ΦΙΛΗΜΩΝ. Κ. Πρόεδρε, ἀνήκω εἰς τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις στηρίζεται εἰς τὴν ἀκριβῆ κατὰ γράμμα καὶ κατὰ πνεῦμα ἐξήγησιν τοῦ Συντάγματος· ὀφείλω ἑπομένως νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς. Αἱ 500 δραχμαί, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἐνταῦθα νὰ δοθῶσι δι’ ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν οἵτινες κληθέντες εἰς ἔκτακτον σύνοδον μετέβησαν εἰς Ἀθήνας, ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς πράγματι εἰς τὰς ἐπαρχίας εὑρεθέντας, προσκληθέντας καὶ ἐλθόντας, οὐχὶ δὲ εἰς ἐκείνους οἵτινες διέμεναν ἐν Ἀθήναις ἢ κατοικοῦσιν ἐν αὐταῖς.

§65ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς μειονοψηφίας, ἀλλ’ ἡ γνώμη μου διαφέρει καθότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀφοῦ τὸ διάταγμα τῆς συγκαλέσεως ἔχει νομιμότητα, οἱ προσελθόντες δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἀποζημίωσιν· ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἐξεπλήρωσαν τὰ καθήκοντά των ἐντελῶς, διὰ τοῦτο νὰ λάβωσι τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ ἀνὰ 750 δραχμάς. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Φιλήμονος, νὰ κάμωμεν ἐξέλεγξιν ποῖοι ἦσαν ἐν Ἀθήναις κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος καὶ ποῖοι μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ καθότι πάντες οἱ παρευρεθέντες ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ μὴ διαμαρτυρηθέντες βουλευταί, οἵτινες ἐξεπλήρωσαν κάλλιον τὸ καθῆκόν των, δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ὅλοι ἀνὰ 750 δραχμάς, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐδίδετο.

§66Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, πολλάκις περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς παρελθούσας συνεδριάσεις, ἡ δὲ Βουλὴ ἐν τῇ ἀξιοπρεπείᾳ αὐτῆς νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλῃ τοὺς βουλευτὰς εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα πληρώνονται εἰς τοὺς κλητῆρας καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ ἀποφασίσῃ ὅπως ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἀνεξαιρέτως ὑπαχθῶσιν εἰς ἕνα καὶ μόνον κανόνα νὰ λάβουν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀποζημίωσιν. Πᾶν μέτρον πρέπει νὰ ᾖναι γενικόν. Ἄν καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτῆς· δὲν ὑποστηρίζω ὅμως τίποτε ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐνταῦθα, ἐὰν πρέπει νὰ δοθοῦν 1000, 700 ἢ 500 δραχ. λέγω μόνον ὅτι, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας της πρέπει νὰ ᾖναι τὸ αὐτὸ διὰ πάντας, εἴτε ἀποχωρήσαντες, εἴτε μή.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ Βουλὴ σήμερον συζητεῖ ὡς ἂν εἶχε προσκληθῇ εἰς ἔκτακτον σύνοδον καὶ ἐπρόκειτο νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἀποζημίωσιν διὰ τοὺς εἰς αὐτὴν συντρέξαντας βουλευτάς. Σήμερον συζητοῦμεν προϋπολογισμόν, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ποσὸν ἀποζημιώσεως, ἔχομεν δὲ ἓν καὶ μόνον νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἔλαβε χώραν ἔκτακτος σύνοδος ἢ ὄχι, ὅπως ἀποφανθῶμεν ἂν καλῶς ἢ κακῶς κατεχωρίσθη ἡ σχετικὴ πίστωσις. Ἡμεῖς δὲν ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἔκτακτον ἐκείνην σύνοδον, δὲν ἀνεγνωρίσαμεν τὰ ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα προέβη· πῶς θέλετε σήμερον, νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῶν βουλευτῶν τῶν ἐν μὴ ἀπαρτίᾳ συνελθόντων ἀποζημίωσιν; Ἐὰν ἀποφασίσωμεν ἀποζημίωσιν, θὰ θεωρήσωμεν νομίμως αὐτοὺς συνελθόντας ἐναντίον τῶν ὅσων ἤδη ἀπεφασίσαμεν. Ἄλλως, εἰς οὐδεμίαν ἐδικαιοῦντο ἀποζημίωσιν. Ἑπομένως προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§68Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν συμφωνῶ, διότι ἐὰν ἡ σύνοδος δὲν ἀνεγνωρίσθη καὶ δικαίως, τὸ σφάλμα δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς βουλευτάς. Οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος καὶ δυνάμει τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν ἐὰν θὰ σχηματισθῇ ἀπαρτία, ἐὰν θὰ γείνῃ νόμιμος συνεδρίασις ἢ ὄχι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχουν ἄδικον ὡς πρὸς τὴν ἀπαίτησιν ἀποζημιώσεως· ἔχουν ἄδικον δι’ ὅσα ἔπραξαν, ἀλλὰ διαφέρει τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως δὲν εἶχον ἐκφρασθῇ εὐκρινῶς, καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἐννόησεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Λέγω, ὅταν πρόκειται περὶ ἐκτάκτου συνόδου, καθ’ ἣν ἀποφασίζεται περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως· ἐπειδὴ ὅμως μετὰ τῶν ἄλλων ἀποφάσεων θεωροῦμεν καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἄκυρον, νομίζω, ὅτι δέον νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ σχετικὴ πίστωσις, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ποσοῦ δι’ ἀποζημίωσιν.

§70ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ἡ ἑξῆς, κύριε πρόεδρε· καθόσον ἀφορᾷ τὸ βασιλικὸν διάταγμα τῆς συγκαλέσεως, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν τὸ δεύτερον στάδιον, δηλαδὴ ἐὰν οἱ βουλευταὶ, οἱ κληθέντες διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐν Ἀθήναις, ἀπετέλεσαν μέρος τῆς Βουλῆς καὶ ἂν εἰργάσθησαν νομίμως. Αὐτοὶ λοιπὸν προσεκλήθησαν νομίμως, ἀγνοοῦντες ἐὰν θὰ ᾖναι ἀπαρτία, καὶ δι’ αὐτὸ δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἔξοδα ὁδοιπορίας, οὐχὶ ὅμως καὶ ἄλλην ἀποζημίωσιν.

§71ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς τῶν προαγορευσάντων ἔθεσε καθαρῶς τὸ ζήτημα. Ἡ συγκάλεσις ἐκτάκτου συνόδου ἔχει δύω στάδια, πρῶτον τῆς προσκλήσεως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, καὶ δεύτερον τὸ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου διὰ τῆς προσελεύσεως ἀριθμοῦ βουλευτῶν πρὸς ἀπαρτίαν. Τὸ δεύτερον ἀναντιῤῥήτως δὲν ἔλαβε χώραν. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν μόνη ἡ δημοσίευσις τοῦ Διατάγματος περὶ ἐκτάκτου συνόδου δίδῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος αὐτοῦ ἐλθόντας εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ ἔκδοσις τοιούτου διατάγματος παρέχει δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἐὰν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος προσκαλοῦντος τοὺς βουλευτὰς εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὅπως ἀποτελέσωσιν ἀπαρτίαν, συναχθῶσι μόνον 10 βουλευταὶ, φρονεῖτε, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ἔρχεται μετὰ ταῦτα, νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἀποζημίωσιν, διότι ἦλθον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσκλήσεως τοῦ διατάγματος; Ἢ νομίζετε, ὅτι κἀνὲν δικαστήριον, τοιαύτης ἀγωγῆς ἐγειρομένης, θέλει δώσει ἀποζημίωσιν; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ μόνον Διάταγμα ἐξεδόθη, ἡ δὲ ἔκτακτος σύνοδος δὲν ἔλαβε χώραν, ὅπως ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνῃ χώραν, ἐπειδὴ δὲ ἀναπόφευκτος ὅρος ἀποζημιώσεως εἶναι τὸ νὰ κατορθωθῇ ἔκτακτος σύνοδος, αὐτὴ δὲ δὲν κατωρθώθη, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§72ΖΩΧΙΟΣ. Εἶμαι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐγνωμάτευσα δὲ νὰ διαγραφῇ τὸ ποσὸν, καὶ νὰ ἀνατεθῶσι τὰ περὶ αὐτοῦ εἰς τὴν λογιστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἐντὸς τῆς δημοσίας συνεδριάσεως, ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς. Ἂς ὑποθέσωμεν δὲ ὅτι ἐκδίδεται Διάταγμα περὶ ἐκτάκτου συνόδου· οἱ βουλευταὶ ἔρχονται εἰς Ἀθήνας, μεταμελοῦνται δὲ οἱ κύριοι ὑπουργοὶ καὶ ἀπολύουσι τὴν Βουλήν· διατί; Διότι αἱ δεύτεραι σκέψεις σοφώτεραι τῶν πρώτων. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἤτοι οἱ βουλευταὶ οἱ ἐλθόντες εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ λάβουν τίποτε, ναὶ ἢ ὄχι; Θὰ λάβουν τὰ ἔξοδα τῆς ἐλεύσεως καὶ τῆς ἐπανόδου. Αὐτὰ τὰ ἔξοδα τὰ ὀφείλομεν εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ τὸ ἑξῆς ζήτημα: οἱ μὴ συνελθόντες, οἱ μὴ στιγματισθέντες θὰ λάβουν τίποτε;

§73ΤΙΝΕΣ. Ὅσοι ἦλθον βεβαίως.

§74ΖΩΧΙΟΣ. Ἔχομεν καθήκοντα πρὸς ἡμᾶς αὐτούς· διὰ νὰ μὴ μᾶς εἴπουν, ὅτι οἱ κύριοι ἀνεκίνησαν αὐτὸ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ χρήματα, εἶναι ἀνάξιον τῆς παρούσης Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ τι διὰ τοὺς μὴ εἰσελθόντας εἰς τὸ βουλευτήριον, εἴτε ἐκοπίασαν, εἴτε μὴ, διότι θὰ κακολογηθῇ ἡ Βουλή.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΖΩΧΙΟΣ. Οἱ ἄλλοι ἔπρεπε νὰ λάβουν 1500 δραχμὰς, ὅσαι ἐδίδοντο πάντοτε; ἀλλ’ οὐδενὸς ἐφείσθησαν οἱ εὐλογημένοι. Νὰ τοὺς δώσωμεν λοιπὸν τὰ ἔξοδα τῆς ἐλεύσεως καὶ ἐπανόδου. Ἂς λάβουν δὲ 600 δραχμὰς, καὶ ἂς δοξάζουν καὶ τὸν Θεόν· οἱ δὲ ἄλλοι ἂς μὴ λάβουν οὔτε ὀβολὸν, διότι ἂν δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀντιμισθία, θὰ προσβληθῇ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς παρούσης Βουλῆς.

§77ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σεῖς λοιπὸν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι πρέπει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ νὰ καταλύσουν τὸ Σύνταγμα, νὰ ἀνταμειφθῶσι, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ προδώσουν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος νὰ μὴ λάβουν. Οὔτε οἱ μὲν πρέπει νὰ λάβουν, οὔτε οἱ δέ.

§78ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις δύναται νὰ παύσῃ, ἐὰν ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 75 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον λύει ῥητῶς τὸ ζήτημα. «Ἄρθρον 75. Οἱ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των βουλευταὶ λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀποζημίωσιν δι’ ἑκάστην τακτικὴν σύνοδον δραχμὰς δισχιλίας. Ἐν περιπτώσει ἐκτάκτων συνόδων, ἀποδίδονται αὐτοῖς μόνον τὰ ἔξοδα τῆς ἀφίξεως καὶ τῆς ἐπανόδου». Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς βλέπομεν, πραγματεύεται περὶ δύω εἰδῶν συνόδων, περὶ τακτικῶν καὶ περὶ τῶν ἐκτάκτων συνόδων. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς τακτικὰς συνόδους, ἐννοεῖ ἐκπλήρωσιν καθήκοντος. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτάκτους, δὲν ἐννοεῖ ἐκπλήρωσιν καθήκοντος, καὶ εὐλόγως, διότι δὲν εἶναι αἱ ἔκτακτοι σύνοδοι ὑπηρεσία. Ἐπὶ ἐκτάκτων συνόδων λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, οὐχὶ ἂν πράγματι κατ’ αὐτὰς εἰργάσθησαν οἱ βουλευταί, ἀλλ’ ἂν τῷ ὄντι ἡ ἔκτακτος σύνοδος προσεκλήθη νομίμως, καὶ ἂν οἱ βουλευταὶ μετέβησαν εἰς Ἀθήνας, οὐχὶ δὲ ἂν συνεδρίασαν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι νομίμως προσεκλήθη σύνοδος ἔκτακτος. Οἱ βουλευταὶ ὤφειλον νὰ ἔλθωσιν, ἑπομένως ὅσοι ἦλθον, νὰ λάβουν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐξόδων τῆς ἐλεύσεως καὶ τῆς ἐπανόδου. Ἐὰν ἔλαβον μέρος ἢ ὄχι εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἐὰν ἦλθον ἢ ὄχι εἰς τὸ Βουλευτήριον, αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον, διότι τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ τῶν προσκαλουμένων βουλευτῶν καὶ μεταβαινόντων εἰς Ἀθήνας δι’ ἔκτακτον σύνοδον. Δὲν ἐννοῶ δὲ γείνῃ κατ’ ἄτομον ἐξέλεγξις· τοῦτο δὲ λέγω ἀπαντῶν εἰς τὸν βουλευτὴν Καλαβρύτων, τὸν φίλον μου κ. Σωτήριον Πετιμεζᾶν· ἐννοῶ νὰ ὁρισθῇ ἓν ποσὸν δι’ ὅλους, καὶ ἑπομένως ὁ βουλευτὴς Αἰγίνης, διότι ἐξώδευσε πρὸς μετάβασίν του 50 δρ. νὰ μὴ λάβῃ 50, καὶ ὁ βουλευτὴς Κερκύρας 200, ἀλλὰ γενικῶς εἰς ὅλους νὰ δοθῇ ἓν ποσόν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ἀρκετά.

§80Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρέπει διακεκριμένως νὰ λύσῃ· τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον μέρος.

§81ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Διὰ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ 75 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, λέγω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο ῥητῶς ἀπαιτεῖ τὸν ὅρον τῆς ἐκπληρώσεως τῶν χρεῶν των· ἐὰν δὲ δὲν τὸν ἐπαναλαμβάνῃ εἰς τὸ δεύτερον μέρος, δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν τὸ ἀπαιτεῖ· διότι ἐὰν ἔλθῃ τις ἐξ ἐπαρχίας καὶ δὲν προσέλθῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ ἑπομένως δὲν ἐργασθῇ, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἡ ἀπωτέρα γνώμη εἶναι περὶ τῆς ἐντελοῦς ἀπαλείψεως τοῦ ποσοῦ διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον, ἣν προτείνει ὁ κ. Ῥάλλης καὶ ὁ Πετσάλης. Πρόκειται δὲ περὶ τῶν βουλευτῶν τῶν ὡρκισμένων καὶ ἀνεγνωρισμένων εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσω. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τὸ πληρωθὲν εἰς τοὺς 93 βουλευτὰς τοὺς προσελθόντας εἰς τὴν ἔκτακτον σύνοδον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί).

§83ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη.

§84ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι!

§85ΠΟΛΛΟΙ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, θὰ ἐρωτήσω ἀντιστρόφως. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἀποζημίωσίς τις οὐχὶ ὡρισμένη εἰς τοὺς 93 βουλευτὰς...· (θόρυβος).

§87ΠΟΛΛΟΙ. Διὰ τί 93;

§88Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τί 93; εἰς κανένα, γενικῶς· (θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἀποζημίωσίς τις εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς ἐκτάκτου συνόδου τοῦ 1874 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε.

§90ΡΟΥΚΗΣ. Πότε θὰ γείνῃ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων, ὅταν θὰ συζητηθῇ ὁ ἀπολογισμὸς μετὰ δεκαετίαν; (θόρυβος).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον θὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς ἕως ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λογιστικοῦ φέρῃ σημείωσιν πόσα ἔλαβον οἱ βουλευταὶ καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς.

§92Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ διὰ τῆς τελευταίας ψηφοφορίας της δὲν ἐνέκρινε νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1875 πίστωσίν τινα πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν τῆς ἐκτάκτου συνόδου τῆς γενομένης κατὰ τὸ 1875· τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Βουλῆς θεωρῶ ὡς συνεπῆ πρὸς τὰς περὶ τῆς συνόδου ἐκείνης τῆς ἐκτάκτου ἰδέας της καὶ ἀκόμη πρὸς τὸν νόμον, τὸν τελευταῖον ἐκδοθέντα, δι’ οὗ ἠκυροῦντο αἱ πράξεις τῆς ἐκτάκτου συνόδου, ὡς ἐναντίον τοῦ Συντάγματος γενόμεναι. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὴν μίαν παρατήρησιν καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ ταύτης, παρακαλῶ καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως ταύτης. Ἡ Σύνοδος ἡ ἔκτακτος συνεκλήθη διὰ Β. Διατάγματος. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὁ Ἡγεμὼν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλῇ τὴν Βουλὴν εἰς ἔκτακτον Σύνοδον. Ἡ ἔκδοσις τοῦ διατάγματος ἦτο πρᾶξις συνταγματικὴ καὶ νόμιμος. Τὸ διάταγμα ἐκεῖνο ἐκοινοποιήθη εἰς τὰ μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνης· ταῦτα δὲ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθωσιν εἰς Ἀθήνας, καὶ ἀληθῶς ὡς ἄτομα ἐξετέλεσαν τὴν ὑποχρέωσίν των προσελθόντα, καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς δαπάνας διὰ νὰ προσέλθωσιν εἰς Ἀθήνας, νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἐντολήν των καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθωσι πάλιν οἴκαδε. Νομίζω, ὅτι ὑπῆρχεν ἓν δικαίωμα εἰς τὰ ἄτομα ταῦτα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Βουλὴν ἐκείνην, ἵνα ἀποζημιωθῶσι διὰ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν, ἵνα ἐκτελέσωσι τὴν ἐντολὴν, ἣν εἶχον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον, ἂν συμφωνῇ κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν γνώμην μου, καὶ τὴν Βουλὴν, ἂν ᾖναι προδιατεθημένη νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν, νὰ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον πρότασιν προσθήκης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ποσοῦ τινος δι’ ἕκαστον τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ὡς μέλη τῆς διαλυθείσης Βουλῆς προσῆλθον εἰς Ἀθήνας δυνάμει τοῦ περὶ συγκαλέσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου Β. Διατάγματος, πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν δαπανῶν τῆς ἀφίξεως ἐνταῦθα, καὶ τῆς ἐπανόδου των εἰς τὰς κατοικίας των.

§93ΡΙΚΑΚΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἣν ἔθεσε, δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἐθεώρησε διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως ὅτι ἀπολύτως πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ἀτομικῶν ζημιῶν, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ προσδιορίσῃ μίαν ἀποζημίωσιν δι’ ἐκείνους οἵτινες προσέρχονται νὰ ἐκπληρώσωσι μίαν ὑπηρεσίαν τῆς πολιτείας· καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι ὁσάκις ὁ βουλευτὴς ἤθελεν προσέλθει κατὰ τὴν τακτικὴν ἢ ἔκτακτον σύνοδον καὶ ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν του, τότε λαμβάνει ἀποζημίωσιν ὡρισμένην. Πρώτη λοιπὸν βάσις τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι ἡ ὑπηρεσία, ἡ προσφορὰ μιᾶς ἐκδουλεύσεως εἰς τὴν πολιτείαν. Ὅταν ὅμως ἐκ τῶν ὑστέρων εἶναι γνωστὸν, ὅτι αὐτοὶ κᾀμμίαν ὑπηρεσίαν δὲν προσέφερον, ἀλλὰ παρεβίασαν τὸ Σύνταγμα καὶ ἐξῆλθον ἀπὸ τὰ διαγεγραμμένα ὅρια καὶ ἐγένοντο παραίτιοι μεγάλων δυστυχημάτων εἰς τὸν τόπον, θέλετε νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἀποζημιώσεως; Καὶ δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ὑπάρχει κἂν κατὰ γενικὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν ἀπέναντι τοιαύτης διαγωγῆς; Οὔτε κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, οὔτε κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου ὑπάρχει λόγος πρὸς ἀποζημίωσιν, ἑπομένως οὔτε πρότασις δύναται νὰ τεθῇ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐπρότεινεν ἵνα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ 1876 τεθῇ ποσὸν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἀποζημίωσις.

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἤθελον εὐχαριστήσει τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, ἤθελον ἐκφράσει αὐτῷ τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ἐὰν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν καθυπέβαλε, τὴν καθυπέβαλε πρὸ τῆς ψηφοφορίας· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐγνώσθη, νὰ ἔρχεται, ἀφοῦ ἔμεινε σιωπηλὸς πρότερον, νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα, εἶναί τι ὅπερ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν τακτικὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων τῆς Βουλῆς, διότι ἐὰν τοιοῦτον καθιερώσωμεν σύστημα, ἀφοῦ γίνεται ἀπόφασίς τις, νὰ κάμνωμεν νέας προτάσεις ὅπως ἐπαναφέρωμεν τὸ ζήτημα....

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπανέφερε τὸ ζήτημα, εἶπε μόνον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπουργεῖον τὴν πρότασίν του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1876.

§97ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1876 τότε ἂς κάμῃ πρότασιν, ἀλλὰ τώρα εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ὀρθόν.

§98Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἀλλὰ τὰ μέλη τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι, νομίζω, κύρια ν’ ἀποδίδωσιν εἰς ἐμὲ τὴν πρόθεσιν, ὅτι ἤθελον διὰ τῆς προτάσεώς μου νὰ διαστρέψω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· καὶ οἱονδήποτε τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς ἀποδίδει εἰς ἐμὲ πρόθεσιν τοιαύτην ἁμαρτάνει, κατ’ αὐτοῦ δ’ ἔχω δικαίωμα νὰ παραπονεθῶ. Ἐγὼ ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οὐδὲ ἠδυνάμην ν’ ἀντιλέξω κατὰ τῆς προτάσεως ἐκείνης, τοῦ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειούμενον ποσὸν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν τῆς ἐκτάκτου ἐκείνης συνόδου, ἀφοῦ ἔκτακτος σύνοδος δὲν ὑπῆρξεν· εἰς τοῦτο ἤμην ἐντελῶς σύμφωνος, καὶ διὰ τοῦτο ἔμεινα σιωπηλός. Ἐπομένως τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οὐδόλως διενοούμην ν’ ἀναιρέσω. Ἐπειδὴ ὅμως ἀναγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει δικαίωμα τῶν ἀτόμων τῶν συνεπεία τοῦ περὶ συγκαλέσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου Β. Διατάγματος προσελθόντων ἐνταῦθα ν’ ἀποζημιωθῶσιν ὡς ἄτομα, διὰ τὰς δαπάνας ἃς κατέβαλον... (Θόρυβος ἐκ δεξιῶν). Παρακαλῶ τὴν δεξιὰν πτέρυγα νὰ μὴ θορυβῇ καὶ νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ ἀγορεύοντα. Ἐὰν λοιπὸν, λέγω, ἄτομα ὑπεβλήθησαν εἰς δαπάνας διότι ἐξετέλεσαν νόμιμον ὑποχρέωσιν, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἁρμόδιος νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς νομίμου ἀποζημιώσεως τῶν ἀτόμων αὐτῶν, καὶ ἐὰν ἔχῃ τὴν αὐτὴν μετ’ ἐμοῦ γνώμην εἰς αὐτὸν ἀπόκειται νὰ καταχωρίσῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1876 ποσὸν 300, ἢ 400 δραχμῶν δι’ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἀτόμων. Εἰς τοῦτο συνίσταται ἡ παρατήρησίς μου. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν μετ’ ἀγανακτήσεως δὲν τὸ ἠννόησα, ὡς δὲν ἠννόησα οὔτε τὸν λόγον τῆς ἀγανακτήσεως αὐτοῦ. Ὁ κ. Ῥικάκης ἔκρινε δίκαιον νὰ πληρωθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀποζημίωσις αὕτη ἐὰν ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν τὸ ἐξετέλεσαν ὅπως ἡμεῖς τὸ ἐνοοῦμεν, φρονεῖ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς πληρώσωμεν. Ἂν ἡ Βουλὴ παρεδέχετο τὴν σκέψιν ταύτην τοῦ κ. Ῥικάκη, ἀνελάμβανεν ἓν περίεργον δικαίωμα, τὸ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῆς πολιτείας καὶ ἐπὶ τῆς ψήφου τῶν βουλευτῶν· ἤθελεν ἐγκρίνει τὴν ἀποζημίωσιν, ἂν οἱ ἀποζημιούμενοι ἐπολιτεύοντο ὅπως αὕτη ἠννόει. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ δικαίωμα τῶν ἐλθόντων εἰς Ἀθήνας συνεπεία τοῦ περὶ συγκαλέσεως τῆς Βουλῆς εἰς ἔκτακτον σύνοδον Β. Διατάγματος δὲν συνδέεται μετὰ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων των, ἀλλὰ μετὰ τῆς ὁδοιπορίας αὐτῶν ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς κατοικίας των ἐνταῦθα καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰς ἑστίας των· τὸ δικαίωμά των δὲ τοῦτο διὰ ν’ ἀποζημιωθῶσι τὰ ἔξοδά των ταῦτα δὲν δύναται νὰ τροποποιηθῇ ἀπὸ τὸ ἂν καὶ πῶς ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ὅταν ἦλθον εἰς Ἀθήνας.

§99ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἤθελε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ τῷ ὑπομνήσω ὅτι ἀντιλέγει εἰς τὰς σκέψεις αὐτοῦ. Δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ δικαίωμα, ἂν δὲν στηρίζεται εἰς νόμον. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη πρὸ μικροῦ, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν τὸ προσδιορισθὲν διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον· δηλ. εἶπεν ὅτι οἱ βουλευταὶ ἔχουσι δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν ἂν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· τοῦτο ἦτο ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες ἐπρότειναν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου· διότι, μὴ ἐκπληρώσαντες τὰ χρέη των, δὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Ἑπομένως δὲν ἐννοῶ τί δικαίωμα προσεβλήθη τῶν βουλευτῶν τῶν προσελθόντων καὶ μὴ ἀποτελεσάντων ἀπαρτίαν, καὶ μὴ ἐκπληρωσάντων τὸ καθῆκόν των.

§100ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προεκλήθην ὅτι ἔκαμα ἁμαρτίαν, καὶ ὀφείλω νὰ ζητήσω συγγνώμην. Θέλω δὲ τὸ κάμει μετὰ πάσης εὐχαριστήσεως, διότι ὁσάκις ἁμαρτάνω καθ’ οἱουδήποτε συναδέλφου, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ζητήσω συγχώρησιν. Παρακαλῶ ἤδη τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, νὰ μοὶ διασαφήσῃ, ἐὰν δὲν ἤθελεν ἡ Βουλὴ τεθῇ εἰς ἀντίφασιν πρὸς ὅ,τι πρὸ ὀλίγου ἀπεφάσισε, παραδεχομένη τὴν πρότασίν του. Καὶ ἐνῷ πρὸ ὀλίγου ἀπεφάσισεν, ὅτι οὐδεμία ὀφείλεται ἀποζημίωσις, τὴν αὐτὴν στιγμὴν νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ σημείωσιν, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οὐχὶ δι’ ἔξοδα ἀνόδου καὶ καθόδου, ἀλλὰ δι’ ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι δὲν ἔκαμον. Ἐὰν μὲ πείσῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς ἀντίφασιν τοιοῦτόν τι ἀποφασίζουσα, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ζητήσω συγχώρησιν διὰ τὴν ἁμαρτίαν μου.

§101Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ὁ κ. Λομβάρδος ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προχθὲς διώριζέ τινα κάτοικον τῆς ἐπαρχίας Κεφαλληνίας, καὶ ἐκοινοποίει εἰς αὐτὸν τὸν διορισμόν του, ὁ δὲ κάτοικος αὐτὸς ἀνεχώρει ἐκεῖθεν καὶ ἤρχετο εἰς Ἀθήνας, τὴν δὲ ἐπιοῦσαν ὁ κ. Λομβάρδος ἀπέλυεν αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας, νομίζει ὅτι δὲν εἶχεν, ἂν ὄχι νόμιμον, ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποζημιώσῃ αὐτὸν διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου του; (Θόρυβος).

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, κ. Πρόεδρε.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον μένει ἐκκρεμὲς ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, διότι δὲν γνωρίζομεν τί θὰ ἀφαιρέσωμεν.

§104ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς διαιρεῖται εἰς δύω· πρῶτον λέγει 170,000 νὰ πληρωθῶσι δι’ ἀποζημιώσεις Βουλευτῶν, ἃς ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλὴ· δεύτερον κονδύλιον εἶναι νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ δραχμὰς 2,800 δι’ ἔξοδα γραφείου κτλ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσικογιάννης λέγει ὅτι ἔχει 20,000 δραχμῶν· λοιπὸν τί θὰ ὑπολογίσωμεν ἤδη.... (θόρυβος).

§106ΖΩΧΙΟΣ. Ἡμεῖς ὑπελογίσαμεν κατὰ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν, καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μαντεύσωμεν τί ἔχει ὁ κ. Κατσικογιάννης.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ 20,000 δραχμαὶ, δὲν μᾶς ἀπαλλάττουσι τῆς ὑποχρεώσεως νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§108ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει διὰ γραφικὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς 2,800· τί περισσότερον θέλετε; Τὸ σημειούμενον ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος)· διὰ τὰ λοιπὰ ἔξοδα δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§109ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡμεῖς συζητοῦμεν καὶ ἀποφασίζομεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς· τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μᾶς δίδει ὁ κ. Κατσικογιάννης, δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν, τὸ ἀναφερόμενον, τὸ ὁποῖον ἀνεβαίνει εἰς δραχμάς..... (θόρυβος).

§110ΣΟΥΤΣΟΣ. Ν’ ἀποῤῥιφθῶσι καὶ αἱ 2,800 (θόρυβος) διότι δὲν ἐγένετο σύνοδος.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ Κεφάλαιον 5 «ἀποζημιώσεις βουλευτῶν» μένει δραχμὰς 500,000. ΚΕΦ. 6. Προεδρεία ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρ. 4. Ἔξοδα ὑπηρεσ. ὑπουργείου, 23,300

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον «ἔξοδα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν» δραχμὰς 520, διότι μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλα, μοὶ ἀνήγγειλεν ὁ ἐπὶ τῆς διεκπεραιώσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάλληλος, ὅτι ὁ πρώην καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου κύριος Σαρίπολος ἐζήτησε νὰ τῷ πληρωθῶσι 520 δραχμαὶ δι’ ἀντίτιμον 10 σωμάτων τοῦ συγγράμματός του, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὑπάρχουσι. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Σαρίπολος ἔχει εἰς χεῖράς του ἐπιστολὴν τοῦ τότε ἐπὶ τῆς διεκπεραιώσεως ὑπαλλήλου, δι’ ἧς παραγγέλλεται τῇ ἐντολῇ τοῦ προϊσταμένου του ὑπουργοῦ νὰ πέμψῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον 10 σώματα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ πληρωθῇ· καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀρκεῖ ἡ πίστωσις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἐγγραφὴν τοῦ εἰρημένου ποσοῦ.

§115ΧΟΪΔΑΣ. Τί νὰ τὰ κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰ σώματα τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου;

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4, Κεφάλαιον 6, παρακαλεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ προστεθῶσι 520 δραχμαί.

§117ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Τοιαύτη αἴτησις ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§118ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ζητεῖ βλέπω καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα (θόρυβος).

§119ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ποσόν .... (θόρυβος).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην;

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 λοιπὸν ἀναβιβάζεται εἰς δραχμὰς 23,820. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ κεφάλαια ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας ὡς ἑξῆς·

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον 9 «ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων» ....................

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν.). Γνωρίζετε, ὅτι καθ’ ἑκάστην σχεδὸν ἀναγνωρίζονται καὶ ἐκκαθαρίζονται μικρὰ κονδύλια ἀνήκοντα εἰς κεκλεισμένας χρήσεις. Ἐπειδὴ ἐκκαθαρίσθησαν δραχ. ὀφειλόμεναι 1,570,66, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ προστεθῇ καὶ αὐτὸ, κατὰ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω. Ἐπίσης καὶ εἰς τὰς διαγεγραμμένας χρήσεις παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ ποσὸν 2,546, πρὸς πληρωμὴν ἑνὸς ἐντάλματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδοθῆ καὶ ἐγκριθῆ, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ γείνῃ πληρωμὴ, καὶ βʹ) διὰ τὴν βʹ. καὶ γʹ. δόσιν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως τριῶν βουλευτῶν διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον τοῦ 1866. Γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν τῆς ἀποζημιώσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου ἐκείνης, καὶ γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις αὕτη ὡρίσθη εἰς δραχμὰς 1,500, ἐπληρώθη εἰς τρεῖς δόσεις· ἡ πρώτη κατὰ τὸ 1867, ἡ βʹ. κατὰ τὸ 1871 καὶ ἡ γʹ. κατὰ τὸ 1873, εὑρίσκω δὲ ὅτι ἐκ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον τότε, δύω μὲν ἔλαβον τὴν ά. δόσιν, καθυστεροῦνται δὲ εἰς αὐτοὺς ἡ βʹ. καὶ ἡ γʹ. Ὁ δὲ Φλωριᾶς ἔλαβε τὰς 2 πρώτας δόσεις, τῷ καθυστερεῖται δὲ ἡ γʹ. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἔγεινε λόγος ἐνταῦθα, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς διὰ τὸ τελευταῖον ἔτος· ἡ Βουλὴ δὲν ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοῦτο καὶ παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἀντὶ ν’ ἀναγκάσωμεν τοὺς συναδέλφους μας νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν ὅ,τι ἔλαβον καὶ οἱ ἄλλοι.

§125ΤΙΝΕΣ. Δικαιοῦνται νὰ λάβουν;

§126ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὲ ἐρωτᾶτε ἂν δικαιοῦνται· ἀφοῦ ἔλαβον δόσεις, νομίζω, ὅτι δικαιοῦνται νὰ λάβωσι καὶ τὰ ὑπόλοιπα· ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον νὰ σημειωθοῦν ὀνομαστὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο.

§127ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξεπλήρωσαν τὰ καθήκοντά των;

§128ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω, γνωρίζω μόνον ὅτι ἔλαβον μέρος.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Κεφαλαίου 9, νὰ προστεθῶσι δραχ. 1,570.66, ὥστε ἀνέρχεται τὸ ποσὸν εἰς 18,989,18. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης προτείνει νὰ προστεθῶσι δραχ. 2,546, εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου «διαγεγραμμέναι χρήσεις» καὶ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 3,077 καὶ 48. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κεφάλαιον 10, ἄρθρ. 1, «εἴσπραξις δεκάτων» δραχ. 58,000. Ἐδῶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπήντησεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τί λέγει;

§133ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατ’ ἐμὲ τὸ ποσὸν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς 58,000, ὅσας προτείνει καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε μένει τὸ ποσὸν ὡς ἔχει. Κεφάλαιον 10, ἄρθρον 2. «Ἔξοδα βεβαιώσεως φόρου ζώων» δραχ. 20,000. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνταῦθα προτείνει ἐλάττωσιν.

§135ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἀπὸ τοῦδε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν διάθεσίν του τὸ ποσὸν τῶν 20,000, τὸ ὁποῖον ζητεῖται, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Καθόσον δὲ ἀφορᾶ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προκάτοχόν μου, ἠκούσατε ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὰς δαπάνας αὐτάς, καὶ ἐπὶ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκε, δὲν ἔχω νὰ ἐπιφέρω οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητεῖται.

§136ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἀναλυτικῶς ὡμίλησε καὶ κατέδειξε ὑπάρχοντα σφάλματα διὰ τῶν ὁποίων προέκυψαν καταχρήσεις· ἐπειδὴ δὲ ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀνάγκας εὑρέθη καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, καλὸν εἶναι ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα νὰ δικάσωμεν καὶ τὸν κύριον Παπαμιχαλόπουλον.

§137ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς διαχειρήσεως τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος κατὰ τοὺς μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους διεχειρίσθη τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκαμε τοιαύτας δαπάνας, ὥστε ὄχι μόνον δὲν ὑπερέβη τὰ ἀνάλογα ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δαπανηθοῦν, ἀλλὰ ἐδαπάνησεν ὀλιγώτερον δι’ ἕκαστον μῆνα κατὰ 2,500 δραχμάς· ἡ καταδήλωσις ἐκείνη ἀφορᾷ τοὺς μεταγενεστέρους.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινομένην ἐλάττωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ὥστε μένει τὸ ποσὸν τῶν 20,000. Ἄρθρ. 3. «φόροι ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν» 140,000.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφ. 11ον. Ἄρθρ. 1. «Προσωπικὸν τελωνείων» 643,960.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρ. 2. «Ἔξοδα ὑπηρεσίας» 71,000. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν 7,000, αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν ἕνεκα προσωπικοῦ ἐκτάκτου χάριν τῆς συστάσεως ἐμπορικοῦ πίνακος καὶ τῆς κατασκευῆς μιᾶς λέμβου τοῦ τελωνείου Πειραιῶς. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ὥστε μένει τὸ ποσὸν 71,000. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως·

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§144ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, διότι πρόκειται νὰ ἐπιφέρω μεταβολάς τινας.

§145ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν νὰ μείνουν διὰ τὴν Δευτέραν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§147ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). ΚΕΦΑΛ. 1. Προσωπικόν.

Ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας· ΚΕΦΑΛ. 3. Ἐφετείων. 268,320.

§148ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀντιμισθία ἑνὸς ἐφέτου προστιθέντος πέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 73. Ὑπάρχουν 34, ἐὰν δὲν ἀπατῶμεν ἐφέται κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον, ἀλλὰ κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1875 προσετέθη εἷς ἐφέτης πλέον τοῦ ἀριθμοῦ ἐκείνου. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει πίστωσις, καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφίσετε τὴν πίστωσιν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ Ἐφέτου.

§149ΤΙΝΕΣ. Πῶς ἐτέθη; ποῖος τὸν διώρισε; Ὁ τελευταῖος ἐφέτης εἶναι ὁ Καλογερόπουλος.

§150ΡΩΜΑΙΟΣ. Πότε προσετέθη;

§151ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸν Αὔγουστον.

§152ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν ἐξετάσητε ἀκριβέστερον, θὰ ἰδῆτε τοῦτο, ὅτι, ὅταν ἀπῆλθεν εἰς τὴν Εὐρώπην ὁ κ. Σμαντῆρας μὲ ἄδειαν, διωρίσθη κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἀπουσίας του. Ἔκτοτε αὐτὸς ἐξηκολούθησε νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν του.

§153ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης.). Ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές.

§154ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴπατε ὅτι προσετέθη κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1875· δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ πλεονάζων ἀριθμὸς τοῦ ἐφέτου ἀρχίζει ἀφ’ ὅτου ἀνεχώρησεν ὁ Σμαντῆρας· ἀπὸ τὸ τότε ὑπουργεῖον διωρίσθη εἷς νέος· ἐξακολουθεῖ λοιπὸν ἔκτοτε.

§155ΧΟΪΔΑΣ. Κατὰ τὴν εἰς Γερμανίαν μετάβασιν τοῦ Σημαντήρα ὁ Νικολόπουλος διώρισεν ἄλλον ἐφέτην παρὰ τὸν νόμον, ὁ ἐφέτης αὐτὸς ἔμεινε καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδον· μετ’ ὀλίγον ἐλθόντος εἰς τὴν κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη καὶ τῶν φίλων του, τοὺς ὁποίους ἀρκετὰ ἐκτιμῶ, ὁ κ. Καλογερόπουλος ἀπὸ ἐφέτης διωρίσθη νομάρχης· μετὰ ταῦτα δὲ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐφέτου.

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν ὁποίαν εἶχε.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Εἴμεθα δεσμευμένοι, διότι ἐδέχθη τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐπανέλθῃ.

§158ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ ὅρους δὲν γνωρίζω. Τί κάμνουν οἱ ἄλλοι ἀγνοῶ, ζητῶ μόνον πίστωσιν· ἐγὼ δὲν τὸν διώρισα, τὸν εὗρον διωρισμένον πλεονάζοντα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόση εἶναι ἡ μισθοδοσία του;

§160ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. 2,000 δραχμαὶ νὰ προστεθοῦν.

§161ΖΩΧΙΟΣ. Φωνάζομεν διὰ τὰ ὀργανικὰ διατάγματα· τώρα ἔρχεται ἕνα ἄλλο πανηγύρι· ὅροι δὲν ὑπάρχουν· φωνάζομεν μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἶναι κακοῦργον, μὰ καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην ἔπρεπε νὰ μένῃ δικαιοσύνη· διωρίσθη νομάρχης· ἀλλ’ ὅταν ὁ ἰσόβιος δεχθῇ ἕν ἄλλο ἀξίωμα, ἔπαυσε νὰ ᾖναι ἰσόβιος. Εἶναι περιττὸν νὰ κάμωμεν προϋπολογισμὸν νὰ κάμνωμεν νόμους.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Ἦτο μία ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν προσέφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ τοῦ δώσῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε.

§163ΖΩΧΙΟΣ. Δι’ ὅλα εὑρίσκονται αἰτιολογίαι, καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκεται αἰτιολογία· ἂν ἦσαν ἐδῶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ναυπλίου, θὰ ἔσχιζον τὰ ῥοῦχά των. Ἠμποροῦμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ νομοθετήσωμεν θέσεις; ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι συνέπεια ὅλων τῶν νόμων.

§164ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, δὲν εἶναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφετῶν· ὑπάρχουν νομοθετημέναι οὐχὶ ὅμως καὶ προσδιωρισμέναι αἱ θέσεις. Ἅμα διωρίσθη, ἀπέκτησε δικαίωμα· δὲν ἠμπορεῖ νὰ παυθῇ....

§165ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατ’ ἔτος προσδιορίζεται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ ἀριθμός;

§166ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἄλλος νόμος.

§167ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε θαυμάζω διατί δὲν κάμνετε 700 ἐφέτας.

§168ΜΙΛΗΣΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Διότι θὰ πληρωθοῦν οἱ ἐφέται, καὶ διὰ νὰ πληρωθοῦν πρέπει νὰ ὑπάρχουν πιστώσεις.

§169ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ ἐγγράψωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ποσὸν διὰ τὸν πλεονάζοντα ἐφέτην· διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ ὑπαλλήλου ἄλλης τάξεως, ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ὑπουργόν: κύριε ὑπουργὲ, παύσατε τὸν πλεονάζοντα ὑπάλληλον καὶ διαγράψατε τὸ ποσόν· προκειμένου ὅμως περὶ ὑπαλλήλου ἰσοβίου, θὰ ἦτο μέγα λάθος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἂν ἤθελε νὰ θέση περιορισμοὺς, οἵτινες δὲν ἔχουσι πρακτικὴν σημασίαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πιθανὸν νὰ ἔγεινεν ὑπέρβασίς τις· ἀλλὰ αὐτὴ εὐθύνει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν ἔκαμον· τοῦτο ὅμως εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§170ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καθὼς παρετήρησεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νόμος ὁρίζων τὸν ἀριθμὸν δὲν ὑπάρχει· ἡμεῖς ὅταν ἤλθομεν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, εὕρωμεν 36 διωρισμένους ἰσοβίους· σᾶς εἶπον πόθεν προῆλθεν ἡ αὔξησις τοῦ ἑνός, ἐπανῆλθεν ὁ Σημαντῆρας καὶ ἀνέλαβε τὴν θέσιν του. Ἠθελήσαμεν νὰ εὕρωμεν δικαστικὰ πρόσωπα νὰ ἐπιστατήσουν τὰς ἐκλογάς· τοῦτο ἦτο μία ἐγγύησις περὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν· ἓν ἐκ τῶν προσώπων τούτων εἶναι καὶ ὁ κ. Καλογερόπουλος· ἡμεῖς ἀφοῦ τοῦ ἐδώκαμεν τὴν θέσιν αὐτὴν μὲ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν, ἔπρεπε νὰ τὸν διορίσωμεν ἐκ νέου.

§171ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν διωρίσθη ἀλλοῦ, εἶχε πλέον τὴν ἰσοβιότητα;

§172ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι.

§173ΖΩΧΙΟΣ. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ μὴν τὸν διορίσητε. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης· ἐγὼ ἐδῶ μέσα δὲν πέρνω τίποτε, δὲν μοῦ κάμεις τὴν καλωσύνην νὰ μὲ διορίσῃς ἐφέτην ἢ Ἀρειπαγίτην; Γίνομαι καὶ ἐγὼ ἰσόβιος.

§174ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ἦσθε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διωρίσατε ἐφέτας;

§175ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Καλογερόπουλος ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν διωρίσθη ἄλλος.

§176ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι δὰ, μὴ διαστρέφετε τὰ πράγματα, δὲν μὲ ἐνοήσατε.

§177ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ....

§178ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲ ὁμιλῶ μὲ ὑμᾶς. Ἂν ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποκριθῇ καὶ θέλει συνήγορον...... Ἀλλ’ ὁ κ. Λομβάρδος μ’ ἐννοεῖ πολὺ καλά. Εὕρετε μίαν θέσιν κατεχομένην ἀπὸ ἕνα ἐφέτην πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προσδιωρισμένου, συνεπληρώσατε δύω ἄλλας, χωρὶς νὰ βάλετε τὸν Καλογερόπουλον. Αὐτὸ εἶναι ὑπέρβασις, καὶ δὲν παραδέχομαι ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Παπαζαφειροπούλου ὡς ὀρθὴν, ὅτι ἠδύνατο ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ διορίσῃ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ.

§179ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν τὸ εἶπον διόλου. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω καὶ παραδέχομαι ὡς ἀληθὲς, ὅτι ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Σημαντήρα διωρίσθη ἐφέτης πέραν τοῦ ἀριθμοῦ.

§180ΧΟΪΔΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ περὶ τούτου.

§181ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἤθελον διορίσει νέον ἐφέτην, ἀλλὰ σεβόμενος τὸν νόμον ἤθελον περιορισθῆ εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος καὶ ὁ προϋπολογισμὸς διέγραψεν· ἐὰν δὲ ἄλλος ἔκαμε τοῦτο, ὀφείλει νὰ δώσῃ εὐθύνας. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Λομβάρδου ἐκενώθησαν τρεῖς θέσεις, καὶ διὰ νὰ τηρηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἔπρεπε μία τῶν θέσεων τούτων νὰ μὴ συμπληρωθῇ. Τώρα ἐπειδὴ δὲν δύναμαι νὰ παύσω τὸν ἐφέτην, καί τοι ὑπεράριθμον, καθ’ ὃ ἰσόβιον, παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἡ πίστωσις.

§182Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐλπίζω, ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δώσῃ τὴν πίστωσιν.

§183ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ἰσόβιος, τί θὰ γείνῃ;

§184ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1874 περιλαμβάνει 36.

§185ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. 34.

§186ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἄνευ θέσεως νομιμοποιημένης, κ. πρόεδρε, δὲν ἠδύνατο νὰ διορισθῇ ἰσόβιος δικαστὴς, διότι κατ’ ἔτος ὁρίζεται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἰσοβίων δικαστῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκλείψῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876 νὰ προσθέσῃ ἕνα ἐφέτην· δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ καθιερώσωμεν τοιοῦτον κακὸν προηγούμενον.

§187ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἠρνήθημεν, ὅτι κακῶς διωρίσθη εἰς τὴν θέσιν τοῦ Κ. Σημαντήρα τὴν μὴ κενὴν ἄλλος ἐφέτης· λέγομεν ὅμως, ὅτι ἡ καλὴ πίστις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης δὲν τῇ ἐπέτρεπεν, ὅταν ἀπέστειλεν ἕνα ὑπάλληλον, νὰ τὴν ἀντιπροσωπεύσῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐπανερχόμενον νὰ τοῦ εἴπῃ, δὲν δύναμαι νὰ σὲ δεχθῶ πλέον.

§188ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς κρίνῃ ἡ Βουλή. Ὅ,τι παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Παπακώσταν εἶναι τοῦτο, ὅτι ναὶ μὲν ὁ διορισμὸς εἰς μὴ νομοθετημένην θέσιν δὲν δύναται νὰ ἐπαγάγῃ δικαιώματα τοῦ διοριζομένου, ἀλλὰ ἐδῶ δὲν συντρέχουν τὰ περιστατικὰ αὐτὰ, διότι, ὅπως εἶπον, διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων δὲν προσδιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν, διότι ὁ ῥηθεὶς νόμος ὁρίζει ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν ἐφετῶν σύγκειται τοὐλάχιστον ἀπὸ 5 ἐφέτας· ἅμα λάβῃ τις λοιπὸν διορισμὸν ἐφέτου, ἀποκτᾷ τὸ δικαίωμα νὰ ᾖναι τοιοῦτος καὶ δικαιοῦται νὰ πληρώνηται ἀπὸ τὸ δημόσιον.

§189ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Τότε δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ, ἐνῷ δύναται νὰ ᾖναι δικαστὴς, διότι ἀπαιτεῖται νὰ ψηφισθῇ ἡ δαπάνη.

§190ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ὀργανικὸς νόμος. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπέβαλον καὶ εἰς νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπεφήναντο συμφώνως πρὸς ὅσα σᾶς λέγω, ὅτι ὁ ἐφέτης ἀπέκτησε δικαίωμα ἰσοβιότητος, ὅπερ οὐδεὶς δύναται νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, νὰ ἐγγράψῃ τὴν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§191ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ Καλογερόπουλος ἦτο ἰσόβιος, τὸν καλεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ δέχεται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἰσοβιότητος, καὶ ἐπανέρχεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· εἶναι σήμερον ἀξιοπρεπὲς, νὰ τῷ εἴπητε, δὲν εἶσαι ἰσόβιος, δὲν σὲ πληρώνομεν;

§192ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, νὰ μὴ παρεξηγοῦν τὰ πράγματα. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Καλογεροπούλου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ᾖναι ὅσον θέλετε ἔντιμος, καὶ ἐγὼ τὸ ὁμολογῶ, ὅσον θέλετε ἱκανός. Δὲν πρόκειται ἀκόμη περὶ τούτου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου διὰ μίαν ὑπηρεσίαν, διότι τοῦτο εἶναι συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τὸν ἐκάλει, καὶ τὸ ἄτομον, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη. Ἀλλὰ δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, νὰ παραδεχθῇ τὰς συμβάσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ δικαστῶν. Ἅμα ὁ κ. Καλογερόπουλος ἐδέχθη νὰ γείνῃ νομάρχης, ἐξῆλθε μόνος του τῆς ἰσοβιότητος. Ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ, διότι ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀξιολογώτατος ἄνθρωπος, δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίζω, οὔτε φιλονεικῶ περὶ τῶν προσόντων αὐτοῦ· ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος τὸν ἐκάλεσε καὶ τὸν ἐπεφόρτισε μίαν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν πρόνοιαν, νὰ φυλάξῃ τὴν θέσιν του κενὴν, καὶ τότε, ὅταν ἐπέστρεφεν ὁ κ. Καλογερόπουλος, ὅπως καὶ ἐπανῆλθε, νὰ ᾖναι ἡ θέσις του ἀνοικτή.

§193ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀνοικτὴ ἦτον ἡ θέσις του.

§194Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ χειρότερον ὅμως εἶναι, ὅτι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἐκενώθησαν θέσεις ἐφετῶν καὶ ἀμέσως συνεπληρώθησαν. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 5 ἐφέται μόνον πρέπει νὰ ἀποτελοῦν ἕκαστον ἐφετεῖον. Πότε ὅμως ἐγένετο ὁ ὀργανισμός;

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰ 1836.

§196Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔκτοτε αἱ ἀνάγκαι βεβαίως ἐπολλαπλασιάσθησαν, καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν ἐφετείων ηὔξησε. Δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ηὔξησαν τὸ προσωπικὸν, διότι αὐτὸ εἶναι χρῆσις τοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ κατάχρησις, καθὼς ἠξεύρετε, κ. ὑπουργοὶ, εἶναι πολλὰ πλησίον τῆς χρήσεως· ἓν βῆμα χρειάζεται διὰ νὰ γείνῃ ἡ χρῆσις κατάχρησις, διότι κατὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν σήμερον πρόκειται νὰ ψηφίσητε, δύναται ἕνας ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ, ὁ ἐλάχιστος ὅρος, τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπει ὁ ὀργανισμὸς, εἶναι 5· ἄρα ὁ μέγιστος δύναται νὰ ᾖναι 100. Δύναται λοιπὸν ἐξ αὐτῆς τῆς διατάξεως, οὕτω ἑρμηνευομένης, ὁρμώμενος νὰ διορίσῃ 100 ἐφέτας· ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐφέται εἶναι ἰσόβιοι, θὰ πέσουν εἰς βάρος τοῦ ἔθνους. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον λοιπὸν πρέπει, νὰ παύσῃ, καὶ πρὸ πάντων καθῆκον ἔχετε σεῖς νὰ φέρητε ἕνα νόμον νὰ εἴπητε τί ἀναγκαιοῖ διὰ τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς, νὰ δοθῇ, ὥστε ὁ ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἕνα φραγμὸν καὶ νὰ γνωρίζῃ τὸ ἔθνος τί πρόκειται νὰ ἐξοδεύσῃ. Κύριοι, φρονῶ, ἀνεξαρτήτως αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων ὀφείλει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα της μετὰ μεγάλης προσοχῆς εἰς αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Ὁ κύριος ὑπουργὸς σᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι ἀνθηρὰ, καὶ ὅπως μᾶς παρηγορήσῃ μᾶς ἔφερε τὴν αὔξησιν τῶν προσόδων κατὰ 16 ἑκατομμύρια. Μᾶς εἶπεν, ὅτι διὰ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν 4 μόνον ἐξοδεύονται, περὶ δὲ τῶν ἄλλων δὲν ἔκαμε κανένα λόγον, καὶ ἐννοεῖτε τί γίνονται αὐτά. Μᾶς ἔφερε δὲ καὶ ἕνα προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἰσοσκελὴς κατὰ μίαν ἔκφρασιν τοῦ αὐτοῦ ὑπουργοῦ τοῦ 1865, διότι τὸ ἑσπέρας εἴχομεν προϋπολογισμὸν ἑτεροσκελῆ κατὰ τὸν κ. Χρηστίδην, καὶ τὸ πρωΐ ἔγεινε τὸ ὑπουργεῖον Ῥούφου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβε μέρος ὁ κ. Σωτηρόπουλος, καὶ μᾶς τὸν παρουσίασε ἰσοσκελῆ. Κατὰ τοὺς τύπους λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀκριβὴς ὁ προϋπολογισμὸς, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν δὲν θὰ πιστεύῃ οὔτε ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θὰ ᾖναι, διότι ἐστὲ βέβαιοι, τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1876 θὰ ᾖναι τοὐλάχιστον 4,000,000. Δὲν ἀρνοῦμαι τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἀλλὰ βλέπετε, διὰ διαφόρους λόγους τὸ πρᾶγμα καθίσταται ἀδύνατον. Ἔχοντες λοιπὸν τοιαύτην οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σταματήσωμεν ἐντὸς αὐτῆς καὶ νὰ ἑνώσωμεν ὅλας τὰς ἐνεργείας τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ μὴ πάθωμεν ὅ,τι ἔπαθεν ἡ Τουρκία, προβαίνομεν καθ’ ἡμέραν εἰς νέας παραχωρήσεις, καὶ ἐὰν παρατηρήσητε τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε σήμερον, δὲν εἶναι παρὰ αὔξησις ἐξόδων· καὶ ἐὰν προβῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ᾖναι τόκοι καὶ χρεώλυτρα, ἡ δὲ ἀνάπτυξις τοῦ τόπου, μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς παρηγοροῦσι, καὶ ἡ ὁποία εὔχομαι νὰ προβαίνῃ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι πρᾶγμα ἀπέραντον, εἶναι πεπερασμένον· δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβῇ ἐπ’ ἄπειρον, καὶ ἐὰν βελτιοῦται εἴτε ἓν εἰσόδημα, εἴτε μία βιομηχανικὴ ἐργασία, εἴτε κἄτι τι ἄλλο, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἐπέρχονται ζημίαι εἰς ἄλλα πράγματα, καὶ ἡ ἰσοῤῥοπία εἶναι πάντοτε ἡ αὐτή. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔκαμαν, νὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς αὐστηρᾶς οἰκονομίας, καὶ θέλω νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἡ ἀπειράριθμος τοῦ διορίζειν πρόσωπα εἰς μὴ νομοθετημένας θέσεις, διότι, σᾶς τὸ προλέγω μετὰ λύπης, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, γρήγορα θὰ βάλωμεν τὸ κλειδὶ εἰς τὴν πόρταν, καὶ ἐνθυμηθῆτε τοὺς λόγους μου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία μὲ κάμνει, νὰ λαλῶ περὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, καὶ οὐδὲν προσωπικὸν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν.

§197ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων ὁ ἀριθμὸς τῶν Πρωτοδικῶν, τῶν Ἐφετῶν καὶ τῶν Ἀρειοπαγιτῶν, νομίζω, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διορισθοῦν, δὲν εἶναι ὡρισμένος· ἑπομένως, ἐὰν Κυβέρνησίς τις διορίσῃ πρωτοδίκας ἢ ἐφέτας, αὐτοὶ κατ’ ἐμὲ εἶναι καλῶς διωρισμένοι, καὶ δὲν δύναται κἀνεὶς νὰ τοῖς ἀμφισβητήσῃ τὸν διορισμόν. Ἀλλ’ ἐνῷ λέγω ταῦτα, πρῶτος ἐγὼ ἤθελον ἐξεγερθῆ κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἤθελε τολμήσει νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαστῶν, χωρὶς νὰ λάβῃ προηγουμένως τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς. Ἕκαστος ὑπουργὸς, ὅταν εὑρίσκεται ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ὀφείλει νὰ περιορίζηται εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ὁ προηγούμενος προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει, καὶ δὲν πρέπει ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς, οἱαδήποτε ἀνάγκη καὶ ἂν παρουσιάζεται, οἱασδήποτε ἰδέας καὶ ἂν ἔχῃ αὐτὸς, νὰ κάμῃ τὴν παραμικρὰν προσθήκην. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ἀναγκάζομαι νὰ κρίνω ἐπιεικῶς, διότι βλέπω, ὅτι ἡ προσθήκη ἑνὸς ἐφέτου—ἡ ὁποία εἶναι πραγματικὴ, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874 καὶ τοῦ 1873 ἀκόμη ἦσαν μόνον 34, ἐνῷ σήμερον εἶναι 35—διότι, λέγω, ἡ προσθήκη αὐτὴ δὲν ἐγένετο ἐκ προθέσεως, οὔτε μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ παραβιασθῇ ὁ προηγούμενος προϋπολογισμός. Τὴν περιπλοκὴν ταύτην ἐγέννησεν ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Σημαντήρα, ὁ ὁποῖος ἀσθενῶν, νομίζω, εἶχε λάβει πολυετῆ ἄδειαν.

§198ΧΟΪΔΑΣ. Ἀπῆλθε πρὸς τελειοποίησιν τῶν σπουδῶν του ἰδίαις δαπάναις.

§199ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ ποίας ἐποχῆς;

§200ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Δεληγεώργη.

§201ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ποῖος διώρισε τοὺς 35 ἐφέτας; Ὁ κ. Χαλκιόπουλος.

§202ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Σημαντήρας ἀπῆλθε, καὶ τὸ Κράτος δὲν ἐπλήρωνε τὴν μισθοδοσίαν αὐτοῦ, ὁ ὑπουργὸς, δὲν ἠξεύρω ποῖος, ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ διωρίσῃ ἄλλον εἰς τὴν θέσιν του, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφετῶν εἶχε γείνει, δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίας ἐποχῆς, 35, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν ἐφετῶν δὲν ἐπληρώνετο, καὶ ἑπομένως ἐπήρκει ἡ ἐγγραφομένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις διὰ 34 ἐφέτας. Ἐν τούτοις, διαρκοῦντος τοῦ ἔτους 1875, ὁ κ. Σημαντήρας ἐπανῆλθε καὶ ἔγειναν οἱ δικασταὶ 35 ἀντὶ 34. Εἰς τοιαύτην περίστασιν φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῇ ἄλλος τις, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ὤφειλεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἅμα ἐκενώθη θέσις τις δι’ οἱονδήποτε λόγον, νὰ μὴ τὴν συμπληρώσῃ. Ἀλλ’ ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔκαμε τὸ σφάλμα νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι, ἐπειδὴ καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἦσαν 35 ἐφέται, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ κ. Σημαντήρα, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καὶ τώρα 35, ἐπιφυλαττόμενος βεβαίως, νὰ ζητήσῃ τὴν πίστωσιν. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ πρᾶγμα, ὡς βλέπετε, ἐγένετο κατὰ πλάνην καὶ ἐκ τῆς περιπλοκῆς, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Σημαντήρα ἐπέφερε, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν πρέπει νὰ φανῇ αὐστηρὰ καὶ πρέπει νὰ χορηγήσῃ τὴν πίστωσιν αὐτήν. Προσθέτω δὲ ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρῇ ἀποχρῶντα τὸν ἀριθμὸν 34, πρέπει, ἅμα κενωθῇ ἡ πρώτη θέσις ἐφέτου, νὰ μὴ συμπληρωθῇ. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Πετμεζᾶ περὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1876, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι παρὰ πολὺ ἐβιάσθη νὰ φέρῃ τὴν ἐτυμηγορίαν του ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου, τὸ ὁποῖον ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος προαγγέλλει· τὸν παρακαλῶ νὰ φυλάξῃ τὴν ὄρεξίν του, νὰ μελετήσῃ καλῶς τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε νὰ ἐκθέσῃ τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς σκέψεις του, διὰ τὰς ὁποίας νομίζει, ὅτι τὰ γραφέντα δὲν εἶναι ἀκριβῆ, καὶ τότε ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἀκούσει καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ὑπουργοῦ, θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου.

§203ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὑμεῖς, κ. ὑπουργὲ, νὰ φυλάξητε τὴν ὄρεξίν σας, νὰ συζητήσωμεν, ὅταν τελειώσῃ τὸ ἔτος.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ζητηθεῖσαν πίστωσιν 2,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, καὶ οὕτω ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τὴν γενομένην προσθήκην διὰ δραχμὰς 270,320. Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

ΚΕΦ. 2. Ὑλικόν.

ΚΕΦ. 3. Ὑποδίκων φυλακαί.

ΚΕΦ. 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης.

ΚΕΦ. 5. Διάφορα ἔξοδα.

ΚΕΦ. 6. Ἀνέγερσις φυλακῶν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. ΚΕΦ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

Ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἀναστάσεως.

Ἄρθρον 4. Ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας ············································ 22,000

§206ΦΙΛΗΜΩΝ. Κατετέθησαν οἱ πίνακες, οἱ ὁποῖοι ἐζητήθησαν;

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα κατετέθησαν σήμερον.

§208ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει γνῶσιν· πῶς θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν;

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρατηρῶ, ὅτι οἱ πίνακες δὲν εἶναι πολλὰ σπουδαῖοι. Ἐδῶ εἶναι· εἰς μίαν στιγμὴν ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς ἀναγνώσητε.

§210ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἶναι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μόνον, ἢ καὶ τῶν ἄλλων ὑπουργείων;

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἤδη αὐτὴν τὴν πίστωσιν.

§212ΦΙΛΗΜΩΝ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ ἀ. Ἰανουαρίου 75 μέχρι 15 Ὀκτωβρίου 75 ἐξοδεύθησαν εἰς ἐφημερίδας 17,896. 59, διὰ τὰ συγγράμματα ἀπὸ ἀ. Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Ἀπριλίου 1123· ἀπὸ τέλους Μαΐου μέχρι 15 Ὀκτωβρίου 725 δραχμαί.

§214ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφειλόμεναι τὸ πλεῖστον ἀπὸ τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον. Εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο ποσὸν ὑπάρχει καὶ ὀφειλὴ πληρωθεῖσα ἐκ δραχ. 414, 40 εἰς σύγγραμμα τοῦ Κ. Zegraud δημοσιευθὲν ἐν Παρισσίοις.

§215ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀναγνώσατε τὰς λεπτομερείας.

§216ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§217ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔκλεισε συμφωνίαν μετά τινος Πολωνοῦ ὀνόματι Βολόβσκη ἐκδίδοντος ἐν Βιένῃ ἐφημερίδα ὑπὸ τὸ ὄνομα Messager d'Orient, ὅστις ἐλθὼν ἐνταῦθα ἐπρότεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ καὶ ἐδῶ ἑτέραν ἐφημερίδα ὑπὸ τὸ ὄνομα Massager d'Athènes. Ἔκλεισε δὲ συμφωνίαν μετ’ αὐτοῦ ὅπως τῷ δίδῃ ἡ Κυβέρνησις ἐτησίως 15 χιλιάδας διὰ τὴν σύστασιν τῆς νέας ἐφημερίδος. Ἀγνοῶ δὲ ἂν ἐδίδοντο τὰ χρήματα ταῦτα, ὅπως καὶ ἡ Messager d'Orient γείνῃ ὑπουργική. Πράγματι ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγένετο ἡ συμφωνία ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη ἀντιπολιτευομένη πρότερον τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη, ἐγένετο ὑπουργικὴ καὶ συνηγόρει ὑπὲρ τῆς ψευδοῦς ἀπαρτίας. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 15,000 φράγκων ἐδόθησαν πρὸ τῆς 27 Ἀπριλίου τῷ κυρίῳ Βολόβσκη, δι’ ἐντάλματος, 7,500. Ὁ κύριος Βολόβσκης, ἐλθὼν εἰς Ἀθήνας μετὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς 27 Ἀπριλίου, μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοὶ ἀνέφερε τὰ τῆς συμφωνίας αὐτοῦ μετὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐζήτησε δὲ νὰ τῷ δώσω τὰς ἑτέρας 7,500 φράγκα. Ἀφοῦ ἐξέτασα τὰ τῆς συμφωνίας καὶ ἔγνων ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποχρεώσῃ δικαστικῶς τὸ δημόσιον εἰς πληρωμὴν, τῷ εἶπον ὅτι δὲν τῷ δίδω τίποτε· ἐκεῖνος δὲ ἠπείλει ὅτι θὰ συστήσῃ τὴν ἐφημερίδα καὶ θ’ ἀντιπολιτευθῇ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τοῦτο ἀδιαφόρησα, καὶ ἀνεχώρησεν ἐντεῦθεν ὁ κ. Βολόβσκης χωρὶς νὰ συστήσῃ τὴν Messager d'Athènes. Ἡ ἐνταῦθα δὲ συστηθεῖσα Messager d'Athènes συντάσσεται ὑπὸ ἄλλου προσώπου οὐδεμίαν ἔχοντος σχέσιν πρὸς τὰς συμφωνίας τοῦ Πολωνοῦ Βολόβσκη. Λέγω δὲ τοῦτο ἵνα μὴ ὑποθέσῃ τις ὅτι ὁ συντάκτης τῆς ἤδη ὑπαρχούσης ἐνταῦθα ἐφημερίδος ὑπὸ τὸ ὄνομα τοῦτο ἐνέχεται εἰς ὅσα ἐξέθεσα.

§218ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας λοιπὸν δὲν ἦτο ὑπόχρεον τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ;

§219ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν αἱ πληρωθεῖσαι 7,500 φράγκα δύνανται νὰ καταλογισθῶσιν εἰς τὸν διατάκτην τῆς πληρωμῆς, τοῦτο θὰ ἐξετάσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐξαρτᾶται δὲ καὶ ἐκ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐγὼ ἀπέκρουσα τὴν ἀπαίτησιν τῆς πληρωμῆς τῶν ἑτέρων 7,500, διότι ἐθεώρουν τοιαύτην δαπάνην ἀδικαιολόγητον, καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου οὐδὲν εἶχεν ὁ κ. Βολόβσκης δικαίωμα νὰ ζητῇ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου. Νομίζω δὲ ὅτι κακῶς τίθεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν δι’ ἐφημερίδας. Τὰ γραφικὰ ἔξοδα τῶν ὑπουργείων ἀρκοῦσι καὶ διὰ τὰς συνδρομὰς τῶν ἐφημερίδων. Ἐνόσῳ ὅμως τίθεται ποσὸν δι’ ἐφημερίδας, οἱ ὑπουργοὶ θέλουσι τὸ διαθέσει κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἤδη δὲ ἐγένετο καὶ ὑπέρβασις ὡς πρὸς τὰς ἐφημερίδας πρὸ τοῦ τέλους Ἀπριλίου ἱκανῶν χιλιάδων δραχμῶν.

§220ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Δικαιώματα καταχωρίσεως

εἰς τὴν Στοάν················································· 130

Τὰ λοιπὰ εἶναι ἁπλαῖ ἐτήσιαι συνδρομαὶ εἰς τὰς διαφόρους ἐφημερίδας (θόρυβος).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4ον ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἑξῆς γνώμην· «Ἡ ἐπιτροπὴ φρονοῦσα ὅτι 12,000 δραχ. ἀρκοῦσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, οὐδὲ παρασταθείσης δυστυχῶς ἀνάγκης πρὸς ἔκδοσιν συγγραμμάτων, τόσας μόνον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ, ἐξ ὧν αἱ δραχ. 3,249 νὰ διατεθῶσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς σχετικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου καὶ ἐντεῦθεν, μελῶν τινων τῆς ἐπιτροπῆς προτεινάντων ὅπως ἡ πίστωσις αὕτη περιορισθῇ μόνον εἰς δρ. 3000, ἀρκούσας διὰ τὴν συνδρομὴν ἐφημερίδων καὶ καταχώρισιν ἐγγράφων, ὧν ἡ δημοσίευσις ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ νόμου καὶ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαία κλπ.» Ἀλλὰ παρακαλεῖται νὰ ἐξηγήσῃ τὴν γνώμην της ταύτην.

§222ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Πίστωσιν ζητεῖ.

§223ΖΩΧΙΟΣ. Ἐδέχθημεν τὴν ἀρχαίαν πίστωσιν τῶν 12,000. ὅλα τὰ ἄλλα ἠκούσατε ὅτι ἦτο Βελτίωσις, Βελτίωσις, Βελτίωσις, ἀλλὰ Βελτίωσις τοῦ γράφοντος τὴν Βελτίωσιν, τῶν δὲ ἄλλων ἦτο καταστροφή. Ἐδέχθημεν τὰς 12 χιλιάδας, ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἀφήσωμεν ποσόν τι καὶ διὰ τοὺς παρόντας ὑπουργούς. Ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἢ μᾶλλον ἀπολογισμόν, θὰ ἀφεθῶσι τρία τέταρτα διὰ τοὺς παρόντας ὑπουργούς, τὸ δὲ λοιπὸν μέχρι τῶν 12 θὰ σβεσθῇ.

§224ΦΙΛΗΜΩΝ. Νὰ περιορισθῇ εἰς τρεῖς χιλιάδας· εἶναι ἀναγκαῖον τὸ ποσὸν διὰ συνδρομάς τινων ἐφημερίδων καὶ διὰ καταχωρίσεις ἐγγράφων, πρὸ πάντων δὲ διὰ ἐξωτερικὰς ἐφημερίδας καὶ συγγράμματα περιοδικά.

§225ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοῶ τὴν τοιαύτην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1876, ὅτε προτίθεμαι νὰ ζητήσω τὴν ἐντελῆ ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου τούτου, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον. Ἐγὼ ἐδαπάνησα ὀλίγα ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου, διότι εὗρον ὑποχρεώσεις ἐκ συνδρομῶν καὶ ἔπρεπε νὰ τὰς πληρώσω· ἅμα ὅμως ἐκ τῶν προτέρων γινώσκει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν τῇ ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνῃ συνδρομὰς πολλὰς καὶ ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ὡρισμένον χρηματικὸν ποσὸν, τότε δὲν θὰ ἀναλαμβάνῃ τοιαύτας ὑποχρεώσεις. Ὡς πρὸς τὰς καταχωρίσεις δὲ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ χορηγηθῇ ποσὸν δι’ ἰδίου ἄρθρου, διότι ἑκάστη ὑπηρεσία, ἧς τὰ ἔγγραφα καταχωρίζονται, ἔχει καὶ ὡρισμένα πρὸς τοῦτο ἔξοδα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ὡς π. χ. ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἡ τῶν ταχυδρομείων, τῶν τηλεγράφων ἔχουσιν ἑκάστη τὰ ἔξοδά της ὡρισμένα. Ἤδη ἐδαπανήθησαν ἐν συνόλῳ 19,031 ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως· ὑπὸ τῆς κατόπιν δὲ 2,500 εἰς ἐφημερίδας καὶ συγγράμματα. Ἑπομένως δύνασθε νὰ διαιρέσητε τὸ ἄρθρον εἰς τρία ἄρθρα καὶ νὰ εἴπητε, δίδομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν διοικήσασαν ἀπὸ Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Ἀπριλίου τόσα, εἰς τὴν ἑτέραν, τὴν διοικήσασαν μέχρι 15 Ὀκτωβρίου, τόσα, καὶ εἰς τὴν κατόπιν τόσα. Τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς ἐν προϋπολογισμῷ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ψηφίζομεν προϋπολογισμὸν, ἀπολογισμὸν ἤδη κατασταθέντα, περιερχόμεθα καὶ εἰς ἀποτελέσματα καινοφανῆ.

§226ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1876, θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ῥητῶς τὸ δοθησόμενον εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι τὸ ἕτερον σύστημα νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τὰ διάφορα κεφάλαια ποσὰ ἵνα δίδωνται εἰς καταχωρίσεις εἶναι κατάχρησις. Ἄλλοτε ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένετο τὸ ἑξῆς, πολλὰ ποσὰ ἀπὸ τὸ Κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐδίδοντο εἰς τὰς ἐφημερίδας ἵνα καταχωρισθῶσιν ἔγγραφα περὶ ἀσφαλείας. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ δώσῃ τι, πρέπει νὰ εἴπῃ ῥητῶς, ὅτι τὸ δίδω δι’ ἐφημερίδας καὶ ἀπαγορεύω ἐξ ἄλλου ποσοῦ πᾶσαν πληρωμήν. Ἤδη ἀπὸ τὰς παλαιὰς ὑποχρεώσεις, καὶ ἀπὸ τὰς νέας ἀνάγκας ἔχομεν ἀνάγκην 3,000 δραχμῶν, αὐτὴν τὴν προσθήκην ἐζητήσαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ τί σᾶς λέγει; ἀφοῦ ὑπάρχει πίστωσις ἐκδοθεῖσα, αὐτὴν ἐγὼ ἀναγνωρίζω, δηλ. 10,000, τὰς λοιπὰς ἀποῤῥίπτω (θόρυβος).

§227ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀφοῦ ἐλάβαμεν τὸ σύστημα νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν δαπάνην, διὰ τί νὰ δεχθῶμεν αὐτὴν ὁλόκληρον, ἀφοῦ εἶναι καὶ ἡ ἀνηθικωτέρα;

§228ΧΟΪΔΑΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν (θόρυβος).

§229ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Κεφάλαιον αὐτὸ νὰ τεθῇ ἓν ἄρθρον 7 «ἔξοδα εἰς ἐφημερίδας διὰ τὴν τελευταίαν τριμηνίαν τοῦ ἔτους.»

§230ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τοῦτο δὲ δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν τὰ ἔξοδα τῆς Κυβερνήσεως τῆς 27 Ἀπριλίου καὶ τὰ τῆς παρούσης.

§231ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔξοδα δι’ ἐφημερίδας ἀπὸ 27 Ἀπριλίου μέχρι τέλους τοῦ ἔτους.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρθρον 4 «ἔξοδα δι’ ἐφημερίδας ἀπὸ ά. Ἰανουαρίου μέχρι ά. Μαΐου» δραχμὰς 4,000.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. Ἔκτακτον προσωπικὸν, δραχμὰς 8,000.

§235ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πέντε χιλιάδες νομίζω ἐνταῦθα ἀρκοῦν. Ἐκ τοῦ κονδυλίου τούτου ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1875 καὶ μέχρι τέλους Αὐγούστου, διότι ἕως τότε ἔχω σημειώσεις, ἐδαπανήθησαν 2448 δραχμαί, ὥστε τὸ ὑπόλοιπον μέχρι 5,000 μένει διαθέσιμον.

§236ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτοῦσι 3,000 καὶ αὐτὰς ζητοῦμεν.

§237ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. ὑπουργοὺς νὰ μᾶς ὑποβάλλωσι πίνακα τῶν συνδρομῶν, τὰς ὁποίας κατὰ τὸ 1875 ἔδωκαν· διότι, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐδόθησαν καὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 1,000 δραχμαὶ εἰς τὴν «Βελτίωσιν». Εἶναι σπουδαῖος καὶ πολιτικὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένω εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν δαπανῶν.

§238ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, διότι δὲν εἶναι μόνον τὰ ποσὰ, ἅτινα σημαίνει ὁ πίναξ, ἀλλὰ καὶ ἕτερα δοθέντα εἰς ἐφημερίδας.

§239ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ τοῦ λοιποῦ.

§240ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ διὰ νόμου.

§241ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπιμένω, διότι ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω εἰς τοὺς δημοσιογράφους· θεωρῶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ τύπου πολύτιμον.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν. «Ἔκτακτον προσωπικὸν, 8,000. Ἄρθρον 6, ἔξοδα ἀπρόβλεπτα, 12,000. Ἤδη προστίθεται ἄρθρον 7, ἔξοδα ἀπὸ Μάϊον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, δραχμαὶ 8,000.

§243ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, 5,500, δηλ. 3,000 τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, καὶ 2,500, ἃς ἐδαπανήσαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τέλους Ἀπριλίου ἕως τῆς δεκάτης πέμπτης Ὀκτωβρίου.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει τὸ ποσὸν 5,500.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ Κεφάλαιον 2 καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας ὡς ἑξῆς· «ΚΕΦ. 2. Διοίκησις ἐπαρχιῶν.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δημοσία ἀσφάλεια. Κεφάλ. 3, ἄρθρον 1. Γενικά

μέτρα ἀσφαλείας················································· 50,000.

§247ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ποσὸν τοῦτο μοὶ φαίνεται ὑπερβολικόν· διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη, ἀπὸ Ἰανουαρίου μέχρις Ἀπριλίου ἐδαπάνησε μόνον δρ. 15,774.40, ἡ δὲ κατόπιν ἐδαπάνησεν ἀπὸ 30 Ἀπριλίου ἕως 1 Ὀκτωβρίου δρ. 5,952.30, ὥστε ἔχομεν ἐν ὅλῳ πραγματοποιηθεῖσαν δαπάνην δραχ. 21, 726.70. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγένοντο δαπάναι διὰ τὴν ὑποδοχὴν τοῦ πρίγκιπος τῆς Οὐαλλίας μὴ συμπεριλαμβανόμεναι ἐν τῷ εἰρημένῳ ποσῷ, ἀλλὰ αὗται δὲν ἀποτελοῦν μέγα ποσόν· ὥστε φρονῶ, ὅτι, ἂν ἀντὶ 50,000 δραχ. σημειωθῶσι 40,000, μένουν ἀδιάθετοι ἱκαναὶ διὰ τοὺς ὑπολοιπομένους μῆνας τοῦ ἔτους.

§248ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὀφείλομεν πολλὰ εἰς ἀποζημιώσεις πληγωθέντων δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ληστείας.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐξακολουθοῦμεν. Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἑπόμενα Κεφ. καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας· «ΚΕΦ. 3. Δημοσία ἀσφάλεια.

ΚΕΦ. 4. Ἐθνοφυλακή. ΚΕΦ. 5. Δημοσία ὑγεία. 1. Προσωπικὸν δημοσίων ἰατρῶν.

ΚΕΦ. 6. Γεωργία Βιομηχανία κτλ.

§250ΦΙΛΗΜΩΝ. Εἰς τὰ ἔξοδα αὐτὰ περιλαμβάνονται 25,000 διὰ τὸ θέατρον τὸ Γαλλικόν· παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐξηγηθῇ πῶς θεωρεῖται ἡ συνδρομὴ αὕτη ἐμψύχωσις ἐθνικῆς βιομηχανίας. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀπάλειψίν του.

§251ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εὗρον ἐν τῷ ὑπουργείῳ συμβόλαιον ὑπογεγραμμένον καὶ καθ’ ὅλα ἔγκυρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀθετήσω, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐξετέλεσα. Τί θέλει ἀποφασίσει ἡ Βουλὴ διὰ τὸ μέλλον, δὲν γνωρίζω· διὰ τὸ παρελθὸν ὅμως τὸ πρᾶγμα ἔγεινε δυνάμει συμβολαίου.

§252ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὅσοι ἤθελον θέατρον Γαλλικὸν, ἠδύναντο νὰ δαπανήσωσιν ἐξ ἰδίων χρημάτων, καὶ οὐχὶ πρὸς ἐμπαιγμὸν νὰ καταλογίζωσι τὸ ἔξοδον αὐτοῦ εἰς τὸ Κεφάλαιον τῆς ἐμψυχώσεως τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας. Ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τοῦ δοθέντος διὰ τὸ Γαλλικὸν θέατρον. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν μένει τὸ ποσὸν ὡς ἔχει.

«Ἄρθρον 8. Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος···· 4,800».

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Μεταλλουργεῖα Λαυρίου, 5,860».

§256ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐνταῦθα παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι 540 δραχμαὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ ἐπιτρόπου καὶ τῶν συμβούλων, τοὺς ὁποίους μέχρι τινὸς διετήρησε τὸ ὑπουργεῖον παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ. Μοὶ ἀνήγγειλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ τὸ ποσὸν τῶν 5,860.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται λοιπὸν τὸ ἄρθρον 9ον δραχ. 6,400.

§258ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Κατόπιν ἐψηφίσθησαν τὰ ἑπόμενα ἄρθρα καὶ Κεφάλαια ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας.

ΚΕΦΑΛ. 7. Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία.

ΚΕΦΑΛ. 8. Τηλεγραφική Συγκοινωνία.

ΚΕΦΑΛ. 9. Δημόσια ἔργα.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. «Κατασκευὴ δημοσ. οἰκοδομῶν, ἀποπεράτωσις Βουλευτηρίου» 275,000.

§260ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς ἵνα ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ Βουλευτηρίου, τὸν λόγον τὸν ἐννοεῖτε.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν κύριον πρόεδρον.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν.

Ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δὲ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας. ΚΕΦΑΛ. 10. Βοήθειαι.

§263ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναλύεται εἰς ἐδάφια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ά. περιέχει βοηθήματα διατιθέμενα ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ, περιλαμβάνει δὲ καὶ ποσὸν διὰ κηδείας προσώπων μὴ εὐπόρων. Ὑπάρχει βʹ. ἐδάφιον περιέχον βοηθήματα διατιθέμενα ὑπὲρ προσώπων τινῶν διαρκῶς διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων, τοῦτο δὲ γίνεται πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ εἶναι ἀνωμαλία· εἶναι ὅμως ἀνωμαλία εἰς ἣν σχεδὸν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις συνέπραξαν. Καὶ δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ πρόσωπα ὑπὲρ ὧν τὰ διατάγματα ταῦτα ἐξεδόθησαν ἦσαν ἀνάξια τῆς τοιαύτης προνοίας, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως ἔκρυθμον, νομίζω δὲ ὅτι εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν· διὰ τοῦτο ἐγὼ τοιοῦτον διάταγμα δὲν ὑπέγραψα, ἂν καὶ παρουσιάσθησαν περιστάσεις καθ’ ἃς ἦτο δίκαιον νὰ ληφθῇ περὶ δυστυχησάντων προσώπων πρόνοιά τις. Τὸ δὲ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι μικρόν, καὶ εἶναι αἱ οὕτω διδόμεναι ὑπὸ τύπον βοηθήματος συντάξεις ἐπίσης ἀσφαλεῖς, ὅπως καὶ αἱ χορηγούμεναι ὑπὸ τῆς Βουλῆς· ἐν τούτοις χορηγοῦνται ἄνευ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Δὲν ἤθελον προτείνει νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ συντάξεις αὗται ἀλλὰ νὰ κανονισθῶσι· νὰ γείνωσι δεκταὶ συμφώνως μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἀπαγορεύηται τοιαύτη διάθεσις χρημάτων, νὰ ἐπιτραπῇ δὲ μόνον ἡ ὑπὸ τὸ ά. ἐδάφιον, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη εἶναι ὑπερβολικὴ, διότι κατὰ τὸ 1875 ἦσαν ἐγγεγραμμέναι 30,000 δραχμαὶ, ἐν τούτοις μέχρι 27 Ἀπριλίου εἶχον δαπανηθῆ 26,386· ἡ δὲ κατόπιν Κυβέρνησις ἐδαπάνησε 5,197. Ὑποθέτω ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησεν ἡ Κυβέρνησις τῆς 27 Ἀπριλίου ἐν διαστήματι πέντε καὶ ἥμισυ μηνῶν, δύναται νὰ δώσῃ περίπου τὸ μέτρον τῆς ἀνάγκης, δηλ. 12,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ὥστε ἂν κατορθωθῇ νὰ κανονισθῶσι τὰ τοῦ βʹ. ἐδαφίου καὶ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ ά. θὰ ἔχωμεν ἀντὶ 120,000, ἓν ποσὸν 12,000· ἤδη ὅμως βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ φέρω τοιαύτην πρότασιν, διότι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1873 περιέχει ποσὸν 30,000, ὥστε μέχρι τοῦ ποσοῦ τούτου δικαιολογεῖται ἡ γενομένη δαπάνη· ἂν ὅμως ἦτο δυνατὸν, θὰ ἐπροτίμουν ἐν τῷ μέλλοντι ἢ τὴν κατάργησιν τῆς πιστώσεως ἢ ἄλλον τινὰ τρόπον διαθέσεως τοῦ ποσοῦ, ὥστε τὰ βοηθήματα νὰ μὴ διανέμωνται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὑπό τινος σωματείου, οἷον τοῦ πτωχοκομείου ἢ ἄλλου ἱδρύματος ἢ ἐπιτροπῆς.

§264ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ δαπάναι αἱ μεγάλαι γίνονται κατὰ τὰς ἑορτάς· τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε δὲν περιέχει ἑορτάς· κατὰ τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα, ἂν θελήσητε νὰ κάμετε διανομὴν, δὲν ἠμπορεῖτε μὲ ὀλιγώτερα ἀπὸ 10 χιλ. δραχμῶν· συνάζεται ἄπειρον πλῆθος, καὶ ἠξεύρετε τί λαμβάνουν; 5, 6, δραχμὰς ἕκαστος.

§265ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Βεβαίως τὸ ζήτημα θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1876· τὸ σύστημα τῆς μηνιαίας χορηγήσεως παρεδέχθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν μετὰ συζήτησιν ἐκτενῆ, ὅτε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ τὸ σύστημα τῶν βοηθημάτων· ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω τὸ ζήτημα θὰ ἐπανέλθῃ.

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, αὔριον ἐξακολουθοῦμεν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ ½ μ. μ.