1875.09.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 24 7βρίου 1875.

(Τετάρτη)

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ ὁρκισθέντες εἰσέτι βουλευταὶ παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ἵνα ὀμόσωσι τὸν νενομισμένον ὅρκον. (προσῆλθον καὶ ὤμοσαν οἱ ἑπόμενοι βουλευταὶ, Α. Νοταρᾶς, Σ. Νοταρᾶς, Γ. Μπούκουρας, Χ. Κανελλόπουλος, Ν. Καράπαυλος, Ν. Πιπῖνος, Ἰω. Δεληγιάννης, Γ. Κούστας, Γ. Πλαπούτας καὶ Φ. Βάρβογλης). Ἀρχόμεθα, κύριοι, τῶν σπουδαίων καθηκόντων μας καὶ παρακαλῶ μετὰ προσοχῆς καὶ μετὰ τῆς δυνατῆς ταχύτητος νὰ δώσωμεν πέρας εἰς αὐτὸ τὸ μέγα ἔργον μας. Πρὶν ἀρχίσωμεν, κύριοι, τὴν ἐξέλεγξιν, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τὴν γενομένην ἀπὸ ὅλα τὰ τμήματα, παρεδόθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον αἱ ἑξῆς ἀναφοραί· Αον) Ἔνστασις κατὰ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Θεισώας τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας· ὁμοία ὑπὸ τοῦ Γεωργίου Καφεντζῆ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Θελπούσης τῆς ἰδίας ἐπαρχίας· σήμερον ἔλαβον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον εἰδοποιεῖ περὶ τῶν προσόντων τοῦ κ. Μπούκουρα κατὰ τῆς ἐκλογῆς του· ἐπίσης κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Θήρας παρουσιάσθη ἔνστασις μετὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ ἀποπεράτωσιν τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ τμήματος· ἐπίσης παρουσιάσθη ἑτέρα ἔνστασις ὑπὸ τοῦ ἀποτυχόντος Βουλευτοῦ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Σπετσῶν, ὅστις ζητεῖ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἀνακριτικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ Φιλέρη τοῦ παρασταθέντος ὡς ἐπόπτου κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἀλλὰ δὲν ἐζητήσαμεν ταύτην, διότι ἐζητήθη καὶ πρότερον καὶ ὁ ἀνακριτὴς εἶπε ὅτι δὲν ἔχει τοιαύτην ἔκθεσιν. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται κατατίθενται εἰς τὸ προεδρεῖον καὶ ὅστις θέλει ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν καὶ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν νὰ φέρῃ τὸν λόγον. Χθὲς, κύριοι, δι’ ἐγγράφου εἰδοποιήθητε περὶ τοῦ λυπηροῦ συμβάντος τοῦ θανάτου ἑνὸς τῶν ἀξιολόγων συναδέλφων μας τοῦ κ. Ἰωάν. Δ. Χατζίσκου· τοῦτο ἀναγγέλλω ὑμῖν διὰ νὰ τὸ ἀκούσῃ καὶ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐνεργήσῃ τὰ κατὰ τὸν Νόμον. Ἀρχόμεθα, κύριοι, τῶν ἐξελέγξεων, καὶ πρώτη παρίσταται ἡ ἐκλογὴ τῆς Αἰγιαλείας.

§2ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς, παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχουσι δύω ἐκθέσεις, ἡ μὲν τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας, ἡ δὲ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄστρους, ἀφορῶσαι τὴν διαγωγὴν τοῦ δημαστυνόμου Θυρέας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς Ἄστρους· αἱ δύω αὗται ἐκθέσεις δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς Κυνουρίας. Παρακαλῶ νὰ ζητήσητε τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἵνα κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐκάματε πρότασιν περὶ τούτων.

§4ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμω σήμερον, διότι πρότερον δὲν ἐγνώριζον ὅτι ὑπῆρχον εἰς τὸ ὑπουργεῖον· ἡ μία εἶναι τοῦ Νομάρχου Ἀρκαδίας καὶ ἡ ἄλλη τοῦ Εἰρηνοδίκου Ἄστρους.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Κύριοι, ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας.

§6ΤΙΝΕΣ. Τὸ διατακτικὸν μόνον.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ τμῆμα γνωμοδοτεῖ κατὰ «πλειονοψηφίαν νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Αἰγια«λείας καὶ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ αὐτῆς οἱ κ. κ. «Κωνσταντῖνος Θεοδώρου καὶ Ἰω. Μπόγδανος, ἔχοντες καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.»

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§9ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε.

§10ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Γράψατε καὶ ἐμὲ, Κύριε Πρόεδρε.

§11ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας τὸ τμῆμα, ὅπως παρατηρεῖτε, διεφώνησεν· ἑπτὰ τῶν μελῶν αὐτοῦ ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, δύω ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως αὐτῆς ὡς πρὸς τὸν Κ. Μπόγδανον καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρες, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ἐπεφυλάχθησαν νὰ φέρωσι ψῆφον ἤδη. Ἐγὼ, κύριοι, ἀνήκω εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐξέφρασα τὴν γνώμην ταύτην, ἥτις δὲν ἀντιπροσωπεύεται ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῇ. Πράττω, κύριοι, τοῦτο, διότι ἀδιστάκτως πιστεύω, ὅτι σύμπασα ἡ Βουλὴ ἐπιζητεῖ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ τὰ ἔντιμα μέλη τὰ γνωμοδοτήσαντα ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τούτῳ τῷ λόγῳ εἰργάσθησαν, ἐὰν δὲ διάφορον τῆς ἐμῆς ἔφερον γνώμην, τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς διαφόρου ἐκτιμήσεως τῶν γεγονότων. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι τῳόντι δύσκολος, διότι ἔνθεν μὲν προΐστανται πεφωτισμένοι ἄνδρες ταττόμενοι κατὰ τῆς γνώμης μου, ἔνθεν δὲ πρόκειται περὶ ζητήματος σχεδὸν προσωπικοῦ, ἢ τοὐλάχιστον συνδεομένου πρὸς πρόσωπα καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐξεγείρονται φιλοτιμίαι καὶ συμπάθειαι. Ἀλλά, κύριοι, διότι τὸ σφάλλειν εἶναι ἀνθρώπινον, καὶ μάλιστα οἱ πεφωτισμένοι ἀσπάζονται αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, ἐγὼ δὲ οὐδεμίαν ἔχω αἰτίαν προσωπικὴν κατὰ τοῦ κυρίου Μπογδάνου, τὸν ὁποῖον πρεπόντως ἐκτιμῶ, πιστεύω, ὅτι δύναμαι νὰ ἔχω τὸ ἀπαιτούμενον θάῤῥος νὰ φέρω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς περὶ ἧς πρόκειται. Καὶ ἀμέσως, κύριοι, μεταβαίνω εἰς τὰ πράγματα. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς δύω κυρίως σπουδαῖαι κατ’ ἐμὲ αἰτιάσεις ἐγένοντο ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἐκλογῆς, κατὰ τὴν διενέργειαν αὐτῆς καὶ μετὰ τὴν διαλογήν· αὗται δὲ εἶναι αἱ ἐφεξῆς, 1) ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τῶν τριῶν αὐτῶν δήμων ἐπενέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν, διὰ πιέσεων, ἀπειλῶν, ὑποσχέσεων, καὶ ἐπέβαλον τὴν θέλησίν των κατὰ τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ ὑπὲρ τοῦ κ. Μπογδάνου, 2) ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐπὶ πλαστοῖς καταλόγοις, ὅπερ ἀναλυτικώτερον θὰ ἐξετάσω, ὅταν φθάσω εἰς τοῦτο τὸ μέρος καὶ συντόμως θέλω φθάσει, καὶ θέλω σᾶς εἴπει τὰ διάφορα στοιχεῖα τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὴν τὴν πλαστότητα. Ἐπιλαμβάνομαι τοῦ πρώτου μέρους τοῦ λόγου μου, καὶ διὰ νὰ μὴν ἀπασχολήσω ὑμᾶς συντομώτατα θέλω ἐκθέσει τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι καὶ διαπιστοῦνται διὰ τῶν ἐγγράφων, καὶ ἐπ’ αὐτῶν θέλω προκαλέσει τὴν ὑμετέραν γνώμην. Διαπιστοῦνται, κύριοι, ὅτι πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ τηλεγραφήματα ἰδιωτικὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐβεβαίουν, ὅτι ὁ δήμαρχος καὶ ἀστυνόμος τοῦ Αἰγίου σκανδαλωδῶς ἐπενέβαινον εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην· παρατηρεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν τοιούτων παραπόνων, τῳόντι σπουδαιοτάτων ὡς πρὸς τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων, στηριχθεῖσα προῆλθεν εἰς ἀνακρίσεις. Δὲν βλέπω τοῦτο διαπιστούμενον ἀμέσως, τὸ ἐξάγω καὶ διαπιστοῦται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἀπελύθη ὁ δημαστυνόμος τοῦ Αἰγίου, καὶ ἀπελύθη, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν προτεραίαν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν. Βεβαιοῦται ἐπίσης ἐξ ἐγγράφων, ὅτι ὁ ἀστυνόμος, εὐθὺς ὡς ἀπελύθη, προσέλαβε τοὺς ὁποίους εἶχε προηγουμένως κλητῆρας 15, ὅπως ἀριθμοῦνται ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτῷ, καὶ ἐξῆλθε πρὸς ψηφοθηρίαν δι’ ὁμοίων μέσων, τοὐτέστιν ἀπειλῶν, πιέσεων, καὶ οὕτως ἐξηκολούθει νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν θέλησίν του. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἐγένοντο παράπονα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὁ κύριος ἔπαρχος παρετήρησεν, ὅτι δὲν δύναται τὸ ἐφ’ ἑαυτὸν νὰ ἐνεργήσῃ τι, διότι ἀφοῦ ἔπαυσεν ὁ δημαστυνόμος αὐτὸς, οἱ δὲ κλητῆρες παρῃτήθησαν, δὲν ἐναπόκειται εἰς αὐτὸν νὰ ἐνεργήσῃ τι, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀνακριτικὴν καὶ δικαστικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὰ πράγματα, ἀρκεῖ ὅτι ἐπενέβησεν. Ἂν παρῃτήθησαν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ ἔκαμον χάριν συμπαιγνείας, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι διατελοῦσιν ἴσως καὶ τὴν σήμερον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν. Δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ διαβεβαιώσω, ἀλλὰ διότι τὸ τοιοῦτον συνέβη καὶ εἰς ἄλλο μέρος, δὲν ἔχω τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι τοῦτο συνέβη καὶ ἐνταῦθα. Παρατηρεῖται, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν διενέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἐγένοντο παράπονα ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐπεμβάσεων, καὶ μετὰ τὴν διαλογὴν καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ κατὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν παύει πάντοτε ἀνακινούμενον καὶ ἀποδιδόμενον ὡς ὡρισμένα πρόσωπα. Ἐπέρχεται, κύριοι, ἐπὶ τῶν τοιούτων πράξεων ἡ ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἐκδίδεται ἐν τέλει καὶ βούλευμα, διὰ τοῦ ὁποίου παραπέμπεται ὁ δήμαρχος καὶ ὁ ἀστυνόμος τοῦ Αἰγίου νὰ δώσωσι λόγον ἐπὶ τῶν τοιούτων πράξεων, καὶ τὸ βούλευμα αὐτὸ, ἂν ᾖναι τελεσίδικον, δὲν δύναμαι νὰ τὸ διαβεβαιώσω, ἀλλὰ ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν Σας. Ἐπέρχονται, κύριοι, ἐκθέσεις σπουδαίων ἀνδρῶν, αἱ ὁποῖαι διαπιστοῦσι τὸ δεύτερον, καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος φθάνει, ὅπως παρατηρεῖτε, εἰς τοῦτο τὸ συμπέρασμα. Ἐξετάζει μόνον τοὺς τρεῖς αὐτοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους βλέπετε ἐν τῇ ἐκθέσει, καὶ περὶ τῶν ὁποίων θέλω κάμει λόγον· δὲν συσχετίζει εἰς αὐτοὺς τὰς λοιπὰς ἐνδείξεις, αἵτινες ἐκπηγάζουσιν ἐκ τῶν λοιπῶν ἐγγράφων, καὶ τοῦτο ἔπραξε, διότι ἴσως τὸ ἐθεώρησε περιττὸν, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτον, εἶναι μέγα, εἶναι σπουδαιότατον. Πρῶτον, κύριοι, ἐπιχείρημα τῆς πλειονοψηφίας, ἢ πρῶτος λόγος νὰ εἴπω κάλλιον, εἶναι πῶς ὁ κ. Διογενείδης, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει του ἀναφέρει περὶ πολλῶν ἄλλων αἰτιάσεων, οὐδένα ποιεῖται λόγον περὶ τῆς τοιαύτης, ὅπως εἶπον, ἐπεμβάσεως, ἢ πιέσεως, ἢ καταθλίψεως ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Τῷ ὄντι, κύριοι, ὁ λόγος αὐτὸς ἐκ πρώτης ὄψεως ἔχει σπουδαιότητά τινα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἦτον ὅλως διόλου περιττὸν νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ ἐπόπτης αὐτὸς, καθόσον περὶ αὐτῆς τῆς βίας δι’ ἄλλης ἐκθέσεως ἔκαμε λόγον, καὶ διὰ τοῦτο ἐνηργήθησαν αἱ ἀνακρίσεις διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν τῷ ὄντι αἱ μομφαὶ αὗται ἦσαν ἀκριβεῖς, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀνακρίσεων καὶ τῆς γνώμης τοῦ Νομάρχου καὶ Ἐπάρχου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Πάτραις ἐφετῶν ἐγένετο ἡ ἀπόλυσις· ἦτον ἄρα περιττὸν νὰ ἐπαναλάβῃ περὶ ἑνὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε, καὶ διὰ τοῦτο ἐπῆλθε τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀναγινώσκω.

§12ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ μᾶς εἴπετε καὶ τὴν ἡμερομηνίαν.

§13ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι τῆς 17.

§14ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§15ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἀμέσως.— Εἶναι τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν παῦσιν τοῦ δημαστυνόμου, 17/29 Ἰουλίου 1875. Λοιπὸν λέγω, κύριοι, ὑπάρχει μία ἔκθεσις, ἡ ὁποία διαπιστεῖ αὐτὸ τὸ γεγονός.

§16ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο τηλεγράφημα μετὰ τὴν παῦσιν τοῦ ἀστυνόμου;

§17ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξετάσω ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ, καθ’ ὅσον εἶδον, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἴδω ἄλλο, δὲν παρετήρησα κἀνὲν νεώτερον.

§18ΖΩΧΙΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσαμεν εἰς τὸ τμῆμα καὶ ἦσο παρὼν, κ. Ζέγγελη.

§19ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ποῖον ἐννοεῖτε;

§20ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιθυμεῖτε νὰ σᾶς τὸ ὑπενθυμίσω; Ὑπάρχει καὶ ἕτερον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, παυθέντος τοῦ δημαστυνόμου τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Μεσσηνέζη, οὐδεμία πλέον παραβίασις ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ δημάρχου.

§21ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μάλιστα, ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει, ὅτι ὁ δήμαρχος μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ του, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι δύναμαι εἰσέτι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ἔγγραφον, ὁποῖον ἐν ἀρχῇ ἐνοεῖτε, διότι τῷ ὄντι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Μίλησης καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον, διότι αὐτὸς ἀφοῦ ἀπελύθη ὁ ἀστυνόμος ἔμεινεν εἰς τὴν οἰκίαν του ἀληθῶς, ἀλλ’ ὅμως ἐπέρχεται σειρὰ τηλεγραφημάτων ἐκ μέρους τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ὁ κ. Μιχαλόπουλος μένει μὲν τὴν ἡμέραν εἰς τὸν οἶκόν του, ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ἐξέρχεται καὶ διέρχεται τὰς οἰκίας ἀπειλῶν καὶ πιέζων. Ὑπάρχει διαβεβαίωσις, ὅτι ἅμα ἔπαυσεν ὁ δημαστυνόμος προσέλαβε τοὺς 15 κλητῆρας, οἵτινες παρῃτήθησαν, καὶ διήρχετο πιέζων καὶ ἀπειλῶν· ὥστε μοὶ φαίνεται, ὅτι πᾶς τις εἶναι ἱκανὸς νὰ δώσῃ τὴν πρέπουσαν ἐκτίμησιν ἐφ’ ἑκάστης γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ὑμεῖς ἔχομεν ἀντιθέτως. Ἐπίσης, κύριοι, λέγει ἡ πλειονοψηφία, ἔχω ἓν βούλευμα, ἀλλὰ τοῦτο πλὴν τοῦ ὅτι δὲν εἶναι τελεσίδικον, καὶ τελεσίδικον ἐὰν ἦτο δὲν ἀντιπροσωπεύει πλήρη ἀλήθειαν. Μάλιστα, κύριοι, δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο, βαίνω ἔτι μακρότερον ὡς πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀπόφασις ὁριστικὴ ἐὰν ᾖναι, ἡ δὲ Βουλὴ ἄλλοθεν δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τὴν ἀλήθειαν, ἡ τοιαύτη ἀπόφασις εἶναι μὲν δικαστικὴ ἀλήθεια ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη, δὲν ἔχει ὅμως κἀμμίαν σημασίαν εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς, ὁπόταν ἄλλοθεν δύναται ἐλλόγως νὰ σχηματίσῃ αὐτήν. Ἀλλ’ ὅταν σᾶς παρουσιάζηται βούλευμα δικαστικὸν κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχετε λόγον νὰ ἀμφιβάλλητε, δὲν δύναται τοῦτο νὰ σᾶς χρησιμεύσῃ ὡς ἔνδειξις, καὶ σχετίζοντες ταύτην μὲ τὰ λοιπὰ γεγονότα καὶ τεκμήρια δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ μορφώσητε μίαν πεποίθησιν περὶ τῆς ἀληθείας; Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἤθελον ἀδικήσει ὑμᾶς, ἐὰν ἐδεχόμην τὴν ἐναντίαν γνώμην, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν. Ἀφοῦ ἔχετε βεβαιωμένας καὶ ὑποστηριζομένας τὰς ἀπροκαλύπτως γενομένας σκανδαλώδεις ἐπεμβάσεις, ἔχετε καὶ ἓν βούλευμα δικαστικὸν, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω περὶ τούτου, τὸ ὁποῖον φθάνει εἰς μέγα βαθμὸν βεβαιότητος, ἴσως πλησιάζει τὴν ἀλήθειαν καὶ ταυτίζεται μετ’ αὐτῆς. Λέγουν ὅμως οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι, ἀλλ’ εἰς τὸ βούλευμα αὐτὸ ἀναφέρεται ὅτι 7 ἢ 8 ἠπειλήθησαν.

§22ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ βούλευμα δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ τμῆμα· τί ὁμιλεῖτε περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ τμῆμα δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν!

§23ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τὸ ὁμολογῶ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἔχετε αὐτὸν τὸν συλλογισμόν· «Ἐξ ὅλων ὅμως τῶν ἐγγράφων καὶ πληροφοριῶν, ἃς ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὸ τμῆμα καὶ ἰδίως ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 599 βουλεύματος τῶν ἐν Πάτραις πλημμελειοδικῶν, ὅπερ δὲν κατέστη εἰσέτι τελεσίδικον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου παραπέμπονται ἐνώπιον τῶν πλημμελειοδικῶν ὅτε δήμαρχος καὶ δημαστυνόμος Αἰγίου ὡς ἀπειλήσαντες ὀκτὼ ἐκλογεῖς ἵνα ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Θεοδώρου καὶ Μπογδάνου, τεκμαίρεται ὅτι ὁ δήμαρχος Αἰγίου ἐξῆλθε κἄπως τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων αὑτοῦ, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τοῦ εἰρημένου δημάρχου καὶ δημαστυνόμου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξασκήσῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, διότι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὡς ἀληθὲς ὅτι ἠπειλήθησαν ὀκτὼ ἐκλογεῖς πρὸ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἕνεκεν τῆς ἀπειλῆς ταύτης οἱ ὀκτὼ οὗτοι ἐψηφοφόρησαν παρὰ τὴν θέλησίν των, οὗτοι δὲν μεταβάλλουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς». Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οὔτε κατὰ κεραίαν παραμορφώνω τὰ γεγονότα, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἔννοιαν, μὲ τὸν συλλογισμὸν, νὰ εἴπω κάλλιον, τοῦ τμήματος, ἂν καὶ ἀναγνωρίζω τὴν μεγάλην ὑπερτέρησιν πάντων ὁμοῦ, καὶ ἑνὸς ἑκάστου ὡς πρὸς ἐμέ. Διότι σᾶς ἐρωτῶ, τὸ βούλευμα, ἢ μᾶλλον οἱ δικασταὶ, προεκλήθησαν νὰ βεβαιώσωσιν ὅ,τι ἡμεῖς ζητοῦμεν, τὴν ἔκτασιν τοὐτέστι, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ αὐτόνομος, ἡ ἀθέμιτος διαγωγὴ τῶν δημοτικῶν αὐτῶν ἀρχῶν; οὐχὶ βεβαίως· εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσητε περὶ τούτου ἐκ τῆς ἐνδείξεως αὐτῆς. Ἠπειλήθησαν ὀκτὼ πρόσωπα, πῶς δὲ ἠπειλήθησαν δὲν θέλω νὰ τὸ ἀναφέρω. Ἀναγνώσατε τὸ βούλευμα καὶ θέλετε ἰδεῖ. Εἰς ἄλλον ὁ δήμαρχος εἶπε «θὰ σὲ παύσω ἀπὸ τὴν θέσιν σου», εἰς ἄλλον «ὅτι θὰ σοῦ τσακίσω τὰ κόκκαλα», εἰς ἄλλον ὅτι «θὰ ἔλθουν περιστάσεις καὶ θὰ σὲ ἐνθυμηθῶ». Ἀλλὰ λέγω εἶναι βεβαιωμένον ὄπισθεν αὐτῶν τῶν ὀκτὼ πόσοι ἄλλοι ἦσαν 28, 48, 108, 208! Ὑμεῖς πολὺ καλὰ γνωρίζετε ὅτι πολλάκις ἓν καὶ μόνον πρόσωπον δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του εἰς πολλοὺς ἄλλους, καὶ ἐὰν ἦσαν αὐτοὶ τοιοῦτοι, ποίαν ἀπόδειξιν ἐναντίαν ἔχετε; Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἔχω ἐγὼ τοιαύτην ἀπόδειξιν, ἀλλ’ ἔχω τὸ τεκμήριον ὅτι τὸ πρᾶγμα ἐγένετο, καὶ ἂν παραδεχθῆτε ὅτι ὑπῆρχεν ἡ τοιαύτη πίεσις ἐκ μέρους ἀστυνόμου, ἐκ μέρους δημάρχου, καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, τί ἠδύνατο νὰ συμβῇ; Ἠξεύρετε ὅτι πολλαὶ καὶ ποικίλαι εἶναι αἱ σχέσεις τῶν δημοτῶν πρὸς τὸν δήμαρχον, καὶ στρατολογίαι καὶ ἐπιτηδεύματα καὶ θέσεις καὶ τόσα ἄλλα. Ὅλα ταῦτα μᾶς φέρουν εἰς τὸ λογικὸν συμπέρασμα ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπιδράσουν καὶ ἐπέδρασαν τῷ ὄντι, διότι ἄλλως ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω τὸ φαινόμενον αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι, ἐὰν θελήσητε αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις νὰ τὰς ἐκτιμήσητε δεόντως, εἰς ἄλλο θέλετε φθάσει συμπέρασμα, ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον γνωμοδοτεῖ ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ παραλείψω καὶ γεγονός τι, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐν τῷ τμήματι ἀνεπτύχθη, τοὐτέστιν ὅτι ὁ ἀντεισαγγελεὺς Τριανταφύλλου, ὡς ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος διαμένων εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν, διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει ὅτι ἐν πλήρει τάξει διενηργήθη ἡ ἐκλογή.

§24ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δι’ ἐκθέσεώς του.

§25ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μάλιστα. — Ἀλλά, κύριοι, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ἑξῆς· πρῶτον μὲν ὁ ἴδιος ἀνακριτὴς ἐγνωμοδότησε καὶ συνεπεία τῆς γνώμης του ἐπαύθη ὁ ἀστυνόμος Αἰγίου, εἰς δὲ τὸν δῆμον τῶν Βουρῶν πλὴν τῶν παραπόνων, τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ γίνονται καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ ἄλλους, παρατηρεῖται, ὅτι ὁ ἴδιος κ. Τριανταφύλλου, περὶ τῆς εἰλικρινείας τοῦ ὁποίου δὲν θέλω νὰ σᾶς προκαλέσω νὰ κρίνητε, διότι οὐδόλως διστάζω περὶ τῆς τιμιότητός του, ἀλλὰ μόνον τὴν ἰδικήν μου ἰδέαν ν’ ἀκούσητε, δι’ ἐγγράφου του βεβαιοῖ ὅτι τὴν μεθεπομένην ἡμέραν παραπονέθησαν πολῖται ὅτι ὁ δήμαρχος μετὰ τῶν ἐνόπλων του ἦλθεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ἐξεφόβισε ἐκλογεῖς, καὶ ἐγένετο ῥῆξις, ἐπῆλθον πυροβολισμοὶ καὶ ἐγένοντο καὶ τραύματα, καὶ ἐπιληφθεὶς τῆς ἀνακρίσεως λέγει, σήμερον τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς συνέβη τοῦτο, δηλ. πυροβολισμὸς, ῥῆξις καὶ τραύματα, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἐκδώσω ἐντάλματα. Δὲν ἠμπορῶ βεβαίως νὰ κρίνω κατὰ πόσον ὁ δικαστικὸς αὐτὸς ὑπάλληλος ἦτον ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἀφοῦ τραύματα ἐγένοντο ἐνώπιόν του καὶ ὁ ἴδιος τὸ ἐπιβεβαιοῖ, νὰ ἀπόσχῃ τοῦ νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα, ἴσως δὲν ὑπῆρχε νόμιμος αἰτία, ὡς τόσον τὸ γεγονὸς βεβαιοῦται. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω τοὐλάχιστον μίαν περίστασιν. Βλέπω, κύριοι, τὸν κ. Μεσσηνέζην, ἄνδρα γνωστὸν πᾶσιν ὑμῖν, ἐνδιαφερόμενον ἀλλὰ καὶ νομομαθῆ. Οὗτος, κύριοι, προσωπικῶς καταγγέλλει πάντας αὐτούς. Γνωρίζετε ποῖαι δύνανται νὰ ἦναι αἱ συνέπειαι, ἐν ᾗ περιπτώσει ψευδεῖς ἤθελον ἀποδειχθῇ αὗται αἱ καταγγελίαι. Δὲν ἀμφισβητῶ, τὸ ἐπαναλέγω, ὅτι, διότι εἶναι ἐνδιαφερόμενος, ἐκ πρώτης ὄψεως ἐπέρχεται δισταγμός τις, ἀλλὰ τὸ ἓν γεγονὸς ἐπιβεβαιοῖ τὸ ἄλλο, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τοιαύτη διαπίστευσις δὲν εἶναι ἀναξία λόγου, ὅταν αἱ συνέπειαι ἦναι βαρεῖαι. Ἴσως ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο. Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως παρατηρῶ ὅτι καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος ἀνεπτύχθη τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον γνωστὸν ὑμῖν ἅπασιν εἶναι· καὶ ἀνεπτύχθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν πρὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διετρανώθη τοὐλάχιστον κατὰ τὰ πλεῖστα μέρη· εἷς τῶν ἀριστευσάντων ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς εἶναι καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης. Πῶς δύναμαι νὰ καταδικάσω τὸν λαὸν τῆς Αἰγιαλείας, καὶ δεχθῶ ὅτι μόνον εἰς τὸν λαὸν τοῦτον δὲν ἀνεπτύχθη τὸ φρόνημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ διαφωνήσω, δὲν θέλω δὲ νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ πλέον εἰς τὸν λόγον τοῦτον, καὶ δι’ ὀλίγων λέξεων μεταβαίνω εἰς τὸν δεύτερον. Εἶπον ὅτι αἰτίασιν ἔχει ὁ κ. Μεσσηνέζης κατὰ τῶν καταλόγων ὅτι εἶναι πλαστοί, διότι ἀναθεώρησις δὲν ἐγένετο. Τὸ τμῆμα συμφώνως τῷ ὄντι καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἐξετάζει τὸ ζήτημα καὶ λέγει, «οἱ κατάλογοι αὐτοὶ εἶναι ὁριστικοί», ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τοὺς ἀκυρώσῃ; Βεβαίως, κύριοι, ἀπὸ τοῦ στόματος ἐμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούσητε ἐναντίαν γνώμην· ἐπίσης, κύριοι, τὸ παράπαν δὲν θέλω νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν τὴν ἀπόλυτον κυριαρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε, διὰ τῆς ὁποίας, ὅπου καὶ ἂν εὕρητε τὴν ἀλήθειαν δύνασθε νὰ τὴν κατάσχητε, νὰ τὴν μεταχειρισθῆτε κατὰ παντὸς οἱουδήποτε ἀποδεικτικοῦ μέσου. Δὲν ἐπικαλοῦμαι ὅμως αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν σας, διότι ἀπολύτως ἡ τοιαύτη ἐξουσία εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος. Συντάσσομαι μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, πάντοτε ὅμως ἀπαιτῶ τὰς ἀποχρώσας ἐγγυήσεις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὀρθῶς σκεπτόμενος δύναται νὰ εἴπῃ τις «σὺ ὁ ἀδικούμενος καθ’ ὅλα τὰ στάδια τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου, ἠδύνασο νὰ προνοήσῃς πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων σου· ἠμέλησας; δὲν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ δώσω προσοχὴν εἰς τὰ ῥήματα τὰ ξηρὰ, τὰ διὰ λέξεων μόνον φερόμενα». Ἀλλ’ ὅταν ἐγὼ σᾶς λέγω αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις δὲν ὑπῆρξαν, πλαστὰ, εἰκονικὰ συνετάχθησαν πρωτόκολλα, ὅλα ταῦτα εἶναι ψεύδη, ἐὰν τοῦτο, κύριοι, ἀποδειχθῇ, φρονεῖτε ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς ὑμῶν; Φρονεῖτε, ὅτι δύνασθε νὰ φθάσητε εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ ἠθέλετε φθάσει, τασσόμενοι ὑπὲρ τῆς πρώτης γνώμης; Νομίζω, ὄχι. Διαφέρει τὸ πρᾶγμα ὡς πρὸς τὸ μέτρον τῆς ἀποδείξεως, διότι εἶναι σοβαρὸν τὸ ἀντικείμενον, δὲν θέλω οὔτε ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι μὲ μίαν ψιλὴν ἔνδειξιν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τοῦτο τὸ συμπέρασμα, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχετε πρῶτον τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Διογενείδου, διὰ τῆς ὁποίας μετὰ πολλῆς πικρίας διαπιστεῖ ὅτι ἐγένοντο τοιαῦτα, ἀναφέρει κατηγορηματικῶς ἐπὶ τῶν διαφόρων δήμων, ὅτι ποῦ μὲν ἑκατὸν τόσοι ἀνήλικοι προσετέθησαν, ποῦ δὲ διακόσιοι ἑτεροδημόται.

§26ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀναφέρει τὸν ἀριθμὸν 30.

§27ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ λαλῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς πλαστογραφίας. Τώρα λέγω ὡς πρὸς τὸν δῆμον Αἰγιαλείας ὅτι εἶναι 130 σημειωμένοι ὡς ἐκλογεῖς ἀνήλικοι, ἀλλ’ εἶναι μόνον 36 οἱ ψηφοφορήσαντες. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτὸ, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι διὰ τῶν ἐνδείξεων αὐτῶν δύναμαι νὰ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμόν μου. Εἶπεν ὁ κ. Μεσσηνέζης ὅτι ἐξεδόθη ἓν βούλευμα, τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ τὴν πλαστότητα, λέγει ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι πλαστοί, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς συμμετοχῆς τῶν διενεργησάντων αὐτὴν τὴν πλαστογραφίαν διατάσσει περαιτέρω ἀποδείξεις. Ἐὰν τῷ ὄντι οὕτως ἔχῃ τὸ βούλευμα, ἔχει μεγάλην τὴν σημασίαν, πολλὴν τὴν βαρύτητα. Ἐγὼ ὅμως δὲν τὸ γνωρίζω.

§28ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὸ ἔχετε τὸ ἔγγραφον;

§29ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐζητήθη ἀντίγραφον, ἀλλ’ ὁ κ. εἰσαγγελεὺς ἐνόμισεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸ δώσῃ. Ἀφοῦ τὸ βούλευμα ἐδημοσιεύθη, δὲν βλέπω τὴν ἀντινομίαν διατὶ νὰ μὴ δοθῇ. Ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὸ ἀντίγραφον, περιορίζομαι μόνον νὰ σᾶς ὑπομνήσω ἣν σπουδαιότητα ἔχει ἡ προσωπικὴ καταγγελία τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη. Βλέπω μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως ὅτι ἀποτροπιάζεσθε κατὰ τῆς κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως καὶ καλῶς, κύριοι, πράττετε, διότι τῳόντι αὕτη εἶναι ἡ θεμελιώδης, οὕτως εἰπεῖν, ἀρχὴ, ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα ἐρείδεται. Ἀλλ’ ἐὰν δικαίως ἀποτροπιάζεσθε καὶ πολεμεῖτε ὅλαις δυνάμεσι τὴν τοιαύτην ἀθέμιτον πρᾶξιν τῶν Κυβερνήσεων, νομίζετε ὅτι ὀλιγώτερον ὀλισθηρὰ εἶναι ἡ τοιαύτη ἐπέμβασις γενομένη ἀπὸ τὰ κατώτερα ὄργανα. Τολμῶ νὰ σᾶς εἴπω μὲ ὅλην τὴν σπουδαίαν βαρύτητα, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἐπεμβαίνουσα Κυβέρνησις, ἴσως σᾶς μένει καὶ στάδιον ἐλπίδος, ἴσως δύνασθε, νὰ ἐλπίσητε ὅτι θὰ ἀπαντήσητε τὸν ὑπάλληλον, δημοτικὸν ἢ δημόσιον σεβόμενον τὸν ἑαυτόν του, σέβας ἔχοντα πρὸς τὸν νόμον καὶ νὰ σταματήσῃ· ἐὰν ὅμως ἔχητε ἀντὶ τούτου καθ’ ὑμῶν τὴν πραγματικὴν ἐπέμβασιν αὐτῶν τῶν ὀργάνων, τότε ἔχετε ὀλεθριωτέραν τὴν ἐπέμβασιν. Ὀφείλετε νὰ ἐπιστήσητε διὰ τοῦτο σπουδαίαν προσοχήν. Ἴσως μοὶ εἴπητε, ἀλλὰ διατὶ ἐξέφερες γνώμην δι’ ἧς θεωρεῖς ὡς ἐπικυρωτέαν τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸν ἕνα τῶν βουλευτῶν καὶ ἀκυρωτέαν ὡς πρὸς τὸν ἕτερον; Ἰδοὺ διατί. Δὲν εἶναι πρώτη φορά· ἐκεῖνοι, μεθ’ ὧν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεργάζωμαι κατὰ τὰ 1868, ἐνθυμοῦνται ὅτι τοιαύτην γνώμην ἐξέφερον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Κυθήρων. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ διαιρετὸν τῆς ἐκλογῆς καὶ ὅτι τὰ ἐλαττώματα ταῦτα σκοπὸν εἶχον καὶ ἐκ μέρους τοῦ δράστου καὶ κατὰ τὸν ἐνιστάμενον, νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ἀποκρουσθῇ ὁ κύριος Μεσσηνέζης καὶ νὰ ὑποστηριχθῇ ὁ κ. Μπόγδανος. Τὰ πράγματα δὲ ἐπὶ μᾶλλον ὑποστηρίζουν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι, ἐὰν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καθ’ ἃς ἔχω διαβεβαιώσεις ἀπὸ τὸν ἔντιμον φίλον μου κ. Θεοδώρου ἢ καὶ ἄλλους ἀκόμη, οἱ τοιοῦτοι δήμαρχοι τυγχάνουσιν ὄντες εἰδικοὶ φίλοι τοῦ κ. Μπογδάνου. Τοῦτο αὐτὸ λέγω καὶ ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ἐλάττωμα, ὅπου εἶναι ἴσως δυσκολωτέρα ἡ θέσις μου, διότι δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅταν προσβάλλῃς τὸν κατάλογον ὡς πλαστὸν, πῶς διὰ τὸν ἕνα εἶναι τοιοῦτος διὰ δὲ τὸν ἕτερον ὄχι! Ἀλλ’ ἐγὼ ἐξετάζω τὸ ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀνάγεται εἰς τὰ καθήκοντα καὶ τὸν σκοπὸν τῆς Βουλῆς. Σεῖς θέλετε νὰ μάθετε μόνον περὶ τοῦ ἐὰν ἐπῆλθε βλάβη τις εἰς τὸν ἐνιστάμενον· ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι ἡ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Μεσσηνέζης, οὐδὲν ἀποτέλεσμα δύναται νὰ ἔχῃ καθόσον ἀφορᾷ τὸν κ. Θεοδώρου, διότι καὶ τὰς 400 ἢ 600 ψήφους, καθ’ ἃς ἀναφέρει ὅτι ἐβλάβη ὁ ἐνιστάμενος διὰ τῶν τοιούτων ἐλαττωμάτων, ἐὰν θελήσητε νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν κ. Θεοδώρου, αὐτὸς ὑπερτερεῖ 700 ψήφους. Ἐπομένως δὲν εἶμαι ἀσυνεπὴς, οὔτε κατ’ ἀρχὴν, οὔτε ὡς πρὸς τὰ πράγματα. Ἀλλὰ τέλος εὐγνωμονῶ ὑμᾶς, διότι μὲ ἠκροάσθητε μεθ’ ὑπομονῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι τοὐλάχιστον ἡ ἐπέμβασις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν εἶναι ἀποδεδειγμένη· ἀλλ’ ἐὰν θέλετε νὰ ἐπιδιώξητε τὴν αὐστηρὰν τῆς ἀληθείας ἐξακρίβωσιν, τότε δύνασθε νὰ στείλετε μίαν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατ’ ἔκτασιν τὰ ἀντικείμενα, περὶ τῶν ὁποίων ἐνίσταται ὁ κ. Μεσσηνέζης, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ σᾶς ἐξέφερον γνώμην, ὑμεῖς δὲ θέλετε φέρει ψῆφον ἐπ’ αὐτῶν. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἀφίνω εἰς τὴν ὑμετέραν κρίσιν νὰ ἀποφασίσητε.

§30ΚΩΝΣΤ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Κύριοι, εἶχον καθῆκον πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ πρὸς τοὺς φίλους μου νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν ἐκλογὴν Αἰγιαλείας. Εὐχαριστῶ λοιπὸν τὸν φίλον μου κ. Ζέγγελην, ὁ ὁποῖος ἤνοιξε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, διότι πολλαὶ ἐφημερίδες καθ’ ἑκάστην ἐπαναλαμβάνουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας εἶναι προϊὸν νόθων καταλόγων καὶ ἐπεμβάσεων. Θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ μὴ ἐπέμβω εἰς θεωρίας, ἀλλὰ νὰ ἔλθω εἰς τὰ πράγματα. Ὁ κ. Μεσσηνέζης, ὁμιλῶν ἄλλοτε κατὰ τὰ 1872 περὶ ἐξελέξεως τῶν ἐκλογῶν, εἶπεν, ὅτι πᾶσα ἔνστασις, ἡ ὁποία δὲν φέρεται κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας θεωρεῖται ἄκυρος· διότι βεβαίως ἄνθρωπος ἀδικούμενος ἐν καιρῷ τῆς ἐκλογῆς δὲν δύναται παρὰ εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ φέρῃ ἐνστάσεις. Ἄρχομαι λοιπὸν ἀπὸ τοῦ δήμου Αἰγίου. Ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἰδὼν τὴν πρώτην ἡμέραν, ὅτι πλῆθος χωρικῶν ἦλθε μετ’ ἐμοῦ εἰς Αἴγιον, ἐπείσθη ἔκτοτε περὶ τῆς ἀποτυχίας του, καὶ βεβαιῶν ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὁ ἴδιος διὰ τῆς ὑπογραφῆς του τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς, ἔκρινε συμφέρον νὰ ἐπιφυλαχθῇ ὡς πρὸς τὰς ἐνστάσεις, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐφάνη ἐνιστάμενος ἀποτυγχάνων. Ἀναγνώσατε τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ ἰδῆτε. Καθ’ ὅλον τὸ τετραήμερον ὁ κ. Μεσσηνέζης καὶ ὁ ἀδελφός του εἶναι ὑπογεγραμμένοι, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἔγεινεν ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι. Εἶχε δύω μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατόν, ἐὰν ὁ δήμαρχος δι’ ἀπειλῶν καὶ ὕβρεων ἐπίεζε τοὺς ἐκλογεῖς, ὡς διατείνεται, δὲν ἦτο δυνατόν, λέγω, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ μὴ ἔκαμνε παρατηρήσεις ἐντὸς τοῦ πρωτοκόλλου. Ὅτι δὲ οὐδεμία τοιαύτη παρατήρησις ἐγένετο, ἐκτὸς διὰ πέντε ὀνόματα, ἤτοι ὅτι δὲν ἐψηφοφόρησαν ὁ Γιάννης καὶ ὁ Κώστας, δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε τοῦτο ἐκ τῶν πρακτικῶν. Λέγουσιν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Αἰγίου ἠπείλει, καὶ ὅτι ἦτο τερατώδης ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ μένῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐγὼ ἀνέφερα παράπονα προηγουμένως πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως περὶ τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ φωνή μου δὲν ἠκούετο τότε. Δὲν θέλω νὰ τὸν μεμφθῶ διὰ τοῦτο. Ὁ κ. Μεσσηνέζης δι’ ἀλλεπαλλήλων τηλεγραφημάτων του ἐπέφερεν ἀμέσως τὴν παῦσίν του. Ἐγὼ ἔχω τὸ παράπονον, ὅτι ἡ παῦσις ἔπρεπε νὰ κοινοποιηθῇ μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ οὐχὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὅπερ ἔφερεν ὑπὲρ τοῦ κ. Μεσσηνέζη κἄτι τι. Δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ κατηγορήσω. Διεδόθη εἰς τὰ χωρία ὅτι ὁ ἀστυνόμος ἐπαύθη. Ποῖος δὲ εἶναι ὁ ἀστυνόμος οὗτος; Εἶναι ἐκεῖνος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Μεσσηνέζης εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη ἀνεβοκατεβαίνων τὰς κλίμακας τοῦ ὑπουργείου καὶ ἐπέτυχε τὸν διορισμόν του. Δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, διότι ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἐπιστολήν του περὶ τούτου. Κύριοι, ἂν ἀνατρέξητε εἰς ὅλας τὰς προγενεστέρας ἐκλογὰς, ἀπὸ τοῦ 1858 μέχρι τῆς προχθὲς, θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἰς τὸν δῆμον Αἰγίου, ἔνθα μόνος παλαίω πάντοτε ὡς ἀντιπολιτευόμενος, δὲν ἔλαβα ὀλιγωτέρας τῶν 1260 ψήφων, ἤδη δὲ, ὅτε εἶχα καὶ συνδυασμὸν, δὲν ἤθελα λάβει καὶ ἄλλας 150 ψήφους; Ποῖα ἀποτελέσματα ἔφερεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουν, ὅτι ὁ δήμαρχος πρὸ ἡμερῶν ἀπειλοῦσε τὸν Παῦλον καὶ Κώνσταν καὶ ὅτι τοῖς ἔλεγε «μετὰ τὰς ἐκλογὰς θέλετε ἰδεῖ;» Ἰσχυρίζονται ὅτι ἐγένετο ἀνάκρισις, θὰ σᾶς ἀποδείξω δὲ κατόπιν πῶς ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις αὕτη, καὶ διὰ τοῦτο ἔχω παράπονα κατὰ τοῦ φίλου μου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Αἰγίου, δὲν ὑπάρχει κἀνὲν σπουδαῖον παράπονον· λέγουν, ὅτι ὑπῆρξε βούλευμα, τὸ ὁποῖον παρέπεμψε τὸν δήμαρχον. αʹ) Τὸ βούλευμα, ἐὰν δὲν ᾖναι ὁριστικὸν, δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοήν· βʹ) ἐρωτῶ σᾶς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἂν ᾖναι δυνατὸν ὁ δήμαρχος ἐντὸς πρωτευούσης νὰ διαπράξῃ ὅσα τοῦ προσάπτουν. Δὲν ἔχω τίποτε ἕτερον νὰ εἴπω διὰ τὸν δῆμον Αἰγίου, καὶ ὁ κ. Ζέγγελης περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ βούλευμα. Ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν. Κύριοι, ἂν θέλητε, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπαρουσίασεν ὁ ἐκεῖ ἐπόπτης κ. Τριανταφυλλίδης, ὁ κ. ἀντεισαγγελεύς. Ὁ κ. Τριανταφυλλίδης, ἐπειδὴ τῷ ἐγένοντο παράπονα προκαταρκτικῶς κατὰ τοῦ ἐκεῖ δημάρχου, ὑπῆγε καὶ κατῴκησεν ἐντὸς τῆς οἰκίας του· τὸν εἶχε πολιορκήσει ἐκεῖ, ἵνα μὴ δίδῃ ἀφορμὰς παραπόνων εἰς τοὺς ἀντιθέτους. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσίν του, θέλετε πεισθῆ ἐξ αὐτῆς καὶ μόνης, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς ἐκεῖ πλήρης τάξις καὶ νομιμότης ἐπεκράτησε. Σᾶς παρακαλῶ δὲ, ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐρωτήσῃ τὸν κ. Τριανταφύλλου, ὅστις εἶναι ἐδῶ, ἐὰν εἶδέ τι. Ὁ κ. Τριανταφύλλου εἶπε πρὸς ἐμὲ τὸν ἴδιον, συναντήσας με καθ’ ὁδὸν, ὅτι νομιμωτέραν ἐκλογὴν δὲν εἶδεν ἄλλοτε. Ὁ κ. Μεσσηνέζης, χωρὶς νὰ ἔχῃ μερίδα ἐκεῖ, ἔλαβε ψήφους 190, ἡμεῖς δὲ 280. Πῶς λοιπὸν ἔλαβε τόσας ψήφους, ἀφοῦ οὐδὲ ἕνα κἂν κομματάρχην ἔχει ἐκεῖ; Περὶ τούτου δὲν λέγω τίποτε, ἐννοήσατέ το σεῖς. Ἐξέφερε παράπονα κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι τέρας, καὶ ἐν τούτοις αὐτὸς ἀνῆκε πρότερον εἰς τὸν κ. Μεσσηνέζην. Εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν, τὴν γενομένην ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Δεληγεώργη, οἱ φίλοι οἱ ἰδικοί μου ἐπάλαισαν δεινῶς, εἰς μίαν δ’ ἐκεῖ συμπλοκὴν ἐπληγώθη ὁ ἀδελφὸς ἑνὸς τῶν κομματαρχῶν μου καὶ ὁ υἱὸς τοῦ νῦν δημάρχου, ὁ δ’ ἐκεῖ εὑρισκόμενος τότε ἀνακριτὴς συνέλαβε καὶ τοὺς τρεῖς ἰδικούς μου κομματάρχας καὶ τοὺς ἔστειλεν εἰς τὰς Πάτρας, οὕτω δὲ κατώρθωσαν νὰ κερδήσωσι τὴν ἐκλογὴν διὰ μιᾶς μόνης ψήφου. Δικάζεται ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν καὶ ἀκυροῦται. Ὅταν ὅμως ἦλθεν ἐνταῦθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἀναβοκαταβαίνων τὰς κλίμακας τοῦ ὑπουργείου, ἐπέτυχε τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας. Ὁ κ. Μεσσηνέζης καταγγέλλει τοὺς καταλόγους ὡς πλαστούς. Πότε τοὺς κατήγγειλε; πρὸ τῆς ἐκλογῆς; ὄχι· κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς καταστρώσεως τῶν καταλόγων; ὄχι· ἴσως ἐγὼ ἔκαμα περὶ τούτου τότε παράπονον. Ὁ κατάλογος κατηρτίσθη νομίμως καὶ περὶ τούτου ὑπάρχουσιν ὅλαι αἱ ἀποδείξεις. Ἀναγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διογενείδου, τὴν ὁποίαν τόσον ἐπικαλεῖται· θέλετε ἰδεῖ αὐτὴν λέγουσαν, ὅτι ὁ κατάλογος αὐτὸς ἔγεινε καθ’ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους. Ἀλλ’ ἐξεδόθη, λέγουν, ἓν βούλευμα. Ποῦ εἶναι τὸ βούλευμα; Μετέβη, λέγει ὁ κ. Μεσσηνέζης, εἰς τὸν εἰσαγγελέα καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι μυστικόν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δυνατόν; Ἠξεύρετε τί εἶναι τὸ βούλευμα τοῦτο; Ἐστάλησαν παρὰ τῆς κυβερνήσεως ἢ παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως ἐπόπται ἀνακριταὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, καὶ εἰς μὲν τὸ Αἴγιον ὁ ἐφέτης κ. Διογενείδης, εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας ὁ κ. Σοφιανὸς καὶ εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν ὁ κ. Τριανταφύλλου. Ἐν Αἰγίῳ διέμεινεν ὁ κ. Διογενείδης κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν· τὸ πρωῒ ὅμως τῆς ἐπιούσης τὸν ἐχάσαμεν. Τί ἐγένετο; ἐμάθομεν, ὅτι συνεπείᾳ τηλεγραφήματος τοῦ κ. Μεσσηνέζη, διετάχθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τηλεγραφικῶς νὰ μεταβῇ εἰς Αἰγείραν καὶ ἐποπτεύσῃ κατὰ τὴν ἐκλογήν. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς οἱ φίλοι τοῦ κ. Μεσσηνέζη ἀπηύθυναν μήνυσιν περὶ πλαστότητος τῶν καταλόγων· ἐδόθησαν αἱ μηνύσεις καὶ πρὸς τὸν κ. Διογενείδην καὶ πρὸς τὸν κ. Σοφιανόν. Ὁ κ. Σοφιανὸς ὑπέβαλεν ἔκθεσιν καὶ λέγει ὅτι δὲν εὗρε τίποτε κατὰ τοῦ καταλόγου. Μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας ἔρχεται ἐκ Πατρῶν ὁ ἀνακριτὴς κ. Ζάνος καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης ὁμοῦ. Ὁ κ. Ζάνος ἔμεινεν ἓξ ἡμέρας εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας, ἀλλὰ δὲν εὗρε τίποτε· δὲν φθάνει τοῦτο, ἀλλὰ μετὰ πέντε ἡμέρας ἄλλος ἀνακριτὴς στέλλεται εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ὁ κ. Ζηλήμων, ὅστις κατῴκησεν εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς φανατικοῦ κομματάρχου τοῦ κ. Μεσσηνέζη Κωνστ. Ἀσημακοπούλου. Τὰ δικαστήρια ὁμολογουμένως παρέσχον πολλάκις ὑπηρεσίας σπουδαίας εἰς τὴν πατρίδα καὶ ἐφάνησαν ἡ ἄγκυρα τῶν ἐλευθεριῶν· τοιαύτη ἦτο καὶ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω περὶ τοῦ κ. Ζηλήμονος ὅτι ἐξεπλήρωσεν ἀμερολήπτως τὸ καθῆκόν του. Μεταβὰς δὲν ἐξήτασε τοὺς μάρτυρας, οὓς ὑπὲρ ἑαυτοῦ προέτεινεν ὁ δήμαρχος, ἦσαν δὲ οὗτοι περὶ τοὺς ἑκατὸν, ἀλλ’ ἕνα μόνον· τὸ χειρότερον δὲ ἀπήγγειλε κατηγορίας κατὰ τῶν παρέδρων καὶ ἐφημερίων ὥστε νὰ ᾖναι ὅλοι ὑπὸ κατηγορίαν καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ὁ δήμαρχος μάρτυρας ὑπερασπίσεως. Ταῦτα μαθὼν, ἀνήγγειλα πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἀναφορᾶς μου (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν.) Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπέστειλε πρὸς τὸν εἰσαγγελέα, εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, συγκείμενον ἀπὸ εὐσυνειδήτους ἄνδρας, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων καὶ διέταξε περαιτέρω ἀνακρίσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ βούλευμα. Εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας ἔλαβε 300 ψήφους ὁ κ. Μεσσηνέζης. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους τιμᾷ ἡ κοινωνία καὶ ὑπολήπτεται, ἔρχονται ἐδῶ καὶ διαμφισβητοῦν τὴν τιμιότητα ὡς ἀποκλειστικὸν κτῆμά των, ἐπαγγέλλονται δὲ φιλονομίαν, λησμονοῦντες ὅσα διέπραξαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι κατ’ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀγωνίζονται νὰ δυσφημήσουν, καὶ τὰ διέπραξαν, κύριοι, καταπατήσαντες καὶ νόμους καὶ ἠθικήν. Τὴν φιλονομίαν των ἔπρεπε νὰ ἀποδείξωσιν ἄλλοτε, ὅτε μὲ ἤρεμον συνείδησιν ἐδέχοντο τὸ βουλευτικὸν εἰσιτήριον καὶ εἰσήρχοντο ἀγερώχως εἰς τὸ Βουλευτήριον, ἀφοῦ εὐηρεστήθησαν ν’ ἀφήσωσιν εἰς τοὺς ἀντιπάλους των ὀγδοήκοντα ψήφους! Τόσας, κύριε Ζέγγελη ἔλαβον πέρυσιν εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας, καὶ 21 εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν ἐγὼ, ὁ ἐπὶ δεκαπενταετίαν πολιτευόμενος καὶ ἔχων ὁμολογουμένως ἐν Αἰγιαλείᾳ ἰσχυρὸν κόμμα. Λυποῦμαι δὲ διότι τότε δὲν εὐηρεστήθητε νὰ ὑψώσητε φωνὴν ὑπὲρ τοῦ νόμου.

§31ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἤμην τότε βουλευτὴς (ἱλαρότης).

§32ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐνόμιζον ὅτι εἶσθε· τώρα μανθάνω ὅτι εἴμεθα ὁμοιοπαθεῖς. — Ἕν εἰσιτήριον λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἔφερε βάσιν τὸν δῆμον Βουρῶν, καὶ ἓν εἰσιτήριον, τὸ ὁποῖον ἔφερε βάσιν τὸν δῆμον Αἰγείρας, ἐν καλῇ συνειδήσει ὁ κ. Μεσσηνέζης τὸ ἔθεσεν εἰς τὸν κόλπον του καὶ ἦλθεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς· δὲν ἐφώναξε τότε ὑπὲρ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἔρχεται σήμερον, ὅτε ἐγένετο ψηφοφορία τακτικὴ, καὶ κάμνει ἐνστάσεις. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ μεταχειρισθῶ τὰς ἐπιστολὰς τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ἃς ἔφερε εἰς τὸ τμῆμα· λυποῦμαι μόνον διότι ὁ κ. Μεσσηνέζης ὀνομάζει τέρας ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος τὸν συνέτρεχεν ἀπὸ τὰ 1865, ἄνθρωπον εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν 27 Μαΐου ἔγραφεν, ὅτι ὅσον οὔπω ἐκδίδεται τὸ διάταγμα περὶ ὑποτροφίας τοῦ υἱοῦ του· ταῦτα ἔγραφε τότε πρὸς αὐτὸν, ὃν σήμερον ὑβρίζει ὡς δημιουργὸν πλαστῶν καταλόγων. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐγνώριζεν ὅτι, μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνδυασμοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Αἰγιαλείας, ἦτον ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ. Τί ἔλεγε δὲ εἰς μίαν τῶν ἐπιστολῶν του πρὸς τὸν δήμαρχον Μιχαλόπουλον; «Χαίρω πληροφορηθεὶς ἐκ τῶν ἐπιστολῶν τοῦ ἀδελφοῦ μου ὅτι δὲν παύεις νὰ μὲ τιμᾷς διὰ τῆς φιλίας σου, τοῦτο θεωρῶ ὡς τὴν μεγαλειτέραν ἐγγύησιν περὶ τῆς εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἐπιτυχίας μας.» Ἄνευ λοιπὸν τοῦ Μιχαλοπούλου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ· ὁ κ. Μιχαλόπουλος ἐκηρύχθη ὑπὲρ ἡμῶν, οὕτω δὲ ἡ ἀποτυχία τοῦ κ. Μεσσηνέζη ἦτο κατάδηλος. Δὲν θέλω διὰ περισσοτέρων νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν, ἐπικαλοῦμαι τὴν πεφωτισμένην καὶ εὐσυνείδητον ψῆφόν σας.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἔχει ν’ ἀγορεύσῃ ἐναντίον;

§34ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ζητῶ καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κ. πρόεδρε, καὶ ἂν ᾖναι ἡ σειρά μου νὰ ὁμιλήσω.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§36ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι καὶ εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρώτη, καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἡ Βουλὴ αὕτη, ἥτις δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι εἶναι γνησία ἀπόῤῥοια τοῦ λαοῦ, θέλει προβῆ ἀφατριάστως. Ὑποθέτω ὅτι τὸ ὑψηλὸν ἔργον τῆς ἐξελέγξεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν θέλει θεωρηθῆ καθαρὰ δικαστικὴ λειτουργία τῆς Βουλῆς, ὅτι μακρὰν κομματισμοῦ καὶ φατριασμοῦ καὶ ἀνεπηρεάστως θέλει προβῆ ἡ Βουλὴ εἰς στάθμισιν τῶν ἐνστάσεων. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φατριασμοῦ, ἐδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν φατριασμὸν κατὰ φατριαστοῦ, ὅστις ἐπέτεινε τὸν φατριασμὸν μέχρι καταλύσεως πάσης βάσεως, πάσης ἐγγυήσεως πάσης κοινοβουλευτικῆς ἐλευθερίας· ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀντιθέτου δὲν ἐννοῶ παντάπασιν νὰ χαρισθῶ, ἢ νὰ χαρισθῶμεν εἰς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι σπουδαίως ἐβουλεύσαντο, καὶ ἐμελέτησαν κακὰ ἀπαίσια κατὰ τοῦ νόμου, καὶ ἰδίως κατὰ τοῦ θεμελιώδους νόμου. Κύριοι, θαῤῥούντως λαμβάνω τὸν λόγον σκεπτόμενος ὅτι τὰ προβουλεύματα τῶν ἐπιτροπῶν ἢ τῶν τμημάτων ἀποτελοῦσιν ἁπλῆν ἔνδειξιν, ἁπλῆν γνώμην. Ἐνώπιον τῶν τμημάτων γίνεται ἁπλῆ προανάκρισις, καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος γίνεται ἡ κυρία ἀνάκρισις καὶ ἡ ἀκριβὴς ἀνεξέτασις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πολεμήσω ἄρδην τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας, τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τῶν ἄλλων μελῶν, βεβαίως ἤθελον σκεφθῆ πολὺ, ἐὰν ἐνόμιζον ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς των ἡ ἀμετάπειστος· ἀλλ’ ἐλπίζων ὅτι καὶ αὐτὴ θέλουν ἀκούσει τὴν γνώμην ἡμῶν ἄνευ προκαταλήψεως, ἀπεκδέχομαι τὴν μεταβολὴν τῶν σκέψεών των, καὶ προσδοκῶν αὐτὴν, τολμῶ νὰ λαλήσω. Δὲν ἐννοῶ ὅτι ἀναλαμβάνει κανεὶς ἐν τῷ τμήματι οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν, διότι ὡς εἶπον ἡ ἐργασία ἐκείνη εἶναι ὅλως διόλου προανακριτικὴ προεξέτασις, ὅπου ἐγὼ δὲν ἠκούσθην, σὺ δὲν ἠκούσθης, ὁ ἄλλος δὲν ἠκούσθη, καὶ ὅπου τὰ στοιχεῖα τῆς ἀποδείξεως δὲν ἦσαν πλήρη, καθὼς ἔτυχε σήμερον νὰ παρατηρήσω ὅτι οὐδὲ κἂν τὸ βούλευμα δι’ οὗ βεβαιοῦται ἡ ἐπέμβασις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς κατὰ τοῦ κ. Μεσσηνέζη, τὸ βούλευμα αὐτὸ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ τμήματος. Κύριοι, κατηγορῶ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ὡς ἄκυρον, ἰδίως ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἕδραν ἢ κάλλιον μόνον ὡς πρὸς αὐτὴν, συνηγορῶ δὲ ἢ μᾶλλον προστίθημι εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζέγγελη ὡς πρὸς τὸν κ. Θεοδώρου. Παρευρέθην ἐν μέρει εἰς τὴν προεξέλεγξιν καὶ κατὰ τὴν ἀντιπαράστασιν, καὶ οὐ μόνον ἐπείσθην ἀλλ’ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης ὅτι γνησιώτατος ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ὡς βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, εἶναι ὁ κ. Θεοδώρου, καὶ δὲν ἠμπορεῖ παντάπασι νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ νομιμότης τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς αὐτόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ πάντες ἡμεῖς οἱ γείτονες γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἐπαρχία του ἐξακολουθεῖ νὰ τὸν τιμᾷ πάντοτε. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι ἐπίσης εἶναι ἄμεμπτος ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Μπόγδανον, διότι καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ κ. Θεοδώρου οὐδεμιᾶς βίας ἢ ἐπεμβάσεως, καὶ ἐὰν εἶχεν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα τῆς νίκης, δὲν σημαίνει ὅτι ἠδύνατο νὰ τὰ διαθέσῃ πάντα καὶ ὑπὲρ τοῦ συντρόφου του, καὶ ὅτι δὲν ἦτον ἀνάγκη οὐδεμιᾶς βίας ἢ ἐπεμβάσεως ὑπὲρ αὐτοῦ. Καὶ ἐὰν ἡ ἐπέμβασις, βεβαιουμένη ὑπὸ τοῦ τμήματος στηριζομένου εἰς τὸ βούλευμα ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν ἔφερεν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὸν κ. Θεοδώρου, δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Μπόγδανον, διότι ὁ εἷς ἐλαττοῦται τοῦ ἑτέρου κατὰ τριακοσίας ψήφους· πάντοτε δὲ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ διαιρετοῦ τῶν ἐκλογῶν, καθ’ ὅσον αἱ ἐνστάσεις δὲν ἀφορῶσι πάντοτε ὅλα τὰ πρόσωπα. Κύριοι, κατηγορῶ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν δι’ ἐπέμβασιν πάντων τῶν δημάρχων τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας ἐν συνασπισμῷ καὶ δι’ ἐπέμβασιν τοῦ δημαστυνόμου τῆς πρωτευούσης. Ἠξεύρετε ὅτι τρεῖς εἶναι οἱ δήμαρχοι τῆς Αἰγιαλείας, ὁ δήμαρχος τοῦ Αἰγίου, ὁ δήμαρχος Αἰγείρας καὶ ὁ δήμαρχος Βουρῶν· καὶ οἱ τρεῖς αὐτοὶ δήμαρχοι ἀνήκουν εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν μερίδα, τὴν τοῦ Μπογδάνου, καὶ οἱ τρεῖς αὐτοὶ δήμαρχοι ἦσαν πάντοτε κατὰ τοῦ Κ. Θεοδώρου, ἐφέτος δὲ καὶ οἱ τρεῖς δήμαρχοι αὐτοὶ ἐν συνασπισμῷ ἐπέμβησαν κατὰ τοῦ Μεσσηνέζη, καὶ ἔφεραν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα. Εἶπον ὅτι καὶ οἱ τρεῖς αὐτοὶ δήμαρχοι ἦσαν κατὰ τοῦ Θεοδώρου καὶ θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι αὐτοὶ εἰργάσθησαν κυρίως μόνον ὑπὲρ τοῦ Μπογδάνου· ἐὰν τὸ ἀμφισβητῇ αὐτὸ ὁ εἰσηγητὴς, θέλω φέρει ἀποδείξεις, ἀλλὰ δὲν πιστεύω διότι καὶ ὁ Θεοδώρου τελευτῶν αὐτὰ εἶπεν· εἶπε δηλαδὴ, αὐτοὶ οἱ κατάλογοι, τοὺς ὁποίους σεῖς λέγετε ὑποβολιμαίους, παρεσκευάζοντο κατ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου ὑπὸ τῶν δημάρχων· καὶ τῷ ὄντι κατ’ αὐτοῦ παρασκευάζοντο, καὶ μόλις πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐγένοντο οἱ δήμαρχοι φίλοι του. Ἡμεῖς λοιπὸν λέγομεν ὅτι οἱ δήμαρχοι εἶναι ἐχθροὶ τοῦ Θεοδώρου καὶ φίλοι τοῦ Μπογδάνου καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐνήργουν· ἄπειρα ἔγγραφα ἠδυνάμεθα νὰ φέρωμεν εἰς ἀπόδειξιν τούτων, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κἀνεὶς· ὁ κ. Θεοδώρου τὸ ὡμολόγησεν· θέλω δὲ προκαλέσει καὶ τὸν κ. εἰσηγητὴν κατόπιν νὰ τὸ βεβαιώσῃ ὅτι καὶ οἱ τρεῖς δήμαρχοι αὐτοὶ ἦσαν τοῦ κ. Μπογδάνου· τινὲς δ’ ἐξ αὐτῶν τῶν δημάρχων παρεσκεύαζον τοὺς πλαστοὺς, τοὺς νόθους καταλόγους κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου Θεοδώρου. Κύριοι, εἶπον ὅτι κατηγορῶ τὴν ἐκλογὴν δι’ ἐπέμβασιν τοῦ δημάρχου Αἰγίου καὶ τοῦ δημάρχου Βουρῶν. Τώρα τί νομίζετε; Ὅτι ἀρνεῖταί τις τὴν ἐπέμβασιν; Ὁ κ. Θεοδώρου τὴν ἠρνήθη, ἀλλὰ τὸ τμῆμα παμψηφεὶ βεβαιοῖ τὴν ἐπέμβασιν, ἀρνούμενον ἁπλῶς, ὅτι ἦτον οὐσιώδης ἡ ἐπέμβασις.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι (ἱλαρότης).

§38ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Παμψηφεὶ παρεδέχονται τὰ μέλη τὴν ἐπέμβασιν, καὶ παμψηφεὶ ἔπρεπε νὰ ἀκυρώσωσι τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς τὸν Μπόγδανον· καὶ μόλον τοῦτο δὲν τὸ κάμνουν· διατί; διότι ἡ ἐπέμβασις τοῦ δημάρχου δὲν φέρει, λέγουν, κἀνὲν ἀποτέλεσμα! (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος). «βʹ. Ὡς πρὸς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ δήμου Βουρῶν. Τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ὁ κ. Γεώργ. Μεσσηνέζης, ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑποψηφίου Ἰωάν. Μεσσηνέζη, παρεπονέθη δι’ ἐνστάσεώς του ὅτι ὁ δήμαρχος Βουρῶν Ἀναγνώστης Μιχαλακόπουλος περιεφέρετο εἰς τὰς συνοικίας τοῦ δήμου ψηφοθηρῶν ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων Θεοδώρου καὶ Μπογδάνου, καὶ ὅτι εἰσῆλθε καὶ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἐναντίον τοῦ νόμου· ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀνήκουσα εἰς τὴν μερίδα τοῦ Κ. Μεσσηνέζη, ἐβεβαίωσε τὰ γεγονότα ταῦτα, ἡ δὲ μειονοψηφία, ἀνήκουσα εἰς τοὺς κ.κ. Θεοδώρου καὶ Μπόγδανον, διέψευσεν αὐτά· ἀμφότερα ὅμως τὰ μέρη πρὸς ὑποστήρηξιν τῶν ἰσχυρισμῶν των ἐπεκαλέσθησαν τὴν μαρτυρίαν τοῦ ὡς ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου παρισταμένου εἰς τὴν ἐκλογὴν Κ. Ἰωάν. Τριανταφύλλου, ἀντισαγγελέως τῶν ἐν Πάτραις πρωτοδικῶν.» Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔνστασις. Νὰ ἴδωμεν τώρα τί ἀπεφασίσατε σεῖς καὶ τί ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Ἰδοὺ τί ἀναγινώσκομεν ἐν τῇ ἐκθέσει· «Ἐξ ὅλων ὅμως τῶν ἐγγράφων καὶ πληροφοριῶν, ἃς ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὸ τμῆμα καὶ ἰδίως ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 599 βουλεύματος τῶν ἐν Πάτραις πλημμελειοδικῶν, ὅπερ δὲν κατέστη εἰσέτι τελεσίδικον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου παραπέμπονται ἐνώπιον τῶν πλημμελειοδικῶν ὅ τε δήμαρχος καὶ δημαστυνόμος Αἰγίου ὡς ἀπειλήσαντες ὀκτὼ ἐκλογεῖς ἵνα ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Θεοδώρου καὶ Μπογδάνου....

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἔκθεσις ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Βουρῶν· αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, ἀποβλέπει τὸν δῆμον Αἰγίου. Ἀπαράσκευος δὲν ἀναβαίνει τις τὸ βῆμα.

§40ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν συμβουλήν σας·— «τεκμαίρεται ὅτι ὁ δήμαρχος Αἰγίου ἐξῆλθε κάπως τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διαγωγὴ εἴτε τοῦ εἰρημένου δημάρχου καὶ δημαστυνόμου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξασκήσῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, διότι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὡς ἀληθὲς ὅτι ἠπειλήθησαν ὀκτὼ ἐκλογεῖς πρὸ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἕνεκα τῆς ἀπειλῆς ταύτης οἱ ὀκτὼ οὗτοι ἐψηφοφόρησαν παρὰ τὴν θέλησίν των, οὗτοι δὲν μεταβάλλουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς». Κατὰ ταῦτα καὶ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ διέγνω, ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις ὑπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, καὶ τὸ τμῆμα βεβαιοῖ καὶ τεκμαίρεται τοῦτο, ἀλλὰ διὰ φράσεως ἧττον σκληρᾶς. Νομίζω ἐγὼ ὅτι παμψηφεὶ βεβαιοῦται ἡ ἐπέμβασις, ἀλλ’ ἐν τούτοις τὸ τμῆμα δὲν ἀκυροῖ καὶ δὲν προτίθενται τὰ μέλη τὴν ἀκύρωσιν, διότι ἀπησχολήθησαν ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἀκύρωσις τοῦ δήμου αὐτοῦ θέλει φέρει τὴν ἀκύρωσιν ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸν κ. Μπόγδανον, ὑπὲρ οὗ ἐγένετο ἡ ἐπέμβασις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Θεοδώρου. Καὶ ἐγὼ, ἐὰν ἐπρόκειτο τῷ ὄντι νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Θεοδώρου, ψηφίζω ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς, διότι, ἐπαναλαμβῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ εἶναι νόμιμος καὶ γνησιώτατον προϊὸν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς εἶναι ὁ κ. Θεοδώρου. Κύριοι, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν ἀρχόντων, τῶν λεγομένων δημάρχων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ θεωρῶ δυνάστας, τοπάρχας. Ἂν παραδεχθῶ, ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις ἀπὸ δημάρχους πολλῷ δὲ μᾶλλον ἀπὸ τρεῖς δημάρχους, ἡ ἐπέμβασις αὕτη δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἦτο τίποτε, διότι ὁ δήμαρχος εἶναι ἡ ἰσχυροτάτη τῶν ἐξουσιῶν, ἐνεργεῖ διὰ μυρίων τρόπων, διὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων, διὰ τῶν διαβατηρίων, διὰ τῶν πιστοποιητικῶν πενίας..... Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἐξουσία τοσοῦτον ἰσχυρὰ, δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ ἐξουσία ἰσχυροτέρα τοῦ δημάρχου, ὅπως εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ παρ’ ἡμῖν ὁ δήμαρχος. Δυοῖν θάτερον, ἢ δὲν θὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις διὰ τῶν δημάρχων, ἢ, ἐὰν ἐγένετο, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι παραλογισμὸς, ἀλλ’ ὑπάρχει ἐσωτερικὴ ἀντίφασις ἐν τῷ ἰσχυρισμῷ ὅτι δὲν ἔχει κἀμμίαν ἐπιῤῥοὴν δήμαρχος ἀπειλῶν τοὺς ψηφοφόρους ποικιλοτρόπως καὶ μὴ ἐξασκῶν οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν καὶ ἀλλοίωσιν τοῦ ἀποτελέσματος.—Ἀπαριθμῶ, κύριοι, τοὺς τρόπους καθ’ οὓς ἐκβιάζει ψήφους ὁ δήμαρχος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ πολίτου· διὰ νὰ λάβῃ διαβατήριον ὁ πολίτης ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀδείας τοῦ δημάρχου. Καὶ ἠξεύρω ἐγὼ, δυστυχῶς, ὅτι ἡ δύναμις αὕτη δὲν εἶναι μικρὰ, καὶ ἠδυνάμην ν’ ἀποδείξω ὅτι 200 ψήφους ἀπόλλυμι εἰς ἑκάστην ἐκλογὴν ἕνεκα τῆς ἀσημάντου αὐτῆς μικρᾶς ἐξουσίας τοῦ δημάρχου. Διὰ νὰ λάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ παρασταθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὡς πένης, δὲν δύναται παρ’ ἐὰν προσέλθῃ εἰς τὸ δικαστήριον ἔχων χαρτὶ τοῦ δημάρχου. Διὰ νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ εἰσαγγελέως ἔχει ἀνάγκην ἀδείας τοῦ δημάρχου. Καὶ, κύριοι, μὴ σᾶς φανῇ αὐτὴ ἡ ἐξουσία μικρά. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον συνέβη ὥστε γυνὴ χήρα νὰ κηρυχθῇ παλλακὶς μόνον καὶ μόνον ὡς μὴ λαβοῦσα πιστοποιητικὸν πενίας, καὶ δὲν τὸ ἐλάβομεν, διότι ἡ σχετικὴ οἰκογένεια δὲν ὑπετάσσετο εἰς τὸν δήμαρχον καὶ ἡττήθη ἡ γυνὴ ἐνώπιον τῶν πρωτοδικῶν Μεσολογγίου ὅλως παραλόγως, διὰ τὴν μὴ ὕπαρξιν ληξιαρχικῆς πράξεως περὶ τοῦ γάμου. Δὲν ἠδυνάμην νὰ κάμω ἔφεσιν ἕνεκα τοῦ χαρτοσήμου καὶ ἔμεινεν ἡ δυστυχὴς χήρα ἀπόκληρος τῆς συζυγικῆς κληρονομίας καὶ ὑπὸ τὸ στίγμα συγχρόνως, ὅτι δὲν ὑπῆρξε σύζυγος, ἀλλὰ παλλακίς. Μικρὰ ἡ ἐξουσία τοῦ δημάρχου καὶ μὴ οὐσιώδης ἡ ἐπέμβασις αὐτοῦ· καὶ γίνεται μεγαλειτέρα ἐξουσία ἀπὸ αὐτήν; Ὁ δήμαρχος εἶναι κύριος τοῦ ἀσύλου τῆς οἰκογενειακῆς τιμῆς σας διὰ τῶν κονακίων. Δὲν ἔχεις τίποτε, ὅταν ὁ δήμαρχος ᾖναι ἐναντίος σου. Ὅταν ὁ δήμαρχος ἀπειλῇ οὕτως· ὅταν ἀπειλῇ μὲ ἀγγαρείας, εἶναι φοβερός, καὶ ἡ ἐπέμβασίς του εἶναι οὐσιωδεστάτη. Εἶδον ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐφέτος γέροντα ὀγδοηκοντούτην ἀγγαρευθέντα μετὰ τοῦ ἡμιόνου του· εἶδον αὐτὸν ἀσθμαίνοντα ἐν τῷ ἀναβαίνειν καὶ καταβαίνειν πεζῇ τὰς φάραγγας καὶ τὰς χαράδρας τῆς πατρίδος μου, τὰς καλουμένας ὁδούς, καὶ κατεθλίβην, διότι παρεδόθη εἰς τὸ μαρτύριον ὁ γέρων ὑπὸ τοῦ δημάρχου μόνον καὶ μόνον διότι ὁ υἱός του κατὰ τὰς ἐφετεινὰς ἐκλογὰς ἔτυχε νὰ συντάσσηται μετ’ ἐμοῦ. Πρὸς θεοῦ! ἡ ἀπειλὴ τοῦ δημάρχου, ὅταν σᾶς ἀπειλῇ τὸ ἄσυλον τῆς οἰκογενειακῆς σας τιμῆς διὰ τῶν κονακίων· ἡ ἀπειλὴ τοῦ δημάρχου, ὅταν ἀπειλῇ διηνεκῆ διωγμὸν δι’ ἀγγαρειῶν εἰς χήρας, εἰς γέροντας, εἰς ὀρφανά, εἶναι ἀσήμαντος; καὶ ἐπέμβασις γινομένη ὑπὸ δημάρχων, ὡς βεβαιοῦται ὑπὸ τοῦ τμήματος, δὲν εἶναι οὐσιώδης; Βεβαιῶ, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου οὐδέν ἐστὶν ὁ νομάρχης, οὐδὲν ὁ ἔπαρχος, οὐδὲν ὁ ἀξιωματικός· ἀλλ’ ἀκαταμάχητος ὁ τοῦ δημάρχου διωγμός. Ὅταν ὁ δήμαρχος καὶ ὁ ἀστυνόμος ᾖναι ἡνωμένοι, ὁ μεμονωμένος ψηφοφόρος καταδιωκόμενος οὐδεμίαν ἔχει σωτηρίαν· διότι φοβερά, κύριοι, φοβερωτάτη εἶναι ἡ καταδιωκτικὴ ἐξουσία τῶν πταισμάτων ἡ ἐνεργουμένη ὑπὸ τῶν ἀστυνόμων. Ἐνταῦθα δ’ ἔχομεν καὶ τὸν ἀστυνόμον Αἰγίου σκανδαλωδῶς ἐπιτιθέμενον κατὰ τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Ἀπορῶ, κύριοι, πῶς δὲν ἀγανακτεῖτε ἀκούοντες, ὅτι 15 ἐπίλεκτοι ῥοπαλοφόροι πρὸ 15 ἡμερῶν ὁπλισθέντες ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου ἐπίεζον καὶ ἠπείλουν τοὺς ἀντιπάλους ψηφοφόρους· πῶς δὲν ἀγανακτεῖτε σεῖς οἱ ὁποῖοι ἐπαγγέλλεσθε τὴν ἐγκαίνισιν νέας ἐποχῆς, σεῖς οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζετε ὡς πρώτιστον ἡμῶν καθῆκον τὸ νὰ φροντίσωμεν περὶ γνησιότητος τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ δυστυχοῦς αὑτοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσα ἔτη δὲν ἠμπορεῖ εἰσέτι νὰ πάρῃ ἕνα δρόμον. Ἀλλ’ εἶναι ταῦτα ἀποδεδειγμένα; εἶναι ἀποδεδειγμένα διὰ μιᾶς πράξεως κυβερνητικῆς ὑπάτης ἀξίας, διὰ πράξεως τῆς ὑπερτάτης διοικητικῆς τοῦ νομοῦ ἀρχῆς, καὶ διὰ πράξεως τῆς ὑπάτης δικαστικῆς ἀρχῆς πολλῶν νομῶν ἡνωμένων, καὶ ἀκούσατε· ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς ἐπαύθη διὰ Β. Διατάγματος, στηριζομένου εἰς πρότασιν τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, καὶ εἰς ἐπίσημον βεβαίωσιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν κ. Κωνσταντοπούλου. Τίς δύναται νὰ εἴπῃ ἀνερυθριάστως, ὅτι ἐφατρίασαν ἅπασαι αὗται αἱ ἀρχαί; Ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι ἐφατρίασέ ποτε ὁ κ. Κωνσταντόπουλος; ἐξηνέχθη ποτὲ τὸ παραμικρὸν παράπονον φατριασμοῦ κατὰ τοῦ νομάρχου κ. Ἀντωνιάδου; Ἐάν, κύριοι, θεωρήσωμεν ἀθέμιτον μὲν τὴν ἐπέμβασιν τῆς κυβερνήσεως, θεμιτὴν δὲ τὴν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδὲν ἐπράξαμεν, ἀλλ’ ἐπέσαμεν ἀπὸ τῆς Σκύλλης εἰς τὴν Χάρυβδιν. Τολμῶ νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ ἐκλέξω μεταξὺ τῶν δύω εἰδῶν τῆς ἐπεμβάσεως, προτιμοτέραν εὑρίσκω τὴν τοῦ κέντρου· καὶ τὸ κέντρον ἐπεμβαίνει· καίτοι πάντοτε ἡ τοιαύτη ἐπέμβασις κακὴ καὶ ἀξιοκατάκριτος, δύναται ὅμως νὰ ἔχῃ καὶ εὐγενὲς ἐλατήριον, ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις τῆς τοπικῆς ἀρχῆς οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ ἔχῃ ἐλατήριον ἢ ποταπὸν φατριασμόν, καὶ εὐτελῆ ἰδιοτέλειαν. Ἄλλως τε ἡ ἐπέμβασις τῆς τοπικῆς ἀρχῆς εἶναι τόσῳ μᾶλλον ἐπίφοβος, ὅσῳ μᾶλλον τῆς κεντρικῆς ἀρχῆς ἐνεργεῖ ἐν κρυπτῷ, ἐν σκότει καὶ ἐν παραβύστῳ κατὰ τοὺς δήμους· ἐνῷ ἡ ἐπέμβασις τοῦ κέντρου διατελεῖ ὑπὸ τὸν διηνεκῆ ἔλεγχον τοῦ τύπου καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Κύριοι, ἡ καταδιωκτικὴ ἐξουσία τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ ἢ μὴ εἰσαγωγὴ τῶν γινομένων ἐν τῷ δήμῳ πταισμάτων εἰς τὸ πταισματοδικεῖον· ἤτοι ἡ ἐπιβολὴ τῶν προστίμων (τσερεμὲ) εἰς τὴν ἀντιδημαρχικὴν μερίδα, καὶ ἡ ἄφεσις τῶν προστίμων τῇ δημαρχικῇ φατρίᾳ· ἡ ἐξουσία αὕτη εἶναι τόσῳ φοβερωτέρα, ὅσῳ κακοηθέστερος εἶναι ὁ νόμος ὁ ἀπαγορεύων τῷ παθόντι νὰ διώκῃ ἐξ ἰδίου δικαιώματος τὴν ποινὴν ἐνώπιον τοῦ πταισματοδικείου διὰ τὴν ἰδίαν ὕβριν διὰ τὸ ἴδιον πάθημα, ὁ νόμος ὁ καταδολιευόμενος τὴν ἐλευθέραν ποινικὴν ἀγωγὴν, τὴν ἰδιωτικὴν κατηγορίαν. Ἕνεκεν τῆς ἐξουσίας ταύτης τοῦ δημάρχου ἡ δημαρχικὴ μερὶς νέμεται διηνεκῶς ἀκολασίαν καὶ ἐξασκεῖ πᾶσαν ἀκολασίαν κατὰ τῆς ἀντιδημαρχικῆς μερίδος· ἡ δὲ ἀντιδημαρχικὴ μερὶς διατελεῖ ὑπὸ κόλασιν διαρκῆ, εἶναι διαρκῶς βεβλημένη, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός· ὁ δήμαρχος διὰ μὲν τοὺς φίλους του εἶναι πηγὴ χαρίτων, διὰ δὲ τοὺς ἀντιτασσομένους ἐν τῷ δήμῳ του χρῆμα φοβερόν. Ἔπειτα, λέγει τὸ τμῆμα, ἐπεμβῆκεν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, βεβαιοῦται τοῦτο ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, τὸ πιστεύω, ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις δὲν εἶναι οὐσιώδης.

§41ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὑπὸ ποίας ἀρχῆς;

§42ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θέλετε, κ. Ῥοντήρη, νὰ ἀσχολώμεθα μὲ κενοὺς λόγους· ποίας ἀρχῆς ἀπόφασις ὑπάρχει;

§43ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τώρα σᾶς λέγω· «ἀριθ. 599 βουλεύματος τῶν ἐν Πάτραις πλημμελειοδικῶν».

§44ΖΩΧΙΟΣ. Τί λέγει· διάβασέ το.

§45ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί τὰ λέγετε, κ. Ῥοντήρη, αὐτὰ καὶ τὰ ἀκούει ὁ κόσμος· ἀναγνώσατε τὸ βούλευμα· πράγματα πρέπει νὰ λέγητε καὶ οὐχὶ λόγια.

§46ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω λόγους μόνον!—Τὰ πράγματα δὲ βεβαιοῦνται ἐκ δικαστικῶν πράξεων.

§47ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποίας ἐννοεῖς ἀποδείξεις; ἀποδείξεις θεωρεῖς τὰ βουλεύματα;

§48ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν λέγω, κ. Πετσάλη, ὅτι ὑπάρχουν πλήρεις ἀποδείξεις, λέγω μόνον, ὅτι ὑπάρχει βεβαίωσις προκύπτουσα ἐκ βουλεύματος.

§49ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Γνωρίζετε, κ. Ῥοντήρη, ὅτι τὸ βούλευμα δὲν ἀποτελεῖ βεβαίωσιν.

§50ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Θέλετε νὰ τσαλαπατήσωμεν τὰ βουλεύματα; θέλετε τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ τὸν ἀποβάλωμεν ὡς κάθαρμα; θέλετε τὸν νομάρχην νὰ μὴ τὸν λάβωμεν ὅλως ὑπ’ ὄψιν; θέλετε νὰ στιγματίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐνήργησε τὸ καθῆκόν της; Πρέπει πάντα ταῦτα νὰ γείνωσι, διὰ νὰ θεωρηθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Μπογδάνου ἐντελῶς ἄμεμπτος. Τὸ κατ’ ἐμὲ, συντάσσομαι μετὰ τῶν ἀρχῶν· ὑποκύπτω δὲ εἰς τὰς δικαστικὰς πράξεις· συντάσσομαι μετὰ τοῦ τμήματος ὡς πρὸς τὴν βεβαιουμένην ὑπ’ αὐτοῦ ἐπέμβασιν· δὲν συντάσσομαι δὲ μετὰ τοῦ τμήματος ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν αὐτοῦ, ὅτι ἡ ἐπέμβασις αὕτη εἶναι ἀνεκτὴ ὡς μὴ οὐσιώδης· ἐξ ἐναντίας θεωρῶ τὴν ἐπέμβασιν αὐτὴν καὶ ἀθέμιτον καὶ οὐσιωδεστάτην. Βεβαίως δὲν ἐφατρίασε τὸ τμῆμα, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ διαφωνῶν πρὸς τὸ τμῆμα οὐδαμῶς φατριάζω· ἐκφράζω εὐσυνειδήτως τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι ἡ φοβερωτάτη τῶν ἐπεμβάσεων καὶ ἡ οὐσιωδεστάτη εἶναι τὸ ἔγκλημα τῆς ἐκβιάσεως τῶν ψηφοφόρων διαπραττόμενον ὑπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς δύω παρατηρήσεις μου. Τὸ βούλευμα βεβαιοῖ ἐκβίασιν γενομένην κατὰ ψηφοφόρων ἐπιτηδευματιῶν, δὲν φαίνεται δὲ ἐκβίασις γενομένη δι’ ἀπειλῶν ἀγγαρείας, κονακίου, ἀδίκου στρατολογίας κλπ. Τί δὲ σημαίνει τοῦτο; Ὁ ἀπειλήσας ἐπαγγελματίαν μὲ φόρον ἐπιτηδεύματος· ὁ ἀπειλήσας ψάλτην ἐκκλησίας μὲ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς θέσεώς του κλπ. ἀπέσχε νὰ κάμῃ χρῆσιν ἀπειλῶν κατὰ τοῦ ἀγωγιάτου, δι’ ἀγγαρειῶν, κατὰ τοῦ γεωργοῦ διὰ στρατολογίας, κατὰ τοῦ φιλοτίμου οἰκογενειάρχου διὰ κονακίου; εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσω τοιοῦτόν τι. Ἡ τάξις, ἡ ὑποκειμένη εἰς τὴν ἐκβίασιν τοῦ δημάρχου, εἶναι αὐτὴ κυρίως, καὶ οὐχὶ οἱ ψάλται καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι. Διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ψάλτου ἡ ἐκβίασις, σημαίνει, ὅτι ἡ ἐκβίασις ἔλαβεν εὐρυτάτας διαστάσεις εἰς τὰς ἄλλας τάξεις τὰς συνήθως ὑπὸ τοῦ δημάρχου ἐκβιαζομένας. Ἀλλὰ καὶ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀνακαλύψῃ εἰσέτι καὶ ἐκβιάσεις γενομένας δι’ ἀπειλῶν, ἀγγαρείας, παρανόμου στρατείας, κονακίου; Διότι ὁ ἀγωγιάτης, ὁ παρανόμως στρατολογούμενος γεωργός, ὁ φιλότιμος οἰκογενειάρχης δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐμπέσῃ εἰς τὴν διαρκῆ ἀγωνίαν διηνεκοῦς μονομανίας πρὸς τὴν τοπαρχικὴν δυναστείαν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἡ ὑπέρογκος κατάχρησις τῆς τοιαύτης ἐξουσίας κατὰ τοῦ ἀδυνάτου πληθυσμοῦ ἔχει πρὸ πάντων τοῦτον τὸν ἰδιάζοντα χαρακτῆρα, ὅτι οὐ μόνον καταλύει σχεδὸν ἐντελῶς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ψήφου τοῦ τοιούτου πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ παραλύει σχεδὸν ἐντελῶς καὶ αὐτὴν τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν, παραλύουσα τὴν μαρτυρικὴν ἀπόδειξιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ φαίνεται ὅτι ἡ ἐκβίασις ἐγένετο τόσον φοβερὰ, ὥστε οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀνθρώπων τῆς ἀπόρου τάξεως ἐτόλμησε νὰ καταμαρτυρήσῃ κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ δημαστυνόμου. Τοῦτο δὲν προκύπτει βεβαίως ἐξ ὧν λέγει τὸ βούλευμα, προκύπτει ὅμως φανερῶς ἐξ ὧν δὲν λέγει. Πολλάκις ὁ δήμαρχος γίνεται καὶ τῆς ψήφου κύριος δι’ ἐκβιάσεως, καὶ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἀκαταμάχητος ἀνταγωνιστής. Μὴ πιστεύσητέ ποτε, κύριοι, ὅτι ἀφοῦ ἠπειλήθη ψάλτης, ὅτι θὰ ἀποβληθῇ τῆς ἐκκλησίας, δὲν ἠπειλήθη οὐδεὶς στρατεύσιμος, ὅτι θὰ σταλῇ αὐθαιρέτως εἰς τὸν στρατόν· οὐδεὶς φιλότιμος οἰκογενειάρχης μὲ κονάκια, οὐδεὶς μὲ ἀγγαρείαν. Πρέπει νὰ ᾖναί τις γεωργὸς, κύριοι, καὶ νὰ ἔχῃ υἱὸν γεωργοῦντα, καὶ νὰ περιμένῃ νὰ ζήσῃ ἀπὸ αὐτὸν, διὰ νὰ αἰσθανθῇ τὸ φοβερὸν τῆς ἀπειλῆς τῆς παρανόμου στρατείας. Ὅταν ὁ γεωργὸς ἀπειλεῖται μὲ τὴν διάλυσιν τοῦ ζευγαρίου του διὰ τῆς παρανόμου στρατολογίας, ἡ ἀντίστασις εἶναι ἀδύνατος· διότι ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς εἶναί τι φοβερώτερον τῆς λῃστείας διὰ τὴν ἄπορον τάξιν. Διὰ τοῦτο ἐπανέρχομαι εἰς τὸν ἀρχικὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦ ὅτι δὲν δύνασθαι νὰ παραδεχθῆτε ἐπέμβασιν δημαρχικὴν, χωρὶς νὰ εἴπηται συγχρόνως ὅτι ἡ ἐπέμβασις αὕτη ἦτον οὐσιωδεστάτη. Ἡ δευτέρα παρατηρησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς· πῶς συμβαίνει ἐν μὲν τοῖς δήμοις Βουρῶν καὶ Αἰγείρας, ὅπου ἡ ἐκβίασις ἦν σχετικῶς μικρὰ, νὰ ᾖναι καὶ ἡ πτῶσις τοῦ κ. Μεσσηνέζη μικρὰ, ἐν δὲ τῷ Δήμῳ Αἰγίου, ὅπου ἡ ἐκβίασις ἐγένετο ὑπέρογκος, νὰ ᾖναι καὶ ἡ πτῶσις ὑπέρογκος ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων του; οἱ ἀριθμοὶ συνηγοροῦντες βεβαιοῦσιν ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Αἰγίου, ἤτοι ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἐπαρχίας, ἡ ἐπέμβασις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἦτον ἀκαταγώνιστος, ὅτι δηλαδὴ, ὁ δημαστυνόμος Αἰγίου, οὐχὶ ἀσκόπως ὥπλισε τοὺς 15 ῥοπαλοφόρους αὐτοῦ κλητῆρας καὶ ὅτι ὁ δήμαρχος οὐχὶ ἄνευ ἀποτελέσματος διέπραξε τὴν προειρημένην εὐρεῖαν ἐκβίασιν, ἣν βεβαιοῖ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 599 βούλευμα τῶν ἐν Πάτραις Πλημμελειοδικῶν, δι’ ὧν λέγει καὶ δι’ ὧν δὲν λέγει. Μεταβαίνω καὶ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ὑποστηρίζω, κύριοι, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἔχει τὴν προνομίαν τοῦ ἐξετάζειν καὶ μεταῤῥυθμίζειν τοὺς ὁριστικοὺς καταλόγους τῶν ψηφοφόρων καὶ κατ’ οὐσίαν, καί τοι τελεσιδίκους γενομένους ἐνώπιον τῆς Δικαστικῆς ἀρχῆς· ἀλλὰ τοῦτο σπουδαίως ἠμφισβητήθη πέρυσιν· οὐδεὶς ὅμως δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἐξουσίαν καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἐξετάζῃ καὶ νὰ ἐλέγχῃ, ἐὰν ὄντως ὑφίσταται ἡ ὁριστικότης, ἤτοι ἐὰν ἐτηρήθησαν οἱ ἐξωτερικοὶ τύποι τῆς ὁριστικότητος αὐτῶν, καὶ διατείνομαι, ὅτι ὁριστικότης τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Αἰγείρας δὲν ὑφίσταται. Ὁριστικὸς γίνεται κατάλογός τις, ὅταν, γενομένων ἐφέσεων, ἐπιληφθῇ τὸ δικαστήριον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ δικάσῃ, καὶ ὅταν, μὴ γενομένης οὐδεμιᾶς ἐφέσεως, βεβαιώσῃ τὸ δικαστήριον τὸ ἀπρόσβλητον τοῦ καταλόγου. Καὶ ἡ μία περίστασις καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἀδύνατος, ἐνόσῳ ὑπάρχει προθεσμία ἐφέσεως ὑπὲρ ἑκάστου τῶν δημοτῶν· προθεσμία δὲ ἐφέσεως ὑπάρχει ὑπὲρ ἑκάστου τῶν δημοτῶν, πρὶν ἢ παρέλθωσιν αἱ νόμιμοι προθεσμίαι πρὸς ἔφεσιν· προθεσμίαι δὲ πρὸς ἔφεσιν ὑπάρχουσιν διηνεκεῖς, πρὶν ἢ γείνωσιν αἱ νόμιμοι κοινοποιήσεις. Ὡς πρὸς δὲ τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Αἰγείρας, λέγω, ὅτι κατηρτίσθη ἡ ὁριστικότης αὐτοῦ λαθραίως καὶ διὰ κλεψιδικίας· οὔτε ἀνάκρισις τοῦ καταλόγου ἐγένετο δημοσίως, οὔτε ἀποφάσεις ἐκοινοποιήθησαν, οὔτε προθεσμία πρὸς ἔφεσιν ἤρξατο· οὐδεὶς τῶν ὅρων τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐτηρήθη· καὶ ὁ κατάλογος φέρει ὑποβολιμαίαν ὁριστικότητα καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Αἰγείρας εἶναι ἄκυρος. Ἤκουσα δέ τινων λεγόντων, ὅτι πρέπει νὰ προσβάλω πρῶτον τὸν κατάλογον ὡς πλαστόν, καὶ μετὰ τὴν ἀπόδειξιν τῆς πλαστότητος, δικαστικῶς γενομένης, νὰ φέρω πρότασιν ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Αἰγείρας. Ἀπαντῶ, ὅτι δὲν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ προσβάλω τὸν κατάλογον ὡς πλαστόν, πρὶν ἢ σεῖς ἀποδείξητε τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους τῆς ὁριστικότητος αὐτοῦ, καὶ ἰδίως, ὅτι ἐτηρήθησαν αἱ διατυπώσεις τῶν ἄρθρων 8, 11 καὶ 16 μετὰ τῶν σχετικῶν αὐτῶν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ τότε δὲ ἀκόμη, δὲν θὰ ᾖμαι ὑπόχρεως ν’ ἀποδείξω τὴν πλαστότητα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς ἔπραξα πάντοτε καὶ διὰ πᾶσαν καλπονόθευσιν, ὅπερ ἐπίσης εἶναι ἔγκλημα ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς τιμωρούμενον ὡς καὶ ἡ πλαστογραφία. Οὐδεὶς ποτε ἰσχυρίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν προκύπτουσαν καλπονόθευσιν ὡς λόγον ἀκυρότητος ἐκλογῆς τινος, πρὶν ἢ βεβαιωθῇ αὕτη δικαστικῶς. Κύριοι βουλευταί, ὑποφέραμεν ἄχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς λόγχης, ὑπὸ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ ὑπὸ τῆς καλπονοθεύσεως· ἤδη παρουσιάζεται ἄλλο κακόν, ὁ πλαστουργούμενος κατάλογος, καὶ λέγω, ὅτι ὁ πλαστουργούμενος κατάλογος εἶναι κακὸν φοβερώτερον τῆς λόγχης, ἀποτελεσματικώτερον τοῦ ἀποκλεισμοῦ, καὶ αἰσχρότερον τῆς καλπονοθεύσεως. Διὰ τῶν δύω πρώτων κακῶν ἀδικεῖταί τις τὰς ψήφους κατὰ δεκάδας, καὶ διὰ τῆς καλπονοθεύσεως κατὰ ἑκατοντάδας· ἀλλὰ διὰ τῶν πλαστουργουμένων καταλόγων ὁλοκλήρου ἐπαρχίας ἢ καὶ ἑνὸς δήμου ἐνίοτε, ἀδικεῖταί τις ψήφων μετρουμένων ἐνίοτε κατὰ χιλιάδας· ὅθεν ἐκ παντὸς τρόπου ἐξορκιστέον τὸ κακόν. Εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἐξουσίαν μεταῤῥυθμήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων κατ’ οὐσίαν, ἰδοὺ δὲ εἰς ποίους λόγους στηρίζομαι. Τὸ Κοινοβούλιον εἶναι ὑπερτάτη κυρίαρχος ἀρχὴ, καταστατικὰ δὲ στοιχεῖα αὐτῆς εἶναι ὁ βουλευτὴς καὶ ὁ ἐκλογεύς, ὁ ἔχων ἐξουσίαν ἀπόλυτον ἐπὶ τῶν δύω αὐτῶν στοιχείων τοῦ Κοινοβουλίου ἐνασκεῖ ἐξουσίαν ἀπόλυτον ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλίου αὐτοῦ, ὅπερ ἀντιβαῖνον εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι παραλογισμός· ἕνεκα τούτων τῶν λόγων δὲν ἔχει ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀπόλυτον κράτος ἐπὶ τῶν προσόντων τοῦ ἐκλογέως, ὡς δὲν ἔχει οὐδὲν κράτος ἐπὶ τῶν προσόντων τοῦ βουλευτοῦ, ἑπομένως ἐπὶ τοῦ καταλόγου δὲν δύναται ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ ἔχῃ τὴν ἀμετάκλητον καὶ ἀπόλυτον ψῆφον. Ταῦτα λέγω, καί τοι ὁμολογῶ, ὅτι τῆς προνομίας ταύτης σπανιώτατα πρέπει νὰ κάμῃ χρῆσιν ἡ Βουλή. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ λέγω ταῦτα, διὰ νὰ ἀποδείξω ἐπιτακτικώτερον τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ ἐξετάσῃ αὐστηρότερον τοὺς ἐξωτερικοὺς τοὐλάχιστον τύπους τῶν ὑποβολιμαίων καταλόγων, ἀφοῦ εἶναι ἄλλως βεβαιωμένον ὅτι καὶ ἑτεροεπαρχιῶται παρεισφρήσαντες ἐψήφισαν πάμπολλοι κατὰ τοῦ κ. Μεσηνέζη, καὶ ἀνήλικοι παρεπείσακτοι, πάντες δὲ ὑπὸ τὴν σκέπην τῶν ὑποβολιμαίων καταλόγων. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποδίδω εἰς κἀνένα κακὴν πίστιν, ἀλλὰ λυποῦμαι ὅτι τὸ τμῆμα ἐσταμάτησεν ἐν τῇ ἁπλῇ προφάσει τῶν ἀντιφρονούντων περὶ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, ἐν ᾧ καὶ ἡ ὁριστικότης ἠμφισβητεῖτο, καὶ ἡ οὐσία κατὰ τὰς προκειμένας περιστάσεις ἠδύνατο εὐλόγως νὰ ἐξετασθῇ. Κύριοι βουλευταί, διὰ πολλῶν ἀγώνων καί τινων θυσιῶν, κατωρθώσαμεν νὰ ἐγείρωμεν κοινὴν γνώμην καὶ δι’ αὐτῆς νὰ ἐπιβάλῃ τὸ ἔθνος τὴν παντοδύναμον καὶ κυρίαρχον αὑτοῦ θέλησιν, καὶ νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς λόγχης, τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τῆς καλπονοθεύσεως, ἀλλὰ δὲν ἀπηλλάγημεν ἀπὸ τὸ ὅλον τοῦ κακοῦ, καὶ κινδυνεύομεν νὰ πέσωμεν ἀπὸ τῆς Σκύλλης εἰς τὴν Χάρυβδιν, εἰς τὴν ἀδηφάγον Χάρυβδιν τῆς δημαρχικῆς ἐπεμβάσεως καὶ τῶν ὑποβολιμαίων καταλόγων. Τὰ πρῶτα κακὰ ἐξωρκίσαμεν τῇ βοηθείᾳ τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἡ καταστολὴ τῶν δευτέρων ἀπόκειται εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων· τὸ δὲ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων διέπεται μόνον ἀπὸ ἡμᾶς, καὶ ἡ δοκιμασία ἡμῶν ἔσται φοβερά. Πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ τιμωρήσωμεν τὸ ὑπερφίαλον τῆς δημαρχικῆς καταδυναστεύσεως, καὶ τὸ βδελυρὸν τῆς ὑποβολιμαίας ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων εἰς τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν, ἄλλως δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐγκαινίζεται νέα ἐποχὴ γνησιότητος τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Τὸ νόθον καὶ ὑποβολιμαῖον εἶναι πάντοτε τὸ αὐτό, εἴτε ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ, εἴτε ὑπὸ τοῦ δημάρχου γίνεται. Μὴ θελήσητε νὰ ἦσθε συνέχεια παρελθόντος κατακριθέντος ἤδη καὶ καταδικασθέντος ὑπὸ τοῦ ἔθνους. Ταῦτα ἐλάλησα ὑμῖν, καὶ ὡς φίλος μὲν προσωπικῶς τοῦ κ. Μεσηνέζη, ἀλλὰ καὶ ὡς φίλος τοῦ νόμου, καὶ ὡς ἄνθρωπος βδελυχθεὶς ἀείποτε τὴν νοθείαν καὶ τὴν παραποίησιν, ὅθεν καὶ ἂν προέρχεται. Ἐλπίζω, ὅτι θέλετε δώσει τὴν ψῆφόν σας καὶ εὐόρκως καὶ κατὰ τὸ κοινῇ συμφέρον.

§51ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐνίσταται κατὰ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας, εἷς σπουδαῖος νομομαθὴς, ἀπὸ δὲ τοῦ βήματος τούτου δύω μέχρι τοῦδε καὶ εἷς ὅστις παρασκευάζεται νομομαθής, ὑποστηρίζουν ἐνστάσεις ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ ταχθῶ ἀπέναντι τῆς κανονοστοιχίας τῶν νομομαθῶν (ἱλαρότης) καὶ αἰσθάνομαι τὸ ἀκροσφαλὲς τῆς θέσεώς μου. Ἐὰν ἐξέλθω νικητής, τοῦτο θὰ ὀφείλεται εἰς τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα λαλοῦν εὐγλωττότερον καὶ τῶν εὐγλωττοτέρων ῥητόρων, ἰσχυρότερον δὲ καὶ τῶν δεινοτέρων δικηγόρων. Ἐὰν θέλετε, εἶπεν ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος, ἐὰν θέλετε νὰ ἦσθε συνέχεια τοῦ παρελθόντος ἐπικυρώσατε αὐτὴν τὴν ἐκλογήν· ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα συνέχεια τοῦ παρελθόντος, πρέπει νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς κόρακας, καὶ νέαν ἐποχὴν νὰ ἐγκαινιάσωμεν. Καὶ ὅμως διὰ νὰ μὴ ἤμεθα συνέχεια τοῦ παρελθόντος, ὅτε Κ. ἐκ Μαντινείας καὶ ὁ ἐκ Ναυπακτίας βουλευτὴς τί μᾶς συμβουλεύουν νὰ πράξωμεν; Μᾶς συμβουλεύουν νὰ μὴ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ πράγματα τὰ συνοδεύοντα τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ εἰς τὰ πρόσωπα.

§52ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§53ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἤμεθα συνέχεια τοῦ παρελθόντος μᾶς συμβουλεύουν νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ τὴν ἀξίαν, τὴν θέσιν τῶν προσώπων, καὶ τοῦτο λέγεται μὴ συνέχεια τοῦ παρελθόντος, τοῦτο λέγεται ἐγκαινίασις νέας ἐποχῆς· μᾶς συμβουλεύουν προσέτι νὰ μὴ σεβασθῶμεν τὸ δεδικασμένον, ἀλλὰ νὰ ἀνατρέψωμεν αὐτὸ, καὶ νὰ στηριχθῶμεν εἰς μόνον κενοὺς λόγους ἑνὸς ἐνισταμένου, καὶ τοῦτο λέγεται ἐγκαινίασις νέας καταστάσεως πραγμάτων κατὰ τοὺς κυρίους αὐτούς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσι λοιπὸν οἱ κκ. συνήγοροι νὰ διαφωνῶ σπουδαίως μὲ τὴν γνώμην των ταύτην.

§54ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, σᾶς παρακαλῶ, μὴ λέγετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἴπομεν.

§55ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ὑποθέσητε, ὅτι σεῖς εἴπατε ἄλλα παρ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω, μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἴπατε, καθὼς καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης. Σεῖς εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ διχοτομήσωμεν τὴν ἐκλογὴν, διαιροῦντες αὐτὴν εἰς δύω, καὶ ἀφαιροῦντες τὸ ἥμισυ ἀπὸ τὸν ἕνα τὸ δίδετε εἰς τὸν ἄλλον καὶ τ’ ἀνάπαλιν.

§56ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἕνεκα τῶν πραγμάτων.

§57ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, κύριοι, τείνουν εἰς τὸ νὰ ἀναστρέψουν τοὺς νόμους· δὲν ἔφερον ἐνώπιον ὑμῶν λόγον τινα, ὅστις ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Ἤθελον λυπηθῆ, κύριοι, ἐὰν παρήρχετο ἐν σιγῇ ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας, διότι καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐν γνώσει τῆς ἀποτυχίας, καὶ μετ’ αὐτὴν καὶ σήμερον ἀκόμη μεγάλη γίνεται προσπάθεια νὰ ἀποπλανηθῇ τὸ δημόσιον πνεῦμα, διότι ἐπείσθησαν, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἐσχηματίσθη δημόσιον πνεῦμα σωτήριον διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, καὶ ὅ,τι ἀπολαμβάνομεν σήμερον ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ὀρθοφροσύνην τοῦ δημοσίου πνεύματος. Τὸ δημόσιον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν 27 Ἀπριλίου μᾶς ἀπήλλαξεν ἀπὸ σύστημα ὀλέθριον, πρέπει νὰ τὸ σεβώμεθα, διότι τοῦτο καὶ μόνον δύναται νὰ μᾶς σώσῃ ἀπὸ πολλὰ εἰς τὸ μέλλον κακά. Χάριν λοιπὸν τοῦ δημοσίου πνεύματος, χάριν τοῦ κοινοῦ ἔπρεπε νὰ γείνῃ συζήτησις ἐκτεταμένη, σπουδαία, μὴ ἀφίνουσα ὑπόνοιαν εἰς οὐδένα ὅτι δικάζομεν ἐπὶ προσώπων, καὶ ὄχι ἐπὶ ἐκλογῶν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, κύριοι, ἀναλαμβάνω μετὰ πολλῆς τῆς εὐχαριστήσεως τὴν ἀνάπτυξιν, ἢ τὴν συζήτησιν τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι περιστρέφονται εἰς τὴν ἐκλογὴν Αἰγιαλείας ἐν γένει χωρὶς νὰ λησμονήσω καὶ τὸν κ. Ῥοντήρην, ὅστις προβαίνει περαιτέρω χάριν τῶν προσώπων, δὲν φείδεται οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ δημοτικοῦ συστήματος καὶ καταδικάζει τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπερ ὑπῆρξεν ἡ πρώτη βάσις τῶν πολιτικῶν μας ἐλευθεριῶν. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ μιμηθῶ τοὺς κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντας, σχετίζων τὰ πράγματα πρὸς τὰ πρόσωπα, οὔτε νὰ εἴπω τί ἦτον ὁ κ. Μεσσηνέζης κατὰ τὸ παρελθὸν ἢ ὁ κ. Μπόγδανος. Ἂν ἐπετρέπετο νὰ πράξωμεν τοῦτο, ἠθέλομεν καταλήξει εἰς συμπεράσματα ἀλλοῖα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οἱ κ. κ. κατὰ τῆς ἐκλογῆς προαγορεύσαντες ἐξέθηκαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὰ ἐκθέτετε;

§59ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν θέλω· ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ποιὸν τῶν προσώπων, οὔτε τὸ πολιτικὸν αὐτῶν φρόνημα· ἓν πρᾶγμα γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, καὶ δύναμαι νὰ πληροφορήσω περὶ τούτου τὴν Βουλὴν, ὅτι οὔτε ὁ κ. Μπόγδανος, οὔτε ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχουν ἰσχυρόν τι κόμμα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Ἐν αὐτῇ δύω εἶναι τὰ κόμματα, ἓν τοῦ Θεοδώρου, καὶ ἓν τῆς κυρίας Παναγιωτοπούλου· ἀπόδειξις τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου εἶναι ὅλη ἡ ἱστορία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου τῆς Αἰγιαλείας, διότι ὁσάκις τὸ κόμμα τοῦ κ. Θεοδώρου συνηντήθη μὲ ἐκεῖνο τῆς κυρίας Παναγιωτοπούλου, ἢ δὲν ἔγεινε συνδυασμὸς ἀντίθετος, ἢ ἐγένετο ἀσθενὴς καὶ ἀπέτυχε. Παραλείπω ἀπὸ τὴν ἱστορίαν αὐτὴν τὴν μαύρην σελίδα τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτε ὁ κ. Θεοδώρου ἀπεκλείσθη. Ἐν τούτοις ὀλίγον χρόνον πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐπῆλθε ῥῆξις μεταξὺ τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ τοῦ κόμματος τῆς κ. Παναγιωτοπούλου, διότι ὁ οἶκος τῆς κ. Παναγιωτοπούλου ἐπέμεινεν ὑποστηρίζων ὡς ὑποψήφιον τὸν κ. Μπόγδανον, ὁ δὲ κ. Μεσσηνέζης παρεκάλει νὰ ὑποδειχθῇ ἄλλος τις ἀντ’ αὐτοῦ οἱοσδήποτε, ἀνήκων πάντοτε εἰς τὸ κόμμα τῆς κ. Παναγιωτοπούλου· καὶ ἐὰν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν εἶναι ἐσφαλμέναι, μοὶ φαίνεται, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑποδειχθέντων πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ κ. Μπογδάνου ὑπεδείχθη καί τις Κουβέλης. Ἀλλ’ ἐν τούτοις τὸ κόμμα τῆς κ. Παναγιωτοπούλου ἐπέμεινε κατὰ πλειονοψηφίαν ὑπὲρ τοῦ κ. Μπογδάνου καὶ τοιουτοτρόπως ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου κόμματος διάσπασις, ἀποσπασθέντων ὡρισμένως τῶν κυρίων Ἀσημακοπούλων καὶ λοιπῶν. Αὐτὸ δὲ ἐγένετο ἀκριβῶς τὸ πολὺ ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας. Ἦτον ἀνάγκη νὰ προτάξω τοῦτο, διὰ νὰ ἀποδείξω κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ θεωρία περὶ τῆς ἐπεμβάσεως ἢ περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν δημάρχων εἰς τὴν ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ῥοντήρης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξε, δὲν ἠδύνατο ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ λάβῃ χώραν. Τέλος πάντων ἄρχεται ἡ ψηφοφορία, ἢ ἂς μὴ φθάσω ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἅμα ἐγένετο ἡ ῥῆξις πραγματικὴ, καὶ ἀμέσως ὡς ἐβεβαιώθη, ὅτι τὸ κόμμα τῆς κ. Παναγιωτοπούλου συνενοῦται μὲ τὸ κόμμα τοῦ κ. Θεοδώρου, ἤρχισαν νὰ γίνωνται παράπονα ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ δημαστυνόμου ἰδίως τοῦ Αἰγίου, κατ’ οὐδενὸς δὲ ἑτέρου, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι ἐκεῖνος τοῦ Αἰγίου εἶχεν ἐκφρασθῆ ὁριστικῶς καὶ καθαρῶς, ὅτι δὲν ὑποστηρίζει τὸν κ. Μεσσηνέζην ἀλλὰ τὸν κ. Μπόγδανον, οἱ λοιποὶ δὲ ὡς κατοικοῦντες ἀπωτέρω τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας δὲν εἶχον ἐκφρασθῆ, ἢ ἡ ἔκφρασίς των ἐθεωρεῖτο ἀκόμη ἀμφίβολος καὶ οἱ περὶ τὸν κ. Μεσσηνέζην διέσωζον ἐλπίδας τινὰς, ὅτι ἐδύναντο νὰ τύχωσι τῆς ὑποστηρίξεως τῶν λοιπῶν δημάρχων. Ἠγέρθησαν λοιπὸν φοβερὰ παράπονα κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ δημαστυνόμου Αἰγίου. Καὶ ἠξεύρετε τίς εἶναι ὁ δήμαρχος Αἰγίου; Εἶναι ὁ κ. Ἀνδρ. Μιχαλόπουλος, ὁ ἄλλο τε συνάδελφός μας καὶ ὡς πληρεξούσιος καὶ ὡς βουλευτὴς, εἶναι, ἵνα μὴ εἴπω πολλὰ περὶ αὐτοῦ, ὁ πατὴρ τῶν ἐκβολάδων. (ἱλαρότης). Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ δώσωμεν ἐδῶ τὴν εἰκόνα του, διότι ἐὰν ὄχι εἰς ὅλους, εἰς πλείστους ἐξ ἡμῶν ἡ εἰκὼν τοῦ κ. Ἀνδρ. Μιχαλοπούλου εἶναι πολὺ καλῶς ἐντετυπωμένη. — Ἡ Κυβέρνησις, τὸ μὲν διότι παρεπονεῖτο ὁ κ. Μεσσηνέζης, καὶ παρεπονεῖτο μὲ ἕνα τινὰ τρόπον ἀρκετὰ θορυβώδη, ὅπως μαρτυροῦσι τὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐκλογῆς τηλεγραφήματά του, τὸ δὲ διότι εἶχε καὶ προηγούμενά τινα παράπονα κατὰ τοῦ δημαστυνόμου Αἰγίου, ἀπὸ μέρους τοῦ κυρ. Θεοδώρου καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ, προῆλθεν εἰς τὴν παῦσιν τοῦ ἀστυνόμου, καὶ ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, διὰ νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς τὴν παῦσιν, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, οὐχὶ διότι εὗρε τὰ παράπονα τοῦ κ. Μεσσηνέζη δίκαια, ἀναμφισβήτητα, ἀλλὰ διότι τὰ παράπονα αὐτὰ ἐγένοντο μὲ ἕνα τινὰ τρόπον θορυβώδη, καὶ διότι εἰς τὰ παράπονα αὐτὰ προσετίθεντο καὶ παράπονα προηγούμενα τοῦ κ. Θεοδώρου καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι, ὁ δήμαρχος Αἰγίου ὡς δήμαρχος εἶναι τρομερός, ἐπεμβαίνει, ἀπειλεῖ καὶ ἐκβιάζει τοὺς ψηφοφόρους καὶ μεταβάλλει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, καὶ βεβαίως ἔπρεπεν ἀπὸ αὐτὸν ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ ἀξίωμα τοῦ δημάρχου. Πῶς θὰ σᾶς φανῇ ὅμως, ὅτι ὄχι μόνον ὁ κύριος Μεσσηνέζης δὲν ἐπεδίωκε τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἀξιώματος τοῦ δημάρχου ἀπὸ τὸν κ. Μιχαλόπουλον, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ ἐπιπροσθέσῃ καὶ ἄλλο καθῆκον εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ τίνι τρόπῳ. Ὁ δήμαρχος Μιχαλόπουλος ἅμα λαβὼν τὴν παῦσιν τοῦ δημαστυνόμου Ἀλεξανδροπούλου, καὶ κοινοποιήσας αὐτὴν συμφώνως μὲ τὸν περὶ δήμων νόμον, ἀνέθηκε τὰ καθήκοντα τὰ ἀστυνομικὰ εἰς ἕνα τῶν δημαρχικῶν παρέδρων, καὶ τοῦτο ἐξήγειρε νέον χείμαρον παραπόνων ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ κατὰ τοῦ δημάρχου, ὡς ἀπεκδυθέντος μέρος τῆς ἐξουσίας του, καὶ ἀπῃτήθη παρ’ αὐτῶν, κύριοι, μὲ φωνὰς πολὺ μεγάλας νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ δήμαρχος, ἵνα ἐπαναλάβῃ τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα· καὶ τῷ ὄντι ὑποχρεοῦται ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου Αἰγιαλείας ὁ δήμαρχος τοῦ Αἰγίου νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀναθέσει εἰς τὸν ὑπάλληλόν του, κατ’ ἐπίμονον αἴτησιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Πῶς εὑρίσκει ὁ κ. Ῥοντήρης τοῦτο; Ὅταν φοβῆσαι ἕνα ἄνθρωπον ἔχοντα ἀνὰ χεῖρας ἓν ὅπλον, πῶς ἀπαιτεῖς νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν καὶ ἕτερον; Τέλος πάντων μετὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα, καὶ ἄλλα ἥττονος λόγου ἄξια, τὰ ὁποῖα χάριν συντομίας παραλείπω, ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, ὡς καὶ εἰς τὸν τοῦ Αἰγίου εἶχον μεταβῆ ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι. Ἀμέσως λοιπὸν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας—καὶ παρακαλῶ πολὺ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς τοῦτο, διότι ὅ,τι ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τώρα περὶ τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Αἰγίου, πολὺ θὰ σᾶς διαφωτίσῃ καὶ πολὺ θὰ σᾶς ὑποβοηθήσῃ εἰς τὸ νὰ ἐκτιμήσητε πρεπόντως τὰς ἐν γένει ἐνστάσεις τοῦ κ. Μεσσηνέζη—ἅμα ἀρξαμένης τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Αἰγίου κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν αὐτῆς ὁ κ. Μεσσηνέζης, ὁ ἴδιος ὁ Ἰωάννης Μεσσηνέζης, ὁ ὑποψήφιος, φέρει δύω ψηφοφόρους ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Αἰγίου καὶ ζητεῖ νὰ ψηφοφορήσωσιν οὗτοι, λόγῳ ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Ἡ ἐφορευτικὴ δὲ ἐπιτροπή, δύο ἐκ τῶν μελῶν τῆς ὁποίας εἶναι φίλοι τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὁ δὲ εἷς ἐκ τῶν δύω αὐτῶν εἶναι ἐπιστήμων ἰατρὸς εὐφυέστατος καὶ γιγνώσκων ὅλα τὰ πρόσωπα τοῦ Αἰγίου ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του, ἡ ἐφορευτική, λέγω, ἐπιτροπὴ λέγει εἰς τὸν κ. Μεσσηνέζην, ὅτι «τὰ πρόσωπα αὐτά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζετε ἤδη νὰ ψηφοφορήσουν, ἐψηφοφόρησαν πρὸ ὀλίγου, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας.» Τῳόντι, κύριοι, ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου ἐβεβαιώθη, ὅτι οἱ δύω ἐκλογεῖς, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐπαρουσίαζε διὰ νὰ ψηφοφορήσουν, εἶχον ψηφοφορήσει. Ἐνδεχόμενον τώρα νὰ μὴ εἶχον ψηφοφορήσει, καὶ ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐψεύσθη καὶ νὰ ἐπλαστογράφησε τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ὁ κ. Μεσσηνέζης εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ καταγγείλῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς ἐπιτροπῆς; Ὄχι, περιωρίσθη εἰς τοῦτο, νὰ πεισθῇ καὶ αὐτός, ἵνα μὴ ἐπιμένῃ τέλος εἰς τὴν ἔνστασίν του αὐτὴν, διότι οἱ ἄνθρωποι εἶχον ψηφοφορήσει. Τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ὁ κ. Μεσσηνέζης παρουσιάζει τρία πρόσωπα ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Αἰγίου, καὶ ἐπιμένει νὰ δοθῇ εἰς αὐτὰ τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως, ἐρευνήσασα τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, εὑρίσκει ὅτι αὐτοὶ εἶχον ψηφοφορήσει τὴν προτεραίαν, εἰς δὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας τῆς προτεραίας ἡμέρας εἶναι ὑπογεγραμμένος καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης, ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ ὅτι τόσος ἀριθμὸς ψηφοφόρων ἐψηφοφόρησε, καὶ ὁ ὁποῖος προσέτι βεβαιοῖ, ὅτι ἡσύχως καὶ τακτικῶς διεξήχθη ἡ ψηφοφορία. Ὁ αὐτὸς κ. Μεσσηνέζης ἰσχυρίζεται ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Αἰγίου, ὅτι τὸ ἀντίτυπον τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργεῖτο ἡ ψηφοφορία, καὶ τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ δημάρχου μὲ τὴν βεβαίωσιν τῆς γνησιότητος καὶ τῆς ἀκριβείας του, εἶναι ἐν πολλοῖς ἐσφαλμένον, καὶ ἀξιοῖ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας ὁ πρωτότυπος ἐκλογικὸς κατάλογος. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, καίτοι ἰσχυρισθεῖσα τὸ ἐναντίον, οὐχ ἧττον ὅμως διέταξε καὶ προσήχθη ὁ πρωτότυπος κατάλογος καὶ ἐγένοντό τινες παρατηρήσεις χωρὶς τὸ παράπαν ν’ ἀποδειχθῇ διαφορά τις. Καὶ πρὸς τούτοις ὁ δήμαρχος Αἰγίου θέλων νὰ ματαιώσῃ τὴν ἔνστασιν ταύτην, ὑπέβαλε δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἔπεμψεν εἰς τὸ τμῆμα τὸν πρωτότυπον κατάλογον τοῦ δήμου Αἰγίου, τὸν ὁποῖον ἐγὼ παρέβαλον μὲ τὸ ἀντίτυπον αὐτοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθη ἡ ψηφοφορία, καὶ οὐδεμίαν εὗρον διαφοράν. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Αἰγίου ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τινὲς μικροῦ λόγου ἄξιαι ἐνστάσεις, ὑπάρχει δὲ καὶ μία σπουδαία ἔνστασις τοῦ κ. Θεοδώρου καὶ Μπογδάνου καθ’ ἑνὸς εἰρηνοδικειακοῦ παρέδρου, ὅστις συχνὰ πυκνὰ εἰσήρχετο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, καὶ διὰ τῆς διαγωγῆς του προεκάλει σκάνδαλα καὶ ἔριδας. Οἱ παραπονούμενοι ἐζήτησαν νὰ βεβαιωθῇ τὸ γεγονὸς αὐτὸ, καὶ νὰ καταγγελθῇ ὁ παραβάτης δημόσιος ὑπάλληλος. Τοῦτο ἐγένετο, ἐβεβαιώθη τῳόντι ἀπὸ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ὁ δημόσιος αὐτὸς ὑπάλληλος μὴ σεβόμενος τὸν νόμον προσήρχετο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐπροξένει ταραχάς, καὶ συνάμα κατήγγειλε τὸν δημόσιον αὐτὸν ὑπάλληλον ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου. Βλέπετε λοιπὸν ποίαν διαφορὰν ἔχουν αἱ ἐνστάσεις αἱ γενόμεναι ἀπὸ τὸν κ. Μεσσηνέζην ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ αἱ γενόμεναι ἀπὸ τοὺς ἀντιθέτους αὐτοῦ. Εἶπον, κύριοι, ταῦτα ἐν λεπτομερείᾳ, διὰ νὰ ἀμφισβητήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ προλαλήσαντες κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ὁ μὲν ἐμμέσως, ὁ δὲ ἀμέσως καὶ ἀπ’ εὐθείας, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγεται ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Μεσσηνέζη πρέπει καὶ νὰ πιστεύεται, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθηκα, ἀποδεικνύουν τὸ ἐναντίον. Αὐταὶ λοιπὸν εἶναι αἱ ἐνστάσεις αἱ γενόμεναι ἐν καιρῷ τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Αἰγίου, καὶ καταχωρισθεῖσαι εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτῆς. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ δήμου Βουρῶν ἐγένετο ἔνστασις τῳόντι ἀπὸ μέρους τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὅτι δῆθεν ὁ δήμαρχος Βουρῶν εἰσήρχετο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς περιφερόμενος τὰ χωρία τοῦ δήμου ἐψηφοθήρει ὑπὲρ τοῦ κ. Μπογδάνου καὶ Θεοδώρου. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Βουρῶν, ἀνήκουσα εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ἐπιβεβαιοῖ ταῦτα καὶ ἐπικαλεῖται πρὸς ἀπόδειξιν τῶν λόγων της τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἐκεῖ διαμένοντος ὡς ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου κ. Τριανταφύλλου, ἀντεισαγγελέως Πατρῶν. Ἡ μειονοψηφία, ἀνήκουσα εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Μπογδάνου καὶ Θεοδώρου, ἀναιρεῖ ταῦτα καὶ ἐπικαλεῖται πρὸς κύρωσιν τῶν λόγων της τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου. Τί ὤφειλε νὰ κάμῃ τὸ τμῆμα, διὰ νὰ σχηματίσῃ μίαν τινὰ ἰδέαν περὶ τῆς πραγματικότητος ἢ μὴ τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς; Νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτικοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου, τοῦ ὁποίου τὴν μαρτυρίαν ἐπικαλοῦνται ἀμφότερα τὰ μέρη. Ἀνέτρεξε λοιπὸν εἰς τὴν πηγὴν αὐτὴν, ἀλλ’ ὄχι μόνον ἡ πηγὴ αὐτὴ δὲν ὑπεστήριξε τὴν κατὰ τοῦ δημάρχου ἔνστασιν, ἀλλὰ τοὐναντίον κατέστρεψεν αὐτὴν, διέψευσεν αὐτὴν, καὶ ἐβεβαίωσε τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς· διότι ἰδοὺ ὁλόκληρον τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Τριανταφύλλου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις). Αὐτὸ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς καταγγέλλεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ διαψεύδεται ὑπὸ τινων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ τοῦ ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ δήμου Αἰγείρας πρώτη ἔνστασις κατεχωρίσθη ὑπό τινος πολίτου, ὅτι οἱ ὑποψήφιοι Ἀσημακόπουλος καὶ Σταυρόπουλος, στρατιωτικοὶ τυγχάνοντες, ὑπῆγον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας φέροντες τὰς στολὰς αὑτῶν καὶ τὰ ξίφη. Τοῦτο τὸ λέγω ἐν παρόδῳ καὶ παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους νὰ τὸ λάβουν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νέου νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ ὁπωσδήποτε δι’ ἄλλου νόμου ν’ ἀπαγορεύσωσιν εἰς τοὺς κκ. ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, ὁσάκις κατέρχονται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, νὰ παρουσιάζωνται μὲ τὴν στρατιωτικὴν στολὴν καὶ τὰ ξίφη, διότι, χωρὶς νὰ εἴπω τοὺς λόγους, μοὶ φαίνεται, οἱ πάντες ἐννοεῖτε, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πολὺ σύμφωνον μὲ ὅ,τι ἐπιδιώκομεν, τουτέστι τὸ ἀνεπηρέαστον τῶν ἐκλογῶν. Εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ δήμου τούτου ἐπαναλαμβάνεται συχνὰ ἀπὸ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ τῶν συνυποψηφίων του, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀνήλικοι καὶ ἑτεροδημόται, καὶ ἐνόσῳ αἱ ἐνστάσεις αὗται εἶναι ἀόριστοι γενοῦν τῳόντι ὑπονοίας τινάς, ὅτι πιθανὸν νὰ ἐψηφοφόρουν ἑτεροδημόται καὶ ἀνήλικοι εἰς μεγάλον ἀριθμόν. Ἀλλ’ αἱ ἐνστάσεις διατυποῦνται μέχρι τέλους ἐπὶ τὸ ὁριστικώτερον, καὶ δὴ ἀναφέρονται 5 ὀνόματα ὡς ψηφοφορήσαντα καὶ ὡς ἀνήκοντα εἰς ἕτερον δῆμον καὶ μάλιστα ἄλλης ἐπαρχίας, εἶναι δὲ οἱ Γεώργιος Φυλᾶς, Ἰωάννης Κολικᾶς, Σ. Σπυρόπουλος, Βασ. Βαριφάτσας, Κ. Κολικᾶς καὶ Α. Σακᾶς· καὶ ὅμως ἐρεύνης γενομένης οἱ πέντε οὗτοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Αἰγείρας ὑπὸ τοὺς αὔξοντας ἀριθμοὺς 38, 71, 741, 865, 881 καὶ 1050. Ὥστε κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν οὐδεὶς ἑτεροδημότης ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον αὐτόν. Κατὰ δὲ τὰ ἐκλογικὰ ἔγγραφα ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδεὶς μὴ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ ὁριστικῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου Αἰγείρας ἐψηφοφόρησεν. Αὐταὶ καὶ μόναι εἶναι αἱ ἐνστάσεις αἱ καταχωρισθεῖσαι εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν τριῶν δήμων ἐν καιρῷ τῆς ψηφοφορίας, καὶ οὐδεμία ἄλλη. Μετὰ τὴν ἐκλογὴν ὅμως ἐγένοντο ἐνστάσεις τρεῖς ὑπὸ τριῶν καὶ περισσοτέρων διαφόρων προσώπων. Διὰ τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ ἰδίως διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· πρῶτον ὅτι ὅλοι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας εἶναι εἰκονικοὶ καὶ νόθοι, καὶ δεύτερον ὅτι ὅλοι οἱ δήμαρχοι τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας ἐπεμβῆκαν εἰς τὰς ἐκλογάς. Εἰς τὸ «ὅλοι οἱ κατάλογοι τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας» καὶ εἰς τὸ «ὅλοι οἱ δήμαρχοι ἐπεμβῆκαν», νομίζω, ὅτι πᾶς τις εὑρίσκει τὸ ἀξιοσημείωτον. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἀδιαφοροῦμεν ἡμεῖς διὰ τὰ ἀξιοσημείωτα, ἡμεῖς ἐξετάζομεν τὰ πράγματα εἰς τὴν φύσιν των. Εἶναι τῳόντι νόθοι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας; ἐπεμβῆκαν τῳόντι οἱ δήμαρχοι τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ εἰς ἕνα τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐπηρεάσουν τὸ ἀποτέλεσμα; Ἰδοὺ δύω ζητήματα, τὰ ὁποῖα τίθενται ὑπὸ τὴν ἔρευναν, ὑπὸ τὴν αὐστηρὰν καὶ δικαίαν κρίσιν ὑμῶν. Εὔκολον πρᾶγμα τὸ νὰ ἰσχυρίζηταί τις, καὶ ὄχι εὔκολον, πολὺ κακῶς μετεχειρίσθην τὴν λέξιν· ἀτυχῶς εἶναι δύσκολον, εἶναι δυσχερὲς διὰ τὸν ἔχοντα τὴν συναίσθησιν τῆς θέσεώς του, τῆς ἀξίας του, τῆς τιμῆς του, δυσχερὲς ἔργον, νὰ ἰσχυρίζεταί τις ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν, ὅτι ὅλοι οἱ κατάλογοι μιᾶς ἐπαρχίας εἶναι εἰκονικοὶ καὶ νόθοι. Χρειάζεται μεγάλη τόλμη, χρειάζεται κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἀποφεύγω νὰ ὀνομάσω, διὰ νὰ ἀπαγγείλῃ τις μίαν τοιαύτην φοβερὰν κατηγορίαν κατὰ μιᾶς ἐπαρχίας, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, κύριοι, ἀλλὰ ἠξεύρετε, πόσα πρόσωπα, πόσα ζητήματα συνοδεύονται μὲ τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Οἱ κατάλογοι τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας νόθοι καὶ εἰκονικοί, ἄρα οἱ ἀναδειχθέντες διὰ τῶν καταλόγων αὐτῶν εἴτε βουλευταὶ, εἴτε δήμαρχοι, εἴτε σύμβουλοι, εἴτε πάρεδροι, εἴτε οἱοιδήποτε, νόθοι καὶ αὐτοί· ἄρα αἱ πράξεις τῶν ἐκλεκτῶν τούτων νόθοι καὶ αὐταὶ καὶ ἄκυροι. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, καὶ ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἀποδείξω μίαν τοιαύτην ἔνστασιν, καὶ ἐὰν προσεδόκων μέγα ὄφελος ἀπὸ τὴν ἀπόδειξιν αὐτὴν, ἤθελον τὸ συλλογισθῆ, ἤθελον τὸ σκεφθῆ, ἐὰν ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι οἱ κατάλογοι τῆς ἐπαρχίας μου ἐν γένει εἶναι νόθοι καὶ εἰκονικοί, ἤθελον θυσιάσει τὸ ἀτομικόν μου συμφέρον χάριν τῆς τιμῆς τῆς ἐπαρχίας μου, χάριν τῆς τιμῆς τῆς πολιτείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἐπαρχία μου διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς ἔλαβε μέρος, χάριν τῆς ἰσχύος τῶν νόμων, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ὁποίων οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας μου ὁπωσδήποτε ἐκλεχθέντες συνετέλεσαν. Ἀλλὰ τέλος πάντων τί ἐνδιαφέρει ἡμᾶς τοῦτο; Ὁ ποιήσας τὴν κατηγορίαν, ὁ ὑποστηρίζων τὴν κατηγορίαν ἂς δώσῃ λόγον εἰς τὴν συνείδησιν καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Ἡμεῖς ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ κατηγορία αὕτη εἶναι ἀληθής. Ἄρχομαι λοιπὸν τῆς ἐξετάσεως τῆς πρώτης κατηγορίας τῆς ἀποδιδομένης ἐν τοῖς καταλόγοις.

§60ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Συντομώτερα.

§61ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐρωτῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶπον τὸ συντομώτερα, τί προτιμοῦν, ν’ ἀπολέσωμεν ὀλίγον καιρὸν, ἢ τὴν ὑπόληψίν μας; Ἴσως δὲν περιῆλθεν εἰς τὰς ὄψεις σας μία ἐφημερὶς, ἡ ὁποία ἔλεγε, μία Βουλὴ, ἀλλὰ ποία Βουλή; Ἂς ἀφήσωμεν αὐτοὺς μὲ τὰς συκοφαντίας των. Βεβαίως τοὺς ἀποφασίσαντας νὰ μᾶς συκοφαντήσωσι καὶ νὰ μᾶς ὑβρίσωσι δὲν θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποστομώσωμεν, ἀλλὰ τὸ κοινὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν τὴν ὕπαρξίν μας, πρέπει νὰ διαφωτίσωμεν, οὐδὲ πρέπει νὰ φειδώμεθα χρόνου. Ἀρχόμεθα τῆς ἐξετάσεως ἂν ἡ ἀποδιδομένη εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας κατηγορία ἐπὶ νοθείᾳ καὶ εἰκονικότητι ᾖναι ἀληθὴς, ἂν ἔχῃ κἂν ὑπόστασίν τινα. Κύριοι, ἡ ψηφοφορία τοῦ δήμου Αἰγίου καὶ Βουρῶν ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ 1874, διότι διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἀγνοῶ, ἡ ἀναθεώρησις διὰ τὸ 1875 δὲν εἶχε περατωθῆ μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφετεινῆς ἐκλογῆς. Κατὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων αὐτῶν, γενομένης ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁριστικῶν καταλόγων τοῦ 1873, οὐδὲν ἠγέρθη παράπονον. Οἱ κατάλογοι τοῦ 1874 ἐχρησίμευσαν ὡς βάσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1875 εἰς τοὺς δήμους Αἰγίου καὶ Βουρῶν, καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ οὐδὲν παρ’ οὐδενὸς ἠγέρθη παράπονον, εἰμὴ μετὰ τὴν ἐφετεινὴν ἐκλογὴν ὑπὸ τοῦ ἀποτυχόντος κυρίου Μεσσηνέζη, ἀλλὰ μὲ ποίαν ἀπόδειξιν συνοδεύει τὸ παράπονόν του; Ὄχι μόνον δὲν προσάγεται, ἀλλ’ οὔτε ὑποδεικνύεται παρ’ αὐτοῦ μέσον ἢ τρόπος τις, δι’ οὗ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς πλαστογραφίας καὶ εἰκονικότητος τῶν καταλόγων. Τὸ ἀξίωμα τοῦ κ. Ῥοντήρη, καὶ μόνον αὐτὸ ἐχρησίμευσε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνστάσεως τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Κατὰ τὸ ἀξίωμα δὲ τοῦτο, ἐγὼ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ῥοντήρης ἐφόνευσε καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης ὀφείλει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἐφόνευσε· τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον δὲν λέγει ὁ κ. Ῥοντήρης εἰμὴ ὅτι ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι πλαστοὶ, καὶ ἀποδείξατε σεῖς ὅτι δὲν εἶναι πλαστοί. Δὲν εἶμαι νομομαθὴς καὶ λυποῦμαι διὰ τοῦτο, ἑπομένως δὲν γνωρίζω, ἂν τὸ ἀξίωμα αὐτὸ στηρίζεται εἰς νόμον τινὰ, γνωρίζω, ὅμως ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν κανόνων τῆς λογικῆς. Τί θέλετε, λέγουν, ἀποδείξεις διὰ τὴν εἰκονικότητα τῶν καταλόγων τῶν δήμων Βουρῶν καὶ Αἰγίου, ἀφοῦ ἡμεῖς λέγομεν τοῦτο, σεῖς ὀφείλετε νὰ τὸ πιστεύσητε. Ὅπως ὁ κ. Ῥοντήρης ἤθελε νὰ μᾶς πείσῃ, ἐπειδὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του ὑπάρχουν δήμαρχοι, οἵτινες πιέζουν τοὺς συνδημότας των εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν διαβατηρίων, διότι ἐκεῖ ἀποδημοῦσιν, ἄρα καὶ οἱ δήμαρχοι τῆς Αἰγιαλείας ἐπίεσαν τοὺς ψηφοφόρους εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν διαβατηρίων, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ ὁ κ. Ῥοντήρης ἂν ἐκδίδεται ἐκεῖ ἓν κἂν διαβατήριον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἀλλὰ τέλος πάντων χάριν τοῦ διπλοῦ μανδύου, μὲ τὸν ὁποῖον περιβάλλονται οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν τμηματικὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας, τοῦ βουλευτικοῦ καὶ δικηγορικοῦ, ἤθελον ἀποδεχθῆ ἐπὶ μίαν κἂν στιγμὴν, ἰδίως διὰ τὴν ἐκλογὴν Αἰγιαλείας, τὸ ἀξίωμα αὐτὸ, ὅσον καὶ ἂν μοὶ φαίνεται παράλογον ἂν ἀπεδεικνύετο ἡ πλαστότης τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, οὐχὶ ἂν ἀπεδεικνύετο, μετεχειρίσθην λέξιν ἀτυχῆ, ἀλλ’ ἂν καθίστατο ἀμφίβολος ἡ γνησιότης τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Αἰγείρας, χαριζόμενος εἰς τὸν κ. Ῥοντήρη καὶ τὸν κ. Ζέγγελην, οἱ ὁποῖοι τόσον πολὺ θυσιάζουν χάριν ἑνὸς συναδέλφου, ἤθελον παραδεχθῆ ὅτι καὶ οἱ κατάλογοι τῶν λοιπῶν δήμων, ἂν καὶ δὲν εἶναι πλαστοὶ, εἶναι ὅμως ἀμφιβόλου γνησιότητος. Ἂς ἐξετάσωμεν ποῖα μέσα παρουσιάζονται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς, ἢ τοὐλάχιστον ποῖα ὑποδεικνύονται. Ἀκούσατε. Εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας ἀνεθεωρήθη ὁ κατάλογος κατὰ τὸ 1875, ἐγένοντο ἐνστάσεις, παράπονα, ἐφ’ ὧν ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν μετὰ τῶν λοιπῶν τῆς ἀναθεωρήσεως ἐγγράφων εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου ἐν Πάτραις· ὁ Πρόεδρος περιέβαλε τὴν διαδικασίαν αὐτὴν μὲ τὴν ἀπόφασίν του, ἥτις εἶναι ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι οἱ προαγορεύσαντες ὅπως πειρῶνται τὰ τμηματίσουν τὸ ὅλον τῆς ἐκλογῆς, οὕτω τμηματίζουν καὶ τὴν διαδικασίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ τὴν μὲν ὀνομάζουν ἐσωτερικοὺς, τὴν δὲ ἐξωτερικοὺς τύπους· καὶ δὲν ἀμφισβητοῦν τὴν τήρησιν τῶν ἐσωτερικῶν τύπων, ἀμφισβητοῦν ὅμως τὴν τήρησιν τῶν ἐξωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἰσχυρίζονται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀναθεώρησις. Εἴμεθα βλέπετε εἰς τὸ στάδιον τῶν παραδοξολογιῶν. Ἤθελον ἀποδεχθῆ ὅτι ἡ ἔλλειψις τῶν ἐξωτερικῶν τύπων εἶναι οὐσιώδης καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς λόγος εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεως τοῦ κριτοῦ ἐπὶ τοῦ ὅλου οἰκοδομήματος τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν οἱ ἐξωτερικοὶ τύποι, ποίας νομίζετε φέρουσιν ἀποδείξεις; Πρῶτον τὸ αὐτὸς ἔφα, τὸ εἶπεν ὁ κ. Μεσσηνέζης· δεύτερον, εὕρετέ το σεῖς, διότι εἰς τὸ δεύτερον δὲν δύναμαι νὰ θέσω ὄνομα· βούλευμα δικαστικὸν λέγουν. Καὶ ἄνθρωποι νομομαθεῖς, ἄνθρωποι γηράσαντες ἐν τῇ Δικονομίᾳ, ἔρχονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ προκειμένου περὶ σπουδαίων πραγμάτων, περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῆς, ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν, ἰδοὺ ἔχομεν βούλευμα δικαστικὸν, καὶ σεῖς τὸ περιφρονεῖτε! Ἡ ἔκφρασις αὕτη εἰς τὰ ὦτα τῶν ἁπλουστέρων εἶναι σοβαρά. Ἰδοὺ δικαιοσύνη Βουλῆς, περιφρονεῖ βούλευμα δικαστικὸν, καὶ μεροληπτεῖ, καὶ δίδει τὸ δίκαιον ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει καὶ ἀφαιρεῖ αὐτὸ ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει· καὶ ἡ Βουλὴ λοιπὸν αὐτὴ εἶναι συνέχεια τοῦ παρελθόντος. Σᾶς συγχαίρω, κύριε Ζέγγελη καὶ κύριε Ῥοντήρη, διότι χάριν προσωπικῆς φιλίας θέλετε νὰ θυσιάσητε τιμαλφέστατα συμφέροντα.

§62ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε.

§63ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σᾶς λέγουν καὶ ἐπαναλαμβάνουν, ἔχομεν βούλευμα δικαστικὸν καὶ σεῖς διστάζετε; ἔχομεν βεβαίαν τὴν ὕπαρξιν τῆς πλαστογραφίας. Καὶ ἔγραψαν ταῦτα καὶ ἐδημοσίευσαν, ὅτι τὸ τμῆμα ἐμερολήπτησεν, ὅτι εἰργάσθη ὅπως εἰργάζετο ὁ Ζέζας ἄλλοτε καὶ ὁ Βαλασόπουλος. Τοῦτο, κύριοι, μὲ φέρει εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ ἐκταθῶ περισσότερον ἵνα ἀποδείξω ποῖοι θέλουν νὰ ἐργάζωνται, ὅπως εἰργάσθη ὁ Ζέζας καὶ Βαλασόπουλος, οὓς ἀπεδοκίμασεν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, διότι ὀλίγον ἔλειψε νὰ ἀναφθῇ μεγάλη πυρκαϊὰ, ἧς τὰς διαστάσεις οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ προΐδῃ. Μάλιστα, κύριοι, Ζέζας καὶ Βαλασόπουλος ἔπρεπε νὰ ἦναι εἰς τὸ τμῆμα, ἵνα γνωμοδοτήσωσιν, ὅτι πρέπει κατὰ τὴν ἀξίαν τῶν προσώπων καὶ τὴν θέσιν αὐτῶν νὰ κρίνωμεν· Ζέζας καὶ Βαλασσόπουλος ἔπρεπε νὰ ἦναι, ἵνα, ἐπειδὴ ὁ ἀποτυχὼν ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ κατάλογος εἶναι νόθος, καὶ ἡμεῖς ὑποστηρίξωμεν τὸ αὐτό. Τὰ ὀλέθρια προηγούμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου κατὰ τὸ 1868 καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς κατὰ τὸ 1874 ἐπικαλεῖσθε ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ λέγετε ἐν τούτοις, ὅτι ἐγκαινιάζομεν νέαν ἐποχήν! Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμουν καλλιτέραν διάγνωσιν τοῦ περιεχομένου τῶν δικαστικῶν ἐγγράφων, ἵνα μὴ μᾶς εἴπουν ὅτι εἴμεθα μερολῆπται καὶ φατριασταὶ, καὶ ὅτι αἱ ἀποφάσεις μας οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχουν ἐνώπιον τῆς κοινωνίας. Ἄς ἴδωμεν ἐν τούτοις ἂν ἔχωμεν βούλευμα δικαστικὸν βεβαιοῦν τὴν πλαστογραφίαν καὶ τὴν εἰκονικότητα τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Μεταξὺ ὑμῶν ὑπάρχουν πλεῖστοι νομικοὶ, κύριοι, ἐρωτῶ λοιπὸν πάντας αὐτοὺς ἂν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ πλήρη ἀπόδειξιν δικαστικὸν βούλευμα ἔστω, καὶ ὁριστικόν. Μ’ ὅλα ταῦτα πρὸς χάριν των ἤθελον παραδεχθῆ ἐγὼ ὡς ἀπόδειξιν καὶ ἕν ἁπλοῦν δικαστικὸν βούλευμα, καί τοι μὴ ὁριστικὸν ἀκόμη γενόμενον. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ ἐκθέσω ἐνώπιόν σας τὰς διατυπώσεις τῆς παρ’ ἡμῖν δικαστικῆς ἀνακρίσεως; Νομίζω ὄχι, διότι ὅλοι ὑμεῖς τὰς γνωρίζετε. Ἠξεύρετε καλῶς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἡ ἀνάκρισις εἶναι μυστικὴ καὶ πᾶν ἔγγραφον σχετικὸν αὐτῆς μένει μυστικὸν μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ ὁριστικοῦ βουλεύματος. Ἡ ἀνάκρισις λοιπὸν περατοῦται διὰ τῆς ἐκδόσεως ὁριστικοῦ βουλεύματος. Τούτων οὕτως ἐχόντων οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἔχομεν εἰς χεῖρας βούλευμα δικαστικὸν, δὲν στηρίζονται εἰς τὴν ἀλήθειαν· διότι ἐνῷ ὁ κύριος Μεσσηνέζης ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ ἀνάκρισις ἐπερατώθη, ὅτι βούλευμα δικαστικὸν ἐξεδόθη, ὅτι τὸ ἔγκλημα ἐβεβαιώθη, ὅτι πρόσωπα παρεπέμφθησαν, καὶ ὅλα ταῦτα δυνάμεθα νὰ τὰ μάθωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχουσαν εἰς τὴν διάθεσίν της τὸν τηλέγραφον, τί ἐμάθομεν προθύμως καὶ ταχέως ἐργασθέντες πρὸς τοῦτο; Ἐμάθομεν ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀφορώσης τὴν πλαστότητα τοῦ καταλόγου Αἰγείρας, ἐξεδόθη ἓν βούλευμα προδικαστικὸν, δι’ οὗ διατάσσονται περαιτέρω ἀνακρίσεις, ὅπερ ὡς γνωρίζετε ἐκδίδεται, ὅταν τὸ συμβούλιον δὲν δύναται νὰ σχηματίσῃ κἀμμίαν γνώμην περὶ τῆς ἐνοχῆς ἢ μὴ τοῦ κατηγορουμένου. Τοιοῦτον λοιπὸν εἶναι τὸ βούλευμα τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς πλαστότητος τῶν καταλόγων. Τὸ γνωρίζομεν δὲ ἀπὸ τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προεκαλέσαμεν διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, συνεπείᾳ τῶν προφορικῶν παραστάσεων τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη. Ἰδοὺ τὸ τηλεγράφημα. «Ἐξεδόθη κατὰ Αἰγείρας βούλευμα προδικαστικόν.» Καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σεῖς, κύριε Ζέγγελη, ἢ ὁ κύριος Ῥοντήρης ἐξέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος αἰτιάσεις κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως Πατρῶν, ὡς μὴ θελήσαντος νὰ δώσῃ ἀντίγραφον.

§64ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ φέρω αἰτιάσεις κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως· εἶπον ὅμως ὅτι ὤφειλε νὰ δώσῃ ἀντίγραφον, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν.

§65ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπειδὴ ἐθέσατε πολλὰ ἀξιώματα., ἃς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ θέσω ἕν· ὁσάκις βλέπετε ἀμφότερα τὰ δικαζόμενα μέρη αἰτιώμενα μιᾶς ἀρχῆς, αἱ αἰτιάσεις αὗται εἶναι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνυπόστατοι, διότι ἀποδεικνύουν εἰς ὅτι κἀνεὶς δὲν ἔλαβεν ἰδιαιτέραν προστασίαν· τοῦτο λέγω, διότι ἤκουσα καὶ τὸν Κ. Θεωδώρου παραπονούμενον κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως Ῥηγοπούλου. Ἀκούσατε δὲ ἂν αἱ αἰτιάσεις αὗται, αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ εἰσαγγελέως Πατρῶν, ᾖναι ἀληθεῖς καὶ δίκαιαι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διέταξε, φαίνεται, κακῶς ποιήσας, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παράπονα φαίνεται ἀπὸ μέρους τινῶν, τῶν ὁποίων αἱ φωναὶ ἐμπνέουν εἴς τινας φόβον δὲν ἠξεύρω διατί, τοῦτο δὲ θὰ μᾶς κάμῃ ὅλους φωνακλάδες· διέταξε, λέγω, νὰ δοθῇ ἀντίγραφον τοῦ προδικαστικοῦ τούτου ἐγγράφου.

§66ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ τρόμος αὐτὸς ἐνεποιήθη καὶ εἰς σὲ καὶ διὰ τοῦτο τόσην ὥραν ἀγορεύεις.

§67ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀλλ’ ὁ εἰσαγγελεὺς ἀπήντησεν εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ λάβω ἀντίγραφον, δὲν μοὶ δίδεται (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα).

§68ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Ἐκ τούτου βλέπετε, ὅτι δὲν ἔστειλε διαταγὴν τὸ ὑπουργεῖον διὰ τὸ βούλευμα.

§69ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀπὸ τὴν περίστασιν αὐτὴν, καθ’ ἣν ὁ εἰσαγγελεὺς λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ ἀντίγραφον τοῦ προδικαστικοῦ βουλεύματος καὶ ὅτι ὑπέβαλε πρὸς τοῦτο αἴτησιν ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου, βεβαιοῦται ἐναργέστατα, ὅτι πᾶν ἄλλο τὸ βούλευμα πιστοποιεῖ παρὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἐγκλήματος, δηλ. τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι καὶ τὸ προδικαστικὸν αὐτὸ βούλευμα τὸ διατάττον περαιτέρω ἀνακρίσεις, τὸ μὴ ἔχον κἀμμίαν ἀξίαν, τὸ μὴ συντελοῦν οὐδόλως ἐν τῇ μορφώσει μιᾶς πεποιθήσεως διὰ τὸ ἀδίκημα αὐτὸ, αὐτὸ τὸ ἄγραφον, οὕτως εἰπεῖν, χαρτὶ νομίζετε ὅτι εἶναι ἄμεμπτον; πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ ἐνεργήθησαν μονομερεῖς ἀνακρίσεις, διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τοῦ κατηγορουμένου, προτείναντος μάρτυρας ὑπερασπίσεως πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀθωότητός του καὶ τῆς γνησιότητος τοῦ προσβαλλομένου καταλόγου· διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ ἐδέησε νὰ μεταβῶσιν ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα καὶ νὰ παραμένωσιν εἰς Πάτρας ἐπὶ χρόνον πολὺν, διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ — καὶ μὲ συγχωρεῖτε ἐνταῦθα θὰ μεταχειρισθῶ φράσεις ξένας — διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα αὐτὸ, ἐδέησε «νὰ ἐπιζητήσῃ μετ’ ἐπιμονῆς τρόπους ἀσυνήθεις ὁ κ. Μεσσηνέζης πρός τε τὸν παρ’ ἐφέταις εἰσαγγελέα κτλ.» Ἐκαταλάβατε; ἡ «Στοὰ» ὁμιλεῖ· διὰ τῆς «Στοᾶς» ὁμιλεῖ ἕνας παραπονούμενος λέγων ὅτι ἐδέησε νὰ μεταχειρισθῇ ἀσυνήθεις τρόπους κτλ. καὶ τέλος πάντων ἐξεδόθη ἓν χαρτὶ ἄγραφον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγράφου τούτου χαρτίου δύω νομομαθεῖς, ὡς ὁ κ. Ζέγγελης καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης, μᾶς συμβουλεύουν νὰ ὁμολογήσωμεν, νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Αἰγείρας εἶναι πλαστός· καὶ τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ἀγράφου χαρτίου, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται βούλευμα δικαστικὸν, νὰ παραδεχθῶμεν ὡς συμπέρασμα ὅτι καὶ οἱ λοιποὶ κατάλογοι εἶναι ἐπίσης πλαστοὶ καὶ εἰκονικοί. Μικρὸν πρᾶγμα ζητοῦσιν, ἀνατροπὴν τοῦ νόμου τῆς τελεσιδικίας.

§70ΧΟΪΔΑΣ. Ἐν τούτοις ὁ κ. Μεσσηνέζης κατώρθωσε....

§71ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡ ἔνστασις λοιπὸν, κύριοι, ἡ ἀφορῶσα πλαστότητα, εἰκονικότητα ἐκλογικῶν καταλόγων, εἶναι τόσον σαθρὰ καὶ ἀνυπόστατος, ὥστε ἠδυνάμεθα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐν ὀλίγαις λέξεσι νὰ εἴπωμεν, ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας εἶναι ἔγκυρος. Ἀλλὰ διότι πρόκειται νὰ ἐγκαινιάσωμεν, κ. Ζέγκελη, μίαν νέαν ἐποχὴν, διὰ τοῦτο ἡμεῖς δὲν περιωρίσθημεν ἕως ἐδῶ, προέβημεν πολὺ μακρὰν καὶ ἐζητήσαμεν σύμφωνα μὲ τὸ ἀληθὲς ἀξίωμά σας, ἐζητήσαμεν τὴν ἀλήθειαν παντοῦ διὰ νὰ τὴν ἐναγκαλισθῶμεν, ἐξητάσαμεν λοιπὸν διάφορα περιστατικὰ, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν τῷ ὄντι ἐγείρωνται ὑπόνοιαι κἂν ὅτι ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Αἰγείρας εἶναι πλαστὸς, καὶ δὲν εἴχομεν ἀνάγκην ἡμεῖς, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξετάσωμεν περὶ τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων, βουλευμάτων δικαστικῶν καὶ ἀποφάσεων τελεσιδίκων. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν ἀπεῤῥίψαμεν τὰς ἐνστάσεις δι’ ἔλλειψιν βουλευμάτων δικαστικῶν καὶ ἀποφάσεων τελεσιδίκων, ἀλλ’ ἀνετρέξαμεν εἰς πηγὰς, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠδυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ἂν ᾖναι ἢ δὲν ᾖναι οἱ κατάλογοι τοῦ δήμου Αἰγείρας πλαστοί. Μεταξὺ τῶν πηγῶν εἶναι καὶ ἡ ἑξῆς. Δὲν ἠμφισβητήθη τέλος πάντων ἡ ἀναθεώρησις ἑνὸς καταλόγου εἰς τὸν Δῆμον Αἰγείρας, τοῦ καταλόγου τοῦ 1874, διότι ἡ ἀναθεώρησις αὕτη ἐγένετο συνεπείᾳ ἐνστάσεων τῶν φίλων τοῦ κ. Θεοδώρου ἐκδικασθεισῶν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας αἱ ἀποφάσεις ἐφεσιβλήθησαν, αἱ δὲ ἐφέσεις συνεζητήθησαν ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου Πατρῶν καὶ περιεβλήθησαν μὲ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασίν του. Οὐδεμία λοιπὸν ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἀναθεωρηθεὶς κατάλογος τοῦ δήμου Αἰγείρας εἶναι ἀναμφισβητήτως γνήσιος. Ὁ κατάλογος οὗτος περιέχει 937 ἐκλογεῖς. Ἐλάβαμεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον αὐτόν, παρεβάλομεν αὐτὸν μὲ τὸν προσβαλλόμενον· παρέβαλον ἐγώ, κύριοι, καὶ ἀναλαμβάνω ὅλην τὴν εὐθύνην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἐργασίαν μου αὐτήν. Ποῖον δὲ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παραβολῆς; ἦτο τὸ ἀκόλουθον· ἀπὸ τὸν κατάλογον τὸν ἀναμφισβητήτως γνήσιον τοῦ 1874 δὲν διεγράφη οὔτε εἷς ἐκλογεὺς, προσετέθησαν δὲ μόνον 116 νέοι ἐκλογεῖς. Προσετέθησαν 116 ἐκλογεῖς· ἀλλ’ ἦσαν οὗτοι ἀνήλικοι ἢ ἐστερημένοι τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων; καὶ ἐὰν οἱ ψηφοφορήσαντες οὗτοι ἐπηρέασαν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, τότε δὲν ἔχομεν ἀπόδειξιν ὅτι κακῶς ἀνεθεωρήθη ὁ κατάλογος τοῦ 1875; Πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἀνεύρεσιν τούτου προβαίνομεν εἰς ἄλλην ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐγὼ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀναδέχομαι ἐπίσης πᾶσαν εὐθύνην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πόσοι ἐκ τῶν 116 προστεθέντων ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας; ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 31. Πόσοι δὲ ἐκ τῶν 31 τούτων ὑπὸ τοῦ κ. ἐπόπτου ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἀνήλικοι; δέκα ἢ ἕνδεκα. Βλέπετε λοιπὸν, κ. Ζέγκελη, ὅτι δὲν παρελείψαμεν τίποτε καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζετε. Καὶ ἐπειδὴ τὸ γνωρίζετε, ἔπρεπε νὰ ἦσθε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου φειδωλότεροι.

§72ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε.

§73ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν ἐκλείσθημεν, κύριοι, μέσα εἰς τοὺς τύπους καὶ δὲν ἠθελήσαμεν χάριν τῶν τύπων νὰ καταστρέψωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ἀπ’ ἐναντίας ἀνεζητήσαμεν τὴν ἀλήθειαν ὅπου καὶ ἂν κῆται, καὶ ἠθελήσαμεν μὲ τὴν θυσίαν τοῦ τύπου νὰ σώσωμεν τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν δυστυχῶς. Τί ἔμενε τέλος πάντων νὰ κάμωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὁ παραπονούμενος αὐτὸς, ὁ τόσον γοερὰ φωνάζων καὶ διὰ τοῦ τύπου διαῤῥηγνυόμενος, ὁ δικαιοσύνην ζητῶν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἠδικήθη ἀληθῶς, καὶ ἂν ἠδικήθη, νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἄνθρωπον τὸ δίκαιόν του; Πρὸς βεβαίωσιν τούτου, καὶ γνωρίζει πολὺ καλὰ τὴν περίστασιν ταύτην ὁ κ. Ζέγγελης, προέβημεν εἰς ἄλλην ἐργασίαν καταδεικνύουσαν τὴν πρόθεσιν τοῦ τμήματος τοῦ νὰ σώσῃ τὴν οὐσίαν, θυσιάζον τὸν τύπον. Ἐλάβαμεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνακριτικὰς ἐκθέσεις, μίαν τῶν ὁποίων σᾶς ἀνέγνωσα ἤδη, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ δήμου Βουρῶν καὶ συνταχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς παραμείναντος ὡς ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου κ. Τριανταφύλλου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας, ἐνῷ βεβαιοῦται ἡ τάξις καὶ ἡ νομιμότης μὲ τὴν ὁποίαν διεξήχθη ἡ ψηφοφορία τοῦ δήμου ἐκείνου, βεβαιοῦται ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ἐψηφοφόρησαν 18 ἀνήλικοι, ἐλάβαμεν δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν γενικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπόπτου κ. Διογενείδου, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Διογενείδης βεβαιοῖ σχεδὸν ὅτι εἰς τὸν δῆμον τῆς Αἰγείρας ἐψηφοφόρησαν 91 ἀμφισβητησίμου ἡλικίας. Ὁ κύριος Διογενείδης βεβαιοῖ ὅτι, καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν τῆς Αἰγείρας ἐψηφοφόρησαν καὶ 35 ἑτεροδημόται. Τρία τινὰ ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς τοῦ κ. Διογενείδου. 1) Ἐπειδὴ ἰσχυρίζεται ἐν τῇ ἐκθέσει του ὅτι, ὡς ἰδίαις αἰσθήσεσιν ἀντελήφθη, ἐψηφοφόρησαν ἄτομα φέροντα ἡλικίαν 19–20 ἐτῶν, ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, καὶ ἐρωτῶ πάντα ἄνθρωπον, ἐὰν ἡ διάγνωσις τῆς ἡλικίας μεταξὺ τοῦ 20 καὶ 21 ἔτους εἶναι εὔκολος, ὄχι εὔκολος εἰς πάντα τινὰ, ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι εὔκολος καὶ εἰς ἐπιστήμονας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον μὴ ὢν ἐπιστήμων ἰατρὸς, ὅπως καὶ ὁ κ. Διογενείδης, ἤθελα πολὺ διστάσει νὰ βεβαιώσω ὅτι ὁ δεῖνα εἶναι 20 καὶ ὄχι 21 ἔτους. Καὶ ὅμως ὁ κ. Διογενείδης δὲν ἐδίστασε ποσῶς νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο. Τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον θὰ παρατηρήσω, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὁ κ. Διογενείδης ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτοῦ ἐκθέσει βεβαιοῖ, ὅτι καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας 35 πρόσωπα ἐψηφοφόρησαν, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς ἄλλους δήμους. Πόθεν δὲ ἔλαβε τὰς πληροφορίας αὐτάς; ἀναμφισβητήτως ἀπὸ τοὺς φίλους τοῦ κ. Μεσσηνέζη, διότι οἱ φίλοι τοῦ κ. Θεοδώρου καὶ Μπογδάνου δὲν ἠδύναντο νὰ τὸ βεβαιώσωσι· καὶ ὅμως ὁ κ. Διογενείδης εἰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβε μονομερῶς, δίδει πλήρη πίστιν καὶ διατυπώνει αὐτὸς ὡς γεγονότα. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὸ πιθανὸν, ἡμεῖς σεβόμενοι τὴν θέσιν τοῦ κ. Διογενείδου παραδεχόμεθα καὶ τοῦτο ὡς ἀληθέστατον, ὅτι ἐψηφοφόρησαν καὶ 35 ἑτεροδημόται. Καὶ ὁ κ. Διογενείδης ἐν τέλει ὡς ἄλλος Ἱερεμίας κλαίει καὶ θρηνεῖ διὰ τὴν δυστυχίαν τῆς πατρίδος, διότι ἔτυχε νὰ βλέπῃ ἀνηλίκους ψηφοφόρους.

§74ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει;

§75ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡσυχάσατε καὶ θὰ τὴν ἀναγνώσω. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔπρεπε κατ’ ἐμὲ νὰ λάβῃ τὸ μάθημα αὐτὸ ὁ κ. Διογενείδης, τῷ ἦτον ἀναγκαιότατον διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι ὅταν ὁ κ. Διογενείδης ὡς πρόεδρος τῶν ἐν Πάτραις Πρωτοδικῶν ἐδίκαζε τὰ κατὰ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων Αἰγιαλείας παράπονα, ἐὰν ἔδιδε πλειοτέραν προσοχὴν, δὲν ἤθελεν αἰσθανθῆ τὰ αἰσθήματα τῆς λύπης καὶ τῆς ἀγανακτήσεως μὲ τὰ ὁποῖα συνοδεύει τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσίν του.

§76ΧΟΪΔΑΣ. Σεῖς εἶσθε παραίτιοι, οἱ ὁποῖοι προσβάλλετε ἀναιτίως ἀνθρώπους τοιούτους.

§77ΖΩΧΙΟΣ. Ἦτο πρόεδρος, κ. Χοϊδᾶ, καὶ ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς καταλόγους (θόρυβος).

§78ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τί ἤξευρεν αὐτός; δὲν ἦτον εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ (θόρυβος).

§79ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἀνώτερος πάσης μομφῆς ὁ Διογενείδης.

§80ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸς εἶναι, ὅστις ἐπεκύρωσε τὸν κατάλογον· ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, αὐτὸς ὅμως εἶναι ὅστις ἐπεκύρωσε τὸν κατάλογον.

§81ΧΟΪΔΑΣ. Ἀποπλανᾶται ὁ Πρόεδρος ἀπὸ ἄλλους.

§82ΖΩΧΙΟΣ. Τότε νὰ μὴ κάθηται εἰς τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ διακόπτετε. Σᾶς παρακαλῶ.

§84ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Αὐτὰ, κύριοι, δὲν τὰ εἶπα διὰ νὰ προσβάλω τὸν κ. Διογενείδην, τὸν ὁποῖον πολὺ ὑπολήπτομαι.

§85ΧΟΪΔΑΣ. Ἡ εἰρωνεία δὲν εἶναι φοβερωτέρα τῆς ὕβρεως;

§86ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὰ εἶπα, διὰ νὰ κατασταθοῦν προσεκτικώτεροι οἱ δικαστικοὶ ἐν γένει ὑπάλληλοι, ὁσάκις δικάζουν ζητήματα ἐκλογικῶν καταλόγων. Καὶ πρέπει νὰ τὸ πιστεύσητε, κ. Χοϊδᾶ, ὅτι σκοπός μου δὲν ὑπῆρξε διόλου νὰ προσβληθῇ ὁ κ. Διογενείδης.

§87ΧΟΪΔΑΣ. Αἱ φράσεις σας τοὐλάχιστον ἦσαν λίαν εἰρωνικαί.

§88ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τέλος πάντων, κύριοι, ἡμεῖς, χωρὶς ν’ ἀμφισβητήσωμεν τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐκθέσεων τῶν ἀνακριτῶν, χωρὶς νὰ ἐμποδισθῶμεν ἀπὸ τὴν σκέψιν ἐὰν ἔχωμεν ἢ ὄχι δικαίωμα νὰ θίξωμεν τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, διότι ἐφ’ ἅπαξ εἴπομεν ὅτι ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου δὲν σταματᾷ εἰμὴ ἀπέναντι τελεσιδίκου δικαστ. ἀποφάτεως, κηρυττούσης αὐτὸν πλαστὸν, καὶ θέλοντες νὰ πείσωμεν ἑαυτοὺς καὶ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ νομίμου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας, οὐδὲν ἀφήσαμεν ἀπαρατήρητον. Ἐλάβομεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀνακριτῶν καὶ ἐδώσαμεν εἰς αὐτὰς πλήρη πίστιν· τὸ δὲ ἐξαγόμενον αὐτῶν εἶναι τὸ ἑξῆς. 1ον) ὅτι ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἐκεῖ παραμείναντος ἀνακρ. ὑπαλλήλου Τριανταφύλλου, 18 ἀνήλικοι· 2) ὅτι ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Αἰγείρας, κατὰ τὴν διάγνωσιν τοῦ κ. Διογενείδου, 91 ἀνήλικες, τουτέστι καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας ἐψηφοφόρησαν, καθ’ ἣν ἔκαμον διάγνωσιν οἱ ἀνακρ. ὑπάλληλοι, 109 ἀνήλικοι. Λοιπὸν ἐσημειώσαμεν τὸν ἀριθμὸν 109· ἐπίσης ἐπιστεύσαμεν τὸν κ. Διογενείδην καὶ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζετο, ὅτι καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας ἐψηφοφόρησαν καὶ 35 ἄτομα, τὰ ὁποῖα εἶναι μὲν ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν ὁριστ. κατάλογον, ἀλλὰ ὁρμῶνται ἐξ ἄλλων δήμων ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἑπομένως ἐσημειώσαμεν τὸν ἀριθμὸν 35. Κατόπιν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἐσημειώσαμεν τὸν ἀριθμὸν 31, τὸν ὁποῖον ἐξηγάγομεν ἀπὸ τὴν παραβολὴν, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ καταλόγου τοῦ 1874, τοῦ ἀναμφισβητήτως εἰλικρινοῦς, καὶ τοῦ καταλόγου τοῦ 1875 τοῦ προσβαλλομένου ἤδη, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον προσετέθησαν μὲν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ 1875 ψηφοφόροι 116, ἐξ ὧν ἐψηφοφόρησαν 31. Ἐσημειώσαμεν λοιπὸν καὶ τὸν ἀριθμὸν 31 καὶ εὕρομεν, ὅτι ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν μερίδα τοῦ κ. Μπογδάνου τοὺς 175, ὁ κ. Μπόγδανος πλειοψηφεῖ τὸν κ. Μεσσηνέζην κατὰ 200 περίπου ψήφους. Καὶ ὕστερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, ποίαν γνώμην ἠξίου καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης νὰ φέρῃ τὸ τμῆμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; τὴν γνώμην, ἣν ἔφερον ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ τμήματα τῶν Βουλῶν τοῦ 1868 καὶ 1874 ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν Ζακύνθου καὶ Ἀττικῆς; Καὶ ταῦτα μὲν καθόσον ἀφορᾷ τὰς κατὰ τῶν καταλόγων ἐνστάσεις.

§89ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, μὲ συγχωρεῖτε πρὶν τελειώσητε; Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν τῶν καταλόγων τῶν δήμων Αἰγείρας καὶ Βουρῶν ἔγεινε καὶ ἄλλοτε χρῆσις ἐκτὸς τοῦ παρόντος ἔτους;

§90ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω αὐτό.

§91ΖΩΧΙΟΣ. Πέρυσιν ἔγεινε.

§92ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἓν μόνον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι πέρυσιν, ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Αἰγείρας ἦτο κατὰ 116 ἔλαττον, ἐψηφοφόρησαν 720, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἐνῷ ἐφέτος, ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων ηὔξησε κατὰ 116, ἐψηφοφόρησαν ὀλιγώτεροι, καὶ ἀκριβῶς 675. Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι μία ἑκατοστὴ ἀπόδειξις, ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ εἰκονικότης καὶ νοθεία ὑπῆρχεν ἐν τοῖς καταλόγοις, πᾶν ἄλλο ἢ παρανομία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἐὰν ἄλλος τις τῶν συναδέλφων μου ἔχει ἀπορίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, παρακαλῶ νὰ μὲ ἐρωτήσῃ.

§93ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.—Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§94ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀκούω ἀρκετά. Ὅταν ἔρχωνται ἐδῶ καὶ ῥίπτουν χαμαὶ τὸ δημοτικὸν σύστημα καὶ τὸ τσαλαπατοῦν καὶ τὸ ἐξευτελίζουν χάριν ἀκυρώσεως ἡμισείας ἐκλογῆς... (θόρυβος). Εἶπον, κύριοι, ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἡ δευτέρα ἔνστασις, δι’ ἧς ζητεῖται ἀπὸ μὲν τοῦ ἐνισταμένου ἡ ἀκύρωσις καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀπὸ δὲ τοὺς προαγορεύσαντας κατὰ τὸ ἥμισυ, εἶναι ὅτι ἅπαντες οἱ δήμαρχοι ἐπενέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ εἰς ἕνα τρόπον ἐπηρεάσαντα τὸ ἀποτέλεσμα.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης κατέστησε συμμορίαν λῃστρικὴν τοὺς δημάρχους Αἰγιαλείας, διότι οἱ λῃσταὶ συνομολογοῦν ἀμοιβαῖα συμφέροντα, συνασπίζονται καὶ ἀποτελοῦν μίαν συμμορίαν.

§96ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, δύω τινὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐνστάσεως· 1) Ἐὰν ἐπενέβησαν τῳόντι καὶ 2) Ἐὰν ἡ ἐπέμβασις αὐτῶν ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, εἴτε καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ, ὡς ἰσχυρίζονται οἱ κκ. Ζέγγελης καὶ Ῥοντήρης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, ὅτι πᾶς δήμαρχος εἶναι καὶ κομματάρχης; Ἀγνοεῖτε, κύριοι, τίνι τρόπῳ ἐκλέγονται οἱ δήμαρχοι, δὲν παρευρέθητε ὅλοι ὑμεῖς εἰς ἐκλογὰς βουλευτικὰς καὶ δημοτικὰς, δὲν ἐπεσκέφθητέ ποτε ἑλληνικὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ μὴ γινώσκητε, ὅτι οἱ δήμαρχοι Αἰγιαλείας, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσι, δύναται νὰ ᾖναι ἐντελῶς ἀπαθεῖς, ἐντελῶς ἀμερόληπτοι, ἐντελῶς ξένοι εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν; Εἴθε νὰ εἴχομεν τοιούτου, δημάρχους· ἀλλὰ τί λέγω τοιούτους δημάρχους· εἴθε νὰ εἴχομεν τοιοῦτον δημοτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ παράγῃ δημάρχους, μὴ ἐνδιαφερομένους εἰς τὰ ἐκλογικὰ πράγματα, μὴ ἐνδιαφερομένους εἰς τὰ κόμματα τῆς ἐπαρχίας· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν, μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν. Καὶ πολὺ παράδοξον μοὶ ἐφάνη, ὅταν ὁ κ. Ῥοντήρης ἀπηρίθμησεν ἐδῶ τὰ καθήκοντα τοῦ δημάρχου, ὅτι δηλαδὴ ὁ δήμαρχος λαμβάνει μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὅτι ἐκδίδει διαβατήρια, ὅτι συντάσσει στρατολογικοὺς καταλόγους, ὅτι κάμνει καταλύματα στρατιωτικὰ κλπ. καὶ ὅτι ἔχει τὰ καθήκοντα τὰ ἀστυνομικὰ ὁσάκις δὲν ὑπάρχει ἰδιαίτερος ἀστυνόμος. Ἀλλὰ λέγων ὁ κ. Ῥοντήρης ταῦτα, συμπεραίνει, — παρακαλῶ, κ. Ῥοντήρη, προσέξατε μήπως δὲν σᾶς ἐνόησα —ὅτι δήμαρχοι περιβεβλημένοι μὲ τοιαύτας ἐξουσίας δὲν εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ φατριάζουν, καὶ φατριάζοντες δὲν εἶναι φυσικώτερον νὰ μεταβάλλουν τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἐκλογῆς; Τούτου, κύριε Ῥοντήρη, δοθέντος, ἔξελθε διὰ τῆς θύρας ἐκείνης, δὲν εἶσαι νόμιμος βουλευτής.

§97ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἔχω τέσσαρας δημάρχους ἐναντίον μου.

§98ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ τοῦτο ὡμιλήσατε μὲ τοσαύτην πικρίαν λοιπόν, καὶ δὲν τὸ ἐγνώριζον. Ἠκούσατε, κύριοι, ὁ κύριος Ῥοντήρης ὁμιλῶν ἐδῶ ἐκφράζει τὸ πάθος του κατὰ τῶν ἀντιθέτων του δημάρχων. Μαῦροι λοιπὸν, κ. Ῥοντήρη, εἶναι οἱ δήμαρχοι καὶ ἀπαίσιοι, ὅταν ᾖναι ἐναντίον σας· ἀλλὰ πόσον μοσχοβολοῦν οἱ φίλοι σας δήμαρχοι, καὶ πόσους κόπους καὶ θυσίας καταβάλλετε νὰ ἀποκτήσητε ἕνα δήμαρχον φίλον;

§99ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων;

§100ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ ἀναφερόμενος εἰς τὴν συνείδησίν σας, Σᾶς ἐρωτῶ, ὁσάκις μετρᾷς τὴν ἐπαρχιακὴν δύναμιν, ἐπὶ ποίας βάσεως στηριζόμενος τὴν μετρᾶς; Δὲν λέγεις, εἶμαι ἰσχυρὸς, διότι ἔχω τὴν ὑποστήριξιν τοσούτων δημάρχων; Ἀναφέρομαι εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων ὑμῶν, κύριοι, ἐὰν σᾶς ἐνοχλῇ, ἢ σᾶς βλάπτει ἡ φιλία τῶν δημάρχων, καὶ ἐὰν δὲν ἐπιδιώκετε τὴν ἀπόκτησιν αὐτῆς ἐκ παντὸς τρόπου. Διότι τί θὰ εἰπῇ δήμαρχος; δήμαρχος θὰ εἰπῇ ἐκ τῶν προτέρων ἐκπεφρασμένη θέλησις τῆς πλειονοψηφίας τοῦ δήμου ὑπὲρ ἑνὸς κόμματος τυπικοῦ· ἡμεῖς ὅλοι λοιπὸν εἴμεθα ἀρχηγοὶ τῶν κατὰ δήμους φατριῶν, καὶ πῶς ἀξιοῖτε νὰ μὴν ἐνδιαφέρηται ὁ δήμαρχος ὑπὲρ τοῦ κόμματος ἐκείνου ὅπερ τὸν ἀνέδειξε τοιοῦτον, ὅπερ τὸν περιέβαλε μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του; Τὸ κόμμα εἶναι ὁ γεννήτωρ τῶν δημάρχων, ὁ κηδεμὼν, ὁ προστάτης, καὶ θέλετε αὐτὸν ἀδιάφορον πρὸς τὸ κόμμα; Καὶ διότι δὲν εὐτυχήσατε σεῖς νὰ ἀποκτήσετε τὴν φιλίαν ἑνὸς δημάρχου, καὶ διότι ὁ τόπος σᾶς ἀπέκρουσεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων, διὰ τοῦτο ἀπὸ πεῖσμα νὰ κατηγορῆτε τὸ δημοτικὸν σύστημα; πρέπει ὅλοι αὐτοὶ οἱ δήμαρχοι, ὅταν δὲν ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ ᾖνε φίλοι σας, ὅταν δὲν σᾶς συντρέχωσιν εἰς τὴν ἐκλογήν σας, νὰ κρεμασθοῦν;

§101ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὁ δήμαρχος πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἀνώτατος ἄρχων τοῦ τόπου, ὄχι νὰ φατριάζῃ.

§102Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν Γράκχων, Τιβερίου καὶ Γαΐου.

§103ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Οἱ δήμαρχοι λοιπὸν ἀπὸ τὰς φατρίας ἐγεννήθησαν καὶ ὀφείλουν νὰ ὑποστηρίζουν τὰς φατρίας, εἰς ἃς ἀνήκουσιν. Ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐπενέβησαν; Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἡ ἐπέμβασίς των αὕτη ἔλαβε τοιαύτας καὶ τοσαύτας διαστάσεις ὥστε ἐπηρέασε τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων; Τοῦτο λοιπὸν θὰ κάμωμεν τώρα, τοῦτο ἔκαμε τὸ τμῆμα, καὶ μετὰ μίαν αὐστηρὰν ἐξέτασιν καὶ ἀμερόληπτον προῆλθεν εἰς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔφερε καὶ δι’ ἐμοῦ σήμερον ὑποστηρίζει. Αἱ ἐνστάσεις δὲν συνωδεύθησαν καὶ εἰς τὸ μέρος τοῦτο ἀπὸ ἀποδείξεις μάλιστα διὰ τοὺς δύω δημάρχους, Ἐγείρας καὶ Βουρῶν, οὔτε ὑπεδείχθη κἀνὲν μέσον ἀποδεικτικὸν ἔστω καὶ πόῤῥωθεν. Ἰδίως δὲ ὡς μᾶλλον φατριαστὴς ἐχαρακτηρίσθη ὁ δήμαρχος Αἰγίου· τί δὲ μᾶς ὑπέδειξεν; ἔγγραφά τινα. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὸν δημαστυνόμον, λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καλῶς ποιοῦσα προέβη εἰς τὴν παῦσίν του, ὄχι διότι ἐθεώρησε δίκαια τὰ παράπονα, ἀλλὰ διότι ὑπῆρχον καὶ προηγούμενα παράπονα ἐκ μέρους τοῦ Θεοδώρου καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν δήμαρχον Μιχαλόπουλον, θεωρῶ περιττὸν νὰ εἴπω τι, διότι εἶναι γνωστός. Τηλεγραφήματα πολλὰ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζωγραφίζεται μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα· πολλαὶ πράξεις τῷ ἀποδίδονται. Ἐάν, κύριοι, μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ ἀναγνώσω τὰ διαβιβασθέντα τηλεγραφήματα ὑπὸ τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη, ἠθέλατε ἰδεῖ ὅτι καταγγέλλονται πράξεις φοβεραί. Ἡ Κυβέρνησις, καλῶς ποιοῦσα, ἔπεμψε πρὸ τῆς ἐκλογῆς εἰς Αἴγιον ἀνακριτὰς δύω διὰ νὰ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ δημάρχου, ἡ δὲ ἀνάκρισις περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας· ἐν τούτοις ἤρχισεν ἡ ἐκλογὴ καὶ τηλεγράφημα τοῦ ἐπάρχου Αἰγιαλείας πληροφορεῖ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ δημαστυνόμου οὐδεμίαν ἀφορμὴν παραπόνων ἔδωκεν ὁ δήμαρχος Αἰγίου. Τώρα μένει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἔδωκεν. Ἐδῶ στηρίζεται ἡ ἔνστασις εἰς ἓν βούλευμα δικαστικόν.

§104ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, τὸ βούλευμα τὸ δικαστικὸν οὐδένα λόγον ποιεῖται περὶ ἐπεμβάσεως τοῦ κυρίου Μιχαλοπούλου κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ ἀνάγεται εἰς πράξεις προγενεστέρας. Καὶ διὰ νὰ μὴ εἴπητε πολλά, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὸ βούλευμα εἰς τὸ σχετικὸν μέρος, καὶ θὰ καταλάβῃ πᾶς τις ἐὰν ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν παραπέμπει, εἶναι ἢ ὄχι ἀξία λόγου.

§105ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. (Δίδει τὸ βούλευμα εἰς ἕνα τῶν κυρίων γραμματέων). Παρακαλῶ τὸν κύριον γραμματέα νὰ ἀναγνώσῃ αὐτὸ ὁλόκληρον.

§106Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Αὐτὸ εἶναι δυστύχημα δι’ ἡμᾶς· διότι θὰ λάβῃ ἀναψυχὴν νὰ μᾶς κρατήσῃ ἐδῶ ἕως τὸ πρωΐ· (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα) πρέπει σεῖς νὰ τὸ ἀναγνώσητε.

§107ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ (ἀναλαμβάνει τὸ βούλευμα). Εἶναι δυσανάγνωστον καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ γραμματεύς. Τέλος πάντων, κύριοι, ἐπειδὴ τὸ ἔγγραφον εἶναι κακογεγραμμένον, σᾶς λέγω ἐν περιλήψει τὶ περιέχει· ὅτι ὁ δήμαρχος Αἰγίου εἶπεν εἰς τὸν ἀδελφὸν ἑνὸς ὅτι μετὰ τὴν ἐκλογὴν θὰ τὸν διορθώσῃ, ὅτι εἶπεν εἰς ἕνα Κουτσουβέλην ὅτι θὰ διαλύσῃ τὸν πολιτικὸν σύλλογον. Καὶ ἠξεύρετε ποῖος εἶναι ὁ Ἀνδρέας Κουτσουβέλης; εἶναι εἷς τῶν πλέον εὐκαταστάτων.

§108ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατε τὸ βούλευμα.

§109ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Λοιπὸν αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ βούλευμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζουν τὰς ἐνστάσεις καὶ διὰ τοῦ ὁποίου τεκμαίρεται, ὅτι ὁ δήμαρχος ἀληθῶς ἠμπορεῖ νὰ ἐξῆλθε τῶν ὁρίων του.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Κατσικαπῆ, μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω πάλιν. Τὸ βούλευμα περιέχει ὅτι ὁ δήμαρχος Μιχαλόπουλος ἠπείλησεν ἁπλῶς τινας ψηφοφόρους, ἀλλὰ συγχρόνως τὸ βούλευμα ἀποῤῥίπτει ὅλας τὰς λοιπὰς κατηγορίας. Ὥστε δὲν ἔχετε παρὰ μόνον ἀπειλὴν κενὴν κατὰ πέντε προσώπων, καὶ ταύτην 10 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ἄν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας, παρακαλῶ νὰ ἀκυρώσητε ὅλας τοῦ Κράτους τὰς ἐκλογάς, διότι δὲν ὑπάρχει δήμαρχος, ὅστις νὰ μὴ ἐξέφερε τοιαύτην ἀπειλὴν, καὶ μάλιστα πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§111ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅστις μὲ ἀπήλλαξε ἀπὸ τὸν κόπον νὰ δώσω τήν τε ἔννοιαν καὶ τὸν ὁρισμὸν τοῦ βουλεύματος. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξία, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Μίλησης ἔδωσεν εἰς τὴν καταγορίαν αὐτήν· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ὁ κάτοικος τῆς πόλεως τοῦ Αἰγίου ἐπηρεάζεται ἀπὸ δήμαρχον καὶ δημαστυνόμον; σφάλλετε ἂν πιστεύητε τοῦτο: Ὅσοι γνωρίζετε τὸ Αἴγιον, τὸ ποιὸν τῶν κατοίκων, τὴν κατάστασιν αὐτῶν, θὰ παραξενεύεσθε βεβαίως ἀκούοντες ὅτι ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ ἀπειλὰς δημάρχου. Ἄλλο πρᾶγμα ἐπηρεάζει τινας ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ Αἰγίου, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἔγεινε λόγος· καὶ ὁ κύριος Ῥοντήρης εἰς τοῦτο ἔπρεπε νὰ δώσῃ προσοχὴν, παρὰ εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος. Εἰς τὴν πόλιν τοῦ Αἰγίου, κύριοι, ἐπηρεάζουν οἱ τοκισταὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς ἀφαιρέσουν τὸν ἄρτον σας. Ἐὰν λοιπὸν ἐξησκήθη τοιαύτη ἐπήρεια, αὕτη ἐξησκήθη ἐκ μέρους αὐτῶν· ἀλλὰ ὁ ἐνιστάμενος δὲν ἔχει συμφέρον νὰ φέρῃ τοιαύτην κατηγορίαν, διότι ἄλλοτε διερχόμενος τοῦ Αἰγίου ἔμαθον ὅτι ἐν καιρῷ ἐκλογῶν 400 ἐνηργήθησαν ἀναγκαστικαὶ κατασχέσεις ἐκ μέρους πιστωτῶν κατὰ δυστυχῶν ὀφειλετῶν. Ἐπομένως ἐξ ὅλων τούτων ἀποδεικνύεται, καὶ ἡ Βουλὴ, νομίζω, ἐπείσθη ἤδη, ὅτι αἱ ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατοι.

§112ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζωχιὸς ἔχει τὴν σειράν του.

§114ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ἐπὶ τῶν προσωπικῶν ζητημάτων προηγεῖται ὁ καθ’ οὗ ταῦτα φέρονται, καὶ ἐπειδὴ ἤκουσά τινα κατ’ ἐμοῦ, ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§116ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Οὔτε λέξιν, κύριοι, προσθέτω ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, διότι, ἂν καλῶς ἀντελήφθην τῆς ἀγορεύσεως τοῦ παραιτήσαντος τὸ βῆμα, εἶμαι βέβαιος ὅτι προσεπάθησε νὰ πλάσῃ ἐπιχειρήματα ὡς δῆθεν ῥηθέντα παρ’ ἐμοῦ, καὶ νὰ τ’ ἀναιρέσῃ. Δὲν δύναμαι ὅμως, κύριοι, νὰ παρατρέξω δύω τινὰ, τὰ ὁποῖα εἰς ἐμὲ ἀπέδωκεν. Ἀνέφερεν ὅτι ἐγὼ συνεβούλευσα ὑμᾶς νὰ φέρετε τὴν γνώμην σας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδιοτήτων ἢ τῶν ἀρετῶν τῶν προσώπων. Ἐὰν, κύριοι, ἐρωτοῦσε καὶ πάντας ὑμᾶς ὁμοῦ καὶ ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, καὶ ἐὰν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀναγνώσῃ τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, ἤθελεν ἴδει ὅτι οὐδόλως εἶπον τοῦτο, τοὐναντίον, κύριοι, ἐπὶ τῶν πραγμάτων στηριχθεὶς, ἐξέφερον γνώμην. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ πλέον δι’ ἐμὲ παράδοξον ὅτι ἐναντίον τῆς ἁρμοζούσης εἰς αὐτὸν ἐμβριθείας, ἀπέδωκεν εἰς ἐμὲ ὅτι ἀνέφερα εἰς ὑμᾶς ἕνα ἀφορισμὸν, εἶπα τοὐτέστιν, ἐὰν καταψηφίσητε εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, εἶσθε ἐξακολούθησις τοῦ παρελθόντος.

§117ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ εἶπεν ὁ κύριος Ῥοντήρης.

§118ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τὸ ἀπέδωκε καὶ εἰς ἐμέ. Ἐγὼ, κύριοι, ὄχι μόνον τοῦτο δὲν εἶπον, οὔτε κἂν ἀνέφερον πρόσωπα, οὔτε κατῆλθον εἰς συγκρίσεις. Ἂς μάθῃ δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περὶ ἐμοῦ: Ἔχω ἀδιάσειστον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου δι’ ἡμῶν καὶ διὰ τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τοῦ ἔθνους ἐνεκαινίσθη τὸ ἐθνικὸν καὶ ὑψηλὸν τοῦτο φρόνημα, καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως βλέπομεν ὅτι αὐτὸ τοῦτο τὸ φρόνημα ὑπερίσχυσεν εἰς ἕκαστον τῶν βουλευτῶν καὶ ἐν τοῖς Τμήμασιν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην ταύτην ὑπόθεσιν εἶπον ὅτι τὰ ἔντιμα μέλη τὰ πλειοψηφήσοντα ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ζήλῳ πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας καὶ δικαιοσύνης εἰργάσθησαν, ἀδιάφορον δὲ εἶναι ἂν διεφώνησαν ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων μετ’ ἐμοῦ, καὶ ἐνδεχόμενον νὰ σφάλλω ἐγώ. Ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ ὅτι πίεσις καὶ βία ἐνησκήθη εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην ὑπὸ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, καὶ σᾶς συμβουλεύω νὰ παραδεχθῆτε τὴν γνώμην μου· ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι, ἄλλως ἀποφασίσητε, τὸ παράπαν δέν θέλει διέλθει εἰς τὴν ἰδέαν μου ὅτι θὰ ἀποφασίσητε ἐξ ἄλλων λόγων, τὸ ἐναντίον, θὰ παραδεχθῶ ὅτι ἡ ἐδική μου γνώμη εἶναι ἐσφαλμένη. Ἔσφαλε λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος φθάσας εἰς σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον μόνος αὐτὸς ἠδύνατο νὰ κατέλθῃ.

§119ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά!

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη.

§123ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§124ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας.).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνωμοδότησιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται σχεδὸν πάντες οἱ Βουλευταί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὡς νόμιμον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ νομίμους Βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς Κυρίους Κωνσταντῖνον Θεοδώρου καὶ Ἰωάννην Μπόγδανον, ἔχοντας καὶ τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐνταῦθα γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπαρχιῶν Αἰγίνης, Ἄνδρου, Ἄργους καὶ Ἀττικῆς, καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι ἀντιπρόσωποι τῆς μὲν Αἰγίνης ὁ κ. Ὄθ. Παπαλεονάρδος, τῆς δὲ Ἄνδρου οἱ κύριοι Ὀρφανὸς Καΐρης, Ν. Μαυροκορδᾶτος καὶ Ἰω. Κυριακός, τοῦ Ἄργους οἱ Κύριοι Γ. Τσώκρης, Δ. Δανόπουλος, καὶ Γ. Παπαλεξόπουλος καὶ τῆς Ἀττικῆς οἱ κύριοι Δ. Ῥάλλης, Τιμ. Φιλήμων, Δ. Καλλιφρονᾶς, Ὄθ. Μακρυγιάννης, Π. Πετράκης καὶ Στυλ. Κολιάτσος.

§126ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6½ Μ. Μ.