1874.11.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 16 Νοεμβρίου 1874.

(Σάββατον).

Ὥρα 2½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρύτανις τοῦ ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἔπεμψεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἑξῆς ἔγγραφον.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Τὴν προσεχῆ Κυριακὴν, 17ην τοῦ μηνὸς, κατὰ τὴν 10ην ὥραν π. μ. ἀκριβῶς, γίνεται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡ ἐπίσημος ἐγκατάστασις τῶν τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ τούτου ἔτους Ἀρχῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καθ’ ἣν ὁ μὲν τοῦ λήξαντος ἔτους Πρύτανις θέλει ἐκθέσει τὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὑτοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ γενόμενα, ὁ δὲ τοῦ ἔτους τούτου Πρύτανις θέλει ἀπαγγείλει τὸν εἰθισμένον λόγον. Παρακαλεῖσθε, κ. Πρόεδρε, νὰ τιμήσητε διὰ τῆς παρουσίας ὑμῶν καὶ τῶν κ. βουλευτῶν, ὅσοι εὐαρεστοῦνται νὰ ἔλθωσι, τὴν Πανεπιστημιακὴν ταύτην τελετήν.

Ὁ Πρύτανις

Π. ΡΟΜΠΟΤΗΣ.»

§3Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται ἡ κατὰ τὴν 16 Μαρτίου π. ε. συναφθεῖσα σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αὐστροουγγαρίας περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως τῶν λειποτακτῶν τῶν ἐμπορικῶν καὶ πολεμικῶν πλοίων. Αὐτὸ εἶχε παρουσιασθῆ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της, ἦλθε μάλιστα καὶ εἰς δύω ἀναγνώσεις, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ τρίτη δὲν ἔλαβε χώραν, ἐπειδὴ ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ ὑποβάλλω ἐκ νέου, ἐπειδὴ ὀκτὼ μῆνες παρῆλθον ἀφότου ὑπεγράφη ἡ σύμβασις, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισίν της, διότι ὡς διεθνὴς πρᾶξις πρέπει νὰ τελειώσῃ, τέλος πάντων. Ὑποβάλλω συνάμα εἰς τὴν Βουλὴν συμφώνως μετὰ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπουργοῦ ἕτερον σχέδιον νόμου, δι’ οὗ κυροῦται σύμβασις ὑπογραφεῖσα κατὰ τὴν 13 Ἀπριλίου μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας περὶ ἀνασκαφῶν γενησομένων ἐν Ὀλυμπίᾳ πρὸς ἀνακάλυψιν ἀρχαιοτήτων. Ἐπειδὴ ἐπισπεύδει ὁ χρόνος, καθ’ ὃν πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐργασία, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον συνοδεύεται ὑπὸ ἐκτεταμένης ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἀναλύει ὅλας τὰς διαφόρους διατάξεις αὐτῆς τῆς συμβάσεως. (Ὅρα παράρτημα).

§4Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἐπείγομαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1875, ἵνα ἡ Βουλὴ ἔχῃ καιρὸν καὶ γείνῃ ὥριμος ἡ ἐπαυτοῦ συζήτησις· καὶ δεύτερον, ὅπως δυνηθῶμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν τακτικὴν, κανονικὴν συνταγματικὴν ὁδὸν, τουτέστιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ὅπως ὁρίζῃ τὸ Σύνταγμα, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ τὸ ἔτος, διὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ὁ προϋπολογισμός· διότι ἄλλως οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ὁ συνταχθεὶς προϋπολογισμὸς ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ἀναβαίνει εἰς 39,446,000. Παραβαλλόμενος δὲ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, παρουσιάζει ἔλαττον 150 περίπου χιλ. δραχμῶν. Τοῦτο ἐννοεῖται, πηγάζει, διότι ἀπὸ τὸ Λαύριον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἠλπίζομεν νὰ λαμβάνωμεν ἑκατομμύρια, δὲν λαμβάνομεν, εἰμὴ ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, ταῦτα προϋπολογίζονται εἰς 39,791,000. Ἀμέσως οἱ κ. κ. βουλευταὶ θὰ ἔλθουν εἰς ἀπορίαν, πῶς ἠλαττώθησαν τὰ ἔξοδα, ἐνῷ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἦσαν 40,000,000. Τοῦτο προέρχεται, κύριοι, ἔκ τινος μέτρου, τὸ ὁποῖον μετ’ οὐ πολὺ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Σῶμα. Τὰ προσωρινὰ δάνεια τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἕτερα δάνεια, οἷον τῶν 9,000,000, τὰ γραμμάτια τῆς Ἑπτανήσου ἐπὶ τῆς προστασίας, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, αἱ δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις κτλ. βαρύνουσι τὸν προϋπολογισμὸν κατ’ ἔτος μὲ 4,000,000 περίπου εἰς τόκους καὶ χρεωλύσιον. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων δανείων, τῶν 28,000,000, τῶν 4,000,000, καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἅτινα ἔχομεν εἰς τὴν Τράπεζαν. Δι’ ἑνὸς μέτρου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, μετ’ οὐ πολὺ θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐλαττοῦνται οἱ τόκοι καὶ τὸ χρεωλύσιον, οἱ ἐπιβαρύνοντες τὸ δημόσιον, ἐκ 4 περίπου ἑκατομμυρίων εἰς δύω. Εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι, οἵτινες μᾶς ἠνάγκασαν εἰς τοῦτο. Δὲν θέλω νὰ ἔμβω εἰς λεπτομερείας, καὶ περιορίζομαι εἰς τὰ περὶ τούτου ἐκτιθέμενα ἐν ἐκτάσει ἐν τῇ ἐκθέσει μου, διότι ἡ Βουλὴ πρόκειται ἤδη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες θέλουσιν ἐξετάσει καὶ βασανίσει ὅλα ταῦτα. Κατὰ συνέπειαν παραδίδω εἰς τὸν κ. πρόεδρον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὸ 1875 μετὰ τῆς ἀναγκαίας ἐκθέσεως καὶ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων. Τὸ μέτρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμενος ὁ προϋπολογισμὸς δύναται νὰ ᾖναι μία ἀλήθεια, τουτέστιν ἰσοσκελὴς, διὰ νὰ κάμω χρῆσιν τῆς φράσεως ταύτης, τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι τὸ ἀκόλουθον: Ὀφείλομεν ὑπὲρ τὰ 23 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν δανείων, ὧν ἀνωτέρω ἐμνήσθην· ὅλα ταῦτα ἀναβαίνουν εἰς 23 περίπου ἑκατομμύρια· ἐκ τούτων δὲ ἐπιβαρύνεται, ὡς εἶπον, ὁ προϋπολογισμὸς μὲ τόκους καὶ χρεωλύσιον περίπου 4 ἑκατομμύρια. Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως ἐσκέφθη πῶς ἦτο δυνατὸν ν’ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου αὐτὰ τὰ δάνεια, τουτέστι νὰ τὰ καταστήσῃ πρακτικώτερα, καὶ ἧττον ἐπαχθὲς τὸ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον περὶ δανείου 26,000,000 φράγκων, εἶναι τὸ συντελεστικὸν πρὸς τοῦτο μέσον. Τὸ δάνειον αὐτὸ προτείνει ἡ Κυβέρνησις νὰ γείνῃ πρὸς 6% καὶ ἥμισυ χρεωλύσιον ἐπὶ πραγματικοῦ κεφαλαίου 81%, νὰ ἐξοφληθῇ δὲ ἐντὸς 44 ἐτῶν. Διὰ τοῦ δανείου τούτου προσφέρεται ἡ Τράπεζα νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ὀφείλει πρὸς αὐτὴν τὸ δημόσιον ἐκ δραχμῶν ὡς ἔγγιστα 14,000,000 πρὸς 6% κατὰ τοὺς εἰρημένους ὅρους, ἐνῷ τὸ δημόσιον πληρώνει ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ διὰ μὲν τὸ δάνειον τῶν 9,000,000, 9%, διὰ δὲ τὸ ἕτερον δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐπὶ τῆς παραχωρήσεως τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων τῆς Κεφαλληνίας 8%, διὰ τὰ γραμμάτια τῆς Ἑπτανήσου κατὰ τριμηνίαν 8%, εἰς τὴν αὐτὴν Τράπεζαν, Γραμμάτια καὶ ἄλλα δάνεια ἐπίσης 8%, ὡς λεπτομερῶς ἐν τῇ περὶ τούτου μακρᾷ ἐκθέσει ἐμφαίνεται. Πρὸς δὲ τὰ ὀφειλόμενα ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων, ὧν τὸ ποσὸν ἀναβαίνει εἰς 1,165,000· ἔτι δὲ ὀφείλομεν διὰ δικαστικὰς ἀποφάσεις 700,000 ὡς ἔγγιστα, ἠμπορεῖ νὰ ὦσι καὶ ἄλλα, καὶ δι’ αὐτὰ ὅπως γνωρίζετε, πληρώνομεν 12%. Ἐπειδὴ δὲ ἐφευρέθη καὶ μία ἄλλη μέθοδος, τουτέστιν ἐπιταγὴ ἐπὶ ἐπιταγῆς κατὰ τριμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν, ὅπερ ἐστὶ τόκος ἐπὶ τόκου, ἀναγκάζεται πλέον τὸ δημόσιον νὰ πληρώνῃ καὶ πέραν τῶν 12%. Αὐτὰ τὰ δάνεια, ὡς εἶπον, ἀναβαίνουν εἰς 23,000,000 περίπου, καὶ πληρώνομεν ὡς ἔγγιστα τόκον 4,000,000. Ἕνεκα τούτου διεπραγματεύθημεν μετὰ τῆς Τραπέζης, καὶ ἡ Τράπεζα παρεδέχθη νὰ λάβῃ 14,000,000 εἰς ὁμολογίας ἐκ τοῦ ῥηθέντος δανείου, ἐξοφλουμένου τοῦ πρὸς αὐτὴν τούτου χρέους της. Ἐντεῦθεν ἔχει ὄφελος τὸ Κράτος 2,000,000 δραχμῶν. Ἡ Τράπεζα ἀνεδέχθη φιλοτίμως νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ περαιτέρω δανείου· διὸ συνήφθη καὶ ἡ περὶ τούτου ὑποβαλλομένη σύμβασις ἄνευ χορηγίας προμηθείας, καθόσον ἀφορᾷ αὐτὴν καὶ τὰ ὑποκαταστήματά της. (Ὅρα παράρτημα).

§5Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν;

§6Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβωμεν 81, θὰ δώσωμεν ὁμόλογον ὀνομαστικὸν 100 δραχμῶν.

§7Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἐξηγήσητε ἤδη ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου; διότι εἴπατε ὅτι εἶναι 2,000,000.

§8Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω ὡς ἔγγιστα μὲ τὸ χρεωλύσιον καὶ τοὺς τόκους.

§9Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖον μᾶς δίδει κέρδος τὸ χρεωλύσιον, καὶ ποῖον ὁ τόκος;

§10Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπολογίσητε τὰ δάνεια αὐτὰ ἐπὶ 44 ἔτη, μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ὠφέλεια παρὰ ἂν δανεισθῶμεν πρὸς 8% ἐπὶ πραγματικοῦ κεφαλαίου.

§11Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πληρώνομεν τώρα πρὸς 8 καὶ 9 καὶ εἰς τὸ νέον θὰ πληρώνωμεν 7,40· λοιπὸν ἐρωτῶ, ἀπὸ τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου τί θὰ κερδίζωμεν; Ἐὰν ἠμπορῆτε τώρα, καλῶς, εἰδὲ μὴ ἄλλοτε· διότι τὸ ἐπίλοιπον τοῦ κέρδους εἶναι ἀπὸ τὸ χρεωλύσιον.

§12Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ περὶ τούτου συζήτησις, σᾶς δίδεται πᾶσα πληροφορία. Ἤδη ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ συμπληρωτικῶν διατάξεων εἰς τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν σκέψιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσι δικαστικά τινα ἔγγραφα εἰς τὸν ἔνσημον χάρτην, πρόκειται δι’ αὐτοῦ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἓν ἐλάχιστον τέλος ὅλα τὰ τελωνειακὰ ἔγγραφα, δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ τεθῶσιν εἰς μικρόν τι τέλος τὰ εἰσιτήρια τοῦ θεάτρου καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ εἰσιτήρια ἀτμοπλοίων. (Ὅρα παράρτημα) Ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ συναφθεῖσα σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ Λαυρίου περὶ ἐκποιήσεως τοῦ δημοσίου μολύβδου, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου λαμβάνεται εἰς εἶδος. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν, τῆς ὁποίας ἡ παραδοχὴ ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα παράρτημα). Πάντες γινώσκομεν, κύριοι, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων ἐν πολλοῖς ἀπεδείχθησαν ἐλλειπεῖς, ἰδίως δὲ καθόσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα τῶν ἐνόρκων. Ὁ νόμος οὗτος, ὅπως γινώσκετε, κατηρτίσθη εἰς τὰ 1835· ὁ νομοθέτης τότε φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ἐγνώριζε τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος· δὲν εἶχεν ἀποκατασταθῇ κοινωνία, ὅπως ἤδη εἶναι. Ἐθεωρήθη ἑπομένως πρώτιστον καθῆκόν μου νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ τὰ κρείττω αὐτὸ τὸ σύστημα, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ βάσις τῶν ἐλευθεριῶν μας. Ἔπρεπε νὰ ζητηθοῦν πλειότεραι ἐγγυήσεις, καὶ αἱ ἐγγυήσεις αὗται περιελήφθησαν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μετὰ λεπτομεροῦς ἐκθέσεως εἰς τὴν Βουλήν. Κυριωτέρα τροποποίησις τοῦ παραδεδεγμένου συστήματος εἶναι ὅτι ἀντὶ τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια νὰ κάμουν τυπικῶς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων, ἡ ἐκλογὴ αὕτη κατὰ τὸ νομοσχέδιόν μας θὰ γίνεται πρωτοδίκως, ἐφεσίμως καὶ κατ’ ἀναίρεσιν. Τουτέστι πρωτοδίκως, ὁ δήμαρχος καὶ εἰρηνοδίκης ἐφεσίμως, τὰ δικαστήρια καὶ ὁ νομάρχης, καὶ κατ’ ἀναίρεσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ἐφετεῖον θέλει ἐξελέγχει τοὺς καταλόγους. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ στηρίζεται, νομίζω, τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα καὶ δίδονται εἰς τὴν κοινωνίαν ἐγγυήσεις πλειότεραι πρὸς καλλιτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Καί τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. (Ὅρα παράρτημα). Διὰ προγενεστέρου νόμου ὡρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐμμίσθων δικαστικῶν κλητήρων· ἀλλ’ εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ὑπάρχει τοσαύτη ἀνάγκη, ὥστε τὰ δικόγραφα, ἰδίως ὅσα ἀφοροῦν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δικαστηρίων, δὲν δύνανται νὰ ἐπιδοθῶσιν. Ἐκ τούτου τὰ δικαστήρια πολλάκις ὑπέβαλλον τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλητήρων, καὶ συνεπεία τῆς ἀνάγκης αὐτῆς καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστηρίων εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον αὐτό. (Ὅρα παράρτημα). Οἱ ἀσχολούμενοι περὶ τὰ δικαστικὰ, ἢ ἀναμιγνυόμενοι εἰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις, οἱ δανεισταὶ πρῶτον, ἐκεῖνοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωσιν ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, τοὐτέστι τὸ περὶ πτωχεύσεως βιβλίον τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς παρούσας ἀνάγκας. Ὁ διέπων ἡμᾶς ἐμπορικὸς νόμος εἶναι ἁπλῆ μετάφρασις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου. Ἡ Γαλλία ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐρανίσθημεν τὸν νόμον τοῦτον συνεῖδεν ἐνωρὶς τὰ ἐλαττώματα τοῦ συστήματος τούτου καὶ ἔσπευσε κατὰ τὸ 1839 νὰ μεταβάλῃ τὸ σύστημα τοῦτο, δοῦσα ἐγγυήσεις πρὸς στερέωσιν τῆς ἐμπορικῆς καὶ κοινωνικῆς πίστεως· κατόπιν ἔπραξε τοῦτο τὸ Βέλγιον, καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Ἰταλία. Ἡ Ἰταλία μάλιστα συνέταξε πληρέστερον νόμον, ἐξασφαλίσασα δι’ αὐτοῦ κάλλιον τὰ κεφάλαια, τοὺς δανειστὰς, τὴν κοινωνίαν. Ἡ Γαλλία ἔσπευσεν ἀντιφιλοτιμηθεῖσα νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸν θεσμὸν τοῦτον εἰσαγαγοῦσα νέον νόμον. Ἡμεῖς δὲ τί ἐκάμαμεν; διατηροῦμεν εἰσέτι τὰ παλαιὰ ῥάκη τοῦ ἀρχαίου Γαλλικοῦ νόμου, τοῦ ἐγκαταλειφθέντος πρὸ τριακονταετίας καὶ παρ’ αὐτῆς τῆς μητρὸς του Γαλλίας. Τί προκύπτει ἐκ τούτου; μόνοι οἱ ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰ δικαστικὰ, καὶ οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι βουλευταὶ ἀξιότιμοι δικηγόροι γνωρίζουσιν ὅτι οὐδεμία πτώχευσις ἐπεραιώθη, πολλοὶ δὲ δανεισταὶ δὲν ἔλαβον τίποτε ἐκ τῆς περιουσίας τῶν πτωχευσάντων· τινὲς δὲ τῶν πτωχευόντων εὗρον τὸν τρόπον ἀληθοῦς πλουτισμοῦ. Τοιαύτη κατάστασις δὲν ἔπρεπε νὰ μένῃ ἐπὶ πλέον ἀπαρατήρητος εἰς τὴν ἡμετέραν κοινωνίαν. Ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἀνετέθη εἰς τὴν ὑπάρχουσαν ἐπιτροπὴν πρὸς σύνταξιν τοῦ πολιτικοῦ κώδικος καὶ ὁ περὶ πτωχεύσεως νόμος· αὕτη δὲ, καὶ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἰδικὸς τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου κ. Ῥάλλης συνέταξε τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ, καθ’ ἃ εἶπον, ὡς βάσιν ἔχει ὅλας τὰς νεωτέρας νομοθεσίας καὶ ἰδίως τῆς Ἰταλίας καὶ τὸν τελευταῖον ἐν Γαλλίᾳ νόμον. Ὑπὸ τὰς σκέψεις ταύτας, ὡς εἶπον, συνετάχθη ὑπὸ ἐπιστημόνων ἀνδρῶν, ἐν οἷς ἐπρώτευεν ὁ ἀξιότιμος καθηγητὴς κ. Ῥάλλης, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον· τοῦτο σπεύδω νὰ ὑποβάλω καὶ ἤδη εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπόκειται δὲ εἰς ὑμᾶς νὰ σπεύσητε πρὸς θεραπείαν κοινῆς ἀνάγκης πρὸς ἑδραίωσιν τῆς ἰδιωτικῆς πίστεως, ἥτις τοσοῦτον στενῶς συνδέεται μὲ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου.

§13ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1874, κύριε ὑπουργέ.....;

§14Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1874, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἀποτείνων αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος εἶναι ὑποβεβλημένος· ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἐξητάσθη ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, καὶ αὕτη ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της· ἦλθεν μάλιστα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπροχώρησεν εἰς τὸν νόμον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων· τώρα δὲ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου. Ἐὰν τὸ Σῶμα φρονῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ ὅ,τι ἤδη εἶναι εἰσηγμένον, καλῶς· ἐὰν ὅμως φρονῇ ἄλλως ἡ Βουλὴ......

§15ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἔργον διακοπέν;

§16Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῳόντι ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν κανονισμὸν, καθ’ ἣν πάντα τὰ ἔργα τὰ μὴ περατωθέντα καὶ διακοπέντα ἕνεκα διαλύσεως ἢ ἄλλου λόγου ἐπαναφέρονται· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖ πραγματεύεται περὶ τῶν τακτικῶν νομοθετημάτων· ὁ προϋπολογισμὸς ὅμως εἶναι νομοθέτημα ἔκτακτον, ἅπαξ ψηφίζεται καὶ δὲν ὑπόκειται εἰς ἀρνησικυρίαν.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸν εἰσαγάγητε.

§18Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς λέγει, ὅταν ἓν ἔργον διακοπῇ, τότε πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἄλλην......

§20Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι θεωρεῖται ὡς ἔκτακτον.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν.

§22ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὑποβεβλημένος, δὲν εἶναι νομοθέτημα, δὲν εἶναι νόμος.

§23Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ.

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐνόρκων καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ παρατηρῶ εὐχαρίστως ὅτι ὑπὸ τὰς αὐτὰς βάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εἶχον ἐγὼ τὸ ἰδικόν μου εἶναι καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς, νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως ἀμφότερα ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§26ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τοσαῦτα σπουδαῖα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑπενθυμίσω καὶ ἐγὼ πρὸς αὐτὴν μίαν μικρὰν ὑπόθεσιν ἀφορῶσαν τοπικὸν συμφέρον τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω. Ἡ κωμόπολις τῶν Γαργαλιάνων, πρωτεύουσα τοῦ δήμου πλαταμώδους τῆς Τριφυλίας, κωμόπολις πλουσία καὶ πολυάνθρωπος, στερεῖται ποσίμου ὕδατος. Τὴν στέρησιν δὲ ταύτην αἰσθάνονται μεγάλως οἱ φιλόπονοι αὐτῆς κάτοικοι καὶ εἶναι εὐχαριστημένοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πᾶσαν φορολογίαν ὅπως θεραπεύσωσι τὴν ἀνάγκην ταύτην. Διὰ τοῦτο τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὑπεῖκον εἰς τὰς εὐχὰς καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ τόπου, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ψήφισμα, δι’ οὗ ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ εἰδικὸς φόρος εἴς τινα τῶν προϊόντων τοῦ δήμου, οἱ πρόσοδοι τοῦ ὁποίου νὰ χρησιμεύσουν ἀποκλειστικῶς πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ γραφεῖόν του τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, νὰ μὲ πληροφορήσῃ εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ ὅσον οἷόν τε ταχύτερον τὸ ἀνῆκον νομοσχέδιον, ὅπερ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει ψηφισθῆ ἄνευ συζητήσεως, καθ’ ὅσον οἱ κάτοικοι δὲν ζητοῦν ἀπὸ τὸ δημόσιον κἀμμίαν βοήθειαν, ἀλλὰ θέλουν νὰ φορολογηθοῦν διὰ νὰ θεραπεύσουν μίαν ἀνάγκην τοῦ τόπου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, προβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν. Γίνεται διὰ μυστικῆς καὶ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας ἡ ἐκλογὴ τῶν ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ διατασσομένων ἐπιτροπῶν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν Καλατζοπούλου καὶ Πήληκα, ὡς καὶ ἡ διαλογή.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 128, ἐξελέχθησαν δὲ οἱ ἑξῆς· Αʹ. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. 1) Γ. Γεροθανάσης. 2) Α. Ἀβέρωφ. 3) Ἡλ. Μαυρομιχάλης. 4) Π. Σκουμπουρδῆς. 5) Α. Βαλασόπουλος. 6) Λ. Σιμόπουλος. 7) Γ. Ν. Ῥεβελιώτης. 8) Σ. Μαλασπίνας. 9) Ἰω. Ψύλλας. 10) Ν. Τσικλητήρας. 11) Δ. Στάϊκος. 12) Δ. Βολτέρας. 13) Ἰω. Ῥοϊλός. 14) Λ. Ζωγράφος. 15) Ἀλ. Πετσάλης 16) Σπ. Ἀντωνόπουλος 17) Σ. Σωτηρόπουλος. 18) Ἀλ. Κοντόσταυλος. 19) Δημ. Δρόσος. 20) Δημ. Σαράβας. 21) Γ. Μίλησης. Βʹ. Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. 1) Ἐμμ. Ναυπλιώτης. 2) Α. Σιμόπουλος. 3) Α. Ἀντωνιάδης. 4) Κωνστ. Μπράβος. 5) Ν. Νικολαΐδης. 6) Εὐαγ. Ζαβερδινός. 7) Ν. Παπαμιχαλόπουλος. 8) Γ. Βαλσαμάκης. 9) Γ. Ζωχιός. Γʹ. Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. 1) Β. Σινανιώτης. 2) Δ. Νικολόπουλος. 3) Ν. Γεωργιάδης. 4) Γ. Β. Πετιμεζᾶς. 5) Α. Οἰκονόμου. 6) Δ. Τσιτσάρας. 7) Α. Δανόπουλος. 8) Α. Παραμυθιώτης. 9) Γ. Παπαγεωργίου. Δʹ. Ἐπὶ τῆς Γεωργίας κλπ. 1) Ἰω. Ταταράκης. 2) Γ. Κοντομίχαλος. 3) Λ. Τράκας. 4) Χ. Βανδῶρος. 5) Ἀρ. Σακελλαρόπουλος. 6) Στ. Βισβάρδης. 7) Α. Πετραλιᾶς 8) Μελέτ. Ῥουσσόπουλος. 9) Θ. Ἀναστασόπουλος. Εʹ. Ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. 1) Ἐπαμ. Κριεζῆς. 2) Ν. Ἀποστόλης. 3) Δ. Βαλαβάνης. 4) Σπ. Λογιωτατίδης. 5) Ν. Νικολαΐδης. 6) Δ. Κουνουπιώτης. 7) Στ. Κορυζῆς. 8) Μ. Καΐρης Ὀρφανός. 9) Ν. Μαυροκορδάτος. ΣΤʹ. Ἐπὶ τῆς Παιδείας. 1) Γ. Στεφανίτσης. 2) Ἰ. Μπόγδανος. 3) Σ. Ζερβός. 4) Ἰω. Ἀνδρίτσου. 5) Α. Βαλασόπουλος. 6) Γ. Πετούσης. 7) Ἀργ. Διαμαντόπουλος. 8) Δ. Βουλπιώτης. 9) Ν. Βασιλάκης. Ζʹ. Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. 1) Α. Ἄχολος. 2) Μ. Ἀντωνόπουλος. 3) Α. Καρδαρᾶς. 4) Δ. Τσαμόπουλος. 5) Γ. Παπαδαῖος. 6) Α. Ἀντωνιάδης. 7) Α. Τρύφωνας. 8) Κ. Κρίσπης. 9) Β. Πήληκας. Ηʹ. Ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. 1) Ι. Μεσσηνέζης. 2) Δ. Πετρίτσης. 3) Α. Ῥοντήρης. 4) Χ. Δουζίνας. 5) Γ. Δημητριάδης. 9) Ι. Ἀντωνόπουλος. 7) Γ. Σέρβος. 8) Α. Βαλέττας. 9) Ἰω. Παπαζαφειρόπουλος. Θʹ. Ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. 1) Χ. Κατσικογιάννης. 2) Ὀδ. Ἀγγελινίδης. 3) Α. Ἴσκου. 4) Ἀθαν. Βασιλείου. 5) Κ. Κριεμάδης. 6) Μ. Κανελλόπουλος. 7) Π. Τζαμάλας. 8) Ἀντ. Μήτσας. 9) Ἀντ. Μαυρομιχάλης. Ιʹ. Ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. 1) Δ. Πονηρόπουλος. 2) Ι. Κυριακίδης. 3) Α. Πετρινὸς. 4) Ι. Βοῦλτσος. 5) Ν. Σοῦτσος. 6) Ν. Μπουφίδης. 7) Ν. Μαυροκορδάτος. 8) Ἰάκ. Πολυλᾶς. 9) Θ. Κανακάρης. Αʹ. Ἐπὶ τῶν Ἀναφορῶν. 1) Κωνστ. Χατζῆ Κωνσταντῆς. 2) Ν. Πρεζάνης. 3) Α. Βαχλιώτης. 4) Γ. Σισμάνης. 5) Π. Παπαλέξης. 6) Κωνστ. Διαλέτης. 7) Κ. Γιολδάσης. 8) Γ. Στάϊκος. 9) Ἀναγ. Δημητρίου. ΙΒʹ. Ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. 1) Ι. Καραγιαννόπουλος. 2) Ἰω. Κότταρης. 3) Κ. Πεταλλᾶς. 4) Ἰω. Ἀνεξάρτητος. 5) Η. Φλέσσας. 6) Ν. Καλαντζόπουλος. 9) Θ. Θερμογιάννης. 8) Ἀρισ. Ῥούκης. 9) Π. Μποῦτος. Ἑπομένως παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ συνέλθουν αὔριον.

§29ΤΙΝΕΣ. Τὴν Δευτέραν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ ἐκλέξωσι τοὺς προέδρους καὶ γραμματεῖς των, διότι τὴν Δευτέραν ἔχομεν συνεδρίασιν.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Δευτέραν, κ. Πρόεδρε.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν λοιπὸν, κύριοι, νὰ ἔλθουν εἰς τὰς 10 νὰ κάμουν τοὺς προέδρους καὶ τοὺς γραμματεῖς των. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 4 καὶ 20/60 Μ. Μ.).