1874.10.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14.

Τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1874.

(Τετάρτῃ).

Ὥρᾳ 2 καὶ 20|60 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

Ἐνταῦθα δίδει τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ ἄρτι ἀφιχθεὶς βουλευτὴς Λ. Καραλίβανος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς.

§2ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μίαν πληροφορίαν ἔχω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς τιμὴν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηναίων, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέρος ὡς πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βαλασόπουλος χθὲς σᾶς ἔφερε, δὲν ἔλαβε μέρος οὔτε ὁ δήμαρχος, οὔτε πάρεδρός τις, οἱ δικαιούμενοι ἐκ τοῦ νόμου νὰ βεβαιῶσι τὴν ταυτότητα τῶν προσώπων, ὅτι ἐπίσης οὐδεὶς ἐκ τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων ἔλαβε μέρος. Διαψεύδω ἑπομένως μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι δημοτικός τις ὑπάλληλος ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην.

§3ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Νομίζω νὰ ᾖναι ἀντιλέγοντες ἐγγεγραμμένοι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιλέγοντες εἶναι Σαράβας, Δουζίνας....

§5ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ ἐμένα δὲν μ’ ἔχετε μέσα....

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἔχω ἐγγεγραμμένον κατόπιν, ἔχω πολλοὺς ἐγγεγραμμένους.

§7ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Δουζίνας θεωρεῖ περαιωμένην τὴν συζήτησιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω λέγει.

§9ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Διαδέχομαι εἰς τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴν οὐχὶ ὅπως ἀντικρούσω αὐτόν, οὐδὲ ὅπως προσθέσω τι εἰς τὴν εὔγλωττον καὶ πιστικωτάτην ἀγόρευσίν του. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ταύτην, καθὼς δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅτι δύναμαι νὰ πείσω ἐκείνους, τοὺς ὁποίους δὲν ἔπεισαν οἱ ἀναλυκώτατοι καὶ πιστικώτατοι λόγοι τῶν προαγορευσάντων ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς. Διαδέχομαι εἰς τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον κ. Ζαΐμην, διότι νομίζω, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι πρέπει νὰ ὑψώσωσι τὴν φωνήν των ἐναντίον κατηγορίας, ἥτις γίνεται κατὰ τῆς πρωτευούσης, εἰς τὴν ὁποίαν, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, τοῦ ἐξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς, διαπράττονται αἴσχη κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὴν ἐνάσκησιν δηλονότι τοῦ πολυτίμου ἐκείνου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἃ ὀρθῶς παρετήρησεν εἷς ἐκ τῶν προαγορευσάντων ἐξ Ἀττικῆς βουλευτῶν, εἶναι ἡ βάσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐλευθερία κατὰ τὰς ἐκλογάς, δικαιοσύνη κατὰ τὰς ἐξελέγξεις, ἰδοὺ κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην, κύριοι βουλευταὶ, ἐν δυσὶ λέξεσιν ἀρχὴ διὰ τῆς ὁποίας δύνανται νὰ θεραπευθῶσι τὰ κακῶς κείμενα καὶ νὰ παύσωσι τὰ ὑφιστάμενα παράπονα, διότι ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης ἀποῤῥέει γνησία ἀντιπροσωπεία καὶ ἐκ τοιαύτης ἀντιπροσωπείας ἀποῤῥέει Κυβέρνησις ἰσχυρὰ ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ, ἥτις ἀρυομένη τὰς δυνάμεις αὑτῆς ἐκ τῆς κοινῆς ταύτης γνώμης, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς ἔκνομα μέσα πρὸς διατήρησίν της. Ἐκ τοιαύτης Κυβερνήσεως δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος, σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καλὴν διοίκησιν καὶ καλὴν διαχείρισιν. Ἑπομένως, κύριοι, εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν παρεδέχθην, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον πρὸ ἐτῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τῷ βήματι τούτῳ, δὲν θέλω μηκύνει τὸν λόγον μου· δὲν θέλω ἑπομένως ἐξετάσει ἂν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐτηρήθη ἐλευθερία, δὲν θέλω ἀναδιφήσει τὸ τεῦχος τῶν ἐκθέσεων τῶν τμημάτων περὶ τῶν διαφόρων ἐκλογῶν ὅπως ἐξετάσω ἂν ἐν τοῖς τμήμασι κατὰ τὴν ἐξέλεξιν τῶν ἐκλογῶν ἐτηρήθη δικαιοσύνη, θέλω περιορισθῆ εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, θέλω καὶ ἐγὼ ἐξετάσει ἂν ᾖναι ἔγκυρος ἢ μὴ ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς. Πολλάκις ἤκουσα νὰ λέγηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι κατὰ τὰς ἐξελέγξεις ἡ Βουλὴ μεταβάλλεται εἰς δικαστήριον, τὸ ὁποῖον δικάζει τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν· ἀλλὰ ποία ὁ γνώμων τοῦ δικαστηρίου τούτου; καὶ ποῖος ἄλλος παρὰ ἡ συνείδησις; Καὶ ἡ συνείδησις τοῦ ἀτόμου δύναται νὰ ἀντιφάσκῃ πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν τοῦ τόπου ἔνθα ἐκλογὴ τις ἐγένετο; καὶ ποία ἡ κοινὴ συνείδησις τοῦ τόπου περὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς; Ἐρωτήσατε ὁποιονδήποτε μὴ ἐμμέσως ἢ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενον εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἀνήκει ἀπόχρωσιν, εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἀνήκει κοινωνικὴν τάξιν, εἰς οἱανδήποτε ἡλικίαν, ἐρωτήσατε ὁποιονδήποτε ξένον παρευρεθέντα κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἅπαντες θέλουσι μιᾷ φωνῇ σᾶς ἀπαντήσει ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἐγένοντο πανηγυρικῶς, ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Καὶ ἡ ἀπάντησις αὕτη, κύριοι, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἑκάστης ἐκλογῆς ὁ καθρέπτης εἶναι, κύριοι, τὰ πρακτικὰ αὐτῆς· καὶ ἂν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλλίας βουλευτὴς κ. Ζέζας μοὶ ἐπέτρεπεν, ἤθελον σᾶς ἀναφέρει, ὅτι μεταξὺ τῶν δοκιμωτέρων δημοσιολόγων ὑπάρχει γνώμη ὅτι οἱαδήποτε ἔνστασις, ἐρχομένη μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μὴ ἐρειδομένη εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτῶν, δὲν δύναται οὔτε κἂν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἐννοεῖ εὐκόλως πόσον ὀρθὴ εἶναι ἡ γνώμη αὕτη, διότι πᾶς τις ἐννοεῖ ὅτι αἱ ἐνστάσεις, αἱ μὴ γενόμεναι ἐν ἀθῴῳ χρόνῳ, δὲν εἶναι εἰμὴ ἁπλῆ δικαιολογία τῆς ἀποτυχίας. Καὶ μ’ ὅλον ὅτι αὕτη εἶναι ἡ κοινὴ συνείδησις τοῦ τόπου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς πρωτευούσης, ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος προτείνει ὄχι μόνον τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς, ἀλλὰ προστίθησιν εἰς τὴν ἔκθεσίν της ὅτι αἴσχη διεπράχθησαν κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς. Καὶ ποῖα τὰ αἴσχη ταῦτα; Ἡ ἐκλογή, μᾶς λέγουσιν, ἔγεινεν ἄνευ ὁριστικῶν καταλόγων, καὶ δὲν ἦσαν ὁριστικοὶ οἱ κατάλογοι, διότι συνετμήθησαν αἱ προθεσμίαι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν· ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου, τοῦ ὁποίου τὰ τυπογραφικὰ λάθη δὲν διωρθώθησαν, ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο τῇ συμπαραβολῇ τοῦ καταλόγου τούτου πρὸς τὸν κατάλογον τοῦ προγενεστέρου ἔτους, καὶ εἰσδύοντες, κύριοι, εἰς αὐτὸ τὸ δεδικασμένον καὶ αὐτὸ ἀνατρέποντες ἰσχυρίζονται ὅτι εἰς τοὺς καταλόγους, οἵτινες ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει δικαστικῶν ἀποφάσεων ὁριστικοί, ἐμπεριλαμβάνονται ἐκλογεῖς μὴ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Ὅσοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλαβον τὸν λόγον ὅπως ὑποστηρίξωσι τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, ἐσύγχυσαν δύω ὅλως διακεκριμένα πράγματα, διακεκριμένα οὐχὶ μόνον κατὰ θεωρίαν, διακεκριμένα οὐχὶ μόνον κατὰ τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ ἡμετέρου βουλευτικοῦ νόμου. Ὁ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις κατασταθεὶς ὁριστικὸς κατάλογος, λέγει τὸ ἄρθρον 23 τοῦ βουλευτικοῦ νόμου, ἀφ’ οὗ τοὐτέστιν ἐγένετο κατὰ τὰς διατυπώσεις, περὶ τῶν ὁποίων τὰ προγενέστερα ἄρθρα διαλαμβάνουσι, θεωρεῖται διαρκής, καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἄλλας μεταβολὰς εἰμὴ τὰς ἐγγραφὰς καὶ διαγραφάς, αἵτινες δύνανται νὰ λάβωσι χώραν κατὰ τὴν ἐτησίαν αὐτοῦ ἀναθεώρησιν. Ἔχομεν ἄρα, κύριοι, κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον, καθ’ ἃ ἠκούσατε, καὶ παρ’ ἄλλων ἐκ τῶν ἀγορευσάντων πρὸ ἐμοῦ, παρελάβομεν παρ’ ἄλλων ἐθνῶν, ἔχομεν καθιερωμένην τὴν ἀρχὴν οὐχὶ μόνον τῆς ὁριστικότητος, ἀλλὰ καὶ τοῦ διαρκοῦς τῶν καταλόγων· ἔχομεν καθιερωμένην ἀκολούθως τὴν ἑτέραν ἀρχὴν τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ. Ὁριστικὸς καὶ διαρκὴς εἶναι ὁ ἅπαξ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ βουλευτικοῦ νόμου καταστὰς ὁριστικὸς κατάλογος. Ὁ κατάλογος οὗτος εἶναι, κατὰ τὴν ὀρθὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Ζωγιοῦ, αἰώνιος, οὐδέποτε παύει ὑπάρχων· ἡ δὲ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ δώσωσιν, ἢ μᾶλλον ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ ἐκφέρωσιν, ὅτι ἅμα ἀρχίσῃ ἡ ἀναθεώρησις παύει τὸ διαρκὲς τοῦ καταλόγου, ἀντίκειται εἰς αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν τοῦ νόμου, εἰς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ διαρκοῦς. Οὐδεὶς δύναται λογικῶς σκεπτόμενος νὰ ἐννοήσῃ τὸ διαρκές, ἀφοῦ παραδεχθῇ ὅτι ὑπάρχει στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν παύει νὰ ᾖναι τοιοῦτος. Ἄλλο λοιπὸν ὁριστικὸς καὶ διαρκὴς κατάλογος καὶ ἄλλο ἀναθεώρησις αὐτοῦ ἐτησία. Ἡ ἀναθεώρησις οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ ἡ διαγραφὴ τῶν ἐκλογέων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὰ προσόντα, καὶ ἡ ἐγγραφὴ ἐκείνων οἵτινες ἀπέκτησαν αὐτά. Ἐκ τῆς ἀρχῆς τοῦ διαρκοῦς τοῦ καταλόγου, τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ παραγνωρίσουν ὅσοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡμίλησαν ὑπὲρ τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, ἕπεται ὡς ἀναγκαία συνέπεια ὅτι καὶ ἂν ἐκλογή τις γείνῃ καὶ ἄνευ τῆς ἐτησίας ἀναθεωρήσεως τοῦ τελευταίου ἔτους, οὐχ ἧττον δὲν εἶναι ἄκυρος εἰμὴ εἰς μίαν μόνην περίστασιν· εἶναι ἄκυρος, ὅταν ἀποδειχθῇ ὅτι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν, ἥτις παρελείφθη, ἐπρόκειτο νὰ διαγραφῶσι τοσαῦτα ὀνόματα καὶ νὰ συμπεριληφθῶσι τόσα ἄλλα, ὅσα ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἂν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐφέρετο ἔνστασις, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς εἶναι ἄκυρος διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐγένετο μὲ τὸν κατάλογον τοῦ 1873, καὶ διότι δὲν ἀνεθεωρήθη ποσῶς ὁ κατάλογος ἐκεῖνος, οὐχ ἧττον, κύριοι, ἡ ἐκλογὴ δὲν θὰ ἦτον ἄκυρος· ἔπρεπε νὰ ἀποδείξωσι συγχρόνως οἱ ἐνιστάμενοι, ὅσοι ἤθελον νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν γνώμην τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ὅσοι ἤθελον νὰ ὑποστηρίξωσι γνώμην, συνέπεια τῆς παραδοχῆς τῆς ὁποίας εἶναι νὰ θέσωμεν εἰς νέον σάλον μίαν κοινωνίαν ὁλόκληρον, καὶ γνωρίζετε ὁποῖος εἶναι ὁ ἐκλογικὸς σάλος, ἔπρεπε ν’ ἀποδείξωσιν ὅτι ἡ παράλειψις τῆς ἀναθεωρήσεως ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι δὲν διεγράφησαν τόσοι ἐκλογεῖς, καὶ δὲν προσετέθησαν τόσοι ἕτεροι, ὅσοι ὁμοῦ ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας. Ἐν τῇ Βουλῇ, κύριοι, καθὰ γινώσκετε, τὰ ζητήματα δὲν ἐξετάζονται δικονομικῶς, ὡς ἐξετάζονται ἐνώπιον τῶν κατωτέρων δικαστηρίων. Δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπωμεν, συνετμήθη ἢ δὲν ἐτηρήθη μία προθεσμία, πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν τὴν βλάβην, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ τῆς παραλείψεως ἢ τῆς μὴ τηρήσεως τῆς προθεσμίας· Ἄν λοιπὸν, κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς εἶναι ἄκυρος, ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Ἀθηνῶν εἶναι ἄκυρος, διότι δὲν ἐγένετο ἡ ἐτησία ἀναθεώρησις, χωρὶς ν’ ἀποδείξωμεν καὶ τὴν βλάβην, ἡ ὁποία προῆλθεν ὡς ἐκ τῆς παραλείψεως καὶ τοῦ τύπου τούτου, πολλῷ ἧττον δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Ἀθηνῶν εἶναι ἄκυρος, διότι, καί περ γενομένης τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ οὐδεμία προῆλθε βλάβη, οὐχ ἧττον συνετμήθησαν αἱ προθεσμίαι. Τοιαῦτα ἐπιχειρήματα, ἃς μοὶ ἐπιτρέψουν, ὅσοι τὰ ὑπεστήριξαν νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἄξια τοῦ κοινοβουλίου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκφέρωνται ἐκ τοῦ βήματος τούτου, διότι εἶναι ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μόνον ἐνώπιον κατωτέρων δικαστηρίων δύναταί τις νὰ ἀναφέρῃ. Τὸ ζήτημα λοιπόν, κύριοι, δὲν εἶναι ἂν ἤμεθα ἢ δὲν ἤμεθα ἁρμόδιοι νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς καταλόγους, οἱ ὁποῖοι ἐκηρύχθησαν ὁριστικοὶ ὑπὸ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Κολιάτσος νὰ μὴ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ, ὅτι εἶναι οὐσιωδέστατον τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρῶ ἐπουσιῶδες, καὶ οἱαδήποτε εἶναι ἡ γνώμη, κύριοι, τῶν δημοσιολόγων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οἱαδήποτε εἶναι ἡ πρακτικὴ τῶν ἄλλων Κοινοβουλίων, πιστεύω, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ, ἀνεξαρτήτως πάντοτε τῆς μεγάλης ἀληθείας, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ χθὲς λαλήσας ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς, ὅτι τουτέστι τὸ Γαλλικὸν Κοινοβούλιον παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δικαιοῦται νὰ ἐρευνήσῃ τὸ δεδικασμένον τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Προσεπάθησεν, ὡς μὴ ὤφειλε, νὰ διαψεύσῃ τὴν ἀλήθειαν ταύτην, ἐφ’ ᾧ ἀνέφερε τεμάχιά τινα ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ Dalloz, ἐποχῆς πολὺ προγενεστέρας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Κολιάτσος. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς σᾶς ἀνέφερε τὴν νομολογίαν, σᾶς ἀνέφερε τὰ προηγούμενα τοῦ Γαλλικοῦ Κοινοβουλίου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1832 μέχρι 1846, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης παρεδέχθη τὸ Γαλλικὸν Κοινοβούλιον, ὅτι δὲν δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δεδικασμένον. Ἀνεξαρτήτως τῆς μεγάλης ταύτης ἀληθείας λέγω καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ κύριον ζήτημα δὲν εἶναι ἂν ἤμεθα ἢ ὄχι ἁρμόδιοι· ὀφείλομεν νὰ διακρίνωμεν, διότι ὁ νόμος διακρίνει μεταξὺ ὁριστικότητος καὶ διαρκοῦς τοῦ καταλόγου καὶ ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ· καὶ ἀφοῦ τὴν τοιαύτην διάκρισιν κάμωμεν, τότε, κύριοι, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν βλάβην, ἥτις προῆλθεν ἐκ τῆς μὴ ἀναθεωρήσεως ἢ ἐκ τῆς μὴ τακτικῆς ἀναθεωρήσεως, ἢ ἐκ τῆς μὴ τηρήσεως τῶν διαγεγραμμένων ὑπὸ τοῦ νόμου τύπων κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν. Τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικὸν, οὔτε θεωρητικόν· τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα πρακτικὸν, πρακτικώτατον. Ἐψηφοφόρησαν ἐκλογεῖς μὴ ἔχοντες δικαίωμα; καὶ ἂν ἐψηφοφόρησαν τοιοῦτοι, πόσοι οἱ ἐκλογεῖς οὗτοι; ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς; Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ πρακτικὸν ζήτημα, ὅπερ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἀναφύεται. Τὴν ἀνάγκην τῆς λύσεως τοῦ πρακτικοῦ τούτου ζητήματος, βεβαίως ἀνεγνώρισαν ὅσοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠθέλησαν νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, τὴν ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Ζέζας πρῶτος πάντων, ἀλλὰ εὑρῆκεν εὐχερῆ καὶ τὴν λύσιν καθιερώσας τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ ἐνιστάμενος δὲν ὀφείλει ν’ ἀποδεικνύῃ, ἀλλ’ ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι ὡρισμένος ἀριθμὸς ἐκλογέων, δυνάμενος νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ τῆς ἐκλογῆς ἀποτέλεσμα, καὶ ἐκλογέων μὴ ἐχόντων δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσωσι ἐψηφοφόρησαν, καὶ οἱ καθ’ ὧν ἡ ἔνστασις ὀφείλουσι ν’ ἀποδείξωσι τὸ ἐναντίον. Σὲ κατηγορῶ ἐπὶ φόνῳ —ἐπιτρέψατέ μοι τὸ παράδειγμα τοῦτο— οὐδεμίαν παρέχω ἀπόδειξιν τῆς κατηγορίας μου, ἐλθὲ ν’ ἀποδείξῃς τοὐναντίον, ἄλλως ἀνάβα τὴν λαιμητόμον. Ἰδοὺ ἡ θεωρία τοῦ κ. Ζέζα, εὐχερὴς τῷ ὄντι πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, θεωρία, ἣν βεβαίως δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον· ἐννοῶ ὅτι διὰ τῆς θεωρίας ταύτης οὐ μόνον ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς δύναται νὰ ἀκυρωθῇ, ἀλλ’ ἅπασαι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, σεβόμενον ἑαυτὸ, δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν θεωρίαν ταύτην. Ὁ τελευταῖος ἐκ τῶν λαλησάντων βουλευτῶν ἐξ Ἀττικῆς, καίτοι μὴ ὢν ὑποχρεωμένος, ἠθέλησε νὰ φέρῃ τὰς ἀνταποδείξεις τῆς μὴ δοθείσης ἀποδείξεως. Ἔθεσε τοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος εἰς δυσκολωτάτην θέσιν· εἶδον τὴν ἀνάγκην ἑπομένως νὰ προσφύγωσι καὶ εἰς ἄλλο ἐπιχείρημα, καὶ ἰδοὺ ἀνέρχεται ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς κ. Πονηρόπουλος, ὅστις ἀφ’ οὗ παρεξήγησε τὴν περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς γνώμην τῶν δημοσιολόγων ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν καταλόγων, σᾶς εἶπεν ὅτι λύσις τοῦ ῥηθέντος πρακτικοῦ ζητήματος εἶναι ἡ στατιστικὴ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐξ ἧς προκύπτει ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων. Ἀλλὰ πρὶν ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ πρὶν ὑποστηρίξῃ διὰ τῆς στατιστικῆς ὅτι ἐκλογεῖς μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα περελήφθησαν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ ἄλλα ζητήματα, εἰς ἃ διαφωνοῦσιν ὅσοι περὶ τὴν στατιστικὴν καταγίνονται. Ἂν ἐμελέτα τὰ ζητήματα ταῦτα, ἤθελε μάθει ὅτι δίχα ἔχουσιν αἱ γνῶμαι, ὅτι κατά τινας ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων εἰς τοὺς τόπους, ὅπου ὑπάρχει καθολικὴ ψηφοφορία, κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ τρίτου καὶ τετάρτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, ἐν ᾧ κατ’ ἄλλους κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ τετάρτου καὶ τοῦ πέμπτου. Δὲν μᾶς λέγει ποίαν τῶν δύω γνωμῶν παραδέχεται, ἐὰν παραδέχηται τὴν μεταξὺ τοῦ τρίτου καὶ τετάρτου ἢ τὴν μεταξὺ τετάρτου καὶ τοῦ πέμπτου. Καὶ ἂν ὁ πληθυσμὸς κυμαίνεται μεταξὺ τρίτου καὶ τετάρτου, σᾶς λέγω ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσητε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου Ἀθηναίων πρὸς τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν κατοίκων εἶναι ἀνάλογος· ἂν δὲ κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ τετάρτου καὶ τοῦ πέμπτου τότε εἶναι δυσανάλογος, ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἔπρεπε νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὴν στατιστικὴν, ἣν ἔφερε, καὶ ἤθελε παρατηρήσει ὅτι ἡ στατιστικὴ δὲν περιλαμβάνει τοὺς ἀπόντας, εἰς τρόπον ὥστε προστεθεμένων τῶν ἀπόντων εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρόντων ἔχομεν πληρεστάτην ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων. Καὶ ἐνταῦθα ἐπράξατε, κ. Πονηρόπουλε, ὅ,τι ἐπράξατε, ὅτε ἀνεγνώσατε τὸν Δαλόζ· ἐπήρατε μίαν σελίδα αὐτοῦ καὶ ἀφήσατε τὰς ἄλλας. Ἔπρεπε νὰ ῥίψητε βλέμμα ἐφ’ ὅλης τῆς στατιστικῆς ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐφέρατε, καὶ ἠθέλατε παρατηρήσει ὅτι ἐκ τῆς στατιστικῆς αὐτῆς ἐλλείπουσιν, ὡς εἶπον, οἱ ἀπόντες, καὶ ὅτι προστιθεμένων τῶν ἀπόντων πρὸς τοὺς παρόντας τότε ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀνάλογος, διότι πραγματικῶς κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ τετάρτου καὶ τοῦ πέμπτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Τὸ ἀνυπόστατον τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου ἐδείχθη εὐθὺς μόλις ὁ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς τὸ ἀνέφερεν. Πηδᾷ ἑπομένως ἐπὶ τὸ βῆμα ἕτερος βουλευτὴς καὶ ὡς ἄλλος Ἀρχιμήδης μᾶς λέγει, εὗρον, εὗρον τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἀνεμένομεν ν’ ἀκούσωμεν τὴν λύσιν ταύτην. Λαμβάνει ἓν τεμάχιον χάρτου ὁ ἐκ Λακεδαίμονος κ. Βαλασόπουλος καὶ μᾶς λέγει, ἰδοὺ πιστοποίησις, ἐξ ἧς προκύπτει ὅτι 250 ἐκλογεῖς εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον ὡς ψηφοφορήσαντες καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα· ἀκολούθως ἐξάγει ἐκ τοῦ θυλακίου του καὶ ἕτερον τεμάχιον χάρτου, οὐχὶ ἐπίσημον αὐτὸ, ἀλλ’ ἰδικόν του καὶ μᾶς λέγει, ἰδοὺ ἕτεροι 50 οἵτινες ἐψηφοφόρησαν, ἑτεροδημόται ὄντες, διότι τὰ ὀνόματα αὐτὰ τῶν 50 ἀνευρίσκονται εἰς ἄλλους ἐκλογικοὺς καταλόγους, εἰς τὸν κατάλογον μάλιστα τῆς Κυνουρίας. Εὐχερὴς, κύριοι, ἡ λύσις τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ τρίτου ὑποστηρικτοῦ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, εὐχερὴς, κύριοι, διότι ἕκαστος γιγνώσκει πόσον εἶναι εὔκολον εἰς μίαν συμπολίτευσιν νὰ ἀποσπᾷ ἐκ τῶν χειρῶν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων πιστοποιητικά. Δὲν κινδυνεύει μόνον ἡ Ἀττικὴ διὰ τῶν πιστοποιητικῶν ἐκείνων, κινδυνεύουσι πᾶσαι αἱ ἐκλογαί· ἡ συμπολίτευσις ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν Κυβέρνησιν· ὅ,τι ὑποστηρίζει, τὸ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ ταύτης τῆς ὁδοῦ εὐκόλως δύναται νὰ καταφθάσῃ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα καὶ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπ’ αὐτὰ πιστοποιήσεις τοιαύτας.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ γείνῃ καταγγελία ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν Ἀττικῆς διὰ τὴν ψευδῆ αὐτὴν πιστοποίησιν.

§11ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Εὐκόλως δύναται ἡ συμπολίτευσις νὰ ἀποσπᾷ, λέγω, πιστοποιητικὸν, ὅτι ὡρισμένος ἀριθμὸς ἐκλογέων, οἵτινες ἀναφέρονται εἰς ὡρισμένον κατάλογον, εἶναι ἀριθμὸς ἀνύπαρκτος, ἀντιπροσωπεύει ἐκλογεῖς ἀνυπάρκτους, ὀνόματα ἀνύπαρκτα. Καθιερώσατε καὶ τὴν νέαν ταύτην ἀρχὴν, διότι τότε, ἐπαναλαμβάνω, εὐχερὴς ὁ τρόπος ὅπως ἐξέλθωσιν ἐκ τοῦ βουλευτηρίου ὅσοι τῶν βουλευτῶν δὲν ἀρέσκουσιν εἰς τὴν δεξιὰν πτέρυγα· καθιερώσατε τὸ προηγούμενον τοῦτο καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ καταστρέψητε οὐ μόνον τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ θέλετε σαλεύσει καὶ τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος, διότι οὐδέποτε θέλετε ἔχει γνησίαν ἀντιπροσωπείαν. Εὐτυχῶς ὅμως, κύριοι, καὶ αὐτὸ τὸ ἀστυνομικὸν ὄργανον, ὅπερ προσεκλήθη νὰ πιστοποιήσῃ ὅτι 250 ἐκλογεῖς τοῦ δήμου Ἀθηναίων δὲν εἶναι ἐν ὑπάρξει, δὲν ἀντιπροσωπεύουσιν ἐκλογεῖς, εὐτυχῶς, κύριοι, οὔτε καὶ κἂν πιστοποιεῖ τοῦτο· λέγει ἁπλῶς ὅτι, καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας, δὲν ἀναφέρει δὲ τὰ ὀνόματα ἐκείνων παρ’ ὧν ἔλαβε τὰς πληροφορίας, διότι προβλέπει τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου· καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας, οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα δὲν εἶναι ὀνόματα, ἅτινα ὑπάρχουσιν ἐν τῷ τόπῳ, εἶναι πλαστὰ, εἶναι ψευδῆ, εἶναι ἀνύπαρκτα. Ἀνεξαρτήτως τούτου, κύριοι, οὐδεμία πίστις δύναται νὰ δοθῇ εἰς πιστοποιήσεις, αἵτινες ῥίπτονται εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὅπως ἀκυρώσωμεν μίαν ἐκλογὴν καὶ ῥίψωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν σάλον ἐκ νέου ὁλόκληρον ἐπαρχίαν καὶ μάλιστα αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν· πιστοποιητικὰ τοιαῦτά εἰσι ἀνάξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, πᾶς εὐσυνείδητος ἀποστρέφει ἀπ’ αὐτῶν τὸ πρόσωπον, διότι δὲν μᾶς λέγουσι τοὐλάχιστον πόθεν ἠρύσθησαν τὰς πληροφορίας καὶ ποῦ ἐρείδεται ἡ πιστοποίησις. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ἡ πιστοποίησις αὕτη, ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι 50 ἐκλογεῖς, οἵτινες δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσωσι, διότι ἦσαν ἑτεροδημόται, καὶ σᾶς ἀνέφερε τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, εἰς οὓς ἀνεκάλυψεν ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Βεβαίως ὅμως ὁ ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτὴς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ διεφώνησε μὲ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Ἀβέρωφ, Δουζίναν, Ζαβερδινὸν, Μπόγδανον καὶ τὰ ἕτερα μέλη τοῦ τμήματος τοῦ προεξελέξαντος τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας· διότι οἱ κύριοι οὗτοι, καθ’ ὃ μέλη τοῦ τμήματος τοῦ ἐξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, ἀλλοίαν ἔχουσι γνώμην (διάλογοι μεταξὺ βουλευτῶν τινων) — ἀρκεῖ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸν κατάλογον, ἀρκεῖ κατὰ τὸν κύριον Δουζίναν καὶ τοὺς ἑτέρους τοῦτο, καὶ καμμία ἄλλη ἀπόδειξις δὲν ὑπάρχει ἀναγκαία ὅπως ἐμποδίσῃ τις τοὺς ἑτεροδημότας νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἀλλὰ, κύριοι, πρὸς Θεοῦ! ποῦ βαίνομεν; ποῦ βαίνομεν παραδεχόμενοι τοιαύτας ἀρχάς; παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, ὅτι διότι ὁ Ἀθανάσιος Παραμυθιώτης λ.χ. εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον Κερκύρας καὶ εὑρίσκεται καὶ ἕτερος Ἀθανάσιος Παραμυθιώτης εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον Πατρῶν, διὰ τοῦτο εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ Κερκύρας, ὡς δῆθεν ψηφοφορήσαντος ἑτεροδημότου; Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι ἂν συμπέσωσι δύω ὀνόματα εἰς δύω καταλόγους, ἕπεται καὶ συνέπεια ὅτι ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν εἶναι ἑτεροδημότης, καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὴν ἔνστασιν ὅτι ἑτεροδημότης ἐψηφοφόρησεν. Ἀλλοίμονον ἂν ἡ ταὐτότης ἀποδεικνύεται διὰ τοῦ μέσου τούτου. Πολλοὶ τυγχάνουσιν ἔχοντες τὰ αὐτὰ ὀνόματα, κύριοι, ὄχι μόνον εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον, εἰς ὃν ψηφοφοροῦσι. Καὶ ἐπὶ τοιούτων, κύριοι, ἐπιχειρημάτων ἐρειδόμενοι, ὑποστηρίζουσι τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, ἥτις οὐ μόνον προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἀλλ’ ὡς μὴ ἤρκει ἡ πρότασις αὕτη προσέθεσαν ὅτι εἰς τὸ κέντρον τοῦτο τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ διεπράττοντο ἔσχη κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐταὶ αἱ ἐνστάσεις, δὲν εἶναι μόνον ταῦτα τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα μᾶς φέρουσιν κατὰ τῶν καταλόγων τῆς πρωτευούσης. Εἰσὶν ἄκυροι οἱ κατάλογοι μᾶς λέγουσι, καὶ διότι δὲν ἐτηρήθη πάντοτε ἡ διάταξις τοῦ 9 ἄρθρου τοῦ βουλευτικοῦ νόμου, διότι πολλὰ ὀνόματα φαίνονται ἄνευ ἐπιθέτου ἢ ἄνευ τοῦ ὀνόματος τοῦ πατρός. Δὲν εἶναι ἀκαδημαϊκὸν βῆμα, κύριοι, τοῦτο ὅπως ἀναλύσωμεν τὰς περὶ ἀκυρότητος θεωρίας καὶ ἀποδείξωμεν ὅτι εἶναι ὅλως ἐπουσιώδεις αἱ παραλείψεις αὗται. Ἀλλὰ οἱ κύριοι, οἵτινες ὑποστηρίζουσιν τὰς ἰδέας αὐτὰς, οἵτινες φέρουσι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα, δὲν γινώσκουσιν ὅτι ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων σταματᾷ ὁ νόμος; Ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν ἀπαιτήσῃ ὁ νόμος, ὅταν ἡ πραγματοποίησις εἶναι ἀδύνατος, πῶς κατορθώνεται, κύριοι, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐπίθετον ἐκεῖνος ὅστις τὸ ἐπίθετόν του ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ ὀνόματος τοῦ πατρός; Γειτνιάζει ἡ ἐπαρχία μου μετὰ νομοῦ ἑτέρου Κράτους, μεθ’ οὗ μὲ συνδέει τὸ οἰκογενειακόν μου ὄνομα, νομοῦ, κύριοι, ἐξ οὗ ἐξῆλθον ἀληθῶς πατριῶται, οἵτινες εἰς τὰ ξένα συνάζοντες πλοῦτον ἐνθυμοῦνται πάντοτε τὴν Ἑλλάδα. Ἂν εὐτυχήσωμεν ἡμέραν τινὰ νὰ συμπεριλάβωμεν εἰς τὸ βασίλειόν μας τὸν νομὸν ἐκεῖνον, θὰ εἴπητε εἰς τὰ 9/10 τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ ἐκείνου, δὲν ἔχετε δικαίωμα ψήφου διότι ἐλάβετε τὸ ἐπίθετον ἐκ τοῦ ὀνόματος τοῦ πατρός; Τὰ 9/10, κύριοι, τοῦ νομοῦ ἐκείνου, ὃν γνωρίζω, φέρουσι τὸ ἐπίθετον ἐκ τοῦ ὀνόματος τοῦ πατρός· Γεώργιος Βασιλείου, Ἰωάννης Κωνσταντίνου, Ἀθανάσιος Ἰωάννου καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ καθὼς ὀρθῶς παρετήρησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔντιμοι προαγορεύσαντες, μήπως μόνον εἰς τὴν Ἀττικὴν, εἰς τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἀθηναίων παρετηρήθη ἡ ἐπουσιώδεις αὕτη παρατυπία, ἥτις οὔτε ἐπουσιώδης εἶναι, διότι ζητοῦν τὸ ἀδύνατον, ζητοῦν νὰ δώσωμεν ἐπίθετον εἰς ἐκείνους οἵτινες δὲν ἔχουν· καθὼς, λέγω, παρετήρησαν, μήπως μόνον εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἀθηναίων παρατηρεῖται τὸ ἀτόπημα τοῦτο; Καὶ ἐνῷ ἐπ’ αὐτοῦ ἐρείδεται ὁλόκληρος ἔνστασις καὶ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ζητεῖται, οὐχ ἧττον δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κολιάτσος ἢ ὁ ἀξιότιμος κ. Πετράκης, ὅταν ἠγόρευσαν, διὰ τὰς ἄλλας ταύτας ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχει ἄκυρος ἡ ἐκλογή, εἶναι ἔγκυρος, καίτοι ἡ παράλειψις τοῦ ἄρθρ. 9 τοῦ βουλευτικοῦ μας νόμου εἶναι, ὑπάρχει. Βλέπετε ὅτι τὰ τέσσαρα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ ἡ θεωρία τοῦ κ. Ζέζα καὶ ἡ στατιστικὴ τοῦ κυρίου Πονηροποπούλου καὶ ἡ πιστοποίησις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου, καὶ ἡ παράλειψις τῶν ἐπιθέτων ἢ τοῦ ὀνόματος τοῦ πατρός, βλέπετε ὅτι καὶ τὰ τέσσαρα ταῦτα ἐπιχειρήματα δὲν εἶναι σπουδαῖα, δὲν δύνανται νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος, καὶ νὰ καθιερώσωμεν ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι θέλουσι σαλεύσει τὰ θεμέλια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τῷ ὄντι, διὰ τῆς καθιερώσεως τῶν ἀρχῶν τούτων, τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν γνησίαν ἀντιπροσωπείαν· καὶ μὴ ἔχοντες γνησίαν ἀντιπροσωπείαν, οὐδέποτε θέλομεν ἔχει Κυβέρνησιν ἰσχυράν, καὶ μὴ ἔχοντες Κυβέρνησιν ἰσχυρὰν ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιζητῶμεν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος, σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καλὴν διοίκησιν καὶ καλὴν διαχείρισιν. Ἀπὸ τοῦ δήμου Ἀθηναίων μεταβαίνομεν εἰς τὸν δῆμον Κρωπίας καὶ πρὶν ἢ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τοῦ δήμου αὐτοῦ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὰς ἐνστάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου· ἡ ἔνστασις αὐτὴ ἀπησχόλησε πάντας καὶ ἐμὲ ἀπησχόλησε ἐπίσης περισσότερον, οὐχὶ διότι εἶναι βάσιμος, οὐχὶ διότι ἀνευρίσκει τις τὶ ἐν αὐτῇ πρὸς ὑποστήριξιν, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον ὅτι, ἐὰν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Ἀττικῆς ἕνεκα πλημμελοῦς καταρτισμοῦ τῶν καταλόγων, ἄδηλον εἶναι πότε ἡ πρωτεύουσα θὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῆς, πότε αἱ ἐκλογαὶ τῆς πρωτευούσης θὰ ἐπαναληφθῶσιν. Δὲν εἶναι, λέγω, μόνον ἡ ἔνστασις αὕτη, ἔχουσι καὶ ἑτέρας ἐνστάσεις· δύω διωρίσθησαν, λέγουσιν, σφαιριδιοδόται ὑπό τινος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, πλείονες τῶν πέντε εἰσήρχοντο καὶ ἐψηφοφόρουν, ἐνῷ ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει νὰ εἰσέρχωνται πλέον τῶν πέντε· παρευρίσκετο ἐν τῇ ἐκλογῇ ἄτομόν τι καὶ ἐτήρησε σημείωσιν τῶν ὀνομάτων τῶν ψηφοφορούντων· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν διενυκτέρευσεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅλας ταύτας τὰς ἐπουσιώδεις παρατυπίας, ὅλας αὐτὰς τὰς ἐλλείψεις τὰς παρουσιαζομένας εἰς ὅλας ἀδιακρίτως τὰς ἐκλογάς, εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα τοῦ κράτους, ἔφερον ὡς λόγον ἀκυρότητος καὶ σᾶς λέγουν, ἔλθετε νὰ ἀκυρώσητε. Διατί; διότι διὰ τῶν μεγαλειτέρων παρανομιῶν κατώρθωσεν ἡ συμπολίτευσις φαινομενικὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν. Εὐτυχῶς ὅμως, κύριοι, καὶ ἡ τιμιότης καὶ ὁ σεβασμός, τὸν ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὰ μέλη τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ αὐτὴ τέλος ἡ ὁμολογία τοῦ ἐνισταμένου των Καμπᾶ, τοῦ καὶ μόνου ἐνδιαφερομένου διὰ τὴν ἀκύρωσιν, μᾶς ἀπαλάττει πάσης ἀναπτύξεως τῶν ἐπουσιωδῶν αὐτῶν ἐνστάσεων, διότι καθὰ γινώσκετε ὁ κ. Καμπᾶς ἐνώπιον τοῦ τμήματος παρῃτήθη ὅλων τῶν ἐνστάσεων, ὁμολογήσας ὅτι ἡ ἐκλογὴ προέβη νομιμώτατα, καὶ περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν κατὰ τύπους ἔνστασιν, λέγων ὅτι ἄκυρος εἶναι ἡ ἐκλογή, διότι ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου μὴ ὁριστικοῦ ἕνεκα τῆς συντμήσεως τῶν προθεσμιῶν. Δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηνῶν σᾶς λέγουσιν νὰ ἀκυρώσητε καὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Κρωπίας. Καὶ διατί ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Κρωπίας; διότι κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ὁ τότε ὑποψήφιος καὶ σήμερον βουλευτὴς κ. Ῥάλλης ἔφερεν ἔνστασιν τὴν τετάρτην τῆς ἐκλογῆς ἡμέραν ὅτι καλπονόθευσις ἔλαβε χώραν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ. Ὁ κ. Ῥάλλης ἀπέσυρε τὴν ἔνστασιν καθόσον ἀπέβλεπεν ἑαυτόν. Ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς του δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ τὸ συμπέρασμα ὅτι καλπονόθευσις ἔγεινεν εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου κ. Φιλήμονος. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ υἱοθετεῖ τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Ῥάλλη. Ὁ κ. Φιλήμων οὐδὲν ἔφερε παράπονον κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ἐνῷ ἦτον ὁ μόνος ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ παραπονεθῇ. Τὰ δικαστήρια ἀπεφάνθησαν ὅτι καλπονόθευσις δὲν ἔλαβε χώραν· καὶ ἀπέναντι ὅλων τούτων ἔρχονται καὶ λέγουσι, καὶ καλπονόθευσις ἔλαβε χώραν καὶ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή· τὸ λέγομεν διότι τὸ λέγει ὁ κ. Ῥάλλης. Καὶ ἐνῷ παραδέχονται τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Ῥάλλη, δὲν παραδέχονται τὸ περιεχόμενον αὐτῆς. Ἢ παραδέχεσθε τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Ῥάλλη ὡς ἀληθῆ ἢ δὲν τὴν παραδέχεσθε· ἐὰν τὸ πρῶτον, τότε πρέπει νὰ παραδεχθῆτε καὶ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς, τουτέστιν ὅσα ὁ κ. Ῥάλλης διηγήθη καὶ ὅσα ἐν τῇ ἐνστάσει του περιλαμβάνονται. Θεωρεῖτε τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Ῥάλλη βάσιμον, ἀλλὰ δὲν παραδέχεσθε τὸ περιεχόμενον, καὶ ὑποστηρίζετε ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Κρωπίας, καὶ νὰ τὴν ἀκυρώσωμεν ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Φιλήμονα, ἀλλὰ καὶ καθόσον ἀφορᾷ καὶ τοὺς λοιποὺς ὑποψηφίους. Καὶ δὲν ἐνοήσατε, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Κολιάτσος, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐντὸς διλήμματος; Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω τι περὶ τοῦ ἑτέρου δήμου, τοῦ ὁποίου ἐπίσης προτείνεται ἡ ἀκύρωσις, τοῦ δήμου Ἀχαρνῶν. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τοῦ δήμου ἐκείνου, ὅστις παρέστησε τῷ ὄντι ἀσχημίαν, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν συνετέλεσε τὸ πεπολιτισμένον κοινὸν τῆς πρωτευούσης. Σύμφωνοι αἱ μερίδες ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τοῦ κ. Κωστῆ καὶ κ. Φιλήμονος εἰς τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν. Τῶν πραγμάτων οὕτως ἐχόντων, διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, ἰδίως τοῦ δήμου Ἀθηναίων, οὐδὲν ἄλλο πράττομεν εἰμὴ νὰ συντείνωμεν εἰς τὸν παράνομον καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἐκπέσωμεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν οἱαδήποτε ἐξουσία κατὰ τὰς πράξεις της. Διὰ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐνισχύομεν ἔτι μᾶλλον τοὺς βουλευτὰς, τοὺς ὁποίους θέλομεν ν’ ἀποκλείσωμεν, οἵτινες νέας θ’ ἀρυσθῶσι δυνάμεις εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ τόπου, ἕνεκα τῆς συμπαθείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἐφελκύσῃ ἡ ἀδικία, ἥτις εἰς αὐτοὺς γίνεται, καὶ ὁπόταν θὰ γείνῃ νέα ἐκλογὴ θὰ λάβωσι πολὺ περισσοτέρας ψήφους, καὶ νέα θὰ ἔχωμεν σχόλια περὶ τῆς σημασίας τῶν ψήφων τούτων, σχόλια, τὰ ὁποῖα πρὸ πάντων ἡ φρόνησις τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε νὰ προλάβῃ. Διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, οὐδὲν ἄλλο κατορθοῦμεν εἰμὴ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς ῥήσεις, τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος, ὅτι ἐν τῷ κέντρῳ τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ διαπράττονται αἴσχη κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ πολυτιμοτέρου δικαιώματος τοῦ λαοῦ, καὶ θὰ δώσωμεν αἰτίαν εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος νὰ εἴπωσιν καὶ πάλιν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐσμὲν ἀνάξιοι ἐλευθερίας. Οἱ ἐπιθυμοῦντες τ’ ἀναπόφευκτα ταῦτα ἀποτελέσματα ἂς φέρωσι μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ Κρωπίας, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὴν ψῆφόν των ἐκφέρωσιν ἂς ἐνθυμηθῶσι τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἐδώκαμεν, ὅτι θέλομεν κατὰ συνείδησιν ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν μας. Βουλευταί! ἂς μὴ μετατρέψωμεν τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν εἰς δικαστήριον ἱερᾶς ἐξετάσεως, τοῦ ὁποίου τὸ πρῶτον auto-da-fe θέλει εἶσθαι ἡ ἔξωσις τῶν ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφων μας.

§12ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ ἐκλογῆς πολυκρότου, ἐπὶ ἐκλογῆς, ἣν, ἐκ ζήλου ὑπερμέτρου ἀγόμενα διοικητικά τινα ὄργανα, παντοίους εἰργάσθησαν τρόπους ὅπως ὑψώσωσιν εἰς τὸ σημεῖον πολιτικοῦ ζητήματος, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἀποδίδω τοιοῦτον χαρακτῆρα εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐπιτελοῦντες κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην καθήκοντα δικαστῶν, ὀφείλομεν ν’ ἀπογυμνώσωμεν καὶ τὴν ἐκλογὴν ταύτην παντὸς πολιτικοῦ χαρακτῆρος, ἵνα μὴ, ἐπηρεαζόμενοι ἐν οὐ δέοντι ἐκ πολιτικῶν σκέψεων, ἐκτραπῶμεν τῆς οἰκείας ὁδοῦ. Προτάσσω δὲ τῆς ἐξετάσεως τῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς προτεινομένων ἐνστάσεων τὴν παρατήρησιν, ὅτι, κατά τε τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμου καὶ κατὰ τὰ παρὰ τοῖς κοινοβουλίοις τῆς πεφωτισμένης Εὐρώπης ἰσχύοντα κρίνοντες περὶ τῶν συνεπειῶν παραβιάσεώς τινος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δὲν κρίνομεν κατὰ κανόνας ἐκ ῥητῶν τοῦ νόμου διατάξεων προκύπτοντας, καθόσον οὐδεμία τῶν διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διατάσσεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος, ἀλλὰ κρίνομεν κατ’ ἰδίαν πεποίθησιν σχηματιζομένην ἐκ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τῆς σταθμίσεως τῶν ἐκλογικῶν γεγονότων καὶ περιστάσεων, κρίνομεν ὡς ἔνορκοι, καὶ οὐχὶ ὡς δικασταὶ τοῦ στενοῦ δικαίου, διότι οὕτω προσήκει εἰς κυριαρχικὸν σῶμα περὶ ἑαυτοῦ κρῖνον. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἡμῶν κρίσις, ἵνα ᾖ σεβαστὴ, πρέπει νὰ ᾖναι δικαία, εὐσυνείδητος, καὶ οὐχὶ προϊὸν αὐθαιρέτου θελήσεως ἢ πλαγίων σκέψεων. Φέρω ἤδη τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς περιορίζων αὐτὸν εἰς τὰς κυριωτέρας ἐκ τῶν κατὰ τῶν δήμων Ἀθηναίων, Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν προτεινομένων ἐνστάσεων. Ἄρχομαι δὲ ἀπὸ τῶν κατὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, οὐχὶ διότι εἰσὶν αὗται αἱ σπουδαιότεραι, ἀλλὰ διότι πολὺς περὶ αὐτῶν γίνεται λόγος καὶ πάταγος. Τῆς ἐκλογῆς δὲ ταύτης ζητεῖται, ὡς ἠκούσατε, ἡ ἀκύρωσις ἐπὶ τοῖς λόγοις, ὅτι ἡ ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων ψηφοφορία ἐγένετο κατὰ κατάλογον μὴ νομίμως συντεταγμένον καὶ κατὰ συνέπειαν ἄκυρον, καὶ ὅτι ἡ ψηφοφορία αὕτη ὑπῆρξε κατὰ μέγα μέρος εἰκονικὴ, δὶς καὶ τρὶς ἢ καὶ πλειστάκις ψηφοφορησάντων τῶν αὐτῶν προσώπων ὑπὸ διάφορα ὀνόματα. Αἱ ἐνστάσεις αὗται δὲν ἐπροτάθησαν κατὰ τὴν δίοδον τῆς ψηφοφορίας, οὔτε μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτῆς, οὔτε ἐντὸς τῶν πέντε ἡμερῶν τῆς νομίμου πρὸς τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεων προθεσμίας, ἀλλ’ ἀνεκαλύφθησαν τελευταίως, πολὺ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Συνόδου, καὶ ὡς μέγα ἐθεωρήθησαν εὕρημα. Οἱ Ἰταλοὶ προκειμένου περὶ βεβιασμένων πραγμάτων λέγουσι: si non é vero é ben trovato. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως οὔτε ἀληθῆ εἰσι τὰ προτεινόμενα, οὔτε ὡς ἐπιτυχὴς ἀνακάλυψις δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσι. Κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι συντάσσονται ὑπὸ ἐπιτροπῶν, ἐκδικάζονται παρ’ ἐπιτροπῶν, καὶ καταρτίζονται ὁριστικῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατ’ ἔφεσιν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων τῶν ἁρμοδίων πρωτοδικῶν· κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὁ ἅπαξ ὁριστικὸς κατασταθεὶς κατάλογος θεωρεῖται διαρκὴς καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἄλλας μεταβολὰς, εἰ μὴ τὰς ἐγγραφὰς καὶ διαγραφὰς, αἵτινες δύνανται νὰ λάβωσι χώραν κατὰ τὴν ἐτησίαν ἀναθεώρησιν αὐτοῦ. Ἄρα αἱ κατὰ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου Ἀθηναίων προτεινόμεναι ἐνστάσεις ἀναρμοδίως ἐνώπιον τοῦ σώματος τούτου ὑποβάλλονται, διότι, κατὰ τὰ προεκτεθέντα, περὶ τῶν καταλόγων ἀποφασίζουσιν ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως οὐ μόνον ἐπιτροπαὶ ἐκ δημοτικῶν συμβούλων καὶ ἐπισήμων δημοτῶν συγκροτούμεναι, ἀλλὰ καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ παρέχουσα τὴν ἀσφαλεστέραν ἐγγύησιν, ὅτι τὰ ἀναφυόμενα κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν καταλόγων ζητήματα λύονται καὶ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ κατὰ τὸν νόμον. Τὸ προτεινόμενον ὅτι ὁ δῆμος τῆς Πρωτευούσης τοῦ Βασιλείου τῶν Ἑλλήνων δὲν ἔχει βουλευτικὸν κατάλογον τακτικὸν, νομίμως συντεταγμένον καὶ γνήσιον, δὲν ἐπετρέπετο οὔτε νὰ προταθῇ κἂν, διότι ἀδικεῖ τοὺς προτείνοντας περισσότερον παντὸς ἄλλου, ἄλλως τε καὶ δὲν εἶναι καὶ ἀληθὲς, διότι κατὰ νόμον τὸ δεδικασμένον ἀποτελεῖ ἀλήθειαν καὶ οὐδεμία κατ’ αὐτοῦ ἐπιτρέπεται ἀνταπόδειξις. Ἀλλὰ κατὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι ὁ κατάλογος Ἀθηναίων εἶναι ὁριστικὸς, ἐνίσταται, διαμαρτύρεται ὁ εὐφυὴς φίλος μου κ. Ζέζας λέγων, ὅτι ὁ κατάλογος οὗτος ἔπαυσεν ὢν ὁριστικὸς ἀφ’ ἧς ἐπέστη ἡ ὥρα τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτοῦ, καὶ ὅτι δὲν κατέστη τοιοῦτος διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως, μὴ τηρηθεισῶν τῶν πρὸς τοῦτο νομίμων διατυπώσεων καὶ μὴ ἐκτυπωθέντος τοῦ νέου καταλόγου. Πλανᾶται ὁ ἐκ Τριφυλλίας βουλευτὴς, ἐὰν, ταῦτα λέγων, πιστεύῃ ὅτι ὀρθῶς καὶ κατὰ νόμον λέγει. Ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὡς καὶ ἁπάντων τῶν τοῦ Κράτους δήμων οἱ κατάλογοί εἰσιν ὁριστικοὶ ἀπὸ τοῦ 1865. Τοῦτο σαφῶς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λέγοντος «ὁ οὕτω ἅπαξ ὁριστικὸς κατασταθεὶς κατάλογος». Οἱ κατάλογοί εἰσι λοιπὸν ὁριστικοὶ καὶ ὡς διαρκεῖς θεωροῦνται ἀφ’ ἧς κατηρτίσθησαν. Ἀλλὰ πιθανῶς ἠθέλησεν ὁ ἐκ Τριφυλλίας Βουλευτὴς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὁ προκείμενος κατάλογος δὲν κατέστη ὁριστικὸς καθ’ ὃ μέρος ἀνεθεωρήθη, μὴ τηρηθεισῶν τῶν τῆς ἀναθεωρήσεως νομίμων διατυπώσεων. Ἡ οὕτω τροποποιηθεῖσα πρότασις τοῦ κ. Ζέζα ἄγει ἡμᾶς εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἑπομένων δύω ζητημάτων· 1) βεβαιωμένου ὄντος, ἀποδεδειγμένου ὄντος, ὅτι ἐγένετο ἀναθεώρησις τοῦ ἐν λόγῳ καταλόγου, εἶναι ἁρμοδία ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν καλῶς αὕτη ἐγένετο; 2) καὶ ἐν τῇ περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ πρῶτον ζήτημα ἤθελε λυθῆ καταφατικῶς, ἐτηρήθησαν ἢ δὲν ἐτηρήθησαν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν αἱ νόμιμοι διατυπώσεις; Ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἐκ τῶν ζητημάτων τούτων λύεται ἀρνητικῶς, δι’ οὓς λόγους ἀρνητικῶς, κατὰ τὰ προεκτεθέντα, λύεται τὸ αὐτὸ ζήτημα ὡς πρὸς αὐτοὺς τοὺς ὁριστικοὺς καὶ διαρκεῖς καταλόγους. Ἡ κατὰ τὸ 16 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου συγκροτουμένη ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 8 σχηματιζομένης ἑτέρας ἐπιτροπῆς, ἐξετάζουσα συγχρόνως ἂν κατὰ τύπους ἐσχηματίσθη αὕτη καὶ ἐννόμως ἐνήργησε, τὸ δὲ δικαστήριον τῶν πρωτοδικῶν, δικάζον κατ’ ἔφεσιν, ἀποφασίζει ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως περὶ ὅλων ὅσα ἀνάγονται εἴς τε τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων. Ἡ δὲ Βουλὴ ὀφείλει κατὰ νόμον νὰ παραδεχθῇ τὰ πάντα ὡς καλῶς ἔχοντα, ἅμα ὑποβάλλωνται αὐτῇ ἔγγραφα κατὰ ἐξωτερικοὺς τύπους νομίμως συντεταγμένα καὶ ἀποδεικνύοντα, ὅτι ἐξετελέσθησαν τὰ ὡς ἄνωθεν παρὰ τοῦ νόμου διατασσόμενα. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως, παραδεχόμενοι πρὸς στιγμὴν, χάριν τοῦ φίλου μου κ. Ζέζα, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου. Λυποῦμαι εὑρισκόμενος εἰς ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ζέζας ἐπλανήθη καὶ εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου σκέψεις του. Ἡ προθεσμία τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀναθεωρήσεως δὲν εἶναι κατὰ τὸν νόμον ἀνατρεπτική· ὥστε ἡ μὴ ἀρξαμένη ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου ε. ε. ἀναθεώρησις ἠδύνατο νὰ ἐπιχειρισθῇ βραδύτερον. Ἡ προθεσμία ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τασσομένη, ὡς προαιρετικὴ, ἠδύνατο νὰ συντμηθῇ, χωρὶς νὰ προκύψουν ἐκ τούτου βάσιμοι λόγοι ἀκυρότητος. Ἡ περὶ προθεσμίας οὐσιώδης διάταξις τοῦ δεκάτου ἄρθρου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀκριβῶς ἐτηρήθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Προσφυγαὶ εἰς τὸ πρωτοδικεῖον ἐγένοντο. Τὸ δικαστήριον τοῦτο ἐξέδοτο τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἀπόφασίν του. Ὁ δὲ οὕτω ἀναθεωρηθεὶς κατάλογος εὑρέθη πρὸς μεγίστην τοῦ φίλου κ. Ζέζα ἔκπληξιν τετυπωμένος τὴν 21 Ἰουνίου. Ἀλλά, προσθέτουσι — δεινὸν τὸ παρακολουθεῖν καὶ ἀνασκευάζειν λεπτοτάτας νεωτάτης ἀνακαλύψεως παρατηρήσεις — ἀλλὰ, λέγουσι, παρεβιάσθη ἡ οὐσιώδης διάταξις τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἡ ὁρίζουσα ὅτι ὁ κατάλογος τυποῦται ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν. Βεβαίως δὲν σπουδάζουσιν οἱ ταῦτα λέγοντες. Τίνος ἕνεκα δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς οὐσιώδης παρατυπία ὅτι ὁ κατάλογος ἐξετέθη οὐχὶ ἐντὸς 20 ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας; Εἶναι οὐσιώδης, διότι οἱ ἐγγραφέντες εἰς τὸν κατάλογον δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς ὁριστικῆς ἐγγραφῆς των, ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐξασκήσωσι τὸ πολύτιμον αὐτῶν δικαίωμα; Ἀλλὰ 19 μόνον νέα πρόσωπα ἐνεγράφησαν, οὐδεὶς δ’ ἐκ τούτων ἐμφανισθεὶς ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπεκρούσθη, μὴ ἔχων δ’ ἀνὰ χεῖρας τὸν κατάλογον δὲν ἠδυνήθη νὰ προστατεύσῃ τὰ ἑαυτοῦ δικαιώματα. Εἶναι οὐσιώδης, διότι οἱ διαγραφέντες δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὁριστικῆς ἐγγραφῆς των; Ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ ἐκλογέων καὶ ἐκλογῆς! Ὑφ’ ὁποιανδήποτε λοιπὸν καὶ ἐὰν ἐξετασθῇ ἡ ἐν λόγῳ διάταξις ἔποψιν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς οὐσιώδης· κατὰ δὲ τὰς γενικὰς τοῦ δικαίου ἀρχὰς, διάταξίς τις τότε μόνον παραβιαζομένη ἐπιφέρει ἀκύρωσιν, ὅταν ἢ διατάσσεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος ἢ δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς οὐσιώδης. Δὲν ἐτελείωσα εἰσέτι ἀναιρῶν τὰς σκέψεις, αἵτινες ἤγαγον πολλοὺς ἐξ ἡμῶν εἰς ἐσφαλμένα κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην συμπεράσματα. Ἐπιφέρουσιν ἐπὶ τέλους, ὅτι ὁ κατάλογος τῶν Ἀθηναίων εἶναι ἄκυρος, διότι διεγράφησαν ἐξ αὐτοῦ περὶ τὰ 510 πρόσωπα ὡς εἰκονικὰ, χωρὶς ἐντούτοις νὰ εἰδοποιηθῶσι τὰ πρόσωπα ταῦτα περὶ τῆς διαγραφῆς των. Ὁ ἐκ Τριφυλλίας βουλευτὴς, ἰσχυριζόμενος ὅτι τοιαύτην ἔχει τὴν ἔννοιαν τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἰσχυρίζεται ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ὅτι ἡ Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἐπεψήφισε διάταξιν παράλογον. Ἀλλ’ ἡσύχει, φίλε κ. Ζέζα, καθ’ ὅσον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐκείνη, τῆς ὁποίας ἀπετέλουν μέρος, σώζεται τῆς τοιαύτης κατηγορίας διὰ τῆς ἁπλῆς παρατηρήσεως, ὅτι τὸ ἐδάφιον βʹ. τοῦ εἰρημένου ἄρθρου ἐφαρμόζεται εἰς τὰ ὕπαρξιν ἔχοντα πρόσωπα καὶ οὐχὶ εἰς τὰς σκιὰς τῶν τεθνεώτων, ἢ καὶ τὰ ταύταις ὅμοια εἰκονικὰ πρόσωπα. Μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἑτέρου ζητήματος, τοῦ περὶ εἰκονικότητος τῆς ψηφοφορίας. Κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 14 καὶ 51 του ἐκλογικοῦ νόμου, πᾶσα τὴν ταυτότητα τῶν ψηφοφόρων ἀφορῶσα ἔνστασις προτείνεται ἐνώπιον τῆς τὴν ψηφοφορίαν ἐφορευούσης Ἐπιτροπῆς, ἥτις καὶ λύει προσωρινῶς πάντα τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἀναφυόμενα ζητήματα. Ἄρα αἱ τὴν ταυτότητα ἀφορῶσαι ἐνστάσεις, ὡς ἤδη κατὰ πρῶτον προτεινόμεναι, εἰσὶν ἀπαράδεκτοι. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύει ἐκλογικὸν νόμον, τὸν παραδεχόμενον τὸ σύστημα τῆς σχετικῆς πλειονοψηφίας, τὸν ἀποξενοῦντα τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀφ’ ὅλων τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν, τὸν καθιεροῦντα τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποψηφιότητος καὶ ἀναθέτοντα τὴν διεξαγωγὴν τῆς ψηφοφορίας εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τοὺς ὑποψηφίους ἢ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν, πᾶν ὅ,τι ἀφορῶν τὴν ψηφοφορίαν δὲν ἐπροτάθη ἐνώπιον τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, δὲν δύναται νὰ προταθῇ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τούτου, διότι ὁ ἐν λόγῳ νόμος μόνον εἰς τοὺς ἐπιμελεῖς, εἰς τοὺς ἐγρηγορότας παρέχει δικαιώματα. Κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν τηρουμένων τῶν ἐκλογικῶν διατυπώσεων ἑκατὸν μόνον ἢ καὶ ὀλιγώτεροι ἐκλογεῖς προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων, οἱ ἐκ τούτων πλειονοψηφήσαντές εἰσιν οἱ νόμιμοι τῆς ἐπαρχίας βουλευταί· ἐὰν δὲ χιλιάδες ἐκ τῶν ἀποσχόντων ψηφοφόρων προσέλθωσι μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς ἐνώπιον τοῦ Σώματος τούτου ζητοῦντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς τοιαύτης ἐκλογῆς, ὡς κατόπιν ἑορτῆς προσερχόμενοι, δὲν πρέπει νὰ εἰσακουσθῶσι κατὰ τὸν νόμον. Ἐάν, ὑπαρχούσης καθολικῆς ψηφοφορίας, παραδεχθῆτε κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναθεωρεῖν τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἢ ἐξετάζειν ὁπωσδήποτε τὰ κατὰ τῶν καταλόγων ἐξ ὑστεροβουλίας προτεινόμενα, ῥίπτετε τὴν Βουλὴν εἰς δαίδαλον ἀδιέξοδον, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ ἐὰν ἐξέλθητε οὐδέποτε θὰ ἐξέλθητε μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξεπληρώσατε τὸ καθῆκον ὑμῶν, ἀποδίδοντες δικαιοσύνην. Ἐν Γαλλίᾳ, καὶ καθ’ ὃν χρόνον τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου ἦτο λίαν περιωρισμένον, ἀπὸ μὲν τοῦ 1817 μέχρι τοῦ 1820 ἴσχυσεν ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναρμοδιότητος τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τοῦ 1820 μέχρι τοῦ 1842 ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίθετος ἀρχή, μετὰ δισταγμοῦ ὅμως πάντοτε ἐφαρμοζομένη· ἀπὸ δὲ τῆς ἐποχῆς ταύτης καὶ ἐντεῦθεν καθιερώθη σχεδὸν σταθερῶς ἡ τῆς ἀναρμοδιότητος ἀρχή, ἡ μόνη ὀρθή, ἡ μόνη πρακτική. Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων, ὀρθῶς, φρονῶ, εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ δήμου Ἀθηνῶν ἐνστάσεων, ὅτι τὰ κατὰ τοῦ δήμου τούτου προτεινόμενα δὲν εἶναι ἀληθῆ, οὔτε ὡς ἐπιτυχὴς ἀνακάλυψις δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν. Στρέφω ἤδη τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν. Κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ πρώτου τῶν δήμων τούτων προτείνεται ἡ ἔνστασις, ὅτι ἐγένετο ἐν αὐτῷ καλπονόθευσις εἰς τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου κ. Φιλήμονος. Ἡ ἔνστασις αὕτη ἐπροτάθη κατὰ πρῶτον ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Ῥάλλη, συνομολογεῖται ἤδη ὑπὸ τοῦ ἐπιλαχόντος κ. Καμπᾶ, καὶ δύναται πλέον νὰ θεωρηθῇ ὡς πανθομολογουμένη ἀλήθεια. Ἄλλως τε καὶ εἰς τὸ αὐτὸ τῆς καλπονοθεύσεως συμπέρασμα φθάνομεν, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ κατὰ τὸν δῆμον τοῦτον ἀποτελέσματα τῆς ψηφοφορίας, συγκρίνωμεν αὐτὰ πρὸς τὰ ἐκ τῶν ἄλλων δήμων ἀποτελέσματα καὶ φέρωμεν ἐπ’ αὐτῶν κρίσιν δικαίαν, ἀμερόληπτον καὶ κατὰ συνείδησιν. Μεγάλην εἶπεν ὁ μέγας τῶν νεωτέρων χρόνων διπλωμάτης ἀλήθειαν, εἰπὼν ὅτι ὁ ὑπέρτερος ζῆλος τῶν ὀργάνων ἐξουσίας τινὸς βλάπτει μᾶλλον ἢ ὠφελεῖ. Καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ τὸ ἔγκλημα τοῦτο τῆς καλπονοθεύσεως διαπράξαντες πικρὰν βεβαίως θὰ αἰσθάνωνται ἤδη μεταμέλειαν βλέποντες, ὅτι ὁ ὑπέρμετρος αὐτῶν ζῆλος ἔπλασε ζήτημα, ὅπερ φέρει ὁλόκληρον τῆς πατρίδος τὴν ἀντιπροσωπείαν εἰς δύσκολον θέσιν. Περὶ δὲ τῆς ἀνιέρου καὶ δολοφόνου πράξεως τῆς λαβούσης χώραν εἰς τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν οὐδένα ποιῶ λόγον ἀρκούμενος εἰς τὴν πάνδημον καταδίκην, ἧς δικαίως αὕτη ἔτυχε· καὶ ἀποστρέφων ἀπ’ αὐτῆς τὸ πρόσωπον κηρύττω ἄκυρον, τῆς πράξεως ταύτης ἕνεκεν, τὴν ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐκλογήν, καὶ παραδίδω τὸν αὐτουργὸν τῆς εἰρημένης πράξεως εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς συνειδήσεώς του, τὴν κοινὴν περιφρόνησιν καὶ τὴν αὐστηρότητα τῶν νόμων! Τίς πταίει! Ἤχθη, κύριοι, ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου καὶ τὸ μέγα τοῦτο τῆς ἡμέρας ζήτημα. Τίς πταίει! Ἐπὶ τοῦ προκειμένου; ἡ ἀθεμιτουργὸς χεὶρ τῆς Κρωπίας, ἡ βέβηλος χεὶρ τῶν Ἀχαρνῶν, ὁ ὑπέρμετρος ζῆλος τῶν ψευδαφοσιωμένων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Τίς πταίει! Ἐν γένει; ὁ παρανομῶν ὑπάλληλος, ὁ ἀθετῶν τὸν ὅρκον του στρατιώτης, ὁ πρὸς τοὺς νόμους ἀσεβῶν πολίτης, ὁ εἰκονικοὺς καταλόγους συντάσσων δήμαρχος, ὁ τὴν καλπονόθευσιν προκαλῶν ἢ ἀποδεχόμενος πολιτευόμενος. Τίς πταίει! Εἰς ὑψηλότερον κύκλον; ἡμεῖς οἱ τὴν διάλυσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀποδεχθέντες ἄνευ προϋπολογισμοῦ καὶ ἄνευ περὶ ἀφομοιώσεως νόμου. Ἐγὼ ὁ κατὰ τὸ 1867 τὴν ἐξουσίαν ἀποδεχθείς, καί τοι δὲν ἤμην τότε βουλευτής. Ἡμεῖς οἱ ἄνευ λόγου τὴν Βουλὴν τοῦ 1867 διαλύσαντες. Ἡμεῖς συνεννοηθέντες, συναντηθέντες ἢ συμμαχήσαντες ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς ψευδονομιμότητος καὶ ἀγαγόντες οὕτω τὰ τῆς πολιτείας πράγματα εἰς τὸ σημεῖον τοῦ νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ 1869, τῶν βουλευτῶν χειροκροτούντων. Ἡμεῖς οἱ δυστυχῶς διαλύσαντες καὶ πάλιν ἄνευ λόγου εὐλόγου τὴν Βουλὴν τοῦ 1872. Ἡμεῖς οἱ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Λομβάρδου καὶ ἐν τῷ προσώπῳ αὐτῷ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου προγράψαντες! Εἷς καὶ μόνος δὲν πταίει, διότι δὲν δύναται νὰ πταίσῃ, ἡμῶν πάντοτε ὑπευθύνων ὄντων διὰ πᾶν κυβερνητικὸν πταῖσμα. Συμπεραίνων δὲ τὸν λόγον ὑποβάλλω εὐσεβάστως εἰς τὴν κρίσιν τοῦ σώματος τούτου τὴν ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς ἐμὴν γνώμην. Αἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηνῶν προτεινόμεναι ἐνστάσεις εἰσὶ γελοιωδέστεραι ἡ μία μᾶλλον τῆς ἄλλης· ὥστε ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἐπικυρωτέα. Αἱ τῶν δήμων Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν εἰσιν ἀκυρωτέαι, ἡ μὲν διὰ τὴν πρᾶξιν τῆς καλπονοθεύσεως, ἡ δὲ διὰ τὴν τῆς ἀνατροπῆς τοῦ ἀβακίου. Ἐὰν δὲ πειθώμεθα τοῖς κειμένοις νόμοις καὶ πιστοὶ εἰς τοὺς ὅρκους ἡμῶν μένωμεν, ὀφείλομεν ἀκυροῦντες τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν νὰ διατάξωμεν τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς ὡς πρὸς ὅλους τοὺς ὑποψηφίους, τῆς τύχης ὅλων τούτων ἐκ τῆς ἀκυρώσεως ταύτης ἐπηρεαζομένης. Πρὸς δὲ τοὺς ἐπιζητοῦντας τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐκλογῆς, ἕνεκεν μὴ ἐκφραζομένης ἀλλ’ ὑποδεικνυομένης πολιτικῆς δῆθεν ἀνάγκης, λέγω μετὰ λύπης ἀφάτου, μετὰ συντριβῆς καρδίας ἀλλὰ καὶ μετὰ παῤῥησίας: Μίαν καὶ μόνην παραδέχονται τό τε ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία αὐτοῦ ὡς ὑφισταμένην ἀνάγκην ὄντως ἐθνικὴν, ὄντως πολιτικὴν, τὴν ἀνάγκην τῆς ἀκριβοῦς καὶ εἰλικρινοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ τε θεμελιώδους καὶ τῶν λοιπῶν νόμων τοῦ Κράτους. Θὰ μείνωμεν πιστοὶ εἰς τοὺς ὅρκους μας, διότι ἐν τούτῳ κεῖται ἡ σωτηρία ὅλων. Ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία δὲν γίνεται ὄργανον προγραφῶν, οὐδὲ μετασχηματίζεται εἰς ἱεροδικαστήριον. Ἡ Ἑλλὰς οὐδένα δυνατὸν νὰ διατρέξῃ κίνδυνον ἀμυνομένη ἐντὸς τοῦ νόμου ὑπὲρ τῶν δι’ ὅρκων κυρωθέντων νόμων αὐτῆς καὶ τοῦ κράτους αὐτῶν.

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Νὰ μὲ ἐγγράψητε παρακαλῶ.

§14Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς, κύριοι, ἐξέφρασα τὴν λύπην μου, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς ἐχαρακτήρισάν τινες ὡς ζήτημα πολιτικόν. Εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι συγκεκροτημένη καὶ ἑπομένως οὔτε ζητήματα πολιτικὰ δύνανται νὰ τεθῶσιν· εἶπον ὅτι οὐδεὶς λόγος πολιτικῆς ἀνάγκης ὑπηγόρευσε τὰς περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐν λόγῳ ἐκλογῆς σκέψεις, ἀλλ’ οἱ ὑποστηρίξαντες τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἐστηρίχθησαν εἰς ἰδίας πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἤντλησαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐκλογήν. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, κύριοι, σήμερον, διότι θεωρῶ ὅτι εἰσὶν ἱκανὰ ὅσα ἐῤῥέθησαν ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ ἑπομένως ὅτι εἰσὶν ἤδη ἐσχηματισμέναι αἱ πεποιθήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ φέρωσι τὴν ψῆφόν των ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς· ἀλλὰ διότι χθὲς ἐῤῥέθησαν ὑπὸ ἀξιοτίμων βουλευτῶν τινα, τὰ ὁποῖα ἀποκαθιστοῦν τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξηνέγκομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς παραδοξολογίας, διότι δὲ καὶ σήμερον ἐῤῥέθη ὅτι ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς ἐπιδιώκεται λόγῳ πολιτικῆς ἀνάγκης, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα εἴπω ὀλίγα τινά. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰς παραδοξολογίας, τὰς ὁποίας μᾶς ἀποδίδουν, σᾶς ἀπέδειξα ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ κανὼν, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς χθὲς ἔθηκεν, ὅτι προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῶν ὁ ἐνάγων βαρεῖται ταῖς ἀποδείξεσιν. Ὑπέλαβεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι ὁ ἐνιστάμενος κατά τινος ἐκλογῆς εἶναι ἐνάγων, ὑπέλαβεν, ὅτι ὁ ἐνιστάμενος κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ὁ κατήγορος· εἶπε κατὰ συνέπειαν, σεῖς ἐνάγοντες, σεῖς κατήγοροι, ὀφείλετε νὰ φέρητε τὰς ἀποδείξεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ζητῆτε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· σᾶς εἶπε, πῶς θὰ ὑποχρεώσητε ἐμὲ νὰ φέρω τὰς ἀποδείξεις τῆς ἀθωότητός μου; Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, ἔλαβεν ἓν ἀξίωμα δικαστικὸν, ἕνα κανόνα τοῦ δικαίου ὡς κανόνα ἐφαρμοζόμενον ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἐπὶ τούτου μᾶς παρέστησε γελοίους, παραδοξολογοῦντας, παραλογιζομένους. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω. Ἰδοὺ εἷς συγγραφεὺς ἀξιόλογος ὁ Batbie, ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐν Γαλλίᾳ τῷ 1872, ἐν τῷ συγγράμματί του Droit poublic et administratif, τόμ. 4, σελ. 186, τί ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἀναφέρει· «ἰσχύει ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ὁ κανὼν, καθ’ ὃν ὁ ἐνάγων βαρεῖται ταῖς ἀποδείξεσι; ποσῶς. Ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ὁ παριστάμενος ὡς ἐντολοδόχος τῶν ἐκλογέων ὀφείλει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι πραγματικῶς ἔλαβε τὴν ἐντολὴν καὶ ὅταν ὁ ἐκλεχθεὶς δὲν δύναται ν’ ἀποδείξῃ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς του τότε ἡ ἐκλογὴ πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ, ὅπως διὰ νέας ἐκδηλωθῇ πληρέστερον καὶ ἀναμφισβητήτως ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων, ἰδοὺ ἡ μόνη ἀρχὴ, ἣν πρέπει νὰ ἀκολουθῶμεν.» Δὲν παραδοξολογοῦμεν λοιπὸν, κύριοι, ἡμεῖς, οἵτινες ἄλλως τε δὲν ὑπεχρεώσαμεν τοὺς βουλευτὰς νὰ φέρωσιν ἀποδείξεις κατὰ τῶν ἐνστάσεων, ἀλλ’ αὐτοὶ οὗτοι ἀνέλαβον νὰ πράξωσι τοῦτο καὶ δὲν τὸ κατώρθωσαν. Ἡμεῖς ἐπεζητήσαμεν ὅθεν ἔδει τὰς ἀποδείξεις, διὰ νὰ φωτισθῶμεν· ἐζητήσαμεν ἀποδείξεις ἀπὸ τὸν κ. Δήμαρχον, ἀλλ’ οὗτος διέφυγε νὰ δώσῃ ταύτας, εἰπὼν ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι δυσχερὲς, ὅτι τῷ εἶναι ἀδύνατον! ν’ ἀποκαλύψῃ ποῖοι εἶναι ἑτεροδημόται καὶ ποῖοι δημόται ἐκ τοῦ καταλόγου τούτου, προσθεὶς ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν αὐτοχθόνων δημοτῶν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ δημοτολόγιον! Καὶ ὅταν, κύριοι, ἐπαρουσιάσθη τὸ πρόσκομα τοῦτο, τότε κατεφύγαμεν εἰς ἄλλην ἁρμοδίαν ἀρχὴν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα ν’ ἀντλήσωμεν ἀποδείξεις ἐὰν πράγματι οἱ ἐν λόγῳ φαινόμενοι ὡς ψηφοφορήσαντες εἰσὶν ἐκλογεῖς· τὰ δὲ περὶ τούτου ἱκανῶς ἀνεπτύχθησαν, ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο ἕκαστος ἤδη ἔχει ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησίν του, ἥτις δὲν δύναται νὰ ᾖναι διάφορος τῆς γενικῆς πεποιθήσεως, ὅτι ἐν Ἀθήναις ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἓν παιγνίδιον εἰκονικότητος. Ἀμφισβητῶ δὲ ἐπίσης, κύριοι, καὶ πρὸς τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας τὴν ἰδέαν περὶ τοῦ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς ὅλα τὰ στάδια τὰ ἐκλογικά. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ νόμος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ λύῃ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ παρουσιαζόμενα εἰς τὴν ἐκλογήν. Ὁ νόμος εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔδωκε πολλὰ, πλεῖστα δικαιώματα· ἀλλ’ ἆραγε τοῦτο μᾶς κωλύει νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐξέτασιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς; ὄχι. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦνται τὴν τελεσιδικίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καταλόγους, στηριζόμενοι εἰς τὸ ὅτι εἰς τελευταῖον βαθμὸν δικάζουν τὰ δικαστήρια. Καὶ ἐνταῦθα, κύριοι, ἔχομεν προηγούμενα ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα δὲν διέφυγον τὴν ὀξυδέρκειαν τοῦ ἐκ Μεσσήνης βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν νομολογίαν καὶ τὰς ξένας γνώμας καὶ ἐστηρίχθη μόνον εἰς τὸν ἡμέτερον νόμον. Ἀπεμακρύνθη τῶν περὶ τούτου ἐπιχειρημάτων τῶν πρὸ αὐτοῦ ἀγορευσάντων· διατί; διότι καὶ ὁ Κορμενὲν καὶ ὁ Rossi, ὁ μὲν ἐν τόμῳ 2, σελ. 169–171, ὁ δὲ ἐν τόμῳ 3, σελ. 450 –453, ἐξετάζοντες τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀνομολογοῦν ὅτι δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστος ὁ κανὼν τῆς ὁριστικότητος τῶν βουλευτικῶν καταλόγων μὲ τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς κυριαρχίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι ὁ τελευταῖος καὶ ἀπόλυτος κριτὴς καὶ κυρίαρχος τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Σᾶς προσθέτω δὲ ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τὸ ἡμέτερον Κοινοβούλιον συνηγορεῖ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ κατὰ τῶν ἀντιδοξούντων, διότι καὶ ἄλλοτε εἰσέδυσε τὸ Κοινοβούλιον εἰς τὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων καὶ ἀπέβαλε ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου ἐκλεχθέντας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, καίτοι τοῦτο τελεσιδίκως ἀναγνωρισμένον διὰ τῶν βουλευτικῶν καταλόγων.

§15ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Οἱ ὁριστικοὶ περιέχουν τοὺς ἐκλογεῖς τοὺς ὑπεράνω τοῦ 21 ἔτους.

§16Α. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σημειοῦνται μόνον οἱ ἔχοντες δικαίωμα ψήφου ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἡλικία ἑκάστου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐξέτασιν πολιτικοῦ ζητήματος, δὲν πρόκειται ὑμεῖς ν’ ἀποφανθῆτε εἰμὴ τοῦτο μόνον: ἐτηρήθησαν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ βουλευτικοῦ καταλόγου αἱ νόμιμοι καὶ ἀναγκαῖα προθεσμίαι; Ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς ὡς πρὸς τοὺς δήμους Ἀθηναίων, Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν ἐγένετο νομίμως ἢ οὔ; Ταῦτα καὶ μόνον θὰ λύσητε.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Εἶναι ἄλλος;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ Σπήλιος Ἀντωνόπουλος.

§19Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ ἐν γένει τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς συνεζητήθη μέχρι τοῦδε ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, ὥστε πολλὰ ὀλίγα ὑπολείπονται εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν εἶχον ἐννοήσει τί ἐζήτει τὸ τμῆμα, ἢ μᾶλλον ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος τῆς Βουλῆς, τί ἐζήτουν οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντες. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐνόησα ἂν ὁ κατάλογος ἐκλαμβάνεται ὁριστικὸς καὶ διαρκὴς ἢ ὄχι, διότι εἰς μυρίας πρὸς ἀλλήλους ἦλθον ἀντιφάσεις οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντες. Ἀφ’ ἑνὸς ἐκήρυξαν οὗτοι τὸν κατάλογον ὁριστικὸν, ἀπρόσβλητον καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν προσέβαλον, εἰπόντες ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησίν του. Πόθεν δὲ ἤντλησεν τὸ δικαίωμα τοῦτο; ἐκ τῆς κυριαρχίας τῆς Βουλῆς. Πρῶτον, κύριοι βουλευταὶ, σεῖς οἱ ἀγορεύσαντες περὶ κυριαρχίας ἔπρεπε νὰ ἐννοήσητε κάλλιστα ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον ἔχει ἡ Βουλὴ δικαίωμα. Ἀπόλυτον δικαίωμα ἐπὶ τῆς γῆς οὐδὲν ὑπάρχει, καὶ ὅλα εἶναι περιωρισμένα. Μόνον οἱ ἀπόλυτοι δεσπόται ἀνεγνώρισαν τοιαύτην, ἀλλ’ ὅταν οὗτοι ἀνεγνώρισαν ἀπόλυτον κυριαρχίαν εἰς τὸν λαὸν, ἐπεκαλέσθησαν ταύτην ἵνα ἐπ’ ὀνόματί της τὸν τυραννήσουν. Ἡ Συνέλευσις, κύριοι, ἡ ὁποία εἶχεν ἀφορμὰς νὰ σκεφθῇ σπουδαίως ἐπὶ τούτου, ἐσκέφθη ἄλλως πως· αἱ περὶ καταλόγου διατάξεις, τὰς ὁποίας ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις, δὲν ἐγένοντο ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, δὲν ὑπηγορεύθησαν ἀπὸ πνεῦμα τυχαῖον, εἶχον σκοπὸν σπουδαῖον. Ἠθέλησεν ἡ Συνέλευσις νὰ περιορίσῃ δι’ αὐτῶν οὐ μόνον τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ καὶ τὴν νομοθετικὴν, ἠθέλησε νὰ ἑδραιώσῃ τὴν ἐλευθερίαν ἐπὶ ἑδραίων βάσεων καὶ ἕνεκα τούτου ἐμερίμνησε μεγάλως περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ πρώτου στοιχείου τῆς καλῆς πολιτείας, τῆς ὁποίας οὐσιωδέστατον μέρος ὑπάρχει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία· ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου καλουμένων εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ἵνα τὴν ἐξακρίβωσιν καὶ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογέως δώσῃ εἰς ἀρχὴν ὅλως διόλου ἀνεξάρτητον, μὴ ἐνδιαφερομένην ὡς ἐκ τῆς θέσεώς της οὔτε ὑπὲρ τῆς νομοθετικῆς, οὔτε ὑπὲρ τῆς ἐκτελεστικῆς, ὡς ἀρχὴν, ἔχουσαν τὰ προσόντα ταῦτα, εὗρεν ὀρθῶς τὴν δικαστικήν. Ἡ δικαστικὴ λοιπὸν ἀρχὴ, ἐν τῇ ἀποκλειστικῇ ἁρμοδιότητί της, ἦλθεν, ἐδίκασεν, ἀποφάσισεν, ὥρισε τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκ τοῦ νόμου δικαίωμα διὰ νὰ δώσουν ψῆφον. Οὐδεὶς ἑπομένως δύναται νὰ ἔλθῃ νὰ ἀφαιρέσῃ δικαίωμα τοιοῦτον, διότι ἀρκεῖ ἡ ἁπλῆ ἐν τῷ ὁριστικῷ καταλόγῳ ἐγγραφὴ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως. Ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα δυνάμει τῆς ἐγγραφῆς του καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τοῦ τὸ ἀφαιρέσῃ. Δὲν εἶναι, κύριοι, τοιαύτη μόνον ἡ νομολογία τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν καλωσύνην νὰ ἀναπτύξωσιν οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ Ἀττικῆς· καὶ ἄλλα ἀκόμη σώματα ἐπίσης σπουδαῖα, ἐπίσης ἐνδιαφερόμενα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, τοιαύτην ἔδωκαν ἐξήγησιν. Ἔχομεν, κύριοι, ἐπίσης ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας τῆς Γαλλίας, ἀποφάσεις ἐκδοθείσας μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1831· αἱ ἀποφάσεις αὗται, ἐκδοθεῖσαι τὴν 20 Μαΐου τοῦ ἔτους 1834, τὴν 27 Αὐγούστου 1840 καὶ τὴν 27 Αὐγούστου 1853, ἀνεγνώρισαν ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ βάλῃ χεῖρα ἐπὶ τοῦ καταλόγου, ὅστις ἐκηρύχθη ἐντὸς τοῦ νόμου ὁριστικὸς ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου. Τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἅπαξ ἀπέκτησέ τις ἐν τῷ Κράτει, ἀπαιτεῖται νὰ προηγηθῶσι διάφοραι αἰτίαι, τόσαι διαδικασίαι ἵνα τὸ ἀφαιρέσωσιν. Ἐκ τούτου ἕπεται ὅτι, ὡς καὶ ὁ νόμος μας ἀναγνωρίζει, οἱ ὁριστικοὶ κατάλογοι ὑπάρχουν διαρκεῖς, καὶ οἱ ἅπαξ ἐγγραφέντες ἐν αὐτοῖς δὲν δύνανται νὰ διαγραφῶσιν εἰμὴ μετὰ προηγουμένην διαδικασίαν ἐπὶ ἐνστάσεων, κοινοποιήσεων καὶ τὰ τοιαῦτα. Δὲν ἕπεται δὲ ἐκ τούτων ὅτι εἶναι διαρκεῖς μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ ἔτος διὰ τὸ ὁποῖον γίνονται, ἀλλὰ δι’ ὅλα τὰ ἔτη ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπέλθουν μεταβολαὶ ἀποφασισμέναι ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν. Ἀλλὰ τί μᾶς λέγουν; ὁ κατάλογος εἶναι ὄντως ὁριστικὸς, δὲν ἐπεμβαίνομεν παντελῶς εἰς τὴν ἐξέτασίν του κατ’ οὐσίαν, στερεῖται ὅμως στοιχείων τινῶν ὥστε θεωρεῖται ἄκυρος. Ποῖα στοιχεῖα λείπουν; γνωρίσματά τινα, οἷον τὸ ἐπάγγελμα, τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς κτλ. Ἀλλὰ βάσις τῆς ἐκλογῆς, κύριοι, δὲν εἶναι τὰ γνωρίσματα ταῦτα, ἀλλὰ τὸ ἄτομον. Ἐὰν τοιαύτη βάσις ὑπῆρχε, τότε εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ μοι εἴπητε ὅτι λείπει τὸ ἐπάγγελμα κτλ. ἄρα ὁ κατάλογος δὲν εἶναι ὁριστικός. Ἐνταῦθα εἰς τὸν νόμον μας δὲν ὑπάρχει βάσις τὸ ἐπάγγελμα, ἀλλὰ βάσις εἶναι αὐτὸ τὸ ἄτομον, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι χαρακτηριστικά· εἶναι καθὼς τὰ διαβατήρια, τὰ ὁποῖα δίδονται καὶ τὰ ὁποῖα περιέχουν τὰ χαρακτηριστικὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ γνωρισθῇ ἡ ταυτότης τοῦ ἀτόμου. Τὸ ἄτομον λοιπὸν εἶναι ἡ βάσις. Ἀλλὰ δύνανται νὰ μοι εἴπουν ὅτι καὶ ἐνταῦθα λείπουν τὰ γνωρίσματα αὐτὰ, καὶ ἐνταῦθα ἐγένοντο λάθη· ὄχι, κύριοι. Αὐτὸ ἤθελεν εἶσθαι ἀληθὲς, ἐὰν σήμερον πρώτην φορὰν συνετάσσετο εἷς κατάλογος· ἀλλὰ ὁ κατάλογος Ἀθηναίων συνετάχθη πρὸ ἐτῶν, ἐξηκολούθει νὰ ᾖναι εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνηργήθησαν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ, οἱ δὲ ψηφοφόροι αὐτοὶ ἀνεγνωρίσθησαν, ἡ ταυτότης ὑπάρχει ἀδιαφιλονείκητος. Ἀπέναντι λοιπὸν ὅλων τούτων θέλετε ὑμεῖς ν’ ἀκυρώσητε σήμερον ἕνα κατάλογον τοιοῦτον; Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, ἄδικον μεγαλείτερον τοιαύτης ἀποφάσεως. Καὶ πάλιν τί λέγουν αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουσι νὰ ἐπιδειχθῶσιν αὐστηρότατοι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου; οὐδὲν βάσιμον. Καθῆκον εἶχον οὗτοι ν’ ἀποδείξουν, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων· ἐπὶ τοιαύτης δ’ ἀποδείξεως ἤθελον ταχθῆ κἀγὼ ὑπὲρ τῆς ἰδέας των. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἀπεδείχθη· ἀπεδείχθη τοὐναντίον, ὅτι οἱ ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι ἐσημειώθησαν ἐν τῷ καταλόγῳ ὡς ἀποβιώσαντες, ἢ ὡς διαγεγραμμένοι, αὐτοὶ δὲν φαίνονται ψηφοφορήσαντες. Ἔφερον ἐσχάτως οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντες μίαν πιστοποίησιν, μίαν ἔνδειξιν, ἂν θέλετε, ἓν ἁπλοῦν ἔγγραφον τῆς Ἀστυνομίας δι’ οὗ ἀναφέρει αὕτη, ὅτι, καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς δημαρχίας καὶ ἀπὸ ἄλλους, πολλοὶ τῶν φαινομένων ὡς ψηφοφορησάντων δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ζωῇ ἢ εἶναι ἑτεροδημόται. Ἀλλὰ, κύριοι, ὑμεῖς οἵτινες δὲν δίδετε πίστιν εἰς ἐπίσημα πρακτικὰ, βεβαιοῦντα τὸ ἐναντίον, ὑμεῖς, οἵτινες δὲν δίδετε πίστιν εἰς ἀνθρώπους ἐντιμοτάτους, ἀποτελέσαντας τὰ μέλη τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, δύνασθέ ποτε νὰ ἐμπιστευθῆτε εἰς πληροφορίας ἰδανικὰς, εἰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἴσως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἀπὸ ἄτομα ἀναξιόχρεα, ἀπὸ ἄτομα, ἐμπαθῆ, ἀπὸ ἄτομα ἔχοντα συμφέρον ἴσως εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς; Τοιαῦται εἶναι αἱ ἀποδείξεις. Καὶ δύνασθε νὰ καταρτίσητε ἐπὶ τοιούτων ἀποδείξεων πεποίθησιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Ἄ! κύριοι, ἐστὲ δίκαιοι, ἐστὲ εἰλικρινεῖς. Εἶναι, κύριοι, τινες οἱ ὁποῖοι φρονοῦν καὶ ἐφρόνησαν πάντοτε, ὅτι αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν δικάζονται κατὰ διατυπώσεις τινάς ὡρισμένας, ἀλλὰ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν. Ἐννοῶ, κύριοι, τὴν ἀρχὴν ταύτην δικαιολογουμένην ἴσως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει διαφορὰ ἀρχῶν, τὸ ἐννοῶ διὰ τὴν Γαλλίαν, τὸ ἐννοῶ δι’ ἄλλα μέρη ἔνθα ἐπικρατοῦσι διάφοραι ἀρχαὶ περὶ τοῦ καταλληλοτέρου εἴδους τῆς κυβερνήσεως τοῦ Κράτους. Ἐνταῦθα ὅμως δὲν διαφέρομεν τὰς γνώμας· ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ οἱ ἐκτὸς ἓν ἔχομεν φρόνημα, τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως, τοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ ζητοῦντες τὴν τάξιν, τὸ καθεστώς, πρέπει νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Εἰς ἡμᾶς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δικάζωμεν ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν αὐστηρὰν ἔποψιν τοῦ νόμου. Ἡμεῖς δὲ οἱ σήμερον συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοῦ νόμου, συνηγοροῦμεν ὑπὲρ αὐτῆς τῆς τάξεως, διότι εἶναι, κύριοι, ἀρχὴ ἡ ἑξῆς: ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους δὲν δικάζουν κατὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ κατὰ τὰς πολιτικὰς συμπαθείας, τότε δὲν ἀναδεικνύονται βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύοντες τὸ δημόσιον φρόνημα, ἀλλὰ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πραγματικοί, εἶναι νόθοι. Ἡ τοιαύτη νοθεία δὲν συντελεῖ εἰς τὴν στερέωσιν τοῦ καθεστῶτος, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας ὑποσκάπτει τὰ θεμέλια αὐτοῦ ἀδιακόπως. Ὅταν γίνεται ἓν κακόν, οἱ Γάλλοι συνειθίζουν νὰ λέγουν: ὑπομονή· οἱ Ἄγγλοι ὅμως, οἱ πρακτικοὶ οὗτοι ἄνδρες, λέγουν, ὁποῖον αἶσχος! Καὶ βεβαίως λαὸς, ὁ ὁποῖος συναισθάνεται τὸ κακὸν, λογιζόμενος ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ διορθώσῃ καὶ νὰ τὸ προλάβῃ, ὁ τοιοῦτος λαὸς δύναται βεβαίως νὰ φέρῃ τὸ καλόν. Τοιουτοτρόπως δύναμαι νὰ εἴπω καὶ περὶ τῆς Βουλῆς αὐτῆς καὶ περὶ πάσης οἱασδήποτε ἄλλης ἐξουσίας. Ὅταν ἀναγνωρίζωμεν κακόν τι, ὀφείλομεν νὰ τὸ προλάβωμεν ἐν ἀρχῇ· ἄλλως, ἡ παράβλεψις ἢ ἡ διὰ τῆς διαγωγῆς μας ἐνίσχυσις δύναται νὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας, ὄχι μόνον δι’ ἡμᾶς αὐτούς, ἀλλὰ διὰ τὴν πατρίδα μας αὐτήν. Ἀλλὰ, κύριοι, παραλείπων ταῦτα, ἐρωτῶ ὑμᾶς ἂν θέλετε σήμερον ἡ Ἀττικὴ νὰ μὴν ἔχῃ ἀντιπροσωπείαν. Ἐπιμένουσί τινες νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος δὲν ὑπάρχει καλῶς συντεταγμένος. Καὶ τί πταίουν οἱ ἐκλογεῖς, τί πταίουν οἱ ἐκλεχθέντες, ἐὰν αἱ ἀρχαὶ, ἐὰν ἡ Νομαρχία, ἡ Δημαρχία, ἡ Δικαστικὴ ἀρχὴ ἔσφαλον κατά τι εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου; Ἔχετε ἀποδείξεις βασίμους; φέρετέ τας. Ἀπέναντι τῶν ἀνισχύρων ἐνδεικτικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐφέρατε οἱ ἀντιφρονοῦντες, μᾶς ἔφερον οἱ τὴν ἐκλογὴν ὑποστηρίζοντες ἀποδείξεις πειστικωτάτας. Λέγουν, δὲν ἐψηφοφόρησαν τόσοι, εἶναι ἀνύπαρκτοι ἄλλοι, φαινόμενοι ὡς ψηφοφορήσαντες· ἀλλ’ αἱ ἀποδείξεις, αἱ προσαχθεῖσαι, μᾶς ἀποδεικνύουν ἐναργέστατα ὅτι εἶναι ψευδὴς ἡ ἔνστασις αὕτη, καὶ ἐντούτοις ἀκόμη θέλετε νὰ παραδεχθῆτε τοιαύτην κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἔνστασιν ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος ἐξέθεσε πολὺ ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι καλῇ τῇ πίστει ἠθέλατε ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, πεποιθότες εἰς μόνον τὸν λόγον του, χωρὶς νὰ ἐξετάσητε ἐὰν οἱ ἰσχυρισμοί του ἦσαν ὀρθοὶ, ἦσαν βάσιμοι! Διὰ τῆς ἀδικαιολογήτου ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τί θέλετε; τί ἐπιδιώκετε; Θέλετε ἡ Ἀττική, ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους, νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιπροσωπείαν; Εἴπατε τοῦτο καθαρῶς· εἴπατε, ὅτι θέλομεν εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον, καὶ ἐὰν συμβῇ μάλιστα καὶ ἔκτακτος σύνοδος, θέλομεν καὶ εἰς τὴν ἔκτακτον σύνοδον νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιπροσωπείαν ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς· διότι ἐννοεῖται ὅταν ἡμεῖς ἐναντίον τοῦ δικαίου ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν, κηρύσσοντες ἄκυρον τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἐπὶ τίνος καταλόγου θέλει γείνει ἡ ἐκλογή; Δὲν μοὶ λέγετε, ἐὰν θελήσῃ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ νὰ ἀναθεωρήσῃ σήμερον τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, τί θέλει εἴπει τὸ δικαστήριον; Θέλει ἀπαντήσῃ τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος τὸ καλεῖ ἅπαξ τοῦ ἔτους νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀπεφάσισεν ἅπαξ ἤδη ἐπὶ τοῦ καταλόγου Ἀττικῆς καὶ δὲν δύναται ἐντὸς τοῦ ἔτους ν’ ἀποφασίσῃ αὖθις· ὁ ἅπαξ καταστὰς ὁριστικὸς κατάλογος παρέχει δικαίωμα πλῆρες, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ. Τί θέλετε εἰπεῖ τότε ἀπέναντι τοιαύτης ἐννόμου δικαστικῆς ἀποφάσεως; Πότε λοιπὸν θέλει ἐπαναληφθῆ ἡ ἐκλογή; Ἡ ἀναθεώρησις θὰ γείνῃ κατὰ τὸν νόμον τὸν Ἀπρίλιον· τὸν Ἰούνιον, Ἰούλιον, τὸν Αὔγουστον θέλει ἐπαναληφθῆ ἡ ἐκλογή. Ἀλλά, κύριοι, πρέπει νὰ ἔμβητε εἰς τὴν θέσιν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς διὰ νὰ κατανοήσητε πόσον μέγα κακὸν εἶναι τοιοῦτον πραξικόπημα. Εἶναι μία ἄρνησις δικαιοσύνης, εἶναι μία καταστροφὴ τοῦ δικαίου, τὴν ὁποίαν ὁ πατριωτισμός σας βεβαίως δὲν θέλει ἀνεχθῆ. Θέλετε βεβαίως ἀναλογισθῆ τὰς συνεπείας καὶ θέλετε σταματήσει, ἀναλογιζόμενοι μέχρι τίνος φθάνει τὸ κακόν. Ἄλλως, κύριοι, εἶναι καὶ πολιτικὸν αὐτό; Ὄχι, σᾶς λέγω, διότι εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ φέρουν κλονισμούς· μία συζήτησις τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς ἔφερε τόσον κλονισμόν, ὥστε βλέπετε πέντε, ἓξ λόχους περικυκλοῦντες τὸ βουλευτήριον. Διατί; διότι ὑπόνοιαι ἐγείρονται, ἕνεκα τοῦ ὅτι τὸ δίκαιον καταπατεῖται. Καὶ λοιπόν, ὅταν ἔχετε τοιαῦτα προηγούμενα, θέλετε δώσει ὤθησιν εἰς τοὺς κλονισμούς; Βεβαίως ὅταν σήμερον κηρυχθῇ ἔξω, ὅτι ὑμεῖς τὴν ἐκλογὴν ἀδίκως ἠκυρώσαμεν, καὶ ὅτι ἡ Ἀττικὴ θέλει ὑποστῆ αὖθις νέαν βάσανον, νομίζετε, ὅτι δὲν σταματοῦν τὰ πάντα, τὸ ἐμπόριον, ἡ βιομηχανία; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Κρωπίας, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ἄδικον νὰ ἀκυρωθῇ διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἰς μίαν κάλπην ἐγένετο νόθευσις, ἀφοῦ δικαστικῶς ἀπεδείχθη, ὅτι ἔνοχος νοθείας δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅτι νοθεία δὲν ἐγένετο. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν, ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι ἀκυρωτέος, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δύω τελευταίους, τὸν κ. Φιλήμονα καὶ τὸν κ. Κωστῆν, τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει ἡ διασκόρπισις τῶν σφαιριδίων τῆς κάλπης τοῦ κ. Φιλήμονος. Ἐκ τῶν λοιπῶν οὐδένα ἐπηρεάζει ὁ πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, τέταρτος καὶ πέμπτος θέλουσιν εἶσθαι πάντοτε βουλευταί, εἴτε λάβει περισσοτέρας τῶν 57 ψήφων ὁ Φιλήμων, εἴτε ὀλιγωτέρας εἰς τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν. Μόνη ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Κωστῆ ἐπηρεάζεται, ἐὰν ὁ κ. Φιλήμων λάβῃ πλείονας τῶν 57 ψήφων.

§20ΖΩΧΙΟΣ. (θόρυβος). Δὲν θὰ λαλήσω ἐγώ· θὰ λαλήσουν ἄλλοι. Θὰ σᾶς φέρω μίαν μαρτυρίαν περὶ καταλόγων, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε ὅλοι, νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω καὶ νὰ καταβῶ. «Καταστάντος λοιπὸν ὁριστικοῦ τοῦ εἰρημένου καταλόγου, οὐδεμία ἤδη κατ’ αὐτοῦ δύναται νὰ προταθῇ ἀμφισβήτησις, ἡ δὲ Βουλὴ καὶ τὸ τμῆμα δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου, διότι καὶ τὸ δεδικασμένον προφανῶς παραβιάζουσι κατὰ τὸ ἀξίωμα μὴ δὶς ἐπὶ ταὐτὸ, καὶ ξένην ἐξουσίαν, καθαρῶς δικαστικὴν, σφετερίζονται. «Καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἐντελῶς ἀναρμοδία νὰ ἐξετάσῃ τὴν οὐσίαν τοῦ καταλόγου τούτου, ἀφοῦ οὗτος περιβάλλεται πάντας τοὺς ὑπὸ τοῦ νόμου διαγραφομένους τύπους.»

§21ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§22ΖΩΧΙΟΣ. Μὲ ἐρωτήσατε, ποῖοι εἶναι οἱ μάρτυρες. Εἶναι ὁ πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως (ἱλαρότης).

§23ΤΙΝΕΣ. Πότε;

§24ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα, τώρα. «Δ. Γ. Βούλγαρης, Ἰω. Βαλατσόπουλος·» τῷ 1873 ἔτει. — Σᾶς ἀρέσει;

§25ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί εἶναι;

§26ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς τὸ ἀνέγνωσα.

§27ΤΙΝΕΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§28ΖΩΧΙΟΣ. Ἦτο περὶ μιᾶς ἐκλογῆς, τῆς Κυνουρίας. Λοιπὸν ἐδῶ οὔτε ὁ Δαλὸζ ἰσχύει πλέον, οὔτε ὁ μακαρίτης ὁ Δόσιος. Ἡμεῖς νόμον ἔχομεν κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ κατ’ αὐτὸν ὀφείλομεν νὰ πάρωμεν τοὺς καταλόγους καὶ νὰ τοὺς θεωρήσωμεν ὡς ἱεροὺς, ἱερωτάτους.

§29ΤΙΝΕΣ. Διαβάστετο πάλιν.

§30ΖΩΧΙΟΣ. Μὰ ἰδοὺ ἐν δυσὶ λέξεσιν. Ἅμα ὁ κατάλογος καταστῇ ὁριστικὸς, εἶναι ἱερὸς, δὲν δύναται κἀνεὶς νὰ τὸν προσβάλῃ, ὄχι κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§31ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπω, κύριοι, ὅτι ἐκουράσθητε, καὶ δυσανασχετεῖτε ἴσως διὰ τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἐπουσιώδους, οὔτε περὶ ἄνευ συνεπειῶν ὑποθέσεως· πρόκειται περὶ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, ἡ ὁποία περιλαμβάνει τὴν πρωτεύουσαν τοῦ βασιλείου καὶ τὴν κατοικίαν τῶν πλειοτέρων ἐξ ἡμῶν. Τὴν ἐκλογὴν ταύτην θεωροῦμεν ἔγκυρον καὶ νόμιμον, νομιμωτέραν ἀπὸ ὅλας τὰς ἐκλογὰς, δυνάμει τῶν ὁποίων εἰσήλθομεν καὶ καθήμεθα εἰς τὸν περίβολον τοῦτον. Ἡ δὲ ἀκύρωσις αὕτη, καθὼς σᾶς εἶπε χθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης, θέλει εἶσθαι πολιτικὸν ἀδίκημα καὶ πολιτικὴ ἀφροσύνη. Ἐγὼ δὲ προσθέτω εἰς ταῦτα, ὅτι θέλει εἶσθαι μέγα πολιτικὸν ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγκολάψῃ ἀνεξάλειπτον κηλῖδα ἐπὶ τοῦ μετώπου τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἔχῃ τὰς πλέον δυσαρέστους συνεπείας διὰ τὴν ὑπόληψιν καὶ διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, κύριοι, ἔχομεν καθῆκον νὰ καταβάλωμεν ὅλας ἡμῶν τὰς προσπαθείας, ὀφείλομεν νὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσίν μας, ὅπως φωτίσωμεν μὲν τοὺς θέλοντας νὰ φωτισθοῦν καὶ νὰ ψηφοφορήσουν συμφώνως μὲ τὴν συνείδησίν των, καταστήσωμεν δὲ ἐντελῶς ἀναπολογήτους ἐκείνους ὅσοι ἤθελον πράξει τὸ ἐναντίον. Εἶναι περίεργος ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν καὶ ἐντὸς τοῦ τμήματος καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς οἱ ἐπιδιώκοντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Καὶ ἐκεῖ καὶ ἐδῶ παρετηρήθη, ὅτι ὑπῆρχε μία προκατάληψις, μία ἐκ τῶν προτέρων ἀπόφασις, ὅπως ζητηθῇ καὶ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ὅταν ἐζητοῦντο οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπροτείνετο ἡ ἀκύρωσις, δὲν ἠδύναντο οὔτε νὰ τοὺς διευκρινίσωσιν, οὔτε νὰ συμφωνήσουν περὶ αὐτῶν. Ἐπὶ δύω ὁλοκλήρους ἡμέρας ἐσυζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐντὸς τοῦ τμήματος, τοῦ ὁποίου ἤμην μέλος, σᾶς διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι δὲν ἐστάθη δυνατὸν, οὔτε νὰ ὁρισθῶσιν, οὔτε νὰ ἐγκριθῶσι παρὰ πάντων τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας αὐτοῦ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐζητεῖτο ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Μόλις ἐπροφέρετο λόγος τις καὶ εἰς τὴν ἐλαχίστην ἀντίῤῥησιν, ἡ ὁποία ἐγίνετο, ἐπεσύρετο οὗτος, καὶ κατεβάλλετο προσπάθεια ὅπως ἀντικατασταθῇ δι’ ἑτέρου, ὁ ὁποῖος καὶ οὗτος μετ’ ὀλίγον εὑρίσκετο ἄνευ βάσεως καὶ ἄνευ ὑποστάσεως. Δεκαπέντε ὁλοκλήρους ἡμέρας ἐδαπάνησεν ὁ εἰσηγητὴς, διὰ νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς παρουσίασε, καὶ ὅταν ἡ μειοψηφία τοῦ τμήματος κατώρθωσε νὰ τὴν λάβῃ ἀνὰ χεῖρας, διὰ νὰ συντάξῃ καὶ αὕτη ἔκθεσιν μειοψηφίας, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι εὑρέθη εἰς θέσιν δυσκολωτάτην, διότι δὲν ἤξευρε τί νὰ γράψῃ πρὸς ἀναίρεσιν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἦσαν ἀβάσιμα καὶ ἀφ’ ἑαυτῶν ἀνῃροῦντο. Σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι ἐὰν δὲν ἀνελάμβανε τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ἰω. Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του εἶναι ἐξησκημένος εἰς τὸ νὰ γράφῃ καλῶς, ἀδύνατον ἦτο δι’ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους νὰ συντάξωμεν ἔκθεσιν μειοψηφίας. Τὰ αὐτὰ παρατηρῶ ὅτι γίνονται καὶ ἐντὸς τοῦ Σώματος. Ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς, προσεκλήθη ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν· ἀλλ’ ἀπέφυγε νὰ εἴπῃ τι, προσθέσας ὅτι ἐδίκασε ὡς ἔνορκος δικαστὴς καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ οὐδένα λόγον περισσότερον ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔγραψε, λησμονήσας βεβαίως, ὅτι καὶ οἱ ἔνορκοι δικασταὶ σχηματίζουν τὴν πεποίθησίν των κατόπιν μιᾶς μακρᾶς καὶ ἐκτεταμένης διαδικασίας καὶ συζητήσεως, καὶ ὅτι, ὅταν ἡ ἐτυμηγορία τὴν ὁποίαν ἐκφέρουν δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως καὶ τῆς διαδικασίας, ὀλίγον ἐπαινοῦνται.

§32ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Κύριε Σωτηρόπουλε, εἶπον ὅτι ἐδίκασε ὡς ἔνορκος, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡ μειοψηφία ἐπεκαλέσθη πρὸς ἀκύρωσιν τῶν λόγων τῆς πλειοψηφίας, δὲν ἦσαν ἀποχρῶντες λόγοι νὰ μὲ πείσουν, καὶ ἐπερίμενα νὰ μοῦ ἀποδείξουν τὰ ἐναντία, διὰ νὰ πεισθῶ.

§33ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐζήτησαν οὐχὶ νὰ ἀνασκευάσητε τοὺς λόγους τῆς μειοψηφίας, ἀλλὰ νὰ ἀναπτύξητε τοὺς λόγους τῆς πλειοψηφίας. Ἦλθε κατόπιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κύριος Ζέζας, ὁ ὁποῖος εἶπε πολλά, τὰ ὁποῖα ὅμως οὐδὲν ἄλλο μαρτυροῦσι παρὰ εὐφυΐαν. Μετὰ τοῦτον ἔλαβον χθὲς τὸν λόγον δύω ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἡμῶν, ὁ κ. Πονηρόπουλος ἐκ Ζακύνθου καὶ ὁ κ. Βαλασόπουλος ἐκ Λακεδαίμονος. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύω οὗτοι δὲν ὑπῆρξαν εὐτυχέστεροι τοῦ πρώτου. Καὶ, καθὼς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ζαΐμης, εἰς οὐδὲν ἄλλο συνετέλεσαν αἱ ἀγορεύσεις των, παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐξαλείψουν πᾶσαν ἀμφιβολίαν, ἡ ὁποία τυχὸν ὑφίστατο εἰς τὴν κεφαλήν τινος περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς· διότι τῇ ἀληθείᾳ οὐδὲν συντελεῖ περισσότερον πρὸς ὑποστήριξιν ὑποθέσεώς τινος, ὅσον τὸ νὰ μὴ δύναται ὁ θελήσας καὶ ἀναλαβὼν νὰ τὴν πολεμήσῃ, νὰ εὕρῃ οἱονδήποτε ἐπιχείρημα κατ’ αὐτῆς. Καὶ εἰς τὴν θέσιν ταύτην εὑρέθησαν ἀκριβῶς οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντες· διότι, καί τοι πολλὰ εἰπόντες καὶ πολλὰ λαλήσαντες, οὐδὲν ἐπιχείρημα ὁριστικὸν κατὰ τῆς ἐκλογῆς διετύπωσαν. Ἀφοῦ τόσα περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἐῤῥέθησαν, μάταιον θεωρῶ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά· ἐὰν δὲ ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης ὀλιγώτερον σπουδαίας ὑποθέσεως, δὲν ἤθελον ἀναβῆ τὸ βῆμα, οὔτε ἤθελον ζητήσει νὰ σᾶς ἐπασχολήσω· ἀλλ’ ἐπειδή, καθὼς σᾶς εἶπον, πρόκειται περὶ ὑποθέσεως τόσον οὐσιώδους, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ διεξέλθω καὶ ἐγὼ διὰ βραχέων τοὺς λόγους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ πλειοψηφία ἐστήριξε τὴν περὶ ἀκυρώσεως πρότασίν της· διότι ἐπιθυμῶ νὰ πληρωθῇ οὐχὶ μόνον ἡ κεφαλὴ, ἀλλὰ καὶ τὰ ὦτα ἁπάντων τῶν ἀκουόντων, καὶ νὰ μὴ μείνῃ τὸ ἐλάχιστον παράπονον, ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ διευκρινίσωμεν πάντα τὰ γεγονότα. Καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος καὶ οἱ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων λαλήσαντες ἄρχονται πάντες ἀπὸ τῆς προσβολῆς τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων· καὶ ὁ μὲν πρῶτος λαλήσας περὶ τούτου σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἡμετέρου νόμου στηρίζει τὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καταλόγων· ὁ δὲ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς, παρουσίασεν ὑμῖν χωρίον ἔκ τινος συγγραφέως, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀντὶ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἁρμόδιον χωρίον, ὑπέπεσεν εἰς τὸ λάθος,—διότι δὲν θέλω νὰ τὸν ἀδικήσω ὅτι ἔκαμε τοῦτο ἐπίτηδες,—ὑπέπεσε, λέγω, εἰς τὸ λάθος νὰ παρουσιάσῃ ἄλλο χωρίον τοῦ αὐτοῦ συγγραφέως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κἀμμίαν σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον· ὁ δὲ τελευταῖον λαλήσας κ. Βαλασόπουλος πλησίον εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα προσέθηκε καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησεν αὐτὸς ἀκαταμάχητον. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ δικάσῃ τὴν ἐκλογὴν, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει τὰς ἐκλογὰς ὡς δικαστὴς, καὶ ὁ δικαστὴς τῆς οὐσίας δὲν δεσμεύεται νὰ δικάσῃ τοὺς τύπους. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι ἁπλοῦς τύπος; Ἡ σύνταξις καὶ ὁ καταρτισμὸς τῶν καταλόγων δὲν εἶναι τύπος ἁπλοῦς, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἥμισυ ἴσως καὶ κἄτι περισσότερον τῆς οὐσίας τῶν ἐκλογῶν. Ἔπειτα θαυμάζω πῶς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, διατυπόνων αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, δὲν ἐσυλλογίσθη ὅτι δύναται νὰ παραδώσῃ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους εἰς τὴν διάκρισιν καὶ ἄλλων ἀρχῶν πολὺ ὑποδεεστέρων, ὄχι ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς καὶ ἀπὸ τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα συντρέχουν εἰς τὸν καταρτισμὸν αὐτῶν. Ἐλησμόνησεν ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁριστικῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι συντάσσονται διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ἐνεργοῦνται καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. Ἐλησμόνησεν, ὅτι τὰς ἐκλογὰς ταύτας δικάζουν διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, προσλαμβάνοντες καὶ τοὺς προέδρους τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. Ἐκεῖνοι εἶναι δικασταὶ τῶν ἐκλογῶν, δικασταὶ τῆς οὐσίας. Καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ δικαστὴς τῆς οὐσίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τοὺς τύπους, καὶ ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ σύνταξις ἢ ἡ ἀκύρωσις τῶν καταλόγων εἶναι ἁπλοῦς τύπος, τότε δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα νομάρχην καὶ ἕνα πρόεδρον ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, νὰ ἀκυρώσῃ τὸν κατάλογον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο μία ἐκλογή. Καὶ τότε, κύριοι, ποῦ μένει πλέον ἡ βαρύτης καὶ ἡ ἐπισημότης ὅλων τῶν ἀρχῶν καὶ ὅλων τῶν ἐπιτροπῶν καὶ αὐτῶν τῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ καταλόγου, ὅταν εἷς νομάρχης, εἷς πρόεδρος ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφαίνωνται περὶ αὐτῶν καὶ νὰ τοὺς ἀκυρόνουν; Ἀλλ’ ἂν καὶ πάντες ἤρχισαν προσπαθοῦντες νὰ πείσουν ὑμᾶς, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξητε καὶ νὰ ἀκυρώσητε τοὺς καταλόγους, ἂν καὶ ὑπεστήριξαν διὰ μακρῶν τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μολαταῦτα ᾐσθάνθησαν τὸ ἔδαφος σαλεῦον ὑπὸ τοὺς πόδας των καὶ διὰ τοῦτο παρῄτησαν μόνοι των τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο. Ἀναγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, ἐνθυμηθεῖτε τὰ συμπεράσματα ὅλων τῶν ῥητόρων τῆς συμπολιτεύσεως, ὅλων τῶν ῥητόρων τῆς πλειοψηφίας καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι τὸν λόγον τοῦτον τὸν παρῄτησαν, καὶ ἔπρεπε νὰ τὸν παραιτήσουν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπέναντι τοῦ ὀρθοῦ λόγου, ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον οἱ ἄλλοι, ἀπέναντι τοῦ ἐθίμου, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καθὼς πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης κύριος Ζωχιὸς, δὲν ἦτο, λέγω, δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξουν, ὅτι ἔχετε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπέμβητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ καταλόγου καὶ νὰ τὸν ἀκυρώσητε. Ἀλλὰ, παραιτούμενοι τούτου, εὑρίσκουν ἄλλον· σᾶς λέγουν, ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων· καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Κολιάτσος παρουσίασε καὶ σᾶς ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁρμαθὸν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδεικνύετο ἀναντιῤῥήτως, ὅτι πᾶσαι αἱ προθεσμίαι ἐτηρήθησαν, ποῦ κατέφυγον, κύριοι; Λυποῦμαι, διότι τὸ ἔκαμε τοῦτο ἀνὴρ, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ μάθησιν καὶ κρίσιν, διότι τὸ ἔκαμεν ὁ φίλος μου κ. Ἀναστάσιος Βαλασόπουλος. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀντὶ νὰ καλέσουν τοὺς ἐκλογεῖς κατὰ τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ ἐνστάσεις πρὸ πέντε ἡμερῶν, τοὺς ἐκάλεσαν πρὸ 6 ἢ πρὸ 10 ἡμερῶν. Καὶ εἶναι ἔγκλημα, κύριοι, τοῦτο; Διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἀντὶ νὰ καλέσῃ τοὺς πολίτας ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο ἡ διαγραφὴ ἐκ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, πρὸ 5 ἡμερῶν, ἔκαμεν ἔγκλημα, διότι τοὺς ἐκάλεσε πρὸ 6 ἡμερῶν ἢ πρὸ 8 ἡμερῶν καὶ τοὺς ἔδωκε δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου πλειότερον καιρὸν πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων των; Τοιαῦτα ἐπιχειρήματα, κύριοι, ἂς μοὶ συγχωρήσουν νὰ παρατηρήσω. εἶναι ὅλως ἀνάξια νὰ φέρωνται ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὸ ἐπιχείρημα τῆς μὴ τηρήσεως τῶν προθεσμιῶν σᾶς λέγουν, ὅτι ὁ κατάλογος δὲν εἶναι ὁριστικὸς, διότι δὲν ἐτυπώθη. Καὶ λοιπὸν δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐκδικάζεται ὁ κατάλογος. δὲν ἀρκεῖ νὰ διορθόνεται ἀπὸ τὸν δήμαρχον διὰ νὰ κατασταθῇ ὁριστικὸς, ἀλλὰ πρέπει συγχρόνως καὶ νὰ τυπώνεται! Θαυμάζω δὲ πῶς, πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ λόγου τούτου, δὲν μᾶς ἔφερον καὶ συγγραφεῖς. Ἐγὼ ὅμως εὗρον εὐτυχῶς συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι πολεμοῦν τὴν γνώμην ταύτην. Καὶ κατ’ εὐτυχίαν οἱ συγγραφεῖς, τοὺς ὁποίους εὗρον, παρέχουν πλήρη αὐθεντίαν, ἀναμφισβήτητον κῦρος διὰ τὸν κ. Βαλασόπουλον καὶ διὰ τοὺς φίλους του. Εἶναι, κύριοι αὐτὸς ὁ ἴδιος κ. Βαλασόπουλος, ὡς πρόεδρος τοῦ τμήματος τὸ ὁποῖον ἐδίκασε τὴν ἐκλογὴν Θήρας, εἶναι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός σας κ. Ι. Ῥοϊλὸς, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὴν ἔκθεσιν ὡς εἰσηγητὴς. Ἰδοὺ, κύριοι, τί οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι συνάδελφοι ἀποφαίνονται περὶ τῆς τυπώσεως τοῦ καταλόγου. «Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Οἴας, προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς, διότι ὁ βουλευτικὸς κατάλογος δὲν ἦτον ἔντυπος, ἀλλὰ χειρόγραφος. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, ὅστις, διότι ἴσως δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος πρὸς τύπωσιν, δὲν ἐτυπώθη.» Ὕστερον ἀπὸ τοιαύτας γνωμοδοτήσεις πῶς τολμοῦν νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ σᾶς προτείνουν νὰ μὴ θεωρήσητε ὁριστικοὺς τοὺς καταλόγους τοῦ δήμου Ἀττικῆς! Εἶμαι δὲ περίεργος, νὰ ἴδω ἂν θὰ ἐκφέρουν ψῆφον ἀκυρωτικὴν διὰ τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μας, οἵτινές εἰσιν ὑπογεγραμμένοι εἰς τὴν ἔκθεσιν ταύτην, δηλ. οἱ κ. κ. Τσαμόπουλος, Πατρινὸς, Γεωργιάδης, Στεφανίτσης,..... καὶ Νικοκάβουρας. Ἐπίσης εἶμαι περίεργος νὰ ἴδω ἂν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ Θήρας, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει μὴ ἐντύπου καταλόγου, θὰ ἔχουν τὸ θάῤῥος νὰ εἴπωσιν εἰς τοὺς βουλευτὰς Ἀττικῆς, ὅτι ὁ κατάλογος των δὲν εἶναι ὁριστικὸς, εἶναι ἄκυρος διότι δὲν ἐτυπώθη. Ἀλλὰ λέγουσι, δὲν εἶναι τοῦτο κυρίως τὸ σφάλμα τοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, — διότι δυστυχῶς δι’ αὐτοὺς ἐτυπώθη ὁ κατάλογος — κατὰ τὴν τύπωσιν ἔλαβον χώραν παροράματα. Καὶ διότι ἔλαβον χώραν σφάλματά τινα κατὰ τὴν τύπωσιν ἑνὸς καταλόγου, δικαιούμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι εἶναι ἄκυρος; Ἀλλὰ τότε τί θέλετε εἴπει διὰ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Πατρέων κατὰ τὴν τύπωσιν τοῦ ὁποίου συνέβησαν τόσα παροράματα, ὥστε ἐβιάσθη ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ νὰ ἐπισυνάψῃ 4 ὁλοκλήρους σελίδας πρὸς κατάδειξιν αὐτῶν; Πῶς, κύριοι, οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ τῶν Πατρῶν θέλουσιν εἰπεῖ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Ἀθηναίων δι’ ὑποτιθέμενα παροράματα, ἀφοῦ ὁ κατάλογός των εἶναι πλήρης παροραμάτων; Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἄλλα ἐλαττώματα ὁ κατάλογος τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἢ, ὡς λέγουσι, συνέβη καὶ ἄλλη ἀταξία κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀθηναίων· ἐπειδὴ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ διορθώσῃ τὰ παροράματα, ἔπεμψε κατὰ παραγγελίαν τοῦ Νομάρχου εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς καὶ τὸν κατάλογον τοῦ 1873 ἵνα, ἔχουσαι καὶ τοῦτον ὑπ’ ὄψιν, ὁδηγῶνται, ὁσάκις συμβαίνῃ ἀμφισβήτησίς τις περί τινος ψηφοφόρου. Ἀλλὰ τοῦτο, λέγει ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος, ἔφερε τὸ ἄτοπον τοῦ νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ ἐπὶ τῇ βάσει δύω καταλόγων. Μέγα, κύριοι, τῷ ὄντι τὸ παράπτωμα, μέγα τῷ ὄντι τὸ σφάλμα· ἀλλὰ τί θέλετε εἴπει, ὅταν μάθετε ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Σύρου ἐνηργήθη ἐπὶ τῇ βάσει 5 καταλόγων; Ναὶ, κύριοι, ἔχω ἀνὰ χεῖρας τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Σύρου, καὶ τί βλέπω; μόνον μέχρι τοῦ 1872 μετεσκευάζετο καὶ μετετυποῦτο συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου· ἡ τελευταία διόρθωσις καὶ ἐπικύρωσις χρονολογεῖται ἀπὸ 15 Ἀπριλίου 1872, ἔκτοτε ἔλαβον χώραν δύω ἀναθεωρήσεις, καθ’ ἃς καὶ προσετέθησαν καὶ διεγράφησαν ψηφοφόροι· ἐντούτοις οὐδέποτε ἔλαβον τὸν κόπον νὰ μετασχηματίσωσι τὸν κατάλογον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ἐγγραφῶν καὶ διαγραφῶν καὶ νὰ τὸν μετατυπώσωσιν, ἀλλὰ προσέθετον παραρτήματα καθ’ ἕκαστον ἔτος, περιλαμβάνοντα ά. τὰ προστεθέντα πρόσωπα καὶ βʹ τὰ διαγραφέντα· κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἔχομεν πλὴν τοῦ ἀρχικοῦ καταλόγου τοῦ 1872, ἕνα κατάλογον τῶν προστεθέντων ὀνομάτων κατὰ τὸ 1873, ἄλλον κατάλογον τῶν κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος διαγραφέντων, τρίτον κατάλογον διὰ τὰ προστεθέντα ὀνόματα κατὰ τὸ 1874 καὶ τέταρτον κατάλογον διὰ τὰ κατὰ τὸ ἴδιον ἔτος διαγραφέντα, ὥστε, ἀντὶ ἑνὸς καταλόγου ἢ δύω καταλόγων, οὓς εἶχον ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ τοῦ δήμου Σύρου εἶχον ὑπ’ ὄψιν 5 καταλόγους. Καὶ ἂν τῷ ὄντι εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι δὲν ὑπῆρχεν εἷς κατάλογος καὶ ἐβιάζοντο αἱ ἐπιτροπαὶ ν’ ἀνατρέχωσι καὶ εἰς δεύτερον διὰ ν’ ἀντλῶσιν ἐκεῖθεν πληροφορίας, ἔλαβον χώραν μεγάλαι ἀσχημίαι, ὡς διατείνονται οἱ κατήγοροι τῆς ἐκλογῆς, τί πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Σύρου, ὅπου, καθὼς σᾶς εἶπον, ὑπῆρχον 5 ἐκλογικοὶ κατάλογοι! Ἀλλὰ καί τοι λέγοντες ὅλα ταῦτα, καί τοι λέγοντες, ὅτι ὁ κατάλογος δὲν ἐτυπώθη, ὅτι ὁ τυπωθεὶς ἔγεμε, σφαλμάτων, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ εἶχον ὑπ’ ὄψιν δύω καταλόγους, δὲν σᾶς ὀνομάζουν ἐν τούτοις οὔτε ἓν πρόσωπον, ὅπερ ἐκ τούτου ἠδικήθη, δὲν σᾶς λέγουν ὅτι ὁ δεῖνα ἢ δεῖνα ψηφοφόρος ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ἀπεκλείσθη, διότι ὁ κατάλογος δὲν ἦτο πλήρης, οὔτε ὅτι τὰ δεῖνα ἢ δεῖνα ἄτομα, ἅτινα δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ψηφίσωσι ὡς διαγραφέντα κατὰ τὴν γενομένην τῷ 1874 ἀναθεώρησιν, ἔδωκαν ψῆφον. Ἐν ὅσῳ δὲν ἀναφέρουσιν ὀνομαστὶ τοιαῦτα πρόσωπα, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μικρολόγων αὐτῶν διατυπώσεων, ὡς πολὺ ὀρθῶς τὰς ὠνόμασεν καὶ αὐτὸς ὁ κύριος Βαλασόπουλος χθές. Μετὰ τοῦτο προβαίνουσιν εἰς ἄλλον λόγον ἀκυρώσεως, ὃν ἐθεώρησαν βαρύτερον ὅλων τῶν προηγουμένων καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου σᾶς προτείνουσι νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀθηναίων· ὁ λόγος δ’ οὗτος εἶναι ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην φαίνονται ὅτι ἐψηφοφόρησαν πολλὰ ἄτομα, ἅτινά εἰσιν εἰκονικὰ, ἅτινα δὲν ὑπάρχουσιν, εἶναι δηλ. καθὼς πολὺ προσφυῶς τὰ ὠνόμασεν ὁ κύριος Ζαΐμης, καλλικαντζαραῖοι, καὶ ἄλλα πρόσωπα, ἅτινά εἰσιν ἑτεροδημόται. Ἀλλὰ προτείνοντες τὸν λόγον τοῦτον δὲν σᾶς φέρουσι οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, ἵνα σᾶς βεβαιώσωσιν ὅτι τῷ ὄντι ἐψηφοφόρησαν ἑτεροδημόται ἢ ἐψηφοφόρησαν πρόσωπα, ἅτινα δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν ζωὴν, οὔτε ἔλαβόν ποτε ὕπαρξιν· ἀρκούμενοι εἰς μόνας τὰς σημειώσεις ἑνὸς ἀποτυχόντος, ἀνατρέποντες δὲ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς ἀποδείξεως, ζητοῦν νὰ ἐπιβάλουν εἰς τοὺς ἐκλεχθέντας τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ ἀποδείξωσι τὸ ἐναντίον. Θεωροῦν ἀρκετὸν δι’ ἑαυτοὺς τὸν κατάλογον, ὃν πολὺ ἐξώρας, ὡς παρετήρησεν ὁ βουλευτὴς Αἰγιαλείας κύριος Μεσσηνέζης, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Καμπᾶς, καὶ δὲν λαμβάνουν τὸν κόπον νὰ παρουσιάσωσι καμμίαν ἀπόδειξιν. Ἐπειδὴ πολλάκις ἐπετιμήθησαν διὰ τὴν τακτικὴν ταύτην, εἶδον μὲ ἀπορίαν σήμερον τὸν κ. Βαλασόπουλον νὰ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν δὲν ἐφαρμόζονται οἱ τακτικοὶ κανόνες τῶν ἀποδείξεων, ὅτι ἀρκεῖ νὰ προσβληθῇ μία ἐκλογὴ δι’ ἐνστάσεως καὶ ὁ ἐκλεχθείς, ἐκεῖνος δηλ. καθ’ οὗ ἀπευθύνεται ἡ ἔνστασις, αὐτὸς εἶναι ὑπόχρεος νὰ φέρῃ ἀποδείξεις πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἐν αὐτῇ προσβολῶν.

§34Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγω ἐγώ.

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφέρατε μαρτυρίαν συγγραφέως· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν κάμνω εἰς κανένα συγγραφέα τὴν ἀδικίαν νὰ πιστεύσω ὅτι εἶπεν τοιαύτας ἀνοησίας.

§36Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτον ὑπουργὸς τῆς Γαλλίας κατὰ τὸ 1872.

§37Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ ἀνῄρεσεν ὡς ὑπουργὸς ὅ,τι εἶχε γράψει.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ἀνῄρεσεν ὅλα.

§39ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, κ. Βαλασόπουλε, ὅτι ὅστις γίνεται ὑπουργὸς λαμβάνει ἅγιον πνεῦμα; Εἴμεθα εὐτυχεῖς, κύριοι, διότι αὐτὸς ὁ συγγραφεὺς δὲν περιέπεσεν εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἀντιπάλων μας ὅσοι συνηγωνίσθησαν μὲ ὅλους ἡμᾶς κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἐὰν ἤθελε συμπέσει νὰ λάβωσι ἀνὰ χεῖρας τὸν σοφὸν αὐτὸν συγγραφέα, τὴν μαρτυρίαν τοῦ ὁποίου μᾶς παρουσίασεν σήμερον ὁ κ. Βαλασόπουλος, ἐὰν ἤξευρον ὅτι ἤθελον εὑρεθῆ μεταξὺ ἡμῶν βουλευταὶ, οἵτινες νὰ ὑποστηρίξωσιν ὡς ὀρθὸν τὸ δόγμα, ὅπερ ὁ περιώνυμος, ὁ μέγας οὗτος συγγραφεὺς, δὲν ἠξεύρω πῶς τὸν λέγουν,....

§40ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Batbie.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ὑποστηρίζει, ὅ, κύριοι, οὐδεὶς ἀπὸ ἡμᾶς θὰ ἠδύνατο νὰ σταθῇ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, διότι λίαν εὐχερὲς θὰ ἦτο διὰ τοὺς ἀντιπάλους μας, δι’ ἄλλην μὲν ἐκλογὴν νὰ προσβάλουν τὸν κατάλογον, δι’ ἄλλην δὲ ἐκλογὴν νὰ ἰσχυρισθῶσιν ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀνύπαρκτοι καὶ ἀποβιώσαντες, καὶ δι’ ἄλλην ὅτι ἔγειναν ἐπεμβάσεις, δωροδοκίαι κτλ. Μετὰ ταῦτα δὲ νὰ εἴπωσιν εἰς ἡμᾶς, οἵτινες κατωρθώσαμεν νὰ λάβωμεν τὴν πλειονοψηφίαν καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἢ ἀποδείξετε ὅτι ἡμεῖς λέγομεν ψεύματα ἢ ἐξέλθετε καὶ ἀφήσατε εἰς ἡμᾶς τὰς θέσεις σας. Αὐτὸ, κύριοι, σημαίνει τὸν νέον δόγμα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ καθιερώσωσι σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης θερμότητος καὶ ζέσεως θαυμαστῆς ὑποστηρίζουσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπέτυχεν εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ὅστις θέλει νὰ τὴν προσβάλῃ, νὰ φέρῃ ἀποδείξεις· δι’ αὐτὸν ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγένοντο παρανομίαι καὶ ἂς ἔλθουν οἱ ἐπιτυχόντες νὰ ἀποδείξουν τὸ ἐναντίον διὰ νὰ διατηρήσουν τὰς θέσεις των, ἄλλως ἂς ἀπέλθουν καὶ ἂς τὰς παραχωρήσουν εἰς τοὺς ἐνισταμένους. Ἀλλὰ σπουδάζων τάχα ὁ κ. Βαλασόπουλος ὑποστηρίζει τοῦτο τὸ δόγμα; Καὶ ἐὰν σπουδάζῃ, δέχεται νά τὸ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν ἰδικήν του ἐκλογήν;

§42ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐθέσαμεν εἰς θέσιν ἀποδεικτικὴν τοὺς ἐκλεχθέντας, ἀλλὰ ἐπολεμήσαμεν τὴν ἰδέαν ἀπολύτως. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀποδείξεις, καὶ ἐπολεμήσαμεν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον......

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπολεμήσατε τὸ ἐπιχείρημα δι’ ἑνὸς σολοικισμοῦ.

§44ΖΑΪΜΗΣ. Ἀκαδημαϊκῶς.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐξελέγξαντες τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Βαλασοπούλου δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ δόγμα τοῦτο, ἀλλ’ ἀπεφάνθησαν ὅλως τὸ ἐναντίον· οὗτοι εἶπον ῥητῶς καὶ διαῤῥήδην, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐχὶ μόνον δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὐδεμίαν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐνιστάμενος δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀποδείξῃ δι’ ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων μέσων, ἀλλὰ καὶ ὅταν αἱ προσαγόμεναι ἀποδείξεις δὲν εἶναι πλήρεις, δὲν εἶναι ἰσχυραί, ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφαίνηται ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, διότι πάντοτε, λέγουν, αἱ ἀμφιβολίαι ἐξηγοῦνται ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Μὲ αὐτὸ τὸ μέτρον, κύριοι, οἱ φίλοι τοῦ κ. Βαλασοπούλου, ἤτοι οἱ κύριοι Τσιτσάρας, Τσερτίδης, Καλαντζόπουλος καὶ λοιποί, ἐμέτρησαν τὴν ἐκλογὴν του, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν παραδέχθησαν ὅλα τὰ κοινοβούλια, οὐδέποτε δὲ πιστεύω ὅτι παρουσιάσθη τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ καὶ ἡ στρεβλὴ αὕτη ἀρχὴ οὐδόλως ὠφέλησε τοὺς κατηγόρους τῆς ἐκλογῆς, διότι οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς, καθ’ ὧν ἐγένετο ἡ ἔνστασις περὶ ἀνυπάρκτων καὶ τεθνεώτων, ἔφερον ὡς ἐκ περισσοῦ πολλὰς κατ’ αὐτῶν ἀποδείξεις· τότε συναισθανθεὶς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Βαλασόπουλος τὸ ἄτοπον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε ζητῶν νὰ ἐπιβάλῃ ὁλόκληρον τὸ βάρος τῆς ἀποδείξεως εἰς τοὺς καθ’ ὧν ἡ ἔνστασις, ἀνέβη μετὰ στόμφου εἰς τὸ βῆμα καὶ μᾶς εἶπε, λέγετε ὅτι δὲν ἔχομεν ἀποδείξεις νὰ παρουσιάσωμεν, δὲν εἶναι ἀληθές, ἔχομεν πολλὰς καὶ μάλιστα μίαν ἀκαταμάχητον, τὴν ὁποίαν πρὸς πλειοτέραν ἔμφασιν ὠνόμασε βασιλίδα τῶν ἀποδείξεων· ἐνῷ δὲ ἡτοιμαζόμεθα ὅλοι νὰ ἀποκαλύψωμεν τὴν κεφαλὴν μας καὶ νὰ ὑποδεχθῶμεν καὶ προσκυνήσωμεν τὴν προαγγελλομένην ταύτην βασίλισσαν, αἴφνης εἴδομεν ῥακένδυτον καὶ κατεσπιλωμένον γύναιον τῶν τριόδων, (ἂς συγχωρηθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ μεταφορὰ) τὸ ὁποῖον ἐθαύμασα πῶς ὁ κ. Βαλασόπουλος δὲν ἐβδελύχθη νὰ σηκώσῃ ἐπὶ τῶν ὤμων του καὶ νὰ ἀναβιβάσῃ εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ τὸ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἀκροατηρίων. Τί ἦτον αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν ὠνόμασεν βασίλισσαν καὶ ἐνώπιον τῆς ὁποίας εἶχε τὴν ἀπαίτησιν ν’ ἀποκαλύψωμεν τὴν κεφαλὴν καὶ νὰ κλίνωμεν γόνυ; ἦτον ἓν ἔγγραφον οὐχὶ ἐπίσημον ἀλλ’ ἁπλοῦν, τὸ ὁποῖον ἐχαλκεύθη δὲν ἠξεύρω ποῦ καὶ τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν διοικητικοί τινες ὑπάλληλοι, ἐξ ἐκείνων, εἰς τὴν μαρτυρίαν τῶν ὁποίων οὐδέποτε ἡ Βουλὴ ἔδωκε προσοχήν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὔτε κἂν τὴν τόλμην νὰ εἴπωσιν ὅτι γνωρίζουσιν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰ πράγματα καὶ τὰ πιστοποιοῦσιν ὑπὸ εὐθύνην των, ἀλλ’ ἁπλῶς λέγουσιν, ὅτι ἤκουσαν δῆθεν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον χωρὶς νὰ ὀνομάζουν ἄλλα πρόσωπα παρὰ τὰ τῆς Δημαρχίας. Ἀλλὰ καθὼς ἠκούσατε σήμερον ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, οὔτε ὁ δήμαρχος, οὔτε οἱ πάρεδροι, οὔτε οὐδεὶς τῶν ἀποτελούντων τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν κατεδέχθη νὰ συμπράξῃ ἢ νὰ χορηγήσῃ τοιαύτας πληροφορίας. Ἔπεσε λοιπὸν καὶ ἡ βασιλὶς τῶν ἀποδείξεων· οὐδεμίαν ἀπόδειξιν ἔχετε νὰ παρουσιάσητε, οὐδὲν ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζετε ὡς τεθνεῶτα, ὡς μὴ ὑπάρχοντα, ἠδυνήθητε νὰ ἀποδείξητε ὡς τοιοῦτον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν διὰ μίαν στιγμὴν, χάριν τοῦ κ. Καμπᾶ καὶ τῆς διοικητικῆς Ἀστυνομίας ἡ ὁποία ἐξέδωκε τὴν λαμπρὰν ταύτην ἀπόδειξιν, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι πάντα τὰ περιεχόμενα εἰς τὸν κατάλογον τοῦ κυρίου Καμπᾶ καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς ἀστυνομίας εἶναι εἰκονικὰ καὶ ἀνύπαρκτα πρόσωπα, νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς δι’ ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτάς; οὐχὶ, κύριοι· τὰ πρόσωπα ταῦτα ἀριθμοῦνται εἰς ἑξακόσια, ἀλλ’ ὁ κ. Ῥάλλης, πρῶτος ἐπιτυχὼν, ὑπερτερεῖ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα κ. Κωστῆν κατὰ ὀκτακοσίας ψήφους. Σᾶς χαρίζομεν λοιπὸν ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα· διατί δὲν εἶσθε τοὐλάχιστον καὶ ὑμεῖς δίκαιοι καὶ νὰ ἐξετάσητε ἂν δι’ αὐτῶν ἐπηρεάζηται τὸ ἀπατέλεσμα δι’ ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας!

§46Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκυρωθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν, τότε....;

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περιττὸν, κύριοι, θεωρῶ νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς ἄλλας ἐνστάσεις, τὰς μικρολόγους τῳόντι, τὰς ἀναξίας λόγου, αἱ ὁποῖαι προτείνονται κατὰ τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων· διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ σεῖς μετὰ μυκτηρισμοῦ ἀκούετε ὅταν σᾶς λέγουσιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ διότι μία τῶν ἐπιτροπῶν διώρεσε δύω σφαιριδιοδότας ἢ συνεχώρησε νὰ εἰσέρχωνται οἱ ἐκλογεῖς οὐχὶ ἀνὰ πέντε ἀλλὰ ἀνὰ δέκα καὶ τὰ τοιαῦτα· ὅλα ταῦτα εἶναι ἀνάξια λόγου καὶ ἀδυνατεῖ ἀληθῶς τις νὰ τὰ ἀναιρέσῃ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεὶς λόγος ὥστε νὰ κηρύξητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἄκυρον. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δύω ἄλλους δήμους, τὸν δῆμον Κρωπίας καὶ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν, δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἂν ἦναι ὀρθὸν ν’ ἀκυρώσητε τὰς ἐκλογὰς αὐτῶν δι’ ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας, ἀφ’ οὗ ἐξ ὅσων καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ σᾶς εἶπον ὅλαι αἱ ἀσχημίαι, αἵτινες τυχὸν ἔλαβον χώραν εἰς τοὺς δήμους τούτους, ἐγένοντο κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ οὐχὶ ὑπὲρ αὐτῶν· συλλογισθῆτε ὅτι θὰ ἦναι μέγιστον ἀδίκημα, ἀφοῦ κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια νὰ ἀφαιρεθῶσι ψῆφοι ἀπὸ τῶν ἀποτυχόντων, νὰ ἔλθητε σήμερον καὶ σεῖς ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, ματαιοῦντες οὕτω τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας μὲ τόσας στενοχωρίας ἔλαβον. Ἑπομένως, κύριοι, δὲν εὑρίσκω ὅλως διόλου ὀρθὸν ν’ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Κρωπίας. Τ’ αὐτὸ λέγω καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς 5 βουλευτάς, διότι ἡ ἐκλογὴ αὕτη οὐδόλως προσβάλλεται, οὐδὲ λέγει τις ὅτι ἔλαβε χώραν γεγονός τι τὸ ὁποῖον νὰ τοὺς ἐπιβαρύνῃ. Ὕστερον, κύριοι, ἀφ’ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠκούσατε, ἐλπίζω ὅτι ἀρκούντως ἐφωτίσθητε καὶ ἐσχηματίσατε πεποίθησιν περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς· παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἀφαιρέσητε, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης, πάντα πολιτικὸν χαρακτῆρα ἀπὸ τὴν προκειμένην ἐκλογὴν καὶ νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας σύμφωνα μὲ τὴν πεποίθησίν σας. Ἄν μοι ἦτον ἐπιτετραμμένον, ἤθελον παρακαλέσει προπάντων τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι παρατηρῶ ὅτι ἔχουν ἀπόφασιν, ἐναντίον τοῦ ἐπικρατήσαντος εἰς τὸν περίβολον τοῦτον ἐθίμου, νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν αὐτὴν, ἤθελα τοὺς παρακαλέσει, λέγω, νὰ συνταχθοῦν μ’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς. Ἀναγκάζομαι δὲ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην, διότι φρονῶ ὅτι τοῦτο συνάδει ὄχι μόνον μὲ τὸ δίκαιον, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιστεύθη καὶ πιστεύεται ἀκόμη, τοῦτο δὲ εἶναι γενικὴ πεποίθησις, πεποίθησις οὐχὶ ὡς ἐκείνη, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερε χθὲς ὁ κ. Βαλασόπουλος, ἀλλὰ πεποίθησις στηριζομένη εἰς τὰ πράγματα, ἐπιστεύθη, λέγω, καὶ πιστεύεται καὶ σήμερον, ἀδίκως ἴσως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος εἰς τὴν ἔκβασιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς· εἰς τοῦτο δὲ, κύριοι, ἔδωκε χώραν κυρίως ἡ διαγωγὴ ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκτεθῆ εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπέτυχεν. Ὁ ὑποψήφιος κ. Ἀλκιβιάδης Καμπᾶς, νέος εὐπαίδευτος καὶ ἀπὸ καλὴν οἰκογένειαν σπεύδων νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτὴς διὰ νὰ προσφέρῃ κατὰ τὴν πεποίθησίν του καὶ αὐτὸς τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν πατρίδα, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐκλογήν του, ἐὰν περιεβάλλετο μὲ τὸν μανδύαν τῆς ὑπουργικῆς ὑποψηφιότητος.

§48Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κολιάτσος εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτον ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων...

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω.

§50ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ τῶν μὴ συνετῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως ἡμεῖς ὠφελήθημεν.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν αἰτιῶμαι τὴν Κυβέρνησιν, δὲν αἰτιῶμαι ὑμᾶς. — Ὁ ὑποψήφιος οὗτος, κύριοι, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν ἐκηρύττετο ὑπουργικὸς ὑποψήφιος.

§52Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὁ Λέκας εἶπεν ὅτι εἶναι ὑποψήφιος, ἄρα καὶ ἦτον;

§53ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀδελφός του καὶ αὐτὸς ἔτρεχον μὲ τ’ ἀποσπάσματα τὰ στρατιωτικά.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς, κύριοι, διέδωκε τοῦτο, ἀλλὰ εὐτυχῶς δὲν ὠφελήθη ἐκ τούτου, διότι μόλις ἠκούσθη ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐπιβληθῇ ὡς ὑποψήφιος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν τὸν ἀπέκρουσε εἰς τρόπον ὥστε κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἔλαβε πολὺ ὀλιγωτέρας ψήφους ἀφ’ ὅσας ἐλάμβανεν ἄλλοτε· ὅθεν ἀφοῦ εἷς ὑποψήφιος ἐτόλμησεν, ἀδίκως ἴσως, νὰ παρουσιάσῃ ἑαυτὸν ὡς ὑπουργικὸν ὑποψήφιον, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε καθῆκον, ὑποστηρίζουσα τὴν ἐκλογὴν ἢ ἀπέχουσα τῆς ψηφοφορίας, ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ψευδῶς διέδωκε τοῦτο, ὅτι ἦτο μία διαβολὴ καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἐὰν ὅμως, οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἴτε ἐκ πεποιθήσεως εἴτε δι’ ἄλλους λόγους θελήσωσι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν καθ’ ὃ ἔχουσι δικαίωμα ὡς βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω πρὸς ὑμᾶς τοὺς φίλους τῶν κυρίων ὑπουργῶν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεασθῆτε ἐκ τούτου...

§55ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἴμεθα ἀνεξάρτητοι.

§56ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀνήλικοι δὲν εἴμεθα.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. Καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω κατ’ ἐπανάληψιν νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας σύμφωνα μὲ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἐσχηματήσατε, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι διόλου πολιτικὸν καὶ δὲν ἔχει νὰ ἐπηρεάσῃ παντάπασιν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ζαΐμης, ἀρχηγὸς μιᾶς μερίδος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, σᾶς εἶπε χθὲς καθαρῶς, ὅτι ἡ μερίς, τῆς ὁποίας προΐσταται, ἀπογοητευθεῖσα δὲν ἐπιζητεῖ τὴν ἐξουσίαν. Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ, ἂν καὶ δὲν εἶμαι ἀρχηγὸς, ὅτι ἡ μερὶς εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, ἡ ὁποία, καθὼς ἠξεύρετε ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν σημαίαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως εὐθὺς ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπισπεύδει τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, (θόρυβος) διότι ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅσον παρέρχεται ὁ καιρὸς κατὰ τοσοῦτον θέλει ἀποδειχθῇ ἡ ἀποτυχία της καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Οὐδεὶς πολεμεῖ τὴν Κυβέρνησιν, πρόκειται οὐχὶ περὶ πολιτικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ περὶ ὑποθέσεως καθαρῶς δικαστικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὀφείλει νὰ φέρῃ τὴν ψῆφόν του σύμφωνα μὲ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτησε. Παύω, κύριοι, εὐχόμενος ὥστε ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὴν δικαιοσύνην καὶ μὲ τὰς προσδοκίας τοῦ κοινοῦ.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ὀλίγας ἔτι στιγμὰς πέντε εἰσέτι λέξεις θ’ ἀρκέσουν ὅπως καταδείξω, ὅτι ἡ καταστροφὴ τοῦ δράματος τοῦ ἐκτυλισσομένου πρὸ ὀκτὼ ἤδη ἡμερῶν ἐνώπιόν σας πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀλλοία, ἀπ’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν τινὲς προτείνουσι. Σπεύδω. Ἀπέκαμα, σᾶς εἶπον χθὲς, ἀηδίασα προσθέτω σήμερον. Καὶ ὅσοι μετὰ προσοχῆς ἠκολουθήσατε τὰς μακρὰς καὶ ὀκταημέρους συζητήσεις ταύτας, τὸ αὐτὸ μὲ ἐμὲ αἴσθημα τῆς ἀηδίας θὰ αἰσθάνησθε. Ὀκτὼ ὅλας ἡμέρας συζητοῦμεν οὐχὶ διὰ νὰ πείσωμέν τινα, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀνατρέψωμεν σοφίσματα ἐλεεινὰ, ἅτινα παιδάρια ἤθελον αἰσχυνθῆ νὰ προβάλωσι, τοῦτο δ’ ὅταν δὲν ἔχωμεν νὰ πολεμήσωμεν στῆθος πρὸς στῆθος μὲ τὸν δόλον καὶ τὸ ψεῦδος. Ὀκτὼ ὅλας ἡμέρας κατηναλώσαμεν ὅπως καταῤῥίψωμεν τὸ πρῶτον οἰκοδόμημα τοῦ δόλου καὶ τοῦ ψεύδους, 115 ἐφέραμεν ἀποδείξεις ταυτότητος, ὑπάρξεως, δημοτικότητος ἐκείνων, οἵτινες προσεβάλλοντο ὡς ἀνύπαρκτοι, ὡς εἰκονικοὶ, ὡς ἑτεροδημόται· 53 πιστοποιητικὰ τοῦ δημάρχου παρουσιάσαμεν, διαμαρτυρόμενα περὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν δῆθεν ἑτεροδημοτῶν ἐν τῷ δημοτολογίῳ. Καὶ ὅταν διὰ μιᾶς ἔτι πνοῆς τὸ κατερειπωμένον ἤδη οἰκοδόμημα τοῦ ψεύδους καὶ τοῦ δόλου μετ’ ἤχου κατέπιπτε ἐκ τῆς βάσεως, ἐπρόκειτο δὲ νὰ κατασυντρίψῃ ὑπὸ τὰ ἐρείπιά του τοὺς ὄπισθεν αὐτοῦ ὀχυρωθέντας, τότε νέον τοιοῦτον εἴδομεν ἀναφαινόμενον. Δὲν κακίζω τὸ προεδρεῖον διότι ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν ἀστυνομίαν νὰ φέρῃ ἀποδείξεις τῆς εἰκονικότητος τῆς ψηφοφορίας τῶν Ἀθηνῶν. Ἐξ ἐναντίας, ὡς μέλος τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Ἀττικῆς τὸ εὐχαριστῶ διὰ τὴν νέαν λάμψιν, ἣν θέλουν λάβει οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης. Τὸ κακίζω ὅμως, διότι 8 ὅλας ἡμέρας τὸ πιστοποιητικὸν ἐκεῖνο τὸ ἐκλώσησε. Τὸ πιστοποιητικὸν φέρει χρονολογίαν τῆς 21 Ὀκτωβρίου, ἀκριβῶς τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ δημοσία συζήτησις τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, μᾶς τὸ παρουσίασαν δὲ μόλις χθὲς τὸ ἑσπέρας, ὅτε προελέγετο ὅτι ἡ ψηφοφορία ἤθελεν ἐπέλθει. Ναί, τὸ κακίζω δι’ αὐτὸ, καὶ ἂς εὑρεθῇ τις ἐξ ὑμῶν ὅστις ἤθελεν εἴπει, ὅτι καλὴ πίστις ὑπηγόρευσε τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν. Ναί, τὸ κακίζω καὶ τὸ ῥίπτω κατὰ πρόσωπον, ὅτι μόνη ἡ κακὴ πίστις ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τοιαύτην διαγωγήν. Ἔλαβον οὐχ ἧττον εἰς χεῖρας χθὲς τὸ ἑσπέρας τὸ πιστοποιητικὸν ἐκεῖνο, καὶ ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι οἰκοδόμημα τοῦ δόλου καὶ τοῦ ψεύδους, τοῦ ψεύδους καὶ τοῦ δόλου, προχείρους ἔχω τὰς ἀποδείξεις. Δὲν ἐτόλμησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐχάλκευσαν τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο, ν’ ἀναλάβωσι τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Σώματος, ἀπέναντι τῆς κοινωνίας· ὄχι! τὴν εὐθύνην τὴν ἔῤῥιψαν εἰς πρόσωπα ἀνώνυμα, ἀκατανόμαστα· καὶ σᾶς λέγουν: ἔλθετε, ἰδοὺ ἡ βασιλὶς τῶν ἀποδείξεων· ἐξοστρακίσατε τοῦ περιβόλου τούτου τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἀττικῆς. Καὶ τί περιλαμβάνει τὸ πιστοποιητικὸν τῆς ἀστυνομίας; Ὑπάρχει κἂν ἓν ὄνομα ἀληθῶς ἀνύπαρκτον ἐν αὐτῷ ἢ δὶς ψηφοφορῆσαν;—Ὄχι, κύριοι. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Σᾶς ἀναγινώσκω τὰς σημειώσεις μου καὶ παραβάλετέ τας. Εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα ἀναφέρεται ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 47 τοῦ πιστοποιητικοῦ ὁ Κωνσταντῖνος Σκαβέντζος ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 1216 καὶ 1359· ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους εὕρηνται ὁ Ἰωάννης Διαλέτης καὶ Κωνσταντῖνος Ἀποστόλου. Αʹ. Τμῆμα, ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 45 τοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας ἀναφέρεται ὁ Ἰωάννης Σκαβέντζος ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 1161 καὶ 1178 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ Αʹ. τμήματος· ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους εἶναι ἐγγεγραμμένοι οἱ Ἰωάννης Ἀθ. Στίνης καὶ Ἰωάννης Καραντζᾶς ἢ Ῥόζης.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν εἰσαγγελίαν ὁ κατάλογος αὐτός.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Αʹ. Τμῆμα, ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 48 τοῦ πλαστοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας, τοῦ φέροντος τὰς ὑπογραφὰς ἐκείνων οἵτινες ἔπρεπε νὰ σταλῶσιν εἰς Μενδρεσὲ, ἀναφέρεται ὡς τρὶς ἐγγεγραμένος ὁ Μιχαὴλ Χρυσοχόος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 1429, 1434, 1452· ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 1429 εὕρηται ὁ Κωνστ. Γ. Σκουζὲς, ὁ υἱὸς τοῦ τραπεζίτου· ὑπὸ τὸν 1434 ὁ Κωνστ. Δημητρίου, καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 1452 ὁ Κωνστ. Σ. Παναγόπουλος. Αʹ. Τμῆμα, αὔξ. ἀριθ. 40 τοῦ πιστοποιητικοῦ τῆς ἀστυνομίας ἀναφέρεται ὁ Ἀλέξανδρος Κρασᾶς ἐφέτης, ἑτεροδημότης, ἐγγεγραμμένος οὐχ ἧττον ὑπ’ ἀριθ. 185 τοῦ ἐκλογ. καταλόγου τοῦ Αʹ. τμήμ. ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 185 εὕρηται ὁ Ἀνδρέας Γιαννακόπουλος, τὸν δ’ ἐφέτην ὀνομάζουσι Ἀλκιβιάδην Κρασᾶν. Αʹ. Τμῆμα, αὔξ. ἀριθ. 41, Ἀθανάσιος Παπανικολάου δὶς ἐγγεγραμμένος κατὰ τὴν ἀστυνομίαν ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 214 καὶ 215· ἀλλ’ ὁ εἷς εἶναι ἐργάτης, ἐτῶν 30, καὶ ὁ ἕτερος συνταξιοῦχος, ἐτῶν 48. Αʹ. Τμῆμα, αὔξ. ἀριθ. 88, Βασίλειος Ἰωάννου ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 276 καὶ 423 καὶ ἀνύπαρκτος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 276 εὕρηται Ἀριστείδης Νέρης, ὑπ’ ἀριθ. δὲ 423 Βασίλειος Ἰωάννου, ἀστυνομικὸς κλητήρ. Ἂν ἀνύπαρκτος, τὸν ἀστυνομικὸν τοῦτον κλητῆρα ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἐψηφοφορήσαμεν. Ὑπ’ ἀριθ. 91, Μ. Σταματίου δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 319 καὶ 1537 καὶ ἀνύπαρκτος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 319 εὕρηται Ἀναστάσιος Δεδεμπήλιας, καὶ ὑπ’ ἀριθ. 1537 Μιχαὴλ Γ. Σταματίου, γεωργός, ἐτῶν 27 κάτοικος Μπραχαμίου. Αὔξων ἀριθ. 92 τοῦ καταλόγου τῆς Ἀστυνομίας ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀρ. 320 καὶ 1437 καὶ ἄγνωστος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 320 εὕρηται ὁ Ἀναστάσιος Κουτσαλόπουλος, ἀστυν. κλητήρ, καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 1437 ὁ Κωνσταντῖνος Χατζῆ Ἀθανασίου, μαραγκός, περὶ οὗ ἔφερον ἀποδείξεις. Ἀριθ. 93, Ἀριστείδης Ἀδριανοῦ, ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 186 καὶ 330, καὶ ἀνύπαρκτος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθμὸν 186 εὕρηται τὸ ὄνομα τούτου ὡς στρατιώτου τοῦ ἱππικοῦ, ὑπ’ ἀριθ. δὲ 330 ὁ Ἀναστάσιος Ἀναστασόπουλος, ἀστυνομικὸς κλητήρ· ἀλλ’ ἡμεῖς στρατιώτας τοῦ ἱππικοῦ, ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, καὶ ἂν ᾖναι ἀνύπαρκτοι, δὲν ἐψηφοφορήσαμεν βεβαίως. Ἀριθ. 96, Χ. Τριανταφύλλου ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 414 καὶ 4259 καὶ ἄγνωστος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 414 εὕρηται Βασίλειος Λάρδης, ὑπάλληλος τοῦ πολιτικοῦ νοσοκομείου, ὑπ’ ἀριθ. δὲ 2259 Χρόνης Στ. Τριανταφύλλου, ἐτῶν 22, κάτοικος Μπραχαμίου. Ἀκούσατε καὶ φρίξατε, ἀκούσατε καὶ ἂς σκιρτήσῃ ἡ συνείδησις ἐκείνων ἐξ ὑμῶν, οἵτινες ἔχετε τοιαύτην, καὶ κατανοήσατε τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀπάτην. Ὑπ’ ἀριθ. 51 τοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας ἀναφέρεται ὁ Νικόλαος Τοτόμης ὡς τρὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 1524, 1573 καὶ 1598 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ αʹ τμήματος. Ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 1524 εὕρηται ὁ Μιχαὴλ Χρυσοχόος, ὑπὸ τὸν ἀριθ. 1573 ὁ Μῆτρος Λιούμης, ὑπ’ ἀριθ. δὲ 1598 ὁ Μιλτ. Λιούμης.

§61Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἀναφέρονται εἰς ἄλλα τμήματα καὶ ἔχετε λάθος;

§62ΡΑΛΛΗΣ. Λάβετε καὶ παραβάλατε· (ῥίπτει τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον κατὰ γῆς).

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἀφήσατε πλέον, κύριε Ῥάλλη, αὐτὰ τὰ αἴσχη.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, πρέπει νὰ τὰ ἀκούσουν ἐκεῖνοι, οἵτινες διὰ τοιούτων ἐπιχειρημάμων ζητοῦν νὰ ῥίψουν τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς (εὖγε εὖγε). Θὰ τοὺς κάμω νὰ αἰσχύνωνται νὰ ἴδωσιν αὔριον ἐντὸς τοῦ καθρέπτου τὸ πρόσωπόν των (θόρυβος). Ὑπ’ ἀριθ. 53 τοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας ἀναφέρεται ὁ Ν. Τσίγκρης ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 1682 καὶ 1702 καὶ ἀποβιώσας.

§65ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι ἐντροπή, μὴ ἀναφέρετε πλέον ἄλλους.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, τὴν αἰσχρότητα μέχρι τέλους πρέπει νὰ ἐξαντλήσωμεν.

§67Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς κόψουν τὸ κεφάλι. Θὰ ἐξέλθητε ἐντίμως.

§68ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπ’ ἀριθ. 53 τοῦ πλαστοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας λέγω, ἀναφέρεται ὁ Νικόλαος Τσίγκρης, ὡς δὶς ἐγγεγραμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 1682 καὶ 1701 καὶ ἀποβιώσας. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 1682 εὕρηται ὁ Νικόλαος Πετρινός, ὑπ’ ἀριθ. 1701 Ν. Σταθόπουλος.

§69Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, κύριε Ῥάλλη, ἀφήσατέ τα.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, τὸ ποτήριον τῆς αἰσχύνης θὰ τοὺς ποτίσω μέχρι τέλους· μέχρι τρυγός· (θόρυβος καὶ θορυβώδεις συνδιαλέξεις μεταξὺ Πετρίτση καὶ Κολιάτσου). Ἀριθμὸς 65, Ἀθανάσιος Καρταλᾶς ἀναφέρεται ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος, ἕνα ὅμως ἀριθμὸν τὸν 144 παραθέτουν. Ἔφαγα τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τῶν 6 τμημάτων, ἀλλὰ δὲν ἠμπόρεσα νὰ εὕρω τὸν δεύτερον ἀριθμόν, εἰς ὃν εἶναι δῆθεν ἐγγεγραμμένος. Ἀριθμὸς 66, Ἀθανάσιος Ἀμοιριδάκης ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος, παρατίθεται δὲ εἷς μόνον ἀριθ. ὁ 62. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθ. τοῦτον εὕρηται ὁ Ἀθανάσιος Ἀμερικάνος. Ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 75 καὶ 79 ἀναφέρεται ὁ Γεώργιος Ἠλίας ὡς δὶς ἐγγεγραμένος καὶ φυλακισμένος· ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 515 εὕρηται ὁ Γεώργιος Ἀναστασίου Ἠλίας, ἐτῶν 30, ἐργάτης, καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 640 ὁ Γεώργιος Κωνσταντίνου Ἠλίας, ἐτῶν 25, γεωργός. Ὑπ’ ἀριθ. 86 ἀναφέρεται ὁ Ἰωάννης Φασσαρὸς ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 238 καὶ 1158 καὶ ὡς ἀνύπαρκτος. Ἀλλ’ ὑπ’ ἀριθ. 238 δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ὄνομα, ἐγγεγραμμένος δὲ μόνον ὑπ’ ἀριθ. 1158 ὁ Ἰωάν. Φασσαρὸς ὑπάρχει καὶ εἶναι κτίστης εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοῦ κ. Κούπα· ἰδοὺ καὶ τὸ πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔστειλεν ὁ ἀρχιτέκτων κ. Δέδες. (Ἀναγινώσκει τὸ πιστοποιητικόν). Ὑπὸ τὸν ἀριθ. 63 ἀναφέρεται ὁ Γεώργιος Ἠλίας ἐγγεγραμμένος ὑπ’ ἀριθ. 570 καὶ φυλακισμένος. Ἀλλ’ ὁ Γεώργιος οὗτος Ἠλίας ἔχει ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ἐπάγγελμα στρατιώτου, εἶναι δὲ τοιοῦτος εἰς τοὺς σκαπανεῖς, οὐδέποτε δὲ ἐφυλακίσθη· ἀλλὰ καὶ ἂν ἦν φυλακισμένος δὲν ἐψηφοφόρησε βεβαίως ὁ στρατιώτης ὑπὲρ ἡμῶν. Ὑπ’ ἀριθμὸν 109 ἀναφέρεται ὁ Ἰωάννης Ἀγγελόπουλος ὡς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 1142 καὶ ἀποβιώσας. Ἀλλ’ ὁ Ἰωάννης Ἀγγελόπουλος οὗτος εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου καὶ μοὶ ἔφερε τὸν διορισμόν του. Φέρει χρονολογίαν 31 Δεκεμβρίου 1860 τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα. Ὑπὸ τὸν ἀριθ. 30 τοῦ ἀστυνομικοῦ καταλόγου ἀναφέρεται ὁ Γεώργιος Σαρδενᾶς ὡς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 647 καὶ ἄγνωστος. Ἀλλὰ παρέβαλα τὸν κατάλογον τοῦ 1873 καὶ εὗρον νέον τυπογραφικὸν λάθος. Ὁ Γεώργιος Σαρδενᾶς εἶναι ὁ Γεώργιος Σαρδελᾶς γνωστότατος εἰς τὴν Πλάκαν. Ὑπ’ ἀριθ. 225 ἀναφέρεται ὁ Παναγιώτης Γεωργίου, δικαστικὸς κλητήρ, ἐγγεγραμμένος ὑπ’ ἀριθ. 2020 τοῦ γʹ. τμήματος καὶ ἀνύπαρκτος. Ἀλλὰ σᾶς παρουσιάζω ἐπιδοτήριον αὐτοῦ τῆς 22 Ἀπριλίου τοῦ 1874. Ὑπ’ ἀριθ. 95 ἀναφέρεται ὁ Ἀναστάσιος Θεοδωρακάκης ὡς δὶς ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 336 καὶ 374 καὶ ἄγνωστος. Ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀριθ. 374 εὕρηται ὁ Ἀναστάσιος Κυρῖκος, φαρμακέμπορος. Ὁ δὲ Ἀναστάσιος Χ. Θεοδωρακάκης, χρωματέμπορος, εἶναι ὑπὸ τὴν οἰκίαν τοῦ Κωνσταντίνου Νέγρη, ὁδὸς Ἀθηνᾶς· μοὶ ἔστειλε διπλότυπον τῆς πληρωμῆς φόρων. Ὑπ’ ἀριθ. 105 ἀναφέρεται ὁ Λεωνίδας Ἀποστολάκος ὡς ἀνύπαρκτος καὶ ἐγγεγραμμένος ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 1578 τοῦ γʹ. τμήματος. Ἀλλ’ ὁ Ἀποστολάκης, ὅπως ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχει, μοὶ ἔφερε τὸ ἐπιδοτήριον τοῦτο. «Ἐν Ἀθήναις σήμερον κλπ. κατὰ παραγγελίαν τοῦ Λ. Ἀποστολάκη.» (Τὸ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον). Ὑπ’ ἀριθμὸν 8 τοῦ καταλόγου τῆς ἀστυνομίας ἀναφέρεται ὁ Ἀχιλλεὺς Τάλλαρος, ὡς κάτοικος Θηβῶν. Ἔτυχεν ὅμως καὶ τοῦτον καὶ τὸν κάτοικον Θηβῶν Σεραφεὶμ Τάλλαρον νὰ τοὺς ἔχω πελάτας· καὶ εἶχον πρόχειρον τὴν κλῆσιν τοῦ ἑνός, τοῦ ἀνθρακοπώλου, τοῦ κατοίκου Ἀθηνῶν, καθὼς καὶ τὴν ἔφεσιν τοῦ ἑτέρου, τοῦ Σεραφεὶμ Ταλλάρου, τοῦ κατοίκου Θηβῶν. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἀποδείξεις τῆς πλαστότητος τοῦ καταλόγου ἐκείνου, ὃν συνοδεύει ἡ ὑπογραφὴ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας, τῶν 5 ὑπαστυνόμων, καὶ τοῦ γραμματέως, αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἀποδείξεις ἠδυνήθην ἀπὸ χθὲς τὸ ἑσπέρας μέχρι τῆς πρωΐας τῆς σήμερον νὰ συλλέξω. Δὲν ἐλάλησα, κύριοι, διὰ νὰ πείσω τὸν Βαλασόπουλον, ἢ τὸν Πονηρόπουλον· θὰ ἦτον ἀπελπιστικὸν καὶ δι’ ἐμὲ καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες δι’ ἐμὲ τὴν παραμικρὰν τρέφουσιν ὑπόληψιν, ἐὰν διήρχετο ἐκ τοῦ νοός μου ὅτι ἠδυνάμην νὰ πείσω αὐτούς. Τὸν δήμιον δὲν κάμπτει τοῦ θύματος ἡ οἰμωγὴ, καὶ ἂν ἀθῶον ᾖ. Καθῆκον ἐκτελεῖ ἐκεῖνος· ἄλλως, ἐνταῦθα οἱ κύριοι οὗτοι ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὸ ἔνστικτον τῆς ἰδιοσυντηρησίας· ἐὰν ὑπάρξουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀττικῆς, δὲν θὰ ὑπάρξουν ἐκεῖνοι. Γνωρίζουν καλῶς ὅτι ἢ ἡμεῖς ἢ ἐκεῖνοι θὰ μείνουν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ἐλάλησα διὰ τὴν ἱστορίαν, ἂν ἡ ἱστορία καταδεχθῇ ποτε νὰ ῥυπωθῇ καταβαίνουσα μέχρι τοῦ βορβόρου τοῦ φατριασμοῦ ἐν ᾧ σήμερον κυλιόμεθα· ἐλάλησα, λέγω, διὰ τὴν ἱστορίαν, καὶ ὅπως μουντζουρώσω ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον τολμήσει, ναὶ τολμήσει, καταδικαστικὴν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀθηνῶν ψῆφον νὰ φέρωσιν (εὖγε εὖγε! — χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§71ΤΙΝΕΣ. Ψηφοφορία, κ. πρόεδρε.

§72ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Δὲν ἤθελον, κύριοι, λάβει τὸν λόγον εἰς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν, ἂν καὶ εἶμαι εἰσηγητής· μολοντοῦτο ἡ πρόκλησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ῥάλλης καὶ Σωτηρόπουλος μοὶ ἔκαμαν ἐπανειλημμένως, καθὼς καὶ ὁ κ. Κολιάτσος, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, τὴν ὁποίαν ἔφερον κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, ἐξηγούμενος, ὅτι αὕτη προῆλθε μόνον ἐκ τῆς καθαρᾶς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἐν ἐμοὶ ἐσχημάτισα. Δὲν θὰ προστρέξω, κύριοι, εἰς τὸ πικρὸν ποτήριον τοῦ κ. Λέκα, οὔτε εἰς τὰ ἱερὰ δικαστήρια τοῦ κ. Ζαΐμη, οὔτε εἰς τὸ τίς πταίει τοῦ κ. Ῥάλλη, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἄκυρος (θόρυβος)—υἱὲ ἡρώων, μὴ μὲ διακόπτῃς—διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἔδωκα, προῆλθεν ἁπλῶς ἐκ τῆς καθαρᾶς πεποιθήσεώς μου. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ δικάσω ὄχι ὡς τακτικῶς δικαστὴς ὑποκείμενος εἰς τύπους, ἀλλ’ ὡς ὁρκωτός· τὸ τοιοῦτον δὲ ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Μεσσηνέζης· ἐπίσης προχθὲς ὁ κ. Ῥάλλης ὁμιλῶν εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποδουλόνωμεν τὴν οὐσίαν εἰς τοὺς τύπους. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι δὲν φρονεῖ τοῦτο ἐν πεποιθήσει ὁ κ. Ῥάλλης ὡς νομομαθὴς, καθόσον οἱ τύποι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ νὰ σώζωσι τὴν οὐσίαν. Ἐπὶ τῆς παρούσης ὅμως ὑποθέσεως ἔρχομαι ὡς ὁρκωτὸς δικαστὴς νὰ δικάσω. Ἐξήτασα τὸν σωρὸν αὐτὸν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐδόθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἀηδιάζω πλέον νὰ βλέπω. Ἐκ τῆς μελέτης δὲ αὐτῶν ἐπείσθην περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς. Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τὸ τμῆμα ἐζήτησε προφορικὰς πληροφορίας· εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν του πᾶς ἐνιστάμενος. Ἦλθον διάφοροι καὶ εἶπον τοὺς λόγους των, τοὺς ὁποίους ἤκουσα. Ἐκτὸς τούτου κατοικῶ εἰς Ἀθήνας· ἐξῆλθον λοιπὸν, ἠρώτησα διάφορα πρόσωπα καὶ ἔμαθον ἀκριβῶς τὰ γεγονότα. Σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ῥάλλη, δὲν ἐψηφοφόρησαν ψευδεῖς ψηφοφόροι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν; Ἐρωτῶ τοὺς ὑποψηφίους Ἀττικῆς, δὲν ἐψηφοφόρησαν ψευδεῖς ἐκλογεῖς; Τίς ἀντιλέγει; Καὶ τόσοι μάλιστα ψευδεῖς, ὅσοι ἐπηρεάζουν τὸ ἀποτέλεσμα. Περὶ τούτου οὐδεὶς μοὶ ἔμεινε δισταγμὸς, καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδέαν ὁρμώμενος ἀπεφάνθην, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ (θόρυβος). Τέλος πάντων ἐκ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς ἐπείσθην, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἔχει τὰ τρωτὰ μέρη της. Μοῦ φέρουν τοὺς καταλόγους τῆς Σύρου, τῶν Πατρῶν, τῆς Ὕδρας λέγοντες ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἐξίσου ἀτελεῖς. Δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐπέμβω ἐγὼ εἰς τοὺς τύπους τῶν καταλόγων καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, ἀλλ’ ἂς ἔλθω καὶ εἰς αὐτά. Διαβατικῶς λέγουν, ὁ Πετρίτσης, ὁ βουλευτὴς τῆς Σύρου, ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων καταλόγων ἐκλεχθεὶς, ἔπρεπε νὰ καταδικάσῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἀθηνῶν; Ναὶ, ὁ Πετρίτσης ἠδύνατο καὶ ἔχει τὸ θάῤῥος ἀπέναντι ὁμοίων καταλόγων τῆς Σύρου, ἀπέναντι καταλόγων ἐπίσης σφαλερῶν νὰ καταψηφίσῃ τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς, διότι ὁ Πετρίτσης ἐζημιώθη ἀπὸ τὴν κακὴν αὐτὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, διότι εἶχε πάθει ἐξ αὐτῶν. Ὅταν ὅμως φθάσῃ ἡ σειρὰ τῆς ἐκλογῆς μου, τότε θὰ ἴδετε ἐὰν ἦμαι συνεπὴς εἰς ὅσα λέγω σήμερον· οὐδεὶς ὅμως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ ἀντιτάξῃ ἀπὸ τοῦδε τὸ πλημμελὲς τῶν καταλόγων τῆς Σύρου. Εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀθηνῶν ἐν συνειδήσει λέγω ὅτι δὲν μ’ ἐπηρέασεν οὐδενὸς προσώπου ἡ θέλησις, μ’ ἐπηρέασεν ἁπλῶς τὸ σφαλερὸν τῶν καταλόγων καὶ μοῦ ἐπέβαλε τὴν μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐκλογὴν Κρωπίας· εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Ῥάλλης ἀπεσιώπησε κἄτι τι, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω, χάριν ἁβροφροσύνης πρὸς τὸν κ. Ῥάλλην. Καλπονόθευσις ἐγένετο ἐκεῖ ἀναντιῤῥήτως· ἂς ἔλθῃ νὰ τὸ ἀρνηθῇ ὅστις θέλει. Δὲν ἐξετάζω ποῖος τὴν ἔκαμε· δὲν εἶμαι συνήγορος τοῦ ἀξιωματικοῦ Ἀξελοῦ, οὔτε κατήγορος τοῦ Ῥάλλη. Ἐξετάζω μόνον ἂν ἔγεινε καλπονόθευσις, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ κ. Ῥάλλης δὲν τὸ φιλονεικεῖ· ἡ συνείδησίς μου ἐπείσθη ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις καὶ ἑπομένως ὤφειλον νὰ καταψηφίσω. Τί λέγει, ὁ κ. Κολιάτσος, ἐγένετο ἡ καλπονόθευσις, ναὶ ἢ ὄχι;

§73ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν κάλπην τοῦ Φιλήμονος.

§74ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω που· ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ ἂν ἀπεσπάσθη ἡ σιδηρὰ ῥάβδος ἡ περιβάλλουσα τὰς κάλπας, ἂν ἠνοίχθησαν τὰ κιβώτια τῶν καλπῶν· καὶ ἐπειδὴ μάλιστα ἦτο τελευταία ἡ κάλπη τοῦ Φιλήμονος ἔπρεπε ἡ σιδηρὰ ῥάβδος ν’ ἀποσπασθῇ καθολοκληρίαν. Δὲν εἶμαι κατήγορος, οὔτε ἐχθρὸς τοῦ Φιλήμονος, ἀλλ’ οὔτε φίλος κἀνενός· λέγω ὅμως καὶ ὑποστηρίζω ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις, καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ δώσω μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἔρχεται τώρα ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀχαρνῶν. Τί ἔγεινεν εἰς αὐτήν; κακοῦργος χεὶρ, λέγουσιν, ἀνέτρεψε τὸ ἀβάκιον· ποῖος τὸ ἔκαμε; ὄργανα ὑπουργικά; τὰ κόματα; ἀδιάφορον· ἐγένετο ἡ ἐγκληματικὴ πρᾶξις· εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή. Αὐτὸ μόνον πρέπει ν’ ἀποφασίσω, καὶ νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου, καθ’ ὑπαγόρευσιν τῆς συνειδήσεώς μου ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς. Ἔρχεσθε, κύριοι, νὰ περιορίσητε τὰς ἰδέας, μᾶς λέγουν, τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, τὴν δίδουσαν τὰ φῶτα, τὰς γνώσεις, τὴν διοχετεύουσαν τὴν εὐημερίαν, τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους! Ἀλλόκοτον τῳόντι ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς. Ναὶ, κύριοι, ἡ συγκέντρωσις κατέστρεψε τὸν Ὄθωνα, καὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν τὸν ἔχει σήμερον Βασιλέα. Ναὶ, κύριοι, μὴ γείνωμεν μάντεις κακοῦ· διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, αἱ ἐπαρχίαι ἀδικοῦνται (θόρυβος). Ναὶ, κύριε Κολιάτσε, δὲν δύναμαι ν’ ἀναπτύξω τὸ πρᾶγμα πρὸς τὸ παρόν.

§75ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἰδιαιτέρως τὰ λέγομεν.

§76ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν ἡ συγκέντρωσις αὕτη ἀπεῤῥόφησεν ὅ,τι ἐκ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν ἔξω ὁμογενῶν περιῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ κτίσωμεν τὰ Ὀλύμπια, λέγει ὁ εἷς ὁμογενής· εἰς τὰς Ἀθήνας τῷ λέγουσιν. Ἀλλὰ διὰ τί ὄχι εἰς τὴν Ὀλυμπίαν; Θὰ κτίσω πολυτεχνεῖον, λέγει ὁ ἄλλος· ποῦ; εἰς τὰς Ἀθήνας. Οἱ πάντες ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν συντρέχουν εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὰς ἱερατικὰς σχολὰς ποῦ; εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὰ πάντα ἀπεῤῥόφησαν αἱ Ἀθῆναι· ἡ ψυχολογικὴ βία ἐπιδρᾷ πανταχοῦ ὑπὲρ τῆς συγκεντρώσεως τῶν Ἀθηνῶν. Πιστεύω, πολλοὶ μὲ ἐννοῦσι, καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θὰ ἀναπτυχθῶ περισσότερον καὶ θὰ μὲ ἐννοήσητε τότε καλλίτερα. Θὰ διορθώσωμεν τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν· ποῖος πληρόνει; αἱ ἐπαρχίαι. Τὴν ἀστυνομίαν τῶν Ἀθηνῶν ποῖος πληρόνει; αἱ ἐπαρχίαι. Ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι δημοτικὴ, καὶ ἔπρεπε νὰ πληρόνεται ἐκ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου. Τὸ ὅλον σχεδὸν τῆς Ἑλλάδος συγκεντροῦται καὶ ἀποῤῥοφῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Αἱ Ἀθῆναι χρεωστοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας· αἱ ἐπαρχίαι δὲν χρεωστοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐπλούτισεν ὁ ἄλλος εἰς τὰς Πάτρας; ἐδῶ μεταφέρει τὸν πλοῦτόν του, εἰς τὸν προνομιοῦχον αὐτὸν τόπον. Αἱ ἐπαρχίαι μένουσι γυμναί· ἐκεῖ δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ μεταβῇ ἀπὸ οἰκίας εἰς οἰκίαν, καὶ ὅμως ἐδῶ εἶναι Παρίσι. Ἔπρεπεν ἐξ ἴσου νὰ ἀναπτυχθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι μετὰ τῆς πρωτευούσης. Ἡ Ἑλλὰς ὁμοιάζει μὲ αἴθουσαν πολυτελεστάτην, καὶ δωμάτια ῥιπαρὰ καὶ ἀπόζοντα.

§77ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λοιπὸν ἂς ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ διὰ τοῦτο!

§78ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ἂν δὲν ᾖναι λόγος ἀκυρώσεως, δὲν εἶναι ὅμως ὅπως σεῖς λέγετε καὶ λόγος ἐπικυρώσεως. Θὰ ἔλθωσι, κύριοι, ἡμέραι, καθ’ ἃς... (θόρυβος),

§79ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅταν πραγματοποιηθῇ ἡ Commune· αὐτὰ εἶναι τῶν κομουνιστῶν, τῶν ὀπαδῶν τοῦ πετρελαίου.

§80ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Τὴν Commune τὴν ἐπροκάλεσεν ἡ συγκέντρωσις· ἐφρόντισαν νὰ θέσουν τοὺς ἐργάτας τῆς Commune, τοὺς διοχετευτὰς τῶν πετρελαίων εἰς τὰς φυλακάς, ἐφρόντισαν νὰ τοὺς καρατομήσουν, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐξαλείψωσι τὴν ἀφορμήν, τὴν γεννήσασαν τὴν συγκέντρωσιν, ὥστε καὶ δευτέραν θὰ ὑποστῇ τοιαύτην δοκιμασίαν τὸ Παρίσι. Τέλος πάντων τὴν ψῆφόν μου τὴν μέλαιναν τὴν ἔδωκα εἰς τὸ τμῆμα διὰ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς δήμους ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι καταδικάζω νόθον καὶ ἄκυρον ἐκλογήν. Τώρα δὲν θέλετε νὰ μὲ πιστεύσητε; Τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὁ Κ. Κολιάτσος....

§81ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ τὰ εἴπωμεν, τὰ λέγομεν.

§82ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὅσοι ὁρμῶνται ἐκ πεποιθήσεως, ὡς ἐγώ, καὶ ὅσοι θέλουν νὰ πεισθῶσι, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁμολογοῦσιν ἐνδομύχως τὰς ἐλλείψεις τῆς ἐκλογῆς. Διὰ πάντα ἄλλον πᾶσα περαιτέρω συζήτησις εἶναι περιττή.

§83ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ψηφοφορία, κύριε πρόεδρε· κατὰ δήμους δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις λοιπόν, κύριοι, κηρύσσεται περαιωμένη.

§85ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμωμεν διακοπὴν δύω λεπτῶν.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Ὑπάρχουν πολλοὶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου μὴ βουλευταί· παρακαλοῦνται νὰ ἐξέλθωσι. — Λοιπόν, κύριοι, διὰ τοὺς πέντε δήμους δὲν ἐγένετο κἀμμία παρατήρησις.

§89ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῶν πέντε δήμων......

§91ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις οὐδεμία.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ πέντε δῆμοι ἐπικυροῦνται, Πειραιῶς, Φυλῆς, Μαραθῶνος, Λαυρίου καὶ Ὠρωπίων. Τώρα πρόκειται περὶ τῶν τριῶν ἄλλων δήμων, Ἀθηναίων, Κρωπίας καὶ Ἀχαρνῶν. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ ἐπικυρωτική.

§93ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ποῖος τὸ εἶπε; Ἡ ἀκυρωτικὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρω.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ἀναστάσεως;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω ψηφολέκται.

§97ΣΑΡΑΒΑΣ. Κατὰ δήμους, καὶ πρῶτον ἀπὸ τὸν δῆμον Ἀθηναίων.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἔγκυρον...

§99ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ναὶ ἢ ὄχι;

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν, κύριοι, ἐν ὅλῳ 147, ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη διὰ ψήφων 76 κατὰ 69, ἀρνηθέντων δύω, τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Προβαίνομεν εἰς τοὺς ἄλλους δήμους.

§102ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ καθίσωσι.

§104ΑΧΟΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§105ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τί θέλετε πλέον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως! Δι’ ἀναστάσεως.

§106ΑΧΟΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· δύω ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρωπίας λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Κ. Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρωπίας, ναὶ ἢ ὄχι;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, κύριοι, τὸ ἑξῆς· ἐψηφοφόρησαν 135 ἐν ὅλῳ, παρεδέχθη δὲ ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κρωπίας διὰ ψήφων 86 κατὰ 45, ἀρνηθέντων τεσσάρων.

§109ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διὰ τὸν δῆμον Ἀχαρνῶν νὰ γείνῃ δι’ ἀναστάσεως, κύριε πρόεδρε, ἡ ψηφοφορία.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀχαρνῶν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τοῦ δήμου Ἀχαρνῶν.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον ἐξακολουθοῦμεν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐξελέγξεων ἐπὶ τῶν ἑπομένων ἐκλογῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρᾳ 7 παρὰ 10 Μ. Μ.).