1874.03.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 26 Μαρτίου 1874.

(Τρίτη).

(Ὥρᾳ 1½ μ. μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν τὸ εἶπεν αὐτὸ ἡ Βουλὴ, ὅτι σήμερον θὰ ἔχωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ τὸ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, διότι ἡ ἡμερησία διάταξις εἶχε προσδιορισθῆ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἄλλως τε ἐγὼ ἠρώτησα τὴν Βουλήν. — Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται.—Ὁ κύριος Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§5ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ νόμος, κύριοι, περὶ ὁδοποιΐας, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν οἱ νόμοι, ὅσον εὐεργετικοὶ καὶ ἂν ὑποτεθῶσι, δὲν ἐφάπτονται δυστυχῶς καὶ τῶν νήσων· ἡ εὐεργεσία αὐτῶν δὲν ἐφάπτεται εἰς τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν νήσων, διότι εἰς τὰς νήσους ἐν γένει ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας ἐθνικῆς δὲν ἐφαρμόζεται, καὶ κατὰ συνέπειαν τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ δὲν ἀπολαμβάνουσιν αἱ νῆσοι, ὅπου οἱ δῆμοι ὑπάρχουσι μεμονωμένοι. Φέρω λοιπὸν μίαν τροπολογίαν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἵνα διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτοῦ ἐξαπλωθῶσι τὰ εὐεργετήματα τῆς ὁδοποιΐας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους ἰδίως, οἵτινες εἰσὶ μεμονωμένοι εἰς τὰς νήσους ἐκείνας καὶ ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐπαρχιακὴ ὁδός.

§6ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ ἀποσύρωμεν τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὴν ἀτμοπλοΐαν.

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ κεφάλαιον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας δὲν βλάπτεται ὑπὸ τούτου.

§8ΤΙΝΕΣ. Ἀφήσατέ τα αὐτά.

§9ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δὲν θὰ ἀφήσω ἀπλήρωτον τὸν κ. Δανόπουλον, διότι τὰ μέρη ὅλα ἐκεῖνα ὠφελοῦνται περισσότερον παντὸς ἄλλου ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοΐαν, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ λόγος περὶ τούτου.

§10ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, καὶ τότε λογαριαζόμεθα.

§11ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂς ἔλθῃ καὶ τότε τὰ λέγομεν.—Λοιπὸν ἡ ἔκθεσις ἡ δικαιολογητικὴ, ἡ ὁποία συνοδεύει τὸν νόμον, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σᾶς πείσῃ περὶ τοῦ δικαίου.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως νὰ τυπωθῇ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δημοσίας ἐκπαιδεύσεως περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Μαιευτηρίου. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ· ἔχει ὡς ἕπεται. «Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπὴ μελετήσασα ἐπισταμένως τὸ παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Ἀργυρ. Θ. Διαμαντοπούλου «περὶ τῆς ἐν Ἀθήναις Μαιευτικῆς Σχολῆς» ἐν τῇ Βουλῇ ὑποβληθὲν Νομοσχέδιον καὶ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ λεπτομερῆ καὶ ἐμβριθῆ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, παρατηρεῖ ὅτι Ἡ βελτίωσις τοῦ μόνου ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Βασιλείου, καὶ ἐν πόλει ὁσημέραι κατὰ τὸν πληθυσμὸν τῶν κατοίκων αὐξούσῃ, ὑπάρχοντος τοιούτου φιλανθρωπικοῦ ἅμα καὶ διδακτικοῦ καταστήματος, καθίσταται ἀναγκαιοτάτη, ἀφοῦ ἀνέκαθεν παρὰ πάσαις ταῖς μεγαλοπόλεσι τῶν λοιπῶν ἐθνῶν μεγίστη πάντοτε καταβάλλεται φροντὶς πρὸς πολλαπλασιασμὸν καὶ τελειοποίησιν τοιούτων ἱερῶν ἀσύλων, ἵνα ὅσον οἷόν τε πλειότερα δυστυχῆ πλάσματα εὑρίσκουσιν ἐν αὐτοῖς τὴν ὑπὸ τῆς κοινωνίας καὶ φιλανθρωπίας χορηγουμένην προστασίαν καὶ περίθαλψιν. Διὰ τῆς βελτιώσεως δὲ ταύτης κατορθοῦται, ὡς ὀρθότατα ἐκθέτει ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον κ. βουλευτὴς, καὶ ἕτερος ἀξιολογώτατος ἐπιστημονικὸς σκοπὸς, δηλ. ἡ ἐπείγουσα ἐντελεστέρα διδασκαλία τῶν μαιῶν, ἡ μέχρι τοῦδε ἀρκούντως, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ καταστήματος, ἐλλειπὴς ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν οὖσα καὶ πολλὰ τὰ ἐπιζήμια διὰ τοῦτο παρέχουσα, καὶ τὸ σπουδαιότατον, ἡ μαιευτικὴ ἐκπαίδευσις τῶν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ καταγινομένων διδακτόρων τῆς Ἰατρικῆς, οἵτινες ὅλως ἀδαεῖς τῶν ἀναγκαιοτάτων πρακτικῶν μαιευτικῶν γνώσεων ἤδη ὄντες, θέλουσι δυνηθῆ διὰ τῆς ἐν τῷ ἐπὶ τὸ βέλτιον καταρτισθέντι Μαιευτηρίῳ φοιτήσεως καὶ ἀσκήσεως νὰ ἀναπληρώσωσιν ἔλλειψιν, ἕνεκα τῆς ὁποίας καθεκάστην πλεῖστα ἀκούσια συμβαίνουσι δυστυχήματα. Διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἰσχυροὺς καὶ δικαίους λόγους, ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει καθῆκον νὰ συστήσῃ τὴν ταχεῖαν παρὰ τῆς Βουλῆς παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ μάλιστα καὶ τὸ ἀπαιτούμενον ἐπὶ πλέον ποσὸν εἶναι πάντη ἀσήμαντον.

Ὁ πρόεδρος

ΣΤ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ.

Τὰ μέλη Δ. Ῥάλλης, Δ. Λοράνδος, Ἀρ. Σακελλαρόπουλος, Α. Τρύφωνας, Ν. Βαρβιτσιώτης, Σ. Λογιωτατίδης.»

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιληφθῆ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Μάρτιον. Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἔχει δὲ ὡς ἕπεται· «Ἄρθρον 1. Πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ μηνὸς Μαρτίου ε. ε. χορηγεῖται εἰς τὴν κυβέρνησιν πίστωσις ἴση μὲ τὸ ἓν δωδεκατημόριον τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθέντος γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1874.»

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς Αὐστρο–Οὐγγαρίας περὶ τῆς κατὰ ἀμοιβαιότητα ἀποδόσεως τῶν δραπετῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο παραδεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρώσεως τῶν πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. Εἶναι ἡ τρίτη ἀνάγνωσις. Ἀναγινώσκονται αἱ δύω ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι, ἡ τοῦ κ. Α. Δημητριάδου, ὅστις εἶναι ἀπών, καὶ ἡ τοῦ κ. Χαλικιοπούλου.

§18ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ὑποβάλει καὶ ἐγώ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὸ προεδρεῖον.

§20ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὑποβάλλω ἤδη. (Τὴν καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται ἡ τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, ἥτις δὲν ἐτυπώθη.

§22ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει.) «Ἄρθρον 1. Ὁ πρόεδρος τοῦ πρωτοδικείου, καθ’ ὃν χρόνον, σύμφωνα πρὸς τὸ ἄρθρον 39 τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου, ἐνεργεῖ τὰς κληρώσεις πρὸς ἀνάδειξιν τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν, καὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 καὶ 16 ἐπιτροπῶν, τίθησιν εἰς κληρωτίδα ἰδίαν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων ἑκάστης ὑπὸ τὴν δικαστικήν του περιφέρειαν ἐπαρχίας. Τὰ πρῶτα πέντε ἐξερχόμενα ἐκ τῆς κληρωτίδος ὀνόματα ἔσονται κατὰ σειρὰν οἱ νόμιμοι ἀναπληρωταί των (πρὸ πάντων) κωλυομένων προέδρων καὶ ἀντιπροέδρων κλπ., οἱ καλούμενοι πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Ἄρθρον 2. Διὰ τὰς ἐκκρεμεῖς εἰσέτι δημοτικὰς ἐκλογὰς τοῦ κράτους ἐνεργεῖται ἡ κατὰ τὸ εἰρημένον ἄρθρον κλήρωσις, δι’ ἐφέτος μόνον, πέντε ἡμέρας μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ παρόντος νόμου.»

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δημητριάδου.

§24ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρ. 1 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ τεθῇ ὡς ἐδ. δʹ. τοῦ ἄρθ. 16 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου. Ἀντὶ τοῦ ἄρθρ. 2 τοῦ νομοσχεδίου νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 16 ἐδάφ. βʹ. ἔχον οὕτως· «Ὁ μὴ ἐμπροθέσμως ἐμφανιζόμενος πρόεδρος, ἀντιπρόεδρος ἢ πλειοψηφῶν ἐπαρχιακὸς σύμβουλος, ἢ μὴ ἀποχρώντως δικαιολογῶν τὴν ἀπουσίαν του τιμωρεῖται ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου πλημμελειοδικείου, δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγόμενος εἰς δίκην, μὲ φυλάκισιν τὸ πολὺ ἑνὸς ἔτους καὶ μὲ στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀπὸ 3 μέχρις 6 ἐτῶν.»

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται καὶ ἡ τοῦ κ. Χαλικιοπούλου.

§26ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐν τέλει αὐτοῦ νὰ προστεθῶσι τὰ ἐφεξῆς· «καὶ τούτου μὴ ἐμφανιζομένου, ὁ ἀμέσως πλειονοψηφήσας καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρις ἐξαντλήσεως ὅλων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων.» «Τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. «Νὰ διασκευασθῇ ὁλόκληρον οὕτω πως· «Εἰς τὸν μὴ ἐμφανιζόμενον πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον ἢ ἀναπληρωτὴν αὐτῶν ἐπαρχιακὸν σύμβουλον, κατὰ τὰ ἀνωτέρω διατεταγμένα, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου ἡ ποινὴ τῆς ἀρνήσεως ὑπηρεσίας, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 480 τοῦ ποινικοῦ νόμου, καὶ προσέτι χρηματικὴ ποινὴ δρ. 100–300.»

§27ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τῶν δύω ἄρθρων διὰ μιᾶς καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὑποτροπολογίαν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου. Τὸ πρῶτον ἄρθρον προβλέπει τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπουσίας τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ καλεῖται, τοῦ προέδρου ἀπουσιάζοντος, ὁ ἀντιπρόεδρος καὶ μετ’ αὐτὸν ὁ λαβὼν περισσοτέρας ψήφους τῶν ἄλλων. Ἀλλὰ ὅπως προχθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γορτυνίας ἀνέπτυξε, δύω ἔχομεν συστήματα ἐκδικάσεως ἐκλογῶν· κατὰ τὸ πρῶτον σύστημα, ὅλαι αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια· κατὰ τὸ δεύτερον σύστημα, πρέπει διοικητικῶς νὰ ἐκδικάζωνται. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἤθελον παραδεχθῆ εὐχαρίστως, κύριοι, ὅλαι αἱ ἀμφισβητήσεις τῶν ἐκλογῶν ἐν Ἑλλάδι νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια· αὐτὴ εἶναι ἡ εὐχή μου καὶ ὁ πόθος ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ὅσοι θέλουν αἱ ἀποφάσεις αὗται νὰ ᾖναι ξέναι πάσης μεροληψίας καὶ παντὸς φατριασμοῦ. Καὶ ἐπεθύμουν ἐν Ἑλλάδι ὁλόκληρον τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς νὰ ὑπάγεται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια· καὶ ὅταν τοῦτο γείνῃ, τότε καὶ μόνον εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔχωμεν δικαίαν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν.

§28Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§29ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ κανονίζεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα.

§30ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἐδικάζοντο ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια· ἐὰν τὰ δικαστήρια ἐκαλοῦντο νὰ ἀποφασίσουν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι κᾀμμία πίεσις καὶ κᾀμμία παρανομία δὲν ἤθελε γείνει, ἢ καὶ ἂν ἐγίνετο θὰ ἦτο κακὸν πολλὰ μικρὸν ἀπέναντι τῶν γενομένων. Ἐὰν εἴχομεν ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν καὶ καθιεροῦτο καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως, εἶμαι, βέβαιος, ὅτι ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν ἀπόλυτον δικαιοσύνην, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Ζωχιὸς, βεβαίως ἐθέλομεν ἔχει πολὺ μεγαλειτέραν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει ὁ Νομάρχης καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου· δὲν πρόκειται ἤδη δι’ ὅλας τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς τὰς τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὅλαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ἐὰν ἤθελον ὑπαγάγεσθαι εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἠθέλομεν ἔχει περισσοτέραν δικαιοσύνην. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος χρόνου νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀλλὰ εἶναι τόσον βέβαιον, ὥστε κρίνω περιττὸν νὰ προσθέσω περισσότερα περὶ τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι μᾶλλον ἀνεξάρτητα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου πρέπει νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «Μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλεῖται εἷς τῶν πρωτοδικῶν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, διὰ κλήρου ὁριζόμενος ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Πρωτοδικείου.»

§31ΠΑΠΑΔΑΙΟΣ. Διὰ κλήρου.

§32ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. «Εἷς τῶν Πρωτοδικῶν, διὰ κλήρου ὁριζόμενος ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει.» Τότε δὲν ἔχετε οὔτε τὴν σειρὰν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἔχετε καὶ περισσοτέραν ἐγγύησιν περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς δικαιοδοσίας.

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν Μεσσήνην καὶ εἰς τὰς Καλάμας ὁ κύριος Νομάρχης ἐπέσπευσε νὰ διεκδικάσῃ μονομερῶς.

§34ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τώρα θὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου. Ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δημητριάδου εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ· «καθ’ ὅλων τῶν μελῶν τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ δικαστήριον·» διότι θὰ ἦτον ἄτοπον ἐὰν ἓν μέλος τιμωρεῖται, τὰ ἄλλα δύω μέλη νὰ μὴ τιμωρῶνται, διότι δύναται ν’ ἀμελήσῃ καὶ ὁ Νομάρχης, ὡς σᾶς ἔφερε παράδειγμα ὁ κύριος βουλευτὴς Μεσσήνης. Πῶς λοιπὸν θὰ δημιουργήσωμεν ποινὴν διὰ τὸ ἓν μέλος; Καὶ δὲν θὰ ἔχετε ποινὰς καὶ διὰ τὰ ἄλλα; Λοιπὸν παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ὄχι μόνον ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου· ἀλλ’ ὅλα τὰ μέλη νὰ τιμωρῶνται.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε, παρακαλῶ, τὴν πρότασίν σας. Ὁ κ. Καράπαυλος καταθέτει τὴν τροπολογίαν του εἰς τὸ προεδρεῖον, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· «Μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλεῖται εἷς τῶν Πρωτοδικῶν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, διὰ κλήρου ὁριζόμενος ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Πρωτοδικείου. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου δικάζει ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς, ἀρνούμενα τὴν ὑπηρεσίαν των ταύτην ἀδικαιολογήτως, τιμωροῦνται ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας μὲ φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους τὸ πολὺ καὶ μὲ στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀπὸ τριῶν μέχρις ἓξ ἐτῶν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου κατὰ τὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας»

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ πρακτικὸν τῆς ἰδίας συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνεται. — Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§39Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σκέπτομαι, κύριοι, ἂν πρέπει νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ δικαστήρια καὶ νὰ κατηγορήσω τοὺς Νομάρχας· ἀλλὰ ἔχω ἄπειρα παραδείγματα ὅτι εἰς πολλὰς περιστάσεις τὰ δικαστήρια ἐφατρίασαν περισσότερον. Σκέπτομαι νὰ ὑπερασπισθῶ τοὺς Νομάρχας· ἀλλὰ βλέπω ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτῶν παριστᾷ αὐτοὺς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους πολὺ χειροτέρους φατριαστάς· καὶ μόλα ταῦτα ἡμεῖς φέρομεν νόμον νὰ τιμωρήσωμεν τὸν πτωχὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Τὶ σᾶς πταίει ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ὅταν ἔχει ἐνώπιόν του ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρῶτοι δίδουν τὸ παράδειγμα τοῦ φατριασμοῦ εἰς τὰ δημοτικὰ πράγματα; Δὲν συμφωνῶ λοιπὸν μὲ τὸν κ. Καράπαυλον, ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν αἱ ἐξελέγξεις εἰς τὰ δικαστήρια· ἂς τὰ ἀφήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν πλέον ἀπομεμακρυσμένα ἀπὸ τὰ πολιτικά, καθόσον ἐὰν τὰ ἀναμίξωμεν εἰς τὰ πολιτικὰ θέλομεν τὰ καταστρέψει· διότι ὅσον περισσότερον τὰ πλησιάζομεν εἰς τὰ πολιτικά, τόσον περισσότερον φατριαστικὰ θὰ τὰ κάμωμεν. Ἤθελον συμφωνήσει ἵνα αἱ βουλευτικαὶ ἐξελέγξεις γίνωνται ἀπὸ τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ τὸ ὁποῖον λαμβάνει μέρος ὁσάκις πρόκειται νὰ δικάσῃ ὑπουργόν· διότι ἡ ἀπόφασίς του φέρει περισσοτέρας ἐγγυήσεις, διότι θὰ δικάσωσι δικασταὶ δεδοκιμασμένοι ὑπὸ τῆς μακρᾶς πείρας καὶ αἰσθανόμενοι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλεται. Ἐὰν εἴχωμεν ἐκεῖνο τὸ δικαστήριον καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ ἤθελον ἐκδικάζεσθαι αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί, βεβαίως αἱ ἀποφάσεις αὐτοῦ θὰ ἐστηρίζοντο ἐπὶ τοῦ δικαίου· ἀλλὰ τὸ πολίτευμα δὲν καθιέρωσεν αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Ἐὰν λοιπὸν ἐφέραμεν ἐνώπιον τοιούτου δικαστηρίου αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἴχομεν ἀποτελέσματα εὐάρεστα ἐπὶ χρόνον μακρὸν, τότε βεβαίως θὰ συνῄνουν αἱ ἐξελέγξεις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν νὰ ἀνετίθεντο εἰς τὰ δικαστήρια, διότι τότε δὲν ἤθελον βεβαίως διστάσει νὰ θέσω εἰς τὴν διάκρισιν καὶ τὴν κρίσιν τῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἔχει ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἶσθαι ὡς παράδειγμα ὅπως φερθῶσιν ἀμερολήπτως. Σήμερον ὅμως δὲν τολμῶ νὰ κάμω τοῦτο, διότι φοβοῦμαι μήπως, ζητοῦντες νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, τὸ καταστήσωμεν ἔτι χειρότερον καὶ ἀπομακρύνωμεν τὴν δικαιοσύνην ἀπ’ αὐτῶν. Θεωρῶ, κύριοι, ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ἵνα ἡ ἀνωτάτη δικαστικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοῦ μαζῆ μὲ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει περὶ ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, νὰ ἐκδίδῃ πρόγραμμα κατὰ πάντα τὸν νομόν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὁρίζῃ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν ἑκάστης ἐπαρχίας κατὰ τάξιν, καὶ ὄχι νὰ τελειόνῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τὰς ἐκλογὰς τοῦ κόμματος καὶ τὰς ἄλλας νὰ τὰς διατηρῇ εἰς τὸ χρονοδούλαπο· καὶ τότε, κύριοι, διὰ τοῦ προγράμματος δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην, καὶ νὰ τιμωρήσωμεν ὄχι μόνον τὸν ἕνα ἀλλὰ καὶ τοὺς τρεῖς δικαστάς. Τὴν δὲ τιμωρίαν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Καράπαυλος, τὴν θεωρῶ ἀναγκαίαν καὶ ἴσην καὶ πρὸς τοὺς τρεῖς δικαστάς. Ποῦ ἠκούσθη νὰ ἔχετε ἓν δικαστήριον τριμελὲς καὶ νὰ ἐπιβάλλετε μόνον ποινὰς εἰς τὸν ἕνα δικαστήν; Καὶ εἰς ποῖον; εἰς τὸν μᾶλλον ἀδύνατον.

§40ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Μὰ ἐκεῖνος δὲν πηγαίνει...(θόρυβος)

§41ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει ἡ τιμωρία νὰ ἦναι ἴση δι’ ὅλους· καὶ πᾶσα ἀπουσία οἱουδήποτε πρέπει νὰ τιμωρεῖται, συμφώνως μὲ τὴν πρότασιν καὶ τὴν τροπολογίαν. Ἀπολύτως λοιπὸν ἀναγκαῖον θεωρῶ ἐκ τῶν προτέρων, καὶ εἰς τοῦτο προσέξατε, διότι ἐὰν σήμερον συμβαίνῃ αὐτὸ εἰς τὸν Α καὶ ὁ Β ἐτελείωσε τὴν δουλειάν του, μεθαύριον θὰ συμβῇ εἰς τὸν Β καὶ θὰ φωνάξῃ ὁ Α. Λοιπὸν εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ψηφοφορίας ὁ νομάρχης νὰ ὁρίζῃ τὴν σειρὰν τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν καὶ συνάμα καὶ τῶν δήμων· διότι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν δὲν γνωρίζει τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀπομακρύνατε δὲ τὰ δικαστήρια.

§42ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ κληρώσεως.

§43ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§44ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ ἔχετε ὑπομονήν.

§46ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ. Δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ δικάζωνται κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν; (ἱλαρότης).

§47ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἀρχίζει ἡ ἐκδίκασις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας Α., ἐκδικάζονται δὲ αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὴν ἀκόλουθον τάξιν. Αὐταὶ εἶναι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν ἕνα χαρακτῆρα ὅσον τὸ δυνατὸν προληπτικότερον τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔγειναν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μποῦτος.

§49ΜΠΟΥΤΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως τὸ ἀφορῶν ἀποκλειστικῶς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀναπληροῦται ἡ ἀπουσία τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, καὶ τὰς ποινὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὸν ἀρνούμενον πρόεδρον, νομίζω, λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἱκανὸν νὰ μᾶς δώσῃ ἀφορμὴν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ὅλης ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ εἶναι καθ’ ὅλα πλημμελὴς, πλημμελεστάτη. Ἐὰν ἡ ἀπουσία τοῦ προέδρου ἦτο τὸ μόνον κώλυμα εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι ὅλοι ἠθέλαμεν εἶσθαι σύμφωνοι νὰ ἐπιβληθῶσιν αἱ αὐστηρότεραι ποιναὶ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ κατασταθῇ ἐφαρμοστέος ὁ νόμος· ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἱ πρόεδροι οἱ παρεμποδίζοντες τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Ὁ ἔντιμος κ. Κουμουνδοῦρος, συνάδελφός μου, σᾶς εἶπεν καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς βεβαιώσω ἤδη ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης ἐξεδικάσθησαν τρεῖς ἐκλογαὶ δήμων ἀνήκουσαι εἰς τὴν μίαν φατρίαν· μένουσι δὲ ἐκκρεμεῖς μέχρις αὐτῆς τῆς ὥρας, καθ’ ἣν συζητοῦμεν, τρεῖς ἕτεραι ἐκλογαὶ ἀνήκουσαι εἰς τὴν ἄλλην φατρίαν. Ἡ ἐκκρεμότης δὲ αὕτη δὲν προῆλθεν οὔτε ἀπὸ τὸν νομάρχην, οὔτε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, οὔτε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ πρωτοδικείου· προῆλθεν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἔπαρχον, ὁ ὁποῖος ἐκράτησεν ἐπὶ 35 ἡμέρας τὰ πρακτικὰ καὶ κατεγίνετο συλλέγων ἐκθέσεις ἀπὸ τοὺς δημοδιδασκάλους, οἵτινες ἐχρησίμευσαν ὡς διανομεῖς τῶν σφαιριδίων, ἐκθέσεις διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ προσβάλῃ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς, κύριοι, τῆς Μεσσήνης ἔρχονται αἱ τῶν Καλαμῶν. Καὶ αἱ ἐκλογαὶ τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν μένουσι μέχρις αὐτῆς τῆς ὥρας ἐκκρεμεῖς. Πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης λαμβάνων μέρος εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, εἶναι ὁ ὑποφαινόμενος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δικαιολογήσω τώρα τὴν μὴ ἐκδίκασιν αὐτῶν, οὔτε θέλω νὰ μεμφθῶ κἀνένα· εἶναι δὲ ἐκκρεμεῖς, καθὼς σᾶς εἶπον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, διότι τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καί τοι ἐχούσης ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Καλαμῶν ὡς ἐκλογῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Νομάρχου ἑδρεύοντος ἐκεῖ, καὶ ἀφ’ οὗ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐκλογῶν προσεκλήθην νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου ὡς πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, συνέβη ὕστερον ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας, καὶ πρὶν προφθάσω νὰ ἀναχωρήσω, νὰ λάβω διαταγὴν ἀπὸ τὸν νομάρχην, διὰ τῆς ὁποίας μοὶ ἔλεγε ν’ ἀναβάλω τὴν εἰς Καλάμας μετάβασίν μου μέχρι νεωτέρου ἐγγράφου του, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ τακτοποιηθῶσι τὰ ἱστορικὰ τῶν ἀποφάσεων.

§50ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὰ ἱστορικά;

§51ΜΠΟΥΤΟΣ. Μάλιστα. Σᾶς προσκαλῶ, ἔγραφε πρὸς τὸν ἔπαρχον Μεσσήνης, νὰ προσκαλέσητε τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ν’ ἀναβάλῃ τὴν μετάβασίν του δι’ ἐνταῦθα μέχρι δευτέρας προσκλήσεώς μας. Κύριοι, δι’ ἐμὲ ἡ πρόσκλησις αὕτη δὲν ἦτο σπουδαία. Ἔχων ὅμως ὑποθέσεις εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, μετέβην ἐκεῖ καὶ παρέμεινα ἐπὶ ἱκανὰς ἡμέρας ἄνευ ἐργασίας. Συνελθούσης δὲ τῆς Βουλῆς, καὶ ἔχων νὰ ἐκπληρώσω καθήκοντα ἐνταῦθα, εἰδοποίησα ἐγγράφως τὸν κ. νομάρχην ὅτι δύναται νὰ καλέσῃ ἀντ’ ἐμοῦ τὸν ἀντιπρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν.

§52ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ.........

§53ΜΠΟΥΤΟΣ. Ναί, κ. βουλευτὰ Καλαμῶν· λαμβάνετε πληροφορίας ἀπὸ ἕνα συνάδελφόν σας, καὶ ὀφείλετε νὰ τὸν πιστεύσητε μέχρις ὅτου φέρετε ἐναντίας ἀποδείξεις. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἐξιστόρησις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα, καὶ μία ἄλλη περίστασις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ εἷς ἔντιμος βουλευτὴς μοὶ εἶπεν περὶ τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς δήμου τῆς Λεβαδείας, ἡ ὁποία περίστασις ἐπιβαρύνει ὄχι τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ὄχι τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ τὸν πρόεδρον τοῦ πρωτοδικείου καὶ τὸν εἰς ἀναπλήρωσίν του κληθέντα ἀρχαιότερον δικαστὴν, ἔρχονται εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἰδέας μου, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον καθ’ ὅλων τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νόμου δικαστικὴν ἐπιτροπὴν μελῶν πρὸς ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, ἅτινα τοῖς ἐπιβάλλει ὁ Νόμος. Κύριοι, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Πυλίας κ. Καράπαυλον τὸν ἰσχυρισθέντα, ὅτι εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου νὰ καλῆται εἷς τῶν πρωτοδικῶν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ τοῦτο νὰ τὸ εὐρύνωμεν, ὥστε ἐν ἀνάγκῃ, νὰ λαμβάνωμεν τὸν λαβόντα σχετικῶς περισσοτέρους ψήφους ἐπαρχιακὸν σύμβουλον. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου καὶ διὰ τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων διὰ τῆς τροπολογίας μου, θὰ ᾖναι ἐπαρκὲς τὸ νομοθέτημα, καθόσον, ἐὰν εἰς τὸν πρόεδρον ἢ τὸν ἀντιπρόεδρον τοῦ ἐπαρχ. συμβουλίου ᾖναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀπουσία του δὲν θὰ παρακωλύσῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον αὕτη θὰ προχωρήσῃ, καὶ ὁ ἀρνούμενος θὰ τιμωρηθῇ, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, σπουδαῖον θεωρῶ νὰ τεθῇ διάταξις περὶ τῆς κατὰ τάξιν ἐκδικάσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ὅ,τι σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πετμεζᾶς, εἶναι ἀληθές· θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ τι πλέον διὰ νὰ σᾶς πείσω ὅτι τοιαύτη διάταξις σώζει κατὰ τὸ πλεῖστον τὰς ἐκλογάς. Ἐνῷ ὅμως συμφωνῶ κατ’ ἀρχὴν μετὰ τοῦ κ. Πετμεζᾶ, δὲν συμφωνῶ ὅμως νὰ κανονίζῃ τὴν τάξιν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῇ τροπολογίᾳ, ἣν συνέταξα, προσέθηκα ἐν τέλει διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ τάξις τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν νὰ κανονίζεται διὰ κληρώσεως, γινομένης ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν πρωτοδικῶν. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ μέχρι τοῦδε φέρει οἱανδήποτε ἐκλογὴν ὑπὸ συζήτησιν, καὶ τοιουτοτρόπως δεσμεύει τὰς ψήφους τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, οἱ ὁποῖοι ὄντες ἐκ τοῦ αὑτοῦ νομοῦ καὶ ἔχοντες ἄμεσον συμφέρον ὁπωσδήποτε διὰ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐκλογήν· τοιουτοτρόπως δὲ καθίσταται ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ κυρία τῆς τύχης τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Διὰ νὰ ἐννοηθῶ καλλίτερον, κύριοι, ἐξηγοῦμαι. Εἶμαι πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου Μεσσήνης, μεταβαίνω εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ διὰ νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν· δύναμαι νὰ ἐπηρεασθῶ ἀπὸ τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος μοῦ ὑπόσχεται τὴν ἐπικύρωσιν ἢ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς ἢ καὶ πλειόνων δήμων τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχω ἄμεσον συμφέρον, καὶ τοιουτοτρόπως διαθέτει τὴν ψῆφόν μου εἰς ἕνα ἢ εἰς πολλοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν· ἐν ᾧ ὅταν γίνεται διὰ κλήρου ἡ ἐκδίκασις, τότε δὲν δύναται ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ προτιμᾷ οἱανδήποτε ἐκλογὴν θέλει, καὶ ἡ ψῆφός μου θὰ ἦναι ἀνεπηρέαστος.

§54ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τί θὰ γείνῃ σήμερον, ὄχι διὰ τὸ μέλλον.

§55ΜΠΟΥΤΟΣ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους συνέταξα μίαν τροπολογίαν, ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς· «τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1ον. Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου νομίμως προσκαλούμενος καὶ μὴ ἐμφανιζόμενος ἢ ἀρνούμενος νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του, ἀναπληροῦται ὑπὸ τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς αὐτῆς συνόδου. Τούτου δὲ μὴ ἐμφανισθέντος, ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν τίθησιν εἰς κληρωτίδα ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τὰ ὀνόματα τῶν λοιπῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἡ κλήρωσις ὁρίζει οὕτως τὴν τάξιν τῶν λοιπῶν, τῶν ἐρχομένων εἰς ἀναπλήρωσιν. Ἡ κλήρωσις αὕτη ἐνεργεῖται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς εἰδοποιηθῇ ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν παρὰ τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς, περὶ τῆς μὴ ἐμφανίσεως τοῦ προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου.»

§56ΤΙΝΕΣ. Πῶς θὰ διακριθῇ ὁ πλειοψηφήσας;

§57ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἔκαμε μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι καλλιτέρα ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος.

§58ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι πρόεδρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου δύναται νὰ ἐκλεχθῇ καὶ ὁ λαβὼν τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους. Λοιπὸν ἐὰν εἰπῆτε, ὁ ἀμέσως πλειοψηφήσας, δὲν θὰ εὕρετε ἀπὸ κάτω ἀμέσως πλειοψηφήσαντα· διὰ τοῦτο εἶπον εἰς τὴν τροπολογίαν μου ὅτι καλεῖται ὁ ἀντιπρόεδρος, καὶ τούτου ἀρνουμένου, ὁ λαβὼν τὰς πλειοτέρας ψήφους ἐπαρχιακὸς σύμβουλος. Μοὶ ἐγένετο ἡ ἀντίῤῥησις πῶς θὰ εὕρετε αὐτόν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἑκάστη ἐπαρχία σύγκειται ἀπὸ τρεῖς ἢ πέντε ἢ ἓξ δήμους. Αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων γίνονται κατὰ δήμους, εἶναι γνωστὸν δὲ ὅτι εἰς τὸν δῆμον Α. ἔλαβεν ὁ δεῖνα ψήφους 200, εἰς τὸν δῆμον Β. ὁ δεῖνα ἔλαβε ψήφους 400, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐπικυρουμένων δε τῶν ἐκλογῶν, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἕκαστος τῶν συμβούλων ἔλαβε ῥητῶς καὶ ὡρισμένως τόσας ψήφους.

§59ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰπέτε λοιπὸν ὡρισμένως, ὅτι καλεῖται ὁ ἐπαρχιακὸς σύμβουλος τοῦ μεγαλειτέρου δήμου. Ὑποθέσατε εἰς τὰς Ἀθήνας συναγωνίζονται δύω, ὁ εἷς λαμβάνει 3900 ψήφους, ὁ ἄλλος 3,790· εἰς τὴν Αἴγιναν ἀποδύεται ἕνας καὶ λαμβάνει 800 χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνταγωνιστήν.

§60ΜΠΟΥΤΟΣ. Σᾶς ἐνόησα.

§61ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος εἶναι ὁ πλειοψηφήσας; ὁ τῆς Αἰγίνης εἶναι.

§62ΜΠΟΥΤΟΣ. Σᾶς ἐνόησα.

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί νὰ δώσωμεν προνόμια εἰς τοὺς μεγαλειτέρους δήμους; Διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Διαμαντόπουλον.

§64ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὅταν εἶπον ὅτι ἐνόησα τὸν κ. Πετιμεζᾶν ἐνοοῦσα ὅτι αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελε μοὶ κάμει καὶ ἐν γνώσει τούτου ἔθεσα οὕτω πως τὴν διάταξιν αὐτὴν· καὶ τόσον εἶναι βέβαιον ὅτι τὸν ἐνόησα, διότι τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅπου ἐγὼ ἐκλέγομαι σύμβουλος. Ὁ δῆμος Παμίσου ἔχει περισσοτέρας ψήφους· εἶναι κατὰ συνέπειαν ἑπόμενον ὅμως ὅτι οἱ ἐπαρχιακοὶ σύμβουλοι Παμίσου ἔχουν πλειοψηφίαν περισσοτέραν ἀπὸ τοὺς ἄλλους δήμους. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ δεχθῶ καὶ τὸ σύστημα τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, διότι δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῶν προνομίων. Ἐγὼ λέγω ὅτι καὶ τοῦτο ἂς γείνῃ· τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν ἓν πλῆρες νομοθέτημα, καὶ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν δὲν θὰ παρεμποδίζεται. «Τὸ 2 ἄρθρον νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρ. 2. Τὰ μέλη τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν νόμου ἐπιτροπῆς, ἀρνούμενα νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των, τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν ποινὴν δραχμῶν 300–500 καὶ μὲ στέρησιν τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων ἀπὸ ἑνὸς μέχρι τριῶν ἐτῶν. Ἡ κατηγορία διώκεται δι’ ἀπευθείας κλήσεως τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, ἀφ’ ἧς περιέλθῃ εἰς τὴν εἰσαγγελίαν ἡ καταγγέλλουσα τὴν ἄρνησιν μήνυσις ἢ ἔγκλησις.»

§65ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἰς τὸ τέλος δὲ νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς· «Ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἑκάστου Νομοῦ κατὰ δήμους γίνεται κατὰ τάξιν, ἣν κανονίζει κλήρωσις γινομένη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου πρωτοδικείου, ἔνθα ἑδρεύει ὁ νομάρχης, ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τὴν πρώτην Δευτέραν τῆς ἑβδομάδος μετὰ τὸ πέρας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ κλήρωσις τῶν εἰσέτι ἐκκρεμῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν θέλει γείνει ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος Νόμου.»

§66ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ νὰ γείνῃ.....

§67ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὄχι! Ἔθεσα, κύριοι, τὴν διάταξιν νὰ γείνῃ μετὰ τὸ πέρας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἡ κλήρωσις, διὰ νὰ μὴ ᾖναι γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ἡ δεῖνα ἐκλογὴ τοῦ δεῖνα δήμου θὰ δικασθῇ πρώτη καὶ ἡ δεῖνα δευτέρα καὶ καθεξῆς. Τὰ ὀνόματα τῶν ἐκλογῶν τίθενται εἰς τὴν κληρωτίδα, καὶ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τοῦ πρωτοδικείου γίνεται ἡ κλήρωσις τῶν ἐκλογῶν.

§68ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ κάμουν καὶ τώρα οἱ πρόεδροι; Θὰ κληρώσουν;

§69ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ τώρα, μάλιστα.

§70ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εἴπητε, κύριε Μποῦτε, «μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ παρόντος Νόμου.»

§71ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὸ προσθέτω, μάλιστα. Λοιπὸν, ἀφοῦ προσθέσω καὶ αὐτὸ, καταθέτω τὴν τροπολογίαν μου.

§72ΣΠΗΛΙΟΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ, κύριοι, μὲ τὸν κ. Πετιμεζᾶν ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ν’ ἀπομακρύνωμεν τὰ δικαστήρια ἀπὸ τὰ πολιτικὰ ζητήματα, διότι διὰ τῆς ἀναμίξεώς των, θέλομεν χάσει καὶ αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα ἴχνη τῆς δικαιοσύνης· πικρὰ πεῖρα, κύριοι, τὸ ἀποδεικνύει. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τοὺς βουλευτικοὺς καταλόγους· ὁ νόμος ἀνέθηκε τὴν ἐκδίκασιν εἰς τὰ δικαστήρια, ἀλλὰ τὰ δικαστήρια δὲν εἶναι παρὰ ψευδομάρτυρες, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν εἰς τοὺς καταλόγους παρεισαχθέντας ἀνήλικας, ἄνδρας στερουμένους τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων καὶ διαφόρους ἄλλας παραβιάσεις τῆς δικαιοσύνης εἴτε ἐν γνώσει εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ. Ὅθεν εἶναι ἀνάγκη ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ τὰ ἀπομακρύνωμεν. Καὶ εἰς ἄλλα μέρη ἠθέλησάν ποτε νὰ ἀναμίξουν τὰ δικαστήρια εἰς τοιοῦτον βαθμὸν εἰς ζητήματα πολιτικά, ἀλλὰ τὰ κατέστρεψαν καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀπομακρύνσεώς των. Ὁ δημοτικὸς νόμος ἀναγνωρίζει τριμελῆ ἐπιτροπὴν ἡ τριμελὴς ἐπιτροπὴ ἔχει ἐν ἑαυτῇ τρία ἀντίθετα στοιχεῖα· πρῶτον ἔχει τὸ στοιχεῖον τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, δεύτερον τὸ τῆς δημοτικῆς καὶ τρίτον τὸ τῆς δικαιοσύνης. Τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, τὴν διοίκησιν μᾶλλον νὰ εἴπω, τὴν ἀντιπροσωπεύει ὁ νομάρχης· τὸ δημοτικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον πολλάκις εἶναι εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸ στοιχεῖον τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, τὸ ἀντιπροσωπεύει ὁ ἐπαρχιακὸς σύμβουλος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἰς τὴν σύγκρουσιν αὐτὴν ἀπαιτεῖται οὐδετέρα τις ἀρχὴ εἰς ῥύθμισιν, ἔρχεται ὡς τρίτος ἐν μέσῳ τῶν δύο ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου· ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ἐπιτροπὴ ταύτην διὰ τῶν δικαστηρίων, θέλομεν καταστήσει τὴν διοίκησιν ὑποχείριον εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς ὠφελείας. Τοῦτο κατ’ ἐμὲ θέλει εἶσθαι καταστροφὴ τῆς δικαιοσύνης, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον τὸ διοικητικὸν δίκαιον δὲν εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐνασχολοῦνται διαρκῶς οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ διάφοροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ὑποπίπτουν καὶ εἰς πολλὰ ἀτοπήματα. Διὰ τοῦτο κατ’ ἐμὲ μέχρις οὗ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν ἓν σύστημα τρίτον, ὀφείλομεν νὰ φροντίσωμεν πολὺ νὰ θεραπεύσωμεν τὰς καταχρήσεις τὰς προερχομένας ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς. Ἄλλως, σήμερον δὲν πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν καὶ νὰ ἐπιδιορθώσωμεν τὸν δημοτικὸν νόμον, ὅστις ὡμολογουμένως, κατὰ πολλὰ μέρη χωλαίνει, ἀλλὰ πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν μίαν ἀνάγκην παρουσιαζομένην προσωρινῶς εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν· πρόκειται νὰ ἴδωμεν πῶς δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν τὰς νέας δημοτικὰς ἀρχὰς νὰ ᾖναι ἕτοιμοι ν’ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, καὶ νὰ μὴ ἀφήσωσι τοὺς δήμους εἰς παραλυσίαν, διότι ἅμα παρέλθῃ ἡ προσδιωρισμένη ἐποχὴ τῆς λήξεως τῆς τετραετοῦς περιόδου, δημοτικαὶ ἀρχαὶ δὲν ὑφίστανται· διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ νὰ θεραπεύσῃ τὴν κατεπείγουσαν προσωρινὴν ἀνάγκην. Παρετηρήθη ὅτι πολλαχοῦ δὲν παρευρέθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ πρόεδροι τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των· διὰ τοῦτο ἐπειδὴ ἐπὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων οὐδεμίαν ἔχει δικαιοδοσίαν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, οὔτε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐζήτησε διὰ νόμου νὰ τοὺς πειθαναγκάσῃ εἰς τὰ καθήκοντά των. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἔχει ἀπεριόριστον δικαιοδοσίαν ἡ κεντρικὴ ἀρχὴ ἐπ’ αὐτῆς· ἑπομένως ἐὰν ὁ νομάρχης σφάλλῃ καὶ παρατείνῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ, ἡ κυβέρνησις, δύναται νὰ τὸν ἀναγκάσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του· ἄλλως, θὰ εἰπῇ ὅτι ἡ κυβέρνησις σφάλλει καὶ ἑπομένως αὐτὴ ὑπάρχει κατακριτέα. Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας εἶπεν ὅτι παρενεβλήθησαν διάφορα προσκόμματα ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῶν δημοτ. ἐκλογῶν, διότι ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς τοιαύτην εἶχε πολιτικὴν, νὰ ἀναβάλῃ. Ἀλλὰ τὸ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον εἶναι πρὸ τόσων ἡμερῶν· λοιπὸν καὶ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀντιθέτους ἰδέας, καὶ αὐτὸ λοιπὸν ἐκ προθέσεως ἀναβάλλει; Τότε ἔχετε δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ἐπερωτήσητε τὸ ὑπουργεῖον, πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ ἀναβολὴ, καὶ ἂν ὁ νομάρχης τῷ ὄντι ἀναβάλλῃ, ὀφείλει τὸ ὑπουργεῖον νὰ ζητήσῃ λόγον καὶ νὰ τὸν παύσῃ· ὥστε καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν νομάρχην, ἔχομεν τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὸν νομάρχην, νὰ τὸν ἐπιτιμήσῃ καὶ νὰ τὸν καταδιώξῃ διὰ τῆς παύσεως καὶ διὰ τῶν ἄλλων ποινῶν, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ περὶ δήμων νόμος· ἐὰν δὲ τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ παραμελῇ, τότε δὲν πταίει ὁ νομάρχης, ἀλλὰ ἡ κυβέρνησις. Πολλοὶ ἐπρότειναν διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· αἱ τροπολογίαι αὗται, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, μᾶς ἐσκότισαν τόσον ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν ποία εἶναι καλὴ καὶ ποία ὄχι. Φρονῶ κατὰ πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν πειθαναγκασθῶσιν, εἴτε διὰ τῆς καταδιώξεως ἢ ἄλλης ὁδοῦ, οἱ πρόεδροι τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων νὰ παρευρεθῶσιν ἐγκαίρως, βεβαιωθῆτε ὅτι ἐντὸς ὀλίγου διαστήματος θέλει τελειώσει ἡ ἐκδίκασις ὅλων τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· καὶ διὰ νὰ ᾖναι ἡ ποινὴ ἀποτελεσματικὴ πρέπει νὰ ᾖναι αὐστηρὰ κατὰ τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, διότι τὸ ἁπλοῦν πρόστιμον δὲν ἀρκεῖ· τὸ πρόστιμον ἕκαστος πρόεδρος, εἴτε ἀπὸ τὸ κόμμα συντρεχόμενος εἴτε καὶ μόνος, δύναται νὰ ἀναδεχθῇ προθύμως νὰ τὸ πληρώσῃ ὅσον δήποτε καὶ ἂν ᾖναι. Διὸ δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ συνταχθῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ Κορινθίας κυρίου Δημητριάδου, καθ’ ἣν ἐπιβάλλεται ποινὴ αὐστηρὰ κατὰ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ὅστις παραβλέπει τὸ καθῆκόν του. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ νὰ δικάζωνται αἱ ἐκλογαὶ ὅλου τοῦ νομοῦ, καθ’ ἣν σειρὰν τάττει ἑκάστην ἡ κλήρωσις, τοῦτο δὲν εἶναι καλόν· διότι θέλει γεννήσει προσκόμματα εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν.

§73ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπαρχιακῶς ὅταν εἶναι, τελειόνουν.

§74ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ νομὸν εἶπα· θὰ πηγαίνουν ἐκεῖ εἰς τὴν πρωτεύουσαν οἱ πρόεδροι τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, θὰ κάθηνται ἀρκετὰς ἡμέρας χωρὶς νὰ ἐργάζωνται ποσῶς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται, κύριοι, οἱ προτείνοντες τὰς τροπολογίας, νὰ εὐαρεστηθοῦν νὰ συνέλθουν, καὶ νὰ συγχωνεύσουν αὐτὰς εἰς μίαν· ἄλλως, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§76ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ κύριε πρόεδρε· ἔχω κἄτι τι νέον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ὅσας τροπολογίας καὶ ἂν ἠθέλησαν νὰ φέρωσι, χωρὶς νὰ γείνῃ μία ποινικὴ καταδίωξις κατὰ τῆς ὀλιγωρίας τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, αἵτινες δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των, ἀποστέλλουσαι τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ κέντρον, τὸν ἁρμόδιον νομάρχην, εἶναι περιτταὶ ὅλαι. Ὑποθέσατε, ὅτι γίνεται κλήρωσις, ὥστε ἡ ά. ἐπαρχία νὰ ἐκδικασθῇ πρώτη, ἡ βʹ. δευτέρα καὶ καθεξῆς. Τί γίνεται μία ἐκλογή, ἀφοῦ ἀποπερατωθῶσιν αἱ ἐνστάσεις ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς; ὁ νόμος διαλαμβάνει ῥητῶς ὅτι ἀποστέλλονται τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν ἁρμοδίαν διοικητικὴν ἀρχήν. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ λοιπὸν, θέλουσα νὰ στρεψοδικήσῃ καὶ διαστρέψῃ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων, βραδύνει καὶ δὲν στέλλει τῆς κατὰ πρῶτον λόγον κληρωθείσης ἐπαρχίας τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν νομάρχην διὰ νὰ τὰ ἐκδικάσῃ. Τότε δὲν ματαιοῦται ὅλος ὁ σκοπὸς τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν; Διὰ τοῦτο, ἐὰν δὲν προστεθῇ μία ποινὴ ῥητὴ κατὰ τοῦ ἐπάρχου ἐκείνου ὅστις καθυστερεῖ τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν τὰ ἀποστέλλει, ὅλαι αἱ τροπολογίαι εἶναι περιτταὶ, καὶ δὲν ἔχουν κἀνὲν ἀποτέλεσμα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας δὲν θέλουν νὰ συγχωνεύσουν.

§78ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμποροῦν εἰς δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας νὰ συνέλθουν καὶ συσκεφθοῦν.

§79ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, θὰ ἦμαι βραχύς.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§81ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, ἀποδεικνύουν, νομίζω, τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μεταβολῆς τοῦ Νόμου. Ἀλλ’ ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ νόμου, καθιεροῦσα νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ περιπλοκὰς μεγαλειτέρας.

§82ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἀναβολὴν πάλιν;

§83ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὅτι ἀληθῶς ὁ νόμος χρήζει θεραπείας, ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν. Σήμερον ὅμως ἐπαρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη πρὸ πάντων, νὰ ἐκδικασθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ, διότι ἄλλως θὰ μείνουν δῆμοί τινες ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν. Τὸ κακὸν τοῦτο θεραπεύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπεβλήθη καὶ τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς τὸν ἤδη ὑπάρχοντα νόμον· διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, φέρει ἐλλείψεις τινάς· τὸ νομοσχέδιον λέγει· «μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλεῖται ὁ τῆς αὐτῆς συνόδου ἀντιπρόεδρος, καὶ τούτου μὴ ἐμφανιζομένου, ὁ πλειονοψηφῶν μετ’ αὐτοὺς ἐπαρχιακὸς σύμβουλος.» Δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω εἰς τὴν προσθήκην, ἡ ὁποία ἔγεινε, τοῦ νὰ ἔλθῃ ἄλλο μέλος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι δυνατὴ σπουδαία κατάχρησις ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Πρῶτον εἶναι πολὺ πιθανὸν, εἴτε φατριαστικαί τινες ἐνέργειαι, εἴτε ἐλλείψεις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, νὰ κάμουν, ὥστε αὐτὸ νὰ μὴ συνέλθῃ ἐν καιρῷ, καὶ νὰ δικασθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόεδρον ἢ ἄλλο μέλος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, νὰ γείνωσιν αἱ ἀποφάσεις χωρὶς νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος καιρός. Ἤθελα λοιπὸν νὰ προστεθῇ προθεσμία τις, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἐμφανισθῇ ὁ πρόεδρος, καὶ, ἐὰν ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς δὲν παρουσιασθῇ, τότε μόνον νὰ καλῆται ὁ ἀντιπρόεδρος ἢ ἕτερον μέλος τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Διὰ τοῦτο ἤθελα νὰ προστεθῇ «μὴ ἐμφανιζομένου ἐντὸς δεκαπενθημέρου» ἢ ἄλλης τινὸς προθεσμίας.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν τροπολογιῶν. Νὰ ἐξέλθουν οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐκ τῶν δωματίων.

§85ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὸς ὑμᾶς θὰ εἴπω δύο λέξεις· ἐὰν ψηφοφορηθοῦν αἱ τροπολογίαι καθὼς ἔχουσι, καὶ περάσει κἀμμία ἐξ αὐτῶν, θὰ κάμωμεν ἕνα τραγέλαφον.

§86ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει λόγον πλέον.

§88ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλουν οἱ προτείναντες τὰς τροπολογίας, νὰ συνέλθωμεν καὶ νὰ κάμωμεν τὴν συγχώνευσιν αὐτῶν εἰς μίαν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ συγχωνευθῶσιν, ἀλλ’ ὑπάρχουν ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπὶ ἄλλης βάσεως.

§90ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσαι ἠμποροῦν νὰ συγχωνευθῶσι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαύτη εἶναι τοῦ κ. Καραπαύλου, ἥτις ἀποδέχεται ἄλλην βάσιν καὶ εἶναι καὶ ἀπωτέρα· ἑπομένως θὰ ψηφισθῇ πρώτη. Ἐὰν παραδεχθῇ τοῦ κ. Καραπαύλου ἡ τροπολογία, αἱ ἕτεραι ἀποῤῥίπτονται· ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ συγχώνευσις καμμία. Ἐὰν ὅμως ἀποῤῥιφθῇ, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἰσέλθητε εἰς ἓν δωμάτιον νὰ τὰς συγχωνεύσητε.

§92ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ κ. Καράπαυλος ἀντικαθιστᾷ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ἑξῆς· «μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καλεῖται εἷς τῶν πρωτοδικῶν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, διὰ κλήρου ὁριζόμενος ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ πρωτοδικείου.» Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν· ἑπομένως παρακαλοῦνται οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τροπολογίας ἐχούσας τὴν αὐτὴν βάσιν, νὰ συνέλθωσιν εἰς ἓν δωμάτιον καί, εἰ δυνατόν, νὰ τὰς συγχωνεύσουν. Ὁρίστε, κ. Χαλικιόπουλε, ἐπειδὴ εἶσθε ὁ ἀρχηγὸς τῶν τροπολογιῶν· λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ καλέσητε τοὺς ἄλλους νὰ συνέλθετε. Κύριοι, ἠμποροῦμεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ 18 ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ ἐθνικῆς βιβλιοθήκης.

§94Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ κάμω μίαν παράκλησιν...

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ἰδοὺ τὸ νομοσχέδιον, κύριοι· «τὸ 18 ἄρθρον τοῦ περὶ ἐθνικῆς βιβλιοθήκης ΣΜΗʹ. νόμου τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς. Τὸ νομισματικὸν Μουσεῖον διευθύνει εἷς νομισματογνώμων ἔχων βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως ἢ τμηματάρχου βʹ. τάξεως, διοριζόμενος δὲ διὰ Β. διατάγματος καὶ τελῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἐφόρου τῆς ἐθνικῆς βιβλιοθήκης.» Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἤδη τὸ ἄρθρον ὡς τὸ ἀνέγνωσα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἤδη τὸ σύνολον.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ μέρος «ὑπὸ τὰς διαταγὰς» ἠμπορεῖ νὰ λείψῃ.

§99ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Εἶναι κανονισμένον αὐτό.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ θέσωμεν λοιπὸν ἀντὶ τοῦ «ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἐφόρου» τὸ «ὑπὸ τὸν ἔφορον.»

§101ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἂς ᾖναι, δὲν πειράζει· (διορθοῦται τὸ ἄρθρον).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, τὸ ἄρθρον ἐτροπολογήθη οὕτω, «καὶ τελῶν ὑπὸ τὸν ἔφορον τῆς ἐθνικῆς βιβλιοθήκης.» Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον. — Ἐπίσης εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ μοναδικὸν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται τὸ νενομοθετημένον προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐκ τοῦ νενομοθετημένου προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καταργεῖται ἡ θέσις ἑνὸς γραμματέως ά. τάξεως, προστίθεται δὲ εἰς αὐτὸ εἷς τμηματάρχης ά. ἢ βʹ. τάξεως.» Ἔχει τις τὸν λόγον;

§103ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§105ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, κύριοι, εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐνθυμεῖσθε, εἶπεν ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ διαῤῥυθμίσῃ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τὰ κρείττω, ἀλλὰ νὰ οἰκονομήσῃ πρόσωπον, διότι πολλὰ ἔτη ὑπηρετῶν οἰκογενειάρχης ἔπρεπε νὰ βραβευθῇ. Δὲν ἀρνοῦμαι τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τὴν καλὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι, ἐὰν καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχὴν, βεβαιωθῆτε ὅτι εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καὶ πλείονα ἔχουν δικαιώματα παρ’ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει νὰ προβιβάσῃ, καὶ αὔριον τυχούσης εὐκαιρίας θὰ παρουσιασθῶσι καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τὰς αὐτὰς ἀπαιτήσεις, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ πολλαπλασιάσωμεν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι τὸ ἔθνος τὸ διῃρέσαμεν εἰς δύω, εἰς φορολογουμένους καὶ εἰς ὑπαλλήλους· λογαριάζετε τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπάρχοντας ἐν ταῖς θέσεσι σήμερον, ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἀπέναντι καθημένους δεκαπλασίους, εἰκοσαπλασίους· τοιουτοτρόπως θὰ ἴδητε ὅτι δὲν θὰ εὕρωμεν ἄκρον. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσμένειαν πρὸς τὸν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ εὐεργετήσῃ· ἐγὼ γνωμοδοτῶ νὰ κάμουν νομάρχην τὸν ἄνθρωπον αὐτόν. Ἀλλὰ νὰ καταστρέψουν ὀργανικὸν νόμον συντεταγμένον μ’ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν καὶ ἀπὸ ἀνθρώπους σοφοὺς, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι καλὸν πρᾶγμα, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ φέρῃ εἰς καλὸν ἀποτέλεσμα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅστις κατέδειξεν ὅτι πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ πρόσωπα, θὰ ἀνακαλέσῃ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν κάμνει, διότι δὲν θὰ εὕρωμεν ἄκρην. Αὕτη εἶναι ἡ ἐπιθυμία μου, αὐτὸ προτείνω πρὸς τὴν Βουλὴν· ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ φέρῃ, καὶ οὕτως θέλει ἴδει ὅτι θὰ μετανοήσωμεν αὔριον.

§106ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κυνουρίας μὲ παρεξήγησε· δὲν εἶπον ὅτι θέλω νὰ ἱκανοποιήσω πρόσωπον, ἀλλ’ εἶπα ὅτι θέλω νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅλα τὰ ὑπουργεῖα εἶχον καὶ ἔχουν τὸν ὑπάλληλον ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τμηματάρχην· μόνον δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει ὑπουργικὸν γραμματέα. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐθεσμοθετήθη ὁ νόμος τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, μέχρι σήμερον βεβαίως ἐπολλαπλασιάσθη ἡ ὑπηρεσία· διότι ἐνῷ τότε, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὑπῆρχον 5 γυμνάσια, τώρα εἶναι 18.

§107ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδεκαπλασιάσθησαν καὶ οἱ ὑπάλληλοι.

§108ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ὄχι· πέντε ἕως ἓξ γραφεῖς ὑπάρχουσιν ἕως τώρα.—Ἐνῷ ἦσαν 40 σχολεῖα, σήμερον εἶναι 140. Ἐνῷ ἦσαν 200 ἢ 300 δημοτικὰ σχολεῖα, σήμερον εἶναι 1100.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι ζήτημα, κύριε ὑπουργέ.

§110ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ὥστε ἐπολλαπλασιάσθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ὑπηρεσία καὶ δὲν δύναται μὲ τὸν αὐτὸν τρόπον νὰ γίνεται. Λοιπὸν δὲν εἶναι σκοπὸς νὰ ἱκανοποιηθοῦν πρόσωπα, ἀλλὰ πρέπει ὁμοιομόρφως ὡς καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα νὰ ᾖναι τμηματάρχης.

§111ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ, ἀρκεῖ.

§112ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Διὰ τί εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα οἱ νόμοι καὶ οἱ ὀργανισμοὶ μετεβλήθησαν; Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἦτον ὑπουργικὸς γραμματεὺς, καὶ ἐντοσούτῳ ἡ ἀνάγκη ἔκαμε τὸν νομοθέτην νὰ τροποποιήσῃ αὐτὸν τὸν νόμον καὶ νὰ θέσῃ τμηματάρχην. Διὰ τοῦτο λοιπὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ὑπηρεσίαν προέβην εἰς τὸ μέτρον τοῦτο.

§113ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι δικαιότατον, κύριε ὑπουργέ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐπειδὴ ἐγένετο ἀντίῤῥησις, παρακαλῶ ὅσοι εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου, ὅπως φέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη.

§115ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπεσε, κύριε πρόεδρε.

§116ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον, κύριε πρόεδρε, ἀφοῦ τὸ θέλουν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βακαλοπούλου....

§118Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι, κύριε πρόεδρε.

§119ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο ψηφοφορία, νὰ ἐρωτήσετε, οἱ μὴ παραδεχόμενοι.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται 5 ἕως 6, γέλωτες). Λοιπὸν ἐπιμένετε, κύριοι, ὅτι δὲν ἔγεινε δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§121ΡΑΛΛΗΣ. Μήτε ὁ ἴδιος κύριος Βακαλόπουλος δὲν ἐσηκώθη!

§122ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἔγεινε δεκτὸν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἔρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§124Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ τούτου ἔχω νὰ εἴπω κἄτι τι. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ σύμβασις ἡ μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἔχει δημοσιευθῆ πρὸ ἡμερῶν· καθ’ ἃς ὅμως ἔχω πληροφορίας, ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε· οὕτω λ. χ. ἐνῷ εἶχεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἵνα τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον κατὰ δεκαπενθημερίαν κάμνει τὸν κύκλον τῆς Πελοποννήσου, ἵνα προσεγγίζῃ κατὰ τὴν ἄνοδον καὶ κάθοδον εἰς τὸ ἐπίνειον τῆς πρωτευούσης Οἰτύλου, μέχρι τοῦδε δὲν τὸ ἔπραξε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀπευθύνῃ τὰς δεούσας παραστάσεις πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ὅπως γίνεται ἡ προσέγγισις αὕτη.

§125ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις ἐπὶ τριῶν νομοσχεδίων· δι’ ἓν δὲ ἐκ τούτων, τὸ περὶ τῶν Ἀρειοπαγιτῶν, προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ὅπως οὗτος ἀποφανθῇ.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων;

§128ΖΩΧΙΟΣ. Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Τρίτῃ, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς αὐτῆς ἡμέρας, ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι σπεύδομεν. Νέος ὢν εἶχον μάθει, ὅτι τὸ κυριώτερον στοιχεῖον τῶν βουλευτηρίων εἶναι τὸ γῆρας· ἡ νεότης σπανιωτέρα· διὰ τοῦτο ἐν Σπάρτῃ τοὺς βουλευτὰς ὠνόμαζον πρεσβυγενεῖς, τὴν δὲ Βουλὴν Γερουσίαν. Γερουσία δὲ ἐλέγετο καὶ τὸ βουλευτήριον τῆς Ῥώμης. Ἐγὼ δὲ ἐφανταζόμην, ὅτι καὶ τὸ Ἑλληνικὸν βουλευτήριον θὰ ἦτον τοῦ αὐτοῦ φυράματος, καὶ δι’ αὐτὸ ἐνόμισα, ὅτι καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ εἰσέλθω. Ἐὰν ὅμως σπεύδωμεν ὅπως σπεύδομεν, τὸ βουλευτήριον εἶναι διὰ νέους καὶ οὐχὶ διὰ γέροντας. Πέρυσιν εἴχομεν τοὺς σιδηροδρόμους, οἱ δὲ ὑπουργοὶ μᾶς ἔλεγον, σπεύδετε. Ὁ Ζωχιὸς ἔμεινεν ὀπίσω, ἐπὶ τέλους δὲ καὶ ὅλοι ὑμεῖς ἐμείνατε ὀπίσω. Ἦλθον αἱ συμβάσεις, καὶ πάλιν μᾶς εἶπον, σπεύδετε. Ὁ Ζωχιὸς ἔμεινεν ὀπίσω, καὶ αἱ συμβάσεις ἔμειναν ὀπίσω, καὶ κατὰ τὰς προχθεσινὰς προτάσεις ἔλαβον ἄλλην ὄψιν, διάφορον τῆς παλαιᾶς. Σήμερον μᾶς λέγουν πάλιν, σπεύδετε. Διατί; διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι χωρὶς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ζήσῃ, ἀποθνήσκει. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς σημαίνει πρόνοια, δηλαδὴ περὶ τοῦ 1874 φροντίζει τις τὸ 1873, καὶ περὶ τοῦ 1875, τὸ 1874, καὶ οὕτω καθεξῆς. Τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ τελευταῖον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ παραδίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τῆς ἐπιτρέπει νὰ ζήσῃ ἓν ἔτος, μέχρις οὗ ἔλθῃ ἡ νέα Βουλὴ καὶ ψηφίσῃ τὸν ἀκόλουθον προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἔργον πολὺ πεφωτισμένον, ὁ προϋπολογισμὸς ψηφίζεται ἅπαξ. Περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπάρχει ἐπιτροπὴ εἰδικὴ, περὶ ἧς κάμνει μνείαν τὸ Σύνταγμα, ἐνῷ περὶ τῶν λοιπῶν οὐδὲν λέγει· ὁ προϋπολογισμὸς μένων εἰς τὰς χεῖρας τῆς Βουλῆς, ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ τὴν Βουλὴν συμπράκτορα. Τετέλεσται ὁ προϋπολογισμός; ἔπαυσεν ἡ Βουλή. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης, δὲν ἠξεύρομεν ποῦ εὑρισκόμεθα (γέλως), διότι ἐκτὸς τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὡς βουλευταὶ, ἔχομεν καὶ ἴδιόν τι καθῆκον, θέλομεν δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν τὸ πρωτότυπον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ ἡ παλαιὰ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, ἰδοὺ καὶ ἡ νέα. Πρόκειται δὲ ἤδη νὰ ἀποφασίσωμεν, ἂν τῳόντι αὐτὴ ἦναι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἡ ἀντιπολίτευσις ὠνειροπόλει. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως, οἱ οἰκοκυραῖοι τῆς Ὕδρας δὲν ἤθελον νὰ ἐπαναστατήσωσι. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν διεκρίνετο ὁ ἀοίδιμος ναύαρχος Μιαούλης. Ἐκβιάζοντες δὲ τὸν ἄνδρα οἱ ἄλλοι Ὑδραῖοι, ἔλεγον πρὸς αὐτόν· Καπετὰν Ἀνδρέα, διατί δὲν θέλεις νὰ ἐπαναστατήσῃς; Δύσκολον εἶναι, ἀπεκρίθη νὰ κατατροπώσωμεν τοὺς Τούρκους, τὸ δυσκολώτερον ὅμως εἶναι τὸ πῶς νὰ κατορθώσωμεν νὰ σχηματίσωμεν Κυβέρνησιν, διότι ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ κυβερνήσω, νὰ δεχθῶ δὲ ἄλλοι νὰ μὲ κυβερνήσουν δὲν τὸ ὑποφέρω. Τοῦτο δὲ τὸ ζήτημα παρετάθη μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ κυβερνήτου· ἦλθεν ὁ κυβερνήτης, ἔφερε τὴν σοφίαν του τὴν θέλησίν του, ἀλλὰ δὲν ἐδέχετο συμπράκτορας, τοῦτο δὲ καὶ τὸν κατέστρεψε. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ κυβερνήτου, Κυβέρνησις δὲν ὑπῆρξεν. Ἦλθεν ὁ βασιλεὺς, ὁ μακαρίτης Ὄθων, ἔφερε δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ σοφίαν καὶ δύναμιν, ἀλλὰ δὲν ἐδέχετο συμπράκτορας. Τὴν 3 Σεπτεμβρίου ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔπεσε, καὶ ἦλθεν ἄλλη, περὶ ἧς ἔλεγον ὅτι ὑπεκίνει αὐτὴν ὁ δάκτυλος τοῦ βασιλέως. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔπεσε τὸν Ὀκτώβριον. Μετὰ δὲ ταῦτα ἦλθεν ἄλλο σύστημα κυβερνήσεως, τὸ τῶν διαλύσεων τῆς Βουλῆς. Καθεὶς εἶχε καὶ μίαν διάλυσιν εἰς τὸν κορβανᾶν· αὐτὸ δὲ ἐνομίζετο δύναμις. Ἀκολουθεῖτε, ἔλεγον πρὸς τοὺς βουλευτὰς οἱ ὑπουργοὶ, ἢ δὲν ἀκολουθεῖτε; Μοῦ δίδετε τὸν προϋπολογισμόν; Ἄλλως, σᾶς καταστρέφω. Κατὰ τὴν ἀπόφασιν δὲ τοῦ παρόντος ὑπουργείου, ἢ μᾶλλον κατὰ τὸ σύνθημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διάλυσις τῆς Βουλῆς δὲν γίνεται. Εὕρομεν δὲ ἐπὶ τέλους τὸν τρόπον νὰ σχηματίσωμεν μίαν κυβέρνησιν, αὕτη δὲ ἡ κυβέρνησις ἐξῆλθεν ἐκ τῶν σπλάγχνων μας, ὅπως λέγει ἡ ἀντιπολίτευσις. Ὅταν σύστημά τι, εἴτε κυβέρνησις λέγεται, εἴτε ἀντιπολίτευσις, παρουσιάζεται ἐν τῷ μέσῳ, σημαίνει ὅτι ἔχει μίαν ἰδέαν, καὶ τὴν ἰδέαν αὐτὴν προτίθεται νὰ πραγματοποιήσῃ. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματοποίησις τῆς ἰδέας μας τὸ νὰ ψηφοφορήσωμεν καὶ νὰ παραδώσωμεν εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς ἄνευ ἐξετάσεως αὐτὸ τὸ παράρτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ τὸ παιδὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἐὰν τὸ ἐξετάσητε, θὰ ἰδῆτε ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν περιέχει εἰμὴ ζητήματα προσωπικά. Σᾶς κάμνω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, καὶ κατὰ τοῦτο δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ψηφίζει τὸν προϋπολογισμὸν, μήπως ὅμως ὁρίζει τὸ πῶς τὸν ψηφίζει. Τί λοιπὸν ἁπλούστερον πρᾶγμα τοῦ νὰ εἴπητε, ὅτι ψηφίζομεν τὸν προϋπολογισμὸν δι’ ἀναστάσεως. Τίς ἡ ἀνάγκη τῆς κατὰ ἄρθρον καὶ κεφάλαιον ἐπιψηφίσεως. Κόπος μάταιος. Ἐὰν λοιπὸν θέλετε νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως πρέπει, ἤτοι μετὰ συζήτησιν καὶ ἐξέτασιν αὐστηρὰν, διὰ νὰ ἐκφράζῃ μίαν ἰδέαν, πρέπει νὰ προβῶμεν κατ’ ἄλλον τρόπον, διάφορον τοῦ τρόπου, ὃν ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις. Σημειωτέον δὲ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι καὶ ἐντελής. Τὸ πρῶτον αὐτοῦ μέρος, τὸ τῶν ἐξόδων, ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐννέα μόνον μέλη εἶναι ὑπογεγραμμένα εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἀντὶ ἕνδεκα. Ἂς ἀφήσωμεν ὅμως τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι εἶναι τύπος, καὶ ἂς μεταβῶμεν εἰς ἄλλο κεφάλαιον. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἀτελὴς, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μέχρι τῆς ὥρας ταύτης δὲν μᾶς ἔφερε τὰς σημειώσεις τοῦ τί χρεωστοῦμεν· ἐπιμένω δὲ εἰς τοῦτο, διότι ἐὰν κάμωμεν ἕνα προϋπολογισμὸν μόνον εἰς τὸ χαρτὶ, εἶναι περιττὸς ὅλως διόλου. Ποία ἡ οἰκονομική μας κατάστασις σήμερον; καὶ ποία ἡ ὁδὸς, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν αὐτοῦ τοῦ λαβυρίνθου; Ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι εἶχε σκοπὸν νὰ κάμῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἰσοσκελῆ· ὁ νέος ὑπουργὸς δὲν τὸν θέλει ἰσοσκελῆ, σᾶς τὸν δίδει κουτσὸν ὅπως εἶναι. Ἠξεύρετε δὲ ὅτι ἑτοιμάζει δάνειον 15,000,000. Ἠξεύρετε τί σημαίνουν 15,000,000; Ἠκούσατε ὅτι τὸ Λαύριον μᾶς ἄφησεν ὑγείαν· σᾶς εἶπεν ἡ ἑταιρία ἐπισήμως, ὅτι τὸ Λαύριον δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν· πρὸ τῆς τροποποιήσεως δὲ τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ λέγειν τῆς ἑταιρίας, μὴ περιμένετε νὰ ὀρθοποδήσωσι τὰ πράγματα. Κατ’ ἐμὲ δὲ δὲν θὰ ὀρθοποδήσωσι τὰ πράγματα, πρὸ τῆς τακτοποιήσεως τῆς διοικήσεως τῶν τῆς ἑταιρίας, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐξωδίκως ἔλαβον, καὶ κατὰ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν ἑνὸς ἐπισήμου ὀρυκτολόγου, ἡ κυβέρνησις τοῦ Λαυρίου δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν. Διὰ τοῦτο ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἀτελής· ἡ Κυβέρνησις δὲ δὲν μᾶς ὑπέδειξε τί ὀφείλομεν. Πρὸς τοῖς ἄλλοις, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀντιπροσωπεύει μίαν κυβερνητικὴν ἰδέαν, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ἡ πάλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔπρεπε νὰ καταλήξῃ εἰς τοῦτο τὸ ὑπουργικὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ παράρτημα. Ζήτημα μέγα μᾶς παρουσιάζει ἡ ἐξίσωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ δανείου· ἐπέρχεται δὲ κατόπιν τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸν προϋπολογισμὸν, διότι τὸ 1,500,000, τὸ ὁποῖον ἐσημείωσαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι μηδέν. Τὰ ζητήματα ὅμως ταῦτα εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ἀπόγευμα τῆς μεγάλης Τρίτης; Τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ τὰ ἀφήσωμεν νὰ τὰ μελετήσωμεν ὡριμώτερον. Δὲν κατώρθωσα δὲ νὰ ἐννοήσω, διατί ἡ Κυβέρνησις σπεύδει, διατί σᾶς λέγει, χωρὶς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀποθνήσκω. Εἴτε δώσωμεν ὅμως τὸν προϋπολογισμὸν, εἴτε δὲν τὸν δώσωμεν, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ στηριχθῇ ἀλλαχοῦ. Ἡ Βουλὴ τὴν ὑποστηρίζει; Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὑποκινήσω αὐτὸ τὸ ζήτημα σήμερον. Ἂν ἡ Βουλὴ ὑποστηρίζῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἂς δοθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἡ ὑποστήριξις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ᾖναι γενναία, διὰ νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις θαῤῥαλέως. Ἂν ὅμως τῆς Κυβερνήσεως τὰ γόνατα σαλεύουσι, παραλύονται, τότε γεννᾶται ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσετε ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διότι ἡ ἐπιοῦσα θὰ ᾖναι χείρων τῆς σημερινῆς μεγάλης Τρίτης, ἡ ὁποία εἶναι ἡμέρα ἀποφράς.

§129ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταὶ, σπεύσατε, σπεύσατε, ἡ κυβέρνησις θέλει νὰ λάβῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ἀπαιτεῖ αὐτὴν τὴν ἀναγκαίαν τροφὴν τῆς ὑπάρξεώς της, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ οὔτε μίαν στιγμὴν, ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μέσσης ἐπαναλαμβάνει τὰ αὐτὰ ῥήματα, τὰς αὐτὰς αἰτιάσεις κατὰ τῆς κυβερνήσεως· συμπεραίνει δὲ ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δώσῃ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ νὰ κρατῇ τὴν κυβέρνησιν ἀπὸ τὸν λάρυγγα. Δὲν σπεύδομεν, κύριοι, νὰ λάβωμεν αὐθωρεὶ τὸν προϋπολογισμὸν, σπεύδομεν ὅμως βραδέως, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἀφοῦ τὸν συζητήσει· δὲν θέλομεν νὰ λάβωμεν αὐτὸν ἀσυζήτητον, δὲν θέλομεν νὰ τὸν λάβωμεν εἰς μίαν ὥραν ἢ εἰς τρεῖς, ἀλλὰ καὶ δὲν θέλομεν νὰ παρατείνωμεν τὰς συζητήσεις ἐπ’ ἄπειρον, καὶ νὰ λήξῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἄσκοπον καὶ ἄκαρπον νὰ κατατρίβωμεν τὸν χρόνον εἰς συζητήσεις ἐπὶ θεωριῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κἀμμίαν πρακτικὴν ἀξίαν. Ἀπεκδεχόμεθα καὶ προκαλοῦμεν τὰς συζητήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἔχουν τι πρακτικὸν, δύνανται νὰ φωτίσουν τὴν κυβέρνησιν εἰς τὴν πορείαν της εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων τῆς συντηρήσεώς της, καὶ οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ κράτους. Φόβος μέγας κατέλαβε τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μέσσης, ὅτι, ἅμα λάβῃ ἡ κυβέρνησις τὸν προϋπολογισμὸν θὰ κλείσῃ τὴν Βουλὴν, ἵνα ζήσῃ ἐννέα μῆνας. Καμμίαν κυβέρνησιν δὲν δύναται νὰ ἀδικήσῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τοσοῦτον, πολλῷ δὲ μᾶλλον τὴν παροῦσαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ὕδρας κυρίου Βούλγαρη, καὶ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκω, ὅτι σκέπτεται μόνον διὰ νὰ ζήσῃ καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου φροντίζει ἢ περὶ τῆς ἀναγκαίας τροφῆς. Ὅπως ὁ ἄνθρωπος, κύριοι, ἔχει τὸν ζωϊκὸν καὶ πνευματικὸν βίον, οὕτω καὶ πᾶσα κυβέρνησις· ὅσον καὶ ἂν ᾖναι κακὴ, δὲν δύναται νὰ μὴ ἔχῃ μίαν ἰδέαν νὰ παρουσιάσῃ, μίαν πνευματικὴν τροφὴν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχομεν, κύριοι, τὴν πρόθεσιν ἅμα λάβωμεν τὸν προϋπολογισμὸν νὰ κλείσωμεν τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ζήσωμεν ἐννέα μῆνας. Ἀλλὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἔργα τῆς κυβερνήσεως αὐτῆς, μᾶς λέγουν; Ἡ κυβέρνησις ἐξῆλθεν ἐκ τῶν σπλάγχνων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ποῦ εἶναι αἱ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας ἡ ἀντιπολίτευσις ἐπηγγέλετο; Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, καθ’ ἣν προεκλήθη ἡ κυβέρνησις νὰ εἴπῃ τι περὶ τῆς πορείας της, εἴπομεν ὅτι αἱ ἀρχαί μας εἶναι τὸ κατὰ τὸ Σύνταγμα πολιτεύεσθαι καὶ τὰ νόμιμα πράττειν. Ἐν αὐταῖς ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ζῶμεν. Παρέχομεν δὲ τὴν ἄδειαν εἰς πάντα νὰ μᾶς κατακρίνῃ, ἂν ἐξερχόμεθα τοῦ κανόνος αὐτοῦ. Τὸ κατὰ Σύνταγμα πολιτεύεσθαι εἶναι ἀρκοῦν πρόγραμμα πάσης κυβερνήσεως συνταγματικῆς. Ἐὰν ἀφήσετε, κύριοι, τὸν προϋπολογισμὸν μέχρι τέλους τῆς συνόδου, εἶναι πρᾶξις ἀντισυνταγματικὴ, διότι τὸ Σύνταγμα ἀναγράφει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ πρῶτον ἔργον ἑκάστης συνόδου. Ἐννοεῖ λοιπὸν διὰ τούτου τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς λέγουν, ὅτι ἅμα λάβωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, θέλομεν κλείσει τὴν Βουλήν; Τὸ Σύνταγμα θέλει νὰ σοφιστεύεται τοιουτοτρόπως τὸ διάλειμμα τῆς διαρκείας τῆς Βουλῆς; Δὲν θέλομεν, καὶ ἐὰν ἠδυνάμεθα, νὰ ἐμποδίσωμεν κἀνένα τῶν κυρίων βουλευτῶν νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης· τοῦτο εἶναι δικαίωμά του. Ἀλλὰ δὲν πρέπει καθ’ ἑκάστην στιγμὴν νὰ περιάγωσιν αὐτὸ τὸ φάσμα, διότι δὲν θέλομεν οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ μένωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἄνευ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Βουλῆς.

§130ΖΩΧΙΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας σᾶς εἶπεν ὅτι εἰς δύω ἐντολὰς στηρίζεται ἡ κυβέρνησις, ἡ μία δὲ τῶν ἐντολῶν αὐτῶν εἶναι τὸ κατὰ Σύνταγμα πολιτεύεσθαι· αὐτὸ εἶναι τὸ δόγμα τῆς κυβερνήσεως, αὐτὴ εἶναι ἡ σημαία της, τὸ σύνθημά της. Καὶ οἱ ὀρθόδοξοι λέγουν ὅτι πολιτεύονται κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον καὶ οἱ δυτικοὶ ὅτι πολιτεύονται κατὰ Εὐαγγέλιον, καὶ οἱ διαμαρτυρόμενοι καὶ ὅλαι αἱ αἱρέσεις κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον λέγουν ὅτι πολιτεύονται· δὲν θέλω ὅμως νὰ ἀριθμήσω πόσους ἐν ὀνόματι τοῦ Εὐαγγελίου ἐσταύρωσαν ἀνθρώπους, καὶ πόσα κακὰ ἐγένοντο ἐν ὀνόματι τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς ἐλευθερίας· Τὸ κατὰ τὸ Σύνταγμα πολιτεύεσθαι εἶχε σύνθημα καὶ ἡ πεσοῦσα κυβέρνησις, καὶ ὅμως ἡμεῖς τὴν ἐκρημνίσαμεν.

§131Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἔχετε νὰ προτείνετε πράξεις ἀντισυνταγματικὰς κατὰ τῆς κυβερνήσεως;

§132ΖΩΧΙΟΣ. Ἀντισυνταγματικὴ πρᾶξις μιᾶς κυβερνήσεως εἶναι τὸ νὰ μὴ ᾖναι αὐτάρκης, ἀλλὰ νὰ τρέχῃ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ σταθῇ εἰς τοὺς πόδας της. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι κυβέρνησις συνταγματική. Λοιπὸν τὸ κατὰ τὸ Σύνταγμα πολιτεύεσθαι εἶναι λόγος ἁπλοῦς καὶ μάταιος. Ἐπὶ Ὄθωνος τὸ αὐτὸ ἐλέγετο· ὅταν δὲ ἔπεσεν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος, εἶπαν ὅτι δὲν ἐπολιτευόμεθα κατὰ τὸ Σύνταγμα. Καὶ τίς ἔπαθεν; Ὁ ὑπεύθυνος συντάκτης· ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι ἐξῃρέθημεν. Ἀλλὰ τί θέλομεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ παλαιά; Ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἐλέγαμεν, ὅτι οὗτοι (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα) δὲν ἐπολιτεύοντο κατὰ τὸ Σύνταγμα· αὐτοὶ δὲ ἔλεγον τὸ ἐναντίον. Ἐν τούτοις τοὺς ἀνετρέψαμεν, καὶ ἠθέλαμεν νὰ τοὺς παραπέμψωμεν καὶ εἰς δίκην· ἀλλὰ ἡ πρότασις αὕτη μετὰ ταῦτα ἐτάφη. Ἐγὼ βεβαίως, δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐμποδίσω τὴν πρόοδον τῆς ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι δὲν ἔχω τὴν ἀρκοῦσαν δύναμιν· ἡ θέλησίς μου μόνη δὲν ἀρκεῖ. Τοῦτο μόνον εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι χρόνῳ θὰ λέγουν, ποίαν ἡμέραν ἠρχήσαμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; τὴν μεγάλην Τρίτην, ὥραν τετάρτην μ. μ. Ποῖοι δὲ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τὸ τοιοῦτον; ὁ τύπος τῆς τελειοτάτης κατὰ Σύνταγμα κυβερνήσεως· ἐγὼ δὲν δέχομαι τοὺς λόγους αὐτοὺς, διότι καθὼς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἐξῆλθεν ἐκ τῶν σπλάγχνων μας, σημαίνει ὅτι ἐξῆλθεν καὶ ἐκ τῶν σπλάγχνων τῶν ἐδικῶν μου. Θέλω δὲ νὰ μοὶ εἴπῃ ἡ κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἐκ τῶν σπλάγχνων μου, θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ σώσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς οἰκονομικῆς, ναὶ ἢ ὄχι; Ἀλλὰ λέγουσι, τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν εἶναι λελυμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὄχι, ἀποκρίνομαι, δὲν εἶναι λελυμένον. Αἱ ἔκτακτοι πιστώσεις δὲν συνεπληρώθησαν, ἄλλαι ὑπολείπονται, πρέπει δὲ νὰ γνωρίσωμεν τὰ πάντα, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας, ἢ ἐὰν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ὁ τόπος ὅτι ἡ κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν ῥάχιν του, ἐπιβάλλει φόρους. Τούτων ἕνεκα ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μελετήσωμεν ἡσύχως ὅλα ταῦτα τὰ ζητήματα· δὲν πρέπει δὲ νὰ τρέχωμεν μετὰ σπουδῆς μεγάλης.

§133Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εὑρέθην σύμφωνος προχθὲς μὲ τὸν ἔντιμον φίλον μου, τὸν ἐκ Μέσης βουλευτὴν κ. Ζωχιόν. Λυποῦμαι διότι σήμερον ἐκ διαμέτρου εἴμεθα ἀντίθετοι. Ἐὰν σήμερον, κύριοι, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς μεγάλης Τρίτης ἡ Βουλὴ συνεδριάζῃ, νομίζω ὅτι μεγαλεῖτερον ἀντικείμενον ἡ Βουλὴ διὰ νὰ συζητήσῃ δὲν ὑπάρχει παρὰ ὁ προϋπολογισμός. Οἱ βουλευταὶ καὶ πρὸ πάντων ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν καὶ ἐπιθυμοῦν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα νὰ ἑδραιωθῇ ἐπὶ τοῦ τόπου αὐτοῦ, αὐτοί, λέγω, πρὸ πάντων δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἀρνοῦνται τὰ μέσα τῆς κυβερνήσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ ἄρνησις τῶν μέσων τῆς κυβερνήσεως πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, θέτει αὐτὴν τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ἀντισυνταγματικὸν σημεῖον. Βεβαίως προχθὲς ἀντετάχθην δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον, παρὰ διότι δὲν εἶχε κατασταθῆ ὥριμος ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν ἤθελον οὔτε πόῤῥωθεν νὰ φανῇ ὅτι ἡ κυβέρνησις παραβιάζει τὸν κανονισμόν· καὶ δὲν τὸ εἶπεν ἡ κυβέρνησις, οὔτε ὅτι δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν συζήτησιν τόσον σπουδαίου ἀντικειμένου. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατὶ ὁ κ. Ζωχιὸς ἐξήτασεν ὅλως διόλου διαφορετικὰ τὰ πράγματα ἀφ’ ὅ,τι ὤφειλε νὰ τὰ ἐξετάσῃ. Ὁ κ. Ζωχιὸς καὶ διὰ τὴν εὐφυΐαν του καὶ διὰ τὰς γνώσεις του καὶ διὰ τὴν πεῖράν του, ἥτις εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, ἔπρεπε νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ἐξετάσῃ οὕτως τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ζωχιὸς σήμερον θέλει νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ὄχι ἐπὶ τοῦ κυρίου ζητήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μάλιστα, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι θέλουν νὰ ἐπιληφθοῦν ἀσυζητητεὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλουν νὰ πνίξουν τὴν συζήτησιν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ ν’ ἀποκρούσουν τὰς ἰδέας, αἵτινες θὰ ἀναπτυχθοῦν κατὰ ἢ ὑπὲρ αὐτοῦ, ἔστω καὶ πολιτικαὶ ἂν ἠδύναντο νὰ ἀναφανῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλω συμφωνήσει πληρέστατα μὲ τὸν κ. Ζωχιόν. Δὲν συμφωνῶ δὲ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις διότι δὲν ἔχομεν καιρόν· διότι ἐὰν συνεδριάζωμεν τὴν μεγάλην Τρίτην, δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον πρέπει νὰ συνεδριάζωμεν, παρὰ διὰ τὸν προϋπολογισμόν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἀμέσως τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁπωσδήποτε, καὶ μάλιστα οἱ καταγινόμενοι περὶ τὰ οἰκονομικὰ, καὶ εὐτυχῶς ἔχομεν ἐδῶ μέσα πολλοὺς εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ συζητήσουν ἐπισταμένως τὸ ζήτημα αὐτό· τὸ δὲ ζήτημα τὸ πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπεκίνησεν ὁ κ. Ζωχιὸς, δὲν ἔχει τὴν ὥραν του, δὲν ἔχει τὸν λόγον του. Μόλα ταῦτα ὁ θέλων νὰ ὑποκινήσῃ πολιτικὸν ζήτημα εἶναι κύριος νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι εἶναι βουλευτής. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι πᾶσα συζήτησις ξένη, τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἐντελῶς περιττή. Ἂς ἔλθωμεν λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἂς ἐπιληφθῶμεν τῶν ἔργων μας, καὶ ἂς γείνῃ ἡ πλέον ἐκτεταμένη συζήτησις.

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διαδέχομαι δύω φίλους ἐκφράσαντας ἀντίθετον γνώμην· μὲ τὸν ἕνα ἐκ τῶν δύω θὰ φανῶ ἐξ ἀνάγκης ἐναντίος καὶ φοβοῦμαι μήπως οἱ ἐχθροὶ γελάσωσιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ πιστεύω δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ διαγείρῃ εἴτε χαρὰν εἴτε λύπην. Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ζητήματος· πρόκειται περὶ ζητήματος τῆς Βουλῆς, περὶ ζητήματος τῆς ἀξιοπρεπείας της. Δὲν ἤμην παρὼν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ἐγένετο ἡ ἀπόφασις αὐτῆς τοῦ νὰ παραπεμφθῇ τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐσυζητεῖτο, διὰ νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἐὰν ἤμην παρὼν, ἤθελον ἐκφράσει καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου· ὑπάρχει ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, τὴν σέβομαι. Ἀλλὰ καὶ σεῖς, κύριοι, ὀφείλετε νὰ δείξετε, ὅτι τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην τὴν ἐκάματε, ὡς σκεφθέντες, ὅτι ἀπεφασίζετε ἐπὶ ἀντικειμένου σοβαροῦ οἷον εἶναι ὁ προϋπολογισμός. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὕπαρξις τῆς κυβερνήσεως, ναί. Δὲν πρόκειται ὅμως σήμερον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ εἴπωμεν ἐὰν θὰ τὸν δεχθῶμεν ἢ ἐὰν δὲν θὰ τὸν δεχθῶμεν· διότι δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν σήμερον ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἢ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κυβέρνησις, διότι ὁ προϋπολογισμὸς καθὸ ὕπαρξις τῆς κυβερνήσεως εἶναι ὕπαρξις τοῦ Κράτους. Δὲν πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ τούτου, ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἴτε νὰ πέσῃ ἡ παροῦσα κυβέρνησις· πρόκειται νὰ δώσωμεν τὰ μέσα τῆς ζωῆς εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐν γένει, καὶ εἶναι βεβαίως καθῆκον τῆς Βουλῆς νὰ σκέπτεται ὅπως μὴ βιάσῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ ἀναγκασθῇ ἀντισυνταγματικῶς νὰ δαπανήσῃ, νὰ προσθέσῃ, νὰ διατηρήσῃ τὴν ζωὴν τοῦ Κράτους ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, εἴτε εἰσπράττουσα, εἴτε δαπανῶσα ἄνευ προϋπολογισμοῦ καὶ φορολογικῶν νόμων. Ἀλλὰ ὁ λόγος οὗτος δὲν ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ ἕως ἐκεῖ, κύριοι, ὥστε νὰ μᾶς παρακινήσῃ ἵνα τακτοποιήσωμεν τὴν θέσιν τῆς κυβερνήσεως, νὰ ἐπιψηφίσωμεν εἰς μίαν ἢ δύω ὥρας τὸν προϋπολογισμόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό; Δὲν τὸ ὑπεστήριξε κἀνείς.

§136ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. «Δὲν τὸ ὑπεστήριξε κἀνείς» μοὶ λέγει ὄπισθέν μου ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἡμῶν πρόεδρος νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι πολλὰ δὲν ὑποστηρίζονται, πολλὰ δὲν λέγονται, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει εἶναι τοιαῦτα. Κἀνεὶς δὲν ὑπεστήριξεν, κἀνεὶς δὲν εἶπε, διότι κἀνεὶς δὲν τολμᾷ νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ, νὰ τὸ εἴπῃ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τῆς πατρίδος, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ δοθῇ ἐντὸς μιᾶς ἢ δύω ὡρῶν· ἀλλὰ τί ἄλλο εἶναι ἡ αἴτησις καὶ ἀπαίτησις τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ σήμερον, ὅτε πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσατε τὰ πρακτικὰ τῆς πιστώσεως ἀποδεικνύοντες τοιουτοτρόπως, ὅτι αὔριον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις, καὶ δὲν θὰ γείνῃ ἕως ὅτου παρέλθουν αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα; Ἢ τὸ ἐννοεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν χωρὶς νὰ τὸ λέγητε, κ. πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ τελειώσῃ, ἢ δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ τελειώσῃ ἀπόψε, ὅτε θὰ ἀρχίσωμεν τὰ γενικὰ καὶ εἰς αὐτὸ μόνον θὰ περιορισθῶμεν καὶ ἔπειτα θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα· καὶ τότε πρὸς τί νὰ ἀρχίσωμεν; Δὲν εἶναι, κύριοι, ἡ ἐργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐργασία ἐπουσιώδης. Δὲν περιμένετε ἀπὸ ἐμὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἡ κυριωτέρα, ἡ σοβαρωτέρα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅτι κυρίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ ὀφείλει νὰ δείξῃ ἡ Βουλὴ ὅτι σπουδαίως καὶ σκέπτεται καὶ ψηφίζει. Ὑπῆρξεν ἄλλοτε, κύριοι, ἡ περίπτωσις αὕτη· μία Βουλὴ ἐντὸς μιᾶς ἢ δύω ὡρῶν νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμόν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο κἀμμία ἄλλη Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τὸ μιμηθῇ· διότι κατ’ ἐμὲ ἐὰν τί ὑπῆρχε δικαιολογοῦν τὸν θάνατον τῆς Βουλῆς ἐκείνης ὑπῆρχε πρὸ πάντων ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τὸν προϋπολογισμόν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα παραδείγματα, ὑπῆρξαν καὶ ἄλλα κοινοβούλια εἰς ἄλλα κράτη, εἰς ἄλλας ἐπικρατείας ὅπου οἱ προϋπολογισμοὶ καί τοι τὸ σύνταγμα ἐξησφάλιζεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ καὶ ψηφίζῃ τὸν προϋπολογισμόν, ὁ προϋπολογισμὸς εἰσήγετο ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου δεδεμένος μὲ ὡραίας ταινίας, ἐσφραγισμένος καὶ κατατίθετο ἐπὶ τῆς τραπέζης, ἡ δὲ Βουλὴ ἐξέδιδε τὴν ἀπόφασίν της λέγουσα «ἐξετάσασα ἡ Βουλὴ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εὑροῦσα αὐτὸν ἐν τάξει, τὸν παραδέχεται.» Αὐτὰ δὲν εἶναι παραδείγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς τὰ φέρουν ἐνώπιόν μας. Τί θὰ κάμωμεν τώρα τὴν 4 ὥραν μ. μ. ἐνῷ αὔριον καὶ κατόπιν δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν; Νομίζω, ὅτι σήμερον τὸ ἀπομεσήμερον 4 ὥρας μ. μ. τῆς μεγάλης Τρίτης τὸ νὰ τελειώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐντὸς τῆς ἡμέρας, ὅπως θέσωμεν τὴν κυβέρνησιν, καθὼς μᾶς εἶπον, εἰς τὴν τακτικήν της θέσιν, ὅπως παρέξωμεν τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεώς της, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἐντὸς δύω ὡρῶν, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ τις. Περὶ τίνος πρόκειται; νὰ ἀρχίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ νὰ τὸν ἀρχίσωμεν σοβαρῶς καὶ σπουδαίως. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, καλῶς πράξαντες ἀνεγνώσατε τὰ πρακτικὰ ἐπικυρώσαντες τὸ μέρος τῆς ἐπιψηφισθείσης πιστώσεως· τί περισσότερον μᾶς ζητεῖτε; Ἐννοῶ τὴν κυβέρνησιν λέγουσαν καὶ εἶναι ἐπαινετὸν νὰ τὸ λέγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητῶ τὸν προϋπολογισμόν, διότι θέλω νὰ τακτοποιηθῇ ἡ θέσις μου ἀλλ’ εἶναι καὶ καθῆκον ἰδικόν μας νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν δυνάμεθα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ σοβαροῦ τούτου ἀντικειμένου μετὰ τῆς σοβαρότητος καὶ σπουδαιότητος ἥτις δικαίως πρέπει νὰ ἀποδίδεται εἰς αὐτό. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ εἰμὴ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ἑορτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν, κύριοι, συνεδρίασιν αὔριον· σεῖς οἱ ἴδιοι τὸ ὡμολογήσατε, ἐπικυρώσαντες τὰ πρακτικὰ τῆς πιστώσεως. Τί θὰ κάμωμεν ἐντὸς δύω ὡρῶν; Μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα, ἂς ἔλθῃ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ τὸν ἀρχίσωμεν καὶ νὰ τὸν τελειόσωμεν μετὰ σπουδαιότητος, καθόσον εἶναι σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον.

§137ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἡ ἐγερθεῖσα συζήτησις μοὶ φαίνεται ὅλως ματαία. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε καθόλου σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ περαιώσῃ αὐτὴν ἐντὸς τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. Ὁ προϋπολογισμός, τοὐτέστιν ἡ συζήτησις αὐτοῦ, εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Συνεδριάζει ἡ Βουλὴ σήμερον· δὲν ἔχει, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ κανὲν ἄλλο ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν· ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Βουλῆς οἴκοθεν εἶπεν μεταβαίνομεν, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοὐτέστιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ποῦ εὑρίσκετε, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἰδέαν ἐκείνην, ἣν ἀποδίδουν τινὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὸν προϋπολογισμὸν ἐντὸς δύω ὡρῶν, ἐνῷ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ; οὐδαμοῦ· φυσικῶς ἦλθεν ἐνώπιόν σας ἡ συζήτησις αὕτη. Ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος αὐτῆς, καὶ τὴν ἐξετέλεσε παρακαλέσας τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, χαρακτηρίζετε ὡς πίεσιν τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ καιρὸν, δὲν ἔχῃ τὴν διάθεσιν ὡς ἐκ τοῦ χρόνου ἢ τῆς ὥρας νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοιαύτην ἀξίωσιν, τοιαύτην ἀπαίτησιν. Λοιπὸν δὲν ἐννοῶ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσσης, ὅπως δὲν ἐννοῶ καὶ τὸν λόγον τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θέλει δῆθεν ν’ ἁρπάσῃ ἐντὸς δύω ὡρῶν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐναπόκειται εἰς σᾶς, ἐὰν θέλετε, νὰ κάμετε ἔναρξιν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ ν’ ἀναβάλετε τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἔστω διὰ τὴν αὔριον, ἔστω διὰ μεθαύριον, ἔστω μετὰ τὰς ἑορτάς.

§138Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ μὴ ἀπαντήσω εἰς τὸν φίλον μου κύριον Λομβάρδον. Ὁ Κύριος Λομβάρδος, ὁμιλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, «τί θέλετε νὰ μιμῃθῆτε μίαν ἄλλην ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς μίαν συνεδρίασιν ἐδόθη ὁ προϋπολογισμός;» Καὶ ἠξεύρετε ποῦ ἀπηυθύνετο ὁ λόγος αὐτὸς τοῦ κυρίου Λομβάρδου; εἰς ἐμέ.

§139ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι....

§140Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Λομβάρδε, ἐὰν δὲν ἐπείσθητε ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη, ὅτε συνεπράττομεν, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων μεταβάλλων θέλησιν....

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, κύριε Πετιμεζᾶ, μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ἐννοοῦσα....

§142Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Καὶ ἂν δὲν ἐπείσθητε, ὅπως εἶπον προχθὲς εἰς ἄλλους ἀπευθυνόμενος, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τῶν ἀνθρώπων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει τις θέλησιν, νομίζετε ὅτι θὰ σᾶς πείσω ἐγὼ πάλιν, κύριε Λομβάρδε, διὰ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν; ματαίως ἀγωνίζομαι, ματαίως χρονοτριβῶ.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖς, νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι δὲν ἐνοοῦσα ὑμᾶς· ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον, ὅστις ἠθέλησε νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἶπον ὅτι θέλετε νὰ τὸν διέλθετε εἰς δύω ὥρας...

§144Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Λομβάρδε, ὅσον καὶ ἂν προσπαθήσητε διὰ τῆς λεπτότητος τῆς εὐφυΐας σας νὰ τροπολογήσητε ὅ,τι εἴπατε, μάθετε ὅτι περισσότερον τὸ καταστρέφετε· ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ οὐδεὶς ἄλλος· ἑπομένως ὁ λόγος δὲν ἀπηυθύνετο εἰμὴ πρὸς ἐμὲ, ἐκτὸς πλέον, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω, ἐὰν ἐφαντασιοκοπεῖτε.

§145ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε θέλετε μὲ τὸ στανιὸ, καὶ καλὰ νὰ εἴπητε, ξύω μυῖα, διότι ἔχω πομάδα.

§146Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν θέλω μὲ τὸ στανιὸ, καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες καὶ ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων των καὶ ἐναντίον τῶν φίλων των ἐσυνείθισαν νὰ ἐκφράζουν καθαρὰ τὰς ἰδέας των, καὶ ποτὲ δὲν ἐχαρίσθην, κυρίως μάλιστα ἐπὶ ζητήματος σπουδαίου, ἀπέναντι οὐδενὸς, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ναὶ μὲν εἶπον ὅτι ὑποστηρίζω, ἀλλὰ μὲ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τὸ ἀπαρτίζουν, γνωρίζετε ὅτι ἐγὼ ποτὲ δὲν εὑρίσκομαι εἰς σχέσιν· καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ πρότασις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠναγκάσθην ν’ ἀντιταχθῶ καὶ νὰ τοὺς εἴπω, σταματήσατε, μὴν θέλετε νὰ καταντήσητε τὴν Βουλὴν δημοτικὸν συμβούλιον. Ἀλλὰ πλέον, ὅταν ὡρίμασε, δὲν ἠθέλησα νὰ θέσω τὴν Βουλὴν εἰς χειροτέραν θέσιν, καὶ νὰ εἴπῃ ὁ κόσμος, ἐὰν σήμερον εὑρισκώμεθα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὸ νὰ διοικῶμεν ἄνευ προϋπολογισμοῦ παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν πταίουν μόνον τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Βουλή. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὁρμηθεὶς ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐπιστεύσατε, κύριε Λομβάρδε, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ εὐτελὴς ἐκεῖνος βουλευτὴς, ὅστις θὰ ἐπιψηφίσω προϋπολογισμὸν εἰς δύω ὥρας;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ εἶπε κἀνείς.

§148Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ οἱ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα ἐννέα ἀπὸ τοὺς ἑκατὸν ἐννενήκοντα βουλευτὰς ἐὰν τὸ θελήσουν, ἐγὼ θὰ ἀντιταχθῶ καὶ θὰ κρατήσω τρεῖς ὥρας τοὐλάχιστον τὴν συζήτησιν. Λυποῦμαι, διότι ὁ κύριος Λομβάρδος ἐνέπεσεν εἰς αὐτὸ τὸ λάθος, διὰ νὰ μὴν εἴπω τίποτε περισσότερον, ὁμιλήσας ἐπὶ τῶν ἰδεῶν τῶν ἰδικῶν μου, ὡσὰν νὰ εἶχεν ἐνώπιόν του ἕνα βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε πάντοτε τὸ εὐτελὲς ὄργανον πάσης Κυβερνήσεως.

§149ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἐξηγηθῶ καθαρώτερον. Ἂς ᾖναι βέβαιος ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ὅτι ἂν ἤθελον συλλάβει τοιαύτας ἰδέας ἤθελον τὸ εἰπῇ καθαρά· ἂς μείνῃ βέβαιος, ὅτι καθόλου δὲν εἶχον εἰς τὸν νοῦν μου, ὅτι ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἤθελε νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν εἰς δύω ἢ τρεῖς ὥρας· ἂς μείνῃ βέβαιος, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐνοοῦσα ποτὲ τοῦτο δι’ αὐτόν.

§150ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ κύριε πρόεδρε, νὰ εἴπω δύω λέξεις (ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Καί τοι ὀλίγοι ἐλάλησαν σήμερον, πολλάκις ὅμως ἐπανελήφθη ὅτι προϋπῆρξε παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ προϋπολογισμὸς ἐσυζητήθη ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς συνεδριάσεως, καὶ ὅτι τὸ παράδειγμα τοῦτο δὲν εἶναι πλέον δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ ἀκολουθήσῃ. Οἱ ἀναμνησθέντες τὸ παράδειγμα τοῦτο ἤθελον βεβαίως νὰ ἐπιῤῥίψωσι μομφήν τινα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ γεγονὸς τοῦτο συνέβη, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῶσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἦτον ἀξία μομφῆς, καὶ χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῶσιν ὅτι ἐὰν ἡ πρᾶξις ᾖναι ἀξιόμεμπτος, ἡ μομφὴ ἐπιῤῥίπτεται ἐπ’ αὐτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρόντες κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἰσχυροὶ ὄντες καὶ δυνατοὶ συνέπραξαν καὶ συνέτρεξαν εἰς τὸ ἔργον. Ὅταν ὁ νῦν ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου παρῃτήθη, καὶ προσεκλήθην καὶ ἐσχημάτισα ὑπουργεῖον, ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς εἴπω τί ἐζήτησα ἀπὸ τῆς Βουλῆς, τί μὲ εἶπον, τί ἀπήντησα καὶ τί ἐπανέλαβον. Εἶναι δὲ συντομώτατα· (ἀναγινώσκει). «ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προτιμήσῃ πάσης ἄλλης ἐργασίας τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει κατὰ τοὺς θεσμούς μας νὰ συζητῆται πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους, οἱ δὲ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ἡμετέραν πολιτείαν αὐτὴν τὴν διάταξιν, εἶναι πολλὰ σοβαροί. Ἐν τούτοις ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἕκτον μῆνα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐσυζητήθη. Εὐτυχῶς ἡ προεπεξεργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπερατώθη, ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐτυπώθη καὶ πρὸ πολλοῦ διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Παρακαλῶ θερμῶς τὴν Βουλὴν, μολονότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι πρώτη αὕτη ἀναγνωρίζει αὐτὸ τὸ καθῆκον, νὰ προτιμήσῃ τὴν συζήτησιν αὐτὴν πάσης ἄλλης. «ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω· δὲν ἐναντιοῦμαι νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀφίνω καὶ ἐγὼ ἀπαρατήρητα ὅσα ἄλλα σοβαρὰ ἄλλοι θέλουν νὰ ἀφήσουν ἀπαρατήρητα. Δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὅστις θὰ τὰ ἀνακινήσω· λέγω ὅμως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διατί νὰ ἀπατώμεθα ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν; Αὔριον βεβαίως δὲν θὰ γείνῃ ἀπαρτία, διότι πολλοὶ ἀπόψε ἀναχωροῦσιν· ἐγὼ θὰ μένω καὶ δὲν θ’ ἀναχωρήσω ἐνόσῳ ὁ πρόεδρος συγκαλεῖ τὴν Βουλήν. Σήμερον ἔχομεν ἀπαρτίαν, αὔριον δὲν πιστεύω. Δὲν εἴχομεν εἰς τὸν νοῦν μας, ὅτι ἠθέλομεν συζητήσει σήμερον τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἤλθομεν χωρὶς ἔγγραφα, χωρὶς προϋπολογισμόν. Ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι τὸ σημαντικώτερον ἔργον τῆς Βουλῆς· δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ θέλετε νὰ τὸν συζητήσωμεν ἀπ’ ἔξω; «ΤΙΝΕΣ. Ἀπεφασίσθη. «ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, τώρα ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι τίποτε· θέλετε νὰ προχωρήσωμεν; Ἐγὼ μένω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ ἄλλα σοβαρὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν, ἐὰν θέλητε, ἂς τὰ ἀφήσωμεν. Ὅσοι θέλουν νὰ διαγραφῶσιν, ἂς διαγραφῶσι. «ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡ κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ διόλου νὰ ἐκβιάσῃ οὔτε συνεδρίασιν, οὔτε συζήτησιν· μία τοιαύτη διαγωγὴ καὶ συμπεριφορὰ ἤθελεν εἶσθαι ἀντίθετος πρὸς τὸ παρελθὸν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες τὴν συγκροτοῦν. Ἡ κυβέρνησις οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ μόνον νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ προτιμήσῃ πάσης ἄλλης ἐργασίας τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ περιττὸν μάλιστα ὅλως διόλου ἔκρινα νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς αἰτίας, ἐνθυμίσας ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι τόσον αὐστηρὸς, ὥστε ἀναμφισβητήτως ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις εἶχε λόγους πολλὰ ἰσχυροὺς ὅπως τὸν καθιερώσῃ, τοὺς ὁποίους ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ τοὺς παραδράμωμεν. Ἡ κυβέρνησις προσέθηκε συγχρόνως ὅτι ἐνῷ ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν προτίμησιν τοῦ ἔργου τούτου, γνωρίζει αὐτὴ ἡ ἰδία, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ἰδίαν γνώμην καὶ ὅτι πρώτη αὐτὴ ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ τὸ καθῆκον. Καὶ τῳόντι, ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα ἀπὸ τὸν πρόεδρον, ἀπεφάσισε τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἔπραξε δὲ τοῦτο, ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον, ὅτι καὶ ἄτοπον εἶναι νὰ διοικῆται τὸ Κράτος ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἕκτον μῆνα, ἀλλὰ καὶ διότι πάσης Βουλῆς τὸ πρῶτον δικαίωμα εἶναι νὰ ἀποφασίζῃ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Ἕκαστος δὲ βουλευτὴς ἀναμφισβητήτως εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔργον τοῦτο καὶ πάντες πρὸ καιροῦ εἶναι προπαρασκευασμένοι διὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν ἐννοῶ τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου Λομβάρδου ῥηθὲν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλα ζητήματα, ἅτινα ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἐννοεῖ νὰ τὰ ἀνακινήσῃ, καὶ οἱ βουλόμενοι ἂς τὰ ἀνακινήσωσιν. Ἡ κυβέρνησις δὲν γνωρίζει ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα ταῦτα· διαδηλοῖ μόνον ὅτι πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤθελε θεωρηθῆ ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι πρόθυμος νὰ τὸ συζητήσῃ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει κατὰ νοῦν νὰ συντελέσῃ ὅπως ἐκβιασθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸ παρελθὸν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἀποτελοῦν τὴν κυβέρνησιν· ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ προβῇ, ἂς προβῇ, ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ, ἂς μὴ προβῇ. «ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὐδόλως ἐνοοῦσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν. Ἡ κυβέρνησις μάλιστα ἐξεπλήρωσεν ἓν καθῆκον. Ἐγὼ ἁπλῶς παρετήρησα, ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸν οὐχὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διὰ τὴν Βουλὴν τὸ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ φυλλάδια τοῦ προϋπολογιστοῦ· καὶ τοῦτο τὸ εἶπον χωρὶς νὰ ἔχω σκοπὸν νὰ ἐμποδίσω αὐτὴν τὴν συζήτησιν· παρετήρησα μόνον, ὅτι αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἠξεύρωμεν, ὅτι ἐὰν προβῶμεν σήμερον, πρέπει αὔριον νὰ μὴ φύγῃ κἀνείς. Ἅμα ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει ὅσοι εἴμεθα ἐδῶ, πρέπει νὰ τὸ θελήσωμεν καθαρὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις· διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀρχίσῃ, δὲν θὰ ᾖναι καλὸν ὄχι διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διὰ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ εἰς πέρας τὴν συζήτησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐνοοῦσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἅτινα, ἂν δὲν ἀνακινοῦνται ἀπὸ ἄλλον, δὲν θέλω νὰ τὰ ἀνακινήσω, ἀρκοῦμαι εἰς τὴν δήλωσιν τῆς κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς μᾶς ἐξέθεσεν, ὅτι εἶναι ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν, ἥτις ἤθελε προτιμηθῆ. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι, ὅτι μία κυβέρνησις ἔπεσε καὶ ἄλλη ἐπῆλθεν· ἀφοῦ ὅμως οἱ πεσόντες ὑπουργοὶ εἶναι ἐδῶ ἐν τῇ συνεδριάσει καὶ ἔχουσι καθῆκον νὰ εἴπωσι διατὶ ἔπεσαν, δὲν θέλουσιν δὲ νὰ τὸ πράξωσιν, ἀφοῦ εἶναι ὑπόθεσις ἰδική των, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε· ἀφοῦ θέλουν νὰ διαγραφῶσιν, ἂς διαγραφῶσιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν, ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν, ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνωμεν ἐδῶ ἕως ὅτου τελειώσῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ.» Τῳόντι, κύριοι, εὐθὺς μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ νῦν ὑπουργείου λαβὼν τὸν λόγον ἐξέθηκε τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς του, τὸ δὲ νέον ὑπουργεῖον ἔκαμε παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν λόγων ἐκείνων· εἷς τῶν ὑπουργῶν τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργείου ἔλαβεν ἐπίσης τὸν λόγον ἀλλ’ οὐδεὶς ἄλλος τοὺς ὑπεστήριξε. Μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ἤρξατο ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν οὐδεμία μομφὴ δύναται νὰ ἐπιῤῥιφθῇ ἐπὶ τῆς κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας συνέβη τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον οἱ προαγορεύσαντες ἐζήτησαν νὰ μὴ συμβῇ πλέον· διότι οὔτε νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις τότε, οὔτε νὰ ἐκβιάσῃ συνεδρίασιν· ὁ δὲ προϋπολογισμὸς πρὸ πολλοῦ ἦτον ὑποβεβλημένος, πρὸ πολλοῦ ἦτον ἐπεξειργασμένος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δ’ ἔκθεσις αὐτοῦ πρὸ πολλοῦ εἶχε τυπωθῆ καὶ διενεμήθη εἰς τοὺς βουλευτὰς, ἡ δὲ Βουλὴ ἑκουσίως καὶ ὑπ’ οὐδενὸς ἠναγκασμένη, κατὰ Ἰούλιον μῆνα ἐπεψήφισε τὸν προϋπολογισμόν.

§151ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι καὶ σήμερον πάλιν ἔγεινα θῦμα παρεξηγήσεως. Δὲν θὰ φοβηθῶ ἐὰν ἔλθῃ νέα πρότασις ἀποδοκιμασίας ἢ ἀποκρούσεως· ἀλλὰ καθὼς μὲ παρεξήγησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. Πετιμεζᾶς, νομίζω, μὲ παρεξήγησε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης. Ἐγὼ εἶπον καθαρῶς ὅτι εἶχον τότε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ σήμερον· τότε ἡ κυβέρνησις ἐνήργησεν ἐν τῷ καθήκοντι αὐτῆς καὶ ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῆς, ζητήσασα τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ Βουλὴ τότε ἠθέλησε νὰ τὸν δώσῃ εἰς 2 ἢ 3 ἢ 4 ὥρας· καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον ὅτι τοῦτο ἦτο διαγωγὴ καὶ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ μιμηθῶμεν· τότε εἶπον ὅτι αὔριον δὲν θὰ ᾖναι ἀπαρτία, πότε θὰ συζητήσωμεν προϋπολογισμόν; ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ τὸν παραδεχθῶμεν ὅπως ἔχει. Τὸ ἴδιον λέγω καὶ σήμερον.

§152ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἀρχίσῃ, ἢ νὰ ἀφήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν μετὰ τὸ Πάσχα;

§154ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ τροπολογία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἑτοίμη.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς κατηρτίσθη ἡ τροπολογία. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Αὐτὸ εἶναι ὁλόκληρος νομοθεσία, καὶ πρέπει νὰ τυπωθῇ κατὰ τὸν κανονισμόν.

§156ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ δοθῇ μία διασάφησις.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, διότι προαγγέλλεται ὅτι αὔριον δὲν θὰ ᾖναι ἀπαρτία, καὶ ἔχομεν νὰ προσδιορίσωμεν τὰς ἡμέρας τῆς διακοπῆς· ἔχομεν νὰ κληρώσωμεν καὶ τὴν μεγάλην πρεσβείαν τῆς Βουλῆς.

§158ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐρωτῶ καὶ τὴν κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν· ὁρίζεται ὅτι ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου καλεῖται ὁ ἀντιπρόεδρος· ἐν ἀπουσίᾳ καὶ τούτου, ὁ κληρούμενος ἢ ὁ ἔχων τὴν πλειονοψηφίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ἔπειτα ἔλθῃ ὁ πρόεδρος ἢ ὁ ἀντιπρόεδρος, τί γίνεται τότε;

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ βῆμα, δὲν ἀκούομεν.

§160ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐννοῶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ὅτι ὁ ἀντιπρόεδρος ἢ ὁ ἕτερος πρέπει νὰ ἀποχωρήσουν. Δευτέραν ἀπορίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· ζητοῦσι νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ εἰς ὅλα τὰ μέλη τοῦ δικαστηρίου καὶ πρὸς τῇ ποινῇ ζητεῖται νὰ στερῶνται καὶ τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων· ἀναγκαία συνέπεια εἶναι, ὥστε ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου νὰ παυθῇ, καὶ αὐτὸς εἶναι ἰσόβιος. Δύνασθε λοιπὸν διὰ τοιούτου νομοθετήματος νὰ καταργήσητε τὸν διὰ τοῦ Συντάγματος καθιερωθέντα νόμον περὶ ἰσοβιότητος, χωρὶς νὰ ἔχητε ἄλλον νόμον ὁρίζοντα τὰ καθήκοντα τῶν δικαστῶν;

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἡ τροπολογία εἶναι εἷς κῶδιξ. Αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ νομοθετεῖν δὲν τὸ ἐννοῶ.

§162ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου εἶχε μίαν τροπολογίαν λογικωτάτην ὁ κ. βουλευτὴς Κορινθίας Δημητριάδης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα μὲ μίαν μικρὰν τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς νὰ ψηφισθῇ;

§164ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ πόρισμα τῶν συζητήσεων καὶ ἡ συγχώνευσις ὅλων τῶν τροπολογιῶν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιέχει γνώμην, ἡ ὁποία οὐδὲ συνεζητήθη, τὴν τοῦ κ. Διαμαντοπούλου. Λοιπὸν πῶς θὰ ψηφισθῇ! Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ συμμορφωθῶ μὲ τὸν κανονισμόν.

§166ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἴπετε εἰς ὅλους τοὺς ὑποβαλόντας τροπολογίας νὰ συνέλθουν καὶ ὑποβάλουν μίαν τροπολογίαν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογίαν ἐπὶ τῶν γενομένων συζητήσεων, ἀλλ’ αὕτη περιλαμβάνει νέας διατάξεις.

§168ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καράπαυλος καὶ ἐγὼ υἱοθετοῦμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου.

§169ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη περιέχει καὶ κάτι τι περιττόν, τὸ ὁποῖον περιέχει ὁ ποινικὸς νόμος.

§170ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐὰν κάμωμεν συζήτησιν, ἔχω τὸν λόγον.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη.

§172Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅ,τι καὶ ἂν νομοθετήσωμεν, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς παρούσας ἐκλογάς, διότι ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ εἰς ὅλους τοὺς δήμους. Λοιπὸν διατί σπεύδετε;

§173ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Διότι μένουν ἀνεξέλεγκτοι αἱ ἐκλογαί.

§174Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι περαιωμένη, κύριε πρόεδρε;

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.— Ἀπωτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Μπούτου. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται. Ὁ κ. Χαλικιόπουλος λέγει· «καὶ τούτου μὴ ἐμφανιζομένου, καλεῖται ὁ ἀμέσως πλειονοψηφήσας καὶ οὕτω καθεξῆς μέχρις ἐξαντλήσεως ὅλων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων.»

§176ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ «ἀμέσως πλειοψηφήσας» δὲν εἶναι καλῶς ἐκπεφρασμένον. Μετὰ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν ἀντιπρόεδρον δὲν πλειοψηφεῖ ἄλλος ἐπαρχιακὸς Σύμβουλος.

§177ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνετε ὅτι ἔχει ἕν κενόν, διότι λέγει «μὴ ἐμφανιζομένου», ἀλλὰ δὲν λέγει «μὴ ἀποχρώντως δικαιολογουμένου.»

§178ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ «ὁ πλειοψηφήσας» πρέπει νὰ λείψῃ· τὸ εἴπομεν καὶ πρωτήτερα, διότι ἔχει διπλῆν ἔννοιαν· ἔχει τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου, ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ὁ ἀμέσως πλειοψηφήσας μετὰ τὸν πρόεδρον, δηλ. εἰς τὸν δῆμον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξελέχθη ὁ πρόεδρος. Ἀλλ’ εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον ὁ πρόεδρος νὰ ἀνήκῃ εἰς δῆμον, ὁ ὁποῖος δίδει ἕνα μόνον σύμβουλον, καὶ τότε θὰ φέρετε τὸν ἐπιλαχόντα τοῦ δήμου ἐκείνου νὰ δικάσῃ τὰς ἐκλογάς.

§179ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λαβὼν τὰς πλειοτέρας ψήφους πρόεδρος.

§180ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι ὁ κύριος Χαλικιόπουλος δὲν ἐνόησεν ὅ,τι εἶπα· λέγει «ὁ πλειοψηφῶν»· ποῖος πλειοψηφῶν; ὁ λαβὼν λέγει τὰς πλειοτέρας ψήφους. Αὐτὸς εἶναι, ἀλλὰ ποῦ εἶναι;

§181ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὁποιοσδήποτε.

§182ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχει οὕτως. Δὲν δίδομεν ἡμεῖς προνόμιον εἰς τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν περισσοτέρους κατοίκους. Ἢ θὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου δὲν εἶναι ἀναγκαία.... (θόρυβος).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη· ἐὰν θέλητε νὰ ἀναβάλωμεν....

§184ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§185ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύω λέξεις.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὸν λόγον, ἀφοῦ ἐπεραιώθη ἡ συζήτησις. Ἠρνήθην τὸν λόγον καὶ εἰς τὸν κύριον Δηλιγιάννην. Δὲν συζητοῦνται νομοσχέδια κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νὰ παρουσιάζουν τὰς τροπολογίας ἀπὸ τὴν τσέπην κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν. Λοιπὸν προτείνεται τὸ ἑξῆς· τὸ ἄρθρον 1 νὰ γείνῃ οὕτως «μὴ ἐμφανιζομένου τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου πρὸς ἐκδίκασιν τῶν δημοτ. ἐκλογῶν, καλεῖται ὁ τῆς αὐτῆς συνόδου ἀντιπρόεδρος.» Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ βʹ. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Δημητριάδου.

§187ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Αὐτὴ ἡ ποινὴ εἶναι δρακόντειος καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Βάλετε ἓν ἔτος ἢ δύω τὸ πολὺ (θόρυβος).

§188ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προτείνω ἓν ἔτος (θόρυβος).

§189ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Προτείνω καὶ τὰ τρία μέλη νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς εἱρκτὴν νὰ τοὺς καταδικάσωμεν....;

§191ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ, κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ ἡ τροπολογία ἦτον ὑπ’ ὄψιν σας, καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ τροπολογία πρέπει νὰ προηγηθῇ.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, διότι θὰ κάμωμεν τερατώδη νομοθετήματα· ἰσόβιος δικαστὴς νὰ τιμωρῆται .... (θόρυβος).

§193ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου, εἶναι γνωστά· ἐπρόκειτο πῶς νὰ διορθώσωμεν τὴν ἔλλειψιν τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου· δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ νομάρχης ἀρνεῖται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου. Πρόκειται λοιπὸν μόνον περὶ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου.

§194ΜΠΟΥΤΟΣ. Μοῦ φαίνεται δέν εἶσθαι παρόντες ἐδῶ, ὅταν ἐπροτάθη ἡ τροπολογία μου, καὶ ὑπεστήριξα ὅτι καὶ αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ παρεμβάλλουν προσκόμματα.

§195ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἡ ἄρνησις τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἔγκλημα, καὶ δι’ αὐτὴν προβλέπει ὁ ποινικὸς νόμος· πρόκειται περὶ τῆς μὴ ἐμφανίσεως τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου· αὐτὸν πρέπει νὰ περιορίσωμεν.

§196ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ πρακτικώτερον θὰ ἦτο, νὰ ἐτίθετο προθεσμία τις, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὁ ἐπαρχιακὸς σύμβουλος νὰ ὑποχρεοῦται ν’ ἀποφανθῇ.

§197Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ καὶ τότε ἂν ἀποφεύγῃ, τί θὰ γείνῃ;

§198ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ αἰτία ὅλου τοῦ κακοῦ εἶναι διότι δὲν εἶναι ἐν τῷ νόμῳ ὡρισμένη προθεσμία. Θέσατε τὴν προθεσμίαν ἐν τῷ νόμῳ μὲ κύρωσιν διὰ νὰ ἔχετε τὸ ἀποτέλεσμα· σεῖς καταφεύγετε εἰς ποινικὰς διατάξεις.

§199Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι οἱ νόμοι δὲν καταρτίζονται μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ καταρτίσωμεν αὐτούς, πρὸ πάντων δὲ ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν ποινάς, στερούσας τὰ πολιτικὰ δικαιώματα ἐπὶ ἓξ ἔτη, καὶ φυλάκισιν ἐπὶ τρία ἔτη. Βεβαίως ὑπάρχει σήμερον περίπτωσις ὅλως ἔκτακος, καὶ εἰς αὐτὴν ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πολλοὶ ἐκ τῶν προέδρων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων δὲν ἠθέλησαν νὰ συνέλθουν διὰ νὰ ἐκδικάσουν τὰς ἐκλογάς, καὶ πρόκειται νὰ εὕρωμεν μίαν προσωρινὴν διόρθωσιν τοῦ κακοῦ. Νομίζω, ὅτι πέραν τῶν ὁρίων αὐτῶν τῆς προσωρινῆς διορθώσεως δὲν πρέπει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τόσον ἀπροόπτως φέρεται, ν’ ἀποβλέψῃ· ἑπομένως ἀφοῦ ὁρίσωμεν ἐν πρώτοις τὰς ποινάς, αἱ ὁποῖαι δι’ αὐτοῦ ἐπιβάλλονται, καθὼς πολὺ ὀρθῶς ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεστήριξεν, ὅτι ἂν τὸ νομοσχέδιον τοιαύτας ἐπιβάλῃ ποινάς, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ μὴ ἐπιβάλλῃ οὐδεμίαν ποινήν, ἀφοῦ, λέγω, περιορίσωμεν αὐτάς, ἃς ψηφίσωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἰσχύει μόνον διὰ τὰς μελλούσας νὰ ἐκδικασθῶσι δημοτικὰς ἐκλογάς. Μετὰ ταῦτα ἔχομεν τετραετίαν ὁλόκληρον ὅπως σκεφθῶμεν καὶ καταρτίσωμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίζωνται ὁριστικῶς αἱ περιστάσεις αὗται. Λοιπὸν προτείνω τὸ νομοσχέδιον νὰ θεωρηθῇ ὡς προσωρινόν.

§200Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν δὲν θέσωμεν ποινὰς τόσον αὐστηράς, διότι οὔτε ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν ποινῶν τῶν αὐστηρῶν, ἀλλὰ θέσωμεν ποινὰς κοινάς, τὰς ὁποίας νὰ αἰσθάνωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραβαίνουσι τὸν νόμον, τότε διατί νὰ μὴ παραδεχθῶμεν καλλίτερον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ πρόστιμον τῶν 100–300 δραχμῶν;

§201ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προτείνω τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου νὰ ψηφισθῇ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸν μὴ ἐμφανιζόμενον πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον, ἢ πλειονοψηφοῦντα ἐπαρχιακὸν σύμβουλον, μηδὲ ἀποχρώντως δικαιολογοῦντα τὴν μὴ ἐμφάνισίν του, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ νομάρχου πρόστιμον δραχμῶν 100–300. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου δύναται νὰ γείνῃ ἔκκλησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεώς της.» Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§203ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Δὲν ἠκούσαμεν τίποτε, κύριε πρόεδρε. Ποῦ εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Δημητριάδου;

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν συνομιλεῖτε, τί νὰ σᾶς κάμω; Ἰδοὺ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δημητριάδου. (Ἀναγινώσκεται). «Ὁ μὴ ἐμπροθέσμως ἐμφανιζόμενος πρόεδρος, ἀντιπρόεδρος ἢ πλειοψηφῶν ἐπαρχιακὸς σύμβουλος, ἢ μὴ ἀποχρώντως δικαιολογῶν τὴν ἀπουσίαν του τιμωρεῖται ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου πλημμελειοδικείου, δι’ ἀπευθείας κλήσεως εἰσαγόμενος εἰς δίκην, μὲ φυλάκισιν τὸ πολὺ ἑνὸς ἔτους καὶ μὲ στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀπὸ τριῶν μέχρις ἓξ ἐτῶν.»

§205ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Νὰ καθήσουν οἱ βουλευταί, κύριε πρόεδρε· βλέπετε πόσοι εἶναι ὄρθιοι;

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι· ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Δημητριάδου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. —Λοιπόν, κύριοι, ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου ὅπως σᾶς τὸ ἀνέγνωσα· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§207ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ἔπεσε, ἔπεσε.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε λοιπὸν ὀνομαστικὴν κλῆσιν· ἔχετε τὸ δικαίωμα. Λοιπὸν ζητῆτε ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§209ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, θέλετε πάντοτε νὰ λέγετε, δὲν παρεδέχθη, ἔπεσε, δὲν ἔγεινε τοῦτο, δὲν ἔγεινε ἐκεῖνο! Θὰ προκαλέσω λοιπὸν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§211ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὄχι· ὅταν τὸ γραφεῖον ἦναι σύμφωνον, εἶναι περιττόν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου.

§213ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Προτείνομεν, κύριε πρόεδρε, νὰ ἦναι μόνον διὰ τὰς ἐκλογὰς ταύτας· δὲν δεχόμεθα ἡμεῖς τόσον κατεπειγόντως νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Νὰ εἴπωμεν λοιπὸν ὅτι ἰσχύει μόνον διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν νῦν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προστεθῇ λοιπὸν τρίτον ἄρθρον τὸ ἑξῆς· «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει δι’ ἓν ἔτος.»

§215ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε λοιπόν, κύριοι, διὰ μὴν λέγετε ὅτι δὲν ἠκούσατε. Προσετέθη ὡς τρίτον ἄρθρον τὸ «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει δι’ ἓν ἔτος.»

§217ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ αὐτὸ, κύριε πρόεδρε;

§218ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τυπωθῇ....

§220ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ τρίτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἤδη τὸ σύνολον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.— Ἂν θέλετε, κύριοι, νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§222ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια· ἀλλὰ νὰ προηγηθῇ ἡ κλήρωσις τῶν ἐπιτροπῶν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τούτοις, πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν τὰς ἡμέρας τῶν διακοπῶν· ἀρχίζουν ἀπὸ αὔριον, μέχρι ποίας ἡμέρας θὰ διαρκέσουν;

§224ΤΙΝΕΣ. Μέχρι τῆς Κυριακῆς τοῦ Θωμᾶ.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ δέχεται 15 ἡμέρας νὰ διαρκέσουν.

§226ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀρκοῦν· τοὐλάχιστον 20.

§227ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι πολλαί· ἐπὶ 10 ἡμέρας μόνον.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἄλλοι θέλουν 10, ἄλλοι 15, ἄλλοι 20 ἡμέρας.

§229ΜΑΚΡΗΣ. Θὰ ἀναχωρήσωμεν, κύριε πρόεδρε· δὲν θὰ γείνωμεν ταχυδρόμοι· 20 ἡμέρας πρέπει νὰ θέσωμεν.

§230ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπροτάθη, κύριε πρόεδρε, ἀπὸ τὸ ἓν μέρος 10 ἡμέραι, ἀπὸ τὸ ἄλλο 20· θέσατε λοιπὸν 15, διὰ νὰ τελειώσῃ.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὰς 15 ἡμέρας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Λοιπὸν παρεδέχθησαν 15 ἡμέραι ἀπὸ τῆς αὔριον. Ἠμπορεῖτε ὑμεῖς κύριοι, νὰ ἀναχωρήσητε· ἐγὼ ὅμως δὲν ἠμπορῶ· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ χορηγήσῃ ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπουσίας ἄδειαν, τῆς ὁποίας θὰ κάμω χρῆσιν κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα.

§232ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα·

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη θὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις τῶν δύω ἐπιτροπῶν· πρῶτον, ἐκείνης ἡ ὁποία θὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν τελετὴν τῆς 25ης Μαρτίου· καὶ δεύτερον, ἐκείνης ἡ ὁποία θὰ παρευρεθῇ κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα. Γενομένης τῆς κληρώσεως ὑπὸ τοῦ ἀντιπροέδρου κυρίου Τσώκρη, ἔλαχον διὰ τὴν πρώτην ἐπιτροπὴν οἱ ἑξῆς· Α. Πετροπουλάκης, Δ. Ῥάλλης, Γ. Μίλησης, Ι. Ἰωάννου, Ἀγαμέμνων Χριστόπουλος, Ἀθανάσιος Γ. Πετιμεζᾶς, Εὐστάθιος Πεταλλᾶς, Π. Α. Πετράκης, Ν. Λούντζης καί Ἰωάννης Χατζίσκος. Διὰ δὲ τὴν δευτέραν, οἱ κύριοι Α. Βάσσος, Θ. Θεοδωράκης, Κ. Γιολδάσης, Ν. Χατζόπουλος, Ἀγαμέμνων Χριστόπουλος, Γ. Λάπας, Δ. Ζέγγελης, Π. Μποῦτος, Ἠλίας Φλέσσας καὶ Τ. Κουτρουβέλης.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε, κύριοι, θέσεις, διότι θὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§236ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι. (Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν συνομιλεῖ μετὰ τοῦ κυρίου προέδρου.)

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπα νὰ γείνουν τὰ πρακτικὰ ὅλης τῆς συνεδριάσεως· (διορθοῦνται τὰ πρακτικὰ καὶ ἀναγινώσκονται τὰ προστεθέντα μέρη, ἅτινα κυροῦνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς.) Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5 καὶ 25|60 Μ. Μ.)