1874.01.23

§0ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ ΕΝΑΡΞΕΩΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ.

23 Ἰανουαρίου 1874. (Τετάρτη). Ὥρα 10½ π. μ. Συνέρχονται οἱ κ. κ. βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων, καὶ τὴν μὲν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Α. Γεωργαντᾶς, ὡς πρεσβύτερος, τὰς δὲ τῶν γραμματέων οἱ κ. κ. Β. Βουδούρης, βουλευτὴς Χαλκίδος, Γ. Προβελέγιος, βουλευτὴς Μήλου, Δ. Κυριακίδης, βουλευτὴς Κέας, καὶ Α. Πετσάλης, βουλευτὴς Ξηροχωρίου, ὡς νεώτατοι.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνοίξουν τὰ θεωρεῖα. Ἀνοίγονται καὶ πληροῦνται ἀκροατῶν. Ὥρα 11 π. μ. Εἰσέρχονται οἱ Σ. ἀρχιεπίσκοποι Φθιώτιδος καὶ Χαλκίδος καὶ αἱ λοιπαὶ ὑπὸ τοῦ προγράμματος τῆς τελετῆς προσκεκλημέναι ἀρχαί. Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατάλογος. Ὁ Σ. ἀρχιεπίσκοπος Χαλκίδος μετὰ τῶν βοηθούντων αὐτῷ ἱερέων καὶ διακόνων ψάλλει ἁγιασμὸν, ἀναγινώσκων τὰς καταλλήλους εὐχὰς καὶ εὐλογῶν καὶ ἁγιάζων τούς τε κυρίους βουλευτὰς καὶ τὸ βουλευτήριον, μεθ’ ὃ προσφωνεῖ· «Κύριοι βουλευταὶ, Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἐν ὀνόματι τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Πατρίδος εὔχεται ἐκ ψυχῆς καὶ καρδίας εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν εἰρήνην, ὁμόνοιαν, σύμπνοιαν, ὁμοφωνίαν μετὰ πατριωτικῆς συνέσεως καὶ ζήλου ἁγνοῦ εἰς τὰς ἐργασίας σας καὶ ἐπιχειρήσεις σας ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Θρόνου, τῆς Πατρίδος καὶ τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Σὺ δὲ ἐπουράνιε Βασιλεῦ, ἐπισκίασον αὐτοὺς, ἐνίσχυσον, ποδηγέτησον, χειραγώγησον, προφύλαξον καὶ διάσωσον, οὗ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων Ἀμήν.» Ὥρα 11½ π. μ. Εἰσέρχεται τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, κύριοι βουλευταί;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται.

§5ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ (Γραμματεύς). Ἀναγινώσκει.

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

«Πρὸς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω μετὰ λύπης εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος βουλευτὴς κ. Ζήσης Ἰατρὸς ἀπεβίωσεν ἐν Χαλκίδι κατὰ τὴν 16 ἐνεστῶτος μηνός. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 23 Ἰανουαρίου 1874.

Ὁ ὑπουργὸς

Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.»

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι βουλευταὶ, νὰ μὲ ἀκούσετε, διότι θὰ κάμω μίαν μικρὰν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, καθόσον ἐλέχθησαν κἄμποσα καὶ ἐγράφησαν. Τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν εἰς τὴν συναναστροφὴν τῶν ἀνακτόρων εἶδον διαφόρους βουλευτὰς καὶ ἐξηγήθημεν διὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Τοὺς εἶπα ὅτι εἶναι παρόντες 110 βουλευταὶ, καὶ πρέπει καὶ τὰ δύω μέρη νὰ συνεννοηθοῦν, καὶ συγκαλέσωμεν εἰς συνεδρίασιν τὴν Βουλὴν, διότι, ἂν ἔρχεται ἡ μία μερὶς καὶ ἡ ἄλλη ὄχι, δὲν συμπληροῦται ἡ Βουλή. Λοιπὸν ἐμείναμεν σύμφωνοι, καὶ πολλοὶ καὶ ἐκ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης μερίδος μοῦ εἶπαν, νὰ τοὺς συγκαλέσω τὴν Δευτέραν. Ἤλθομεν τὴν Δευτέραν ἐδῶ, καὶ καθὼς ἦλθα, μοὶ εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης νὰ συγκαλέσωμεν τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν, καὶ τὸ παρεδέχθην· ἀλλ’ ἐπειδὴ τινὲς τῶν βουλευτῶν εἴχομεν πρόληψιν ὅτι τὴν Τρίτην θὰ ἔλθουν βουλευταὶ, διὰ τοῦτο συνεκαλέσαμεν τὴν Βουλὴν σήμερον εἰς συνεδρίασιν.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλὰ, πολὺ καλά· ἴσως ἡ χθεσινὴ ἦτον ἀποφρὰς ἡμέρα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἔχων τὸν λόγον, ἂς τὸν λάβῃ.

§9ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν, κύριε πρόεδρε, τί γίνονται;

§10ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Γραμματεύς). Ἐδῶ εἶναι.

§11ΤΙΝΕΣ. Νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰ τμήματα.

§12ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα.

§13ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε πρόεδρε, νὰ λάβῃ κἀνεὶς τὸν λόγον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί ἀγαπᾶτε;

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρόκειται σεῖς ἀπὸ τῆς θέσεώς σας νὰ ὁρίσητε, κατὰ τὸν κανονισμὸν, τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς· νὰ εἴπητε, τοῦτο θὰ γείνῃ σήμερον, τοῦτο αὔριον, ἐκεῖνο μεθαύριον, καὶ ἂν δὲν εὑρεθῶμεν σύμφωνοι, τότε νὰ ὁμιλήσωμεν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἰδοὺ λέγω, νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ τακτικοῦ προέδρου.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πῶς εἴπατε, κύριε πρόεδρε;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ τακτικοῦ προέδρου.

§20ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Αὔριον, αὔριον.

§21ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα (θόρυβος).

§22ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κάμητε τὴν κλήρωσιν τῶν ἐκλογῶν, κύριε πρόεδρε, νὰ ἴδωμεν εἰς ποῖα τμήματα θὰ κληρωθοῦν. Νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία· κατόπιν προσδιορίζομεν τὴν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ ἐκλέξωμεν τὸν ὁριστικὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§23ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις τῶν ἐκλογῶν.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῆς Μεσσήνης θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἴδιον τμῆμα.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· εἶναι νέα ἐκλογή.

§28ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Γραμματεύς). Εἶναι ἐπανάληψις.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· εἶναι νέα ἐκλογή.

§30ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κλήρωσιν, ἡ Βουλὴ ἔχει κάμει ἀποφάσεις, ὥστε ἐκ τῶν ἀκυρουμένων ἐκλογῶν αἱ μὲν ἐπαναλαμβανόμεναι νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὰ τμήματα ὅπου ἅπαξ παρεπέμφθησαν, αἱ δὲ νέαι ἐκλογαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐνεργοῦνται ἕνεκα ἀποβιώσεως ἢ παραιτήσεως, αὗται νὰ κληροῦνται ἐκ νέου.

§31ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§32ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ νὰ γίνεται πατιρντὶ (θόρυβος).

§33ΖΩΧΙΟΣ. Ὄχι πέραν τοῦ κανονισμοῦ, κύριε πρόεδρε.

§34ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κανονισμοῦ;

§35ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§36ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ (Γραμματεύς). Ἀναγινώσκει. «Ἄρθρον 7. Ἐὰν ἐντὸς τῆς βουλευτικῆς περιόδου συμπέσῃ νὰ γείνωσι κατὰ μέρος νέαι ἐκλογαὶ, ἡ ἐξέλεγξις αὐτῶν παραπέμπεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ κλήρου εἰς ἓν τῶν συστηθέντων κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τμημάτων».

§37ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια· λοιπὸν νέα κλήρωσις θὰ γείνῃ.

§38ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Εἶναι περὶ νέας ἐκλογῆς· ἡ δὲ ἐκλογὴ Μεσσήνης δὲν εἶναι νέα, ἀλλ’ ἐπανάληψις.

§39ΤΙΝΕΣ. Κύριε Γραμματεῦ, ἀπὸ τὸ βῆμα.

§40ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ ὁ κανονισμὸς παλαιὰ ἐκλογή· ἀλλὰ λέγει, πᾶσα ἐκλογὴ, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ ἐξελεγχθῇ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, παραπέμπεται· αἱ παλαιαὶ ἐκλογαὶ εἶναι ἐξηλεγμέναι.

§41ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἠμπορεῖ, τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης ἀκυρωθείσης, νὰ γείνῃ ἐκλογὴ ἄλλης ἐπαρχίας;

§42Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς κατὰ πρῶτον ποῦ παρεπέμφθη;

§43ΖΩΧΙΟΣ. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ.....

§44ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καλέσατε δύω ψηφολέκτας διὰ τὴν κλήρωσιν, κύριε πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Βαρβιτσιώτη. Γενομένης τῆς κληρώσεως τῶν ἐκλογῶν, τοῦ κ. Πλαπούτα ἐξάγοντος τοὺς κλήρους, ἔλαχον ἡ μὲν ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης εἰς τὸ πέμπτον τμῆμα, ἡ δὲ τῆς Τριχωνίας εἰς τὸ δεύτερον, καὶ ἡ τοῦ Οἰτύλου εἰς τὸ πρῶτον.

§46ΤΙΝΕΣ. Τμήματα δὲν ὑπάρχουν.

§47ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ τμήματα ὑφίστανται.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ παλλαιὰ, βέβαια.

§49ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Γραμματεύς). Οἱ βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας δὲν ἔχουν κληρωθῆ εἰς τὰ τμήματα καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ κληρωθοῦν.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§51ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸ Αʹ. Βʹ. καὶ Γʹ. τμῆμα εἶναι πλήρης ὁ ἀριθμός.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰ ἑπόμενα. Γενομένης τῆς κληρώσεως, τοῦ κ. Κοσσονάκου ἐξάγοντος τὰ ὀνόματα ἐκ τῆς κληρωτίδος, ἔλαχον ὁ μὲν Γεώργιος Πλαπούτας εἰς τὸ τρίτον τμῆμα, ὁ δὲ Ἀντ. Ἀντωνόπουλος εἰς τὸ τέταρτον, ὁ δὲ Β. Νικολόπουλος εἰς τὸ πέμπτον, ὁ δὲ Γ. Λαδόπουλος εἰς τὸ ἕκτον, ὁ δὲ Ἰω. Α. Δεληγιάννης εἰς τὸ ἕβδομον, καὶ ὁ Θ. Δηλιγιάννης εἰς τὸ ὄγδοον.

§53ΤΙΝΕΣ. Ὡρίσθη ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁριστικοῦ προέδρου, κ. πρόεδρε;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θέλετε;

§55ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Αὔριον, αὔριον· εἰς τὴν πρώτην ὥραν μ. μ.

§56ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§57ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Δευτέραν.

§58ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὴν Παρασκευήν. (Θόρυβος).

§59ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐρωτήσατε, κύριε πρόεδρε, τὴν Βουλὴν ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς προτάσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συνέλθῃ τὴν Παρασκευὴν πρὸς ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ προέδρου· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἢ ὄχι;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§61ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὑπάρχει.

§62ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποίαν ἡμέραν θέλετε ἐσεῖς καὶ διατί;

§63ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ. Διότι λείπουν ὀγδοήκοντα βουλευταί.

§64ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω νὰ ᾖναι ὀρθὸν νὰ προσδιορισθῇ τόσον συντόμως ἡ ἡμέρα πρὸς ἐκλογὴν τοῦ προέδρου τὴν Παρασκευὴν, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου παρ’ ἡμῖν ἐθεωρήθη ὡς ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερος ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι σήμερον, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, πλησιάζουν νὰ ᾖναι παρόντες ἐν Ἀθήναις 140 βουλευταὶ ἢ 135.

§65ΤΙΝΕΣ. Εἶναι 145 ἕως 150.

§66ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ προηγούμενα τῆς Βουλῆς, θὰ ἴδωμεν ὅτι δὲν ἐθεωρήθη ποτὲ ἀρκετὸς αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὰ προηγούμενα τῆς Βουλῆς, θέλει εὕρει ὅτι συνήθως 150 καὶ πλέον ἔλαβον μέρος κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου. Πέρυσιν ἔλαβον μέρος 175 ἢ 176 βουλευταὶ, ἕνας ἀριθμὸς ἀρκετὰ μεγάλος, ἔκτακτος. Σήμερον νὰ ἐπισπεύδωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, δὲν εἶναι ἀποχρώντως δικαιολογημένον, διότι δὲν ἠμπορεῖ τοῦτο ν’ ἀποδοθῇ εἰς ῥᾳθυμίαν ἢ κακὴν θέλησιν τῶν ἀπόντων συναδέλφων, καθόσον ἐπικρατεῖ μέγας χειμών. Ἐγὼ διὰ νὰ ἔλθω ἀπὸ τὸ Γύθειον ἕως ἐδῶ ἐδαπάνησα ἑπτὰ ἡμέρας ὁλοκλήρους. Λοιπὸν αἱ δυσκολίαι αὗται, αἱ φυσικαὶ, φυσικῷ τῷ λόγῳ εἶναι λόγος ἀποχρῶν διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τις τὴν ἀργοπορίαν τινῶν, ὅσοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ἔλθουν ἐνταῦθα. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι πολλοὶ τῶν συναδέλφων εἶναι καθ’ ὁδὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἠμποροῦν νὰ φθάσουν ἐδῶ. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς νὰ προσδιωρίσωμεν τὴν ἡμέραν ἐὰν σήμερον ἢ αὔριον θὰ ἔλθουν, διότι ὁ χειμὼν μᾶς ἐμποδίζει εἰς τὸν προσδιορισμόν.

§67ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐφύγαμεν μὲ τὰ χιόνια.

§68ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κρᾶσις ἡ ἐδική μου καὶ ἄλλων ἠμπορεῖ ν’ ἀντέχῃ, ἄλλων νὰ μὴν ἀντέχῃ (θόρυβος).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§70ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων εἶναι καθ’ ὁδὸν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν ἁρμόζει εἰς ἡμᾶς διὰ μίαν δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας νὰ τοὺς στερήσωμεν νὰ λάβωσι μέρος· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταδικάσωμεν αὐτοὺς, ὅτι δεικνύουν ῥᾳθυμίαν, ὅτι δὲν θέλουν νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των, ἀφοῦ εἶναι καθ’ ὁδόν. Λοιπὸν διατί αὐτὴ ἡ σπουδὴ νὰ γείνῃ τόσον συντόμως ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, ἀφοῦ πολλοὶ τῶν συναδέλφων μας εἶναι καθ’ ὁδὸν καὶ δεικνύουν προθυμίαν νὰ λάβουν μέρος; Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πρώτης σπουδαιότητος, τοὐλάχιστον ὅπως ἐπεκράτησε παρ’ ἡμῖν, μὲ ἄλλους λόγους τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ τόσον ταχέως νὰ τὸ λύσῃ. Λοιπὸν παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, καὶ ὅλους ἐν γένει ἀνεξαιρέτως, νὰ μὴ δείξωμεν τόσην σπουδήν· τὸ μὲν, χάριν ἁβροφροσύνης πρὸς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται καθ’ ὁδὸν, καὶ δεύτερον, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἡ λύσις πρέπει νὰ ᾖναι βεβαία καὶ θετική.

§71ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ....

§72ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας σας, κύριε Λεώπουλε;

§73ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, διότι ὅσοι λείπουν εἶναι δυνατὸν ἕως τὴν Κυριακὴν νὰ ἔλθουν.

§74ΖΩΧΙΟΣ. Καὶ ἐὰν δὲν ἔλθουν;

§75ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἶναι πολλοὶ καθ’ ὁδόν.

§76ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καθ’ ὁδὸν κἀνείς· δὲν ἠξεύρω κἀνένα.

§77ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω πολλούς.

§78ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Λεώπουλος ἀρκετὰ εἶπεν, ἔρχομαι νὰ τῷ ἀπαντήσω. Ὁ κ. Λεώπουλος καὶ ἡ Βουλὴ πρὸ παντὸς ἄλλου ὀφείλει νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐργασίαν της, διότι εἰσερχόμεθα εἰς τὸν μῆνα Φεβρουάριον καὶ προϋπολογισμὸς δὲν ὑπάρχει. Δὲν δύναται νὰ ᾖναι εἰς τὴν ζωὴν κοινοβούλιον, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ συνταγματικὸν πολίτευμα, ὅταν ἡμεῖς, συνεδριάζοντες ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἔχομεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν σακούλαν ἀνοιγμένην νὰ ἐξοδεύῃ ὅσα καὶ ὅπως θέλει. Ἀλλὰ μήπως ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Λεώπουλος συμβιβάζονται μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος; Ὄχι, κύριε πρόεδρε· ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Λεώπουλος ἐννοῇ, ὅτι δύω κανονισμοὶ πρέπει νὰ διέπουν τὴν διεύθυνσιν καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ Βουλευτηρίου τούτου· εἷς κανονισμὸς, ὅταν ἡ μερὶς εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει εἶναι ἀντιπολιτευομένη, καὶ ἕτερος, ὅταν ἡ μερὶς εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει εἶναι ὑπουργική· δυστυχῶς διὰ τὸν Κ. Λεώπουλον δύω κανονισμοὺς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἀλλὰ ἕνα καὶ μόνον. Ἂς ἐξετάσωμεν λοιπὸν ποῖον δρόμον, ποίαν διαγωγὴν ἠκολούθησαν τὰ κοινοβούλια τῆς πατρίδος μας κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ θέλει πεισθῆ ὁ κύριος Λεώπουλος ὅτι, ἐὰν ἡμεῖς σήμερον ζητοῦμεν νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου ἡ Παρασκευὴ, δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο παρ’ ὅ,τι ἐζήτησαν ὅλα τὰ κοινοβούλια τῆς πατρίδος μας εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις. Ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τοῦ 1871 πρὸς τὰ 1872. Τότε ἡ Βουλὴ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, συνεκαλέσθη ἢ ἀναγκαίως ἦλθε τὴν 9 Δεκεμβρίου, διότι ἐξηντλήθη ἡ χρῆσις τῆς Β. προνομίας, ἡ ἐκ τῶν προτέρων διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ κοινοβουλίου, καὶ ἡ Βουλὴ συνῆλθε τὴν 7 Δεκεμβρίου 1870 ἡμέραν Τετάρτην· τὴν δὲ ἑνδεκάτην Δεκεμβρίου 1870 συνῆλθεν ἐπίσης ἡ Βουλὴ ἡμέραν Παρασκευὴν καὶ παρόντες βουλευταὶ ἦσαν 95, τουτέστιν ἦτον ἀκριβῶς ὁ ἀριθμὸς, ὅστις ἀπῃτεῖτο διὰ νὰ ἀποτελέσῃ νόμιμον συνεδρίασιν. Ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τί ἀπεφάσισεν; ἀπεφάσισε τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου· οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἦλθε τότε ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμός. Τὴν δὲ δεκάτην ἑβδόμην Δεκεμβρίου τοῦ 1870, ἡμέραν Πέμπτην, τοὐτέστιν ἐννέα ἀκριβῶς ἡμέρας μετὰ τὴν συγκάλεσιν τῆς Βουλῆς, ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου καὶ εὑρέθησαν παρόντες βουλευταὶ κατὰ μὲν τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου 130, κατὰ δὲ τὴν ἐκλογὴν ἐψηφοφόρησαν 138· ἔλαβεν 129 ὁ τότε ἐκλεχθεὶς Πρόεδρος, 9 δὲ λευκὰ ψηφοδέλτια εὑρέθησαν εἰς τὴν κάλπην. Πόθεν λοιπὸν ὁ κύριος Λεώπουλος ἐξήγαγε τὰ προηγούμενα αὐτὰ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξε σήμερον τὸν τόσον σχοινοτενῆ λόγον του, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου μέχρι τῆς Δευτέρας;

§79ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι· ἀορίστως εἶπεν, ἕως νὰ παρέλθῃ ὁ χειμών.

§80Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπ’ ἐναντίας τὰ προηγούμενα λέγουν, ὅτι ὁσάκις ὑπῆρχε νόμιμος ἀπαρτία, καὶ ὄχι μόνον νόμιμος, ἀλλὰ μέγας ἀριθμὸς βουλευτῶν, ὅπως σήμερον, διότι παρόντες εἶναι 150 βουλευταὶ, πάντοτε προέβησαν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας. Οὐδεὶς, κύριοι, θέλει νὰ κλέψῃ τὴν νίκην, διότι ἡ κλεμμένη νίκη εἰς τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα εἶναι ἀποστρεπτέα διὰ τοὺς συνταγματικῶς πολιτευομένους. Ἡ Κυβέρνησις ἦτον εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ κάλλιον ἡμῶν τὴν ἡμέραν τῆς συγκαλέσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος, καὶ νὰ εἰδοποιήσῃ πρότερον ἡμῶν τοὺς φίλους της, διὰ νὰ ᾖναι εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, διότι τὸ ὑπουργεῖον ἐκ τῶν προτέρων ἐγνώριζε καὶ τὴν ἡμέραν τῆς συγκαλέσεως τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος· τὸ ὑπουργεῖον εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του τὰ δημόσια μέσα πρὸς μεταφορὰν τῶν βουλευτῶν τῶν ὑπουργικῶν, ἐν ᾧ ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἐγνώριζεν οὔτε τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος, οὔτε τὴν προσεχῆ συγκάλεσιν τῆς Βουλῆς, οὔτε εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της ἀτμόπλοια νὰ στείλῃ πρὸς μεταφορὰν τῶν φίλων της βουλευτῶν. Εὑρίσκετο τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἡ ὑπουργικὴ μερὶς εἰς κρείττονα θέσιν ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἔρχεται ἡ ἰδία μερὶς καὶ λέγει, δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἀνεβάλομεν τὴν συγκάλεσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀναβολὴ ἐπί τινα καιρὸν ἀκόμη, μέχρις ὅτου δυνηθῶμεν νὰ μεταφέρωμεν τοὺς φίλους μας. Ὁ λόγος λοιπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Λεώπουλος, δὲν εἶναι σπουδαῖος· ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἤμεθα ὑπερβολικοὶ, διὰ τοῦτο νὰ προσδιωρισθῇ ὡς ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου ἡ προσεχὴς Παρασκευή.

§81ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§82ΕΤΕΡΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι· τὴν δευτέραν.

§83ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§84ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων διϊσχυρίσθη ὅτι ἐγὼ μεταχειρίζομαι δύω κανονισμοὺς, ἐπικαλοῦμαι δύω κανονισμοὺς, ἄλλον ὅταν εἶμαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπολιτευομένου, καὶ ἄλλον ὅταν εἶμαι εἰς τὴν θέσιν τοῦ συμπολιτευομένου. Τοιοῦτόν τι ἐγὼ δὲν διϊσχυρίσθην, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ διϊσχυρισθῶ (θόρυβος). Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν λόγον, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν ὡς ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τὴν Δευτέραν καὶ ὄχι τὴν Παρασκευὴν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι τοῦτο τὸ στηρίζω εἰς τὸ ἔκτακτον τοῦ χειμῶνος, ὁ ὁποῖος ἐπέκειτο καὶ ἐπίκειται εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν.

§85ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ἡμᾶς δὲν ἦτο χειμών; (θόρυβος).

§86ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἡμεῖς ἀντέχομεν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ φέρωμεν ὡς ἐπιχείρημα. Εἰς τοῦτο ἐστηρίχθην κυρίως, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ μέχρι τῆς Δευτέρας τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου. Τοῦτο δὲν πιστεύω νὰ βλάπτῃ παντάπασιν οὔτε τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, οὔτε τὰ συμφέροντα μιᾶς οἱασδήποτε ἐκ τῶν ἀποχρώσεων τῆς Βουλῆς.

§87ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί θὰ κάμετε ἕως τὴν Δευτέρην; Θὰ μένωμεν εἰς ἀνώμαλον θέσιν.

§88ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι συμφέρει νὰ ἀναβάλωμεν μέχρι τῆς Δευτέρας διὰ νὰ μὴν ὑπάρχῃ παράπονον ἐξ οὐδενὸς τῶν συναδέλφων ἡμῶν.

§89ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§90ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§91ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Λέγουν ὅτι ἔχομεν τὴν κυβέρνησιν καὶ δαπανᾷ ἄνευ προϋπολογισμοῦ, πολὺ καλά. Ἀλλὰ ἂν ἐδαπάνησεν 20 ἡμέρας καὶ 30 ἄνευ προϋπολογισμοῦ, καὶ δαπανήσῃ, σᾶς παρακαλῶ, 33....; (ἱλαρότης).

§92ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Μπρᾶβο, κ. Λεώπουλε.

§93ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ διατί νὰ μὴ δαπανήσῃ 12 μῆνας;

§94ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διατί νὰ μὴ πεθάνωμεν σήμερον, καὶ νὰ θέλωμεν νὰ πεθάνωμεν μετὰ εἴκοσι καὶ τριάκοντα ἔτη; Ὁ χρόνος, κύριοι, ἔχει σπουδαίαν σημασίαν. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι, ἂν δὲν γείνῃ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, θὰ ἐμποδισθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Λέγω, ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαῖον νὰ τὸ μεταχειρίζωνται· ἀλλὰ ὄχι νὰ μὲ λέγουν, ὅτι εἶναι σπουδαῖον νὰ δαπανήσῃ 33 ἡμέρας, ἐνῷ τὰς 30 ἡμέρας τὰς δέχονται.

§95ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν τὰς δέχονται.

§96ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν δὲν ἦτο σπουδαῖον, ὁ κ. Λεώπουλος δὲν ἐλάλει· ἀλλὰ εἶναι σπουδαῖον καὶ διὰ τοῦτο λαλεῖ.

§97ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἂν αἱ 30 ἡμέραι γείνουν 33, ἐνδιαφέρει; ἐὰν ἀντὶ μετὰ 30 ἡμέρας ἔλθῃς καὶ κάμῃς τὴν κατηγορίαν ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐδαπάνησεν ἄνευ προϋπολογισμοῦ, βλάπτει ἂν τὴν κάμῃς μετὰ 33;

§98ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν τοῦτο δὲν ἦτο σπουδαῖον, δὲν θὰ ἐλάλει ὁ κ. Λεώπουλος.

§99ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις, ἡ ὁποία ἔγεινε, δὲν ἦτο σπουδαία, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς ἡ Δευτέρα.

§100ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§101ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εὑρίσκω τὴν διαφορὰν τὴν μεγάλην, ἡ ὁποία μᾶς τρομάζει. Ἐγὼ δὲν δίδω κἀμμίαν σημασίαν, ἀλλὰ λόγος ἁβροφροσύνης πρὸς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους μας καὶ ἡ πολιτικὴ σημασία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα οὔτε νὰ ἀρνηθῶμεν, μᾶς ἀναγκάζει εἰς τοῦτο· ἄλλως τε, δὲν ἔχομεν κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν Παρασκευήν.

§102ΖΩΧΙΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει διαφωνία.....;

§103ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λείπουν 60 βουλευταὶ καὶ θέλομεν νὰ δώσωμεν τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν εἰς αὐτήν.

§104ΖΩΧΙΟΣ. Ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κ. πρόεδρε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ κάμωμεν ψηφοφορίαν;

§106ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ θέλῃ τὴν Παρασκευὴν, τὴν Παρασκευήν· ἂς γείνῃ, σήμερον ἂν θέλῃ.

§107ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, τὴν Παρασκευήν.

§108ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§109ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀπαγγείλατε δημοσίᾳ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὴν Παρασκευήν.

§111ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι.

§112ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Λοιπὸν νὰ ψηφοφορήσωμεν.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν χρειάζεται ψηφοφορία.

§114ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἐπί τινος θέματος διαιρεῖται εἰς δύω γνώμας, ἡ Βουλὴ ἐρωτᾶται (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὴν Παρασκευὴν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου κατὰ τὴν μίαν ὥραν μ. μ.

§116ΤΙΝΕΣ. Νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 2 καὶ 20|60).