1873.06.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

Τῆς 2 Ἰουνίου 1873.

(Σάββατον).

Ὥρα 9 Π. Μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ.

Ν. Τσώκρης. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀγνοεῖ ἡ Βουλὴ, ὅτι χθὲς διελύθη ἡ συνεδρίασις διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία· διὰ τοῦτο ἔχουσι τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὡς εἶχον. Ἡ Βουλὴ τί λέγει; θὰ προχωρήσωμεν, θὰ προβῶμεν;

§2ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ προβῶμεν καὶ νὰ μὴ γείνῃ ψηφοφορία.

§3ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται ἡ ἐπερώτησις τοῦ κυρίου Κολιάτσου.

§4ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ πρὸ πολλοῦ ἔκαμα ἐπερώτησιν καὶ ὀφείλουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου.

§5ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω· μήπως καὶ χθὲς δὲν ἠθέλησα καὶ μὲ ἐμποδίσατε σεῖς;

§6ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐμπόδισα.

§7ΤΙΝΕΣ. Ἕως ὅτου νὰ ἔλθουν καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ, ἂς ἀπαντήσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§8ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι λοιπὸν, κύριοι, νὰ ἀπαντήσω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κυρίου Κολιάτσου. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ προσφέρῃ πλήρη τὴν ἀκρόασίν της. Ἐκτὸς τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς ὑπῆρξε ἓν φύλλον τῆς ἐφημερίδος τοῦ Ἐθνοφύλακος, εἰς ὃ κατεχωρίσθη πρὸ δέκα πέντε καὶ ἐπέκεινα ἡμερῶν μία ἐπιστολὴ ἐκ Γόρτυνος, περιγράφουσα πράγματά τινα ἀναγόμενα εἰς τὸ ἐκεῖ δικαστήριον. Δὲν εἶναι ἐμὸν ἔργον, κύριοι, νὰ καταγείνω εἰς ἄλλα τινὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστολὴ ἀναφέρει· τὸ ἰδικόν μου καθῆκον εἶναι νὰ ἀπαντήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἐγένετό μοι ἡ ἐπερώτησις ἐκ μέρους τοῦ κυρίου βουλευτοῦ, ἐκ τοῦ πολυπληθεστέρου κέντρου τῆς Βουλῆς ἐξήρχοντο φωναί τινες ὑπομιμνήσκουσαι παρελθόντα δυσάρεστα τῶν φίλων τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὅστις ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισίν των ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ, κύριοι, ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν ἀπέσχον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ παρακολουθήσω τὰ διαβήματα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἐκ περιτροπῆς ἦλθον εἰς τὰ πράγματα, οὔτε νὰ ἐξετάσω τὴν διαγωγήν των. Ἀλλὰ βεβαίως, κύριοι, θὰ συνομολογήσητε ἅπαντες ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ ἀθωότερος πάντων.

§9ΤΙΝΕΣ. Πῶς εἴπετε;

§10ΕΤΕΡΟΙ. Ἀθωότερος πάντων.

§11ΖΩΧΙΟΣ (σιγαλῇ τῇ φωνῇ). Ἐπαινείτω σε ὁ πέλας.

§12ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδ’ ἀγαπῶ, κύριοι, τὸ σύστημα τῶν ἀντεγκλήσεων· εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον ἀπαρέσκει καὶ εἰς τὸν βίον μου τὸν παρελθόντα καὶ εἰς τὸν παρόντα ἀκόμη. Ἀλλὰ ὅταν, κύριοι, ἔρχονται μὲ συκοφαντίας κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῶν διευθυνόντων τὸ σκάφος τῆς πολιτείας, γεννᾶται ἐξ ἀνάγκης τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, καὶ ἡ ἄμυνα εἶναι τὸ φυσικώτερον δικαίωμα, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι δεδικαιολογημένον εἰς ἐκείνους οἵτινες ἀρέσκονται νὰ κάμωσι χρῆσιν αὐτοῦ· ἀλλὰ ἐπαναλέγω, ὅτι μὴ ἀρεσκόμενος εἰς τοῦτο τὸ σύστημα, δὲν θέλω καταγείνει εἰς ἀντεγκλήσεις. Ἤθελον μόνον ἐρωτήσει μετ’ ἀπορίας, ἂν τοιαῦται ἐπερωτήσεις, ὁποῖαι ἐγένοντο σήμερον, ἔγειναν καὶ ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ὁπόταν, κύριοι, ὑπῆρχον ἄλλοι ὑπουργοὶ, ὅτε παροιμιῶδες εἶχε καταντήσει, ὅτι μὲ τὰ τσουβάλια ἐξήρχοντο οἱ διορισμοὶ, αἱ παύσεις καὶ αἱ μεταθέσεις· καὶ ἤθελον προσέτι ἐρωτήσει ἐὰν ἔγειναν τοιαῦται ἐπερωτήσεις, ὅταν ἡ ἐφημερὶς Ἐθνοφύλαξ, ἀνήκουσα εἰς ἄλλου χεῖρας τότε, κατεχώριζεν ἑκατοστύας διορισμῶν, παύσεων καὶ μεταθέσεων· καὶ ἐὰν, ὅτε ἄλλη τις ἐφημερὶς εὑρισκομένη εἰς τὰς χεῖρας τῶν φίλων τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, τὸ Ἐθνικὸν Πνεῦμα, ἀπηρίθμει οὐχὶ πλέον ἑκατοντάδας, ἀλλὰ μυριάδας διορισμῶν, παύσεων καὶ μεταθέσεων, ἤθελα ἐρωτήσει ἐὰν ἔγειναν καὶ τότε αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν σήμερον.

§13ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§14ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πηγὴ ἐξ ἧς ἤντλησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς τὴν ὕλην, ἐφ’ ἧς ἐστήριξε τὴν ἐπερώτησίν του, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τῷ εἴπω, εἶναι πηγὴ οὐχὶ πολὺ καθαρά· ἀλλὰ ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι διαλαμβάνει αὐτὴ ἡ ἐπιστολὴ; οὐδὲν ἄλλο ἢ διηγήματα ἐμπαθῆ καὶ ἀνάξια τοῦ κοινοβουλίου. Τί δὲ νομίζετε, ὅτι εἶπεν ὁ κ. Κολιάτσος; οὐδὲν ἄλλο παρὰ ἐπανέλαβε τὸ κείμενον αὐτῆς τῆς ἐπιστολῆς. Ἐκ τῆς ἐπιστολῆς δὲ αὐτῆς, κύριοι, ἡ ἐπερώτησις διαιρεῖται εἰς τρία μέρη. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ πρῶτον, περὶ οὗ οὔτε κἂν λόγος ἔπρεπε νὰ γείνῃ, διότι δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως, καὶ μάλιστα πρὸς ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπεριλάβω διὰ τῆς μνήμης ὅλα ὅσα διαλαμβάνει ἡ ἐπιστολὴ αὕτη. Ἦτο ἐπιθυμητὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἀδυνατῶ νὰ τὸ πράξω, οὐδὲ ν’ ἀναγνώσω αὐτὴν δύναμαι, διότι θὰ σᾶς κουράσω. Ἠξεύρετε λοιπὸν, κύριοι, τί διαλαμβάνει; διαλαμβάνει πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια, ὡς προεῖπον, νὰ φερθῶσιν ἐνώπιον Βουλῆς. Ἰδοὺ τί διαλαμβάνει· πῶς ἐκοιμήθη ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ πῶς ἐξύπνησεν· ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος καὶ ἐνύκτωσε καὶ πάλιν ἐκοιμήθη· μετεβιβάσθησαν ἔγγραφα ἐκ τῶν χειρῶν ἀνακριτοῦ τινος εἰς τὰς χεῖρας τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ πάλιν μετεβιβάσθησαν ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ εἰσαγγελέως εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἀνακριτοῦ, καὶ ἐπὶ τοῖς ῥήμασι τούτοις στηριζόμενος ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἠρώτησε τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τί τὸν ἠρώτησε; τί ἐκάματε, κύριε ὑπουργὲ, περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων; Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον δι’ ἐμὲ, κύριοι, σπουδαῖον πρὸς ὑπουργὸν Δικαιοσύνης, εἶναι τὸ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐφεξῆς. Ἕνας, κύριοι, ἀνακριτὴς παρὰ τὸν νόμον ἐκδίδει ἐντάλματα συλλήψεως ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου Λαδοπούλου, καταγγείλαντος τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ καλπονοθεύσει, (καὶ, κύριοι, κανεὶς δὲν θὰ κάμῃ τὸ ἄδικον εἰς ἐμὲ νὰ ὑποθέσῃ ὅτι συμπαθῶ πρὸς τοὺς καλπονοθευτὰς), ἕνας, λέγω, ἀνακριτὴς ἐξέδωκεν ἐντάλματα συλλήψεως χωρὶς προηγουμένως ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ εἰσαγγελέως ἀποστέλλει αὐτὰ πρὸς ἐκτέλεσιν. Κύριοι! δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι τὰ ἐντάλματα αὐτὰ ἠδύναντό ποτε νὰ ᾖναι ἔγκυρα! Ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα πολλοὶ γνωρίζοντες ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ ἔνταλμα ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ εἰσαγγελέως. Ὁ εἰσαγγελεὺς μανθάνει ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ὅτι τῇ ἐστάλησαν πρὸς ἐνέργειαν ἐντάλματα συλλήψεως ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ αὐτοῦ· ἐξανίσταται, ἔρχεται εἰς τὸ συμβούλιον, παρασταίνει τὴν ὑπόθεσιν καὶ τὸ συμβούλιον ἀκυροῖ, πολὺ ὀρθῶς, τὰ ἐντάλματα. Ἐρωτῶ τί ἐπιλήψιμον φέρει ἡ διαγωγὴ τοῦ εἰσαγγελέως; δὲν ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐνταλμάτων; δὲν ἔπρεπε τὸ συμβούλιον νὰ ἐνδώσῃ εἰς μίαν νόμιμον πρότασιν τοῦ εἰσαγγελέως; Ἀλλὰ, κύριοι, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ διαγωγὴ τοῦ εἰσαγγελέως κατὰ τοῦ ἐκδόσαντος τὰ ἐντάλματα ἀνακριτοῦ, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ τοῦ ἀνακριτοῦ ἐπὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ διαγωγὴ τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ τῆς ἀκυρώσεως τῶν ἐνταλμάτων, ἐρωτῶ, ἔχει ἁρμοδιότητά τινα ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ εἰσαγγελέως ἢ τοῦ ἀνακριτοῦ, ἢ τοῦ δικαστηρίου; Βεβαίως θὰ συμφωνήσετε μετ’ ἐμοῦ ὅτι αἱ διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας καὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ ἐμποδίζουσι τοῦτο. Αἱ διατάξεις δὲ αὗται εἶναι γνωσταὶ τοῖς πᾶσι, καὶ ἰδίως καθόσον ἀφορᾷ τοὺς εἰσαγγελεῖς οἵτινες, κατὰ τὸ ἄρθρον 94 τοῦ ὀργανισμοῦ, ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των ἐλευθέρως καὶ καὶ κατὰ ἰδίαν πεποίθησιν. Μόνον δὲ τὸ δικαστικὸν συμβούλιον ἔχει ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν ἀνακριτικῶν πράξεών των, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀνακριτικῶν ὡς καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἁρμοδιότης τοῦ ὑπουργείου εἶναι ἁπλῶς διοικητικὴ, εἰς τὴν συνείδησιν δὲ αὐτῶν δὲν ἐπεμβαίνει ὁ ὑπουργὸς, οὐδὲ ἠμπορεῖ νὰ τοῖς ἐπιβάλῃ ὑποχρέωσίν τινα ἐναντίαν εἰς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκτελέσωσι κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ πεποίθησιν. Ἐὰν δὲ παραβῇ τις τὸν νόμον κατὰ τὴν ἀνάκρισιν, ὁ νόμος αὐτὸς διαγράφει τὴν διαδικασίαν πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς ἀνόμου διαγωγῆς του. Καὶ τίς εἶναι αὐτὴ ἡ διαδικασία; Ὁ παραπονούμενος ὀφείλει νὰ προσφύγῃ ἐνώπιον τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν πράξεων εἴτε τοῦ εἰσαγγελέως εἴτε τοῦ ἀνακριτοῦ. Ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἐπρόκειτο περὶ ἐκδόσεως ἐνταλμάτων. Ὁ ὑπουργὸς οὐδὲν δικαίωμα, οὐδὲν καθῆκον ἔχει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων. Τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ αἱ περὶ τῆς χρήσεώς του διενέξεις ἀφίενται ὑπὸ τοῦ νόμου μεταξὺ ἀνακριτοῦ καὶ εἰσαγγελέως, καὶ ἐὰν οὗτοι δὲν ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, ἡ ὑπόθεσις φέρεται εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ. Ἀφ’ ἑτέρου, οἱ εἰσαγγελεῖς ὑπάγονται διοικητικῶς, καὶ κατ’ εὐθεῖαν μάλιστα, ὡς πρὸς τὰς ἀνακρίσεις εἰς τοὺς παρ’ ἐφέταις εἰσαγγελεῖς· ὁ ὑπουργὸς δὲν ἔχει κᾀμμίαν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἡ ἀνάκρισις ἐνεργεῖται ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Τώρα ἔχομεν τὸ παράπονον ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς ὅτι ὁ Λαδόπουλος, ἰδιώτης κατήγορος, δὲν εἰσηκούσθη· ἀλλ’ ὁ Λαδόπουλος οὔτε πρὸς τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν κατέφυγεν, οὔτε εἰς τὸ συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, οὔτε παράπονον κἂν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν ὑπουργόν. Ἠξεύρετε, κύριοι, τί θὰ εἴπῃ ἰδιώτης κατήγορος; ὁ ἰδιώτης κατήγορος ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ εἰσαγγελέως, ὥστε ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι καὶ αὐτὸς ὁ εἰσαγγελεύς. Ἡ ἐπερώτησις λοιπὸν, κύριοι, ὡς πρὸς τοῦτο τὸ μέρος δὲν ἔχει νοῦν, καὶ ἑπομένως οὔτε σημασίαν κᾀμμίαν δύναται νὰ ἔχῃ.

§15ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἔκαμα ἐπερώτησιν εἰς αὐτὸ τὸ μέρος· ἱστορικῶς μόνον τὸ ἀνέφερα διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ καὶ αὐτὰ τὰ συμβάντα.

§16ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, θέλω ἀνακαλέσει εἰς τὴν μνήμην τοῦ φίλου μου κ. Κολιάτσου ἓν ἄλλο περιστατικὸν διὰ νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι ἔκαμεν ἐπερώτησιν. Τὴν μὲν νόμιμον, τὴν τακτικὴν, τὴν πιστὴν ἀπάντησιν εἰς ὅλα τὰ προταθέντα εὑρίσκει ὁ κ. Κολιάτσος εἰς τὰς δικαστικὰς πράξεις, καὶ τὴν εὑρίσκει πληρεστάτην καὶ λίαν ἱκανοποιητικὴν, καὶ διὰ τοῦτο λέγει τώρα ὅτι δὲν ἔκαμεν ἐπερώτησιν· ἀλλ’ ὅτι ἔκαμεν ἐπερώτησιν, καὶ τοιαύτην μάλιστα, ὅπως ἀποδοθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἡ μομφὴ ὅτι ἐπεμβῆκε καὶ ὅτι μεροληπτικῶς ἐνήργησε, δέον νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι προσέθηκεν ἀγανακτῶν τὰ ἐφεξῆς· «Μία ἐλπὶς μᾶς ἔμενεν, εἶπεν ὁ κ. Κολιάτσος, καὶ αὐτὴ ἦτον ὁ ἀντεισαγγελεὺς Τρόνος, καὶ αὐτὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς τὸν μετέθεσεν». Ἀλλ’ ὁ ἀντεισαγγελεὺς Τρόνος οὔτε μετετέθη, οὔτε ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ μετατεθῇ. Διότι εἶδον εἰς τοὺς φίλους τοῦ κυρίου Κολιάτσου ἐμπιστοσύνην καὶ συμπαθείας πρὸς αὐτὸν, ὄχι μόνον δὲν τὸν μετέθεσα, ἀλλὰ καὶ τὸν ὑπεχρέωσα νὰ μείνῃ ἐκεῖ, ἐνῷ μοῦ ἐζήτησε διὰ σπουδαίαν οἰκογενειακήν του ὑπόθεσιν 8 ἡμερῶν ἄδειαν ἀπουσίας καὶ τοῦ τὴν ἠρνήθην. Ἰδοὺ, κύριοι, ἡ περὶ ἀδείας ἀπουσίας ἀναφορὰ τοῦ Τρόνου, περὶ τῆς ὁποίας κᾀνεὶς δὲν δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ· (ἐνταῦθα ἀνέγνω τὴν ἀναφοράν). Καὶ ὅμως, κύριοι, ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἀπὸ τῆς 24ης Ἀπριλίου, καὶ διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπον, διὰ νὰ μὴ δώσω ἀφορμὴν παρεξηγήσεως εἰς τοὺς φίλους τοῦ κ. Κολιάτσου, δὲν ἐνέδωκα οὔτε εἰς τὴν ὀκταήμερον ἄδειαν. Τὸ δεύτερον, κύριοι, μέρος τῆς ἐπερωτήσεως ἀποβλέπει τὸν διορισμὸν ἑνὸς γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου Ὑψοῦντος, ὅστις ἦτον κατηγορούμενος· ὁ γραμματεὺς αὐτὸς, διὰ νὰ ἀνακαλέσητε εὐκολώτατα εἰς τὴν μνήμην σας τὴν ὑπόθεσιν, ὀνομάζεται Ταγκαλάκης. Φίλος μου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐχρεώστουν ἐμπιστοσύνην (καὶ οὐδεὶς, κύριοι, δύναται νὰ μὲ ἐλέγξῃ διὰ τοῦτο), ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ, κύριοι, ἐν καλλίστῃ πίστει, ὁ φίλος μου τὸν ἐσύστησεν. Ἠγνόει καὶ ἐκεῖνος, ἠγνόουν καὶ ἐγὼ, ὅτι αὐτὸς κατηγορήθη· καὶ ἐπειδὴ ἀκούετε περὶ κατηγορίας, φυλάξατε τὴν ὑπομονήν σας, διὰ νὰ ἴδητε μετ’ ὀλίγον ὁποία εἶναι ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Διωρίσθη λοιπὸν γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου Ὑψοῦντος. Μετὰ παρέλευσιν ὄχι πολλῶν ἡμερῶν, τουτέστι μετὰ παρέλευσιν 8 μόλις ἡμερῶν, ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ δημάρχου Δημητσάνης, διὰ τῆς ὁποίας μοὶ ἀνεκοινοῦτο τὸ περιστατικὸν τοῦτο,—καὶ ἰδοὺ ἡ ἀναφορὰ αὕτη τὴν ὁποίαν κρατῶ εἰς χεῖρας—μοὶ ἀνεκοινοῦτο ὅτι ὁ διορισθεὶς γραμματεὺς εἶναι κατηγορούμενος ἐπὶ δωροδοκίᾳ. Αὐθημερὸν, κύριοι, ὑπέβαλα εἰς τὸν Βασιλέα διάταγμα καὶ ἐπαύθη. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ σύντομος, ἡ ἀφελὴς, ἡ ὅλως εἰλικρινὴς ἀφήγησις τοῦ πράγματος· δὲν σᾶς πείθει, κύριοι, ὅτι οὐδεὶς σκοπὸς ὑπῆρχεν εἰς τὸν διορισμὸν αὐτόν; Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπαθον ἐγὼ, ἠδύνατο νὰ τὸ πάθῃ ὅστις καὶ ἂν ἦτον ὑπουργός. Κύριοι, εἰς αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν εὐτυχῶς ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνδρες, οἵτινες ὑπῆρξαν ὑπουργοί· ἐρωτῶ, δὲν συνέβη ν’ ἀπατηθῶσι καὶ νὰ διορίσουν ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῶσιν; Ἤθελα, κύριοι, ἤμην ἀξιοκατάκριτος, ἐὰν μαθὼν ὅτι κατηγορεῖτο, δὲν ἔσπευδον παραχρῆμα νὰ τὸν ἀπολύσω. Ἀλλὰ οἱ ἀντίπαλοι δὲν θὰ τολμήσουν νὰ εἴπουν, ὅτι δὲν ἐφάνην τόσον πρόθυμος εἰς τὴν ἀπόλυσίν του, ὅσον ἔπρεπε νὰ φανῶ, καὶ ὅτι ὁ διορισμός του δὲν ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας. Λίαν χαριέντως, κύριοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, λίαν χαριέντως ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς μὲ ἠρώτησε ποῖος μοὶ ἐσύστησεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον· ἡ σιωπὴ, κύριοι, εἶναι καλλιτέρα πάσης ἀπαντήσεως. Λίαν χαριέντως ἐπίσης μὲ ἠρώτησε, καὶ πῶς ἐτιμωρήσατε τοὺς εἰσαγγελεῖς, οἵτινες σᾶς τὸν ἐπρότειναν; Ὤ, κύριοι! γελῶ πικρότατον γέλωτα, ὅταν ἀκούω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοιαύτας ἐρωτήσεις καὶ τοσαύτην ἀφοσίωσιν πρὸς τοὺς τύπους, οἱ δὲ λέγοντες τὰ τοιαῦτα προσποιοῦνται ὡς νὰ ἠγνόουν πῶς ἔχουσι τὰ πράγματά μας πρὸ 15 ἤδη ἐτῶν, ἴσως καὶ πρὸ 20. Τὴν καλὴν πίστιν λοιπὸν ἐπικαλοῦμαι ὅλων τῶν προϋπαρξάντων ὑπουργῶν, ἐάν ποτε ἐζήτησαν τὴν γνώμην τῶν εἰσαγγελέων, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ἐπικαλεσθῶσι κατ’ ἐμοῦ· διωρίσθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν μυριάδες ὑπαλλήλων μὲ τὰ τσουβάλια, ὡς κοινῶς ἐῤῥέθη, καὶ ποτὲ δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τῶν εἰσαγγελέων. Ὑπάρχουσι, κύριοι, ἐνώπιόν μου, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, τέσσαρες ἢ πέντε ἔντιμοι ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης, διατελέσαντες πρὸ ἐτῶν καὶ ἐσχάτως ὡς τοιοῦτοι· τοὺς ἐρωτῶ, ἐὰν δὲν ἐτέθη εἰς ἀργίαν αὐτὴ ἡ διάταξις.

§17ΣΑΡΑΒΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. ὑπουργὲ, ἐπειδὴ ἐξεφράσθητε γενικῶς, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁρίσητε τίνας ἐννοεῖτε ὅτι ἔκαμαν τοὺς διορισμοὺς μὲ τὰ τσουβάλια;

§18ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς, ὄχι, ὄχι· τὰ φύλλα τῶν ἐφημερίδων, τὰ ὁποῖα ἔφερον, δεικνύουσιν ἄλλους ὑπουργούς. Ἀνεφέρθην εἰς τὰ φύλλα τοῦ Ἐθνοφύλακος καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πνεύματος, καὶ εἰς αὐτὰ δὲν ὑπάρχουσιν ἰδικοί σας δικαστικοὶ διορισμοί. Καθόλου δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς.

§19ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν ἡ παρατήρησις αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὴν ὑπουργείαν τὴν ἐμήν;

§20ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόλου, καθόλου, καθόλου (ἱλαρότης). Μόνον ἐπικαλοῦμαι τὴν καλήν σας πίστιν, ἐὰν ποτὲ ἐζητήθη παρ’ ὑμῶν ἡ γνώμη τῶν εἰσαγγελέων ἐπὶ τοιούτων διορισμῶν.

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν μένω καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς ἐρωτήσω.

§22ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, οὐδόλως ἐννοῶ ὑμᾶς. Τὰ φύλλα τῶν ἐφημερίδων, τὰ ὁποῖα προσήγαγον, ἀναφέρονται εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν, γνωστὴν τῷ Πανελληνίῳ.

§23ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Περὶ τῶν τσουβαλίων σᾶς ἐρωτῶ.

§24ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπον δι’ ἐσᾶς, ὄχι· (ἱλαρότης). Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, γνωστὴ ἡ ἐποχὴ, εἰς ἣν οἱ λόγοι μου ἀναφέρονται, καὶ τὴν γνωρίζετε καὶ σεῖς. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, ἐπεκαλέσθην μόνον τὴν καλὴν πίστιν τῶν προηγουμένων ὑπουργῶν, ἐὰν δὲν ἦναι πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς ἀργίαν ἡ διάταξις τοῦ νὰ ἐρωτῶνται οἱ εἰσαγγελεῖς· δὲν ἔχει οὕτω, κ. Λομβάρδε;

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν λάβω τὸν λόγον, θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Ἔχετε δίκαιον.

§26ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμέσως θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδικήν σας γνώμην περὶ τούτου.

§27ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε θὰ μὲ κάμετε τὴν χάριν νὰ τὴν εἴπητε· καὶ τῳόντι, κύριοι, εἶναι κακίστη ἡ τήρησις τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ζητήσατε ὅ,τι θέλετε ἀπὸ τοὺς εἰσαγγελεῖς, τὰ πράγματα δὲν τὰ γνωρίζουσιν, διότι ἡ γνώμη τοῦ εἰσαγγελέως πιστεύω ὅτι θὰ ᾖναι χειροτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ὑπουργός· καὶ τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους, κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας. Ἀλλά, κύριοι, θέλετε ν’ ἀκούσητε καὶ διατὶ κατηγορεῖται αὐτὸς ὁ Γραμματεύς;

§28ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἠξεύρομεν, ἐπὶ δωροδοκίᾳ.

§29ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀκούσητε ὅμως διὰ ποίαν δωροδοκίαν. Τὸ πρᾶγμα τοῦτο ἔχει σχέσιν μὲ τὴν πολιτικὴν, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κακόν του. Ἐπικαλοῦμαι δὲ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ φίλου μου κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ὅστις κατὰ τὴν δωροδοκίαν αὐτὴν ἐπροσπάθησε νὰ σώσῃ τὸ κράτος ἀπὸ ζημίαν τινὰ οὐχὶ εὐκαταφρόνητον. Ὁ Ταγκαλάκης, κύριοι, κατηγορεῖται ἐπὶ δωροδοκίᾳ, οὐχὶ ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, ἀλλ’ ὡς ἰδιώτης· καὶ ἂν κηρυχθῇ ἔνοχος, θὰ καταδικασθῇ μόνον εἰς τετρακοσίων δραχμῶν πρόστιμον, διότι τὸ δῶρον τὸ προσφερθὲν εἰς τὸν ὑπάλληλον ἦτο διακοσίων δραχμῶν. Τὸ βούλευμα, τὸ ὁποῖον θέτω ὑπ’ ὄψιν σας, θὰ σᾶς πληροφορήσῃ ποία εἶναι ἡ δωροδοκία. Ὁ Ταγκαλάκης ἦτον ἰδιώτης, ὅτε ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου ἐτέθησαν εἰς δημοπρασίαν αἱ πρόσοδοι Μεγαλοπόλεως· ἐστάλησαν τὰ ἐνοικιαστήρια τῶν προσόδων καὶ ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάκλησίν των. Ἐναντίον, κύριοι, τῆς διατάξεως τοῦ ὑπουργοῦ διὰ τῆς δωροδοκίας τοῦ Ταγκαλάκη ἔδωκαν εἴς τινας τῶν ἐνοικιαστῶν οἱ ὑπάλληλοι τινὰ τῶν ἐνοικιαστηρίων. Τὸ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι αὐτὸ, διότι εἶναι ἱστορικόν.

§30Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἔγκλημα, ναὶ ἢ ὄχι;

§31ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ εἴπω τώρα. Ὁ κατηγορούμενος Ταγκαλάκης δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῇ. Διωρίσθη ἐπὶ τῇ καλῇ πίστει τοῦ φίλου μου. Αὐθωρεὶ ὅμως ἐπαύθη, ἅμα ἐγένετο γνωστὸν ὅτι κατηγορεῖται· ἀλλὰ δὲν κατηγορεῖτο διὰ πράξεις, ἃς ἐνήργησεν ὡς ὑπάλληλος. Εἶναι κοινὸν τὸ νὰ δώσῃ τις 200 δραχμὰς ἑνὸς ὑπαλλήλου διὰ νὰ τοῦ πάρῃ ἕνα χαρτί· ὁ Ταγκαλάκης δὲν ὑπῆρξε ποτὲ φυγόδικος· καὶ ἐνθυμεῖσθε τὸν κ. Κολιάτσον ὅτι ἐπανειλημμένως ἀνέφερεν ὅτι διώρισα ἕνα φυγόδικον. Ἡ πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορεῖται εἶναι ἁπλούστατον πλημμέλημα· δὲν διατάσσεται προφυλάκισις, ἑπομένως δὲν εἶναι εἰς τὰς φυλακάς· ἡ πρᾶξις δὲν ἀπειλεῖ μίαν σωματικὴν ποινὴν διὰ νὰ κατασταθῇ φυγόδικος, ἀλλὰ χρηματικήν. Αἴ! τί συμφέρον ἔχει νὰ γείνῃ φυγόδικος; Καὶ ὅμως 4 τηλεγραφήματα ὑπάρχουν ἐδῶ τοῦ ἀντεισαγγελέως καὶ ἀνακριτοῦ, ἐκ τῶν ὁποίων γίνεται γνωστὸν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξε φυγόδικος ποτὲ, ἀλλὰ καὶ ὅτι ὁσάκις ἐζητήθη εἴτε ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως, εἴτε ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, πάντοτε παρεστάθη. Τὸ γνώρισμα δὲ τῆς φυγοδικίας εἶναι τὸ κατασχετήριον ἔγγραφον, καὶ τοιοῦτον δὲν ἐξεδόθη. Ἀλλὰ τί περιπλέον; τὴν 8 Μαΐου ἐπρόκειτο νὰ δικασθῇ, ὡς προκύπτει ἀπὸ ἐπίσημα ἔγγραφα τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ παρουσιάσθη καὶ ἀνεβλήθη κατ’ αἴτησιν τοῦ συγκατηγορουμένου του ἡ δίκη.

§32ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν ἐνοικίασιν τῶν προσόδων τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως παρελθόντος ἔτους ἔλαβον χώραν ἀτοπήματα ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐνήργησαν τὰς δημοπρασίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀνεμίχθη καὶ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, δηλ. ὁ Ταγκαλάκης. Ἅμα ὅμως ἔφθασεν ἡ εἴδησις αὕτη, ἐγὼ μὲν ἔσπευσα ν’ ἀπολύσω τῆς ὑπηρεσίας τὸν γραμματέα τῆς ἐφορίας, ὁ δὲ συνάδελφός μου, ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔσπευσε νὰ παύσῃ τὸν γραμματέα τοῦ ἐπαρχείου· οὕτως ἔχει ἡ ὑπόθεσις ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος αὐτὸ περὶ τοῦ Ταγκαλάκη.

§33ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ αὐτὸ προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸ βούλευμα.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ συγκατηγορούμενοι τοῦ Ταγκαλάκη;

§35ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶναι ὁ Π. Κήρκιρας καὶ ὁ Π. Σκουρλέτης.

§36ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ γραμματεῖς τῆς ἐφορίας καὶ τοῦ ἐπαρχείου, οἵτινες, ὡς προεῖπον, ἀπελύθησαν τῆς ὑπηρεσίας ἀμέσως ἅμα ἐγνώσθη ἡ πρᾶξίς των.

§37ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Βεβαίως παραχρῆμα. Ἐγὼ ἐπῄνεσα τὴν διαγωγήν σας, διότι τὴν εὗρον συμφωνοτάτην μὲ τὸ καθῆκον· καθὼς σεῖς ἀπελύσατε ἅμα ἐπληροφορήθητε, οὕτω καὶ ἐγώ.

§38ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναφέρεται ὅτι εἶναι μεταξὺ καὶ τὸ ὄνομα Νικολοπούλου· εἶναι ἀληθές;

§39ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§40ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν προσώπων οὐδεὶς ἀναφέρεται μὲ τ’ ὄνομα Νικολόπουλος.

§41ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ τρίτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως. Μὲ βλέπετε πόσον προσεκτικὸς ἐστάθην εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὥστε καὶ κατεμέρησα αὐτὴν εἰς μερίδια. Διεξήγαγον τὰ δύω, ἔρχομαι εἰς τὸ τρίτον. Ἐδῶ ἐπικαλοῦμαι, κύριοι, ὀλίγον περισσότερον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ, ὅτι κακῶς ἔπραξα νὰ μεταθέσω δύω πρωτοδίκας ἀπὸ τοῦ Ναυπλίου εἰς τὴν Τρίπολιν. Κύριοι, ἤθελον ἐπὶ τοῦ προκειμένου μιμηθῆ διαγωγὴν λίαν ἀξιοπρεπῆ ἑνὸς τῶν προκατόχων μου, ὁ ὁποῖος, παυθέντων δύω πρωτοδικῶν, ἐρωτηθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς διατί τοὺς ἔπαυσεν, ἀπήντησεν ἐν δυσὶ λέξεσι, διότι εἶναι δικαίωμά μου. Ἂν ἡ μνήμη δὲν μὲ λανθάνῃ, ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος εἶναι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Λομβάρδος.

§42ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ θὰ εἴπητε καὶ σεῖς σήμερον;

§43ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι· δὲν θὰ τὸ εἴπω. Εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Λομβάρδου· ἦτο καθῆκον καὶ δικαίωμά του νὰ τὸ εἴπῃ· ἀλλ’ ἐγὼ θὰ προσθέσω κάτι τί ἄλλο εἰς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου τὴν γνώμην. Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι νὰ παύσῃ, νὰ διορίσῃ καὶ νὰ μεταθέσῃ, καὶ δικαίωμα ἀνεξέλεγκτον. Ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἐνθυμοῦμαι τὸν πολύτιμον φίλον μου κύριον Ζαΐμην, ὅτε ἀπέκρουσέ τινας μεμφομένους τοὺς ὑπουργοὺς διὰ διορισμοὺς καὶ τοὺς εἶπε, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐρωτήσετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐρωτᾶτε. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ λέγω, ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ τὸ διορίζειν καὶ παύειν καὶ μεταθέτειν, προσθέτω ὅτι τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ..., δέον νὰ γίνεται μετὰ μεγίστης εὐλαβείας, καὶ λαλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τοῦ Ἔθνους, ὀφείλω νὰ εἴπω διατί τοὺς διώρισα. Δὲν ἀπαντῶ ξηρῶς ὅτι ἦτο δικαίωμά μου· ἠδυνάμην νὰ τὸ πράξω, ὡς ὁ κύριος Λομβάρδος, δὲν τὸ πράττω ὅμως, διότι εἶναι καθῆκόν μου νὰ εὐλαβηθῶ τὴν Βουλὴν ἐνώπιον τῆς ὁποίας λαλῶ, καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως διατί μετέθεσα τοὺς δικαστάς. Κατὰ δυστυχίαν αἱ ἑλληνικαὶ κοινωνίαι εἶναι μικραί! καὶ οἱ δικασταί, μένοντες εἴς τινα ἐπαρχίαν ἐπί τινα χρόνον, σχετίζονται ταχέως· καὶ τὰ παραδείγματα τὰ ἔχετε ἐμπρός σας, διότι σεῖς καθεκάστην ἔρχεσθε καὶ μὲ λέγετε ὅτι πολὺ ἔμεινεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὁ δεῖνα ὑπάλληλος, ἔλαβε σχέσεις καὶ κατέστη ὕποπτος καὶ δέον νὰ μετατεθῇ. Σᾶς εἶπον περὶ τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ ἐκδόσαντος τὰ ἐντάλματα ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ εἰσαγγελέως, ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου. Μετέθεσα λοιπὸν αὐτὸν διὰ νὰ παύσωσι τὰ σκάνδαλα καὶ αἱ ὑποψίαι. Αὐτὸς ἕνεκα τῆς διαγωγῆς τῶν φίλων τοῦ κ. Κολιάτσου κατέστη ὕποπτος. Ἐνδέχεται νὰ μὴ ἔδωκε σοβαρὰν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του, ἀλλ’ ἡ ἔκδοσις τῶν ἐνταλμάτων, χωρὶς προηγουμένως ν’ ἀκουσθῇ ὁ εἰσαγγελεὺς, καὶ αἱ παρεξηγήσεις αἵτινες ὡς ἐκ τούτου ἐγεννήθησαν, δὲν ἔπρεπε νὰ παραβλεφθῶσιν, ἀφοῦ εἶχον σχηματισθῆ πεποιθήσεις δυσάρεστοι εἰς ἓν μέρος πολιτῶν, μεταξὺ δὲ εἰσαγγελέως καὶ αὐτοῦ διενέξεις πρὸς βλάβην τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς δικαιοσύνης. Ἄλλος δικαστὴς, Ζαχαριάδης, ὅστις παριστάνων οἰκιακὰς ἀνάγκας, ἐπεζήτει τὴν μετάθεσίν του, μετετέθη ἐπίσης. Ἐσκέφθην, κύριοι, δεόντως περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δύω τούτων δικαστῶν, ὅπως μὴ δοθῇ ἀφορμὴ νέα παρεξηγήσεων, καὶ ἰδίως εἰς τοὺς φίλους τοῦ κ. Κολιάτσου. Ναί, κύριοι, περισσότερον ἐσυλλογίσθην, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός μου, τοὺς ἀντιπολιτευομένους παρὰ τοὺς συμπολιτευομένους. Ἐσυλλογίσθην λοιπὸν τὴν θέσιν τῶν φίλων τοῦ κ. Κολιάτσου, καὶ εἶπον, πρέπει νὰ στείλω ἀνθρώπους, οἵτινες νὰ μὴ ἦναι ὕποπτοι εἰς αὐτούς. Αἴ, κύριοι, λυποῦμαι διότι δὲν διακρίνουν οἱ ὀφθαλμοί μου ἐδῶ τὸν κ. Καράπαυλον, ἀνήκοντα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, διὰ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι παρ’ αὐτοῦ ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τῶν ἐκ Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν μετατεθέντων.

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Σκέπτεσθε τοιουτοτρόπως καὶ διὰ τὴν Κέρκυραν;

§45ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Καλέσατέ με ἀπ’ ἐδῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὴν δευτέραν σᾶς προσκαλοῦμεν.

§47ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Οἱ μετατεθέντες εἰς Τρίπολιν εἶναι ὁ Σπηλιοτόπουλος καὶ ὁ Φωτομάρας. Ὑπὲρ αὐτῶν ἔχω ἔγγραφα ἐν τῷ ὑπουργείῳ, συνιστῶντα αὐτοὺς ὡς ἀξιολογωτάτους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλά, κύριοι, καὶ αὐτὰ τὰ ἀναλλοίωτα τῆς φύσεως ὅρια ἐπροσπάθησαν νὰ σᾶς ἀλλοιώσωσιν, ἰσχυρισθέντες ὅτι ὁ Φωτομάρας εἶναι στενὸς συγγενὴς τοῦ κ. Γεωργιάδου, ὑποψηφίου βουλευτοῦ τῆς ἀντιθέτου μερίδος τοῦ κ. Δηλιγιάννη καὶ τοῦ κ. Νικολοπούλου.

§48ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀπώτερος εἶπον.

§49ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Συγγενὴς τοῦ Γεωργιάδου! Ὁ Φωτομάρας, ἂν ὑπάρχῃ συγγένεια μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης μερίδος, βεβαίως δὲν εἶναι συγγενὴς τοῦ Γεωργιάδου, ἀλλὰ τοῦ Γεωργίου Πλαπούτα, τοῦ ἀποτελοῦντος μέρος τοῦ συνδυασμοῦ Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη. Ἡ ἑλληνικὴ, κύριοι, κοινωνία εἶναι μία οἰκογένεια καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ γνωρίζετε ἤδη ἂν ὑπάρχῃ συγγένεια καὶ ποία· καὶ ὅμως ἐπιμένουσιν οἱ φίλοι τοῦ κ. Κολιάτσου γράφοντες διὰ τῶν ἐφημερίδων ὅτι εἶναι συγγενὴς τοῦ Γεωργιάδου!

§50ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θ’ ἀποδείξω ἐγὼ τὴν συγγένειαν.

§51ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Νὰ τὴν ἀποδείξετε· ἰδοὺ δὲ τὸ ἀληθές. Ὁ δικαστὴς Φωτομάρας εἶναι υἱὸς τοῦ Νικολάου Φωτομάρα· ὁ ἀδελφὸς τοῦ Νικολάου Φωτομάρα, Χρῆστος, εἶχε σύζυγον τὴν ἀδελφὴν τοῦ Γεωργίου Πλαπούτα, τοῦ ἐξαδέλφου τοῦ Γεωργιάδου· ἄρα ἂν ἦναι συγγενὴς, πρέπει νὰ ἦναι μόνον καὶ μόνον τοῦ Γεωργίου Πλαπούτα, τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν μερίδα Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη, οὐχὶ δὲ τοῦ κ. Κωνσταντίνου Πλαπούτα. Εἶναι τοῦτο ἀληθές; Θὰ ἀπορήσητε εἰς ποίαν ἀμφιταλάντευσιν εὑρέθην. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν ταῖς ἐφημερίσι γραφέντα, καὶ ᾐσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ γράψω εἰς τὴν Τρίπολιν καὶ ἔλαβα εἰς ἀπάντησιν τὴν πληροφορίαν, ἣν σᾶς ἀνεκοίνωσα καὶ ἐφρόντισα νὰ δημοσιευθῇ· ἀλλὰ πάλιν ὁ «Ἐθνοφύλαξ» ἔγραψεν ὅτι ὁ Φωτομάρας εἶναι συγγενὴς στενὸς τοῦ Γεωργιάδου. Τότε ἐβιάσθην καὶ ἠρώτησα τηλεγραφικῶς τὸν ἴδιον Φωτομάραν, καὶ κατὰ τὴν ἀπάντησιν καὶ τούτου, οὐδεμία ὑπάρχει συγγένεια μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Γεωργιάδου.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά!

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἡ ὁμιλία αὕτη δὲν ἔχει σκοπὸν μόνον νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐμὲ ὡς ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἐκπληρῶ καθῆκον ὑπὲρ ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργείου. Πότε δὲ ὁ Φωτομάρας ἔφθασεν εἰς τὴν Τρίπολιν; Διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι πολεμοῦν μὲ τοὺς ἀνεμομύλους καὶ ἀδίκως αἰτιῶνται τὴν τιμὴν τοῦ Φωτομάρα, σᾶς φέρω τηλεγράφημα, καθ’ ὃ ὁ δικαστὴς οὗτος μόλις τὴν 23 Μαΐου ἀνεχώρησεν εἰς Τρίπολιν, καὶ ὅμως τὸν αἰτιῶνται ὡς γενόμενον ὕποπτον κατὰ τὰς ἐκλογάς, χωρὶς νὰ ᾖναι φθασμένος ἀκόμη εἰς Τρίπολιν, καὶ ὡς λαβόντα μέρος εἰς τὴν δίκην τοῦ Ἀντζουλίνου καὶ Μαντζαράκη.

§54ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν ὅτι παρενέβη; Ἐγὼ δὲν τὸ εἶπον, διότι ἡ ἐκλογὴ εἰσέτι δὲν ἤρχισε.

§55ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Τὸ εἶπαν αἱ ἐφημερίδες τῶν φίλων σας, αἱ παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων γραφόμεναι, καὶ ἡ ἐπερώτησίς σας κατὰ Φωτομάρα τὸ ἐπεβεβαίωσε. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἦτον διόλου σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον, ἀλλ’ ἦτο τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκαλέσῃ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ ἀποφύγω. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ παραλείψω καὶ τοῦτο, ὅπερ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἡ ζωηροτέρα ἀπόδειξις τῆς ἀμεροληψίας τοῦ ὑπουργείου. Ὁ ἀξιωματικὸς Ἀντζουλίνος καὶ ὁ ἔπαρχος Μαντζαράκης, οἱ κατηγορηθέντες ὡς παρεμβάντες εἰς τὴν ἐκλογήν, ἠξεύρετε ἀπὸ ποίους δικαστὰς ἐδικάσθησαν; ἀπὸ τὸν πρόεδρον Καλογερόπουλον, ὅστις εἶναι κεκηρυγμένος κατὰ τῶν φρονημάτων καί τινων προσώπων τῆς παρούσης κυβερνήσεως· καὶ ὅμως δὲν μετέθεσα αὐτόν, ἀλλὰ τὸν ἄφησα νὰ δικάσῃ τοὺς ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀδίκως κατηγορηθέντας ὑπαλλήλους, ἤτοι νὰ δικάσῃ αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς ἐξουσίας, προκειμένου περὶ πολιτικοῦ συμφέροντος δύω ἀντιπολιτευομένων σπουδαίων, οἷοι εἶναι ὁ Δηλιγιάννης καὶ ὁ Νικολόπουλος.

§56ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πιστεύω, ὅτι δὲν τὸν μετεθέσατε διότι εἶναι τίμιος.

§57ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλ’ ἄλλος ὑπουργὸς ἤθελε βεβαίως τὸν μεταθέσει καὶ δὲν ἤθελε τὸν ἀνεχθῆ εἰς τὴν Τρίπολιν. Σᾶς εἶπε δὲ ὁ κ. Κολιάτσος, ὅτι ὁ Ἀντζουλῖνος καὶ Μαντζαράκης ἀπελύθησαν, διότι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς δίκας των οἱ δύω δικασταὶ οἱ ἐσχάτως ἐκεῖ μετατεθέντες. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές. Ἠξεύρετε ποῖοι τοὺς ἐδίκασαν; Ὁλόκληρον μὲν τὸ δικαστήριον, ὡς ἦτο συγκεκροτημένον προτοῦ φθάσωσιν οἱ ἐσχάτως μετατεθέντες, ἐδίκασε τὸν Ἀντζουλῖνον, ἤτοι ὁ Καλογερόπουλος, ὁ Πολίτης, ὁ Δέδες, ὁ Ἰωαννίδης καὶ ὁ Ζαχαριάδης, τὸν δὲ Μαντζαράκην, πάλιν τέσσαρες ἐκ τῶν εἰρημένων ἀρχαίων δικαστῶν, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ Καλογεροπούλου, καὶ ὁ Σπηλιωτόπουλος.

§58ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴδατε τὴν ἀπόφασιν; καὶ ἡ ἀπόφασις ἐξεδόθη παμψηφεί;

§59ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Μάλιστα, τὴν εἶδα καὶ τὴν ἀνέγνωσα· εἰς τὰς ποινικὰς ἀποφάσεις δὲν φαίνεται ποτὲ ἂν ὑπῆρξε μειονοψηφία, οὐδ’ ἐπιτρέπεται τοῦτο ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἂν γνωρίζετε σεῖς ὅτι ὑπῆρξε, σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν ἀστυνομίαν σας, ἥτις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἐπαινετή. Ἠξεύρω μόνον ὅτι οἱ λόγοι τῆς ἀποφάσεως εἶναι πειστικώτατοι καὶ σύμφωνοι μὲ τὸν νόμον. Ἐκ τῶν αἰτιολογιῶν δὲ ἠμπορεῖ τις νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἡ ἀθωότης τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων ὑπῆρξε τόσον φανερὰ, ὥστε ἦτον ἀδύνατον νὰ διαιρεθῇ τὸ δικαστήριον εἰς πλειονοψηφίαν καὶ μειονοψηφίαν. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ φίλου μου κ. Αὐγερινοῦ, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὸν χαρακτῆρα τοῦ προέδρου Καλογεροπούλου, ἀλλὰ πᾶς ἄλλος, ἐκτὸς ἐμοῦ, ἤθελε τὸν μεταθέσει.

§60ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποῦ νὰ τὸν στείλετε χειρότερα ἀπὸ ἐκεῖ;

§61ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Κύριοι, καταλήγων τὸν λόγον ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπιείκειαν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν διεξοδικότητα αὐτοῦ.

§62ΣΑΡΑΒΑΣ. Μίαν πληροφορίαν παρακαλῶ· εἰς τὴν ἀνάκρισιν, τὴν ὁποίαν διεξῆγεν ὁ ἀνακριτὴς κατὰ τῶν κατηγορουμένων ἐπὶ νοθεύσει τῆς ἐκλογῆς Μυλάοντος, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρξε μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ εἰσαγγελέως διαφωνία, ἂν οἱ κατηγορούμενοι ἦσαν προφυλακιστέοι, τοῦ μὲν ἀνακριτοῦ ὑποστηρίζοντος ὅτι ὑπῆρχε περίστασις προφυλακίσεως, τοῦ δὲ εἰσαγγελέως ἀντιτείνοντος, τὸ δὲ συμβούλιον, εἰς ὃ εἰσήχθη ἡ λύσις τῆς διαφωνίας, ἐδικαίωσε τὸν ἀνακριτήν;

§63ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς ἦτον ἐναντίας γνώμης, νὰ μὴ ἐκδοθοῦν ἐντάλματα, καὶ ὁ ἀνακριτὴς ἔλεγε τὸ ἐναντίον, τὸ δὲ συμβούλιον ἀπεφάσισε νὰ ἐκδοθοῦν, καὶ ἐξεδόθησαν.

§64ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ συνεπεία τούτου μετετέθη ὁ ζητῶν τὴν καταδίωξιν τῶν ἐνόχων καὶ ἔμεινεν ὁ εἰσαγγελεύς.

§65ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὄχι· τὸ συμβούλιον ἠκύρωσε τὰ ἐντάλματα τοῦ Φίλερη, τὰ ὁποῖα ἐξέδωκεν ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ εἰσαγγελέως (διάλογοι θορυβώδεις).

§66Δ. ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀπηύθυνε καὶ δευτέραν ἐπερώτησιν κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου, ἥτις μὲ ἔφερεν εἰς θέσιν δύσκολον, ἂν πρέπει δηλαδὴ ν’ ἀπαντήσω, διότι πρόκειται περὶ τοποθετήσεως ὑπαξιωματικοῦ ἀπειλοῦντος νὰ κλονίσῃ δύω ἐπιῤῥοὰς ἡνωμένας. Ὁ ἐνωμοτάρχης οὗτος εἶναι ἑτεροθαλὴς ἀδελφὸς τοῦ Γεωργιάδου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ γνωρίζῃ, διότι τῆς ἦτον ἀδιάφορον, αὐτὸς δὲ λέγεται Ταμπακόπουλος, καὶ εἶναι καὶ πρῶτος ἀνεψιὸς τοῦ ἀντιθέτου τοῦ Γεωργιάδου, Πλαπούτα· ὥστε ἂν ὑπάρχῃ συμπάθεια συγγενείας, θὰ ὑπάρχῃ καὶ ὑπὲρ τῶν δύω. Ἄλλως, καταβιβάζετε, κ. Κολιάτσε, πολὺ τοὺς φίλους σας νὰ τοὺς θέτετε ἀπέναντι ἑνὸς ἐνωμοτάρχου. Τί συνέβη; Εἴπετε ὅτι ἀπετέλει μέρος ὡς ἀρχηγὸς ἑνὸς ἀποσπάσματος.

§67ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§68ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς διετέλει ἐν τῷ στρατῷ....

§69ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ μετετέθη εἰς Γορτυνίαν μετὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς, ἵνα λάβῃ μέρος κατὰ τὴν ἐπανάληψιν.

§70ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἶναι ἀρκετὰ μακρὰν τῆς ἐκλογῆς, σταθμεύων ἐν Δημητσάνῃ.

§71ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποῦ εἶναι;

§72ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἰς τὴν Δημητσάνην.

§73ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν δηλαδὴ τῆς ἐπαρχίας· πόσον ἀπέχει αὕτη; (θόρυβος).

§74ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Καὶ τί δύναται νὰ πράξῃ εἷς ὑπαξιωματικὸς σταθμεύων 5 καὶ 6 ὥρας μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς καὶ ἔχων καὶ προϊστάμενον; Τὸν νομίζετε τόσον ἐπικίνδυνον;....

§75ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πολύ.

§76ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δυνάμενον νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς δύω αὐτὰς μεγάλας ἐπιῤῥοὰς, νὰ τὰς καταστρέψῃ ἕνας Ταμπακόπουλος, ἕνας ἐνωμοτάρχης; Τότε ἐγὼ πρὸς χάριν σας τὸν μεταθέτω. Θὰ τὸν μεταθέσω.

§77ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ.

§78ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἤμην παρὼν, κύριοι, ὅταν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς μὲ ἐμνημόνευσεν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐπεμβάντων ἢ ἐπεμβησομένων εἰς τὰς ἐκλογάς. Θέλω λοιπὸν νὰ ἀκούσω ἀπὸ τοῦ στόματός του καὶ νὰ τὸ ἀκούσῃ καὶ ἡ Βουλὴ, πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀπαριθμηταὶ καὶ οἱ ὁπλοφόροι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ζώων.

§79ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡμεῖς ἐρωτῶμεν σᾶς.

§80ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Πόσους εἴπετε;

§81ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε πόσοι ἦσαν πέρυσι, προπέρυσι, καὶ πόσοι εἶναι ἐφέτος.

§82ΤΙΝΕΣ. 170 εἶπεν ὁ κύριος Κολιάτσος, κύριε ὑπουργέ.

§83ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. 170, παρακαλῶ. Κύριοι, θέλετε ἠξεύρει, ὅτι ἐφέτος αἱ δηλώσεις τῶν ζώων ἔγειναν ἐλλειπεῖς τόσον, ὥστε τὸ ἔλλειμμα ἀναβιβάζεται εἰς 305,000 δραχ. ἀπὸ μικρὰ καὶ μεγάλα· ἡ ζημία λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἦτο μεγάλη, καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἐκδώσω διαταγὰς αὐστηρὰς, καὶ ὅλοι ἐννοεῖτε ὅτι πρώτη διαταγὴ ἔπρεπε νὰ ᾖναι τὸ νὰ μὴ ἐνδώσουν εἰς ἐπιῤῥοὰς τοπικὰς καὶ φατριαστικάς. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γορτυνίας ὑπάρχουν ἕνδεκα δῆμοι· ἐκεῖ ἡ ἐλάττωσις ἀνέβη εἰς 29,912 μικρὰ ζῶα, 882 μεγάλα, 253 ὄνους· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ προσέξουν πολὺ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν. Εὐτυχῶς, ἀφοῦ ἐξέδωκα τὴν γενικὴν ἐγκύκλιον, δὲν ἔλαβον ἀνάγκην νὰ εἴπω τίποτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος, διότι μὲ ἐπρόλαβαν αἱ ἀρχαί. Ἡ ἀναφορὰ λοιπὸν τῶν ἀρχῶν εἶναι — τὴν ἔχω ἐνταῦθα — ὅτι πρέπει νὰ διαταχθῇ γενικὴ ἀπαρίθμησις· ἐδῶ εἶναι καὶ ὁ πίναξ τοῦ παρελθόντος, τοῦ προπαρελθόντος καὶ τοῦ 1873· 41,000 εἶναι εἰς τὸ 1871· 37,000 εἰς τὸ 1872 φόρος καὶ 28,000 εἰς τὸ 1873· διαφορὰ εἶναι 9–10 χιλ. δραχ. Διέταξα λοιπὸν τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ζώων εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην. Πρέπει νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν διαταγὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν (ἀναγινώσκει). Βλέπετε ἐνταῦθα, κύριοι, ὅτι ὄχι μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας, διὰ νὰ μὴ εἴπω εἰς ὅλας, τὰς αὐτὰς παραγγελίας ἔδωκα· ἠξεύρετε εἰς τοιαύτην περίστασιν, ὅταν ᾖναι μικρὰ ἡ ἐλάττωσις, μεταχειριζόμεθα διάφορα πρόσωπα πρὸς εὐχαρίστησιν φίλων, οἰκείων κτλ. Ἐγὼ τοὺς ἀπέτρεψα νὰ μὴ ἀκούσουν κἀμμίαν σύστασιν, ἀλλὰ νὰ ἐκλέξουν τὰ ἱκανώτερα πρόσωπα· ποῖα θὰ ᾖναι αὐτὰ τὰ πρόσωπα εἰς μίαν ἐπαρχίαν τόσον ἐκτεταμένην, ὁποία εἶναι ἡ τῆς Γορτυνίας; Ἔγραψα νὰ μοῦ στείλουν καὶ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον «ἀπαριθμίσεως προσωπικοῦ ἐν γένει 59 ἀπέναντι δήμων 11 ἐκτεταμένων κτλ.» Εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν λοιπὸν, συγκειμένην ἀπὸ 11 δήμους, διωρίσθησαν ἀπαριθμηταὶ καὶ ὁπλοφόροι 59.

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσοι ἦσαν πέρυσι;

§85ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω· ἀλλὰ πάντοτε ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν ἐλάττωσιν. Λοιπὸν μεγάλη ἐπαρχία, μεγάλη ἡ ἐλάττωσις· ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν τοιαῦτα μέτρα.

§86ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πόσοι διωρίσθησαν;

§87ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. 59.

§88ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πέρυσι;

§89ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Πέρυσι δὲν ἔλειπαν.

§90ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πέρυσιν ἦσαν 14· ἐφέτος δὲ 170, ἔστω 59, καὶ ὅλοι ἀπὸ τὰ Μαγούλιανα καὶ τὴν Στεμνίτσαν, ὅπου μέλλει νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογή.

§91ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Θὰ τοὺς ἔλαβον βεβαίως ἀπὸ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχον ἐμπιστοσύνην ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη (θόρυβος). Περίεργον πρᾶγμα! Μὴ λαμβάνετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους! Ἀλλὰ ποίους θέλετε; εἴπετε 170 καὶ εἶναι μόνον 59....

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Βέβαια πολλὰ ὀλίγοι.

§93ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καταγόμενοι ἀπὸ διαφόρους δήμους ὅπου ἔλειπον.

§94ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε...

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Κολιάτσος.

§96ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Σαράβας, ἀλλὰ κατόπιν θὰ λάβω τὸν λόγον.

§97ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν προετιθέμην, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ σήμερον τὴν Βουλὴν· ἐὰν μάλιστα ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Κολιάτσος ἤθελε μὲ ἐρωτήσει πρὶν κάμῃ τὴν ἐπερώτησιν, ἐκτὸς τῶν ἀφορώντων τὴν ὕποπτον ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἤθελα τὸν ἀποτρέψει νὰ ἐγείρῃ συζήτησιν περὶ τῶν λοιπῶν ἀντικειμένων. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φρονοῦν, ὅτι τῶν διαχειριζομένων τὴν ἐξουσίαν ἡ ἐνέργεια, ἔστω καὶ ἐπὶ τῶν ἁπλουστέρων διορισμῶν, διαφεύγει τὸν ἔλεγχον τοῦ κοινοβουλίου· ἀλλὰ τὸ διορίζειν καὶ παύειν ἔλαβε τοιαύτας διαστάσεις καταχρήσεως παρ’ ἡμῖν, ὥστε ὁμιλεῖ κἀνεὶς περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον οὐδενὸς διεγείρει τὴν προσοχὴν, ὅταν παραπονῆται ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου περὶ τῆς καταχρήσεως τοῦ διορίζειν καὶ παύειν. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ ὀφείλω νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, χωρὶς κἂν νὰ προκληθοῦν, ἔῤῥιψαν μίαν μομφὴν τὴν ὁποίαν, ἐὰν καλῶς ἐσκέπτοντο, ἔπρεπε νὰ προσέξωσι νὰ τὴν ἀποφύγωσιν· ἐδύνατο νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ ἔκφρασις τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐκφυγοῦσα τὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων αὐτοῦ, διότι εἰς μίαν ἄλλην μεταγενεστέραν συνεδρίασιν τοῦ κοινοβουλίου εἵπετο νὰ διορθωθῇ· ἔχομεν πρόσφατον περὶ τούτου παράδειγμα· ἀλλ’ ὅταν εἶδον σήμερον καὶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπαναλάβῃ μεμελετημένως αὐτὴν ταύτην τὴν ἔκφρασιν, ὀφείλω, κύριοι, νὰ ζητήσω παρ’ αὐτῶν λόγον καὶ νὰ προκαλέσω μίαν εὐρεῖαν συζήτησιν. Ἔλαβον μέρος εἰς μίαν διαχείρισιν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑπερήφανος, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου, καὶ οὐδέποτε φοβοῦμαι τὴν περὶ αὐτῆς δημοσίαν συζήτησιν· τὴν προκαλῶ μάλιστα, διότι αὕτη δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἀποβῇ ὑπὲρ ἡμῶν. Ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπανέλαβεν, ὡς εἶπον, μεμελετημένως τὴν αὐτὴν ἐκείνην ἔκφρασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφερε προχθὲς καὶ τὴν ὁποίαν ἐνόμισα, ὡς σᾶς εἶπον, ἐπιπολαίως ῥιφθεῖσαν, καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἄφησα τότε νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητος. «Ὅταν, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀνέφερε περὶ διορισμῶν καὶ τῶν τοιούτων, ψιθυρισμοὶ ὑπὸ τῶν μεγάλων μερίδων τῆς Βουλῆς ἠκούσθησαν δυσάρεστοι λίαν διὰ τοὺς φίλους, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύει ὁ κ. Κολιάτσος». Γνωστὸν εἶναι ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Κολιάτσος ἀποτελεῖ μέρος τῆς πολιτικῆς μερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, καὶ ὑπεστήριξε διὰ τῆς ψήφου του τὴν διαχείρισιν τοῦ 1869. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ὑπάρξῃ κἀμμία ἀμφιβολία ὅτι τόσον ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος, ὅσον καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης φίλους τοῦ κυρίου Κολιάτσου ἐννοοῦσι τοὺς διαχειρισθέντας τὰ κοινὰ κατὰ τὸ 1869.

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Πότε ἐλέχθη αὐτό;

§99ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ εἴπατε ὑμεῖς καὶ τὸ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Χαλικιόπουλος.

§100ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐνοοῦσα ὡρισμένην τινὰ ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐγένοντο καταχρήσεις τῶν διορισμῶν.

§101ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀξιότιμε κύριε πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ κάμω συζήτησιν· ἐὰν βεβαιώσητε ὅτι διὰ τῆς ἐκφράσεώς σας δὲν ἐνοούσατε τὴν διαχείρισιν τοῦ 1869, τότε ἐγὼ καταπαύω τὸν λόγον.

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχω τὸ θάῤῥος, κύριε Σαράβα, ὅταν θέλω νὰ προκαλέσω πολιτικὰς συζητήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις κατά τινος τῶν ἀντιπάλων μου, καὶ νὰ τὸ κάμω καὶ νὰ τὸ ὑποστηρίξω· ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ μοὶ ἦλθέ ποτε εἰς τὸν νοῦν εἰς αὐτὴν τὴν Σύνοδον εἰς οὐδεμίαν ὁμιλίαν μου νὰ εἶπον τίποτε κατ’ οὐδενὸς κόμματος. Βεβαίως καὶ αἱ συζητήσεις, ἐννοεῖται, γεννῶσι μικράς τινας ἀντεγκλήσεις, ἠμπορῶ νὰ ὑπέπεσα εἴς τινα τοιαύτην, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι εἰς κἀμμίαν συζήτησιν, οὔτε ἐνόησα διά τινος ἐκφράσεως νὰ εἴπω τοιοῦτόν τι.

§103ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. «Μετὰ μεγίστης ἀπληστίας.»

§104ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐῤῥέθη τοιοῦτόν τι, παρεξηγεῖτε.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτὸς ἂν θέλετε σεῖς, κύριε Σαράβα, νὰ προκαλέσητε....

§106ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὄχι, ὄχι· τότε παύω τὸν λόγον.

§107ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριοι, γνωρίζω τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, γνωρίζω πῶς νὰ ἀπευθύνω ἐπερωτήσεις, καὶ ἐπί τινων ἀντικειμένων πρέπει νὰ ἀπευθύνω τὰς ἐπερωτήσεις. Ἀπηύθυνα λοιπὸν προχθὲς τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις· εἶπον, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετέθεσεν ἐν Γορτυνίᾳ τὸν ἑτεροθαλῆ ἀδελφόν...

§108ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ ὑπουργὸς ἐγκρίνει, μεταθέτει ὁ Μοίραρχος.

§109ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἂς ᾖναι, ἐγκρίνει. Ὁ κ. λοιπὸν ὑπουργὸς ἐνέκρινε τὴν εἰς Γορτυνίαν μετάθεσιν τοῦ κ. Ταμπακοπούλου, ἑτεροθαλοῦς ἀδελφοῦ τοῦ κ. Γεωργιάδου. Πρόκειται, εἶπον, νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐκεῖ ἐκλογαὶ, καὶ ἠρώτησα ἂν δὲν ᾖναι ἐπικίνδυνον νὰ ὑπάρχῃ καὶ λάβῃ μέρος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ὡς ἐνωμοτάρχης καὶ διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ ὁ ἑτεροθαλὴς ἀδελφὸς ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων. Προσέθηκα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐντάλματα κατὰ φυγοδίκων, ὅταν οἱ φυγόδικοι, οἱ κατηγορούμενοι διὰ τὴν καλπονόθευσιν τοῦ δήμου Μυλάοντος, εἶναι πολιτικοὶ φίλοι καί τινες καὶ συγγενεῖς τοῦ κ. Γεωργιάδου. Εἶναι δυνατὸν, ἠρώτησα, νὰ φαντασθῆτε ὅτι ὁ ἑτεροθαλὴς ἀδελφὸς τοῦ κ. Γεωργιάδου θὰ θελήσῃ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν ἐνταλμάτων; Αὐτὰ εἶπον· ἐπειδὴ δὲ ὡμίλησα περὶ τῆς ἐκλογῆς Μυλάοντος καὶ περὶ τῶν ἐνταλμάτων, ἀνέγνωσα ἐπιστολήν τινα καταχωρισθεῖσαν εἰς τὸν Ἐθνοφύλακα, ἐξ ἧς φαίνεται ἡ ἐνέργεια τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς οὐχὶ βεβαίως ἀμερόληπτος· ἐπερώτησιν δὲν ἔκαμα περὶ τούτου εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν της Δικαιοσύνης, διότι γνωρίζω ὅτι εἰς τὰ δικαστικὰ καὶ ἀνακριτικὰ καθήκοντα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ· εἶχον ὅμως τὸ δικαίωμα, νομίζω, νὰ ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν, διότι ναὶ μὲν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ εἰς ἀντικείμενον τῆς ἀνακρίσεως, ἠδύνατο ὅμως νὰ ἐξετάσῃ τὴν διαγωγὴν τοῦ εἰσαγγελέως καὶ ὤφειλε νὰ τὸ κάμῃ. Ἐπερώτησιν ἑπομένως δὲν ἀπηύθυνα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀνέγνωσα τί συμβαίνει· ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς ἀντικρούσας ἐπερώτησιν, ἣν δὲν τῷ ἔκαμα, κακῶς μὲ ἐλέγχει· καθῆκον μόνον εἶχε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀδικαιολόγητον διαγωγὴν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως. Δευτέραν ἐπερώτησιν ἔκαμα τὴν ἑξῆς· εἶπον, ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἅμα μαθὼν, ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου, ὁ διορισθεὶς παρ’ αὐτοῦ, ἦτο κατηγορούμενος, τὸν ἔπαυσεν. Εἶμαι δικαιότατος καὶ ὀφείλω αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Ἀλλὰ τὸν ἠρώτησα ἐντὸς τοῦ δικαίου μου, ποῖος σᾶς ἐσύστησε τὸν κατηγορούμενον; ἕνας φίλος, μᾶς ἀπήντησε· θὰ τὸν εἴπω ἐγὼ τὸ φίλον (θόρυβος)· ὁ φίλος αὐτὸς εἶναι οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἐκλογὴν Γορτυνίας, οἱ ὑποψήφιοι σᾶς ἐσύστησαν τὸν κατηγορούμενον ἐκεῖνον. Τὰ ἀτακτήματα ταῦτα συμβαίνουν ὅταν δὲν τηρῶνται τὰ διατεταγμένα περὶ διορισμῶν.

§110ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σεῖς ὡς ἐνδιαφερόμενος δὲν ἐσυστήσατε ποτὲ διορισμούς;

§111ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τρίτον, παρετήρησα ὅτι κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν μετετέθησαν δύω ἀνακριταί, οἱ κύριοι Φωτομάρας καὶ Σπηλιωτόπουλος, καὶ εἶπον ὅτι ἡ μετάθεσις αὕτη δύναται νὰ ἐγείρῃ ὑπονοίας, διότι αὐτοὶ οἱ δικασταί, ὡς νεώτεροι, εἶναι πιστευτὸν ὅτι θὰ διορισθοῦν ἀνακριταὶ εἰς τοὺς δήμους ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογή, καὶ παρεκάλεσα νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἐὰν ἦτο δυνατόν, μεταξὺ τῶν 120 πρωτοδικῶν νὰ προτιμήσετε ἄλλους· οὔτε κατηγορίαν ἔφερα κατὰ τῶν δικαστῶν καμμίαν, οὔτε κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ· ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τίποτε ἄλλο δὲν ἔκαμε παρὰ νὰ σκιαμαχῇ μὲ τοὺς ἀνεμομύλους, διότι ἐγὼ οὐδεμίαν ἐπερώτησιν, οὐδὲ κατηγορίαν καμμίαν ἔκαμα, ἀλλ’ εἶπον, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ λεγόμενα ὑπ’ ἐμοῦ καὶ φέρετε τὴν δέουσαν θεραπείαν, καθόσον μάλιστα ὑπῆρχε καί τις συγγένεια μετὰ τοῦ ἐνδιαφερομένου. Ἀλλὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι δὲν περιωρίσθην μόνον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπηρώτησα τοὺς ἄλλους ὑπουργούς· εἶπον, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν διώρισε γραμματέα τοῦ ἐπαρχείου Τριφυλίας τὸν Εὐστάθιον Δημητριάδην ἀφοῦ ἐκληρώθη, διότι ἐκληρώθη μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Μυλάοντος· εἶπον ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διώρισε τελωνοσταθμάρχην Ἁλμυροῦ τὸν Κόλιαν Ῥοϊλὸν ἀφοῦ ἐκληρώθη καὶ διότι ἐκληρώθη μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Τρικωλλόνων.

§112ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀπήντησα προχθές.

§113ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶπον ὅτι διωρίσθη μέγας ἀριθμὸς ἀπαριθμητῶν ὁπλοφόρων, 170, διὰ τὴν δήλωσιν τῶν ζώων, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπαριθμηταὶ καὶ ὁπλοφόροι εὑρέθησαν πάντες νὰ ᾖναι δημόται Μυλάοντος καὶ Τρικωλλόνων, ἤτοι ἐκλογεῖς· τελειόνων δὲ τὸν λόγον μου εἶπον, ὅτι θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι πάντα ταῦτα ἐγένοντο ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ἐκ πλάνης ὑπὸ τῶν κκ. ὑπουργῶν, καὶ ὅτι ἔχω πεποίθησιν ὅτι οἱ κκ. ὑπουργοὶ θέλουσιν ἐπιφέρει τὴν δέουσαν θεραπείαν πρὸς ἀποφυγὴν ὑπονοιῶν, ἵνα παύσωσιν αἱ ὑπόνοιαι ὅτι ἐγένοντο χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθην εἰς τοῦτο· ἔκαμα ἔκκλησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργείου καὶ εἶπον, ἀκούσατε, κύριε πρόεδρε, τί συμβαίνει κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ φέρετε θεραπείαν. Ἐπεκαλέσθην, κύριοι, τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι φρονεῖ καὶ πράττει ὅ,τι ἐφρόνει ἄλλοτε ὡς πληρεξούσιος· εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι φρονεῖ ὅ,τι ἔγραψεν ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ του, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἀναμιχθῇ οὐδόλως εἰς τὰς ἐκλογάς, ὅτι τὸ συνάλλαγμα πρέπει νὰ συναφθῇ μεταξὺ τοῦ ὑποψηφίου καὶ τοῦ λαοῦ, οὐχὶ δὲ μεταξὺ τοῦ ὑποψηφίου καὶ τῆς κυβερνήσεως· εἶχον, λέγω, τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔμενεν εἰς τὰς ἰδέας του, δυστυχῶς ἠπατήθην. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπαντῶν εἶπε, καὶ ἐπαναλαμβάνω αὐτὰς τὰς λέξεις του, «ὅτι θὰ ἦτο ἁπλῶς σχολαστικὸς καὶ μωρὸς ἄνθρωπος πραγματοποιῶν τὸ ἀμετακίνητον τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἡ τοιαύτη μωρία καὶ βλακεία του ἤθελε τοῦ καταστρέψει τὸ μέλλον». Ἔχω ἀντιγράψει τὴν φράσιν ταύτην ἐκ τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν.

§114ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. «Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη τὸ ἀμετακίνητον» προσθέσατε εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρελείψατε.

§115ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ πολιτικὸς ἀνήρ, κύριοι, πολιτευόμενος εἴτε ἐντὸς τῆς ἐξουσίας εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς, δὲν πρέπει νὰ ῥίπτῃ ἰδέας εἰς τὸ κοινὸν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ᾖναι ὡραῖαι καὶ νὰ τὸ διαβουκολοῦν, πρέπει καὶ ὡς συμπολιτευόμενος καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος νὰ ἐκφράζῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς πεποιθήσεις του. Εἶχον λοιπὸν πεποίθησιν, ὅτι πεποίθησις ἦτον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι πρέπει κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ μὴ διορίζωνται καὶ παύωνται ὑπάλληλοι. Εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἤθελε συνάψει συμβόλαιον μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων καὶ τῆς κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἤθελεν ἀφήσει τοὺς ὑποψηφίους νὰ συντάξουν τὸ συμβόλαιον μετὰ τοῦ λαοῦ.

§116ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Περὶ Νικολοπούλου πρόκειται;

§117ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Νικολοπούλου, πρόκειται περὶ τοῦ νόμου, καὶ τὸ εἶπον προχθὲς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· δὲν πρόκειται περὶ προσώπων, πρόκειται περὶ ἀρχῶν. Διατί δὲ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι δὲν ἐτήρησεν αὐτὰς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας θεωρεῖ ἤδη μωρὰς καὶ σχολαστικάς; διότι ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε τὸ μετακινητὸν τῶν ὑπαλλήλων. Πολλοὶ ἐξ ὑμῶν εἶσθε πληρεξούσιοι ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ ὀφείλω νὰ ὑπερασπίσω τὴν τιμὴν τῆς Συνελεύσεως ἐναντίον τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μολονότι ἐν τῇ Συνελεύσει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μεγίστας προσήνεγκεν ὑπηρεσίας. Ἐν τῇ Συνελεύσει ἐκείνῃ πολλάκις ἐξεφράσθη ἡ εὐχὴ νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων· πολλαὶ ἐσυστήθησαν ἐπιτροπαὶ, εἰς μίαν ἐξ αὐτῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ μακαρίτης Κωνστ. Δόσιος διὰ τῆς πολυμαθείας του πολὺ μᾶς ἐφώτισε καὶ εἴχομεν ἑτοιμάσει καὶ νομοσχέδιον. Καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως συνέστησε καὶ αὐτὸς ἐπιτροπὴν ἵνα συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἐπρόκειτο νὰ περαιώσῃ τὰς ἐργασίας της, καὶ τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο, παρεῖχε πολλὰς δυσκολίας. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τότε ἐπρότεινεν ὡς πληρεξούσιος, συζητουμένου σχεδὸν τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, νὰ τεθῇ ἐν τῷ Συντάγματι ἡ διάταξις περὶ τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ περὶ μὴ διορισμοῦ ὑπαλλήλων ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Σᾶς ἀνέγνωσα δὲ προχθὲς τὴν ἀγόρευσίν του καὶ ἠκούσατε διὰ ποίων ζωηρῶν ἐπιχειρημάτων ὑπεστήριξε τὴν πρότασίν του ἐκείνην· εἶπεν ὅτι ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων θὰ ᾖναι ἡ κύρωσις τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν τὸ μόνιμον τῶν ὑπαλλήλων, Βουλὴν ἀνεξάρτητον δὲν ἔχομεν.

§118ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ὁλωσδιόλου ἄσχετα.

§119ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι, ὡς γνωρίζετε, κ. Χατζόπουλε, εὐρεῖα καὶ ἱερά. Ἕνας ἄλλος νὰ φωνάζῃ μάλιστα, ἀλλ’ ἡμεῖς ὄχι!

§120ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ναὶ, εἶπεν ὅτι ἄνευ τοῦ σωτηρίου τούτου μέτρου Βουλὴν ἀνεξάρτητον δὲν θὰ ἔχετε, ὁ βουλευτὴς, ἐρχόμενος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχων τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἐπαρχίας του, θὰ γείνῃ τυφλὸν ὄργανον τῆς ἐξουσίας· εἶπεν ὅτι οἱ διορισμοὶ οἱ γινόμενοι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νόθους ἐκλογὰς θ’ ἀποφέρουν, καὶ ἑπομένως τὸ κοινοβούλιον δὲν θὰ σύγκειται ἐκ νομίμων ἀντιπροσώπων. Τόσον σπουδαίαν ἐθεώρει τὴν ἀρχὴν ταύτην ὁ πληρεξούσιος Μεσολογγίου! Ἐν ὅλῃ λοιπὸν τῇ εἰλικρινείᾳ εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ἅμα ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, ἤθελε φέρει νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἀφοῦ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἐθεώρησε τόσον σπουδαίαν καὶ ἐζήτει νὰ τὴν θέσῃ ἐν τῷ Συντάγματι, ἢ τοὐλάχιστον τὴν πραγματοποιήσῃ. Τώρα, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπέῤῥιψε τὴν ἀρχὴν ταύτην, καθὼς μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ μάλιστα ὅτι οἱ φίλοι μου ἔῤῥιψαν τὴν μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης; Ὄχι, λέγω, χάριν τῆς τιμῆς τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης. Ἅμα ἐγένετο ἡ πρότασις καὶ ὑπεστηρίχθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ κ. Σαρίπολος λαβὼν τὸν λόγον εἶπεν: ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη, τὴν ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ καὶ εὐκταῖον θὰ ἦτον ἂν ἡ Συνέλευσις τὴν ἐψήφιζε· δυστυχῶς δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ Συντάγματι. Αὐτὸ ἐπανέλαβον καὶ ἄλλοι, ὁ δὲ πολιτικός μου φίλος κ. Σαράβας, οὐ μόνον δὲν ἔῤῥιψε μέλαιναν ψῆφον, ἀλλ’ ὑπεστήριξε νὰ τεθῇ μέ τινας τροποποιήσεις καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Συντάγματι.

§121ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲ εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ καταψηφίσω, διότι ἐθεώρουν τὴν ἰδέαν ὡς μὴ σπουδαίαν.

§122ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ οἱ ἄλλοι δὲ τῶν πολιτικῶν μου φίλων, πλὴν τοῦ κ. Σαράβα, δὲν εἶναι γνωστὸν ἂν ἔῤῥιψαν μέλαιναν ψῆφον. Ἐκ τῶν πρακτικῶν δὲν ἐξάγεται τοιοῦτόν τι, διότι δι’ ἀναστάσεως ἀπεῤῥίφθη, ὄχι τὸ μόνιμον τῶν ὑπαλλήλων ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ νὰ τεθῇ ἐν τῷ Συντάγματι. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ φίλοι μου ὠφεληθέντες ἐκ τῆς μελαίνης ψήφου, τὴν ὁποίαν ἔῤῥιψαν κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, «ἐποίησαν χρῆσιν μετὰ μεγίστης ἀπληστίας τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς μελαίνης ἐκείνης ψήφου καθιέρωσαν, ὅταν ἐλθόντες εἰς τὰ πράγματα ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τὴν ὑπαλληλίαν;» Αὐτὰ εἶπεν αὐτολεξεὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου. Εἶναι ἀληθὲς, ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐρωτήσω, ὅτι οἱ πολιτικοί μου φίλοι ἐποίησαν μετὰ μεγίστης ἀπληστίας χρῆσιν κατὰ τὴν ἐνέργειαν μάλιστα τῶν ἐκλογῶν; Ἐκλογὰς οἱ πολιτικοί μου φίλοι (διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Ζαΐμη), ἐνήργησαν κατὰ τὰ 1869. Ἐγὼ τότε εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ συγκαταλέγωμαι μεταξὺ τῶν πολιτικῶν φίλων τοῦ κ. Ζαΐμη. Ἐγὼ ἦλθον ὡς ὑποψήφιος τοῦ Ἀττικοῦ συλλόγου, παλαίσας κατὰ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Σούτσου, τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ, τοῦ κ. Πετράκη καὶ ἄλλων (θόρυβος ἀριστερά).

§123ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί μᾶς μέλει δι’ αὐτά!

§124ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔχουν ἐπιροήν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι, ὑπομείνατε.

§126ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§127ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κατηγορεῖτε μίαν μερίδα, καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ὑπερασπισθῶ;

§128ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τί σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Ζαΐμη; Ἡμεῖς εἴμεθα ἀνεξάρτητοι· σεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένοι εἰς μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐσύναξε βοηθήματα διὰ νὰ σᾶς ὑποστηρίξῃ.

§129ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τιμή των.

§130ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αὐτοὶ ἦσαν ὁ λαὸς, καὶ καυχῶμαι ὅτι ὁ λαὸς μᾶς ἐτίμησε διὰ τῆς ψήφου του, καταβαλὼν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκλογῆς. Εἰσῆλθον λοιπὸν κατὰ τὰ 1869 εἰς τὸ βουλευτήριον μὴ ὢν εἰσέτι φίλος τοῦ κ. Ζαΐμη· φίλοι τοῦ κ. Ζαΐμη ἦσαν ἄλλοι. Εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν· ἐπὶ δύω μῆνας, σᾶς λέγω τὴν ἁμαρτίαν μου, ἐσκεπτόμην ποῦ ἔπρεπε νὰ καταταχθῶ, διότι ὑποχρέωσιν δὲν εἶχον εἰς κἀνένα τῶν πολιτευομένων (θόρυβος ἀριστερά).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεβασθῆτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ μὴ διακόπτετε.

§132ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τότε δὲ εἶδον, ὅτι ἔνθερμοι ὑπερασπισταὶ καὶ συνήγοροι τοῦ κ. Ζαΐμη ἦσαν ὁ γηραιὸς Χρηστίδης, ὁ ὁποῖος καὶ ὑποψήφιος ὢν τοῦ κ. Ζαΐμη ἐξελέχθη πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ σεβαστὸς φίλος μου κ. Καλλιφρονᾶς, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν πεῖραν ὤφειλον καὶ ἐγὼ νὰ ὑποκύψω, ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ὅστις ἐπὶ 8 μῆνας ἐνθέρμως ὑπερασπίζετο τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην. Κατετάχθην δὲ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Ζαΐμη, καὶ κατετάχθην τότε, διότι ἔβλεπον αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας, τοὺς ὁποίους ἔχετε, κ. Χαλικιόπουλε, σήμερον συναδέλφους, ὅτι ὑπεράσπιζον τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Τότε οὐδεμία ἐν τῇ Βουλῇ ἐκείνῃ ἠγέρθη φωνὴ ὅτι ἐγένετο κατὰ τὰς ἐκλογὰς χρῆσις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τοῦ διορίζειν. Ἐὰν δὲ ἐγένετο χρῆσις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, δὲν ἐγένετο βεβαίως χρῆσις ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν ἐνθέρμων τότε φίλων τῶν νῦν φίλων μου. Εἰς τοῦτο δὲν ὤφειλον νὰ ἀπαντήσω ἐγώ, ἀλλ’ οἱ κύριοι ὑπουργοί· αὐτοὶ γνωρίζουσιν ἂν ὁ κ. Ζαΐμης ἐφάνη αὐτοῖς ὡς φίλος ἢ πολέμιος. Καὶ ὅμως τί εἶπεν εἰς τὸν λόγον του ὁ κ. πρωθυπουργός; «Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπικαλῆται τὸ ἀμετακίνητον ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων του, ὅταν δὲ οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν ὑπάρχουν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, οὔτε νὰ θεωρῶσιν ἑαυτοὺς ὑπολόγους διὰ τὰς μετακινήσεις, τὰς ὁποίας ἐνεργοῦσιν ἐν τῇ ὑπαλληλίᾳ, οὔτε καὶ ἡμῖν νὰ ἐπιτρέπωσι τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν τὴν ἐλαχίστην παρατήρησιν.» Ἥρμοζον εἰς τὰ χείλη τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ οἱ λόγοι οὗτοι; Ὁ κ. Δεληγεώργης κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν δὲν ἦτο ἀντίπαλος ἀλλὰ φίλος· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας ἦτο ὑπερασπιστὴς καὶ συνήγορος τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Ζαΐμη· τὸ αὐτὸ καὶ ὁ κ. Χρηστίδης, τὸ αὐτὸ καὶ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς· ὁ κ. Γρίβας ἀπουσίαζε τότε καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω περὶ αὐτοῦ τὸ αὐτό.

§133ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παραλλήλους βίους ἔχομεν ἐδῶ;

§134ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἀπάντησις εἰς τὰ λεχθέντα.

§135ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κατὰ τῆς κατηγορίας λοιπὸν, τὴν ὁποίαν προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπηύθυνε κατὰ τῶν πολιτικῶν φίλων μου, θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Δεληγεώργη, τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ καὶ τοῦ κ. Χρηστίδου, καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτοὺς νὰ ἔλθωσι νὰ ἀντικρούσωσι τὸν κ. πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, συκοφαντήσαντα τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Ζαΐμη. Ἀλλὰ, κύριοι, περὶ μετακινητοῦ καὶ ἀμετακινήτου τῶν ὑπαλλήλων ἐπρόκειτο; περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων ὡμίλησα; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν κάμνετε κακὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπαλλήλους· δὲν εἶπον διὰ τί νὰ διορίσητε τὸν δεῖνα ἢ νὰ παύσητε τὸν δεῖνα, ἢ διατί μετεκινήσατε τοὺς ὑπαλλήλους. Ἠθέλησα μάλιστα νὰ πιστεύσω ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ τὰ ἐκάμετε· ἀλλὰ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ ἐκάμαμεν, ὅτι ὠφείλομεν νὰ τὰ κάμωμεν κατὰ τῶν ἀντιπάλων μας. Λάβετε τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. προέδρου τῆς κυβερνήσεως καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι αὐτὸ μᾶς εἶπε. Καὶ τῳόντι, ἅμα ἐπληροφορήθητε ὅτι εἰς τὸν δῆμον Μυλάοντος ἐκληρώθη ὁ Δημητριάδης μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, τὸν διωρίσατε· ἀλλὰ τὸν ἐπαύσατε, μᾶς λέγετε, ἢ προεκαλέσατε διάταγμα παύσεως. Καὶ ἄλλοι, ἀπήντησα, ἐπαύθησαν καὶ ἄλλοι παρητήθησαν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξετέλεσαν ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν των, ὅπως τὸ ἐννοεῖτε, διωρίσθησαν αὖθις εἰς τὴν θέσιν, ἐκ τῆς ὁποίας παρητήθησαν ἢ ἐπαύθησαν. Αὐτὸ, εἶπον, θὰ γείνῃ καὶ πάλιν. Ἐμάθατε ὅτι ὁ Κόλιας Ῥοϊλὸς ἐκληρώθη μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Τρικολλώνων. Ἀμέσως τρέχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μολονότι εἶναι γέρων καὶ δὲν ἔχει πόδια νὰ τρέχῃ, καὶ τὸν διορίζει ἀμέσως τελωνοσταθμάρχην Ἁλμυροῦ, ἤτοι εἰς σπουδαιοτάτην θέσιν.

§136ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι εἶχε διορισθῆ πρὸ τῆς κληρώσεως, εἶναι τοῦτο ἀληθές;

§137ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§138ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Πότε ἐκληρώθη;

§139ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὴν 21 Ἀπριλίου.

§140ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὸς διωρίσθη πρὸ 8 μηνῶν.

§141ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ἔπειτα ἐπαύθη.

§142ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐπαύθη διὰ νὰ διορισθῇ ἄλλου.

§143ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ νὰ διορισθῇ τώρα. Διατί τότε ἐπαύθη;... Μὲ συγχωρεῖτε, μὲ ἔφυγεν αὐτὴ ἡ ἐρώτησις. Κατὰ τὸν κ. Χαλικιόπουλον, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐρωτήσω διατί ἐπαύθη.

§144ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§145ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πολὺ καλά· δὲν ἐρωτῶ, ἀλλὰ λέγω ὅτι διωρίσθη πρὸ 8 μηνῶν ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς καὶ ἐχρησίμευσεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐπαύθη δὲ ἀκολούθως διότι δὲν ἦτο ἱκανός· τώρα ἔγεινεν ἱκανὸς, διότι πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ καθήκοντα ἐκλογικά. Ἀλλὰ διωρίσθησαν συγχρόνως καὶ 59 ἢ 170 ὁπλοφόροι, ἀπαριθμηταί, καὶ αὐτοὶ ἔτυχε νὰ ᾖναι ἀπὸ τὸν δῆμον Τρικολώνων καὶ Μυλάοντος. Δὲν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἐδικαιολογεῖτο τὸ μέτρον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν εἶναι 59, ἐνῷ καὶ 10 μόνοι ἤρκουν· σᾶς ἠπάτησαν, κ. ὑπουργὲ τῶν οἰκονομικῶν. Ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο χάριν τῶν ἐκλογῶν. Τὰ αὐτὰ δὲ ἔγειναν καὶ κατὰ τὴν ἀκυρωθεῖσαν ἐκλογήν· διώρισαν τότε τὸν Δημήτριον Σακελλαριάδην, πρόεδρον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Τρικολώνων, τὸν διώρισαν οἰκονομικὸν ἔφορον, καὶ τὸν διώρισαν διότι μόνον μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῆς μερίδος Νικολοπούλου καὶ Δηλιγιάννη ἦτον ὁ Σακελλαριάδης καὶ ἔπρεπε νὰ τὸν ἀποσπάσουν. Ὁ κ. Σακελλαριάδης ἐπέστρεψε τὸν διορισμὸν, καὶ τότε ἠναγκάσθησαν νὰ ἐνεργήσουν τὴν ἀποβολήν του ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἵνα ἐνεργηθῇ ἡ καλπονόθευσις.

§146Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ἐπέρασεν, ἠκυρώθη.

§147ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐπέρασεν, ἐκάματε χρῆσιν τοῦ δικαιώματός σας, διωρίσατε ὅλον τὸν κόσμον, οἱ δὲ διορισμοὶ ἐγένοντο μόνον πρὸς νοθείαν τῆς ἐκλογῆς.

§148ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διὰ ν’ ἀποκλεισθῇ ὁ Δηλιγιάννης.

§149ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ κᾀνὲν πρόσωπον· ἐξακολουθῶ. Διωρίσατε τὸν κ. Καρδαρᾶν, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἦτον ὑπάλληλος, ἔπαρχον Κυνουρίας, ὁ δὲ Καρδαρᾶς ἐπέστρεψε τὸ Βασ. Διάταγμα.

§150ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅλοι αὐτοὶ ἦσαν μέλη τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν;

§151ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ κομματάρχαι· διωρίσατε τὸν Δημόπουλον γραμματέα τοῦ ταμείου Γόρτυνος· διωρίσατε τὸν Σφήκαν, καὶ ὅλοι αὐτοὶ ἐπέστρεψαν τοὺς διορισμούς. Ἀλλὰ μὴ νομίσετε, ὅτι δὲν ἐπέτυχε τὸ μέτρον τῶν διορισμῶν αὐτῶν. Ἐπέτυχεν εἰς τὸν Λεβεντάκον, διορισθέντα δασονόμον Δημητσάνης, εἰς τὸν Νικόλ. Γαβριὴλ, διορισθέντα γραμματέα ἐφορίας, εἰς τὸν Νικόλ. Πετρόπουλον, διορισθέντα τελωνοσταθμάρχην, καὶ ἄλλους· τοὺς διωρίσατε καὶ τοὺς ἠναγκάσατε νὰ ἀφήσωσι τοὺς φίλους των. Τώρα ἐρωτῶ, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν;

§152ΤΙΝΕΣ. (ἐξ ἀριστερῶν). Νέαν ἐπερώτησιν;

§153ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι νέαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι ἤθελε νὰ ἀπαντήσῃ τοὺς διώρισε διότι τοὺς διώρισε· καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαντήσω, ὅτι τοὺς διωρίσατε διὰ νὰ νοθεύσητε τὰς ἐκλογὰς, ἀλλὰ σᾶς ἐπέστρεψαν τὰ χαρτιὰ οἱ περισσότεροι, καὶ ἐξεθέσατε οὕτω τὴν βασιλικὴν ὑπογραφήν.

§154ΜΑΚΡΗΣ. Ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος δὲν παρεπονέθησαν.

§155ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι μίαν ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μοὶ ἔκαμε προχθὲς ὅταν τῷ εἶπον ὅτι θὰ παύσῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀλλὰ θὰ διορίσῃ τὸν Δημητριάδην ἀκολούθως, ἐὰν ἐκτελέσῃ ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν του ὡς μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε· «Μὰ δὲν σᾶς διωρίσαμεν ψυχολόγους, οὔτε κηδεμόνας, οὔτε ἐπιτηρητὰς, οὔτε αὐτοκράτορας ἡμῶν διὰ νὰ θέλητε νὰ κρίνητε καὶ αὐτὴν τὴν συνείδησιν καὶ αὐτὴν τὴν διάνοιαν ἡμῶν, οὔτε νὰ δεσμεύσητε τὴν κυβέρνησιν περὶ τὴν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων της.» Κάμετε, κύριε πρόεδρε τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ κύριοι ὑπουργοί, ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζωμεν τὴν διάνοιάν σας· εἴμεθα δικασταί σας, εἴμεθα ἐπιτηρηταί σας, εἴμεθα αὐτοκράτορες τῆς διαγωγῆς ὑμῶν, ἐπειδὴ σεῖς ἐμεταχειρίσθητε αὐτὴν τὴν λέξιν.

§156ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄχι δὰ, αὐτὸ δὲν σᾶς τὸ χαρίζομεν.

§157ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάζωμεν τὰς πράξεις σας, καὶ ὅταν ἐξετάζω πρᾶξίν τινὰ, ἐξετάζω τὴν διάνοιαν, τὴν πρόθεσιν τοῦ ἐνεργοῦντος· καὶ ἐξετάσας τὴν πρόθεσιν τῶν ἐνεργησάντων, ἐξάγω ὅτι δὲν ἐγένετο ἁπλῶς χάριν τῆς ὑπηρεσίας ἀλλὰ πρὸς ἄλλους σκοπούς. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι ἠναγκάσθην, ἀφοῦ προχθὲς ἁπλῶς ἐζήτησα τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων, ἀφοῦ ἀνεφέρθην εἰς τὸν πατριωτισμὸν, εἰς τὴν συνείδησιν τῶν κ. ὑπουργῶν, ἀφοῦ ἐπεκαλέσθην τὰ προηγούμενά των ἵνα ἐπιτύχω ὅ,τι νόμιμον, λυποῦμαι, λέγω, ὅτι ἠναγκάσθην νὰ ἐκθέσω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον νὰ ἐκθέσω· ἀλλὰ δὲν τὰ ἐξέθεσα ἐφέτος, τὰ ἐξέθεσα καὶ πέρυσιν, ὅταν ἄλλοι ἐσιώπων, θὰ τὰ ἐκθέτω πάντοτε καὶ θὰ τὰ ἐκθέτω, ὄχι χάριν τοῦ Δηλιγιάννη, ὄχι χάριν τοῦ Νικολοπούλου, ὄχι χάριν ἄλλων, θὰ τὰ ἐκθέτω πάντοτε χάριν τοῦ νόμου. Ἐπιθυμῶ, εἶπον καὶ πέρυσιν, ἐπιθυμῶ, λέγω καὶ τώρα, τὸ κοινοβούλιον νὰ σύγκειται ἐξ ἁγνῶν ἀντιπροσώπων, ἐξ ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ὄχι διὰ τοῦ ἐπηρεασμοῦ εἴτε τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἐκ καλπονοθεύσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τοῦ λαοῦ. Ἰδοὺ ἡ αἰτία, ἡ ὁποία μὲ ἠνάγκασε νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν. Ἀνάγκη τώρα νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποσχεθῇ ὅτι θὰ μεταθέσῃ τὸν κ. Ταμπακόπουλον, ὁ ὁποῖος ναὶ μὲν τυγχάνει καὶ συγγενὴς τοῦ Πλαπούτα, ἀλλ’ εἶναι ἀδελφὸς τοῦ Κ. Γεωργιάδου, συγγενοῦς καὶ τούτου τοῦ Πλαπούτα, ἀλλ’ ἀντιπάλου τούτου. Παρατηρῶ αὐτῷ ὅτι οἱ ἐκλογεῖς δὲν φοβοῦνται τὸν Ταμπακόπουλον, ἂν ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν ὁ Ταμπακόπουλος ὡς πολίτης, ὡς ἄτομον. Ὁ ἐνωμοτάρχης ὅμως Ταμπακόπουλος, ὁ διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ δὲν παρουσιάζεται πλέον ὡς Ταμπακόπουλος, παρουσιάζεται ὡς ἐξουσία. Αἱ λέξεις, αἱ φράσεις, τὰ διανοήματα, αἱ πράξεις του εἶναι πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ὁ Ταμπακόπουλος μεταβαίνων ἐκεῖ θὰ δώσῃ ὑπονοίας, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐγερθῶσιν ὑπόνοιαι κατ’ οὐδενός. Δὲν φοβεῖται ἡ ἐπαρχία τὸν Ταμπακόπουλον, ἐπαναλαμβάνω, ὡς Ταμπακόπουλον. Ὡς πρὸς τὰς μομφὰς, τὰς ὁποίας ἔῤῥιψε κατὰ τῶν πολιτικῶν φίλων μου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶχον σκοπὸν νὰ εἴπω πολλὰ, ἀλλ’ ὁ κ. Σαράβας μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου τούτου· μὲ ἀπήλλαξε δὲ ἰδίως ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν ἠννόει τὴν πολιτικὴν μερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, καὶ ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ἔλθῃ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διαγωγήν του τοῦ 1869. Τότε ὑπεστήριξε τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ αὐτὸς καὶ οἱ ἄλλοι συνυπουργοί του ἐκ πεποιθήσεως, διότι τὸ ὑπουργεῖον Ζαΐμη ἐνήργησε νομίμους ἐκλογὰς καὶ ἄνευ τῶν ῥουσφετίων. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω τι ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ φουρνιῶν διορισμῶν, διότι ἐρωτηθεὶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τὸν κ. Σαράβαν εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ αὐτόν· ἠρωτήθη ἀπὸ τὸν κ. Λομβάρδον εἶπε τὸ αὐτό· ὡσαύτως τὸ αὐτὸ ἀπήντησεν εἰς τὸν κ. Κοντόσταυλον, καὶ τοῦτο μοὶ ἐνθυμίζει ἓν γεγονός....

§158ΛΑΠΑΣ. Εἰς τὴν ζωήν σου, κ. Κολιάτσε, μᾶς ἔπνιξες (ἱλαρότης).

§159ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μ’ ἐνθυμίζει ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν νεανικήν μου ἡλικίαν συνέβη. Ἐπαίζαμεν πολλοὶ νέοι· εἷς αὐτῶν παροξυνθεὶς διότι τὸν ἐπείραξαν, εἶπεν, ὅλοι εἶσθε μπερμπάντες· τότε ἕκαστος ἡμῶν τὸν ἠρώτα, ἐμὲ ἐννοεῖς; Σὲ ἐξαιρῶ, μᾶς ἀπήντα, καὶ ἐξῄρεσεν οὕτω πάντας. Αὐτὸ ἔπαθε καὶ ὁ κ. Χαλικιόπουλος· τὸν ἠρώτησεν ὁ κ. Σαράβας, ἐγώ; σὲ ἐξαιρῶ· ὁ κ. Λουβάρδος, ἐγώ; σὲ ἐξαιρῶ, καὶ ἐξῄρεσεν ὅλους, ἀφήσας διὰ λογαριασμόν του τὴν μομφήν. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κατὰ τὸ 1869 ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπεδήμει κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς Κέρκυραν παρὰ τῷ Βασιλεῖ, ὥστε οὐδ’ αὐτὸν ἠδύνατο νὰ ἐννοῇ. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἀπαντήσω ὅταν ἴδω τὰ ὑποβαλλόμενα ἔγγραφα.

§160ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Δύω λέξεις θὰ εἴπω. Ἐν πρώτοις, ὡς πρὸς τὴν παρεξήγησιν τῶν λόγων μου σχετικῶς πρὸς τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Ζαΐμη. Φρονῶ, ὅτι ἂν τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Ζαΐμη ἤθελε νὰ συνάψῃ μάχην πρὸς ἡμᾶς, δὲν ἤθελεν ἐπιφορτίσει τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς νὰ λάβῃ τὸν λόγον· ὁμιλῶν ἑπομένως προχθὲς περὶ τῶν πολιτικῶν φίλων του ὁ κύριος Κολιάτσος, ἐνοοῦσε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀντεπροσώπευε. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδέποτε ἐνόησε νὰ συμπεριλάβῃ τὸ κόμμα τοῦ κ. Ζαΐμη εἰς ὅσα περὶ τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει, ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅσον ὁ κ. Σαράβας, ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ προσόντων καὶ μονιμότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πάντοτε ὑπῆρξεν ἓν τῶν πρωτίστων στοιχείων τοῦ κόμματος ἐκείνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅ,τι εἶπον αὐτὸ καὶ ἐπαναλέγω. Πάντοτε ὑπεστήριξα ἐκθύμως μετὰ πολλῶν ἄλλων τὸ σύστημα τοῦ ἀμετακινήτου καὶ τὸ σύστημα τῶν προσόντων· αἱ δὲ προτάσεις μου ἐκεῖναι ἔπεσαν ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ οἱ συνεργήσαντες διὰ τῆς ψήφου των εἰς τὴν πτῶσιν βεβαίως δὲν εἶναι ξένοι ἀλλὰ πολιτικοὶ φίλοι τοῦ κυρίου Κολιάτσου. Ἰσχυρίσθην καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τῆς Συνελεύσεως διέπει τὸ παρὸν, εἶναι νόμος, καὶ ἐξ αὐτοῦ δὲν δύνανται νὰ ὠφελοῦνται οἱ μὲν καὶ νὰ καταστρέφωνται οἱ δέ. Μίαν δὲ ἁπλῆν παρατήρησιν ἀρκεῖ νὰ κάμω ὅπως ἐννοήσῃ τις τὸ μέγεθος τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ φέρῃ ὁ κ. Κολιάτσος. Ἡ κυβέρνησις, ἐλθοῦσα εἰς τὰ πράγματα, εὗρεν ἐκτὸς τῶν πραγμάτων τρία κόμματα συνηνωμένα, τὰ ὁποῖα ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον· ἐρωτῶ, τοῦτον καὶ οἱονδήποτε ἕτερον ἀπαθῶς ν’ ἀποφανθῇ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσιν ἐκλογαὶ οὐχὶ πολιτικαὶ, ἀλλ’ ὁπωσοῦν ἀμερόληπτοι, ἄνευ μετακινήσεως τῆς ὑπαλληλίας, ἡ ὁποία φυσικῷ τῷ λόγῳ ἀνῆκεν ὁλόκληρος εἰς τὴν ἐναντίαν τῆς κυβερνήσεως μερίδα, διότι ὅλαι αἱ μερίδες εἶχον συγκεντρωθῆ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν.

§161ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴχατε ὀκτὼ μῆνας καιρόν· ἐγὼ λέγω διὰ τί νὰ γείνωσι μεταβολαὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἰς μέλη μάλιστα τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν.

§162ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἔχω μίαν ἔτι μείζονα ἀπόδειξιν προερχομένην ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κύκλον, εἰς τὸν ὁποῖον στενότερον ἀνήκει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς. Ἔχω τὴν ἀπόδειξιν τῆς καταφορᾶς καὶ τῆς ἀγανακτήσεως, τῆς λίαν δικαίας, τὴν ὁποίαν τὸ ὄργανον τῆς δημοσιότητος, τὸ ἀντιπροσωπεῦον αὐτὸν τὸν στενὸν κύκλον, ἔδειξε καταφερόμενον κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἐπὶ πολὺν χρόνον, διότι διετήρει ἐν Γόρτυνι ἀμετακίνητον τὴν ὑπαλληλίαν, τὴν ὁποίαν εὗρεν ἀπὸ τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν. Καὶ δικαίως διὰ τοῦτο ἐρωτῶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν ἀμερολήπτως καὶ ἐλευθέρως ἐκλογαὶ ἐκεῖ, ὅπου ἡ πίεσις τῆς ὑπαλληλίας ταύτης, τῆς μονομερῶς καὶ φατριαστικῶς μορφωθείσης καὶ ἐνεργούσης, ἤθελεν ὑπηρετήσει τοὺς ἰδίους ἀνθρώπους, οἵτινες τὴν εἶχον μορφώσει. Οὔτε νομίζω, ὅτι ἤλλαξαν τὰ πράγματα διότι ἐγένετο ἕνωσις τῶν πλέον ἀντιθέτων ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ στοιχείων· διότι πλὴν αὐτῶν, οἵτινες ἡνώθησαν, ὑπάρχουν καὶ ἕτεροι πολιτικοὶ τῆς ἐπαρχίας, οἵτινες ἔκαμαν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων των νὰ ἑνωθῶσιν καὶ αὐτοὶ ἵνα ζητήσωσι τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν των, καὶ εἶχον τὸ δικαίωμα καὶ τὴν πιθανότητα νὰ ἐκλεχθῶσιν, ὡς ἀποδεικνύουσι τὰ ἀποτελέσματα, διότι αἱ ψῆφοι ἔφθασαν ἑκατέρωθεν ἐγγύς. Οἱ ἀντίθετοι μάλιστα οὗτοι ἐκ τοῦ προχείρου ἀπεφάσισαν νὰ συνάψωσι συνδυασμὸν καὶ κατῆλθον εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ταῦτα λέγων δὲν ἐννοῶ τὴν ἐλαχίστην μομφὴν νὰ ἐπιῤῥίψω εἰς τοὺς ἀτυχῶς ἀγωνιζομένους κατὰ τὰς ἐκλογάς· καὶ φρονῶ, ὅτι τὸ ν’ ἀποτύχῃ τις εἰς τὰς ἐκλογὰς οὔτε μομφὴν τοῦ προσδίδει, οὔτε κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὰς ἰδιότητάς του, τὰς ἀρετὰς ἢ τὰς κακίας του. Ἂν πρόσωπον ὁμολογουμένως ἄξιον πάσης συστάσεως καὶ ἔχον ὅλα τὰ προσόντα ν’ ἀντιπροσωπεύῃ μίαν ἐπαρχίαν καὶ συγκαθεδρεύῃ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐν τῷ κοινοβουλίῳ, παρουσιασθῇ ἔν τινι ἐπαρχίᾳ καὶ ἀποτύχῃ, ἐξέρχεται σῶον ὡς πρὸς τὴν ὑπόληψίν του καὶ οὔτε κεραίαν ἀποβάλλει ἐξ αὐτῆς. Ὁ κύριος Κολιάτσος, καί τοι λόγου μὴ ὑπάρχοντος, ἠθέλησε νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν λόγον του γενικῶς ἐπὶ τῆς διαγωγῆς τῆς κυβερνήσεως, διότι τὴν ἐμέμφθη ὅτι δὲν ἐφύλαξε τὰς ἀρχὰς οὔτε ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐπρέσβευσεν ἐν τῇ Συνελεύσει, οὐδ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας διεκήρυξε διὰ τοῦ προγράμματός της. Ὑπάρχουν τινὲς ἀδικίαι, κύριοι, αἵτινες εἶναι ἀφόρητοι, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται πρὸς ἡμᾶς σήμερον παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὅστις, συζητουμένων τῶν ἐκλογῶν καὶ συζητουμένων ἐπὶ μακρὸν χρόνον, οὐδεμίαν ἔφερε τοιαύτην παρατήρησιν καὶ οὐδεμίαν ἐξετόξευσε κατὰ τῆς κυβερνήσεως μομφὴν, οὐδ’ αὐτὸς, οὐδ’ ἄλλος τις ἐκ τῶν ἀντιπάλων της. Ἡ κυβέρνησις κατὰ τὰς ἐξελέγξεις ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν ἐν τοῖς τμήμασι νὰ προσβάλῃ αὐτὴ τοὺς ἰδίους αὑτῆς φίλους καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν ἰδίων της φίλων, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τοῦτο καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν, εἰς τρόπον ὥστε οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ μομφὴ ἐγεννήθη κατὰ τῆς κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, οὔτε ἐντὸς, οὔτε ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου. Καὶ δὲν στερεῖται μὲν ὁ κ. Κολιάτσος τοῦ δικαιώματος νὰ φέρῃ τοιαύτην κατηγορίαν νομικῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, στερεῖται ὅμως ἠθικῶς. Ἀλλὰ τὸ νομικὸν δικαίωμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἠθέλησεν ὁ κ. Κολιάτσος νὰ ἐπωφεληθῇ, εἰς οὐδὲν τῷ χρησιμεύει· διότι ἀρκεῖ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἵνα καταστρέψῃ ὅλους τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπε σήμερον. Δὲν ἠξεύρω διὰ τί ἐμέμφθη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς τὸν ἰσχυρισμόν μου ὅτι κυβέρνησις, ἡ ὁποία μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς καθιέρωσε τὸ μετακινητὸν τῆς ὑπαλληλίας, ἤθελεν εἶσθαι τῳόντι ἀξία οἰκτιρμοῦ ἂν δὲν ἤθελεν ἀκολουθήσει αὐτὰς τὰς ἀρχάς. Δὲν ἐννοῶ πῶς ἔχει τὸ δικαίωμά τις νὰ καταμεμφθῇ αὐτῆς τῆς ἰδέας, ὅταν συνάμα μετ’ αὐτῆς ἐξέφερα τὴν παρατήρησιν, ὅτι αἱ κυβερνήσεις χρεωστοῦν καὶ εἶναι ἱερὸν καθῆκον αὐτῶν νὰ κάμωσιν εὐλαβῆ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός των. Ἡ ἀπόλυτος ἀποχὴ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κολιάτσος ἀπαιτεῖ παρ’ ἡμῶν ἀπὸ πᾶσαν μετακίνησιν τῆς ὑπαλληλίας, εἶναι ἰδέα βλακώδης καὶ τοιαύτας ἰδέας τὰς ἀφίνομεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς συνιστοῦν.

§163ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν τὸ ἀπῃτήσαμεν, εὐφυῆ πρωθυπουργέ.

§164ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἀπῃτήσατε, ὅταν ἠθελήσατε νὰ παραθέσητε ἓν ἀπόσπασμα τοῦ λόγου μου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησα ἐν τῇ Συνελεύσει ἵνα ὑποστηρίξω τὸ ἀμετακίνητον.

§165ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν.

§166ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀπόσπασμα τὸ μετεχειρίσθητε οὐχὶ μὲ τόσην εὐθύτητα ἐκ τοῦ μακροῦ λόγου, τὸ ὁποῖον ἐξεφώνησα καὶ ὁ ὁποῖος ἀπέβλεπεν ἓν πολὺ εὐρύτερον θέμα καὶ περιεῖχε καὶ πολλὰς ἄλλας περιόδους. Ἔχετε ἑπομένως τὸ δικαίωμα, κ. βουλευτὰ Ἀττικῆς, νὰ φέρετε τὸν λόγον κατὰ τῆς κακῆς χρήσεως, ἣν ἐποιησάμεθα τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἡμεῖς δ’ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν εὐθύνην νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν. Σᾶς εἶπον δὲ καὶ σᾶς ἐπανέλαβεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Γρίβας, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα ἐπὶ τῆς συνειδήσεώς μας νὰ ἐξασκήσητε, δὲν ἔχετε αὐτοκρατορικὴν δύναμιν ἢ μόνον ἐπὶ τῶν πράξεών μας, οὐχὶ ἐπὶ τῆς συνειδήσεώς μας, εἶσθε δὲ τόσον γυμνὸς ἐπιχειρημάτων, ὥστε κατασοφίζεσθε.

§167ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐσυνείθισα.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μᾶς ἐπανέλαβε σήμερον ὁ κ. Κολιάτσος τὴν μίαν μετὰ τὴν ἄλλην ὅλας τὰς κατηγορίας, τὰς ὁποίας μᾶς ἀπηύθυνεν, ἀλλ’ ἐδειλίασε νὰ συνάψῃ μετ’ αὐτῶν καὶ τὴν ἀπολογίαν μας. Κατέκρινε τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι διώρισεν ὑπάλληλον, γραμματέα ἐπαρχείου, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐκλεχθῆ μέλος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις ἐδόθη πρὸ ἡμερῶν καὶ ἀντὶ νὰ μᾶς ἐπαινέσῃ ἐξηκολούθησε νὰ μᾶς κατακρίνῃ. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, διότι τὸ ἀπεσιώπησεν, ὅτι ὅτε ἀνέλαβον πρὸ ἡμερῶν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔλαβον τηλεγράφημα παρὰ τοῦ ἐπάρχου λέγοντος, ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ ἐπαρχείου προσῆλθε νὰ ὁρκισθῇ, ἀλλ’ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἔνθα εἶναι μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἅμα τὸ ἀνέγνωσα, προσεκάλεσα τὸν τμηματάρχην κύριον Βαλαβάνην καὶ τὸν ἠρώτησα, πότε διωρίσθη αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος καὶ τυγχάνει νὰ μὴ ὡρκίσθη εἰσέτι, καὶ ἰσχυρίζεται ὅτι ἐξελέχθη μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς; Μοὶ ἀπεκρίθη, ὅτι διωρίσθη πρὸ τῆς ἐκλογῆς του. Δὲν βλάπτει μολαταῦτα, εἶπον, ἀπαντήσατε τηλεγραφικῶς (καὶ σᾶς ἀνέγνωσα προχθὲς τὸ τηλεγράφημα), ὅτι ἂν θέλῃ νὰ μείνῃ ὑπάλληλος, δύναται νὰ ὁρκισθῇ, ἀλλὰ τῷ ἀπαγορεύεται νὰ μεταβῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του εἰς τὴν Γορτυνίαν· ἐὰν δ’ ἐπιμένῃ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν, ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ, ἄλλως, θὰ ἀπολυθῇ. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ μ’ ἐπαινέσῃ ἐξακολουθεῖ νὰ μὲ κατακρίνῃ ὁ κύριος Κολιάτσος. Διωρίσατε, λέγει, ἕνα ἐνωμοτάρχην, ἵνα μᾶς καταπιέσητε, ὡς ἀρχηγὸν τοῦ μεταβατικοῦ κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς ἔδωκε τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις· ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν τὸν διώρισεν, ἀλλ’ ἡ ἀνωτέρα στρατιωτικὴ ἀρχὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται· ὁ δὲ ὑπουργὸς ἐνέκρινε τὸν διορισμόν. Μόνον δὲ ὅταν λαμβάνει τὴν πρωτοβουλίαν ὁ ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ, τότε δύνασθε νὰ ὑποθέσητε, ὅτι ἀνεμόχλευσε καὶ τὸν ἀνεῦρεν· ὅταν δὲ ἡ τοποθέτησις γίνεται διὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἀναγγέλλεται μόνον πρὸς τὸν ὑπουργόν. Ὅταν ἐγένετο αὐτὴ ἡ μετακίνησις εἰς τοὺς σταθμοὺς, τί νομίζετε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπρεπε νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις ἵνα ἐξακριβώσῃ ἐκ τοῦ ὀνόματος Ταμπακόπουλος ὅτι ὑπάρχει συγγένεια πρὸς ἕνα Γεωργιάδην;

§169ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐφέραμεν διὰ τοῦτο κατηγορίαν· ἐζητήσαμεν θεραπείαν.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐφέρατε κατηγορίαν ὅταν ἀνεφέρατε πράξεις, αἵτινες προσβάλλουν τοὺς ὑπουργούς; Ἡμεῖς δὲν ἀνεχόμεθα οὐδὲ τοῦτο, νὰ φέρετε κατηγορίας καὶ ἔπειτα νὰ λέγετε δὲν σᾶς κατηγοροῦμεν. Μᾶς κατηγορήσατε καὶ μᾶς κατηγορήσατε δεινῶς, καὶ τόσον εἶναι βέβαιον ὅτι δεινῶς μᾶς ἐκατηγορήσατε, καὶ τοῦτο ἦτο ἐν τῷ δικαιώματί σας ἀλλὰ τολμηρὰ ἡ ἀπόπειρα, ὥστε ὅλος ὁ παλαιὸς χρόνος δὲν παρέχει τοιαῦτα παραδείγματα.

§171ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ τὸν Μοσχοβάκην ἐτηλεγραφεῖτε εἰς τὸν Βασιλέα.

§172ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Μοσχοβάκης ὑπῆρξε δι’ ἐμὲ ἔχθιστος ἄνθρωπος, ἀλλὰ ποῦ ἦτο ἐφέτος; ἦτο πρόεδρος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἑνὸς δήμου τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου· δὲν τὸν ἐμποδίσαμεν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του. Τὸν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον μετεχειρίσθη ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις ἵνα συγκεντρώσῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς αὐτὴν, ἀντίπαλον, φατριαστὴν, διαχειριζόμενον χρήματα καὶ συλλέγοντα ψήφους εἰς τὴν ἐπαρχίαν, αὐτὸν ἐφέτος ἐλθόντες εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δυνάμενοι καὶ εἰς ἀργίαν νὰ τὸν ῥίψωμεν καὶ νὰ τοῦ ἀπαγορεύσωμεν νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν θέσιν του, τοῦ ἐπετρέψαμεν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθῃ ἕνα ναὶ ἢ ἕνα ὄχι κατὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ. Τῳόντι εἶχον δίκαιον νὰ εἴπω, ὅτι οὐδέποτε ἐθεώρησα τὸν κύριον βουλευτὴν Ἀττικῆς ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ κόμματος τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅταν ἔλαβε τὸν λόγον εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, διότι οὔτε σήμερον τὸν θεωρῶ τοιοῦτον. Δὲν ἐννοῶ, πῶς τὸ κόμμα ἐκεῖνο ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπόν του νὰ ἔλθῃ νὰ καταμεμφθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι ἐπὶ 8 μῆνας ἐδίδαμεν τὴν ὑποστήριξιν εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην.

§173ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐκ πεποιθήσεως;

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι ἄνθρωπος τῶν πεποιθήσεων· σεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγετε ὅ,τι δήποτε θέλετε, ἀλλὰ σὲ λέγω ὡς ἄτομον, ὅτι δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ τὸ λέγῃς ἀπέναντί μου. Εἶμαι ἄνθρωπος τῶν πεποιθήσεων καὶ ἐκ πεποιθήσεως ὑπεστήριξα τὸν κ. Ζαΐμην, καὶ ὅταν ἡ πεποίθησίς μου διεφώνησε πρὸς τὴν ἰδικήν του, τὸν παρῄτησα καὶ τὸν ἐπολέμησα στῆθος πρὸς στῆθος.

§175ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὲ ὑποχρεοῖ, κύριοι, νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐχὶ ἕνεκα τῶν ἀορίστων ἐκφράσεων ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ὁ ἀθῳότερος πάντων, οὐχὶ ἕνεκα τῆς γενικῆς ἀκόμη ἐκφράσεως τῶν τσουβαλιῶν τῶν διορισμῶν, διότι ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀπήλλαξεν ὀνομαστὶ καὶ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Σαράβαν καὶ τὸν κ. Κοντόσταυλον, ἀλλὰ διότι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ῥητῶς ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς εὐθύνης, εἴτε τῆς ἀπολογίας εἴτε τῆς πληροφορίας, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ δώσῃ. Ἐρωτώμενος περὶ παύσεων καὶ διορισμῶν εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅ,τι ἄλλοτε εἶπον ἐγὼ ἐρωτώμενος διὰ τί ἔπαυσα ὑπάλληλόν τινα, καὶ ἀπήντησα ὅτι τὸν ἔπαυσα διότι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὸν παύσω. Τοῦτο εἶπον ἐρωτώμενος διὰ τὴν παῦσιν ἑνὸς ἐφέτου. Ἀγαπῶ νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέφερε τὸ παράδειγμα τοῦτο ἐν ἀγαθῇ τῇ πίστει καὶ εἰλικρινείᾳ, διότι μᾶς ἔκαμε τὴν διασάφησιν ὅτι πρὸ πολλοῦ δὲν ἀνεμίχθη εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ, ἑπομένως δὲν ἔχει ἐξηκριβωμένας γνώσεις τῶν καθέκαστα· ἀπορῶ δὲ πῶς, ἐνῷ δὲν ἔχει ἐξηκριβωμένην γνῶσιν ἐπὶ τῶν καθέκαστα τοῦ κοινοβουλίου, ἔτυχε νὰ πέσῃ εἰς τὴν γνῶσίν του μόνον τοῦτο τὸ γεγονός. Ἐπειδὴ ὅμως μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήγαγε τὴν συζήτησιν ἄλλος τις ἐπίσης μὴ γινώσκων τὰ διατρέξαντα ἐν τῷ κοινοβουλίῳ, ἠδύνατο νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἐγὼ παραδέχομαι ἀνεξέλεγκτον τὴν διαγωγὴν τῶν ὑπουργῶν καθ’ ὅσον ἀποβλέπει παύσεις καὶ διορισμοὺς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ τοῦ ἐνθυμίσω ὀλίγα τινὰ, τὰ ὁποῖα παρακαλῶ νὰ ἐρευνήσῃ τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ τὰ εὕρῃ. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, δὲν μοὶ ἐγένετο τότε ἐπερώτησις, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, μεθ’ οὗ τότε ἤμην συνάδελφος, νὰ μὲ βοηθήσῃ ἂν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Δὲν μοὶ ἐγένετο τότε ἐπερώτησις τακτικὴ διὰ τὴν παῦσιν τοῦ ἐφέτου, ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ ἄλλης συζητήσεως ἠγέρθη μία φωνὴ «διὰ τί ἐπαύθη ὁ ἐφέτης;» Ἀπὸ τὴν θέσιν μου ἀπήντησα, ἦτο δικαίωμά μου νὰ τὸν παύσω· δηλ. ἐάν τις νομίζῃ ὅτι δὲν ἔπραξα καλῶς, ἂς φέρῃ ἐπερώτησιν τακτικήν. Καὶ κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς πρώτης περιόδου καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἡ διαγωγὴ τῶν ὑπουργῶν ἐκείνων ἐτέθη ὑπὸ συζήτησιν. Ἡ συζήτησις ἐγένετο εὐρυτάτη, ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἰδίως ἐτέθη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ κοινοβουλίου· καὶ οὐ μόνον διὰ τὴν παῦσιν τοῦ ἐφέτου, ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἐτράπη καὶ μέχρι τῆς παύσεως παρέδρων εἰρηνοδικιακῶν, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τότε ἔδωκε πᾶσαν πληροφορίαν.

§176ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν ἐμέμφθη κανεὶς τὰς παύσεις.

§177ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν παραδέχομαι, ἀλλὰ παραδέχομαι νὰ δώσω λόγον καὶ ἐνώπιον ἄλλης Βουλῆς περὶ τῶν πράξεων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἄλλη Βουλὴ ἀκριβῶς μὲ ἐξήλεγξε· δὲν παρουσιάσθην νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ ἐξελέγξετε. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι δι’ οἱανδήποτε πρᾶξίν μου ὡς ὑπουργὸς εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω καὶ σήμερον λόγον· ἐπιθυμῶ ὡς πρὸς τοῦτο νὰ μὴ μείνῃ καμμία ἀμφιβολία. Ἐπειδὴ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, θὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς τηρήσεως τοῦ ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων τοῦ ἀποβλέποντος προτάσεις εἰσαγγελέων· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι αἱ γνωματεύσεις τῶν εἰσαγγελέων μικρὰν βαρύτητα δύνανται νὰ ἔχωσιν εἰς τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐὰν ἐξετάσετε τὰ ἔγγραφα τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, θέλετε εὕρει καὶ ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ Στέμματος, διὰ τῆς ὁποίας ἀπέκρουσα τὴν ἐπέμβασιν τῶν εἰσαγγελέων εἰς τοὺς διορισμοὺς καὶ παύσεις τῶν ὑπαλλήλων. Ἐπὶ τέλους δὲ, κύριοι, ὀφείλω νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον καὶ φράσιν τινὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη κατὰ τῆς κυβερνήσεως καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰς ἐκλογὰς καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔλαβε μέρος ἐν τοῖς τμήμασιν ὅπως πολεμήσῃ τοὺς φίλους της· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιδιορθώσω τὴν ἔκφρασιν ταύτην. Τὴν γνώμην μας ἐξεφράσαμεν περὶ τῶν ἐκλογῶν ὅταν ἐγένοντο αἱ ἐξελέγξεις, καὶ ὅστις ἀκριβῶς ἐνθυμεῖται τὰ διατρέξαντα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, θέλει συμφωνήσει μαζῇ μου ὅτι πολλοὶ ἐξέφρασαν παράπονα κατὰ τῆς διαγωγῆς τῆς ἐξουσίας ἐν ὥρᾳ τῶν ἐκλογῶν. Καθόσον ἀποβλέπει τὴν συμμετοχὴν τῶν ὑπουργῶν ἐν αὐτοῖς τοῖς τμήμασιν ἐν τῇ στιγμῇ τῶν ἐξελέγξεων, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἕνας ἐξ ἐκείνων οἵτινες τὸ βῆμα τοῦτο τῆς ἐξουσίας δὲν τὸ ἐπῃνέσαμεν καὶ ἀνυψώσαμεν τὴν ἀδύνατον φωνήν μας. Εἶπον ὅτι εἶναι ἡ πρώτη περίστασις εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ τῆς Ἑλλάδος νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς ἐξελέγξεις ὑπουργοὶ καὶ νὰ ψηφίζωσι. Κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν ταύτην ὅπως μὴ μείνωσι ἀπαρατήρητοι αἱ λέξεις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν.

§178ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι, προχθὲς ὁ κ. Κολιάτσος ἀγορεύων ἔκαμεν εὐχήν τινα, τὴν ὁποίαν ἐξεπλήρωσα καὶ θέλω νὰ τὴν ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀμεροληψίας μας. Ὁ κ. Κολιάτσος παρεκάλεσε προχθὲς ἂν ᾖναι δυνατὸν οἱ δύω νεωστὶ μετατεθέντες δικασταὶ εἰς Τρίπολιν νὰ μὴ λάβουν μέρος ὡς ἀνακριταὶ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐκλογῶν. Ἰδοὺ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔπεμψα πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεως· «Παρακαλῶ νὰ προνοήσετε ὥστε νὰ μὴ σταλῶσιν εἰς τοὺς δήμους Γόρτυνος, ἔνθα πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ βουλευτικὴ ἐκλογὴ, ὡς ἀνακριταὶ οἱ ἐσχάτως μετατεθέντες δικασταὶ Φωτομάρας καὶ Σπηλιωτόπουλος, ἀλλὰ νὰ σταθῶσι μακρὰν τῶν διαφερομένων πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων.» Ἰδοὺ, κύριοι, ὅτι ἐξεπλήρωσα ὅλας τὰς εὐχάς σας.

§179ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν γνωρίζω καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἶναι χρηστότατοι καὶ ὅτι ἡ διαγωγὴ αὐτῶν εἶναι ἀδιαφιλονείκητος. Ὑπηρετήσαντες ἐν Ναυπλίῳ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἔδωκαν δείγματα χρηστότητος· καὶ ἂν μετετέθησαν ἐν Τριπόλει, τοῦτο ἐγένετο ἐναντίον τῆς θελήσεώς των. Εὔχομαι δὲ καὶ ποθῶ καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἐν τῇ νέᾳ αὐτῶν θέσει θέλουσι δείξει τὴν αὐτὴν αὐταπάρνησιν.

§180ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν κατέκρινα τοὺς νέους αὐτοὺς, διότι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τοὺς γνωρίζω. Εἶπον ὅτι ἐπειδὴ δύνανται νὰ ἐγερθῶσιν ὑπόνοιαι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης καλὸν ἦτο νὰ διατάξῃ νὰ μὴ παρευρεθῶσιν αὐτοὶ ὡς ἀνακριταὶ κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§181ΤΙΝΕΣ. Δευτέρα ἀνάγνωσις, κύριε πρόεδρε.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη μία ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν περὶ ὁδοποιίας.

§183ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§184ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§185ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὶ τακτικὴ εἶναι αὐτὴ, κύριε πρόεδρε; οἱ εἰσηγηταὶ ὑποβάλλουν τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰς ἀναγινώσκουν.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς λοιπὸν ἂς τὴν ἀναγνώσῃ. (Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). «Αἱ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς, συγκείμεναι ἐκ τῶν κάτωθι ὑπογεγραμμένων μελῶν, συνελθοῦσαι ἐν τῷ ὡρισμένῳ τοῦ βουλευτηρίου δωματίῳ καὶ ἐπεξεργασθεῖσαι μετ’ ἐπιστασίας τὸ περὶ ὁδοποιίας ὑποβληθὲν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον παρὰ τῶν ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἐκθέτουσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἄριστον, διότι διὰ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον τοῦτο καθιεροῖ θέλουσι θεραπευθῇ αἱ ἀνεγνωρισμέναι μεγάλαι ἀνάγκαι τοῦ τόπου, καθόσον ἡ ἔλλειψις τῶν τῆς συγκοινωνίας μέσων ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἡ μόνη αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας καὶ ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ εὑρίσκεται εἰς στάσιμον κατάστασιν καὶ τὰ διάφορα τοῦ τόπου προϊόντα δὲν δύνανται εὐκόλως καὶ ἐπωφελῶς νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἐμπορεύματα καὶ ἡ βιομηχανία ἐπίσης δὲν δύναται νὰ προαχθῇ καὶ ἡ ὑπόληψις τοῦ ἔθνους οὐσιωδῶς κατακρίνεται. Τινὰ ὅμως ἐκ τῶν ὑπογεγραμμένων μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν παρατηροῦντα, ὅτι τὸ μὲν ἄρθρον 2, § Iʹ. τοῦ νόμου τούτου εἶναι ἑπόμενον νὰ γείνῃ ἀφορμὴ ἀδικημάτων εἰς τοὺς παροδίους ἰδιοκτήτας τῶν ἀγρῶν, ὡς ἐπιτρέπον εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ λαμβάνῃ τοὺς ἀναγκαίους εἰς τὴν ὁδοποιΐαν λίθους ἐκ τῆς ἐπιφανείας τῶν ἰδιωτικῶν ἀγρῶν· τὸ δὲ ἄρθρον 4 ἐπιβάλλει νέους φόρους πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ὁδοποιΐας, οἵτινες καθίστανται κατὰ τὴν γνώμην αὐτῶν ἐπαχθεῖς, καθόσον ἐκτὸς τῶν ἐπιβληθέντων διὰ τοῦ νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου 1867 φόρων, ὧν τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1,000,000 περίπου, προστίθενται καὶ νέοι τοιοῦτοι, ὧν τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 1,755,000 ὡς ἔγγιστα δραχμῶν, ἐπιφυλάσσονται κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐπιφέρωσι παρατηρήσεις, ὡς μὴ ἐγκρίνοντες νὰ ἐπιβαρύνωσι τὰς διαφόρους τῆς κοινωνίας τάξεις μὲ τὴν προσθήκην τῶν νέων τούτων φόρων. Προτείνουσιν ἑπομένως αἱ ἐπιτροπαὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, εὐχόμεναι ὅπως καταβληθῇ ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως πᾶσα προσπάθεια πρὸς ταχεῖαν καὶ ἐντελῆ ἐφαρμογὴν αὐτοῦ.»

§187ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προβῶμεν, κύριοι.

§189ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ σιδηροδρόμου.

§190ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε.

§191ΤΙΝΕΣ. Ἄφησε πρῶτον ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον, κύριε Ζωχιέ. Εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν περιμένετε ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε Ζωχιὲ, τὸ νομοσχέδιον;

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ σιδηροδρόμου;

§194ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τῆς πιστωτικῆς τραπέζης.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πιστωτικῆς τραπέζης κτλ.

§196ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε, ἂν δὲν προηγηθῇ τὸ τοῦ σιδηροδρόμου.

§197ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι προηγεῖται τῆς πιστωτικῆς τραπέζης, διότι ἐκεῖ ἐμείναμεν.

§198ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ περὶ συστάσεως πιστωτικῆς τραπέζης κτλ. νομοσχέδιον).

§199ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Μοὶ κάμετε τὴν χάριν νὰ μοῦ δώκετε μίαν ἔκθεσιν; — (Σιγαλῇ τῇ φωνῇ πρὸς τὸν πρωθυπουργόν). Ἐὰν θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ σιδηροδρόμου, καλῶς, εἰ δ’ ἄλλως, δὲν θὰ τελειώσῃ αὐτὸ ἀπόψε, διότι θὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν τραπεζῶν.

§200ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ σιδηροδρόμου, διότι εἶναι εὐκολώτερον νὰ διέλθῃ καὶ τακτικώτερον θὰ διέλθῃ, ἐνῷ τὸ τῶν Τραπεζῶν ἠμπορεῖ νὰ βραδύνῃ καὶ νὰ μείνῃ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ σιδηροδρόμου (θόρυβος).

§201Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συνερχώμεθα τὴν 7ην· τινὲς ἐξ ἡμῶν ἐρχόμεθα τὴν 7 ἀκριβῶς ὅλας τὰς ἡμέρας, ἡ δὲ συνεδρίασις ἀρχίζει τὴν 10 παρὰ ¼! Αὐτοὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωσι καὶ τώρα, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Δημητριάδου, ὅτι τακτικῶς ἐρχόμεθα ἐδῶ τὴν 7 καὶ ἡ συνεδρίασις ἀρχίζει τὴν 10. Ἔρχονται οἱ πλεῖστοι προγευματισμένοι καὶ μᾶς λέγουσι καθῆστε νὰ συζητήσωμεν. Διὰ σᾶς δὲν πειράζει, ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς πειράζει καὶ πειράζει παραπολύ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι βουλευταί, τί πρέπει νὰ γείνῃ;

§203ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ πάντες λέγομεν ὅτι ἐρχόμεθα τὴν 7ην, καὶ ὁσάκις ἐρχόμεθα εὑρίσκομεν ὀλιγίστους, νὰ ὁρίσωμεν ἀκριβῶς τὴν 7ην ὥραν, ὅτε νὰ κάθηται εἰς τὴν ἕδραν του ὁ πρόεδρος, νὰ ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος, καὶ ἐὰν δὲν ᾖναι ἀπαρτία, νὰ διαλύῃ τὴν συνεδρίασιν (θόρυβος).

§204Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Εἰς τὰς 8 νὰ ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, χθὲς ὡς ἐνθυμεῖσθε ἐγένετο φιλονεικία περὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως τῆς πιστωτικῆς καὶ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου κύριος Λομβάρδος μετὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι ἐσκόπει νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικῶς ἐξ ἐμοῦ· καὶ ὡς φρονῶ, καὶ τώρα θέλει ζητήσει πληροφορίας, αἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὅπως προπαρασκευάσωσι τὴν συζήτησιν.

§206ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, θὰ γείνῃ συζήτησις.

§207ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως, θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν. Ἐὰν δὲ θέλετε νὰ κάμετε συζήτησιν, τὸ κατ’ ἐμὲ, εἶμαι πρόθυμος, ἀλλὰ νὰ θέλετε νὰ καθήσετε ἐδῶ, διότι εἶναι ἀρκετὸς καιρὸς ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθησαν αἱ συμβάσεις αὗται. Λέγω εἰς τὸν κύριον Λομβάρδον φιλικῶς νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, καὶ σήμερον, ἐὰν ἀγαπᾷ, ἂς ζητήσῃ πληροφορίας, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν ἂς γείνουν εὐρύταται αἱ συζητήσεις καὶ 2 καὶ 3 ἡμέρας ἑκάστη. Ὅπως ἀγαπᾷ πάλιν, ἐγὼ θὰ καθήσω ἐδῶ.

§208ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ ὑπομνήσῃ τί χθὲς κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως ἰδιαιτέρως τῷ εἶπα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ συμπληρώσω. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰπώθη αὐτὸ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μὲ εἶπε διατί δὲν τὰ ἀφίνω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Τῷ εἶπον ὅτι ἀπαιτεῖ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ τρεῖς συζητήσεις, καὶ εὐρείας. Τότε δὲ μὲ εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ὅτι τοῦτο δὲν ἐγένετο παρὰ εἰς τὸ Λαύριον· τῷ εἶπον ὅτι θέλει πεισθῆ ὅτι διὰ τὰ νησιὰ, τὰ καϋμμένα αὐτὰ νησιὰ, εἶναι ζήτημα τοῦ Λαυρίου αὐτὸ, καὶ ἑπομένως θὰ τὸ συζητήσωμεν εὐρύτατα. Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀρχίσῃ, ἀλλὰ λέγω ὅτι σήμερον δὲν θὰ τελειώσῃ, ἐνῷ ἐὰν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου, ἠμπορεῖ νὰ τελειώσῃ σήμερον.

§209ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὄχι, ὄχι, νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§210ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε, κύριε Λομβάρδε.

§211ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Κύριε Λομβάρδε, νομίζω ὅτι ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πολὺ σπουδαῖον....

§212ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει, κ. Πυλαρινέ;

§213ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Πολὺ μάλιστα. Διὰ τοῦτο λέγω νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως νὰ μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε σεῖς, καὶ κατόπιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§214ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ πρώτη συζήτησις;

§215ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ὄχι, ἡ δευτέρα.

§216ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ συζητήσωμεν ἀπὸ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν αὐτὴν τὴν σύμβασιν, διότι πρέπει ὅλοι νὰ φωτισθῶμεν.

§217ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Ἐὰν θελήσετε, νὰ γείνῃ τοῦτο εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, διότι τότε πιστεύω ὅτι θὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν μετὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, νὰ φωτισθῶμεν καλλίτερα.

§218ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι· προλαμβάνω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι δὲν θὰ τελειώσωμεν σήμερον τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§219ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐδῶ ὑπηρετοῦμεν τὰ δημόσια συμφέροντα, πρέπει νὰ κοπιάσωμεν καὶ νὰ πεινάσωμεν· τί νὰ γείνῃ; Ὅλα δὲν σᾶς τὰ χαρίζομεν.

§220ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὔτε ὅλα μᾶς τὰ χαρίζετε, οὔτε ὅλα σᾶς τὰ χαρίζομεν. Ὅσοι, κύριοι, ἀνεγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν, πρὸς τὰς ὁποίας παρεπέμφθη ἡ σύμβασις αὕτη...

§221ΜΙΛΗΣΗΣ. Περὶ τίνος ἀντικειμένου ὁμιλεῖτε;

§222ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Περὶ τῆς συμβάσεως τῶν τραπεζῶν.—Θὰ ἐπείσθητε βεβαίως ὅτι δὲν ἔχουν ἄδικον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ὅταν κατὰ πρῶτον εἰσήχθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν οἰκονομικῶν, ἐπέμενον νὰ σταλῇ ἡ ἔκθεσις διὰ νὰ συνεργασθῶσιν ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ, ὅπως μᾶς φέρωσιν ἔκθεσιν ᾐτιολογημένην καὶ φωτίζουσαν τὸ ζήτημα τοῦτο (θόρυβος).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χάνομεν περισσότερον καιρὸν, κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§224ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μᾶς φωτίζουσι τῷ ὄντι, κύριοι, αἱ ἐπιτροπαὶ εἰς λίαν σπουδαῖα καὶ σοβαρὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑποκινεῖ ἡ σύμβασις αὕτη καὶ τὸ νομοσχέδιον· μᾶς λύουσι λίαν σπουδαῖα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῶν ἐπιτροπῶν δὲν θὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ λύσωμεν. Αἱ ἐπιτροπαὶ σκεφθεῖσαι ὅτι ἡ σύμβασις τῆς πιστωτικῆς Τραπέζης ὠφελεῖ τὴν κοινωνίαν καὶ προσάγει χρήματα πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν γεωργίαν, ἀποφαίνονται—ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἴσως καταγίνονται σήμερον—ὅτι αἱ τράπεζαι εὐκολύνουν τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν· τὸ ζήτημα αὐτὸ μᾶς τὸ ἔλυσαν αἱ ἐπιτροπαὶ, καὶ δὲν ἠμπορῶ εἰμὴ νὰ ἐκφράσω αὐταῖς τὴν εὐχαρίστησίν μου.

§225ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἀναφέρετε τοὺς λόγους τῆς εὐαρεσκείας σας;

§226ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δύω μόνον, οἱ κκ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ Τσώκρης, διεφώνησαν ὡς πρὸς τὰ ἄλλα μέλη καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἰδέαν τῆς κυκλοφορίας τῶν γραμματίων τῆς τε ἰονικῆς καὶ τῆς πιστωτικῆς Τραπέζης· τὸ ἐθεώρησαν τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμον, τὰ ἄλλα μέλη τὸ ἐθεώρησαν καλόν· ἓν μέλος ἐπεφυλάχθη νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του κατὰ τὴν συζήτησιν ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ὑπουργοῦ. Τὰ διαφωνοῦντα δύω μέλη δὲν ἐκθέτουσι τοὺς λόγους, καὶ τὰ παρακαλῶ νὰ μᾶς διαφωτίσωσι ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἠνάγκασαν νὰ διαφωνήσωσιν εἰς τὰ ἄλλα, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ αὐτοὺς κατὰ τὴν συζήτησιν.

§227Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Λέγουν κἄτι τι.

§228ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅλα εἶναι τόσον σκοτεινὰ, ὥστε δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ καταλάβω. «Τὰ δὲ λοιπὰ τῶν ἐπιτροπῶν μέλη σκεπτόμενα ὅτι ἅπασαι αἱ συμβάσεις περιέχουσι διατάξεις συμφερούσας εἴς τε τὸ δημόσιον καὶ τὴν κοινωνίαν, διότι πρόκειται ἐπὶ μικροτέροις τόκοις νὰ τεθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν σημαντικὰ κεφάλαια πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας καὶ νὰ εὐκολυνθῶσι διὰ τῶν χορηγητέων πρὸς τὸ δημόσιον δανείων κοινωφελῆ δημόσια ἔργα ὑποσχόμενα μέλλον ἀγαθὸν εἰς τὸν τόπον· ὅτι τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης μὴ ἀποκλειομένης ἐπὶ ἴσοις ὅροις ν’ ἀποκτήσῃ τὸ προνόμιον τῆς κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων καὶ ἐπὶ τόκῳ ἐλάσσονι τῶν 7%, διότι ἡ προκειμένη σύμβασις τάττουσα ἀνώτατον ὅρον τοῦ τόκου πρὸς 7% καὶ ἐπιφυλάττουσα δικαίωμα εἰς τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν ἀποκτήσεως τοῦ αὐτοῦ προνομίου, δὲν ἀποκλείει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου, ἥτις ἄλλως τε διεπομένη ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως τῶν κεφαλαίων δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀμετάβλητος καὶ σταθερά· καὶ τέλος ὅτι ὁ τῆς Ἰονικῆς καὶ τῆς γενικῆς τραπέζης ἐνδεχόμενος συναγωνισμὸς, δυνάμενος νὰ συντελέσῃ εἰς πλειοτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν, δὲν περιέχει τι τὸ δυνάμενον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπαγόρευσιν, ἀποφαίνονται περὶ τῆς καθ’ ὁλοκληρίαν παραδοχῆς καὶ ἐπιψηφίσεως τῶν εἰρημένων συμβάσεων καὶ τῶν περιεχομένων ἐν αὐτοῖς ἄρθρων.» Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐφωτίσθην παρὰ εἰς τοῦτο μόνον τὸ ζήτημα, ὅτι αἱ πιστωτικαὶ τράπεζαι εἶναι ὠφέλιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι προάγουσι τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν, τὰ δὲ λοιπὰ δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὰ ἐννοήσω, ἢ τοὐλάχιστον τὰ ἀξιότιμα μέλη τῶν ἐπιτροπῶν μᾶς ἄφησαν ἐκκρεμεῖς ὅλως διόλου. Ποσῶς δὲν ἔθιξαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα θίγονται δι’ αὐτῆς τῆς συμβάσεως, ποσῶς δὲν μᾶς ἀνέφεραν ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις τῆς Ἰονικῆς τραπέζης, ποσῶς δὲν μᾶς ἀνέφεραν ἐὰν ᾖναι ὠφέλιμοι ἢ ὄχι διὰ τὰς νήσους καὶ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας· διόλου δὲν ἔλαβον τὸν κόπον νὰ σκεφθῶσι ποῖα θὰ ᾖναι τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ἐὰν ἐπικυρώσωμεν τὴν σύμβασιν περὶ τῆς πιστωτικῆς τραπέζης. Ἐὰν ὡς ἐκ τούτου ἡ Ἰόνιος Τράπεζα δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας της....Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ζερβὸς μὲ προτρέπει νὰ λέγω. Τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ εἴπῃ, πῶς ὑπέγραψεν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν συμμορφωθεὶς τῇ πλειονοψηφίᾳ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς; ἐσκέφθη ποῖα θὰ ᾖναι τὰ ἀποτελέσματα καὶ εἰς τὰς ἄλλας νήσους, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὴν Κέρκυραν, ἐὰν ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα θελήσῃ νὰ ἐξαργυρώσῃ τὰ χρεώγραφά της; Ἐθεώρησεν ὅλως διόλου ἀδιάφορον τὴν πρότασιν τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης νὰ δανείσῃ 3½ ἑκατομμύρια πρὸς 6% καὶ 1½ ἑκατομμύριον πρὸς 5%, ἐκ τῶν ὁποίων τοὐλάχιστον αἱ 500,000 θὰ ᾖναι τὸ μερίδιον τῆς Κερκύρας, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς κατοίκους νὰ πέσωσιν εἰς χεῖρας τῶν τοκογλύφων, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ πληρόνουν 15, 18 καὶ 20%; Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα θεωροῦνται μηδέν; ἐσκέφθησαν τὰ ἀξιότιμα μέλη τῶν ἐπιτροπῶν ὅτι εἶναι πρᾶγμα ἀδιάφορον ἡ προσφορὰ δανείου πρὸς τὰς νήσους ἐκείνας 3 καὶ ½ ἑκατομυρίων μὲ τόκον 6% καὶ μὲ προθεσμίαν πολυετῆ, καὶ 1½ ἑκατομυρίου πρὸς 5%; Ἐσκέφθησαν τὴν πρότασιν τῆς μετατροπῆς τῶν παλαιῶν δανείων εἰς σημερινὰ δάνεια μὲ τὸν αὐτὸν τρόπον τοῦ νὰ ἐξοφληθῶσιν εἰς 23 ἔτη καὶ μὲ τόκον μόνον 6%, ἢ ἠρώτησαν τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπέλθει εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐὰν ἴσως ἡ τράπεζα ἐκείνη εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας της; πόσον ἀναβαίνουν τὰ πιστώματα, τὰ ὁποῖα αὕτη θὰ ἐξαργυρώσῃ, ἐὰν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας της, εἰς μόνην τὴν Κέρκυραν; Νομίζω ὅτι τὰ πιστώματα ταῦτα ἀναβαίνουν εἰς 8,000,000· δὲν εἶναι ἔτσι, κύριε Κεχαγιᾶ;

§229ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι δι’ ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα, δὲν εἶναι διὰ μόνον τὴν Κέρκυραν.

§230ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διὰ τὴν Κέρκυραν....;

§231ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅλα εἶναι 8,000,000, διὰ τὴν Κέρκυραν μόνον εἶναι 4,200,000.

§232ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐσκέφθησαν λοιπὸν ποία θὰ ᾖναι ἡ κατάστασις τῶν Κορφῶν, ἐὰν τὰ κτήματα τεθῶσιν εἰς πλειστηριασμὸν διὰ νὰ πληρωθῶσι 4, 200,000, καὶ ποία θὰ ᾖναι ἡ κατάστασις τῆς νήσου, ἐὰν τὰ 4,200,000 πληρωθῶσιν εἰς διάστημα 23 ἐτῶν; (θόρυβος).

§233ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ὅλον ἀναβαίνει εἰς 25,000,000· ἀφαιρέσατε 4,000,000 μεταλλικὸν καὶ ἄλλα 4,000,000 ἀνοικτοὺς λογαριασμούς, ἔχομεν 8,000,000· ἕως τὰ 25,000,000 ἔχομεν 17,000,000, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται· ἤτοι ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν 1,918,000, δεύτερον, γραμμάτια τῆς ἐθνικῆς τραπέζης προεξοφλήσεως 8,293,000, ἀνοικτοὶ λογαριασμοὶ 1,967,000, ἐνυπόθηκα δάνεια 1,967,000, διάφορα δάνεια 555,000, ἀπαιτήσεις ἐπισφαλεῖς 931.000, καὶ διάφορα 65· ὥστε ἐὰν ἀφαιρεθῶσι τὰ 4,000,000, καθὼς καὶ τὰ ἄλλα 4 τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τοὐτέστι τὰ 8 ἀπὸ τὰ 25, μένουν 17,000,000. Ἐννοεῖται ὅτι ἐκτὸς τῶν δανείων τῶν ὑποκαταστημάτων Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν τὰ ἐπίλοιπα εἶναι εἰς τὴν Ἑπτάνησον.

§234ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πόσα εἶναι τὰ ἐν ταῖς παλαιαῖς ἐπαρχίαις;

§235ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ὁρίζεται· καθὼς σᾶς εἶπον, ὑπάρχουν προεξοφλήσεις 8, 618,000· τὰ ἓξ ἑκατομμύρια βέβαια ἀνήκουν εἰς αὐτάς.

§236ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ προεξοφλήσεις ἠξεύρω ὅτι δὲν εἶναι ἐνυπόθηκα δάνεια.

§237ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω μὴ ἐμπόρους, οἵτινες ἔχουν δανεισθῆ ἀπὸ τὴν τράπεζαν, οἵτινες, καί τοι μὴ ἔμποροι, δὲν εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ τοὺς ἀρνηθῇ τὸ δάνειον, ἀφοῦ πληρόνουσι τὸν τόκον, διότι ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἕως 35, ἔτη ὅπου ὑπάρχει αὐτὴ ἡ Τράπεζα ἐν Ἑπτανήσῳ, ἐφέρθη μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἠπιότητα, οὐδέποτε ἐστενοχώρησε κανένα· ἂν δὲ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματά του, διότι δὲν ἦτο βλὰξ καὶ ἀνόητος νὰ ἀφήσῃ νὰ χάσῃ τὰ κεφάλαιά τινος, πάντοτε προέβη εἰς τὰς πράξεις της μὲ τὴν μεγαλειτέραν μετριοπάθειαν. Ἔχει λοιπὸν αὐτὴ ἡ τράπεζα 8,818,000 τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς, χωρὶς νὰ ἀπατώμεθα, ὅτι εἶναι δάνεια εἰς ἰδιοκτήτας καὶ θὰ εὑρεθῇ ἡ Τράπεζα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὰ ἐξαργυρώσῃ. Λοιπὸν ἀφοῦ ἡ Τράπεζα αὕτη φέρει προτάσεις περὶ παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς καὶ δὲν ἐγένοντο δεκταί, φοβοῦμαι μήπως εἰς τὸ τέλος τῆς προθεσμίας θὰ ζητήσῃ νὰ ἀναχωρήσῃ ἡ Τράπεζα ἐκείνη, ἥτις ὠφέλησε τὸν τόπον καὶ διὰ τοῦτο τὰ κεφάλαιά της δὲν δίδουν μεγάλα κέρδη εἰς τοὺς μετόχους. Καὶ πρέπει νὰ πιστεύσετε, ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον λέγω δὲν εἶναι ἀπίθανον, κ. πρωθυπουργέ.

§238ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε μετὰ μεγίστης προθυμίας νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν Ἑπτὰ νήσων ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν τραπεζικὴν· καὶ ὅταν σᾶς ἀπαντήσω, θὰ ἰδῆτε ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι ὅλα ἄσχετα.

§239ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά. — Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν ἐρωτήσω ἀκόμη, καθόσον ἀφορᾷ τὰς διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῶν προηγουμένων εἴτε τῆς παρούσης, καὶ τῆς Ἰονίου τραπέζης. Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ἀπηύθυνα ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. πρωθυπουργὸν περὶ τῶν διαπραγματεύσεων τούτων. Μᾶς ἔδωκε πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας συγκρίνας ἀργότερα ἐγὼ μὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα καὶ ἔλαβα παρὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, τὰς εὗρα κατά τι διαφωνούσας. Εἶπα ἄλλοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω, οὔτε ὁ εἷς οὔτε ὁ ἄλλος ἔχουν κἀνὲν συμφέρον νὰ ἀλλοιώσουν τὰ πράγματα. Ἡ μνήμη ἴσως ἀπατᾷ τὸν ἕνα ἐκ τῶν δύο. Ἐκθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πράγματα ὡς τὰ γνωρίζω ἐγώ. Κατὰ τὰ 1871, τὸν Ἰανουάριον μῆνα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, παρόντος ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Ἰονίου Τραπέζης καὶ τραπεζίτου τινὸς ἕλληνος, οὐχὶ ἐκ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης (διακοπαί).

§240ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Λομβάρδε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν σπουδαῖον· ἡ ὥρα εἶναι μία μ. μ., καὶ δι’ ὑμᾶς καὶ διὰ τὴν κουρασθεῖσαν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καλὸν εἶναι ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ τότε δύνασθε τὴν Δευτέραν λυσιτελέστερον ν’ ἀγορεύσητε.

§241ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Βέβαια!

§242ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Διατί δὲν θέλετε νὰ κάμητε τὰς ἀγορεύσεις σας εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, αἱ ὁποῖαι ἐν ἀνάγκῃ νὰ διαρκέσουν καὶ δύω καὶ τρεῖς ἡμέρας, καὶ νὰ τελειώσῃ σήμερον ἡ πρώτη ἀνάγνωσις; (διάλογοι θορυβώδεις).

§243ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ προτείνωμεν τὴν ἀναβολήν.

§244ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι πλήρης.

§245ΡΟΥΚΗΣ. Κάμετε πρότασιν;

§246ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποθέτω. — Ἂν λάβουν καὶ ἄλλοι τὸν λόγον, δὲν θὰ τελειώσωμεν σήμερον.

§247ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον (θόρυβος).

§248ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀγαπᾶτε λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν;

§249ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα, μάλιστα, ἡμεῖς θὰ καθήσωμεν.

§250ΜΙΛΗΣΗΣ. Πεινῶμεν· δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιστρατευθῇ τις εἰς τοὺς νόμους τῆς φύσεως.

§251ΡΟΥΚΗΣ. Τὴν ἄλλην φορὰν μᾶς ἐκρατήσατε ἕως εἰς τὰς 9 μ. μ., τότε δὲν ἐπεινούσατε. Ὑπεράνθρωποι εἶσθε τότε, καὶ τώρα ἄνθρωποι σωστοί.

§252ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Σᾶς ἱκετεύομεν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§253ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Καὶ ἡμεῖς σᾶς ἱκετεύομεν νὰ ἀφήσητε νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις σήμερον. Πάντοτε αἱ συζητήσεις γίνονται τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν· ἂς γείνουν τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην· ἀφήσατε νὰ περάσῃ σήμερον ἡ πρώτη (διάλογοι θορυβώδεις).

§254ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἢ ἡμεῖς ὑποχωρήσατε, κύριε Λομβάρδε, ἢ οἱ κύριοι τέλος πάντων.

§255Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συγκατατιθέμεθα εἰς τὴν ἀναβολήν.

§256ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ, ἂν δὲν ἔχετε ἀντίῤῥησιν, διὰ δευτέραν φορὰν τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν σύμβασιν πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι κλπ.

§257ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§258ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ πρώτη ἀνάγνωσις διὰ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Γενικῆς πιστωτικῆς Τραπέζης;

§259ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς 7½, θὰ περιμείνωμεν ἕως εἰς τὰς 8 ὥρας π. μ. καὶ ἐὰν εἰς τὰς 8 δὲν γείνῃ ἀπαρτία, συνεδρίασις δὲν γίνεται.

§261ΠΟΛΛΟΙ (ἀμφοτέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις διὰ τὴν Δευτέραν εἶναι, πρῶτον ἡ ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως ἐπὶ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Γενικῆς πιστωτικῆς Τραπέζης, δεύτερον, ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Μπάρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ, καὶ τρίτον, ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τῆς συμβάσεως περὶ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι μέχρι Βονίτσης.

§263ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 παρὰ 20/60 μ. μ.)