1872.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

Τῆς 1 Ἰουλίου 1872.

(Σάββατον).

Ὥρα 9 Π. Μ. Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ προνοήσῃ δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐκκλησιῶν τῆς Ἑπτανήσου, διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἐνομίσαμεν καθῆκον διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ἰδίαν μας ἐντολὴν νὰ συντάξωμεν καὶ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον μὲ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τί γίνεται, κύριε Πρόεδρε;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ ἑνὸς ἀνθυπασπιστοῦ Βασιλάκου, ὅστις ζητεῖ τὴν ἐπάνοδόν του εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν στρατιωτικῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρουσιάσθη ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἐγγραφὴν ἐγγεγραμμένων τῶν ἢ ἀγράφων ὑποθηκῶν κατὰ τὰς Ἰονίους νήσους.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§8Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀναφορῶν στρατιωτικῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτήν· πρέπει, κύριοι, αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ ὑποβάλλεται ἓν ἀποτέλεσμα, ἄλλως νὰ ἐπιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ ἀπ’ εὐθείας τῆς συζητήσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἠκούσατε ὅτι πολλάκις παρεκάλεσα τὰς ἐπιτροπὰς νὰ ἐργάζωνται.

§10ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ ἔργον της.

§11ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐφορειῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ Μεσσήνης· ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἔκθεσις ἐντὸς πέντε ἡμερῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡρίσθη ἡ Δευτέρα δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἔχομεν περὶ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τῶν λοιπῶν δικαιωμάτων διὰ τὸ ἔτος 1872, εἰς τρίτην συζήτησιν.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι παρών.

§14Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀσθενὴς καὶ μὲ παρεκάλεσεν ἀντ’ αὐτοῦ νὰ ὑποστηρίξω ἐγὼ αὐτὸν τὸν νόμον.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν σπουδαίας προτάσεις νὰ ὑποβάλωμεν.

§16ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω· ἂν παρουσιασθῶσι δυσκολίαι, τότε βλέπομεν· ἐγὼ ἐπάνω κάτω γνωρίζω τὰς ἰδέας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§18ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ καθὼς καὶ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἐσόδων αὐτῶν γίνονται πολλαὶ καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν εἴσπραξιν ἢ καὶ ἐκ μέρους τῶν κτηνοτρόφων· γίνονται δὲ τόσα ἐγκλήματα, ὥστε δὲν δύναταί τις οὔτε νὰ τὰ ἐπαριθμήσῃ. Πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν ἐκ τοῦ πλησίον γνωρίζουν τὴν καταπίεσιν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ ποιμένες ἕνεκα τῆς παρανόμου βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ διὰ τὸ μέλλον τοὐλάχιστον ὅπως τακτοποιηθῇ αὐτὸ τὸ μέρος.

§19Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρ. ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον.)

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§22Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Προτείνω τὴν διαγραφὴν τῶν λέξεων ἀπὸ τοὺς δήμους Κύμης μέχρι τέλους.

§23ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «ὁρίζεται ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῶν ἐπαρχιῶν Ναυπλίας καὶ Ἄργους λεπτὰ 10 ἐφ’ ἑκάστην ὀκᾶν, ἐπὶ δὲ τοῦ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν νομῶν Φθιωτιδοφωκίδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας λεπτὰ 20.» Βλέπω μετὰ λύπης ὅτι ἰσοζύγιον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξευρεθῶσι νέοι πόροι, οὐ μόνον ὅπως ἀναπληρώσωμεν τὸ ὑπάρχον ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὅπως δυνηθῶμεν νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὰ πρόσω· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἄνευ πόρων πρόοδος σήμερον δὲν εἶναι ἐφικτή. Ὅλοι θέλομεν τὸν σκοπὸν, οὐδεὶς δὲ θέλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰ μέσα ἐκεῖνα, δι’ ὧν θὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπόν. Κάμνω δὲ τὴν πρότασιν ταύτην μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτῆς νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἀνάπτυξις μιᾶς βιομηχανίας, ἥτις πρόκειται νὰ ζωογονήσῃ μέρη τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα χρήζουν πάσης προστασίας καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἴσως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε μέχρι τοῦδε τὴν δέουσαν προσοχήν. Φρονῶ δὲ ὅτι ἡ προτεινομένη φορολογία, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβάλλεται, δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἐπιβάλλεται εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ στρεμματικοῦ· ἀφοῦ δ’ αἱ ἐπαρχίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ ἡ νέα φορολογία, ἀπαλλάσσονται τῆς μάστιγος ἐκείνης, ἡ ὁποία κάμνει, ὥστε ἡ γεωργία νὰ εὑρίσκεται ἐν Ἑλλάδι εἰς τὰ σπάργανά της, ἀπαλλάττει τοὺς κατοίκους ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τῶν ἐκτιμητῶν, καὶ ἀπὸ πᾶσαν μεροληπτικὴν ἐνέργειαν, ἡ νέα φορολογία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς εὐεργετική. Δὲν σᾶς λανθάνει ὅτι αἱ φορολογούμενοι πολλάκις δὲν πληρόνουν 8 ἢ 9%, ἀλλὰ καταπιεζόμενοι εἴτε ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, εἴτε ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας, πληρόνουν 15 καὶ 20%· ἐντεῦθεν ἡ γεωργία περιῆλθεν εἰς τὴν πλέον λυπηρὰν κατάστασιν. Ἐνθυμοῦμαι ἄλλοτε ὅτι οἱ χωρικοὶ, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐπαρουσιάζοντο εἰς τὴν πρωτεύουσαν τὰς Κυριακὰς μὲ ὡραῖα καὶ λευκὰ ἐνδύματα· τὴν σήμερον ὅμως εἶναι σπάνιον νὰ ἴδῃ τις χωρικὸν καλῶς ἐνδεδυμένον. Εἰς ἄλλην ἐποχὴν εὕρισκέ τις εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρικῶν ἄφθονα τὰ πράγματα, τὴν σήμερον ὅμως εἰς πολλὰ χωρία δὲν λαλεῖ οὔτε κόκορος. Φρονῶ δ’ ὅτι ὁ φόρος τῶν 20 λεπτῶν διὰ τὰς μὲν, καὶ τῶν 10 λεπτῶν διὰ τὰς δὲ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν δὲν εἶναι βαρὺς καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς φορολογίας μέγα μέρος τοῦ προϊόντος θὰ μένῃ ἀφορολόγητον· δὲν λανθάνει δὲ κἀνένα ὅτι ὅπου παράγεται ὁ καπνὸς, ἐκεῖ γίνεται καὶ μεγάλη χρῆσις, ἐκεῖ καὶ τὰ παιδιὰ καπνίζουν, τὸ δὲ ποσὸν τοῦτο θὰ μένῃ ἀφορολόγητον. Βλέπετε ὅθεν ὅτι κατὰ τοῦτο ἡ θέσις τοῦ παραγωγοῦ βελτιοῦται διὰ τοῦ νέου συστήματος. Ἐκτὸς δὲ τῆς ὠφελείας ταύτης νομίζω ὅτι ἀπολαμβάνει ὁ παραγωγὸς καὶ τὴν ὠφέλειαν, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραδίδεται εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸν φόρον δὲν θὰ πληρώσῃ ὁ παραγωγὸς ἀλλ’ ὁ ἔμπορος, τὸ ὄργανον τοῦτο τῆς καταναλώσεως. Πᾶς δὲ φόρος, ὅστις πληρόνεται ἀπὸ τὸν ἔμπορον, βαρύνει μᾶλλον τὸν καταναλωτὴν ἢ τὸν γεωργὸν, διὰ δὲ τοῦ μέσου τούτου ὑψοῦνται αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων, καὶ δὲν λανθάνει οὐδένα ἐξ ἡμῶν ὅτι, ὅταν ἅπαξ ἡ τιμὴ ἑνὸς προϊόντος αὐξήσῃ, δυσκόλως ἐλαττοῦται. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ ἡ ὁποία, ὡς προεῖπον, θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν καταναλωτὴν, θὰ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ, ἐκ δὲ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ παραγωγοί. Ἡ βιομηχανία αὕτη ἔλαβε τοιαύτην ἀνάπτυξιν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν φόρος τόσῳ μικρὸς ἐπιβαλλόμενος νὰ βλάψῃ αὐτὴν, ἀφοῦ μάλιστα μέγα μέρος τοῦ προϊόντος θὰ μένῃ, ὡς προεῖπον, ἀφορολόγητον. Φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ δι’ ἄλλον λόγον, τὸν ὁποῖον δὲν θεωρῶ καλὸν νὰ εἴπω, ἡ βιομηχανία αὕτη θὰ λάβῃ ἀνάπτυξιν· παρατηρῶ δὲ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ὡς ἐκ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη χθὲς εἰς τὸν καπνὸν τὸν εἰσαγόμενον ἔξωθεν, δὲν θὰ εἰσέλθῃ ξενικὸς καπνὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ δὲ τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐξέρχηται καὶ θὰ ἔχῃ σπουδαίαν τιμήν. Λοιπὸν ἡ φορολογία δὲν θὰ πνίξῃ τὴν παραγωγὴν, ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ θὰ προβαίνῃ αὐξανομένη ὁσημέραι. Πρέπει δὲ καὶ αὐτοὶ οἱ φορολογούμενοι νὰ παράσχωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν τὰ μέσα ἵνα δυνηθῇ καὶ αὕτη νὰ ὑπάρξῃ. Ἵνα ὁ φορολογούμενος ἐργάζηται ἔχει ἀνάγκην δημοσίας ἀσφαλείας, δικαστηρίων, ὑπαλλήλων, κυβερνήσεως, ὅλα δὲ ταῦτα δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξωσιν ἂν δὲν ἀποτίωμεν φόρους ἀναλόγους μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐπικρατείας. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐπιμένω εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεώς μου.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐπερίμενα, κύριοι, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρότασις, ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε. Ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ περιέχει διάταξιν, ἥτις αὐξάνει τὸν ἐπὶ τῶν καπνῶν φόρον δύω νομῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος ἀπὸ 56,000 δραχ., τὰς ὁποίας σήμερον εἰσπράττει τὸ δημόσιον, εἰς 270,000 δραχ., δηλαδὴ ἔχομεν αὔξησιν φόρου εἰς τὸ πενταπλάσιον.

§25ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶναι ἁπλοῖ ὑπολογισμοί.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπολογισμοὶ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, συμβουλευθέντος τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οἵτινες ὑπὲρ πάντα ἄλλον παρέχουν τὰ πιστὰ καὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις εἰς τὰς σκέψεις ἡμῶν. Οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι ἐγένοντο παρὰ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει συμφέρον νὰ δείξῃ ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι μεγάλη, διότι ἀπ’ ἐναντίας μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ φόρου ἔγεινεν οὐχὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς αὐξήσεως, ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καλλιτέρας διαῤῥυθμίσεως αὐτοῦ. Ἐνῷ λοιπὸν ἔχομεν ἐνώπιόν μας πρότασιν περὶ πενταπλασιασμοῦ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ φόρου τῶν καπνῶν, ὁ βουλευτὴς Αἰγίου εὑρίσκει τὸ ποσὸν ἀνεπαρκὲς καὶ προτείνει ἀντὶ τοῦ πενταπλοῦ νὰ ἐπιβληθῇ τὸ ἑπταπλοῦν· μᾶς εἶπε δὲ ὅτι πράττει τοῦτο χάριν τῆς γεωργικῆς τάξεως, τὴν ὁποίαν τόσον καλῶς ἀπεικόνισε καὶ τῆς ὁποίας τὴν πενίαν μᾶς παρέστησε μὲ χρώματα ζωηρότατα. Καὶ ἂν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν, πιστεύω ὅτι ζωηρότεροι ἔτι θὰ ᾖνε οἱ χρωματισμοὶ τῆς πενίας καὶ τῆς ἐλεεινότητος τῶν χωρικῶν κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ὅταν ἀρχίσωμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τοιαύτην νομοθεσίαν. Πρόκειται περὶ τῶν δύω νομῶν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου τμήματος τοῦ Κράτους δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν της, διότι οἱ δύω οὗτοι νομοὶ πάσχουν πλειότερον τῶν ἄλλων ἀπὸ τὴν ληστείαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν τοῖς δίδει πλήρη τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἐρχόμεθα ἡμεῖς, προκειμένου νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τοὺς δύω αὐτοὺς νομοὺς πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν πρὸς τοῦτο αὔξησιν φόρων. Ἔχομεν ἔλλειμμα ἐκ δύω καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίων, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, ἐκ τριῶν δὲ ἑκατομμυρίων καὶ ἐπέκεινα κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ προκατόχου ὑπουργοῦ, καὶ διὰ νὰ ἀναπληρώσωμεν τοιοῦτον ἔλλειμμα οὐδὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐφεύρωμεν παρὰ πενταπλασιασμὸν καὶ ἑπταπλασιασμὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ παραγομένου εἰς τοὺς δύω μαστιζομένους ὑπὸ τῆς ληστείας νομούς· προσθέτει δὲ ὁ ὑπουργὸς καὶ νέον φόρον ἐπὶ τοῦ ἅλατος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπίσης φόρος γεωργικὸς, διότι τοῦ ἅλατος γίνεται χρῆσις σπουδαία εἰς τὴν κτηνοτροφίαν καὶ εἰς τὴν παρασκευὴν τῶν ἐλαιῶν, τοὐτέστιν ὑπὸ τῆς γεωργικῆς τάξεως. Εἶπον καὶ χθὲς, ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν αὐτὸ εἰς ἐλαττώσεις μικρολόγους ἐν ταῖς δαπάναις, αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν τὴν ὑπηρεσίαν, οὐδὲ εἰς αὔξησιν φόρων, οἱ ὁποῖοι στειρεύουσι τὴν παραγωγήν· ἀπ’ ἐναντίας, προκειμένου περὶ τῶν γεωργικῶν φόρων, τὸ ἰσοζύγιον πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν ἀπαλλάσσοντες τὴν γεωργίαν ἀπὸ τῶν καταθλιβόντων αὐτὴν φόρων. Ἡ ἀπαλλαγὴ δύναται νὰ φέρῃ ἐλάττωσιν εἰς τὸν ἀμέσως προσεχῆ προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ θὰ φέρῃ μεγαλειτέρας εἰσπράξεις εἰς τοὺς κατόπιν προϋπολογισμοὺς καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου. Ὅταν γίνεται πρότασις περὶ αὐξήσεως φόρων, ἡ πρότασις αὕτη πρέπει πάντοτε νὰ μὴ ἀπομακρύνεται τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ φορολογία ὀφείλει νὰ ᾖναι ἴση. Καὶ ποῖος δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἡ φορολογία ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἄνισος καὶ ὅτι ἐπιβαρύνει τὴν γεωργικὴν τάξιν, καὶ ἐπιβαρύνει αὐτὴν εἰς βαθμὸν καὶ τρόπον, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδὲν πολιτισμένον κράτος εἶναι γνωστοὶ, ἀλλ’ εἶνε ἀνεκτοὶ μόνον εἰς βάρβαρα κράτη; Καὶ ἐνῷ τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν, ὁ κ. βουλευτὴς Αἰγιαλείας δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θέλει τὴν τάξιν ταύτην ἔτι περισσότερον νὰ ἐπιβαρύνῃ. Ὁ κ. βουλευτὴς Αἰγιαλείας, προτείνων τὴν αὔξησιν ταύτην, ἔπρεπε νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξε τὸν προσδιορισμὸν τοῦ φόρου εἰς δέκα λεπτὰ τὴν ὀκᾶν διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους, καὶ εἰς εἴκοσι λεπτὰ διὰ τὰ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, τοὺς ὑπολογισμοὺς, οἱ ὁποῖοι τὸν ἔπεισαν ὅτι διὰ τοιούτου προσδιορισμοῦ φθάνει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας. Οὐδένα τοιοῦτον ὑπολογισμὸν μᾶς ὑπέβαλεν· ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι οἱ φόροι ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, οἱ φόροι ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀνέρχονται εἰς τοιοῦτον ποσὸν ἐπὶ τῆς προσόδου, καὶ ὅτι εὑρὼν ὅτι ὁ τῶν καπνῶν φόρος δὲν ἀνέρχεται εἰς ἴσον ποσὸν, διὰ τῆς προτάσεώς του σκοπεῖ νὰ φέρῃ τὴν ἰσότητα. Ποῖος εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν; ὁ φόρος οὗτος εἶναι πέντε τοῖς ἑκατὸν θεωρητικῶς, ἐν τῇ πρακτικῇ δὲ ἐφαρμογῇ δὲν εἶναι οὐδὲ 3% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, ἐνῷ ὁ γεωργὸς ὡς πρὸς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς ὑποβάλλεται εἰς φόρον 8 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος· ἐὰν δὲ ἐξετάσητε τὴν ἀναλογίαν τοῦ ἀκαθαρίστου πρὸς τὸ καθαρὸν εἰσόδημα ἐπὶ τοιαύτης καλλιεργείας, θὰ εὕρητε ὅτι φορολογεῖται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος κατὰ μέσον ὅρον τὸ τετραπλάσιον τοῦ 8%, ἐνίοτε δὲ ὅτι ὁ γεωργὸς πληρόνει ἑκατὸν τοῖς ἑκατὸν καὶ ἔτι πλέον. Ὁ γεωργὸς πολλάκις πληρόνει ὡς φόρον περισσότερον τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματός του, φορολογεῖται αὐτὸ τὸ κεφάλαιόν του· διατί δὲ ἐξακολουθεῖ καλλιεργῶν; διότι ἔχων καὶ καλλιεργῶν τὰ κτήματά του δύναται τοὐλάχιστον νὰ ἐπασχοληθῇ ἐκεῖ, λαμβάνει τὸ ἡμερομίσθιόν του ἐκ τοῦ κτήματος αὐτοῦ. Τοιαύτην ἔχομεν βάρβαρον φορολογίαν, τοιαύτην δυσαναλογίαν φόρων, ἥτις ἐπὶ καπνῶν εἶναι ἔτι μεγαλειτέρα παρὰ ἐπὶ δημητριακῶν καρπῶν, διότι ἡ ἀναλογία τοῦ καθαροῦ κέρδους πρὸς τὸ ἀκαθάριστον εἰσόδημα εἶναι μικροτέρα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν καπνῶν παρὰ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἐπομένως ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδὲ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ θέλετε παραδεχθῆ ἐφ’ ὅσον φέρει αὔξησιν φορολογίας· θέλετε τὴν παραδεχθῆ μόνον ἐφ’ ὅσον βελτιόνει τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν καπνῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀσφαλίζει τὴν πλήρη εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβληθῇ ὁ γεωργὸς εἴς τινα αὔξησιν τῆς σημερινῆς πραγματικῆς πληρωμῆς χάριν τῶν ὠφελειῶν τοῦ προτεινομένου συστήματος. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω ἂν φέρῃ εἰς αὐτὸν τὸ νέον σύστημα ὠφέλειαν ἱκανὴν, ὥστε ν’ αὐξηθῇ ἄνευ ἀδικίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὅσον ὁ κύριος ὑπουργὸς προτείνει, τὸ ποσὸν τῆς εἰσπράξεως, καὶ πρὸς τοῦτο θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς φορολογίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ἤδη θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς, καὶ νὰ παραβάλω τὴν προτεινομένην αὔξησιν πρὸς τὸν φόρον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀποτίει. Ποῖος εἶναι ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον ἀποτίει κατὰ στρέμμα ὁ καπνός; Ὁ κύριος ὑπουργὸς μᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὑποβάλλεται ὁ καπνὸς εἰς ἔγγειον φόρον δέκα τοῖς ἑκατὸν, ὅτι ἡ φορολογία αὐτοῦ κατὰ στρέμμα ἐκανονίσθη ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, βάσις τῆς ἐγγείου φορολογίας τοῦ καπνοῦ εἶναι τὸ ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, ἀπόδειξις δὲ ὁ ἐν τῷ νόμῳ πίναξ. Κατὰ τὸν ἐν τῷ νόμῳ πίνακα, εἰς τὴν τελευταίαν κατηγορίαν τὴν ἀποτίουσαν δύω δραχ. στρεμματικὸν φόρον ὑπάγονται αἱ γαῖαι, αἱ ἀποφέρουσαι πρόσοδον μέχρι τριάκοντα δραχμῶν· εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν τὴν ἀποτίουσαν τρεῖς δραχμὰς καὶ εἴκοσι λεπτὰ στρεμματικὸν φόρον ὑπάγονται αἱ γαῖαι, αἱ ἀποφέρουσαι πρόσοδον ἀπὸ τριάκοντα ἕως πεντήκοντα δραχμῶν· εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν τὴν ἀποτίουσαν στρεμματικὸν φόρον τέσσαρας δραχ. καὶ 80 λεπτὰ ὑπάγονται αἱ γαῖαι αἱ ἀποφέρουσαι πρόσοδον ἀπὸ πεντήκοντα μέχρις ἑβδομήκοντα δραχμῶν, εἰς τὴν τετάρτην δὲ τὴν ἀποτίουσαν φόρον ἓξ δραχ. καὶ τεσσαράκοντα λεπτὰ ὑπάγονται αἱ γαῖαι αἱ ἀποφέρουσαι πρόσοδον ἄνω τῶν ἑβδομήκοντα δραχ. Ἂς ἐξετάσωμεν τὴν δευτέραν κατηγορίαν· αἱ γαῖαι αἱ ἔχουσαι πρόσοδον ἀπὸ 30 ἕως 50 δραχ. ἀποτίουσι φόρον τρεῖς δραχμὰς καὶ εἴκοσι λεπτὰ· μέσος ὅρος τῆς προσόδου εἶναι τεσσαράκοντα δραχμαί, αὗται δὲ πρὸς ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν φέρουσι τρεῖς καὶ εἴκοσι. Βλέπετε ὅτι ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν εἶναι ἡ βάσις· ὡς πρὸς τὴν τρίτην κατηγορίαν ἑξήκοντα εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῆς προσόδου, ὅστις πρὸς ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν φέρει τέσσαρας καὶ ὀγδοήκοντα. Τὸ ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν λοιπὸν εἶναι ἡ βάσις καὶ ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν ταύτην. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἂν ἦτο παρὼν ὁ κύριος ὑπουργὸς, ἤθελε παραδεχθῆ τὴν σκέψιν μου ταύτην καὶ τὰς συνεπείας αὐτῆς· διὰ τοῦτο πολὺ μὲ λυπεῖ ἡ ἀπουσία του. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ βάσις ὡς πρὸς τὰς τρεῖς πρώτας κατηγορίας, δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἡ καθόλου βάσις τῆς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ στρεμματικῆς φορολογίας· εἶναι αὕτη ἐλάσσων τοῦ 8%, διότι ἐπὶ τῶν στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἀποφέρουν πρόσοδον ἀνωτέραν τῶν 70 δραχ. ὅσον δήποτε καὶ ἂν ᾖναι μεγαλειτέρα ἡ πρόσοδος τῶν 70 δραχμῶν, ὁ φόρος μένει ὁ αὐτὸς, ἤτοι 6 δραχμῶν καὶ 40 λεπτῶν, ὑπολογισθεὶς ἐπὶ τῆς προσόδου 80 δραχμῶν, αἵτινες εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῶν 70 πρὸς τὰς 90· ὥστε ὁ φόρος ἐπὶ τῶν τῆς τετάρτης κατηγορίας στρεμμάτων δύναται ν’ ἀντιστοιχῇ πρὸς 6, πρὸς 5, πρὸς 4 ἢ καὶ πρὸς ὀλιγώτερον τοῖς ἑκατόν. Ἐπομένως κατὰ μέσον ὅρον ἐπὶ τῶν τεσσάρων κατηγοριῶν ὁμοῦ δὲν εἶναι 8%, ἀλλ’ εἶναι 6½ περίπου τοῖς ἑκατόν. Τοιαύτη ἡ βάσις τοῦ ὑφισταμένου στρεμματικοῦ φόρου ἐν θεωρίᾳ. Ποία ὅμως εἶναι ἐν τῇ πράξει ἡ βάσις; (Διάλογοι μεταξὺ τοῦ ῥήτορος καὶ τοῦ κυρίου Δεληγεώργη). Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ μεταβάλλεται ἡ βάσις τοῦ φόρου, εἶναι κατωτέρα, διότι ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν καπνῶν δὲν γίνεται καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ στρεμματικῶς μετὰ τῆς αὐτῆς αὐστηρότητος, μεθ’ ἧς γίνεται ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καθ’ ὅσον εἰς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς βεβαιωτὴς εἶναι ὁ ἐνοικιαστὴς, εἰς δὲ τοὺς καπνοὺς βεβαιωτὴς εἶναι ἡ κυβέρνησις, ἥτις δικαίως εἶναι ἐπιεικὴς, καὶ λέγω δικαίως, διότι τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ νομοθέτου· ἡ ἐπιείκεια ἦτο ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ, ὅταν ἐπροσδιόρισε τὴν βάσιν τοῦ φόρου. Ὁ νομοθέτης, ὅταν ἔθετεν ὡς θεωρητικὴν βάσιν τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν καπνῶν τὸ 8%, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν θὰ βεβαιωθῇ δι’ ἐνοικιαστῶν, ἀλλὰ δι’ ὑπαλλήλων τῆς κυβερνήσεως, οἵτινες θὰ προσφερθῶσιν ἐπιεικῶς εἰς τὴν ἐκτίμησιν· ἄλλως δὲν ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ τὸν φόρον εἰς 8%, διότι, ὅπως εἶπον πρότερον, ἡ ἀναλογία τῆς ἀκαθαρίστου πρὸς τὴν καθαρὰν πρόσοδον ἐπὶ τῶν καπνῶν εἶναι ἀνωτέρα παρὰ ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν· ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τῶν καπνῶν εἶναι ἀνώτερος σχετικῶς πρὸς τὴν καθαρὰν πρόσοδον τοῦ αὐτοῦ φόρου, ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἐν τούτοις ὁ νομοθέτης τὸν αὐτὸν ἐπέβαλε φόρον, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι θὰ ἐβεβαιοῦτο ὁ στρεμματικὸς φόρος τῶν καπνῶν διὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς κυβερνήσεως, οἵτινες δὲν δύνανται παρὰ νὰ ᾖναι ἐπιεικέστεροι τῶν ἐνοικιαστῶν· ἡ ἐπιείκεια δὲ εἰς τὴν βεβαίωσιν εἶναι γνωστὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς ἐπαρχίας καπνοφόρους, διότι κατορθοῦται κατὰ γενικὸν κανόνα ἐν ἀμφιβολίᾳ νὰ κατατάττωνται τὰ στρέμματα εἰς τὴν κατωτέραν κατηγορίαν. Τοῦτο δὲν εἶναι κατάχρησις, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον ἦτο προνενοημένον ὑπὸ τοῦ νόμου. Ὑπάρχει ὅμως καὶ κατάχρησις, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι πολλὰ στρέμματα διαφεύγουσιν ἐντελῶς τὴν βεβαίωσιν, καὶ ἄλλα, ἀνήκοντα προφανῶς εἴς τινα τῶν ἀνωτέρων κατηγοριῶν, κατατάττονται εἴτε εἰς τὴν ἀμέσως κατωτέραν κατηγορίαν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν, εἴτε καὶ εἰς ἄλλην κατωτέραν ἔτι ἐκείνης. Ἐξ ὅσων ἔκαμον ἐρευνῶν ἐπείσθην ὅτι τὸ ἥμισυ περίπου τοῦ φόρου δὲν βεβαιοῦται· ἡ ἔλλειψις δὲ περὶ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν καὶ ἡ ἐπιείκεια κατὰ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα, ἔχουν τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα τὴν φορολογίαν ἀντὶ νὰ τὴν φέρουν εἰς τὸ 8% ἢ εἰς τὸ 6½ κατὰ τὴν ἀκριβῆ θεωρητικὴν βάσιν τοῦ νόμου, νὰ τὴν φέρουν εἰς τὸ 3%. Μὴ νομίσετε δὲ ὅτι τὸ 3%, εἶναι μικρὸν ποσόν. Κατὰ πρῶτον 3% λαμβάνει τὸ δημόσιον, ἀλλ’ ὁ γεωργὸς πληρόνει ποσοστὸν πολὺ ἀνώτερον, διότι αἱ καταχρήσεις εἰς τὸ εἶδος τοῦτο τῆς φορολογίας πλεονάζουσιν. Ἂν τὸ ἥμισυ εἰσπράττῃ τὸ δημόσιον, ὁ γεωργὸς πληρόνει ἴσως τὰ τρίτα τέταρτα. Τοῦτο δὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πληρόνεται ὑπὸ τοῦ γεωργοῦ καὶ δὲν εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ δημοσίου, μεταβαίνει εἰς τὰ θυλάκια τῶν πραγματογνωμόνων ἢ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ θέσις τοῦ πραγματογνώμονος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει μισθὸν ἀνώτερον τῶν τεσσαράκοντα ἢ πεντήκοντα δραχμῶν, θεωρεῖται ἀποφέρουσα χιλίας, δύω καὶ τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, καὶ ἀποφέρουσα τὰ ποσὰ ταῦτα, ἀφοῦ ὁ πραγματογνώμων ὑπέστη καὶ ἄλλας δαπάνας διὰ νὰ προτιμηθῇ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦτον, ὥστε τὸ δημόσιον δὲν ἀπολαμβάνει πλέον τοῦ ἡμίσεως τοῦ φόρου, ὁ γεωργὸς ὅμως ὑποβάλλεται εἰς τὰ τρία τέταρτα. Ὑποβάλλεται δὲ εἰς τοιαύτην πληρωμὴν οὐ μόνον ὁ ἀποκρύπτων τὰ παράγοντα καπνὸν στρέμματα ἢ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὅστις ἐδήλωσεν ὅλους τοὺς τοιούτους ἀγρούς του· διότι οἱ πραγματογνώμονες, ἔχοντες τὸ μέσον νὰ φέρουν εἰς δυσχερείας τοὺς δηλώσαντας, διὰ ψευδῶν καταγγελιῶν κατορθόνουσι νὰ λαμβάνωσι δῶρα καὶ παρ’ αὐτῶν διὰ νὰ μὴ τοὺς καταγγέλλωσιν ἀδίκως. Τοιαῦτα εἶναι τὰ βάρη τῶν παραγωγῶν ἐκ τῶν καταχρήσεων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν βεβαίωσιν ὑπαλλήλων· ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα πάλιν ὁ φόρος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιβαρύνων τὸν παραγωγὸν κατ’ ἀναλογίαν ἀνωτέραν τῶν τεσσάρων ἢ πέντε τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου· ἀλλὰ 4% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἶναι ἐλαφρὸς φόρος; Ὁ τοιοῦτος φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ ἀντιστοιχεῖ κατὰ μέσον ὅρον πρὸς τὸ ἑξαπλάσιον, ἤτοι πρὸς 24%. Οὐδεὶς δύναται νὰ θεωρήσῃ τοιοῦτον φόρον μικρόν· προτιθέμενοι δὲ νὰ μεταβάλωμεν τὴν φορολογίαν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ποῖον τὸ πρακτικὸν ὅριον τῆς σημερινῆς φορολογίας, ἀφοῦ καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνώτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ἰσότης πρὸς τὴν λοιπὴν φορολογίαν τοῦ κράτους. Ὁ ὑπουργὸς ὅμως σᾶς προτείνει αὔξησιν τοῦ φόρου τούτου, οὐ μόνον σχετικῶς πρὸς τὸ εἰρημένον ὅριον, ἀλλὰ σᾶς προτείνει καὶ σπουδαίαν αὔξησιν σχετικῶς πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέπραττε τὸ δημόσιον, ἂν ἐπεβάλλετο ὁ φόρος ἐν ὅλῃ τῇ αὐστηρότητι, ἄνευ καταχρήσεων, καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ τμήματος τῆς δημοσίας οἰκονομίας ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἔλαβα παρ’ αὐτοῦ πίνακα τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐν ταῖς διαφόροις ἐπαρχίαις τῶν δύο νομῶν, εἰς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον σύστημα. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι καθ’ ὅλα ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι αὗται, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ στηρίξω τὴν γνώμην μου εἰμὴ ἐπὶ ἐπισήμων πληροφοριῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῖος εἶναι ὁ πίναξ τὸν ὁποῖον ἔλαβον. Κατ’ αὐτὸν, μέσος ὅρος τῆς ἀξίας τῶν καπνῶν κατ’ ὀκᾶν ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἶναι μία δραχμὴ καὶ πέντε λεπτὰ, κατ’ ἐπαρχίας δὲ, ἐν τῇ τοῦ Μεσολογγίου 70 λεπτὰ, ἐν τῇ τῆς Τριχωνίας 1 δραχμὴ καὶ 25 λεπτὰ, ἐν ἄλλῃ ἐπαρχίᾳ 1 δραχμή· εἰς τρόπον ὥστε μέσος ὅρος ἐπὶ τοῦ ὅλου νομοῦ εἶναι μία δραχμὴ καὶ πέντε λεπτὰ, ὡς προεῖπον. Ἐφαρμόσατε τὴν ἀναλογίαν τοῦ φόρου πρὸς 8%, καὶ τί ποσὸν ἔχετε; ἔχετε 8½ λεπτὰ καὶ ὄχι 15, ὅπως προτείνει ὁ κ. ὑπουργός. Ἐφαρμόσατε τὸ 6,5%, ὅπερ εἶναι ἡ σημερινὴ θεωρητικὴ βάσις τοῦ φόρου, καὶ ἔχετε ποσὸν κατώτερον, ἤτοι 7 λεπτά. Ἐφαρμόσατε ὅμως ὅρον ἀναλογοῦντα πρὸς τὴν ἤδη ὑφισταμένην πραγματικὴν φορολογίαν, καὶ θὰ ἔχητε φόρον κατ’ ὀκᾶν ἐλάσσονα κατὰ πολὺ τῶν 7 λεπτῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται ὁ καπνὸς τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Ἄργους καὶ τῆς Ναυπλίας. Τὸ ἀφορολόγητον δὲ τῆς ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ καταναλώσεως τοῦ ἐν αὐτῇ παραγομένου καπνοῦ ἀναπληροῦται δι’ ἐλαχίστης προσθήκης εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τῆς ἐπαρχίας καπνοῦ. Ὥστε καὶ θεωρητικῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς ἔχει ἄδικον· προτείνει αὔξησιν ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸν φόρον τὸν πραγματικῶς πληρονόμενον, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἤθελον πληρόνει οἱ παραγωγοί, ἂν ὁ σημερινὸς νόμος ἐξετελεῖτο αὐστηρότατα. Ἐν τῷ νομῷ Φθιώτιδος καὶ καὶ Φωκίδος ἔχομεν μέσον ὅρον ἀξίας τοῦ καπνοῦ κατ’ ὀκᾶν 1 δραχ. καὶ 36 λεπτὰ. Ἑπομένως καὶ αἱ ἀναλογίαι πρὸς 8, πρὸς 6½ καὶ πρὸς 4% εἶναι ἀνώτεραι. Βλέπετε ὅτι αἱ ἀναλογίαι αὗται ἀπέχουσι τῆς ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὁρισθείσης. Πῶς δικαιολογεῖται δὲ ὁ ὑπουργός; Μᾶς εἶπεν ὁ ἴδιος χθὲς, ὅτι δὲν προτίθεται νὰ προτείνῃ αὔξησιν φόρου, ὅτι αὔξησις οὐχὶ τοῦ φόρου ἀλλὰ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου ἐπέρχεται ὡς συνέπεια τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος. Ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς, ἂν ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος δὲν ἀφώρα εἰς αὔξησιν φόρου, ὤφειλεν ὁ ὑπουργὸς νὰ παραδεχθῇ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ φόρου εἰς 7 λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς, καὶ μὴ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἰς 7 λεπτὰ προσδιωρίσθη ὁ φόρος ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους διὰ τὰς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ Ναυπλίας, ὅπου ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ εἶναι κατωτέρα τῶν τιμῶν αὐτοῦ ἐν τοῖς δύω νομοῖς, διότι καὶ ὡς πρὸς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς ὁ ἐπιβληθεὶς φόρος τῶν 7 λεπτῶν εἶναι ὑπερμέτρως βαρὺς καὶ ἀπόδειξις αἱ εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδιπλασιάσθησαν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος· καὶ ἂν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ, ἡ διαφορὰ αὕτη πρέπει νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐν ταῖς δύω ἐπαρχίαις καὶ οὐχὶ διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτοῦ ἐν τοῖς δύω νομοῖς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ εὔκολον νὰ φυλάττωνται αὐταὶ αἱ διακρίσεις καὶ νὰ παρακολουθῇ ὁ φόρος τὰς διαφορὰς τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος κατὰ τόπους. Ἂν ἔχωμεν διαφορὰν φόρου, ὁποίαν προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς μεταξὺ τῶν δύω ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δύω νομῶν, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ ἔχωμεν διαφορὰν τοῦ φόρου τῶν δύω νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν νομῶν τούτων πρὸς ἀλλήλους. Διαφορὰ δὲ τοσοῦτον ἀπότομος ὅσον τῶν 7 λεπτῶν πρὸς 15 λεπτὰ θέλει ἐπηρεάσει τὴν παραγωγὴν ἐν τοῖς δύω νομοῖς καὶ θέλει ἀδικήσει ἰδίως τὰς ἐπαρχίας αὐτῶν, ἔνθα ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ δὲν διαφέρει πολὺ τῆς ἀξίας αὐτοῦ ἐν Ναυπλίῳ καὶ ἐν Ἄργει. Ὡς πρὸς τὴν σταφίδα ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἦτο ὁ φόρος ὁμοιόμορφος, ὅταν δὲ μετεβλήθη ὡς πρός τινας ἐπαρχίας, ποία ὑπῆρξεν ἡ διαφορά; Ἀπὸ φόρου δεκατριῶν δραχμῶν, διατηρηθέντος ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, αἱ ὁποῖαι παράγουσιν ἀκριβωτέραν σταφίδα, ἠλαττώθη εἰς ἕνδεκα δραχ. ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, αἱ ὁποῖαι παράγουσι σταφίδα κατωτέρας ποιότητος. Τοιαύτη διαφορὰ δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἄνευ ἐπαχθῶν συνεπειῶν, ἀλλὰ διαφορὰ ἀπὸ 7 εἰς 15 εἶναι κατὰ πάντα ὑπέρογκος.

§27ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ καπνὸς τῆς Ἠλείας ἐπλήρονε διπλάσιον.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡ τοῦ Αἰγίου σταφὶς ἔχει διπλασίαν ἀξίαν τῆς σταφίδος τῆς Ἠλείας, ἡ διαφορὰ δὲ τοῦ φόρου εἶναι ὡς 13 πρὸς 11. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ὠφέλιμα ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ προτεινομένη μεταῤῥύθμισις τοῦ ὑφισταμένου συστήματος. Ἐπαχθέστατος εἶναι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ὁ στρεμματικὸς φόρος, ὅστις εἰσήχθη ὡς βελτίωσις ἐπὶ τοῦ πρότερον ἰσχύοντος συστήματος τοῦ καὶ νῦν ἰσχύοντος, ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἀντὶ νὰ ᾖναι βελτίωσις, ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι σύστημα κατὰ πάντα σχεδὸν κατώτερον τοῦ συστήματος ἐκείνου· καὶ αὐτὸ φορολογεῖ ὡς καὶ ἐκεῖνο τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἀλλ’ ἐνῷ φορολογεῖ τὰ κεφάλαια, ἡ βεβαίωσις γίνεται διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος ζημιοῖ τὸ δημόσιον σπουδαίως, ἡ δὲ ζημία τοῦ δημοσίου ἀντανακλᾷ ἐπὶ τὸν φορολογούμενον, διότι αὐτὸς θὰ τὴν ἀναπληρώσῃ διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν φόρων. Ἀπαλλάττει τὸν παραγωγὸν ἡ στρεμματικὴ φορολογία τῶν ἐπαχθῶν ὑποχρεώσεων κατὰ τὴν βεβαίωσιν, ἀφίνει αὐτὸν ἐλεύθερον εἰς τὴν συγκομιδὴν τοῦ προϊόντος, ἀλλὰ τὸν ὑποβάλλει εἰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες καθιστῶσιν ἐνίοτε τὴν θέσιν του δυσχερῆ· δὲν φορολογεῖται ἀναλόγως τοῦ πραγματικοῦ προϊόντος, ἀλλὰ τοῦ προϋπολογισθέντος εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ βεβαίωσις ἐπὶ βάσεων ἀσφαλῶν. Παραδέχομαι δὲ πληρέστατα, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κύριος ὑπουργὸς, εἶναι ὡς σύστημα εὐεργετικώτατον, διότι τὸν φόρον αὐτὸν δὲν θέλει ἀποτίει ἀμέσως ὁ παραγωγός, θέλει τὸν ἀποτίει ἐμμέσως διὰ τοῦ ἐμπόρου· τὸ δημόσιον θέλει ἀπολαμβάνει πλῆρες τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, διότι καὶ ἡ βεβαίωσις ἐν τοῖς τελωνείοις εἶναι ἀκριβεστάτη καὶ ἡ εἴσπραξις πλήρης. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. βουλευτοῦ Αἰγίου, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ πληρωμὴ γίνεται ἐμμέσως, ἀπαλλάττεται αὐτῆς ὁ γεωργὸς καὶ τὴν ὑφίσταται ὁ καταναλωτὴς καὶ ὁ ἔμπορος· οὐδόλως εἰς τὸν παραγωγὸν ἐπιπίπτει ὁλόκληρος ὁ φόρος. Ἂν ἦτο ὁ ἔγγειος φόρος τοῦ καπνοῦ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, τότε τῳόντι πᾶσα αὔξησις ἤθελεν ἐπιβαρύνει μόνον τὸν καταναλωτήν· ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ φόρος δὲν εἶναι τοιοῦτος· ἂν ἦτο τοιοῦτος, ἤθελον προτείνει πρῶτος ἐγὼ πᾶσαν αὔξησιν· ἤθελον προτείνει ὅπως τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἐπεβάλομεν χθὲς εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον καπνὸν, τὸ αὐτὸ ποσὸν ἐπιβάλωμεν ὡς φόρον καταναλώσεως εἰς τὸν ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενον καπνόν· ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον, ὡς εἶπον καὶ χθὲς, νὰ διακρίνωμεν τὸ ποσὸν τὸ καταναλισκόμενον ἐν τῷ τόπῳ καὶ τὸ ἐξαγόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Μὴ νομίσετε δὲ ὅτι ὑπάρχει ἀναλογία μεταξὺ τῶν ποσῶν τούτων· ὑπάρχει μεγίστη διαφορά. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς φέρω ἀριθμοὺς, διότι αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀτελεῖς, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ὑπολογισμοὺς ἀρκετὰ βασίμους. Κατὰ τὸν κ. Σωτηρόπουλον, πρὸ τοῦ 1864 καπνὸς ἐξωτερικὸς σχεδὸν δὲν κατηναλίσκετο ἐν τῷ τόπῳ. Ἡ παρατήρησις αὕτη τοῦ κ. Σωτηροπούλου δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθή· μετὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐξήτασα καὶ εὗρον, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Σωτηροπούλου ἦσαν λανθασμένοι.

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς;

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ πῶς. Μᾶς εἴπατε χθὲς, ὅτι πρὸ τοῦ 1864 ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος καπνὸς μόνον κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος εἶχε φθάσει εἰς 25,000 ὀκάδας, κατὰ τὰ προγενέστερα δὲ ἔτη ἔφθανεν εἰς 5,000, ἢ τρεῖς χιλιάδας ἢ δὲν εἰσήγετο διόλου· ἐξήτασα τοὺς πίνακας ἀπὸ τοῦ 1859 καὶ εὗρον εἰσαγωγὴν καπνοῦ 40,000, 44,000, 46,000 καὶ 58,000 ὀκάδων.

§31ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως ἀναμιγνύετε τὰ σιγάρα καὶ τὸ τουμπεκί. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ ἐμπορικοῦ πίνακος, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται καπνοὶ, περιλαμβάνεται οὐ μόνον ὁ καπνὸς ὁ εἰς φύλλα, ἀλλὰ καὶ τὰ σιγάρα καὶ τὸ τουμπεκί. Λοιπὸν ὅταν ἐγὼ χθὲς ὡμίλουν, τὰ ἐξῄρεσα αὐτά. Καὶ ἐγὼ εἶχον μελετήσει τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅταν ἔκαμα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, καὶ εὑρῆκα, ὅτι ἂν εἰσήχθη ποσὸν 40 καὶ 45 χιλ., αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ σιγάρα καὶ τουμπεκὶ καὶ ἀπὸ κομμένον καπνὸν, ἀλλὰ τὸ ἀπὸ εἰς φύλλα καπνὸν ποσὸν εἶναι αὐτό.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐθαύμασα πάντοτε διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν συλλογισμῶν σας....

§33ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σᾶς παρακολουθῶ πάντοτε εἰς τοὺς συλλογισμούς σας, διότι σᾶς εὑρίσκω λογικώτατον· δὲν ἐννοῶ δὲ πῶς, ἐνῷ ἐπρόκειτο χθὲς περὶ συναγωνισμοῦ, ὡμιλήσατε περὶ εἰσαγωγῆς καπνοῦ εἰς φύλλα μόνον, ὡσανεὶ ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος κομμένος καπνὸς δὲν συναγωνίζεται πρὸς τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν, καί ....

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (Θόρυβος).

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἠθέλησα ν’ ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσω ἐμαυτὸν καὶ ὡς πρὸς τὰ χθὲς λεχθέντα· διότι ἂν ἐν ἔτει 1863 ἀνήρχετο εἰς 58,000 ὀκάδας τὸ εἰσαγόμενον ἔξωθεν ποσὸν τοῦ καπνοῦ, σήμερον πρέπει νὰ ἀνέρχηται, ὡς χθὲς ἰσχυρίσθην, εἰς 75,000, ἀφοῦ προσηρτήθη ἡ Ἑπτάνησος καὶ ὁ ἐγχώριος πλοῦτος ηὔξησεν ἱκανῶς. Ἐξακολουθῶ. Εἶπον ὅτι κατὰ τὸν κύριον Σωτηρόπουλον, ἐλάχιστον ἦτο κατὰ τὸ 1864 τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ τὸ εἰσαγόμενον ἔξωθεν, μικρὸν ἦτο τὸ ποσὸν καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας φέρω σήμερον, διότι κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὴν ὅλην ἐγχώριον κατανάλωσιν καὶ 50,000 ὀκάδες ἐλάχιστον ποσόν εἶναι...

§37Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἴσως ἔκαμε λάθος.

§38ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν συλλογισμόν, τὸν ὁποῖον τώρα θὰ κάμω, εἶναι ἀδιάφορον....

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι καὶ 50,000 μικρὸν ποσὸν εἶναι· ὅλη ἡ ὑπόλοιπος κατανάλωσις ἐγίνετο ἐκ καπνοῦ τοῦ τόπου. Ἀπὸ τοῦ 1864 ἕως σήμερον ὑπάρχει αὔξησις ἐγχωρίου παραγωγῆς μεγίστη, κατά τινας ἕως τοῦ ὀκταπλασίου, κατὰ δὲ τὸ 1864 ἐγένετο ἐξαγωγὴ ἑνὸς ἑκατομμυρίου περίπου· ἂν εἰς τὸ ποσὸν τῆς τότε ἐξαγωγῆς προσθέσωμεν ἤδη τὸ πλεῖστον, ἂν ὄχι καὶ σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς ἔκτοτε αὐξήσεως, διότι ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις βεβαίως ὀλίγον ἔκτοτε ηὔξησε, θὰ ἔχωμεν ἐξαγωγὴν, ἥτις θὰ ᾖναι πολλαπλασία τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως.

§42ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω ὅτι κατὰ τὸ 1864 ὁλόκληρος ἡ κατανάλωσις ἐγένετο ἐκ καπνοῦ ἐγχωρίου, ἐξήγετο δὲ καὶ καπνὸς 1,000,000 ὀκάδων περίπου, 984,000 ἀναφέρει ὁ πίναξ· ἔκτοτε ὅμως ἐπολλαπλασιάσθη ἡ παραγωγὴ, ὀκταπλασιάσθη κατά τινας. Τοῦτο ἐπέφερεν ἀνάλογον αὔξησιν τῆς καταναλώσεως; ὄχι, διότι δὲν ἐπέφερεν ἐλάττωσιν τῶν τιμῶν. Ἡ αὔξησις λοιπὸν τῆς καταναλώσεως ἔκτοτε ὑπῆρξεν ἐλαχίστη καὶ σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς προσθέτου παραγωγῆς ἐξέρχεται ἐκ τοῦ τόπου· ἂν τότε εἴχομεν ἐξαγωγὴν 1,000,000, σήμερον ἔχομεν πολλαπλάσιον, ἐνῷ τὸ ποσὸν τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως εἶναι πάντοτε μικρόν.

§44Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ὀκταπλασιάσθη ἡ παραγωγὴ τὴν σήμερον.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίας ἡ παραγωγὴ κατὰ τὸ 1864 δὲν ὑπῆρχεν ἀνωτέρα τῶν 150,000 ὀκάδων, ἐφέτος νομίζω, ὅτι εἶναι ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον· εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου ἡ καπνοφυτεία ἐλαχίστην εἶχεν ἔκτασιν τότε, ἤδη ὁ καπνὸς εἶναι ἐκ τῶν σπουδαίων προϊόντων τῆς ἐπαρχίας· εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου καπνοὶ δὲν ἐφυτεύοντο διόλου μέχρι πρὸ δύω ἐτῶν, καὶ μάρτυς ὁ βουλευτὴς κύριος Γεροθανάσης, ἐφέτος ὅμως ἐγένετο ἐκεῖ ἱκανὴ καλλιέργεια καπνοῦ· ὥστε δὲν δύναμαι παρὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἐπολλαπλασιάσθη, κατὰ πόσον ὅμως ἐπολλαπλασιάσθη δὲν ἠμπορῶ νὰ προσδιορίσω ἀκριβῶς. Ἐὰν δὲ ᾖναι πολλαπλάσιον τὸ ποσὸν τὸ παραχθὲν, τὸ ποσὸν τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως δὲν ηὔξησε σπουδαίως καὶ ἡ ἀναλογία αὐτοῦ πρὸς τὸ ἐξαγόμενον εἶναι τοσοῦτον μικρὰ, ὥστε ὁμιλοῦντες περὶ φόρου τοῦ καπνοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ ἐσωτερικῶς καταναλισκομένου ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐξαγομένου.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ μάθωμεν τὴν ἐξαγωγήν;

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα νὰ ᾖναι παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομινῶν, διότι ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ λεπτομερεστάτας πληροφορίας, τῷ ἔδωκα σημείωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτουν, καὶ μετέβην καὶ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν τμηματάρχην, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον τίποτε· διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ὁμιλῶ ἐπὶ ἀτελῶν δεδομένων.

§48ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προσδιορίσωμεν τώρα ἄλλον φόρον διὰ τὸν ἐξαγόμενον τοῦ Κράτους καπνὸν καὶ ἄλλον ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου ἐντὸς τοῦ τόπου;

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ τοῦτο εἶπον. Ἐὰν κατωρθοῦτο ἡ διάκρισις, θὰ ἤμην προθυμότατος ὄχι νὰ θέσωμεν φόρον 15 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἀλλὰ 3 δραχμὰς ἐπὶ τοῦ ἐντὸς τοῦ τόπου καταναλισκομένου καπνοῦ· ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐπείσθην ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πολλάκις ἐγὼ μόνος ἢ μετ’ ἄλλων ἐντὸς ἐπιτροπῶν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοιαύτη διάκρισις χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἐκ τῶν δύω, εἴτε νὰ περιορίσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, εἴτε νὰ μὴ ἐξασφαλίσωμεν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, διὰ τοῦτο ἀντέστην εἰς τὸ μέτρον καὶ ἐντὸς τῆς τελευταίας ἐπιτροπῆς, ὅπου συνειργάσθην μετὰ τοῦ κυρίου Δρόσου. Εἶπον, ἐὰν κάμητε τὴν διάκρισιν μετ’ αὐστηρότητος, θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ νομοθετήσητε διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέρους τοὺς γεωργοὺς εἰς τὴν παραγωγήν· ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχητε τοὺς ὅρους τοῦ νόμου χαλαρούς· ἐὰν δὲ τοὺς ἔχητε χαλαρούς, οὐδὲ τὸ δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τι, καὶ εἰς τὰς καταχρήσεις θὰ ἀνοίξητε εὐρὺ τὸ στάδιον· εἰς ταῦτα δὲ νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Δρόσος συνεφώνησεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἐπροτάθησαν πολλὰ μέσα ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς καὶ ἐκτὸς αὐτῶν πρὸς πραγματοποίησιν τῆς διακρίσεως τοῦ καπνοῦ ἑκάστης τῶν δύω κατηγοριῶν διὰ νέων τρόπων φορολογίας· ἐπροτάθη νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν κοπτήρων τοῦ καπνοῦ, ἤτοι τῶν χαβανίων, κανονιζομένου καὶ βεβαιουμένου τοῦ φόρου ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κινήσεων τοῦ κοπτῆρος, γνωριζομένου διὰ μηχανισμοῦ προσαρτωμένου εἰς ἕκαστον χαβάνιον· ἐπροτάθη νὰ γίνῃ ἀποκλειστικὸς πωλητὴς καπνοῦ διὰ τὴν ἐντὸς τοῦ κράτους κατανάλωσιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἔχῃ δὲ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι νὰ πωλοῦν τὸν καπνὸν λειανικῶς· ἐπροτάθησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι τρόποι, ἀφορῶντες ὅλοι εἰς τὴν φορολογίαν τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως ἄνευ ἐπεκτάσεως τοῦ φόρου εἰς τὸν ἐξαγόμενον τοῦ κράτους καπνόν. Αἱ ἐπινοήσεις αὗται ἦσαν πολλὰ εὐφυεῖς, ἀλλ’ ἦσαν μόνον εὐφυεῖς· μέχρι τοῦδε οὐδεμία εὑρέθη, ἡ ὁποία νὰ ᾖναι ἀληθῶς σπουδαία καὶ πρακτική. Ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν, περὶ τῆς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κύριος Δρόσος. Δὲν τὴν ἀποκρούω κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ ἐνόσῳ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν κάμωμεν καὶ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον ἀδιακρίτως ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλισκομένου ἐντὸς τοῦ κράτους καὶ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου, ἐπειδὴ τὸ ἐξαγόμενον εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερον τοῦ ἐν τῷ τόπῳ καταναλισκομένου, ἐπειδὴ ἡ παραγωγὴ προχωρεῖ αὐξάνουσα καὶ πᾶσα αὔξησις παραγωγῆς εἶναι αὔξησις ἴσου σχεδὸν ποσοῦ ἐξαγωγῆς, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ σκέψις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγίου, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἔγγειος φόρος ἐπιβαρύνει τὸν καταναλωτήν. Τὸ προϊὸν αὐτὸ κατὰ τὸ πλεῖστον μεταφέρεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ καταναλίσκεται ἐκεῖ, οὐδεὶς δὲ νόμος Ἑλληνικὸς δύναται νὰ φορολογήσῃ τὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατανάλωσιν, ὥστε ἡ ἰδέα του εἶναι πεπλανημένη, διότι ἀφοῦ τὸ πλεῖστον τοῦ προϊόντος καταναλίσκεται ἐκτὸς τοῦ τόπου, ὁ ἐπ’ αὐτοῦ φόρος δὲν εἶναι φόρος καταναλώσεως, εἶναι φόρος ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει τὸν παραγωγόν, καὶ μόνον τὸν παραγωγόν, οὐδὲ κἂν τὸν ἔμπορον. Ὠφελιμωτάτην, ὡς εἶπον, θεωρῶ τὴν προτεινομένην παρὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ μεταῤῥύθμισιν τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας, διότι ἀπαλλάττει τὸν παραγωγὸν ἀπὸ τῶν ἐπαχθῶν συνεπειῶν τοῦ ὑφισταμένου συστήματος, ἐξασφαλίζει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου πλήρη τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν καὶ τὸν φόρον ἐπιβάλλει εἰς τὸν παραγωγὸν οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλ’ ἐμμέσως, ὥστε ἂν καὶ πληρόνει αὐτὸς τὸ ποσὸν πλῆρες, δὲν αἰσθάνεται ὅμως, ὅτι τὸ πληρόνει, οὐδ’ ὑπόκειται εἰς τὰς καταπιέσεις καὶ τὰς καταχρήσεις τῆς ἀμέσου βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως· ἠξεύρομεν δὲ πόσον ὁ παραγωγὸς ἀνακουφίζεται ἐκ τούτου. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν γίνεται τοιαύτη μεταβολὴ συστήματος ἐγγείου φορολογίας, καὶ ὁσάκις ἔγινε, πάντοτε ἐπροξένησε καὶ εὐχαρίστησιν εἰς τοὺς παραγωγοὺς, καὶ ἀγαθὰς συνεπείας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Εἰς τὴν σταφίδα ἐφαρμόζεται πρὸ πολλοῦ, εἰς τὰ βαλανίδια ἐπίσης καὶ εἰς τὰ κουκούλια, ὡσαύτως καὶ εἰς τὰ σύκα, εἰς τὰ λεμόνια καὶ εἰς ἄλλα εἴδη· εἰσήχθη καὶ εἰς τὰ βαμβάκια· καὶ ὡς πρὸς τὸν καπνὸν παρεδέχθη πέρυσι διὰ τὰς ἐπαρχίας Ναυπλίας καὶ Ἄργους, ἐπέτυχε δὲ καθ’ ὅλα, ὥστε τῳόντι εὐεργέτημα εἶναι ἡ μεταῤῥύθμισις τοῦ συστήματος καὶ τὴν παραδέχομαι πληρέστατα, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὅρῳ νὰ μὴ μεταβάλλῃ τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας ἐν Ἑλλάδι.

§50ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λοιπὸν νὰ ἐξισώσωμεν τὸ Ἄργος.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ προτείνω, νὰ ἐξισώσωμεν τὸν φόρον ἐν τοῖς δύω νομοῖς πρὸς τὸν φόρον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἄργους. Ἐπιφυλάττομαι νὰ προτείνω ἐλάττωσίν τινα διὰ τὸ Ἄργος, ἐὰν πεισθῶ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀποχρῶντες λόγοι, ἀλλ’ εἰς ἄλλο ἔτος, ὄχι ἐφέτος.

§52ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τότε εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίφασιν.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ εὑρισκόμην εἰς ἀντίφασιν, ἐὰν ἐζήτουν ἡ μεταῤῥύθμισις νὰ φέρῃ ἐλάττωσιν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσπράξεως, ἀλλὰ δὲν θὰ φέρῃ ἐλάττωσιν, ἀλλὰ διπλασιασμὸν καὶ ἔτι 14,000 δραχμάς. Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ ἤδη εἰσπράττονται μόνον 56,000 δραχμαὶ, ὁ φόρος πρὸς 7% θὰ ἀποφέρῃ 126,000 δραχμάς. Πῶς λοιπὸν λέγετε, κύριε βουλευτὰ Αἰγίου, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίφασιν; Αὔξησιν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου προτείνω καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ θέλω ἡ αὔξησις νὰ μὴ ἐπιφέρῃ αὔξησιν βαρῶν διὰ τὸν παραγωγὸν, θέλω ἐπὶ τοσοῦτον μόνον ν’ αὐξήσῃ ἡ εἴσπραξις, ἐφ’ ὅσον ὁ παραγωγὸς ἀποφεύγει ἤδη τὴν πληρωμὴν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον ἦτο ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ. Διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης κατὰ 70,000 δραχμὰς διὰ τῶν 7 λεπτῶν τὸ δημόσιον ὠφελεῖται σπουδαίως, ἀλλὰ καὶ ὁ παραγωγὸς οὐδὲν βλάπτεται, διότι ἐκ τῶν 70,000 δραχμῶν ἓν μέρος ἐπλήρονεν ὁ παραγωγὸς, ἂν καὶ δὲν εἰσήρχετο εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον· τὸ ἐπλήρωνεν ὅμως εἰς τοὺς πραγματογνώμονας καὶ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, εἶναι δὲ δίκαιον νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον αὐτὸ τὸ ποσόν· εἶναι δὲ δίκαιον νὰ λάβῃ καὶ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα διαφεύγουν τὴν φορολογίαν οὐχὶ ἕνεκα τοῦ ἐπιεικοῦς τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς καταχρήσεως καὶ τῆς μὴ δηλώσεως. Νομίζω, ὅτι οἱ γεωργοὶ εἶναι ἀρκετὰ βεβαρυμένοι ἤδη, ὥστε νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι μεταβάλλοντες μίαν ἔγγειον φορολογίαν, ἡ ὁποία διὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης θὰ μᾶς ἀποφέρῃ πλέον τοῦ διπλασίου τοῦ μέχρι τοῦδε ἀποτιομένου φόρου, νὰ νομίζωμεν ὅτι ἀρκετὰ ἐπράξαμεν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καὶ ἀρκετὰ ἐπιβαρύνομεν τὴν γεωργίαν. Αὐτὸ δὲ τοῦτο ὅτι διὰ τοῦ φόρου τῶν 7 λεπτῶν ὑπερδιπλασιάζεται τὸ ποσὸν τῶν σημερινῶν εἰσπράξεων ἀποδεικνύει ὅτι ὁ φόρος εἰς 7 λεπτὰ ὁριζόμενος περιλαμβάνει οὐ μόνον τὴν συνήθη ἀναλογίαν τῶν ἐγγείων φόρων, ἀλλὰ καὶ πρόσθετον ποσοστὸν εἰς ἀποζημίωσιν τοῦ δημοσίου διὰ τὴν κατὰ τὸ νέον σύστημα ἐντὸς τῶν ἐπαρχιῶν τῶν δύω νομῶν ἀφορολόγητον κατανάλωσιν τοῦ ἐπαρχιακοῦ προϊόντος. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποσὸν τοῦ φόρου. Τὸ ποσὸν τοῦ φόρου προσδιωρίσθη παρ’ αὐτοῦ ἐπὶ ἐσφαλμένου ὑπολογισμοῦ. Κατὰ τὸν ὑπουργὸν, μέσος ὅρος ἀξίας τοῦ καπνοῦ κατ’ ὀκὰν εἶναι μία καὶ ἡμίσεια δραχμή. Ἤδη σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ στηρίξῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουν μέσον ὅρον μίαν δραχ. καὶ πέντε λεπτὰ διὰ τὴν Αἰτωλίαν καὶ Ἀκαρνανίαν, μίαν δραχμὴν καὶ 36 λεπτὰ διὰ τὴν Φθιώτιδα καὶ Φωκίδα. Ἔπρεπε λοιπὸν αὐτὴν τὴν βάσιν νὰ λάβῃ καὶ δὲν εἶχε δικαίωμα ν’ ἀντιλέξῃ εἰς τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, εἰμὴ ἐὰν ἔφερεν ἰδιαιτέρας μαρτυρίας ἀξίας πλειοτέρας ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ὅρου, τὸν ὁποῖον αὐτὸς αὐθαιρέτως προσδιώρισε, δὲν ἐπιβάλλει τὸν ἤδη κανονισμένον φόρον τοῦ 8 ἢ 6½%, ἀλλὰ 10%· ποῦ εὗρε τὸ 10%; Χθὲς εἶπεν, ὅτι τὸ 10% ἔλαβεν ὡς βάσιν, ἀλλὰ δὲν ἐξήγησεν, οὐδ’ ἠδύνατο νὰ ἐξηγήσῃ διὰ τί· αὐτὸ βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν. Ὀφείλομεν κατ’ ἀνώτατον ὅρον νὰ ὑπολογίσωμεν τὸν φόρον πρὸς 6½%· Ἐφαρμόζοντες τὸ 6½% ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ὅρου τοῦ ἐσφαλμένως παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ προτεινομένου, θὰ ἔχωμεν ποσὸν πολὺ κατώτερον τῶν 15 λεπτῶν τὴν ὀκάν· ἐὰν δὲ λάβητε ὡς βάσιν τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, δὲν φθάνει εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν 7 λεπτῶν· ὅταν δὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν σᾶς δίδῃ 70,000 δραχμῶν περισσοτέρας τῶν 56,000, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε λαμβάνει τὸ δημόσιον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἦσθε εὐχαριστημένοι.

§54ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ποῦ δύνασθε νὰ εὕρητε δικαιολόγησίν τινα τῆς διαφορᾶς κατὰ τὸ νέον σύστημα μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν Ναυπλίας καὶ Ἄργους καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ εἰς τί τὸ ἀποδίδω, ὅτι ἄλλος ὑπουργὸς ἔκαμε τὸν προσδιορισμὸν πρὸς ἑπτὰ λεπτὰ διὰ τὰς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ Ναυπλίας, καὶ ἄλλος προτείνει τὸν πρὸς 15 λεπτὰ διὰ τοὺς δύω νομούς. Ἔλαβεν ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς ὡς βάσιν τῶν ὑπολογισμῶν του μέσον ὅρον ἀξίας τοῦ καπνοῦ ἐν ταῖς δύω ἐπαρχίαις ἀκριβέστερον ἐκείνου ὃν ἔλαβεν ὡς βάσιν ὁ νῦν ὑπουργὸς ὡς πρὸς τοὺς δύω νομούς. Ἔλαβεν ὁ νῦν ὑπουργὸς ὡς βάσιν μέσον ὅρον ἀξίας δραχ. 1½, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας δραχμῆς ἐφήρμοσεν ἐσφαλμένως φόρον 10%, ἐνῶ ὁ προκάτοχός του ἐφήρμοσε τὸ 6 καὶ ½ τοῖς 100. Ἡ δὲ διαφορὰ τῶν μέσων ὅρων τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ ἐν ταῖς δύω ἐπαρχίαις καὶ ἐν τοῖς δύω νομοῖς δὲν εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία κατ’ ἐμὲ, ὥστε νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἐπιβάλλοντες κατ’ ἀνάγκην τὸν αὐτὸν φόρον, πράττομεν ἀδίκημα. Ἀπ’ ἐναντίας ἀδικοῦμεν σπουδαίως τοὺς δύο νομοὺς φορολογοῦντες τὸ προϊὸν αὐτῶν πρὸς 15 λεπτά, ἐνῷ τὸ προϊὸν τῶν δύω ἐπαρχιῶν φορολογεῖται μόνον πρὸς 7 λεπτά.

§56ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Αἰγίου ὡς καὶ τοῦ Μεσολογγίου εἶπεν, ὅτι ἡ γεωργικὴ τάξις ὑποφέρει. Τοῦτο καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν συνοιδὼς μετέβαλε τὸ σύστημα τῆς φορολογίας, ὥστε πάντα ὅσα ἐλέχθησαν δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι ἄκαιρα, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ φράσις. Τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τὸ παραδέχομαι, ὅτι εἶναι κακόν· διὰ τοῦτο καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τὸ μεταβάλλει καὶ δέχεται τὴν ἠπιωτέραν, τὴν σύμφωνον ἀρχὴν τῆς φορολογίας καὶ ἀφίνει τὴν βάρβαρον φορολογίαν.

§57ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κατὰ τὸ ἄλλο σύστημα, δὲν ἐλαμβάνετε τὸν φόρον.

§58ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε, παρακαλῶ· δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, οὔτε ἐμελέτησα, ἀλλὰ θὰ εἴπω τόσα, ὅσα κατ’ ἐμὲ ἀρκοῦν νὰ ὑποστηρίξω τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ἡ κατὰ στρέμμα φορολογία ἦτο κακή, παρήγαγε δὲ καὶ καταχρήσεις, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὡς ὁ βουλευτῆς Μεσολογγίου τὴν ἀρχὴν, τόσον ἐλάβετε προτήτερα, τώρα θὰ λάβετε τόσον, ἄρα πρέπει νὰ ἦσθε εὐχαριστημένοι.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι τόσον, τὸ διπλοῦν.

§60ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ ἴδωμεν ἐὰν ᾖναι δικαία ἡ φορολογία. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι εἰσέπραξε τὸ δημόσιον 45· τώρα εἰσπράττει 75, λοιπὸν πρέπει νὰ ᾖναι εὐχαριστημένον. Τὸ σύστημα λοιπὸν τῆς κατὰ στρέμμα φορολογίας, καὶ διότι εἶναι κακὸν καὶ διότι ἔδιδε χώραν εἰς καταπιέσεις καὶ καταχρήσεις καὶ δὲν εἰσήρχετο εἰς τὸν δημόσιον θησαυρὸν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ, καταργεῖται. Ἐξετάζομεν τώρα τὸ ἄλλο σύστημα. Πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου δὲν μοὶ φαίνεται νὰ μᾶς βοηθοῦν θεωρίαι. Θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ποία εἶναι ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν καπνῶν, καὶ τούτου τεθέντος, θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν 8%. Νὰ εὕρωμεν λοιπὸν τὴν ἀξίαν τὴν ἀγοραίαν τοῦ καπνοῦ. Πρὸς τοῦτο βεβαίως δὲν θὰ πάρωμεν μεμονωμένα γεγονότα, διότι ὁ νομοθέτης λαμβάνει τὴν γενικὴν ἀρχήν. Εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων εἷς ἐπιτηδευματίας πληρώνει τὸν αὐτὸν φόρον μὲ ἕνα ἄλλον, ἐνῷ ὁ ἄλλος κερδίζει περισσότερα. Ὁ δικηγόρος πληρώνει 70 δραχ. μέχρι 250, καὶ ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρὰ ἐλαχίστας προσόδους καὶ καθεξῆς. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ ὁ νομοθέτης νὰ εὕρῃ τὴν μαθηματικὴν ἀκρίβειαν εἰς τὴν φορολογίαν. Ἡ τιμὴ τῶν καπνῶν ποία εἶναι ὡς ἔγγιστα; Νομίζω, ὅτι ἐὰν εἴπῃ τις, ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι ἀπὸ μίαν δραχμὴν μέχρι τριῶν, δὲν σφάλλει.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλας πληροφορίας ἔχω ἐγὼ ἐκ τοῦ γραφείου.

§62ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Τὰς γνωρίζω. Αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι παρεληλυθυῖαι. Αἱ πληροφορίαι αὗται ἀντικείμενον δὲν ἔχουν κυρίως οἰκονομικὰ ζητήματα, ἔχουν ἀντικείμενον τὸν πληθυσμὸν ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν. Αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι περὶ τιμῆς καπνῶν καὶ καθεξῆς συγκεντροῦνται ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι τίποτε ἐκεῖ· ἐξητάσθησαν τὰ πάντα.

§64ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἦτο ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος· εἰς ἐμὲ ὁ συνάδελφός μου, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγων στιγμῶν εἶδον πάσχοντα, εἶπεν ὅτι ἡ μέση τιμὴ εἶναι δύω δραχμαί.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα ἐπισήμως πληροφορίας, ἔδωκα σημείωσιν, ἐπῆγα καὶ εἰς τὸ γραφεῖον, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἠδυνήθην νὰ λάβω.

§66ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Πάντες οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ ἀνήκουν εἰς ἐπαρχίας, οἱ πλεῖστοι καπνίζουν καὶ ἠξεύρουν πόσον πληρώνουν τὴν ὀκᾶν τὸν καπνόν.

§67Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος καὶ Λοκρίδος ἡ πρώτη ποιότης εἶναι 2 δραχ. τὸ πολὺ, δὲν εἶναι ποτὲ πλέον.

§68ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸν Αὔγουστον ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ δύω, ἀλλ’ ἔπειτα μετὰ 8, μετὰ 15 ἡμέρας πηγαίνει καὶ 2, πηγαίνει καὶ 2½ καὶ 3. Λοιπὸν τὸ ὑπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει πληροφορίας, ὅτι μέσος ὅρος τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ καπνοῦ εἶναι δύω δραχμαί. Χθὲς λοιπὸν διὰ τοῦ νέου συστήματος, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, ἀπηγορεύσαμεν τὴν ἐξωτερικὴν εἰσαγωγὴν, διὰ νὰ καταναλίσκηται ὁ ἰδικός μας καπνός· χθὲς λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐνομοθέτησε, καὶ καλῶς ἔπραξε, διὰ νὰ ἐμψυχώσῃ τὰ ἐσωτερικὰ προϊόντα ἢ τὴν γεωργίαν, νὰ ἐμποδίσῃ τὰ ἔξωθεν ἐρχόμενα καπνὰ, καὶ ὅμως διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θὰ φορολογῆται ὁ καπνὸς εἰς τὸ τελωνεῖον, δὲν θὰ φορολογήσωμεν τὴν κατανάλωσιν. Ἐὰν ἔλθωμεν ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀπαγορευτικὴν χθεσινὴν διάταξιν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ καπνοῦ κατὰ μέσον ὅρον εἶναι δύω δραχμαὶ, τότε ποῖον εἶναι τὸ τέλος τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸ κράτος; εἶναι 16 λεπτὰ, ἔχει 15 τὸ νομοσχέδιον. Δὲν βλέπω λοιπὸν οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς φορολογίας νὰ παραβιάζῃ, οὔτε τὰ προηγούμενα· ἀπεναντίας οὐ μόνον αἴρονται αἱ πιέσεις αἱ λαμβάνουσαι χώραν μέχρι τοῦδε, οὐ μόνον δὲν ἀδικεῖται ὁ δημόσιος θησαυρὸς, ἀλλὰ καὶ ὠφελοῦνται οἱ γεωργοὶ καὶ πληρόνουν ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅ,τι πληρόνουν μέχρι τοῦδε.

§69ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι σωστὸν, περισσότερον πληρόνουν.

§70ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως, ἀλλ’ ἐγὼ οὕτω σκέπτομαι· ἡ κατὰ στρέμμα φορολογία εἶναι βαρυτέρα εἰς αὐτοὺς, καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Τρικούπης τὸ εἶπε, διότι καὶ οἱ πραγματογνώμονες ἐφορολόγουν. Λοιπὸν τοιουτοτρόπως αἴρεται ἡ καταπίεσις· λοιπὸν, ἐνῷ ἴσως πρὶν ἐπλήρονεν 20, τώρα θὰ πληρόνῃ 15. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἐν συνόψει λόγους νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς. Ἡ φορολογία κατὰ 15 λεπτὰ εἶναι δικαία καὶ συνᾴδει μὲ ὅλον τὸ ἐπίλοιπον φορολογικὸν σύστημα· ἔχει καὶ τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι οἱ φορολογούμενοι δὲν πιέζονται.

§71ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τί λέγετε ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Αἰγίου;

§72ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰγίου διαφωνῶ καὶ συμφωνῶ· διαφωνῶ ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ὁποίαν προτείνει διὰ τὸ Ἄργος, συμφωνῶ, ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν αὔξησιν.

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἐσφαλμένον τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ζητῆται μέσος ὅρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ νομοῦ καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐπαρχίας; Διότι δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα προϊόντα, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ ἡ διαφορὰ εἶναι σημαντική· ἐνῷ πρὸ μικροῦ προσδιωρίσατε, ὅτι πρὸς 8% ἰσοδυναμεῖ πρὸς 15 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εἴς τινας ἐπαρχίας ὅμως, ὅπου δὲν ἔχει ἀξίαν 2 δραχ. ἀλλὰ μιᾶς, τὸ 8% εἶναι 16%. Ὑποθέτατε δι’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν οἰκογένειαν ἢ μίαν ἐπαρχίαν ὁλόκληρον, ἡ ὁποία θὰ μάθῃ αὔριον ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπέβαλε τοιοῦτον φόρον εἰς τὸν καπνὸν, μίαν οἰκογένειαν ἡ ὁποία ἐργάζεται ὅλη καὶ περιμένει νὰ ζήσῃ ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ· νομίζετε ὅτι θὰ ἐπαινέσῃ τὴν κυβέρνησιν ἢ τὴν Βουλὴν, ἢ νομίζετε ἐν τῇ συνειδήσει σας, ὅτι ἀποφασίζετέ τι δίκαιον; Γενικαί τινες ἀρχαὶ πρὸ ὀλίγου κατεδικάσθησαν ἀπὸ ὑμᾶς, καὶ νομίζω ὅτι τοῦτο ἐν μέρει εἶναι δίκαιον· ἀλλ’ ὑποπίπτετε εἰς ἀδίκημα πολὺ μεγαλήτερον θέλοντες νὰ γενικεύσητε τὰ προφανῶς ἄδικα, καὶ δὲν καταλαμβάνω τί σχέσιν ἔχει ἐπὶ φορολογίας καπνοῦ ὁ νομὸς ὁλόκληρος διὰ νὰ τὸν καταστήσητε μονάδα· ἐὰν δὲ πρακτικῶς ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, ἡ διαφορὰ τοῦ καπνοῦ ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν εἶναι σημαντική.

§74ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀπὸ χωρίον εἰς χωρίον.

§75ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω καὶ ἀπὸ χωράφι εἰς χωράφι· ἀλλ’ ὅταν λάβῃ τις τὰ καθ’ ἕκαστα, ὡς εἶπον, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἰσότης.

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἐξακολουθήσω, διότι εἶναι ἓν εἶδος οἰκογενειακῆς συζητήσεως ἡ συζήτησις αὕτη. Ἓν προτέρημα μέγα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ φορολογικόν μας σύστημα κοντὰ εἰς τὰ μεγάλα του ἐλαττώματα, εἶναι ὅτι φορολογεῖ τὴν πρόσοδον τὴν πραγματικὴν, δηλ. ἐὰν παραγάγῃ ὁ γεωργὸς καὶ καθόσον παραγάγῃ θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, ἐνῷ εἰς ἄλλα κράτη ἐὰν ᾖναι ἐγγεγραμμένον εἰς τὰ βιβλία ἀπὸ ἐφέτος διὰ νὰ πληρώσῃ τοῦ χρόνου, ὁπότε ἠμπορεῖ νὰ μὴ καλλιεργήσῃ ἢ νὰ μὴ παράξῃ, μολοντοῦτο θὰ πληρώσῃ τὸν ἐγγεγραμμένον φόρον· ὥστε βλέπετε, ὅτι κατὰ τοῦτο στηρίζεται ἡ νομοθεσία σας ἐπὶ συστήματος δικαιοσύνης.

§77ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνας ἐξοδεύει 30 δραχμὰς διὰ νὰ παράξῃ τόσον, ἄλλος 20, καὶ μολοντοῦτο φορολογοῦνται ἐξ ἴσου· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ φορολογία τοιαύτη, ὥστε νὰ γίνῃ ἰσότης.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς κανενὸς τὸν νοῦν δὲν ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ τὸ ἄλυτον ζήτημα εἰσάγουσα πλήρη δικαιοσύνην εἰς τὴν φορολογίαν, διότι αὐτὸ εἶναι ὡσὰν νὰ ζητῶμεν νὰ εὕρωμεν τὸν φιλοσοφικὸν λίθον. Δὲν βλέπω ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μετατρέπει εἰς φορολογικὴν μονάδα τὸν νομόν.

§79ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔλαβε βάσιν τὰ 15 λεπτὰ ὡς ἐλάχιστον ὅρον, ὁ ὁποῖος ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον νομόν. Ἐὰν ἤθελε νὰ ἐφαρμόσῃ ἴδιον σύστημα εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἴσως ἤθελε θέσει ὡς βάσιν εἴς τινας 25 λεπτὰ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἐλάχιστος ὅρος. Ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸν ἐλάχιστον ὅρον διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ καμμία ἐπαρχία· ἐνδεχόμενον νὰ ὠφελῶνται πέραν τοῦ δέοντος μερικοὶ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἠμποροῦσε νὰ διορθωθῇ ἄλλως. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὅτι εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν πρέπει νὰ κανονισθῇ ἓν σύστημα ἰδιαίτερον, δὲν τὸ ἐθεωρήσαμεν κατάλληλον, καὶ δι’ αὐτὸ ἐλάβομεν τὸν ἐλάχιστον ὅρον διὰ νὰ θεωρηθῇ κατάλληλον. Εἶναι καὶ ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐμπόδισε νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ δεῖνα ἐπαρχία θὰ πληρώσῃ τόσον καὶ ἡ ἄλλη τόσον, διότι δι’ αὐτοῦ θ’ ἀναπτυχθῶσι καὶ ἄλλαι καταχρήσεις.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καθιερώσατε δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα τὸν φόρον αὐτὸν γενικῶς.

§81ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ (βουλευτὴς Ἄργους). Δὲν θὰ προσθέσω πολλὰ ὕστερον ἀπὸ τὴν λεπτομερῆ καὶ πρακτικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Κου ὑπουργοῦ. Κύριοι βουλευταί, πάντες ἀνὰ στόμα ἔχομεν ὅτι ἡ ἀποστολὴ καὶ κυβερνώντων καὶ βουλευτῶν εἶναι ἡ εὐημερία τοῦ λαοῦ, καὶ ὅμως εἰς τὴν πρακτικὴν ὅλως δι’ ὅλου τὸ ἀξίωμα τοῦτο παραγνωρίζεται, καὶ φροντὶς παραδόξως γίνεται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν γεωργὸν φόρος ἄδικος καὶ βαρύτερος τοῦ ζητουμένου ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν διὰ νὰ ἐξοντωθῇ βαθμηδόν, ἀντὶ νὰ προστατευθῇ ἡ γεωργικὴ τάξις ἡ συνεισφέρουσα τοσοῦτον εἰς τὰ βάρη τοῦ Κράτους. Μολονότι, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικοῦ νομοσχεδίου ὁ κύριος ὑπουργὸς κατ’ αἴτησίν μου διασάφησε καὶ ὥρισεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ τῶν ἐπαρχιῶν Ἄργους καὶ Ναυπλίας, ὁρισθεῖσαν εἰς 7 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν διὰ τοῦ εἰδικοῦ νόμου ΤΠΒʹ. τῆς 11 Μαρτίου π. ε. καταβαλλομένου τοῦ φόρου κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, μόλον τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ κ. Μεσσηνέζης, βουλευτὴς Αἰγιαλείας, ἐπρότεινε καὶ ὑπεστήριξε νὰ αὐξηθῇ καὶ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ὁ φόρος καθὼς καὶ τῶν νομῶν Φθιωτιδολοκρίδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ κάπως ὀρέγεται τοῦτο καὶ ὁ κ. ὑπουργός, ἀναγκάζομαι νὰ φέρω τοὺς λόγους πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς παρανόμου καὶ ἀδίκου ταύτης προτάσεως. Ὁ κύριος Μεσσηνέζης, κύριοι, ἐκ προοιμίων συνεπάθησεν ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς τάξεως ὡς πασχούσης καὶ ἐλεεινῆς, καὶ ὅμως ἐπρότεινε καὶ ὑπεστήριξε νὰ ἐπιβάλωμεν διπλάσιον τοῦ δικαίου καὶ νομίμου φόρον εἰς τοὺς γεωργούς, ἀντιφάσκων εἰς ἑαυτόν, διὰ νὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς ἐλεεινοτέρους καὶ αὐτόχρημα θῆτας. Θέλετε, κύριοι, νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ἐπιβαρύνεται καὶ δὲν εὐημερεῖ ἡ γεωργικὴ τάξις; παραβάλετε τὸν ἔσχατον ἔμπορον, τὸν ἔσχατον ἐπιτηδευματίαν ἢ τεχνίτην μὲ ἕνα γεωργόν, καὶ θέλετε εὕρει ὅτι οἱ μὲν εὐποροῦσι καὶ εὐζωοῦσιν, ὁ δὲ γεωργὸς οὐδέποτε ἐχόρτασε τὸν ἄρτον του· ἡ τροφή του εἶναι ἄρτος καὶ κρομμύδι καὶ μόνον διὰ σκληρᾶς οἰκονομίας συντηρεῖται. Ἡ βάσις τῆς φορολογίας εἶναι ἡ ἰσότης. Τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι καὶ συνεισφέρουσιν ἐξίσου εἰς τὰ βάρη τῆς κοινωνίας ἀναλόγως τῆς περιουσίας των. Τώρα δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς, ὁ δὲ κ. Μεσσηνέζης αὐξάνει, ὅλως δι’ ὅλου παραβιάζεται αὕτη ἡ ἀρχὴ, διότι τὸ ζητούμενον ποσὸν δὲν εἶναι τὸ ἀναλογοῦν, ἀλλὰ τὸ διπλάσιον τοῦ νενομισμένου φόρου. Ὁ καπνὸς, κύριοι, ὁ ὁποῖος παράγεται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὰς ἐπαρχίας Ναυπλίου καὶ Ἄργους καὶ ὁ ὁποῖος δὲν μεταχειρίζεται εἰς τὸν τόπον, ἐξάγεται δὲ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐν μέρει δὲ μεταφέρεται ἐντὸς τῆς ἐπικρατείας, φορολογεῖται κατὰ τὸν προμνημονευθέντα νόμον, ὥστε καὶ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις δὲν μένει ἀφορολόγητος· ἡ δὲ ποσότης ἣν παρέστησεν ὁ κ. Τρικούπης δὲν εἶναι ἀληθὴς, ἀναβαίνει μέχρι τοῦ ½ καὶ 1 ἑκατομ., ἀλλ’ ἡ τιμή του εἶναι εὐτελεστάτη, φθάνει ἀπὸ 40 ἕως 70 λεπτὰ τὸ πολὺ κατ’ ὀκάν.

§82ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἠγόρασα 4 δραχ. κατ’ ὀκάν (θόρυβος).

§83ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ὅταν πρόκειται, κύριε Χρηστίδη, περὶ φορολογίας, δὲν ἐπιτρέπονται οὔτε χάριν ἀστεϊσμοῦ ὑπερβολαί. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν ἡ βάσις ἣν λαμβάνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν εἶναι ἐσφαλμένη καὶ κατὰ συνέπειαν δυσανάλογος καὶ ἄδικος ὁ φόρος τῶν 15 λεπτῶν διὰ τὰς ἐπαρχίας τῆς Στερεᾶς καὶ τῶν 7 λεπτῶν διὰ τὰς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ Ναυπλίας, μὴ στηριζόμενος εἰς τὸν νόμον τῆς ἰσότητος. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ προϊὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Στερεᾶς νὰ πωληθῇ 1 καὶ 3 δραχμὰς τὴν ὀκὰν, ἀλλ’ εἶναι ἐλαχίστης ποσότητος καὶ ἐλαχίστης ἐκτάσεως τῶν ὑπωρειῶν, ἡ ὅλη δὲ ἄλλη ἔκτασις τῶν πεδιάδων παράγει μὲν τὸ ὅλον ποσὸν ἀναλογοῦν 100 πρὸς 1 ἀλλ’ ἀξίας εὐτελεστάτης· ὥστε τὸ ἑκατοστὸν πρὸς τὰ ἐννενήκοντα ἐννέα δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, δὲν ἔχει ἀναλογίαν· διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ μέσου ὅρου οὔτε συμφέρον οὔτε δίκαιον εἶναι. Παραδεχόμενοι λοιπὸν τοιαύτην βάσιν, κύριοι, προφανῶς θὰ καταστρέψητε τὴν γεωργίαν καὶ τὸ ἐμπόριον θὰ ζημιώσητε, διότι ὅταν ὁ γεωργὸς ὑποβληθῇ εἰς φόρον εἴκοσιν ἢ δέκα πέντε λεπτῶν κατ’ ὀκὰν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῆς μεγάλης ἐκτάσεως, παραγούσης τὸ μέγα ποσὸν ἀξίας 60% μέχρις 80%, θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν καλλιέργειαν αὐτῆς περιοριζόμενος εἰς τὰς ὑπωρείας, ὅπερ δὲν ὠφελεῖ τὸν τόπον, διότι καὶ τὴν γεωργίαν ἀπομακρύνει ἀπὸ τὴν ἐργασίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον δὲν παρέχει τροφήν. Ἰσχυρίζομαι, κύριοι, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν προεκτεθέντων, ὅτι ὁ μέσος ὅρος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ κανονίσητε τὸν φόρον, δὲν εἶναι ὁ λαμβανόμενος ὡς βάσις εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὑπερβολικός. Ἠμπορεῖ, κύριοι, εἰς τοὺς νομοὺς ἐκείνους νὰ παράγηται προϊὸν ἀξίας 2 καὶ 3 δραχμῶν, ἀλλὰ τὸ ὅλον ἔχει ἀξίαν 50 καὶ 60 λεπτῶν· ἑπομένως ὁ φόρος 15 λεπτὰ εἶναι βαρὺς, πρέπει νὰ περιορισθῇ κατ’ ἐμὲ τὸ πολὺ εἰς 10 λεπτὰ διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, διὰ δὲ τὰς ἐπαρχίας τοῦ Ἄργους καὶ Ναυπλίας εἰς λεπτὰ πέντε. Καὶ τότε πάλιν εἶναι βαρὺς, διότι, κύριοι, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ φόρος εἶναι πέντε λεπτὰ, πρέπει ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ νὰ ἔχῃ 70|00, ἐνῷ μόλις ἀπὸ 40 φθάνει εἰς τὰ 70. Δὲν πιστεύω ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ διστάσῃ νὰ παραδεχθῇ τοῦτο, διότι ἐκ τῆς ἰδίας ἐκθέσεώς του ἐξάγεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάλογος ὁ φόρος ὁ ἐπιβληθεὶς ἕως τώρα εἰς τὸ Ἄργος. Ὁ ἴδιος ὑπουργὸς, κύριοι, ὁμολογεῖ, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον σύστημα τῆς φορολογίας μόλις εἰσεπράττοντο 28,000 δραχμαὶ ἀπὸ τὰς δύο ἐπαρχίας, ἤδη δὲ κατὰ τὸ εἰσαχθὲν σύστημα ἐμμέσου φορολογίας ἐπὶ 7 λεπτῶν κατ’ ὀκὰν εἰσπράττομεν τὸ διπλάσιον. Λοιπὸν εἶναι ἀπόδειξις ἀναμφισβήτητος, ὅτι ὁ φόρος ἀναλογισθεὶς πρὸς ἑπτὰ λεπτὰ κατ’ ὀκὰν διὰ τοὺς καπνοὺς τοῦ Ἄργους καὶ τῆς Ναυπλίας εἶναι δυσανάλογος καὶ ἄδικος. Δὲν εἶναι, κύριοι, ἡ ἀποστολή μας πῶς νὰ λαμβάνωμεν περισσοτέρους φόρους ἀπὸ τὸν λαὸν, ἀλλὰ πῶς νὰ τὸν ὑποβοηθήσωμεν νὰ ἀναπτύξῃ τὰ προϊόντα καὶ τοὺς πόρους του, διὰ νὰ μᾶς δώσῃ περισσοτέρους φόρους, ὅπως ὁ καλὸς ποιμὴν ὁδηγεῖ τὸ ποίμνιόν του εἰς ἀγαθὸν λειβάδιον νὰ τὸ θρέψῃ καλῶς, διὰ νὰ τοῦ παράγῃ γάλα ἄφθονον καὶ καλόν. Κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον, κύριοι, θέλετε ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου καὶ τῆς γεωργίας. Μὴ ὁμοιάσετε, κύριοι, τὸν τοκογλύφον ἐκεῖνον, ὅστις φροντίζει νὰ λάβῃ 30 καὶ 40% τόκον, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους χάνει καὶ τὸ κεφάλαιόν του. Εὐκολύνατε τὸν γεωργόν· ἐὰν ᾖναι πλούσιος, ἐὰν ᾖναι εὐτυχής, καὶ τὸ δημόσιον θέλει εἶναι πλούσιον. Ὅπως ἔλεγεν ὁ Ἑῤῥῖκος ΙΕʹ. τῆς Γαλλίας «τότε θέλω εἶμαι εὐτυχής, ὅταν φθάσῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν ὁ γεωργὸς νὰ δύναται νὰ τρώγῃ μίαν ὄρνιθα τὴν ἡμέραν» ἀλλ’ οἱ ἡμέτεροι γεωργοὶ μόλις ἐπαρκοῦν νὰ τρώγωσιν ἄρτον καὶ κρομμύδι. Προτείνω ὅθεν νὰ περιορισθῇ ὁ φόρος τῶν μὲν ἐπαρχιῶν Ἄργους καὶ Ναυπλίας εἰς λεπτὰ πέντε κατ’ ὀκᾶν, τῶν δὲ νομῶν Φθιωτιδολοκρίδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας νὰ ὁρισθῇ ὁ φόρος κατ’ ὀκᾶν εἰς λεπτὰ δέκα· ἄλλως, θὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς γεωργοὺς καὶ θὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοχόρτου, τοῦ ὁποίου ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσηται ἡ παραγωγὴ εἰς βαθμὸν εὐχάριστον καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καταναλισκόμενον εἰσάγει χρηματικὰ κεφάλαια εἰς τὸν τόπον. Δὲν συμφωνῶ δὲ παντάπασι μὲ τὰς σκέψεις τοῦ κυρίου Μεσσηνέζη, ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι ἐπιβαρύνουσι τὸν καταναλωτὴν καὶ οὐχὶ τὸν παραγωγόν, ἐνῷ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν οἰκονομολόγων παραδέχονται καὶ τὰ πράγματα ἀποδεικνύουν, ὅτι ὅλοι οἱ φόροι καὶ οἱ δασμοὶ ἐπιβαρύνουσι τὸν παραγωγόν, καθότι ὁ ἔμπορος ἀναλόγως τῶν φόρων καὶ τῶν ἐξόδων του προσφέρει εἰς τὸν παραγωγὸν μικρὰν ἢ μεγάλην τιμὴν εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος του· ἄλλως τε, ὅταν ἓν προϊὸν δὲν ᾖναι βεβαρυμένον ἀπὸ πολλοὺς φόρους καὶ δασμούς, ἐξοδεύεται περισσότερον καὶ εἰς μεγαλειτέραν τιμὴν ἀρχικῶς, ὅπως ἀποδεικνύεται τοῦτο εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος.

§84ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι, ἀποκρούω, διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς μομφῆς ὅτι ἡ πρότασίς μου ἀποβλέπει εἰς τὴν καταπίεσιν τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἥτις βεβαίως εἶναι ἀξία καὶ συμπαθείας πολλῆς καὶ πάσης ἀρωγῆς. Τοῦτο δὲ δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς δικαιολόγησιν ἐκείνων, οἵτινες ἐξεσφενδόνισαν κατ’ ἐμοῦ τὴν μομφὴν ταύτην, ὅτι ἠγόρευσαν pro domo sua, ὁ δ’ ἀγορεύων pro domo sua δύναται ἴσως νὰ ὑπερβῇ τὰ ὅρια τῆς ἀμύνης. Ἡ πρότασίς μου δὲν εἶναι ἄδικος. Βεβαίως ἐπεθύμουν νὰ ἦτον εἰς κατάστασιν τὸ δημόσιον ν’ ἀπαλλάξῃ τὴν ἀνεγειρομένην καὶ ἀναπτυσσομένην ταύτην βιομηχανίαν πάσης φορολογίας, δυστυχῶς ὅμως γνωρίζομεν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν· δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ δείξωμεν τοσαύτην γενναιότητα. Πρέπει δ’ ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ προσπαθήσωμεν νὰ διορθώσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν, ἥτις δύναται ἐπιτεινομένη νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν παγίωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ὅταν δὲ δὲν ὑπάρχῃ ἀσφάλεια, οὐδεὶς ἐργάζεται, ἢ καὶ ἐὰν ἐργάζηται, δὲν δύναται νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν του. Δὲν εἶναι ἄδικος, κύριοι, ἡ πρότασίς μου, ὄχι. Δὲν πιστεύω νὰ ἐλησμόνησεν ὁ κύριος Τρικούπης, ὅστις ἠθέλησε νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ ὡς ἄδικον, ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἥτις ἐγένετο εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα, βελτιοῦται μεγάλως ἡ θέσις τῶν παραγωγῶν. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι παραδέχεται τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τούτων, δὲν θεωρεῖ ὅμως ἀναγκαίαν καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Βελτίωσις ἐν τούτοις πραγματικὴ καὶ σπουδαία προσγίνεται διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος εἰς τὸν γεωργὸν, διότι ἡ κατάστασις ἡ μέχρι τοῦδε ἦτο τοιαύτη, ὥστε ὁ γεωργὸς διετέλει πάντοτε ἐν ἀγωνίᾳ θανάτου, οὕτως εἰπεῖν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐφορολογοῦντο κατὰ τὸ στρεμματικὸν σύστημα πολλὰ στρέμματα καπνοῦ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῶν ὑπαλλήλων, τῶν πραγματογνωμόνων, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῶν εἰσπρακτόρων ἐπληρόνοντο περισσότερο ἴσως τῶν ὅσων ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον διὰ τῆς τακτικῆς φορολογίας. Γνωρίζετε, κύριοι, πῶς γίνονται αἱ καταπιέσεις αὗται· παρουσιάζεται ὁ ἐκτιμητὴς καὶ λαμβάνων τὴν σφάντσικαν ἀναχωρεῖ· μετ’ ὀλίγας ἡμέρας δῆθεν ὠθούμενος ἀπὸ τὸν ἔφορον ἐπανέρχεται καὶ λαμβάνων ἄλλην σφάντσικαν ἀναχωρεῖ καὶ πάλιν, καὶ τοιουτοτρόπως οὗτος μὲν φορολογεῖ, ὁ δὲ πολίτης μένει πάντοτε ὀφειλέτης πρὸς τὸ δημόσιον. Ἡ δὲ φορολογία αὕτη εἶναι πολλάκις μεγαλειτέρα ἀπὸ κάθε ἄλλην. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ νέον εἶδος τῆς φορολογίας ἀπαλλάσσει τὸν φορολογούμενον τῶν τοιούτων καταπιέσεων. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο τὸ μόνον εὐεργέτημα, ὅπερ προέρχεται ἐκ τοῦ νέου συστήματος τοῦ φορολογικοῦ, κύριοι. Πρόκειται ὅλον τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ τὸ καταναλισκόμενον εἰς τὰς παραγούσας τοῦτον ἐπαρχίας νὰ μένῃ ἀφορολόγητον. Διὰ τοῦ συστήματος τῆς κατὰ στρέμμα φορολογίας ἐφορολογεῖτο ὅλος ὁ καπνὸς, σήμερον ὅμως ἀπαλλάσσεται πάσης φορολογίας τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, γνωρίζετε δὲ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι μικρόν. Ἐκτὸς δὲ τούτου, νομίζετε ὅτι ὅλον τὸ ποσὸν, ὅπερ θὰ μετενεχθῇ ἀπὸ τὰς παραγωγικὰς ἐπαρχίας εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες καταναλίσκουν τὸν καπνὸν, θὰ φορολογηθῇ; Ἡ πεῖρα ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ κόσμου ἀποδεικνύει, ὅτι τοιαύτη αὐστηρότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ. Λοιπὸν θ’ ἀφαιρέσητε καὶ ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν θὰ φορολογῆται. Δὲν προβαίνω εἰς λεπτομερῆ ὑπολογισμὸν, ἀλλὰ παραδέχομαι τὸν γενόμενον παρὰ τοῦ κ. Τρικούπη, καὶ θέλω στηρίξει τοὺς λόγους μου εἰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι πηγάζουν ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Λοιπὸν τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ ποσοῦ, ὅπερ θὰ καταναλωθῇ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, θὰ μείνῃ ἀφορολόγητον, τὸ δὲ ποσὸν τοῦτο ἐφορολογεῖτο μέχρι τοῦδε διὰ τῆς κατὰ στρέμμα φορολογίας· ἰδοὺ εὐεργεσία σπουδαία, προερχομένη ἐκ τοῦ νόμου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγορῶ. Δὲν παραδέχεται ὁ κύριος Τρικούπης, ὅτι, ὅταν εἰσπράττεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ φόρος, δὲν πληρόνει αὐτὸν ὁ παραγωγὸς, ἀλλ’ ὁ καταναλωτής· ἀλλ’ ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο δι’ αὐτῶν τῶν λόγων τοῦ κ. Τρικούπη. Πρόκειται, εἶπε τὴν προχθὲς ὁ κ. Τρικούπης, περὶ προϊόντος τὸ ὁποῖον εἶναι τῆς πολυτελείας. Ἔχει πληρέστατα κατὰ τοῦτο δίκαιον, καὶ δύναμαι ἑπομένως νὰ προσθέσω ὅτι ἐκεῖνος ὅστις δίδει τὴν δεκάραν του, 8 καὶ 2, εἴτε παραδίδεται εἰς σκέψεις περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεώς του, εἴτε ἀφίνεται εἰς τὰς ἐντυπώσεις τῆς καρδίας του, εἴτε παραδίδεται εἰς τὰς κρίσεις του περὶ τῆς πολιτικῆς, δὲν θὰ ἐλαττώσῃ τὴν κατανάλωσίν του, διότι διὰ τῆς δεκάρας του θὰ καπνίσῃ 9 καὶ ½ ἀντὶ δέκα σιγάρων. Ὁ καπνὸς εἶναι ἐκ τῶν προϊόντων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς δὲν ἐπιφέρει τὴν ἐλάττωσιν, κατ’ αὐτοὺς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Τρικούπη. Ὅταν εἰσαχθῇ ἡ χρῆσις τοῦ προϊόντος τούτου, τοιαύτη μικρὰ αὔξησις εἰς τὴν τιμήν του δὲν ἐπιφέρει τὴν ἐλάττωσιν εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἐν δὲ τοιαύτῃ περιπτώσει μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι τὴν αὔξησιν δὲν πληρόνει ὁ παραγωγὸς ἀλλ’ ὁ καταναλωτὴς, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω εὐκόλως. Ὁ ἔμπορος, ὁ ὁποῖος μετέρχεται αὐτὸ τὸ εἶδος, βεβαίως θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐκεῖνος ὅστις εἶναι συνειθισμένος εἰς τὸν καπνὸν δὲν θὰ ἐλαττώσῃ τὴν χρῆσίν του, διότι εἰς τὴν δεκάραν θὰ περιέχηται καὶ ἓν ἑκατοστημόριον, προερχόμενον ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καταναλωτής ....

§86ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔρχομαι πρῶτον εἰς τὸν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ δὲν θὰ ὑπολογίσῃ αὐτὸ, ὁ δ’ ἔμπορος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν παραγωγόν, ἀλλὰ θὰ ἀναλάβῃ τὴν δαπάνην αὐτὴν, θὰ τὴν εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν καταναλωτὴν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ καὶ 50% κέρδος, διότι θὰ βάλῃ εἰς μίαν ὀκᾶν καπνὸν καὶ μίαν ὀκᾶν νερὸν καὶ θὰ τὸν πωλήσῃ τὸν καπνὸν μὲ τὸ νερόν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν καπνὸν ὁ ὁποῖος ἐξάγεται. Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, κύριοι, θὰ ἐξαιρέσητε ἀπὸ τὴν φορολογίαν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται εἰς τὰς παραγωγοὺς ἐπαρχίας, θὰ ἐξαιρέσητε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ ἀφορολόγητον εἰς τὴν διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης μετακόμισιν ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, θ’ ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν, ὃ ἐξάγεται διὰ τοῦ λαθρεμπορίου. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῦ θ’ ἀπολήγῃ ἡ φορολογία; θ’ ἀπολήγῃ μόνον εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξάγεται καὶ θὰ βεβαιοῦται εἰς τὰ τελωνεῖα. Θὰ μὲ εἴπητε, τότε πράττομεν μίαν ἀδικίαν, πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν ὡρισμένον ποσὸν καὶ εἰς αὐτὸ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον, ὅστις ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸ ὅλον. Δὲν πράττομεν ἀδικίαν, κύριοι· εὑρίσκω τὸ παραχθὲν πρᾶγμα εἰς ἓν σημεῖον καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἐπειδὴ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὁ ἔμπορος καὶ ὁ παραγωγὸς καὶ ὅλοι ὅσοι ἀναμιγνύονται εἰς τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ γνωρίζουσιν ὅτι ἐπὶ τέλους ἓν ποσὸν τοῦ καπνοῦ θὰ ἐπιβαρυνθῇ, θὰ κάμουν τοὺς ὑπολογισμούς των, ὥστε ἡ φορολογία ὄχι μόνον δὲν θὰ βλάψῃ, ἀλλὰ θὰ παρέχῃ μεγάλην ὠφέλειαν καὶ εἰς τὸν ἔμπορον, ὅστις θὰ πληρώσῃ ἐπὶ τέλους τὸν φόρον. Δὲν εἶνε λοιπὸν ἀληθὲς, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶνε πρότασις, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ τὴν παραγωγήν. Ἂν εἶχον αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ἂς ᾖνε βέβαιος ὁ ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς, ὅστις, ἐπαναλαμβάνω, ὑπερασπίσθη τὸν οἶκον του, ὅτι δὲν ἤθελον ὑποβάλει αὐτήν· δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες ζητοῦν τὴν ὠφέλειαν μὲ τὴν ζημίαν τῶν ἄλλων, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὸ τὸ εἶδος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας φορολογίας εἰς ὅλα τὰ κράτη, δύναται διὰ τοῦ νέου συστήματος τῆς φορολογίας νὰ παράξῃ σπουδαίαν ὠφέλειαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον ἄνευ βλάβης τῆς παραγωγῆς. Δὲν λησμονεῖ ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι ἐγένετο σκέψις νὰ γίνῃ μονοπώλιον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅπως ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ ἄλλα κράτη. Ἀλλὰ, καθ’ ἃ γνωρίζετε, τὰ μονοπώλια βλάπτουν τὴν παραγωγὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ εἶδος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πιστεύω κατὰ μέγα μέρος ἤδη ἐξέρχεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, δὲν συμφέρει νὰ γενῇ μονοπώλιον, διότι τότε τὰ μεγαλείτερα μέρη θὰ καταναλίσκωνται ἐντὸς τοῦ τόπου. Δὲν συμφέρει λοιπὸν οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς αὐξήσεως τῶν προσόδων, οὔτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας τὸ μονοπώλιον. Ἐπολεμήσαμεν λοιπὸν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὸ μονοπώλιον, παρατηροῦντες ὅμως ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ἔπρεπεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος, ὅπερ ἀναπτύσσεται ὁσημέραι, νὰ ἐξαχθῇ καὶ εἷς πόρος ἰδιαίτερος τοῦ δημοσίου, προέβημεν εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον, καὶ τοῦτο διότι ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασε τὸ εἶδος νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία ζημία. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν οἰκονομολογικὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος, εἰς τὴν ὁποίαν περιστρέφονται τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀντιφρονούντων, μοὶ εἶναι εὔκολον ν’ ἀποδείξω διὰ παραδειγμάτων τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης μου. Θὰ σᾶς φέρω, κύριοι, ἓν παράδειγμα ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τοῦ σταφιδοκάρπου. Γνωρίζετε ὅτι ἄλλοτε ἡ σταφὶς ἐφορολογεῖτο κατ’ εἶδος, κατόπιν ἐγκατελείφθη αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ὁ φόρος ὁ κατ’ εἶδος μετεβλήθη εἰς φόρον ἔγγειον, ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸ τελωνεῖον. Νομίζετε ὅτι ὡς ἐκ τούτου, καὶ πρόκειται περὶ εἴδους τὸ ὁποῖον εἶναι πολυτελείας ἐπίσης, νομίζετε ὅτι ἠλαττώθη ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ὡς ἐκ τούτου; Ὄχι· ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος δὲν ἠλαττώθη ἀλλ’ ηὔξησεν. Ἀπὸ τοῦ 1843 περιμένομεν τὴν καταστροφὴν τοῦ εἴδους αὐτοῦ, καὶ ἐν τούτοις τὸ εἶδος προβαίνει ἀναπτυσσόμενον· δὲν ὑπῆρχον τότε παρὰ 10,000 στρέμματα, ὑποθέτω, καὶ σήμερον πρέπει νὰ ἔχωμεν ἑκατονταπλάσια.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πόσα πληρόνει τοῖς ἑκατὸν; 13 δραχμάς, ἐν ᾧ ἡ ἀξία του εἶναι 35 καὶ 40 τάλληρα.

§88ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶσθε λανθασμένος. Τὸ παράδειγμα τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ὑπάρχουν εἴδη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ φορολογία ἡ ἔμμεσος δὲν ἐπιβαρύνει τὸν παραγωγὸν ἀλλὰ τὸν καταναλωτήν; Ἐπανέρχομαι εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον προϊὸν. Εἰς τὴν Ἠλείαν ἐπλήροναν οἱ παραγωγοὶ κατὰ τὸν περὶ προικοκτησίας νόμον καὶ μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς Συνελεύσεως 3%, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ὅμως τῆς Συνελεύσεως ἐπεβαρύνθη ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Ἠλείας μὲ 9% ἢ μὲ 11% μάλιστα’ ἡ διαφορὰ εἶναι πολλάκις κατὰ πολὺ μεγαλειτέρα. Ἀπὸ 3 λοιπὸν ἀνεβιβάσθη εἰς 11· νομίζετε, ὅτι τοῦτο ἐπηρέασε τὴν τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου; Ὄχι, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πόση εἶναι ἡ ἀναλογία τοῦ φόρου;

§90ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κατόπιν περὶ τούτου. Ἐπιμένω πρῶτον εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχουν εἴδη, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ὁ ἔμμεσος φόρος δὲν βλάπτει τὸν παραγωγόν. Δὲν κάμνω λόγον περὶ τοῦ ἀμέσου· ὁ ἄμεσος φόρος εἶναι τρομερὸς διὰ τὸν γεωργόν· ἐξαντλεῖται ὁ πτωχός, καταβάλλει καὶ τοὺς ἱδρῶτάς του καὶ τὰ εἰσοδήματά του διὰ νὰ παραγάγῃ ἕνα καρπόν, καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸν παράγει καὶ εἶναι ἐξηντλημένος, παρουσιάζεται ὁ εἰσπράκτωρ καὶ τοῦ λέγει, πλήρωσόν με. Σκληρότερον πρᾶγμα δὲν γίνεται διὰ τὸν γεωργόν· καταζητεῖται ὅταν δὲν ἔχῃ καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκπέσῃ τὴν τοῦ καρποῦ του ἀξίαν διὰ νὰ ἐκποιήσῃ καὶ πληρώσῃ τὸν φόρον του, καὶ ἀφ’ οὗ ἅπαξ τὴν ἐκπέσῃ, εἶναι δύσκολον νὰ τὴν αὐξήσῃ πλέον καὶ καταστρέφεται οὕτως ὁ δυστυχὴς ὁ γεωργός! Λοιπὸν μὲ ὅλην τὴν αὔξησιν κατὰ 8 δραχμὰς εἰς τὴν σταφίδα τῆς Ἠλείας, ἐπῆλθε μᾶλλον αὔξησις τῆς τιμῆς καὶ ἡ παραγωγὴ κατ’ οὐδὲν ἠλαττώθη.

§91ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Διότι εἶναι μεγάλος ὁ φόρος.

§92ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τοὺς φόρους τοὺς πληρόνει ὁ ἀγοραστής· καὶ ἐγὼ ὅταν πρόκειται νὰ πωλήσω τὴν σταφίδα μου, καθόλου δὲν ἐνθυμοῦμαι τί φόρους πρόκειται νὰ πληρώσῃ ὁ ἔμπορος. Τὰ πάντα εἶναι συνήθεια· ἅμα ὁ ἔμπορος ἠξεύρει ὅτι θὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους αὐτούς, κάμνει τοὺς ὑπολογισμούς του ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγοραίας τιμῆς ἀνεξαρτήτως τοῦ δικαιώματος τοῦ δημοσίου, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο σκέπτεται νὰ τὸ θέση εἰς βάρος τοῦ καταναλωτοῦ. Ἀλλά, λέγει ὁ κύριος βουλευτὴς Μεσσολογγίου, ποία εἶναι ἡ ἀναλογία τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ; πληρόνει ὁ σταφιδόκαρπος 13 δραχμὰς ἐπὶ πόσου ποσοῦ, λέγετε;

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ 40 ταλλήρων.

§94ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπὶ 40 ταλλήρων, λέγει ὁ κύριος βουλευτὴς τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ παραγωγὴ ἑκάστου στρέμματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι 40 τάλληρα ἡ παραγωγή, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦτο θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§96ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν συμφώνως μὲ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς. Ἐὰν ἡ φορολογία ᾖναι στρεμματική, τότε βεβαίως ἡ φορολογία δὲν εἶναι ἀνάλογος· ἐὰν ὅμως λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἡ φορολογία δὲν εἶναι στρεμματικὴ ἀλλὰ κατὰ χιλιάδα, ὅτι ἕκαστον στρέμμα παράγει συνήθως 200–250 λίτρας, καὶ ὑπολογίσητε πόσα δαπανῶνται διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς χιλιάδος, τότε θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀνισότης, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύγκρισις μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῶν τοῦ καπνοῦ.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως εἶναι περισσότερα.

§98ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λανθάνεσθε· τὰ κλίματα πρέπει νὰ φθάσωσιν εἰς ἡλικίαν 10 ἐτῶν διὰ νὰ δώσωσι καρπόν· ἐπὶ 10 ἔτη δὲν παράγεται τίποτε καὶ οὕτω τὸ κτῆμα ἐπιβαρύνεται οὐ μόνον μὲ τὴν ἀξίαν τῆς γῆς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐμφυτεύσεως, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ τοὺς τόκους. Φαντασθῆτε ποῦ φθάνετε· ὡς πρὸς τὸν καπνὸν δὲν ἔχετε 10 ἔτη.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύω μῆνας.

§100ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὥστε ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ διὰ τοὺς καπνοὺς εἶναι μέγισται αἱ δαπάναι τῆς καλλιεργείας.

§102ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι· ἠμπορεῖτε νὰ μάθητε, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐπισκεφθῆτε τὰ ὑποθηκοφυλακεῖα τῆς Πελοποννήσου· ὅλοι οἱ κτηματίαι οἱ λεγόμενοι πλούσιοι, καὶ οἱ μικρότεροι ἀκόμη, ἔχουσι τοιαῦτα βάρη ἐπὶ τῶν κτημάτων των, ὥστε ἂν θελήσωσι σήμερον οἱ δανεισταὶ νὰ εἰσπράξωσι τὰ χρέη των, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχωσι πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν χιλιάδων σταφιδοκτημόνων εἰς τὴν παραλίαν αὐτὴν, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ διατηρήσωσι τὰ κτήματά των.

§103ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ὑποθῆκαι ὅμως εἶναι πρῶται.

§104ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔξοδα ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καπνούς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι.... (θόρυβος) διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας βελτιοῦται μεγάλως ἡ θέσις τῶν καλλιεργούντων τὸν καπνόν, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν θὰ φορολογῆται εἰμὴ τὸ ἓν τρίτον τοῦ παραγομένου καπνοῦ, καὶ ὅτι ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ ᾖναι μία δραχμή, ἐπειδὴ τὰ δύω τρίτα δὲν θὰ φορολογῶνται, ὁ φόρος τῶν 15 ἢ τῶν 20 λεπτῶν θὰ λαμβάνηται ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν 3 δρ.

§105ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένος ὁ ὑπολογισμός σας, κύριε Μεσσηνέζη· ὁ καπνὸς φορολογεῖται μεταφερόμενος καὶ ἀπὸ χωρίον εἰς χωρίον καὶ ἀπὸ πόλιν εἰς πόλιν.

§106ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τοῦ Λυγουριοῦ ὁ καπνὸς, κύριε ἐξ Ἄργους βουλευτὰ, πωλεῖται 50 λεπτά· φορολογεῖται ὁ καπνὸς οὗτος; Ὄχι, μένει ἀφορολόγητος.

§107ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καπνός.

§108ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα δὲν ἔχει ἡ Ἀργολὶς καπνὸν (θόρυβος), τὸν ἔφαγεν ἡ ἀκρίς.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε λοιπὸν, κύριοι, νὰ κάμωμεν; δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§110ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔφαγε τοὺς καπνοὺς τοῦ Λυγουριοῦ ἡ ἀκρὶς ἐπὶ δύω ἢ τρία ἔτη, ἠμπορεῖ ὅμως ἐφέτος νὰ μὴ τοὺς φάγῃ· ὁ καπνὸς αὐτὸς, ὅστις δὲν ἀξίζει 50 λεπτὰ, δὲν θὰ φορολογηθῇ (θόρυβος). Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅλα αὐτὰ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ σκεφθῆτε, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν προτείνομεν· κηρύξατε μᾶλλον, ὅτι θέλετε ἀσιδοσίαν, ἐὰν νομίζετε, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι εἰς κατάστασιν ν’ ἀφήσῃ αὐτὸ τὸ εἶδος εἰς ἀσιδοσίαν· τότε μάλιστα· ἐὰν ὅμως θέλητε νὰ συνεισφέρῃ καὶ αὐτὸ τὸ προϊὸν τὸν δίκαιον φόρον του, τὸν ὀβολόν του εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ κᾀμμία βλάβη καὶ κᾀμμία καταπίεσις, χωρὶς νὰ ᾖναι δυνατὸν ὡς ἐκ τούτου νὰ σταματήσῃ ἡ παραγωγὴ, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, ἢ τὸ ὀλιγώτερον τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασίς μου θὰ ἦτο δικαιοτέρα· ἐπειδὴ ὅμως βλέπω ταρασσομένους τοὺς βουλευτὰς τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουν τοὺς καπνοὺς, ἐπειδὴ πρόκειται διὰ πρώτην φορὰν νὰ δοκιμασθῇ αὐτὴ ἡ φορολογία, διὰ τοῦτο δὲν διστάζω καὶ νὰ παραιτήσω τὴν πρότασίν μου, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ τῶν 15 λεπτῶν· πρέπει δὲ νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν ταύτην μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ἐπέρχεται κᾀμμία βλάβη καὶ ζημία εἰς τοὺς ἐντολεῖς σας.

§111ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Διὰ τὸ Ἄργος καὶ Ναύπλιον νὰ μείνῃ ἡ αὐτὴ φορολογία τῶν 7 λεπτῶν;

§112ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν· αὐτὰ τὰ ζητήματα λύονται ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν πληροφοριῶν. Ἐὰν ὁ φόρος τῶν 7 λεπτῶν ὄχι μόνον δὲν ἐμπόδισε τὴν παραγωγὴν ἀλλ’ ἐπηύξησεν αὐτήν, ἐὰν ἡ κατάστασις τῶν παραγωγῶν αὐτοῦ τοῦ εἴδους δὲν ἐχειροτέρευσεν ἀλλ’ ἐβελτιώθη, διότι μετεβλήθη τὸ σύστημα τῆς φορολογίας, τότε βεβαίως νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ αὐξηθῇ καὶ ὁ φόρος αὐτὸς μέχρι τῶν 10 λεπτῶν τοὐλάχιστον. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἴδους διάφορος φορολογία εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ κράτος εἶναι κάτι τὶ, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποφύγῃ τις· ἐὰν ὅμως θέλῃ τις καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀπόλυτον δικαιοσύνην εἰς τὴν φορολογίαν, τρέχει κατόπιν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τοῦ τετραγωνισμοῦ τοῦ κύκλου· αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον εἰς τὸν ἄνθρωπον.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ προϊόντος, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ παραλλάσσει κατὰ τὸ διπλάσιον· ὁ κ. ὑπουργὸς ἐνόησεν ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουν ἐν γένει εἰς τὸ σύστημα· ἀλλ’ ἐδῶ παραλλάσσει ἡ ἀξία τοῦ προϊόντος κατὰ τὸ διπλάσιον· ἐὰν εἰς ἓν μέρος πωλῆται μίαν δραχμὴν, εἰς ἄλλο πωλεῖται δύω. Καὶ νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Μεσσηνέζη, ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω καμμίαν παρατήρησιν, οὔτε ἀπὸ πνεῦμα ἐπαρχιωτισμοῦ, οὔτε ἀπὸ ἄλλον σκοπὸν, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν ἐφαρμόσητε τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, δημεύετε τὸν καπνὸν τινῶν ἐπαρχιῶν, διότι κατασταίνετε αὐτὸν ἄχρηστον· διότι ἐὰν ὁ καπνέμπορος κερδίζῃ μίαν δραχμὴν ἀπὸ τοὺς καλῆς ποιότητος καπνοὺς, δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ ἀγοράσῃ τοὺς τῆς κατωτέρας ποιότητος, πληρόνων τὸν αὐτὸν φόρον, ἀλλὰ θὰ ἀποταθῇ εἰς αὐτοὺς μόνον, ὅταν ἡ ζήτησις εἶναι πολλὰ μεγάλη. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης αὐστηρᾶς δικαιοσύνης, ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη νὰ φέρῃ, ἀλλὰ πρόκειται ἐξ ἐναντίας περὶ μεγάλης ἀδικίας, ἣν ὀφείλομεν νὰ θεραπεύσωμεν διὰ τοῦ παρόντος συστήματος ἄνευ διακρίσεως ἐφαρμοζομένου. Διὰ τοῦτο νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ ἂν θέλετε, αὐτὸ τὸ ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ αὔριον.

§114ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§115ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω κ. Δεληγεώργη, ὅτι ἔχετε δίκαιον, ὅταν πρόκειται περὶ ἀδικίας τὴν ὁποίαν δύναται τις ν’ ἀποφύγῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀδικίας προερχομένης ἐκ τῆς ἀνθρωπίνου ἀδυναμίας. Ἔρχομαι εἰς τὰ πράγματα διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ ὀρθὸν τοῦ τοιούτου συλλογισμοῦ. Ἐὰν γίνῃ οἵα δήποτε διάκρισις καθόσον ἀποβλέπει τὰς δύω γειτονικὰς ἐπαρχίας Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, (νομίζω ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν καπνὸν τῆς μιᾶς ἐπαρχίας καὶ τῆς ἄλλης), ἐὰν ὑπάρξῃ διάφορος φορολογία ἐπὶ τῶν καπνῶν τῶν δύω τούτων ἐπαρχιῶν καὶ ἐπιβληθῇ ἐπὶ μὲν τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀκαρνανίας φόρος λεπτῶν 15, ἐπὶ δὲ τοῦ καπνοῦ τῆς Αἰτωλίας φόρος λεπτῶν 7, ὁποῖον νομίζετε θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης φορολογίας; Θὰ εἰσπράττηται ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν δύω τούτων ἐπαρχιῶν ὁ φόρος τῶν 7 λεπτῶν, διότι ὁ ἔμπορος θὰ κατορθώσῃ νὰ χαρακτηρίσῃ ὅλον τὸν καπνὸν ὡς καπνὸν τῆς Αἰτωλίας. Ὁ φόρος, ὡς εἶπεν ὁ κύρ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τί ἄνισον καὶ περιέχει ἀπείρους ἀδικίας· φορολογοῦμαι ἐγὼ, ὅστις ἔχω σταφίδα παράγουσαν μίαν χιλιάδα τὸ στρέμμα, μὲ 13 δραμάς· φορολογεῖται μὲ τὸ αὐτὸ ποσὸν καὶ ὁ ἄλλος, ὅστις διὰ νὰ λάβῃ μίαν χιλιάδα καλλιεργεῖ τέσσαρα στρέμματα καὶ ἐξοδεύει κατὰ συνέπειαν τὸ τετραπλάσιον τῶν ὅσων ἐγὼ ἐξώδευσα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν τῆς φορολογίας ἡ ἀδικία καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν προλάβωμεν. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία διαφορὰ εἰς τὴν φορολογίαν, ὅταν ὑπάρχῃ μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῶν διάφορον ποιότητα καπνοῦ παραγουσῶν ἐπαρχιῶν, καθὼς ἡ ἀπόστασις μεταξὺ Ἄργους καὶ Ἀκαρνανίας· διότι θὰ ᾖναι δύσκολον ὁ ἔμπορος νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν ἀπὸ Ἄργος εἰς Ἀκαρνανίαν καὶ ν’ ἀποφύγῃ οὕτω τὴν διάφορον φορολογίαν. Μόλον τοῦτο δὲν εἶναι καὶ τὸ τοιοῦτο ἀδύνατον καὶ διὰ τοῦτο ἡ διάκρισις αὐτὴ σπανίως πρέπει νὰ γίνεται, διότι ἐγὼ μεταφέρω καπνὸν εἰς τὴν Ἀργολίδα ἀπὸ τὴν Φθιώτιδα διὰ νὰ τὸν μεταπωλήσω ἐκεῖ, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω τὴν τιμήν του καὶ τὸν ἐπιβιβάζω διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ὡς καπνὸν τῆς Ἀργολίδος, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἀντὶ νὰ πληρώσω ἐπὶ τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ λεπτὰ 15 πληρόνω μόνον 7 λεπτά. Διὰ τοῦ μέσου ὅθεν τούτου δολιεύομαι τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀποφεύγων τὸν νόμιμον φόρον.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πιστεύω....

§117ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα. Ἐγὼ δὲν σκέπτομαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναδέχονται τὸ βάρος τῆς διοικήσεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκέπτονται. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ φορολογία ἡ προτεινομένη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι ἄδικος Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει διαφορὰ ποιότητος μεταξὺ τῶν καπνῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ τῶν τῆς Στερεᾶς, ἵνα μὴ χειροτερεύσῃ ἡ θέσις τῶν φορολογουμένων τῆς Στερεᾶς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι πάσης προστασίας, εἰσερχόμενοι εἰς ἓν στάδιον βελτιώσεως, ὑποσχόμενοι πολλὰ καὶ μεγάλα τὰ καλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, (ἐὰν λάβῃ ἀνάπτυξιν ἡ γεωργία εἰς αὐτὰ τὰ μέρη, τότε ἐξαλείφεται πλέον ἡ λῃστεία, αὐτὴ ἡ τρομερὰ μάστιξ τῆς Ἑλλάδος, αὐτὸ τὸ στίγμα τὸ ὁποῖον ὁ πολιτισμὸς ἀδιακόπως θέλει νὰ προστρίβῃ εἰς το μέτωπον τοῦ ἑλληνισμοῦ), ἵνα μὴ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς αὐτοὺς ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς μεγάλης φορολογίας, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἀποθάῤῥυνσις μεταξὺ τῶν παραγωγῶν, φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ὑψωθῇ καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῆς Ἀργολίδος καὶ Ναυπλίου εἰς 10 λεπτά.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ ὥρα εἶναι 12 παρὰ τέταρτον.

§119ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Δευτέραν λοιπόν, κύριε πρόεδρε, τὴν Δευτέραν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν, κύριοι, ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 12 παρὰ τέταρτον Π. Μ.)