1872.05.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

τῆς 30 Μαΐου 1872.

(Τρίτη).

Ὥρα 8 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀντωνόπουλος). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν μόνην παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τοῦ καταλόγου τῶν ἐκλογέων πρέπει νὰ σημειωθῇ, διότι τινὲς ὑπεστήριξαν ὅτι ὁ κατάλογος ἔχει 853 ψηφοφόρους· νὰ προστεθοῦν λοιπὸν αἱ λέξεις «καθ’ ὃ ἐμπεριέχει ἐκλογεῖς 853».

§3ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγιγνώσκει τὸ μέρος, εἰς ὃ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, μὲ τὴν προσθήκην «περιέχει ἀριθμὸν ἐκλογέων 853, ἤτοι ἀνώτερον......»

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριοι;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κκ. Ι. Βαλασοπούλου, Ν. Βαρβιτσιώτου, Α. Βαλασοπούλου, Ἀναστ. Κορφιωτάκη καὶ Ἀριστ. Τζιβανοπούλου, ἐχόντων τὰ παρὰ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα». «Ἡ μειονοψηφία ἀποφαίνεται ἀκυρωτέαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, ματαίαν δὲ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς ὡς πρὸς τοὺς Ν. Βαρβιτσιώτην καὶ Ι. Βαλασόπουλον, περὶ ὧν προτείνει νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ἀπὸ τοῦδε ὡς νόμιμοι βουλευταὶ Λακεδαίμονος, νὰ διαταχθῇ δὲ ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ πρὸς τὴν νόμιμον ἐκλογὴν τῶν τριῶν ἄλλων βουλευτῶν τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας.»

§8ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν Λακεδαίμονος, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὸ 8 τμῆμα παμψηφεὶ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὅλων τῶν δήμων, καὶ ἀπέῤῥιψε τὰς κατ’ αὐτῶν ἐνστάσεις, μόνον δὲ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Οἰνοῦντος ἐξέφερε διπλῆν γνώμην· ἡ μὲν πλειονοψηφία προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν, ἡ δὲ μειονοψηφία ἀποφαίνεται ἀκυρωτέαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Οἰνοῦντος. Ἡ ἔκθεσις εἶναι σαφὴς καὶ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἴδῃ ἐν αὐτῇ τοὺς λόγους καὶ νὰ ἀποφασίσῃ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, καὶ νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κυρίους Ἀναστάσιον καὶ Ἰωάννην Βαλασόπουλον, Ν. Βαρβιτσιώτην, Ἀναστάσιον Κορφιωτάκην καὶ Ἀριστείδην Τζιβανόπουλον, ἔχοντας τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα· (λαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ προσωρινὸς πρόεδρος). Ἐκλογὴ Λεβαδείας. Γραμματεὺς (ἀναγινώσκει). «Ἀποφαίνεται παμψηφεί. Προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καθόσον ἀφορᾷ τὸν Ἀναστ. Κουτσοπέταλον καὶ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτοῦ ὡς νομίμου βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, τὴν ἀκύρωσιν δὲ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Χαιρωνείας καὶ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς ὡς πρὸς τὸν ἕτερον.»

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§13ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἔγκυρον ἐρωτήσατε, κύριε πρόεδρε· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§14ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐρωτήσατε ἂν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον παμψηφεὶ παραδέχεται τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἕνα, καὶ τὸ ἄκυρον τοῦ δήμου Χαιρωνείας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτου πρόκειται.

§16ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐπικυρωθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἐκλογή.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§18ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ τμήματος.

§19ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὅπως ἔχει.

§20ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Τὸ τμῆμα παμψηφεὶ προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Χαιρωνείας.

§21ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριοι.

§22ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὸν κύριον εἰσηγητὴν νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἔκθεσις εἶναι γεγραμμένη καλά, παρακαλῶ, νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις, καὶ διὰ τοῦτο τὸ τμῆμα παμψηφεὶ ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν.

§23ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελα παρακαλέσει τὸν εἰσηγητὴν νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, διατὶ τὸ τμῆμα ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν.

§24ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Τοὺς λόγους τοὺς βλέπετε. Βλέπετε ὅτι κατὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ὁ Γεωργαντᾶς δὲν ἔλαβε καμμίαν ψῆφον. Ὁ εἰσηγητὴς ὁμιλεῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του. Ἡ νοθεία ἐν τῷ δήμῳ Χαιρωνείας εἶναι βεβαία καὶ φανερά· πιάσετε τὰ πρωτόκολλα καὶ ἴδετε τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἴδετε ὅτι ὁ Γεωργαντᾶς δὲν ἔλαβε καμμίαν ψῆφον.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τέσσαρας ἡμέρας ἔγεινεν ἡ ἐκλογὴ ἢ εἰς δύο;

§26ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Εἰς τέσσαρας. Ἀλλὰ καὶ ψευδῶς ἐψηφοφόρησαν καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζεται.

§27ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μὲ λέγετε, ὁ δῆμος αὐτὸς πόσους ψηφοφόρους φέρει εἰς τὸν ὁριστικὸν κατάλογον καὶ πόσοι φαίνονται ψηφοφορήσαντες;

§28ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. 670.

§29ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ πόσοι ἐψηφοφόρησαν;

§30ΤΙΝΕΣ. Ἐρωτήσατε, κύριε πρόεδρε, τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§31ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἡ ἱστορία τοῦ δήμου αὐτοῦ εἶναι καλπονοθευτικὴ καὶ κατὰ τὰ 1865 ἔχομεν τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα.

§32ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Πόσας ἡμέρας ἐψηφοφόρησαν;

§33ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Τέσσαρας.

§34ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Καὶ εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ δι’ αὐτό;

§35ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ὄχι· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἔγκυρος, δι’ ἄλλον εἶναι ἄκυρος, διότι ἐψηφοφόρησαν 601 καὶ δὲν ἐπῆρεν ὁ Γεωργαντᾶς οὔτε μίαν ψῆφον.

§36ΤΙΝΕΣ. Καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογὰς συνέβη τοῦτο.

§37ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Δὲν φθάνει αὐτό, ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι δὲν ἐπῆρε ψῆφον εἶναι ἄκυρος;

§39ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Διότι ἐψηφοφόρησαν δέκα ψευδῶς, τρεῖς ἐψηφοφόρησαν δίς, δύο μὴ ἐγγεγραμμένοι, τινὲς ἀποθανόντες καί τινες ἀπόντες. Ὑπάρχουν ἐπίσημα πρακτικά, διὰ τῶν ὁποίων βεβαιοῦνται αὐτὰ τὰ πράγματα. Δὲν θέλετε νὰ τὰ παραδεχθῆτε; δὲν μὲ μέλει.

§40ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Παρουσιάσθησαν καὶ ἀντίθετα πρακτικά.

§41ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Εἶσθε καὶ σεῖς σύμφωνος, κύριε· ὅποιος θέλει ἂς ἔλθῃ νὰ τὰ ἀναιρέσῃ αὐτά (θόρυβος). Τὸ τμῆμά σας, κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεθέσατε τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτὸ τὸ πόρισμα σᾶς ἔφερε· προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Χαιρωνείας.

§42ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μᾶς λέγετε τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν τὸ τμῆμα ν’ ἀποφανθῇ οὕτω; πῶς θὰ φωτισθῶμεν; Θέλομεν νὰ μᾶς φέρητε αὐτοὺς τοὺς λόγους, οἵτινες σᾶς ἠνάγκασαν νὰ παραδεχθῆτε τὸ ἄκυρον τοῦ δήμου αὐτοῦ· διότι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἴπατε, δὲν εἶναι σπουδαῖος· διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος εἰς ἕνα δῆμον ἐψηφοφόρησαν 684, ἐνῷ ὁ κατάλογος ἔχει 728, δηλαδὴ ἔλαττον 40 περίπου, καὶ ἔλαβον ἀπὸ 45 καὶ 46 ψήφους οἱ ἀποτυχόντες, τὰς δὲ ἐπιλοίπους οἱ ἐπιτυχόντες· ἐγὼ δὲν τὸ δικάζω, ἀλλὰ τὸ φέρω ὡς παράδειγμα. Εἰς τὸν δῆμον Χαιρωνείας τί γίνεται; 673 εἶναι οἱ ψηφοφόροι· ἐψηφοφόρησαν δὲ 601, δηλαδὴ ἔλαττον 70 περίπου. Διατί παραδέχεσθε, ὅτι εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν τῆς Λακεδαίμονος ὑπάρχει κῦρος, εἰς δὲ τὸν δῆμον Χαιρωνείας, ὅπου 70 τόσοι δὲν ἐψηφηφόρησαν, θεωρεῖτε τὸ ἀποτέλεσμα νόθον, διότι ἡ ἀποτυχοῦσα μερὶς δὲν ἔλαβεν οὐδεμίαν ψῆφον; Λοιπὸν ἔχω αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν· διὰ νὰ καθησυχάσητε τὴν συνείδησίν σας καὶ ἡμῶν, ὅσοι θὰ δώσωμεν ψῆφον ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ ἀκύρου, νὰ μᾶς φωτίσητε.

§43ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Ἰδοὺ διατί ἐπείσθη τὸ τμῆμα. Τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεδίωξε τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Κουτσοπετάλου καὶ Γεωργαντᾶ, ἤνοιξε τὰς κάλπας καὶ μετέφερε τὰ σφαιρίδια, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἔλαβον καμμίαν ψῆφον.

§44ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀπεδείχθη αὐτό.

§45Α. Π. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ αὐτὰ τὰ σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα εἶχον πέσει κάτω;

§46ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Εἰς τὰ Καλάβρυτα ἴσως. Ἡ ἱστορία, κύριοι, μιᾶς ἑκάστης ἐπαρχίας ὑπάρχει· τώρα, κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ τμήματος· ἐὰν πείθηται ἡ Βουλή, ἂς τὴν δεχθῇ, ἐὰν δὲν πείθηται, ἂς τὴν ἀποῤῥίψῃ.

§47ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς δι’ ἀναστάσεως, κύριε πρόεδρε.

§48ΕΤΕΡΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§50ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Κύριοι βουλευταὶ, ἐπίστευα, ὅτι ὁ κύριος εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἤθελεν ἐκθέσει τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος ἐστήριξε τὴν ἀπόφασίν της, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε καὶ παρέπεμψε τὴν Βουλὴν εἰς τὰ χαρτιά. Ἐν ὀλίγοις, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, θὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, οἵτινες ὑποστηρίζουν τὴν ἐναντίαν ἰδέαν ὡς πρὸς τὸν δῆμον Χαιρωνείας. Ἡ Χαιρώνεια, κύριοι, δὲν παρουσιάζει κανένα λόγον ἀκυρότητος, οὔτε ἔλλειψις τῶν ἡμερῶν τῶν κανονισμένων ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς ψηφοφορίαν ὑπάρχει, οὔτε οὐδεμία ἄλλη διατάραξις τοιαύτη, ἥτις δύναται νὰ ἐξελέγξῃ τὸ νόθον τῆς ἐκλογῆς. Αὐτὰ προπαρεσκευάσθησαν παρὰ τῶν ἀντιπάλων ἀφ’ ὅτου διελύθη ἡ Βουλή, καὶ ἐῤῥέθησαν καὶ εἰς τὸ τμῆμα. Ἕκαστος τῶν ἀντιπροσώπων εἶχε λάβει τὴν ἐντολὴν νὰ διακηρύξῃ τὸ νόθον, καὶ ἐκεῖθεν τέλος πάντων νὰ ἐπέλθῃ ἡ συνέπεια. Ἐν συντόμῳ ὅμως ἰδοὺ τί διέτρεξεν εἰς τὴν Χαιρώνειαν. Εἰς τὴν Χαιρώνειαν—καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν γειτόνων τοῦ δήμου τούτου καὶ ὅλων ἐκείνων, οἵτινες γνωρίζουν τὴν ἱστορίαν τῆς ἐπαρχίας—πρὸ ἐτῶν γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι δύω ἐπιῤῥοαὶ ὑπῆρχον εἰς τὸν δῆμον αὐτόν· ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ........... καὶ τοῦ Λαπουσιάδου, τὸν ὁποῖον διεδέχθη ὁ Λάπας· ἄλλη δὲν εἶναι· καὶ ὁ κύριος Δυοβουνιώτης ἐγνώριζε τοῦτο· κατὰ τὸ διάστημα τῆς Μεσοβασιλείας καὶ ὁ κύριος Ῥούκης εἶδεν, ἐὰν πραγματικῶς ἔχωμεν ἐπιῤῥοήν. Τὸ ἱστορικὸν τῆς ἐκλογῆς παρουσιάζει τὸ ἑξῆς. Ὁ δῆμος αὐτὸς οὐδέποτε πιέζεται· εἰς τὰ 1862, ὅτε ἔγεινεν ἐκλογὴ, ἐγένετο πανηγυρική· κατὰ τὰ 1865 εἴμεθα συνδυασμένοι μὲ τὸν Λάπαν, ἔλαβε δὲ ὁ Γεωργαντᾶς ψήφους μόνον 8. Δὲν ἠδυνήθη δὲ νὰ εὕρῃ οὔτε ὑπογραφὰς, διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἀναφοράν· ἔκαμεν ἐνστάσεις, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὰς ἐνστάσεις αὐτάς· δύνασθε δὲ νὰ ἀποφασίσητε ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1865 ἐνεργήθησαν καλῶς ἢ κακῶς. Ἦλθον τὰ 1868, εἶχα συνδυασθῆ μὲ τὸν Γεωργαντᾶν, ἀλλ’ αὐτὸς ἠρέθισε τὴν φιλοτιμίαν τοῦ τόπου καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ γείνῃ ἐμφύλιος πόλεμος· πόσαι δὲ ἦσαν αἱ ψῆφοι; 114 ἀπεκλείσθησαν καὶ 25... Ἦλθον τὰ 1869, ὅταν ἤμεθα συνδυασμένοι πάλιν μὲ τὸν κύριον Γεωργαντᾶν· ἔλαβεν ὁ κύριος Λάπας ψήφους 124, οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπεκλείσθη τις. Ἦλθον τὰ 1872, εἴχαμεν συνδυασθῆ μὲ τὸν Λάπαν· τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε τοιοῦτον, ὁποῖον καὶ κατὰ τὰ 1865, ἀλλὰ κατὰ τὰ 1872 εἶχε πλείστας ψήφους, διότι εἷς, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε πρώην δήμαρχος καὶ τὸν ὑπεστήριζε, ὁ τόπος δὲν τὸν ἤθελε διὰ πολλὰς καταχρήσεις. Ὁ δήμαρχος αὐτὸς, κύριοι, δὲν ἤθελε τὸν συνδυασμὸν ἐμοῦ μετὰ τοῦ κυρίου Λάπα, ἀλλὰ τὸν συνδυασμὸν τοῦ Γεωργαντᾶ μετὰ τοῦ Λάπα, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχεν ἀνάγκην ἀπὸ τὸν Λάπαν, διότι ἤθελε νὰ γείνῃ πάλιν δήμαρχος, ἐπείσθη νὰ μείνῃ ἀδιάφορος. Δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ κρατήσῃ τοὺς φίλους του, διότι αὐτοὶ ἀνῆκον ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Λάπαν καὶ ἐμέ. Τέλος πάντων ἤρξατο ἡ ψηφοφορία. Ὁ κύριος Γεωργαντᾶς κατὰ δυστυχίαν εὗρεν ἕνα ἀντιπρόσωπον, τὸν Λουκᾶν Παπασιδέρην, υἱὸν τοῦ Βʹ. δημοτικοῦ παρέδρου, ὅστις ἐκολακεύθη ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐνδέχεται ὁ πατήρ του νὰ γείνῃ δήμαρχος. Διώρισε κἄποιον Ἀργυριάδην, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέχθη, κατέφυγε καὶ εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχθησαν, εἰς κἄποιον μάλιστα Γάτσον, ὁ ὁποῖος ἢ δὲν ἤθελεν ἢ δὲν ἠδύνατο, διότι εἶναι καὶ στερημένος τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία· ἐδῶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας διὰ νὰ ἰδῆτε ἂν θὰ δυνηθῆτε νὰ εὕρητε τὰ τεκμήρια τῆς νοθείας. Ἅμα ἤρχισεν, οἱ ἀντιπρόσωποι ἔκαμαν ἐνστάσεις· ἔρχεται ἡ δευτέρα ἡμέρα, κάμνουν πάλιν ἐνστάσεις περὶ δὶς ψηφορησάντων, ἡ ἐπιτροπὴ τὰς ἀποκρούει· ἔρχεται ἡ τρίτη ἡμέρα, ἐπίσης κάμνουν ἐνστάσεις, κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν ὁ ἀντίθετός μας προσεπάθησε νὰ κρατήσῃ τινὰς ψηφοφόρους, ἐτήρησε τὸ σύστημα τῆς ἐποχῆς καὶ ἤρχισε νὰ δεικνύῃ ὅτι θέλει νὰ φέρῃ μερικὰς ἀνωμαλίας καὶ ἀντίδρασιν· τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἦλθε καὶ ὁ ὑπολοχαγὸς καὶ ἤρχισαν νὰ παραπονοῦνται εἰς αὐτὸν, νὰ λέγουν, ἐδῶ μᾶς πιέζουν καὶ μᾶς ἐμποδίζουν νὰ ψηφοφορήσωμεν· αὐτὸς τοὺς εἶπε, πηγαίνετε νὰ ψηφοφορήσητε, δὲν σᾶς πειράζει κανείς· ἀλλ’ ἀφοῦ εἶδον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ κυρίου Γεωργαντᾶ καὶ Κουτσοπετάλου, ὅτι θὰ διέλθῃ ἡ ἐκλογὴ ἄνευ ἐνστάσεως, ἔφυγαν ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ ἔλεγαν, ὅτι ὁ Σπυρόπουλος, ἐξάδελφός μου, ὅτι τοὺς ἔδειρε· σημειώσατε δὲ ὅτι αὐτὸς εἶναι τετραυματισμένος· τέλος πάντων ἔρχεται ἡ διαλογὴ, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τοὺς εἶδε μαζευμένους καὶ λέγοντας, ὅτι μᾶς ἐκαλπονόθευσαν· ἐν τούτοις ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δὲν εὗρέ τι νὰ καταθέσῃ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια.

§51ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς τὴν διαλογὴν ἔλαβον μέρος οἱ ἀντιπρόσωποι;

§52ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον. Ὁ ἀξιωματικὸς μάλιστα ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ πλήθους πολιτῶν προσεκάλεσε τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸν παρεκάλεσε ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ δύω ὥρας διὰ νὰ ψηφοφορήσουν ὅλοι· μάλιστα ἔβαλαν καὶ κήρυκα καὶ ἐφώναζεν· ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἤθελαν νὰ ὑπάγουν νὰ ψηφοφορήσουν, καὶ προέβη ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν διαλογήν. Τὴν προτελευταίαν ἡμέραν ἔφθασε καὶ ὁ ἀνακριτὴς, ὁ ὁποῖος περιῆλθε τὴν ἐπαρχίαν δι’ ἀνάκρισιν τῶν γενομένων ἐγκλημάτων, περὶ ὧν θὰ κάμω κατόπιν λόγον· δὲν τοῦ εἶπαν κανένα παράπονον καὶ ἀνεχώρησε· καθ’ ὁδὸν εὗρε τὸν Τραβασάραν, τὸν ταμίαν, ἐρχόμενον διὰ τὴν διαλογὴν, ὁ ὁποῖος ἦλθε καὶ ἐνήργησε τὴν διαλογὴν· αὐτὰ εἶναι ὅλα. Ἐν συντόμῳ λοιπὸν διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολῶ, λέγω, ὅτι τὰς ἐνστάσεις ἐπαρουσίασαν ὡς ἀφορμὴν διὰ νὰ ἀκυρώσουν τὸν δῆμον, καὶ διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ διὰ τόσων ἄλλων ἐπεμβάσεων εἰς τοὺς ἑτέρους δήμους δὲν κατωρθώθη Περὶ τῶν τεθνεώτων ὑπάρχουν πιστοποιητικὰ τῶν ἐφημερίων καὶ τῶν εἰδικῶν παρέδρων, διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν ζωὴν, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν ἐπιφυλάσσομαι κατόπιν, ἀφοῦ λύσητε τὸ περὶ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἔχω, κύριοι, νὰ σας ἀναγνώσω καὶ μίαν ἐπιστολὴν περὶ τούτων. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν).

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Χαιρωνείας εἰς ποῖον ἀνήκει;

§54ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐμὲ, καθὼς καὶ ἡ νῦν κληρωθεῖσα ἀνήκει εἰς ἐμέ.

§55ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Δύο λέξεις θὰ προτείνω. Ἐπειδὴ ὁ κύριος Σπυρόπουλος εἶπεν, ὅτι ὁ Γεωργαντᾶς δὲν εἶχεν οὔτε ἀντιπρόσωπον νὰ βάλῃ ἐκεῖ, θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, ἔγγραφον τοῦ δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Σπυροπούλου, ἐξ οὗ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὁ Γεωργαντᾶς ἔχει ἰσχυρὰν μερίδα. «Περαιωθείσης σήμερον κλπ. περὶ τὴν 3ην ὥραν σήμερον ἡ ἀντίθετος μερὶς τοῦ Γεωργαντᾶ, συνελθοῦσα ἐν τῇ ἐνταῦθα πλατείᾳ τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων καὶ διὰ χοροῦ, τὸν ὁποῖον ἐνήργει, διὰ τυμπάνων προεκάλεσε σχεδὸν φονικοὺς διαπληκτισμοὺς μεταξὺ τῶν συνδημοτῶν τῆς ἑτέρας μερίδος, τῶν ὑποψηφίων Λάππα καὶ Σπυροπούλου....κλπ.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ δήμαρχος εἶπεν, ὅτι ὁ Γεωργαντᾶς εἶχεν ἀρκετὰ μεγάλην μερίδα, ὥστε νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς διαπληκτισμούς. Ἰδοὺ τί λέγει καὶ ὁ ἔπαρχος εἰς ἔγγραφόν του πρὸς τὸν Γεωργαντᾶν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη παρανόμως, καὶ ὅτι ἀπεκλείσθησαν 200 περίπου φίλοι σας, δηλ. τοῦ Γεωργαντᾶ φίλοι, καὶ ὅτι παρουσίασαν οὗτοι ἀναφορὰν εἰς τὸν ἔπαρχον κατὰ τῆς πράξεως ταύτης. Ὁ κύριος Γεωργαντᾶς εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ἡ καλπονόθευσις θὰ τελεσθῇ εἰς τὸν δῆμον Χαιρωνείας, διότι ἠξεύρετε εἰς τὰ 1865 τί τοῦ ἔκαμαν· δὲν ἐπῆρε τότε καμμίαν ψῆφον, καὶ ἠξεύρετε τί ἄλλο συνέβη; καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς δὲν τὸ ἐγγυῶμαι· ἐπότισαν τοὺς ἀντιπροσώπους του πιτιὰ καὶ οὕτω ᾠκονόμησαν τοὺς ἀνθρώπους (θόρυβος). Καὶ ἂν δὲν πείθεσθε ὅτι ὁ Γεωργαντᾶς δὲν ἐπῆρε μίαν ψῆφον, πρέπει νὰ πεισθῆτε ὅτι δέκα ψευδεῖς ἐψηφιφόρησαν, διότι ὑπάρχουν ἐπίσημα πιστοποιητικὰ, καὶ ἑπομένως τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζεται· προτείνω λοιπὸν τὴν ἀκύρωσιν σύμφωνα μὲ τὴν γνωμοδότησιν.

§56ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Χαιρωνείας οὐδέποτε ὁ Κ. Λάπας εἶχεν ἀπέναντί μου διακοσίας ψήφους· ἐκεῖ εἶναι γνωρισμένοι οἱ κομματάρχαι, καὶ ἕκαστος γνωρίζει πόσας ψήφους ἔχει.

§57ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν ὅτι ἔχομεν ἐπιῤῥοὴν, θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν νὰ μᾶς δώσητε προθεσμίαν τεσσάρων ἡμερῶν, καὶ σᾶς ὑποσχόμεθα νὰ φέρωμεν ἑκατὸν ..... (θόρυβος).

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴπατε, ὅτι σᾶς ἐπετέθη ἡ ἐξουσία, κύριε Σπυρόπουλε· ἐπεθυμοῦσα νὰ μᾶς ἐλέγατε τίποτε.

§59ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λυθῇ τὸ περὶ Χαιρωνείας ζήτημα, τότε λαμβάνω τὸν λόγον.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπεθυμοῦσα νὰ πληροφορηθῶ, διότι ἡ ἔνστασις αὕτη παρουσιάζει τὸ μοναδικὸν φαινόμενον, ὅτι παμψηφεὶ τὸ τμῆμα ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Χαιρωνείας· τοῦτο πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν· ἐκ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς φαίνεται ὅτι κάποια χεὶρ εἰργάσθη εἰς τὴν καλπονόθευσιν, καὶ ὅλα ταῦτα μὲ πείθουσιν ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου· ἂν ὅμως ἐγένοντο τῷ ὄντι ἐπεμβάσεις τῆς ἐξουσίας, τότε ἐδύνατό τις νὰ ἀλλάξῃ τὸ συμπέρασμα ὡς πρὸς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχει διὰ τὴν ἐκλογὴν Χαιρωνείας.

§61ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν τεθνεώτων πολλὰ ἔγγραφα προσήχθησαν· εἷς δημοτικὸς πάρεδρος, χωρὶς νὰ φέρῃ οὐδένα τίτλον ἐπίσημον, ἔχων τὸ συμφέρον νὰ ἐπιτεθῇ κατ’ ἐμοῦ, ἐπιστοποίησεν ὡς ἁπλοῦς ἰδιώτης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ δεῖνα ἀπέθανε· προσκαλεῖται ὁ δήμαρχος παρὰ τοῦ ἐπάρχου νὰ πιστοποιήσῃ περὶ αὐτῶν· ὁ δήμαρχος, ἐπειδὴ δὲν ἔχει ληξιαρχικὰ βιβλία, προσκαλεῖ τοὺς εἰδικοὺς παρέδρους καὶ ἐφημερίους, οἵτινες ἐπιστοποίησαν ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἦσαν εἰς τὴν ζωήν. Περὶ τοῦ στρατιώτου δὲ, ὁ ὁποῖος ἐψηφοφόρησεν, ὁ φρούραρχος εἶπεν ὅτι τὸν εἶχε πρὸς τὸ μέρος του καὶ ὅτι δὲν εἶχε λάβει ἄδειαν, ἀλλ’ οὔτε ὁ ἐπὶ κεφαλῆς ἀξιωματικὸς ἤθελεν ὁμολογήσει ὅτι ἔδωκεν ἄδειαν, οὔτε ὁ στρατιώτης ὅτι ἔλαβε.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Χαιρωνείας ὡς πρὸς τὸν δεύτερον, λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Χαιρωνείας τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ναὶ ἢ ὄχι;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ ψήφων 78 κατὰ 42 ἡ Βουλὴ ἐκήρυξεν ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Χαιρωνείας ὡς πρὸς τὸν δεύτερον βουλευτὴν, τὸν κ. Σπυρόπουλον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῶν λοιπῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον· κατὰ συνέπειαν μένει βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας μόνον ὁ κ. Κουτσοπέταλος. Ἔχομεν ἤδη τὴν ἐκλογὴν Λευκάδος.

§64ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἀποφαίνεται. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην ἐνηργήθησαν τὰ προκαταρκτικὰ τῆς ἐκλογῆς συμφώνως πρὸς τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμον. Ἐπειδὴ ἡ ἐγγραφεῖσα ἔνστασις δὲν εἶναι σπουδαία, καθόσον, ὡς ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται, ὅτι τὸ κύριον μέλος, ὁ Γ. Σταματέλος, δὲν προσῆλθεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὴν διὰ τοῦ προγράμματος προσδιορισθεῖσαν ὥραν, ἑπομένως εὐλόγως ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέξατο τὸ ἀναπληρωματικὸν μέλος. Γνωμοδοτεῖ, ὡς μὴ ὑπαρχουσῶν ἄλλων ἐνστάσεων, παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, καὶ νομίμους βουλευτὰς, συμφώνως μὲ τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ συλλόγου, τοὺς Σπυρίδωνα Βαλαωρίτην, Μ. Καλκάνην καὶ Γ. Σέρβον.»

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Σπ. Βαλαωρίτην, Μ. Καλκάνην καὶ Γ. Σέρβον. Ἐκλογὴ Λοκρίδος.

§66ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα Τὸ Ϛʹ. τμῆμα γνωμοδοτεῖ παμψηφεί· 1) Νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος ὡς νομίμως διεξαχθεῖσα· 2) Ν’ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ οἱ κύριοι Ἀριστείδης Ῥούκης καὶ Δημήτριος Παπαλουκᾶς. 3) Νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ περὶ παραδοχῆς τρίτου βουλευτοῦ ἀναφοραὶ ἐκ μέρους τοῦ προεδρείου εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.»

§67ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, παρὰ μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσθήκην τοῦ τρίτου ὑπάρχουν ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας εἶναι ἀνώτερος τῶν 20 χιλιάδων. Τὸ τμῆμα ἐνέκρινε τὴν παραδοχὴν τοῦ τρίτου, ἀλλ’ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ παραπέμψῃ τὴν λύσιν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ σώματος· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Πρῶτον περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κυρίους Ἀριστείδην Ῥούκην καὶ Δημήτριον Παπαλουκᾶν. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ τρίτου.

§70ΨΥΛΛΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐκτὸς τῶν διαφόρων ἐγγράφων τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, προσήχθησαν ἐν τῷ τμήματι......

§71ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐπιληφθῇ τοιούτου ζητήματος εἰς οἱανδήποτε ἐπαρχίαν πρὸ τοῦ ὁριστικοῦ καταρτισμοῦ της μάλιστα. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ἁρμόδιον εἰς τοῦτο, ἡ διοίκησις ἡ ὁποία ἔχει τοὺς πίνακας τῆς ἀπογραφῆς, δυναμένη νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον τὰ ἀποδεικτικὰ, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται, φέρουσιν ἢ ὄχι κῦρος. Μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἁρμόδιον νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον οἱ προτεινόμενοι ἰσχυρισμοὶ εἶναι βάσιμοι. Ἐὰν δ’ ἐπιτραπῇ ἡ ἐνώπιον τοῦ σώματος τούτου συζήτησις, ἡ Βουλὴ, μὴ ἔχουσα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως καὶ μὴ δυναμένη νὰ ἐξετάσῃ τὸ γνήσιον ἢ μὴ τῶν ὑποβαλλομένων πιστοποιητικῶν, ἠμπορεῖ νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν ἀντικειμένην εἴς τε τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον. Προτείνω διὰ ταῦτα νὰ θεωρηθῇ ἀπαράδεκτος ἡ συζήτησις διὰ νὰ μὴ ἀσχολώμεθα εἰς ματαίας συζητήσεις. Περὶ τούτου δὲ, παρακαλῶ, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ μοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κύριος βουλευτὴς καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν ἐμποδίσω.

§73ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρῶτον νὰ ἀντικρούσωμεν, κύριε πρόεδρε, τὴν ἰδέαν τοῦ προλαλήσαντος, καὶ ἔπειτα νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ· διὰ τοῦτο νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§75ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ προαγορεύσας, τουτέστι νὰ μὴ παραδεχθῇ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἀπὸ τὸ σῶμα ὡς ἀναρμόδιον, νομίζω ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη. Ὁ ἀγορεύσας βουλευτὴς Αἰγιαλείας, κύριος Μεσσηνέζης, εἶπεν ὅτι μόνη ἁρμοδία εἶναι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλεγεν εἰς τὴν Λοκρίδα, δὲν ἔχεις πληθυσμὸν, ποῖος ἤθελε λύσει τὸ ζήτημα; ἢ ἂν ἔλεγεν ἔχεις πληθυσμὸν μέχρι 10000 καὶ πρέπει νὰ δώσῃς ἕνα βουλευτὴν, ἡ δὲ ἐπαρχία ἔχει 20,000, ποῖος ἤθελε λύσει τὸ ζήτημα; Νομίζω ὅτι ἁρμοδιώτερος καὶ φυσικώτερος δικαστὴς τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ· δὲν πρέπει μάλιστα νὰ ἀφίνηται εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ ὑπουργείου ἡ ἐξέτασις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ ἐπαρχία. Ἀλλὰ μήπως ᾖνε ἰδική μου γνώμη αὐτή; Κατὰ τὸ 1865, κατὰ τὸ 1869 ἐφέρθησαν τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ ἐνστάσεως παρεδέχθη, ὅτι μόνη αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία· τὸ ὑπουργεῖον ὅμως δὲν ἤθελέ ποτε ἀποφασίσει νὰ ἀδικήσῃ ἐπαρχίαν τινά· εἶναι ὑπόλογον ἀπέναντι τοῦ Σώματος. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ προαγορεύσας, εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος καὶ ἀνυποστήρικτος, καὶ ἑπομένως ἐξεταστέον τὸ ζήτημα. Κατ’ οὐσίαν, ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν ἦνε δεκτὸν, αὐτὸ θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἑπομένως προτείνω νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου καὶ νὰ προχωρήσῃ τὸ Σῶμα εἰς τὴν συζήτησιν.

§76ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βλέπω ὅτι καθίσταται ἀντικείμενον συζητήσεως ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀμφισβητήσιμον. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ Βουλή, ἀφοῦ ἤθελε ζητήσει πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἤθελον ὑποβληθῇ ὑπὸ τούτου τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀπογραφὴν τοῦ πληθυσμοῦ μιᾶς ἐπαρχίας, ὅτι καθίσταται ἁρμοδία νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ὅστις διὰ τῶν προγραμμάτων τῆς κυβερνήσεως ἀπεδόθη εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἦναι ἢ ὄχι ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀνάλογος μὲ τὸν πληθυσμὸν τὸν πραγματικόν. Ἀλλὰ σήμερον, προκειμένου λόγου μάλιστα περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς συνεπείᾳ ὅλων τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι προηγοῦνται ἑνὸς ἀγῶνος βουλευτικοῦ, καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὐδεμίαν πληροφορίαν ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοὐλάχιστον, φρονῶ ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος εἶναι ὅλως ἀπαράδεκτος. Ἐὰν οἱ κύριοι ἤθελαν νὰ παραπεμφθῶσι τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, νὰ ὑποβάλῃ τὰ πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα προσάγονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ὑποβάλῃ συνάμα εἰς τὴν Βουλὴν οἱανδήποτε ἰδίαν γνώμην, τότε νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ καθίσταται ἁρμοδία νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καὶ δύναται νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε λύσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ σήμερον, πρὸς Θεοῦ, ἀφοῦ πρόκειται μόνον καὶ μόνον περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, νὰ κατατριβώμεθα εἰς ζητήματα, ἀφορῶντα τὴν ἀπογραφὴν, καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν τὸν πληθυσμὸν μιᾶς ἐπαρχίας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς πίνακας τῆς ἀπογραφῆς, χωρὶς νὰ ἔχωμεν καμμίαν ἀπόδειξιν περὶ τῆς γνησιότητος τῶν ὑποβαλλομένων ἐγγράφων, καὶ νὰ ζητοῦν ἀπὸ ἡμᾶς αὔξησιν ἀριθμοῦ βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον, οὔτε πρέπον. Διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῆται λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἰς συζητήσεις ματαίας, ἀπομακρυνομένη ἀπὸ τὰ κύρια ἔργα της, παρεκάλεσα καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὴν συζήτησιν αὐτήν. Εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν οὐδὲν ἄλλο ζήτημα, εἰμὴ τὸ τῶν ἐξελέγξεων· ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι κατηρτισμένη· μεταξὺ τῶν παρακαθημένων εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὑπάρχουν ἀκόμη βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν μέχρι τέλους θὰ φέρωσι τὸ ἔνδυμα τοῦ γνησίου ἀντιπροσώπου· οἱ τοιοῦτοι δὲν δύνανται νὰ σκεφθῶσι καὶ ἀποφανθῶσιν, εἰμὴ μόνον περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐκλογῶν· πᾶν ἄλλο ζήτημα, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἡμᾶς σήμερον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρηθῇ τὸ προκείμενον ζήτημα ὡς λίαν πρόωρον, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀπαράδεκτον.

§77ΜΑΛΑΣΠΙΝΑΣ. Εἰς τὰ 1865, δὲν ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸν Κ. Οἰκονομόπουλον τὸν ἐπῆρεν ἀπὸ τὸ θεωρεῖον καὶ τὸν ἔμβασεν ἐδῶ;

§78ΤΙΝΕΣ. Κακὰ ἔκαμε.

§79ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, δύω λέξεις.

§80ΛΕΚΚΑΣ. Προηγοῦμαι ἐγώ. Δὲν συμφωνῶ παντάπασι μὲ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, ἀπ’ ἐναντίας συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου Κ. Μεσσηνέζη, βουλευτοῦ Αἰγιαλείας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐπιλαχόντων ἦλθε πολλάκις εἰς τὸ κοινοβούλιον τοῦτο· καὶ ἐγὼ ἤμην εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἔχουσι διαφοροτρόπως, κύριοι. Ἄλλοτε τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο καθαρὰ παραβίασις ὡρισμένου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, διότι οὐδεμία τῶν Κυβερνήσεων εἶχε φροντίσει νὰ σχηματίσῃ πίνακας ἀπογραφικούς· αὐθαιρέτως, οὕτως εἰπεῖν, αἱ Κυβερνήσεις προσδιώριζον τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων· ἔκαμα τότε τὰς δεούσας παρατηρήσεις, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω μίαν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ ἄλλοτε πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κύριος Ζαΐμης, παρεδέχθη τὰς παρατηρήσεις μου καὶ διέταξε τὰ περὶ τῆς ἀπογραφῆς. Αἱ Κυβερνήσεις, ὡς προεῖπον, ἄλλοτε προσδιώριζον τὸν ἀριθμὸν κατὰ θέλησιν, ἀλλ’ ἤδη, ὅτε πρὸ πολλοῦ ἐσχηματίσθησαν πίνακες ἀπογραφικοί, δὲν ἔχομεν δικαίωμα παρὰ νὰ εἴπωμεν, ἐσεβάσθη ἢ ὄχι αὐτοὺς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει οὐδὲν παράπονον, πρέπει νὰ κωφεύσωμεν εἰς τὰς νέας ἀπαιτήσεις, καθόσον ἐὰν ἑκάστη ἐπαρχία θέλῃ νὰ ἐκλέξῃ μὲ ἀποδείξεις δημάρχων καὶ μὲ ὑπογραφὰς ἱερέων 5 καὶ 10 βουλευτὰς, τότε θὰ γείνωμεν 300 βουλευταὶ διὰ νὰ προκόψωμεν τὸ ἔθνος. Ὕστερον ἀπὸ τὴν σύνταξιν τῶν πινάκων τῆς ἀπογραφῆς οὐδὲν ἄλλο δυνάμεθα νὰ πράξωμεν παρὰ νὰ στείλωμεν τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ μέλλουσαν ἀναθεώρησιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀπογραφῆς· ἔχοντες δὲ ὡς βάσιν τοὺς ἤδη σχηματισθέντας πίνακας, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς περαιτέρω συζήτησιν, ἀλλὰ νὰ κλείσωμεν αὐτὴν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἔργα μας.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· μοῦ φαίνεται ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς.

§82ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην νὰ παραπεμφθῇ ἡ συζήτησις αὐτὴ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη. —Προχωροῦμεν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἐκλογὴ Μαντινείας. «Διὰ ταῦτα Ἡ μειοψηφία τοῦ Εʹ. τμήματος γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας καὶ προτείνει νὰ κηρυχθῶσι νόμιμοι ἀντιπρόσωποι αὐτῆς οἱ πλειονοψηφήσαντες κκ. Ῥήγας Παλαμίδης, Παναγ. Μανέτας, Φίλιππος Π. Βάρβογλης, Δημ. Ζέγγελης καὶ Ἰωάν. Ταμπακόπουλος. Τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας Γ. Σταμούλης, Α. Καρδαρᾶς, Θ. Ν. Γκίκας, Ν. Νικολαΐδης, Α. Κουτσοπέταλος, Γ. Καραβᾶς. Θ. Θεοδωράκης, εἰσηγητής.» «Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐφεκτικῆς γνώμης της ἡ πλειοψηφία περιορίζεται νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς εἰς τοὺς ἀνωτέρω τέσσαρας δήμους τῆς ἐπαρχίας, συνδεόμενα καὶ μὲ ἄλλα τινὰ γεγονότα, ἰδίως δὲ μὲ τὴν ἐν τῷ δήμῳ Μανθυρέας ἀναβολὴν τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ μίαν ἡμέραν, ἐγείρουσιν ἰσχυρὰς ὑπονοίας κατὰ τοῦ κύρους καὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς, τὰς ὁποίας δὲν ἰσχύουσι νὰ διασκεδάσωσιν ἐντελῶς αἱ ἁπλαῖ βεβαιώσεις τῶν οἰκείων ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, καταγγελθεισῶν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ συνενοχῇ. Ἐπέχουσα λοιπὸν νὰ ἐκφράσῃ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς γνώμην, ἐπιφυλάσσεται ν’ ἀναπτύξῃ μὲν ἐνώπιον τοῦ σώματος τοὺς λόγους τῶν ἐνδοιασμῶν της, νὰ μορφώσῃ δὲ τότε μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τὴν ὁριστικὴν περὶ τῆς ἐκλογῆς γνώμην της. Α. Κουμουνδοῦρος, πρόεδρος. Γ. Μίλησης, Δ. Κολυβᾶς, Θ. Δαραλέξης, Ἀ. Ἄννινος, Σ. Σδρίνιας, Σ. Νοταρᾶς, Ἀντ. Μαυρομιχάλης, Γ. Ἀρώνης, Δ. Βαρνακιώτης.»

§84Θ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Ἡ μειοψηφία ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ εἰσάξῃ εἰς τὴν Βουλὴν γνώμην, καὶ ταύτην ἐπικυρωτικὴν, στηριζομένην εἰς τὰ ὑπ’ ὄψιν τοῦ Εʹ. τμήματος ἐκλογικὰ κλπ. ἔγγραφα.

§85ΤΙΝΕΣ. Πρὸς τὴν Βουλὴν ἀποταθεῖτε.

§86Θ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Πρόκειται ἤδη νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ προεδρεῖον ἐπιστολὴ ἀνεπίγραφος, ἐμπιστευθεῖσά μοι κατὰ τὴν προεξέλεγξιν ἐν τῷ τμήματι ὑπὸ τοῦ προέδρου αὐτοῦ καὶ ἤδη θέλει χρησιμεύσει κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ λαβόντος τὸν λόγον ἐκ τῶν ἐπιφυλαχθέντων νὰ διαμορφώσωσι πεποίθησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας κατὰ τὴν ἐν γένει συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γενησομένην, καθόσον ἡ γνώμη τῆς ἐν τῷ μνησθέντι τμήματι πλειοψηφίας, ἐξ ὀκτὼ μελῶν μετὰ τοῦ προέδρου κυρίου Ἀλ. Κουμουνδούρου συνισταμένης, ὑπῆρξεν ἐπιφυλακτική. Ἡ ἐν λόγῳ ἐκλογὴ ἐξητάσθη ἐπὶ 5 ὁλοκλήρους ἡμέρας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸ τμῆμα καὶ ἅτινα δὲν προσεβλήθησαν. Μετὰ τὴν ἀγόρευσίν του δὲ ὁ Ἰωάν. Παπαζαφειρόπουλος κατέθεσε τὴν ἐν λόγῳ ἐπιστολὴν ἄνευ μηδεμιᾶς ἄλλης ἐνδείξεως μηδὲ ἐπιφυλάξεώς του ἵνα προσάξῃ κατόπιν. Ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος ἐπεκαλέσθη ἁπλῶς καὶ μόνον τῆς διαλογῆς τὸ ἀποτέλεσμα καὶ κατέθεσε τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν ὡς σχετιζομένην μὲ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Μανθυρέας. Κατετέθη λοιπὸν ἡ ἐν λόγῳ ἐπιστολὴ ἐνώπιον τοῦ προέδρου, καταθέτω διὰ νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁ ἀγορεύσων κατὰ τῆς ἐκλογῆς· δι’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ καταθέτω διὰ νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁ ἀγορεύσων περὶ τῆς ἐκλογῆς (τὸ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§87ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατέ την.

§88Θ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Πλειότερα δὲν λέγω, αὐτὴ σαφηνίζει πολλὰ ἀντικείμενα, ἂν χρειασθῇ ὁμιλῶ πάλιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον.

§90Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Γραμματεὺς ἀναγινώσκει). «Μιχαὴλ! Τρίπολις 27 Φεβρουαρίου».

§91ΤΙΝΕΣ. Πόθεν προέρχεται;

§92ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Εἰς ἓν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων Τριπόλεως ἐκ τῶν ἕνδεκα, εἰς τὸν δῆμον Μανθυρέας, ἔλαβε χώραν ἀναβολὴ τῆς ψηφοφορίας τὴν τρίτην ἡμέραν μετὰ τὴν ψηφοφορίαν· αὐτὴν τὴν ἀναβολὴν τὴν δικαιολογεῖ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἐπιτροπή· λέγει ὅτι ἐκλάπησαν τὰ ἐκλογικὰ εἴδη ὑπὸ ἀγνώστων προσώπων· εἰς τὰ πρακτικὰ δὲ αὐτὰ φαίνεται ὅτι ἔμεινεν ἓν κενὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖτε νὰ ἴδητε, καὶ κατόπιν προσετέθη ἡ ὥρα καὶ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἤθελε προμηθευθῆ τὰ ἐκλογικὰ εἴδη καὶ ἤθελεν ὁρίσει τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας. Αὐτὸ τὸ μέρος εἶναι γεγραμμένον δι’ ἄλλης χειρός· ἐγὼ εἰκάζω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι δὲν εἶναι.... ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν διορίζεται ἡ ὥρα, προσδιωρίσθη κατόπιν. Ἔρχεται τώρα ἔξωθεν ἓν ἄλλο, καὶ ἐὰν σχετίζεται τὸ περιστατικὸν αὐτὸ τῆς ἀναβολῆς μὲ μίαν πρᾶξιν, λέγουν ὅτι ἔξωθεν ἦσαν συνεννοημένοι καὶ ἀλληλογραφοῦσαν μὲ τὴν ἐπιτροπήν. Τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν ποῖος τὴν γράφει δὲν γνωρίζω· μετὰ πεποιθήσεως δὲ σᾶς λέγω ὅτι ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ εἶναι γεγραμμένη ἀπὸ ἄλλην χεῖρα καὶ ἠμπορεῖτε νὰ δοκιμάσητε· δι’ ἄλλης χειρὸς εἶναι γεγραμμένη ἡ ἐπιστολὴ καὶ ἄλλος εἶναι ὑπογεγραμμένος, μᾶλλον δὲ καλλιγραφημένη εἶναι ἡ ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὸ περιεχόμενον.

§93ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τοιαῦτα ἔγγραφα· εἶναι χαρτὶ, τὸ ὁποῖον δὲν φέρει ὑπογραφήν.

§94ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῖος ὑπογράφει;

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Λάβετε ὀλίγην ὑπομονήν· εἶναι ὑπογεγραμμένη καὶ θὰ ἀκούσητε ἀπὸ ποῖον ἐγράφη καὶ θὰ εὐχαριστηθῆτε πολύ.

§96Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Λοιπὸν ἂς ἀναγνωσθῇ.

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ τὸ ἀναγνώσω ἐγώ.

§98ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). Ἀποτείνεται εἰς ἕνα Μιχαὴλ. «Μιχαὴλ, 27 Φεβρουαρίου 1872, Τρίπολις. «Σήμερον καὶ αὔριον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία τακτικῶς.»

§99ΤΙΝΕΣ. Ποῖος εἶναι ὑπογεγραμμένος;

§100ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἕνας, τὸν ὁποῖον δὲν βγάζω.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ὁ Ἠλίας Ἠλιόπουλος.

§102ΤΙΝΕΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§103ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ τὸ μάθετε μετ’ ὀλίγον, ἂν ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκροασθῆτε. (Ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Κύριοι, ὅπως ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἐκ τῆς γενομένης προεξελέγξεως δὲν κατώρθωσε νὰ πεισθῇ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἐπέσχεν, ἐδίστασεν, ἐπιφυλαχθεῖσα νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τοὺς λόγους τῶν ἐνδοιασμῶν της καὶ ἐκ τῆς ἐνταῦθα γενικῆς συζητήσεως νὰ σχηματίσῃ γνώμην ὁριστικὴν περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς. Τοὺς λόγους τούτους ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω ἐνώπιόν σας· θὰ τὸ πράξω δὲ ὅσον ἔνεστι διὰ βραχέων, διότι, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσω, ὀλίγην ἐλπίδα διατρέφω, ὅτι θὰ φθάσω εἰς πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα. Ἀνάγκη νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ τύπος, καὶ τὸν ἐκπληρῶ. Πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς μειονοψηφίας μεμφόμενον ἐμμέσως τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, ὡς μὴ εἰσάγουσαν εἰς τὸ Σῶμα γνώμην τινὰ ὁριστικὴν περὶ τῆς ἐκλογῆς. Ἡ μομφὴ αὕτη εἶναι δικαία; Βεβαίως, κύριοι, ἐπιθυμητὸν, εὐχάριστον θὰ ἦτον, ἂν τὸ τμῆμα παρουσιάζετο ἐνώπιόν σας μὲ γνώμην ἀκυρωτικὴν διὰ τοὺς δύω δήμους τοὐλάχιστον τῆς ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἐν ἐλλείψει τούτου, προτιμότερον ἦτο, μοὶ φαίνεται, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Σῶμα γνώμην ἐπιφυλακτικὴν μᾶλλον ἢ ἐπικυρωτικήν. Ἡ ἰδέα αὕτη ἔπεισέ τινα τῶν μελῶν τοῦ τμήματος, ἐν οἷς συγκαταλέγομαι καὶ ἐγὼ, καὶ τοι μὴ διστάζοντα ποσῶς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων Ὀρχομενοῦ καὶ Μανθυρέας δὲν δύναται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ὑποστηριχθῇ, νὰ συνταχθῶσιν ὅμως μὲ τὴν γνώμην τῶν ἐπιφυλακτικῶν, ἵνα μὴ διασπασθῇ τὸ τμῆμα εἰς πολλὰς γνώμας καὶ λάβῃ τὴν νικῶσαν ἡ ἐπικυρωτικὴ γνώμη. Μετὰ τὴν προκαταρκτικὴν ταύτην ἐξήγησιν μεταβαίνω εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, κύριοι, σύγκειται ἐκ δέκα δήμων, οἵτινες ἀποτελοῦσιν ἕνδεκα ἐκλογικὰ τμήματα, διότι ὁ δῆμος Τριπόλεως διαιρεῖται εἰς δύω τμήματα. Ἐκ τῶν ἕνδεκα τούτων ἐκλογικῶν τμημάτων τὰ ἓξ παρέσχον ἐκλογὰς κατὰ πάντα ἐγκύρους καὶ οὐδεμία παρ’ οὐδενὸς ἐπάγεται κατ’ αὐτῶν ἀντίῤῥησις· ταῦτα δὲ εἶναι τὰ δύω τμήματα τῆς Τριπόλεως καὶ οἱ δῆμοι Καλτεζῶν, Κορυθίου, Τεγέας καὶ Φαλλάνθου. Τῶν λοιπῶν πέντε αἱ ἐκλογαὶ προσεβλήθησαν, καὶ τοῦ μὲν δήμου Μαντινείας τὴν ἐκλογὴν προσβάλλει ὁ εἷς τῶν ἐπιτυχόντων Ι. Ταμπακόπουλος, τὴν δὲ τοῦ δήμου Νάσσων προσβάλλουσιν οἱ δύω ἐπιλαχόντες Χρηστόπουλος καὶ Οἰκονομίδης, καὶ τέλος τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων Βαλτετσίου, Ὀρχομενοῦ καὶ Μανθυρέας προσβάλλει ὁ ἕτερος τῶν ἐπιλαχόντων Ι. Παπαζαφειρόπουλος. Αἱ ἐνστάσεις, κύριοι, κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Μαντινείας δὲν ἀπησχόλησαν πολὺ τὸ τμῆμα, οὐδ’ ἐβασανίσθησαν ἢ ἐσυζητήθησαν ἱκανῶς ἐνώπιον αὐτοῦ· διότι, ὡς παρατηρεῖτε καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειονοψηφίας, ὁ κύριος Ταμπακόπουλος ἐδήλωσεν, ὅτι διὰ τῶν ἐνστάσεών του δὲν ἐπιζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἠθικὴν ἁπλῶς ἱκανοποίησιν, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα δὲν ἦτο προδήλως κεκλημένον. Ἄλλως δὲ, αἱ ἐνστάσεις αὗται, ὅπως τοὐλάχιστον παρεστάθησαν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, δὲν ἔχουσι μεγάλην σπουδαιότητα, διότι αἱ μὲν στρέφονται εἰς παράπονα κατὰ τῶν σφαιριοδοτῶν καὶ τῶν δημοτοφυλάκων, οἵτινες δὲν βλέπει τις ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξήσκησαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ἡ δὲ καθ’ ἑαυτὴν σπουδαία ἔνστασις, ὅτι ἐψήφισαν 500 περίπου ἐκλογεῖς ἰδανικοὶ, καταντᾷ κενὸς ἰσχυρισμὸς, διότι οὐδεμία προσήχθη ἀπόδειξις ἢ ἔνδειξις κἂν περὶ τῆς ἀληθείας αὐτῆς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Ταμπακόπουλος ἐν τῇ ἀρχικῇ ἐνστάσει του ἐπεφυλάχθη ν’ ἀποδείξῃ τὸν τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν, ἀλλ’ ἀντὶ πάσης ἀποδείξεως περιωρίσθη νὰ προσαγάγῃ κατάλογον, περιέχοντα 250 ὀνόματα ἐκ τῶν ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας ἐγγεγραμμένων, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται ὡς ἀποδημοῦντα ἢ τεθνεῶτα ἢ ἰδανικά. Ἐννοεῖται δὲ, κύριοι, ὅτι μ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα ἔχει πρὸς τὴν φιλαλήθειαν τοῦ κ. Ταμπακοπούλου, δὲν ἠδύνατο, οὔτε ἐδικαιοῦτο νὰ θεωρήσῃ τοῦτο ὡς ἀληθὲς, μόνον διότι τὸ λέγει ὁ κ. Ταμπακόπουλος. Ἡ ἐκλογὴ λοιπὸν τοῦ δήμου Μαντινείας δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σπουδαίως ἀμφισβητουμένη. Ἔρχομαι τώρα εἰς τοὺς λοιποὺς τέσσαρας δήμους, ἀρχόμενος ἀπὸ τοῦ δήμου Νάσσων. Οἱ κύριοι Χρηστόπουλος καὶ Οἰκονομίδης ἰσχυρίζονται, ὅτι τὴν νύκτα τῆς δευτέρας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας δύω τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὧν τὰ ὀνόματα δὲν ἐνθυμοῦμαι, εἰσῆλθον κρύφα εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐνόθευσαν τὰς κάλπας, ῥίψαντα εἰς αὐτὰς ἱκανὸν ἀριθμὸν σφαιριδίων. Ἐνῶ δὲ διεπράττετο ἡ καλπονόθευσις, οἱ φίλοι τῶν ἐνισταμένων, ἰδόντες φῶς εἰς τὸ κατάστημα τοῦ σχολείου καὶ ὑποπτευθέντες, περιεκύκλωσαν αὐτὸ καὶ συνέλαβον τὸν ἕνα ἐκ τῶν καλπονοθευτῶν πηδήσαντα ἐκ τοῦ παραθύρου· τὴν ἐπιοῦσαν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, συμπληροῦσα τὸ ἔργον τῆς νυκτὸς, ἐσημείωσεν ὡς ψηφοφορήσαντας τὴν μὲν τρίτην ἡμέραν 93, τὴν δὲ τελευταίαν 197, ἤτοι 230, ἐνῶ μόλις 20 ἐψήφισαν κατὰ τὰς δύω ταύτας ἡμέρας· οὕτω δὲ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον ἐκράτει ἡ ἐπιτροπὴ χωρὶς νὰ τὸ ἐπιδεικνύῃ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀποτυχόντων, σημειοῦνται ὡς ψηφίσαντες......

§104ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν παρατήρησιν;

§105ΜΙΛΗΣΗΣ. Μίαν στιγμὴν, παρακαλῶ, νὰ συμπληρώσω τὴν ἔνστασιν. Σημειοῦνται, λέγω, κύριοι, 515, ἐνῶ μόλις ἐψήφισαν 285. Τὴν καλπονόθευσιν ταύτην ἤθελε καταδείξει ἡ διαλογὴ, ἀλλ’ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δὲν ἐμέτρησε τὰ ἐν τῷ ὄχι σφαιρίδια τῶν διαφόρων καλπῶν, περιορισθεὶς νὰ σημειώσῃ ὡς τοιαῦτα μόνον ὅσα ἀπῃτοῦντο ἵνα συμπληρωθῇ ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν ψηφοφόρων. Αὕτη εἶναι ἡ ἔνστασις· τώρα εἶμαι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη.

§106ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Προκύπτουν ταῦτα ἐκ τῶν πρακτικῶν;

§107ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι κατὰ δυστυχίαν.

§108ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Χωρὶς νὰ ἐξαχθῶσιν αἱ κάλπαι ἀπὸ τὴν ῥάβδον τὴν σιδηρᾶν, χωρὶς νὰ καταστραφῶσιν αἱ σφραγῖδες, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καλπονόθευσις;

§109ΜΙΛΗΣΗΣ. Δηλαδὴ, διὰ νὰ ῥιφθῶσι σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας, δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐξαχθοῦν αὗται ἀπὸ τὴν σιδηρᾶν ῥάβδον, ἤρκει μόνον νὰ παραβιασθῶσι τὰ κλεῖθρα καὶ αἱ σφραγῖδες τῶν κιβωτίων. Ἀλλὰ περὶ τῆς τοιαύτης παραβιάσεως οὐδεμία φέρεται ἄμεσος ἀπόδειξις, οὔτε ὑπάρχει σημειωμένη ἔνστασίς τις εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν τεκμήρια, πιθανοποιοῦντα τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν ἐνισταμένων. Καὶ τῳόντι, ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος ἐξηντλήθη σχεδὸν ὁλόκληρος, διότι ἐψήφισαν, ὡς ἠκούσατε, 515, ὁ δὲ κατάλογος περιέχει 540 ὀνόματα. Τοῦτο δὲ γεννᾷ σπουδαίαν ὑπόνοιαν περὶ τῆς γνησιότητος τῆς ἐκλογῆς, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον, ὅπως ἐξετέθη ἐν τῷ τμήματι καὶ εἶναι γνωστὸν, οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου τούτου, κατὰ μέγα μέρος ἐργάται, ἀπεδήμουν τὸν καιρὸν τῆς ἐκλογῆς εἰς Αἰγιάλειαν, εἰς Πάτρας καὶ ἀλλαχοῦ πρὸς καλλιέργειαν τῶν ἀμπέλων. Ἐκτὸς τούτου, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ἐπιτείνει τὰς ὑπονοίας, ὄχι τόσον διότι οἱ ἀποτυχόντες ἔλαβον ὀλίγας ψήφους εἰς τὸ Ναί, ὅσον διότι οἱ ἐπιτυχόντες ἔλαβον εἰς τὸ Ὄχι ὀλιγίστας ψήφους, αἵτινες δὲν συνιστῶσι καμμίαν ἀναλογίαν μὲ τὰς εἰς τὸ Ναὶ ψήφους τῶν ἀντιπάλων των. Ἀλλὰ μόλα ταῦτα κλίνω μᾶλλον ὑπὲρ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς, διότι μοὶ εἶναι ἀνεξήγητον καὶ ἀκατάληπτον, πῶς τὴν ἐπαύριον τοιαύτης σκανδαλώδους καλπονοθεύσεως ἐξηκολούθησεν ἡ ψηφοφορία, ὡς νὰ μὴ εἶχε συμβῆ τὸ παραμικρὸν, χωρὶς νὰ διατυπωθῇ καμμία ἔνστασις, χωρὶς νὰ σημειωθῇ καμμία παρατήρησις εἰς τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ὑπογράφονται καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιλαχόντων. Ἔπειτα δὲν ἐννοῶ πῶς ἐχρειάσθη νὰ εἰσέλθουν κρύφα εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ δυνάμει τοῦ νόμου εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ παραμείνωσι τὴν νύκτα ἐντὸς τοῦ σχολείου πρὸς φύλαξιν τῶν καλπῶν, καὶ παρέμειναν τῳόντι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς σχετικῆς πράξεως. Ἐπὶ τέλους τὴν ἐπαύριον τῆς προτεινομένης καλπονοθεύσεως οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ὑποψηφίων, ἐν οἷς καί τινες τῶν ἐπιλαχόντων, ἐβεβαίωσαν μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων. Ἀπέναντι λοιπὸν τοιούτων ἀποδείξεων δὲν μοὶ φαίνεται δίκαιον οὔτε νόμιμον νὰ κυρηχθῇ τις κατὰ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἂς ἴδωμεν νῦν τὴν ἐκλογὴν Βαλτετσίου. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη, Κύριοι, δὲν προσβάλλεται, κυρίως εἰπεῖν, ὡς παράνομος. Ὁ Κ. Παπαζαφειρόπουλος διομολογεῖ, ὅτι ἐνηργήθη αὕτη κανονικῶς καὶ νομίμως μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς τελευταίας ἡμέρας· ἀλλὰ μετὰ μεσημβρίαν τῆς ἡμέρας ταύτης ἔλαβε χώραν τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Δύω φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων, ὀνομαζόμενοι ὁ μὲν Παπαδόπουλος ὁ δὲ Καλαντζόπουλος, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συνενοήθησαν μετὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως νὰ ῥίψουν εἰς τὸ ὄχι τῶν καλπῶν τοῦ Παπαζαφειροπούλου καὶ τοῦ Χρηστοπούλου ἀνὰ 400 σφαιρίδια· χωρὶς λοιπὸν νὰ προσκληθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐναντίον μάλιστα τῶν διαταγῶν της εἰσέρχονται εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας στρατιῶται καὶ παρατάσσονται ἀνὰ δύω ἑκατέρωθεν τῶν καλπῶν τοῦ Παπαζαφειροπούλου καὶ Χρηστοπούλου.

§110ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φαίνεται τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά;

§111ΜΙΛΗΣΗΣ. Μετ’ ὀλίγον θέλετε τὸ ἀκούσει. Ἀφοῦ ἐτοποθετήθησαν οὕτως οἱ στρατιῶται, εἰσέρχεται πρῶτος ὁ Παπαδόπουλος μὲ τὴν πρόφασιν νὰ ψηφοφορήσῃ, ὅτε δὲ ἔφθασε πρὸ τῆς κάλπης τοῦ Χρηστοπούλου, εἰσάγει ἐντὸς αὐτῆς κύλινδρον πλήρη σφαιριδίων, κενόνων αὐτὸν εἰς τὸ ὄχι τῆς κάλπης· ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεγείρεται, φωνάζει, διαμαρτύρεται, ζητεῖ νὰ ἐμποδίσῃ τὸ ἔγκλημα, ἀλλ’ οἱ στρατιῶται ἀπωθοῦσιν αὐτὴν διὰ τῶν ὅπλων.

§112Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§113ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε μέχρι τέλους καὶ θὰ τὸ μάθετε.

§114Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κατ’ ἐπανάληψιν ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§115ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶσθε λίαν ἀνυπόμονος, φίλε μοῦ Βαλασόπουλε. Ἐκθέτω, ὡς βλέπετε, τὸ περιεχόμενον τῆς ἐνστάσεως. Ἡ σύγχυσις, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἐξήγειρε τοιαύτη ἀπροκάλυπτος καὶ τολμηρὰ καλπονόθευσις, καὶ ἡ ἐσωτερικὴ ταραχὴ τοῦ αὐτουργοῦ αὐτῆς κατώρθωσαν νὰ μὴ ῥιφθῶσιν εἰς τὴν κάλπην ὅλα τὰ ἐν τῷ κυλίνδρῳ σφαιρίδια, ἀλλὰ νὰ διασκορπισθῶσι τὰ πλεῖστα αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Μετ’ ὀλίγον ἔπαυσεν ἡ ταραχὴ καὶ ἐκόπασεν ὁ σάλος αὐτῆς· τότε εἰσέρχεται καὶ ὁ ἕτερος συμμορίτης Καλαντζόπουλος καὶ ἐπαναλαμβάνει τὴν αὐτὴν πρᾶξιν εἰς τὴν κάλπην τοῦ Παπαζαφειροπούλου, ἀλλὰ καὶ οὗτος δὲν κατώρθωσε νὰ κενώσῃ ὁλόκληρον τὸν κύλινδρον ἕνεκα τῆς ἐπισυμβάσης ἐκ νέου συγχύσεως καὶ ταραχῆς. Ἰδοὺ ἡ ἔνστασις. Ἀλλὰ ποία ἡ ἀπόδειξις τούτου; σημειοῦται τὸ περιστατικὸν ἐν τοῖς πρακτικοῖς; μὲ ἐρωτᾷ ὁ φίλος μου Κύριος Λομβάρδος. Ὄχι, κύριοι· τοὐναντίον μάλιστα, ἡ ἐπιτροπὴ πιστοποιεῖ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, καὶ ὅτι οἱ στρατιῶται ἐξεπλήρωσαν τιμίως τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιέσθη καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν. Εἶναι τοῦτο ἀληθές; Τὸ ἐπ’ ἐμοί, δὲν ἀμφιβάλλω διόλου καὶ διὰ τοῦτο οἰκτείρω, Κύριοι, τὴν ἀνανδρίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνανδρίαν ἥτις ἀποδεικνύει ὅτι δὲν κατενοήσαμεν ἀκόμη προσηκόντως τὰ δικαιώματα καὶ καθήκοντα ἡμῶν ὡς πολιτῶν. Ἐν πρώτοις παρατηρῶ, ὅτι, ὁ Κύριος Παπαζαφειρόπουλος κατεμήνυσε τοὺς ἐργάτας τοῦ ἐγκλήματος καὶ εἰς τὴν κατ’ αὐτῶν ποιν. δίκην παρέστη μάλιστα ὡς ἰδιώτης κατήγορος. Καὶ ποίαν ἀξίαν, ἴσως μὲ ἐρωτήσει τις, ἔχει λοιπὸν ἡ τοιαύτη καταμήνυσις; Τὸ ἐπ’ ἐμοί, κύριοι, ἔχει μεγάλην· ἀνὴρ, οἷος ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος, κατέχων διακεκριμένην ἐν τῇ κοινωνίᾳ θέσιν καὶ συνειδὼς τάς τε ἠθικὰς καὶ τὰς νομικὰς συνεπεία τῆς μηνύσεως, δὲν ἤθελε βεβαίως προβῆ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἂν δὲν εἶχε τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ κατηγορία θέλει ἀποδειχθῇ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ διατί νὰ σᾶς ἀπασχολῶ μὲ εἰκασίας; Τὸ πλημμελειοδικεῖον Τριπόλεως ἐδίκασεν ἤδη ἐπὶ τῆς μηνύσεως καὶ καταδίκασε τοὺς κατηγορουμένους, οἵτινες κατέφυγον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, προτείνοντες τὴν ἀναρμοδιότητα τοῦ δικαστηρίου. Τὸ αὐτὸ θὰ εἶχον πάθει ἤδη καὶ οἱ λοιποὶ καλπονοθευταὶ τῶν δήμων Ὀρχομενοῦ καὶ Μανθυρέας, ἂν δὲν κατέφευγον οὗτοι εἰς τὸ εὐφυὲς τέχνασμα νὰ ἐξαιρέσουν ὁλόκληρον τὸ δικαστήριον τῆς Τριπόλεως! Ἡ πρᾶξις λοιπὸν εἶναι βεβαιωμένη ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ τὴν βεβαιοῖ ἀκόμη, κύριοι, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς. Κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, ἐψήφισαν 482· πόσα δὲ σφαιρίδια εὑρέθησαν πλεονάζοντα εἰς τὰς κάλπας τοῦ Χρηστοπούλου καὶ Παπαζαφειροπούλου; Εἰς μὲν τὴν πρώτην 96, εἰς δὲ τὴν δευτέραν 251. Ἐρωτῶ πάντα ἀπροκατάληπτον ἄνθρωπον, ἂν ᾖναι δυνατὸν ἐπὶ 482 ψηφοφόρων νὰ πλεονάσουν ἐκ τύχης ἢ ἐκ παραδρομῆς τόσα σφαιρίδια. Ἀδύνατον· ἄρα ἐῤῥίφθησαν σκοπίμως· ἀλλὰ ποῖος τὰ ἔῤῥιψεν; εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ, νὰ παραδεχθῇ τις ὅτι φίλος τοῦ Παπαζαφειροπούλου ἢ τοῦ Χρηστοπούλου τὰ ἔῤῥιψε; Τοιαύτη ὑπόθεσις θὰ ἦτο προφανῶς παράλογος, διότι καμμίαν ὠφέλειαν δὲν ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς αὐτοὺς, ἀφ’ οὗ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια θὰ ἀφῃροῦντο ἀπὸ τὸ ναί· χεὶρ λοιπὸν ἐχθρικὴ ἔῤῥιψε τὰ πλεονάζοντα ταῦτα σφαιρίδια. Ἡ ἁπλουστάτη λογικὴ μᾶς φέρει ἀναγκαίως εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο. Ἂν ταῦτα δὲν κριθῶσιν ἱκανὰ διὰ τοὺς κυρίους τῆς πλειονοψηφίας, ἔχω καὶ μίαν τελευταίαν ἀπόδειξιν. Μετὰ τὴν διαλογὴν, κύριοι, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, σημειοῖ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὴν ἑξῆς περίεργον δήλωσιν· «ἡμεῖς ὁ ἀντιπρόσωπος δυνάμει τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀποφαινόμεθα ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ Παπαζαφειροπούλου ἐγένετο φοβερὰ καλπονόθευσις· τοῦτο δὲ ἐπληροφορήθημεν καὶ ἀπὸ διαφόρους». Παρατηρεῖτε ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς νοθεύσεως τῆς κάλπης τοῦ Παπαζαφειροπούλου ἦτο τόσῳ πάγκοινον καὶ βέβαιον, ὥστε ἠναγκάσθη νὰ τὸ ὁμολογήσῃ καὶ αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς.

§116Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ὑπάλληλος εἶναι αὐτός;

§117ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ νομάρχου;

§118Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· νὰ μὴν ᾖναι ὁ εἰρηνοδίκης;

§119ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, οὔτε ὑπώπτευσα, ὅτι θὰ μοὶ ἐγίνετο τοιαύτη ἐρώτησις, διὰ νὰ φροντίσω νὰ τὸ μάθω. Ἀλλὰ τί θέλετε νὰ ἐξαγάγητε ἐντεῦθεν;

§120ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διότι ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος ἦτο διωρισμένος ὑπὸ τοῦ κ. Παπαζαφειροπούλου.

§121ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν αὐτὸ ᾖναι ἀκριβές· ἠξεύρω ὅμως, ὅτι ἂν ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἦτο φίλος τοῦ Παπαζαφειροπούλου καὶ ὄχι ἰδικός σας, καμμίαν δυσκολίαν δὲν θὰ εἴχετε νὰ τὸν μεταθέσητε τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς· δὲν ἔχει οὕτω; Τὸ ἐπ’ ἐμοί, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν μοὶ μένει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰς κάλπας τοῦ Παπαζαφειροπούλου καὶ Χρηστοπούλου ἐνόθευσεν ἐχθρικὴ χείρ· πιστεύω δὲ ὅτι τὴν αὐτὴν ἐσχημάτισαν πεποίθησιν ὅσοι ἀπροκαταλήπτως εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἐξετάσουν τὰ πράγματα. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς ἐκλογῆς Βαλτετσίου· ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὴν ἐκλογὴν Ὀρχομενοῦ. Τὴν ἐκλογὴν ταύτην, κύριοι, προσβάλλει ὁ Παπαζαφειρόπουλος ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, τὰς μὲν τρεῖς πρώτας ἡμέρας, παραλαμβάνουσα τὰ πρακτικὰ οἴκαδε, ἐνέγραφεν εἰς τὸ πρωτόκολλον ἰδανικοὺς ψηφοφόρους, ἀναβιβάσασα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν εἰς 790 ἐνῷ μόλις ἐψήφισαν 450, τὴν δὲ τελευταίαν, ἔχουσα βοηθοὺς καὶ συμπράκτορας τὸν δήμαρχον, τὸν ἀστυνόμον καὶ τοὺς στρατιώτας, οἵτινες παρίσταντο διαρκῶς εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ἤνοιξε τὰς κάλπας, μετέφερε κατὰ βούλησιν καὶ ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ τὰ σφαιρίδια, ἔῤῥιψεν ἄλλα τοιαῦτα εἰς μέγαν ἀριθμὸν καὶ διέπραξεν οὕτω τερατώδη καλπονόθευσιν. Ἰδοὺ ἡ ἔνστασις· εἶναι ἀληθής; ἂς ἐξετάσωμεν. Ὅτι, κύριοι, ὁ δήμαρχος, ὁ ἀστυνόμος καὶ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις παρίσταντο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, τοῦτο δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἀμφιβολίαν. Κατ’ εὐτυχίαν τὸ μαρτυροῦσιν αὐτὰ τὰ πρακτικά, διότι ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν ἁπλότητα νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο ἐπισήμως. Ἀκούσατε, κύριοι, μίαν πρᾶξίν της, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 7, «ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν κύριον δήμαρχον καὶ δημαστυνόμον Ὀρχομενοῦ. Ἐνεργουμένης σήμερον τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς, σᾶς παρακαλοῦμεν ἵνα μεταβῆτε πάραυτα ἔξωθι καὶ ἔσωθι τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς στρατιωτ. δυνάμεως, καθὸ ἐπίκειται κίνδυνος περὶ διαῤῥήξεως τῶν καλπῶν καὶ παραβιάσεως ψηφοφόρων. Ἡ πρᾶξις αὕτη φέρει ἡμερομηνίαν 26 Φεβρουαρίου, ὥστε βλέπετε ὅτι ὁ δήμαρχος καὶ ὁ δημαστυνόμος ἀπὸ τῆς πρώτης ἤδη ἡμέρας προσεκλήθησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Ὁμοία πρόσκλησις ἐγένετο καὶ πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην, ἣν ἀπέχω ν’ ἀναγνώσω, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω. Αἱ προσκλήσεις αὗται ἐπαναλαμβάνονται, κύριοι, καθ’ ἑκάστην, ὡς δύναταί τις νὰ πληροφορηθῇ ἀναγινώσκων τὰς σχετικὰς πράξεις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· τὴν τελευταίαν μάλιστα ἡμέραν, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ τελεσθῶσι τὰ ὄργια τῆς καλπονοθεύσεως, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ διέταξε τὸν ἀστυνόμον νὰ διορίσῃ καὶ παραλάβῃ μεθ’ ἑαυτοῦ ἱκανοὺς δημοποφύλακας, τοῦθ’ ὅπερ ἔπραξεν οὗτος ἀσμένως. Τώρα, κύριοι, ποῖος λόγος προεκάλεσε τὴν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας διηνεκῆ παράστασιν τοῦ δημάρχου, τοῦ ἀστυνόμου μετὰ δημοτοφυλάκων καὶ ὁπλιτῶν καὶ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως; Τίς ἤθελε τολμήσει νὰ διαῤῥήξῃ τὰς κάλπας καὶ παραβιάσῃ ψηφοφόρους, ὡς ἰσχυρίζεται ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ δὲν ἐτόλμησε κἀνεὶς οὔτε ἔνστασιν ἁπλῆν νὰ διατυπώσῃ ἐν τοῖς πρακτικοῖς; Πόθεν ὁ τοιοῦτος κίνδυνος; Ἴχνος αὐτοῦ δὲν φαίνεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, λέξιν περὶ αὐτοῦ δὲν εἶπε κἀμμίαν ὁ κ. Ταμπακόπουλος ἐν τῷ τμήματι. Ὄχι, κύριοι· ἡ συγκέντρωσις δυνάμεως εἶχεν ἄλλον σκοπόν, καὶ ὁ σκοπὸς οὗτος δυστυχῶς ἐπετεύχθη. Ἐπίσης, κύριοι, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἐλάμβανον οἴκαδε τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν πρακτικῶν. Καὶ τῳόντι εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3 πρᾶξιν, δι’ ἧς πιστοποιεῖται ἡ λῆξις τῆς ψηφοφορίας τῆς πρώτης ἡμέρας, καὶ ἥτις εἶναι ἡ πρώτη καὶ τελευταία πρᾶξις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπογράφουν καί τινες τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων, ὁ ὑποψήφιος Β. Ἀποστολόπουλος μετὰ τὴν ὑπογραφήν του προσθέτει τὴν ἑξῆς παρατήρησιν· «Τὰ παρόντα πρακτικὰ καὶ τὸ βιβλίον τῆς ψηφοφορίας πρέπει νὰ σφραγισθῶσι καὶ παραδοθῶσιν εἰς τὴν ἔνοπλον δύναμιν καὶ οὐχὶ νὰ τὰ παραλάβῃ ἡ ἐπιτροπή». Εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ οὐδὲν ἀπαντᾷ. Τίς ἡ ἀνάγκη ἀπαντήσεως; τὸ κύριον, τὸ οὐσιῶδες ἦτο νὰ παραλάβῃ τὰ πρακτικὰ μεθ’ ἑαυτῆς, τοῦτο δ’ ἔπραξε περιφρονοῦσα οἱανδήποτε παρατήρησιν τῶν ἀντιθέτων.

§122ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν τελευταίαν ἡμέραν;

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μέχρι τῆς τελευταίας ἡ ἐπιτροπὴ παρελάμβανε τὰ πρακτικὰ μεθ’ ἑαυτῆς. Διατὶ ἔπραττον τοῦτο; Διὰ νὰ σημειώνουν βεβαίως εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ὅσους ἤθελον· διὰ τοῦτο, κύριοι, τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας δὲν εἶναι γεγραμμένον διὰ μιᾶς χειρός, μολονότι εἷς φαίνεται ὁ ἐπίσημος συντάκτης τῶν πρακτικῶν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν. Ὅστις ἔχει τὴν περιέργειαν, ἂς ῥίψῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἓν βλέμμα καὶ θὰ ἴδῃ δέκα εἰδῶν γράψιμον, ὅπερ σημαίνει, ὅτι ὅστις ἤθελε καὶ ὅ,τι ἤθελεν ἔγραφε καὶ ἐσημείωνεν εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας· τοῦτο, μοὶ φαίνεται, καθιστᾷ λίαν πιθανὸν, ἂν δὲν ἀποδεικνύῃ ἐντελῶς, τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν ἀποτυχόντων, ὅτι δὲν ἐψήφισαν 790 ψηφοφόροι.

§124Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι, ὅταν διορισθῇ συντάκτης, δὲν δύναται κἀνὲν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γράψῃ;

§125ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον· ἀλλὰ τὸ νὰ γράφῃ ὅστις θέλει εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας καὶ νὰ παραλαμβάνωνται τὰ πρακτικὰ εἰς τὰς οἰκίας τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἱκανὸν νὰ σᾶς γεννήσῃ ὑποψίαν τινα βάσιμον περὶ τῆς γνησιότητος καὶ τῆς ἀληθείας αὐτῶν· ἢ μήπως πλανῶμαι; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτων ἁπάντων, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τοῦτον πραγματικὴ ἐκλογὴ δὲν ἐγένετο. Παραδέχομαι πρὸς χάριν σας, ὅτι δὲν ἔβλαψε παντάπασιν ἡ παρουσία τοῦ δημάρχου, τοῦ ἀστυνόμου καὶ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· παραδέχομαι ἀκόμη καὶ πάντοτε πρὸς χάριν σας, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας εἶναι γνήσιον, γνησιώτατον, καθαρὸν ἀπὸ παντὸς ῥύπου καὶ κηλῖδος, καὶ ὅτι ἐψήφισαν πράγματι οἱ ἐν αὐτῷ σημειούμενοι 790. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐξηγήσητε, ἂν δύνασθε, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς. Πρὸ πάντων εἰς καμμίαν κάλπην δὲν ἀπαντᾶτε ἀκριβῶς 790 σφαιρίδια, ἀλλ’ εἴτε περισσότερα, εἴτε ὀλιγώτερα· οὕτως εἰς τὴν κάλπην τοῦ Χρηστοπούλου εὑρέθησαν 739 σφαιρίδια, ἤτοι 51 ὀλιγώτερα· ὀλιγώτερα ἐπίσης εὑρέθησαν εἰς τὴν κάλπην τοῦ μακαρίτου Παλαμήδου. Εἰς δὲ τὰς λοιπὰς κάλπας τοὐναντίον εὑρέθησαν περισσότερα, εἰς τὴν κάλπην τοῦ Ζέγγελη 66, εἰς τὴν τοῦ Ταμπακοπούλου 75, εἰς τὴν τοῦ Βάρβογλη 184, εἰς δὲ τὴν τοῦ Παπαζαφειροπούλου—πόσα ὑποθέτετε; 740, ἂν ἀγαπᾶτε· δηλαδὴ ἐν ὅλῳ ὁ Παπαζαφειρόπουλος εὗρεν εἰς τὴν κάλπην του 1530 σφαιρίδια! Ὥστε, ἀφοῦ ἀφῃρέθησαν τὰ πλεονάζοντα ἀπὸ τὸ ναὶ, ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος μένει ἀκόμη χρεώστης, ὄχι μόνον διὰ μίαν ἐκλογὴν ἀλλὰ διὰ πολλάς. Οἱ δὲ ἐπιτυχόντες εἰς μὲν τὸ ναὶ λαμβάνουν ὅλας τὰς ψήφους τῶν ψηφισάντων, τινὲς δ’ αὐτῶν καὶ περισσοτέρας ἀκόμη, πόθεν ταύτας; ἡ μειονοψηφία τὸ γνωρίζει· εἰς δὲ τὸ ὄχι λαμβάνουν ὁ μὲν 14, ὁ δὲ 10, ὁ δὲ 7. Αἴ, κύριοι, ἀπέναντι τοιούτων ἀποτελεσμάτων ἐπιτρέπεται λοιπὸν δισταγμὸς; δύναταί τις ὀχυρούμενος ὄπισθεν τοῦ τυπικοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι οὐδὲν σημειοῦται περὶ καλπονοθεύσεως ἐν τοῖς πρακτικοῖς, νὰ παραδεχθῇ ὡς γνήσια, ὡς ἀληθῆ τοιαῦτα τερατώδη ἀποτελέσματα; Ὁ κ. Ζέγγελης εἶναι νομικὸς καὶ γινώσκει βεβαίως ἓν ἀξίωμα τοῦ δικαίου «res ipsa in se dolum habet.....»

§126ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν μᾶς τὸ ἑρμηνεύετε;

§127ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχετε ἀνάγκην; δὲν τὸ πιστεύω· τὸ ἑρμηνεύω διὰ τοὺς μὴ νομικούς· «αὐτὸ τὸ πρᾶγμα φέρει ἐν ἑαυτῷ τὸν δόλον.»

§128ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Διὰ τὸ ἀστυκὸν δίκαιον ἰσχύει αὐτὸ τὸ ἀξίωμα, ὄχι διὰ τὸ δημόσιον.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποθέτετε; Λοιπὸν ἀπὸ τὸ δημόσιον δίκαιον εἶναι ἐξωρισμένη ἡ λογικὴ, καὶ δὲν ἔχουν κἀμμίαν ἰσχὺν οὔτε οἱ ἀριθμοί; Τῇ ἀληθείᾳ ὑπὸ μίαν ἔποψιν ἔχετε, φίλε μου, δίκαιον. (ἱλαρότης).

§130ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Σᾶς ὁμολογῶ ἐν συνειδήσει οὔτε ἤνοιξα αὐτὰ τὰ χαρτιά· θέλω νὰ μάθω ἀπὸ σᾶς. Εἴπατε ὅτι εὑρέθησαν 750 πλεονάζοντα σφαιρίδια εἰς τὴν κάλπην τοῦ Παπαζαφειροπούλου. Δὲν μᾶς λέγετε, πόσας ψήφους ἔλαβον εἰς τὸ ναὶ ὁ Οἰκονομίδης, ὁ φίλος σου Παπαζαφειρόπουλος καὶ ὁ Χρηστόπουλος; διατί τὸ παρελείψατε; διότι ὁ Παπαζαφειρόπουλος ἔλαβε 260, ὁ Χρηστόπουλος 400 καὶ ὁ Οἰκονομίδης ἄλλας τόσας.

§131ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην, ὅτι ὁ Παπαζαφειρόπουλος εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ λάβῃ πολλὰς ψήφους καθὼς καὶ οἱ φίλοι του· τοὐναντίον εἶπον ὅτι ἔλαβον οὗτοι πολλὰς καὶ ἐκεῖνος πλείστας. Ἐπρόσθεσα ὅμως ὅ,τι σεῖς ἀκριβῶς παραλείπετε καὶ λησμονεῖτε, ὅτι ἀφοῦ ἀφῃρέθησαν τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ, τοῦτο μὲν ἔμεινε κενὸν, κενώτατον, ὑπὸ τὸ μηδενικὸν μάλιστα, τὸ δὲ ὄχι εὑρέθη ὑπερπληρωμένον· αὐτὰ τὰ ἐξαγόμενα τὰ εὑρίσκετε σεῖς, κύριε Ζέγγελη, φυσικὰ, πιθανὰ καὶ ἀποδεκτά; Καὶ τί τὰ κάμνετε λοιπὸν τὰ πρακτικά; μᾶς ἀντιτάσσει ἡ μειονοψηφία. Τὰ πρακτικὰ εἶναι δημόσια ἔγγραφα, καὶ ὀφείλετε νὰ δώσητε εἰς αὐτὰ πλήρη πίστιν. «Τοῦτο εἶναι ἀπαίτησις θεσμοῦ ἀπαραβιάστου, τοῦτο εἶναι ἔργον εὐσυνειδήτου ἀποφάσεως». Τὰ πρακτικά! Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ χαρτιὰ δὲν εἶναι πρακτικὰ, κύριοι· γέμουν ἐλλείψεων, ἀταξιῶν καὶ, τὸ χείριστον, φέρουν τὴν κηλῖδα ἐμπαθοῦς μεροληψίας καὶ φανερᾶς πλαστογραφίας. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως, ἂν θελήσετε νὰ μὲ ἀκούσητε ἀπροκαταλήπτως καὶ νὰ πεισθῆτε ἐκ τῶν πραγμάτων. Πρὸ πάντων ὀφείλω, κύριοι, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ψηφοφορία διεξήχθη οὐχὶ ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τρία αὐτῆς μέλη. Τί ἔγειναν τὰ λοιπά δύω; Διατί δὲν ἔλαβον μέρος, ἢ διατί δὲν ἀνεπληρώθησαν; Ἡ ἀπορία εἶναι τόσῳ μᾶλλον δικαία καὶ εὔλογος, καθόσον ἐν τῇ πρώτῃ πράξει μνημονεύεται ῥητῶς, ὅτι παρίσταντο καὶ τὰ πέντε μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ὅμως οὔτε κἂν εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην φαίνονται προσυπογεγραμμένα τὰ δύω μέλη. Ἀκούσατε, κύριοι, τὴν πρᾶξιν (ἀναγινώσκει)· βλέπετε, ὅτι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας ἦσαν παρόντα καὶ τὰ τέσσαρα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τούτοις παρατηρήσατε τὸ πρακτικόν· μόνον τὰ τρία μέλη φαίνονται ὑπογεγραμμένα, τὰ λοιπὰ δύω ἔγιναν ἄφαντα. Ἀπὸ τῆς πρώτης δὲ ταύτης πράξεως μέχρι τῆς τελευταίας δὲν θὰ εὕρετε εἰμὴ μόνον τὰ τρία ταῦτα μέλη διεξάγοντα τὴν ἐκλογὴν, χωρὶς νὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσητε πῶς καὶ διατί λείπουν τὰ ἄλλα μέλη. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ὑποψηφίων. Μόνον τὴν πρώτην ἡμέραν φαίνονται ὑπογεγραμμένοι ὁ ὑποψήφιος Ἀποστολόπουλος καὶ εἷς ἢ δύω ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων· μετὰ ταῦτα δὲν ἀπαντᾶτε οὔτε ὑποψήφιον, οὔτε ἀντιπρόσωπον. Τί ἐξάγεται ἐντεῦθεν; Ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἀπέβαλε τὰ μειονοψηφοῦντα μέλη, ἀπέβαλε κατόπιν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀποτυχόντων διὰ νὰ ᾖναι ἐλευθέρα καὶ ἀνεξέλεγκτος εἰς τὰς ἐνεργείας της. Πῶς εὑρίσκετε, παρακαλῶ, τὸν τρόπον τοῦτον τοῦ συντάττειν τὰ πρακτικά; Ἀλλ’ ἀκούσατε, κύριοι, καὶ τι περιεργότερον. Ἓν τῶν τριῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὀνομάζεται Χατᾶς. Ὁ ἀγαθὸς αὐτὸς ἄνθρωπος, φαίνεται, δὲν ἦτο πάντοτε σύμφωνος μὲ τὰ λοιπὰ δύω μέλη, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὑπογραφή του ἦτο πάντοτε ἀναγκαία, ὁσάκις διεφώνει τὸν ἀπήλλαττον ἀπὸ τὸν κόπον τοῦ νὰ θέτῃ ὁ ἴδιος τὴν ὑπογραφήν του. Οὕτως ὑπὸ τὴν πρᾶξιν, δι’ ἧς προσεκαλεῖτο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Χατᾶ μεταβάλλεται αἴφνης, ἄνευ μάλιστα τῆς ἐλαχίστης προσπαθείας πρὸς ἀπομίμησιν αὐτῆς. Ἴδετέ την (δεικνύει τὸ πρακτικόν). Τὸ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνεται καὶ ὑπὸ τὴν πρᾶξιν, δι’ ἧς μετὰ τὸ τέλος τῆς ψηφοφορίας δικαιολογεῖ ἡ ἐπιτροπὴ ὅλα τὰ γενόμενα καὶ πιστοποιεῖ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ τὴν ὁποίαν μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἐνταῦθα ὅμως ὁ θεὶς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Χατᾶ ἐπροσπάθησε νὰ τὴν ἀπομιμηθῇ ὀλίγον. Ἐνθυμηθεὶς λοιπόν, ὅτι οὗτος εἶναι ἀγράμματος καὶ μὲ τρέμουσαν χεῖρα ὑπέγραφε, τί ἐπινοεῖ; Ἐπὶ τῶν γραμμάτων τῆς ὑπογραφῆς σύρει μικρὰς ἐγκαρσίους καὶ προεχούσας γραμμάς, εἰς τρόπον ὥστε ὁ δυστυχὴς Χατᾶς μεταμορφοῦται, ζῶν ἔτι, εἰς καρκῖνον ἢ ἐχῖνον (ἱλαρότης). Ἐννοῶ τὴν ὑπογραφήν του καὶ ὄχι τὸν ἴδιον (ἱλαρότης).

§132ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ζῇ ὁ Χατᾶς αὐτός;

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὑποθέτω, ἂν δὲν ἀπέθανεν· ἀλλὰ πρὸς τί ἡ ἐρώτησις;

§134ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Διατί δὲν προσάγεται ἀναφορὰ αὐτοῦ;

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω· ἀλλὰ διὰ τοῦτο θὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἡ ὑπογραφή του εἶναι γνησία; Δὲν ἔχετε εἰμὴ νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὰ πρακτικὰ, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τοῦ ἐναντίου. Βεβαιωθῆτε, κύριοι, φοβερὰν ἐπανάστασιν ᾐσθάνθην εἰς τὴν ψυχήν μου, διεξερχόμενος αὐτὰ τὰ πρακτικά. Ποίαν ἆρά γε ἰδέαν, ἔλεγα κατ’ ἐμαυτὸν, πρέπει νὰ ἔχουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι περὶ ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, περὶ τῆς εὐσυνειδησίας, τῆς ἀκεραιότητος καὶ τοῦ χαρακτῆρος ἡμῶν, διὰ νὰ τολμῶσιν ἄνευ προφυλάξεως τῆς ἐλαχίστης, καὶ τρόπον τινὰ μετ’ ἐπιδείξεως καὶ προκλήσεως νὰ πλαστογραφῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ τὰ θέτωσιν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν ὡς τίτλους ἐπισήμους, ἀπέναντι τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σιγήσῃ πᾶσα ἀμφιβολία; Μέχρι τίνος βαθμοῦ κατέπεσεν ἆρά γε ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ λαοῦ;.... (θόρυβος).

§136ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν θόρυβον.

§137ΤΙΝΕΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν ὑπογραφήν.

§138ΜΙΛΗΣΗΣ. Πολὺ καλά· λάβετε τὸ βιβλίον τῶν πρακτικῶν. (Ἐνταῦθα πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν λαμβάνουσι τὸ βιβλίον τῶν πρακτικῶν ἵνα παρατηρήσωσι τὴν ὑπογραφήν).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ παρατηρήσῃ τὸ βιβλίον αὐτὸ, νὰ διακόψωμεν ἐπί τινα ὥραν τὴν συζήτησιν.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Περιττὸν, μετ’ ὀλίγον τελειώνομεν.

§141ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρετηρήσατε, κύριοι, τὴν ὑπογραφὴν καὶ εἴδατε τὴν εὐλάβειαν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τοὺς νόμους· ἐπιθυμῶ τώρα νὰ σᾶς δώσω καὶ δεῖγμά τι τῆς ἀμεροληψίας καὶ φιλαληθείας αὐτῆς. Ἐπιτρέψατέ μοι λοιπὸν νὰ σᾶς ἀναγνώσω δύω ἢ τρεῖς πράξεις ἐκ τῶν πρακτικῶν. Ἀκούσατε τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 8. (Ἀναγινώσκει). Βλέπετε ἀκρίβειαν καὶ ζῆλον ὑπὲρ τῆς ἀληθείας; Σᾶς πληροφορεῖ ὅτι ἀνεκάλυψε φελλὸν, καλύπτοντα τὴν ὀπὴν τοῦ ὄχι εἰς τὴν κάλπην τοῦ ἑνὸς τῶν ἀποτυχόντων, τοῦ Ἀποστολοπούλου, καὶ ὅτι ἐξήγαγε τὸν φελλὸν τοῦτον καὶ ἐπρόλαβε τὴν καλπονόθευσιν. Μὴ ἐξετάζετε πῶς κατώρθωσε νὰ κάμῃ τοιαύτην ἀνακάλυψιν, ἀφοῦ αἱ κάλπαι ἦσαν κεκλεισμέναι καὶ ἐσφραγισμέναι. Αὗται εἶναι λεπτολογίαι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθετε· σᾶς παρακαλῶ μόνον νὰ μὴ σᾶς διαφύγῃ ἡ τάσις τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸ νὰ παραστήσῃ τοὺς ἀποτυχόντας ὡς ζητοῦντας νὰ καλπονοθεύσωσιν. Ἀκούσατε καὶ μίαν ἄλλην πρᾶξιν, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 11 (Ἀναγινώσκει). Ζητεῖ, ὡς βλέπετε, ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ἀποτυχόντες ἐδοκίμαζον νὰ νοθεύσουν τὰς κάλπας. Μὴ ἐρωτᾶτε ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ εἰς τὴν κάλπην τοῦ Ζέγγελη φαντασιῶδες ῥίψιμον σφαιριδίων μὲ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀποτυχόντων· ἀκολουθήσατε τὰς σκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς; Αὐτὴ σᾶς λέγει, ὅτι εἰς μὲν τὴν κάλπην τοῦ Ἀποστολοπούλου εὑρέθη φελλός, εἰς δὲ τὴν τοῦ Ζέγγελη ἐπειράθησαν οἱ υἱοὶ τοῦ Ἀποστολοπούλου καλπονόθευσιν, ἀλλ’ ἀπέτυχον. Πῶς δὲ πλεονάζουν καὶ ὑπερπλεονάζουν σφαιρίδια εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀποτυχόντων, τοῦτο ὀφείλετε ν’ ἀνεύρετε σεῖς διὰ τοῦ ἁπλουστάτου τούτου συλλογισμοῦ. Ἀφοῦ οἱ ἀποτυχόντες διέπραξαν τοιαῦτα, ἄρα αὐτοὶ ἐνόθευσαν καὶ τὰς ἰδίας των κάλπας. Πῶς σᾶς φαίνεται τὸ ἐπιχείρημα; Ἀκούσατε τώρα καὶ μίαν τελευταίαν πρᾶξιν, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 17. (ἀναγινώσκει). Τὸ ὕφος τῆς πράξεως ταύτης δὲν ἔχει, κύριοι, ὡς παρατηρεῖτε, καμμίαν ἀναλογίαν μὲ τὸ ὕφος τῶν προηγουμένων πράξεων, διότι καὶ αἱ λέξεις ἐνταῦθα εἶναι ὀρθαὶ καὶ ἡ σύνταξις κατὰ πάντα σύμφωνος μὲ τοὺς κανόνας τῆς γραμματικῆς· περιπλέον δὲ ἀπαντῶνται καί τινα λάθη, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι ὁ συντάκτης τῶν πρακτικῶν, ἀντιγράφων καὶ ὄχι συντάττων, περιέπεσεν εἰς αὐτά. Ἐντεῦθεν συμπεραίνει τις ἀσφαλῶς, ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι συνέταξαν καὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὸ σχέδιον τοῦτο διὰ νὰ εὑρίσκεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς μία γενικὴ δικαιολογία τῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας γενομένων παρεκτροπῶν καὶ ἀνομημάτων. Διὰ τοῦτο ἠκούσατε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην ἡ ἐπιτροπὴ πρῶτον ἀπαντᾷ εἰς ὅλας τὰς γενομένας καὶ ἐνδεχομένας ἀντιῤῥήσεις, φροντίζουσα ἐπιμελῶς νὰ ἐπιῤῥίπτῃ τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος τούτων καὶ τὸ τερατῶδες ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, τὸ ὁποῖον προεγίνωσκεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅπως καὶ οἱ μετ’ αὐτῆς ἐνδιαφερόμενοι· ἔπειτα ἐπαινεῖ τὸν δήμαρχον, τὸν ἀστυνόμον, τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ὡς ἐκπληρώσαντας ἅπαντας τιμίως καὶ εὐόρκως τὸ καθῆκόν των· ἄπορον δὲ εἶναι πῶς δὲν ἐπαινεῖ καὶ ἑαυτὴν ὡς καὶ τοὺς ἀποτυχόντας, διὰ νὰ ᾖναι τὸ πρᾶγμα τέλειον. (ἱλαρότης)· εἰς ἐπίμετρον δὲ τῆς εἰρωνείας κηρύττει πάσας τὰς ἐνδεχομένας ἐνστάσεις «συνήθη ἐπιχειρήματα τῶν ἀποτυγχανόντων,» ὡς νὰ προεγνώριζε τίνες θὰ ἀπετύγχανον μετὰ τὴν διαλογὴν (ἱλαρότης). Αὐτά, κύριοι, εἶναι τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐπικαλοῦνται, τὰ ὁποῖα ἀντιτάσσουν εἰς πᾶν ἐπιχείρημα, εἰς αὐτὰς τὰς ἁπλουστέρας ὑπαγορεύσεις τῆς λογικῆς καὶ τῆς ἀληθείας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικῶν τούτων σᾶς λέγουν καθ’ ἑκάστην στιγμήν, μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας παράστασιν τοῦ ἀστυνόμου, τοῦ δημάρχου, τοῦ ἀποσπασματάρχου, πλήθους στρατιωτῶν καὶ ἐνόπλων πολιτῶν· ἡ ἐπιτροπὴ βεβαιοῖ καὶ ὀφείλετε νὰ τὴν πιστεύσητε, ὅτι οὐδόλως ἐπηρέασαν οὗτοι τὴν ἐκλογήν, ἀλλ’ ἐμπόδισαν τοὺς ἑτεροδημότας τοῦ νὰ θραύσωσι τὰς κάλπας. Μὴ βλέπετε τὰ πλεονάζοντα καὶ ὑπερπλεονάζοντα σφαιρίδια, οὔτε τὰς ὑπὸ τὸ μηδενικὸν ψήφους, τὰς ὁποίας ἔλαβον οἱ ἀποτυχόντες· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν βεβαιόνει, ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις, βεβαιόνει τοὐναντίον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, καὶ ὀφείλετε νὰ τὴν πιστεύσητε. Κλίνατε λοιπὸν γόνυ πρὸ τῶν πρακτικῶν καὶ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπικυρώσατε τὴν ἐκλογήν. Ἐὰν πράξητε τὸ ἐναντίον, ἡ μειονοψηφία σᾶς λέγει διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ της, ὅτι «ἀθετεῖτε θεσμὸν ἀπαραβίαστον, σαλεύετε τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος, προσβάλλετε τὴν κυρίαρχον θέλησιν τοῦ κυρίαρχου λαοῦ, ἀνατρέπετε τὸ σύστημα τοῦ παντός». Τῇ ἀληθείᾳ, κύριοι, διατρέχομεν ἐποχήν, καθ’ ἣν αἱ λέξεις ἔχασαν τὴν σημασίαν των, τὰ δὲ πράγματα τὰς λέξεις των.

§142ΖΕΓΓΕΛΗΣ. ......... Εἰπέτέ μοι, παρακαλῶ, εἰς ποῖον μέρος παρευρέθη κανεὶς ἐξ ἡμῶν τῶν ἐπιτυχόντων καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἂν γνωρίζετε πόσον ἀπέχει ὁ δῆμος οὗτος ἀπὸ τὴν Τρίπολιν;

§143ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ διατί ζητεῖτε ἀπὸ ἐμὲ τοιαύτην πληροφορίαν;

§144ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Διότι ἐλάβατε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπητε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν σχέδιον πράξεως πρὸς γενικὴν δικαιολόγησιν τῆς ἐκλογῆς.

§145ΜΙΛΗΣΗΣ. Τώρα ἐνθυμήθητε νὰ μὲ ἐρωτήσητε περὶ τούτου; Ἔστω· ἐγὼ καὶ πάλιν σᾶς ἀπαντῶ. Τὴν ἀπόστασιν τοῦ δήμου τούτου ἀπὸ Τριπόλεως δὲν γνωρίζω· δὲν γνωρίζω ἐπίσης τίς ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος σχέδιον, οὔτε εἶπον ὅτι σεῖς ἢ ἄλλος τις τῶν ἐπιτυχόντων τὸ συνέταξεν. Ὅ,τι γνωρίζω, καὶ ὅ,τι εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ ὕφος τῆς πράξεως ἐκείνης διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὸ ὕφος τῶν προηγουμένων πράξεων, καὶ ὅτι παρατηροῦνται ἐν αὐτῇ πολλαὶ γραφικαὶ παραδρομαί, αἵτινες ἀποδεικνύουν, δι’ ὅν τινα θέλει νὰ σκέπτηται, ὅτι ὁ συντάκτης τῶν πρακτικῶν δὲν συνέταξεν, ἀλλ’ ἀντέγραψε τὴν πρᾶξιν, παραμορφώσας πολλαχοῦ τὴν ἔννοιαν αὐτῆς διὰ γραφικῶν σφαλμάτων· ἐπρόσθεσα δὲ ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καλὸν εἶναι νὰ ἐπαναληφθῇ, ὅτι οἱ συντάξαντες τὸ σχέδιον τῆς πράξεως ἐγίνωσκον τί εἶχε διαπραχθῆ ἐν ταῖς κάλπαις, ὡς καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐξ αὐτῶν ἔμελλε νὰ ἐξέλθῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἐφρόντισαν νὰ καταχωρίσωσιν εἰς τὰ πρακτικὰ τοιαύτην γενικὴν δικαιολογίαν, ἵνα χρησιμεύσῃ κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Ἀφίνω τὸν δῆμον Ὀρχομενοῦ καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Μανθυρέας. Ἐδῶ τὰ ἐκλογικὰ ἀνδραγαθήματα εἶναι, κύριοι, μεγαλείτερα καὶ σκανδαλωδέστερα. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ κυριαρχικῇ αὐτῆς ἐξουσίᾳ ἀναβάλλει τὴν ἐκλογὴν τὸ ἑσπέρας τῆς δευτέρας ἡμέρας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἐξετάζων θεωρητικῶς τὸ ζήτημα, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀναβάλλῃ τὴν ἐκλογήν· ἀναγνωρίζω πρὸς στιγμὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ φέρω τὴν συζήτησιν ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ποῖος ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔκτακτον τοῦτο μέτρον; Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναφέρει τὸν λόγον τοῦτον καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸν ἀκούσητε· (ἀναγινώσκει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 13 πρᾶξιν). Δὲν ἐξετάζω, κύριοι, πῶς ἐκλάπησαν τὰ ἐκλογικὰ εἴδη, ὡς ἰσχυρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ, χωρὶς κἀνὲν τῶν μελῶν αὐτῆς νὰ τὸ ἐννοήσῃ· δὲν ἐξετάζω ἂν εἶχε κἀνεὶς συμφέρον νὰ διαπράξῃ τὴν βλακώδη ταύτην κλοπὴν, τῆς ὁποίας δὲν βλέπει τις οὔτε τὸν σκοπὸν οὔτε τὴν χρησιμότητα. Ἐὰν θελήσω νὰ λεπτολογήσω περὶ τὰ τοιαῦτα, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρω διέξοδόν τινα· ἀλλ’ ἐρωτῶ: Ἀφοῦ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς τὰ ἐκλογικὰ εἴδη ἐκλάπησαν μετὰ μεσημβρίαν τῆς δευτέρας ἡμέρας, ὁ δὲ δῆμος οὗτος δὲν ἀπέχει τῆς Τριπόλεως πλέον τῶν τριῶν ὡρῶν, διατί δὲν ἐστάλη ἀμέσως πεζὸς εἰς Τρίπολιν, διὰ νὰ φέρῃ τὰ ἀπαιτούμενα ἐκλογικὰ εἴδη, ἀλλ’ ἀνεβλήθη ἡ ἐκλογὴ τὴν ἐπαύριον; Τίς ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναβολῆς; Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, δὲν σᾶς δίδει τὸν ἀληθῆ αὐτῆς λόγον, τὸν μανθάνετε ὅμως ἄλλοθεν, ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τὴν ὁποίαν ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ γραμματεύς. Ἡ ἐπιστολὴ αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη, ὡς σᾶς προεῖπον, ὑπό τινος Ἠλία Ἠλιοπούλου, περὶ τοῦ ὁποίου θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Ὁ Ἠλίας Ἠλιόπουλος, κύριοι, κατηγορεῖται ἐπὶ φόνῳ καὶ διετέλει προφυλακισμένος εἰς τὰς ἐξεταστικὰς φυλακὰς Τριπόλεως. Πῶς ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν, μὴ ἐρωτᾶτε ἐμέ. Ἐγὼ τὸν βλέπω κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν ἐλεύθερον, ὅπως τὸν βλέπετε καὶ ὑμεῖς, ἐξασκοῦντα τὰ πολιτικά του δικαιώματα κατὰ τὸν ἰδιάζοντα αὐτῷ τρόπον, συμβουλεύοντα ἀναβολὰς καὶ παρασκευάζοντα καλπονοθεύσεις, ὅπως ἀποδεικνύει ἡ ἐπιστολή του, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ πάλιν. «Σήμερον καὶ αὔριον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία τακτικῶς, καὶ προσέξατε μήπως δίδονται ψῆφοι εἰς τοὺς ἀντιθέτους· ὁ ἐνωμοτάρχης δὲν πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ εἰς τὸ σχολεῖον, ἀλλ’ ἔξωθεν νὰ περιπολῇ, καὶ τοῦτο ἐναπόκειται εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἀπὸ ὅλους τοὺς δήμους ἔχομεν εὐχαρίστους εἰδήσεις καὶ μὴ ἀνησυχῆτε. Ἔχε ὑπ’ ὄψιν σου τὴν ἀναβολήν. Τὴν τετάρτην ὥραν μ. μ. νὰ κάμῃς πρόγραμμα, ὅπερ θέλεις δημοσιεύσει καὶ καταχωρίσει καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Αὔριον τὸ ἑσπέρας ἴσως εἶμαι αὐτόθι, ἀφοῦ μάθομεν καὶ τὴν σήμερον ψηφοφορίαν ὅλης τῆς ἐπαρχίας». Βλέπετε τώρα, κύριοι, καταφανῶς τὸν πραγματικὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς· ὁ ἀξιόλογος αὐτὸς πολίτης, καθ’ οὗ ἡ δικαιοσύνη καταλογίζει τὸ ἔσχατον τῶν κακουργημάτων, διαφεύγει ὡς ἐκ θαύματος τὰς χεῖρας αὐτῆς, συμβουλεύει πότε καὶ πῶς νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολὴ, καὶ ἡ ἀναβολὴ γίνεται τῳόντι ἀκριβῶς κατὰ τὸν ὑποδεικνυόμενον χρόνον καὶ τόπον. Ἀνορθοῦνται, κύριοι, αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ ἀπαθεστέρου ἀνθρώπου, ἀναλογιζομένου εἰς ποῖον σημεῖον κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ἐξαχρειώσεως ἐφθάσαμεν, ὥστε οἱ κακοῦργοι, οἱ δραπέται τῶν δεσμωτηρίων, νὰ δημιουργῶσι διὰ τοιούτων βρωμερῶν μέσων τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, τοὺς ὑπερτάτους ἄρχοντας τῆς πολιτείας! Ὁ λόγος λοιπὸν, ὁ προκαλέσας τὴν ἀναβολὴν, τὸν βλέπετε, εἶναι κατάδηλος· εἶχον ἀνάγκην νὰ γνωρίσουν πρὸ τῆς διαλογῆς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἄλλων δήμων· ἀνέβαλον λοιπὸν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου τούτου, διὰ νὰ ἴδωσιν, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἦτο ἀνάγκη καλπονοθεύσεως, καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν οὕτως ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν ἐπιτυχίαν. Μὴ ἐρωτᾶτε τώρα, κύριοι, μὴ ἐξετάζετε ἂν ἐκοινοποιήθη προσηκόντως ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκλογῆς ἢ ἡ ἐπανάληψις αὐτῆς. Ἴχνος τοιαύτης κοινοποιήσεως δὲν ἀπαντᾶται ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ἀλλ’ ἀκριβολογοῦντες περὶ τοὺς τύπους ζητεῖτε ψύλλους εἰς τὰ ἄχυρα, συγχωρήσατέ μοι τὴν φράσιν. Τίς χάνεται εἰς τοιαύτας παρατυπίας, ὅταν ἔχῃ ζωντανὸν τὸ ἔγκλημα ἐνώπιόν του; Σᾶς παρακαλῶ μόνον νὰ παρατηρήσητε μίαν προσθήκην εἰς τὴν πρᾶξιν τῆς ἀναβολῆς, προσθήκην, ἥτις εἶναι γεγραμμένη δι’ ἄλλης χειρὸς καὶ μελάνης, πολὺ δὲ πιθανὸν ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ καλοῦ συμβούλου τῆς ἀναβολῆς, ὅστις, ὡς ἠκούσατε τὴν ἐπιστολήν του, μετέβη ἐλεύθερος τὴν ἐπαύριον εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς. Λέγω πολὺ πιθανὸν, διότι τὸ γράψιμον τῆς προσθήκης αὐτῆς ὁμοιάζει μὲ τὸ γράψιμον τῆς ἐπιστολῆς. Ἀλλ’ ἐπανελήφθη καὶ πότε ἡ ἀναβληθεῖσα ἐκλογή; Ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας φαίνονται, κύριοι, ψηφίσαντες τὴν πρώτην Μαρτίου 607 ἐκλογεῖς. Ἐν τῷ βιβλίῳ ὅμως τῶν πράξεων δὲν εἶχε σημειωθῆ ἐν ἀρχῇ καμμία πρᾶξις περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ψηφοφορίας, διότι, φαίνεται, δὲν εἶχε προνοήσει καὶ περὶ τούτου ὁ περίνοος σύμβουλος Ἠλιόπουλος (ἱλαρότης). Ἀλλ’ αὐτὴ ἦτο σπουδαία ἀταξία καὶ ἔπρεπε νὰ διορθωθῇ. Ἀκούσατε δὲ πῶς διωρθώθη. Ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 15 τῶν πράξεων εἶναι ἀντιγεγραμμένον ἓν ἔγγραφον πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην, ἔχον ὡς ἑξῆς· «Παρακαλεῖσθε ἵνα μεθ’ ὅλης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως περιφρουρήσητε ἔξωθεν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου πρὸς τήρησιν τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως· φροντίζετε ν’ ἀφοπλίζετε πάντα ψηφοφόρον, μὴ ἔχων μεθ’ ἑαυτοῦ του κἀνὲν ὅπλον ἢ ἄλλο πρὸς ἐπίθεσιν ὄργανον· προσέτι δὲ θέλετε ἀφοπλίζει ἅπαντας τοὺς περιεστῶτας εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς». Ὑπὸ τὸ ἔγγραφον τοῦτο φαίνεται καθαρὰ ἡμερομηνία ἡ 27 Μαρτίου, ὅπερ σημαίνει ὅτι ἐξεδόθη τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἀνεβλήθη ἡ ἐκλογή. Μετὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἕπεται ἀμέσως ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 16 πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας κηρύττεται ἡ λῆξις τῆς ὅλης ψηφοφορίας καὶ ἡ ἔναρξις τῆς διαλογῆς· ὥστε πρᾶξις περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς δὲν ὑπῆρχε καμμία ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Τί ὅμως ἔπραξαν; ἀκούσατε, κύριοι, καὶ φρίξατε. Τὸ πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην ἔγγραφον εἶναι σημειωμένον εἰς τὸ τέλος τῆς ὀγδόης σελίδος, ἔμενεν ὅμως ἱκανὸς χῶρος πρὸς τὰ ἀριστερὰ τῆς σελίδος καὶ κατέναντι τῶν ὑπογραφῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Εἰς τὸ μέρος λοιπὸν τοῦτο παρὰ πόδας τοῦ ἀνωτέρω ἐγγράφου καὶ συναφῶς μετ’ αὐτοῦ (in continenti) προσετέθησαν δι’ ἄλλης μελάνης αἱ ἑξῆς λέξεις· «ἡ ἐπιτροπὴ διέταξε τὴν ἔναρξιν τῆς ψηφοφορίας, ἀφιχθείσης τῆς διὰ τοῦ προγράμματος ταχθείσης ὥρας καὶ βεβαιωθέντος ὅτι αἱ σφραγῖδες εἰσὶν ἀλύμαντοι·» ἐπαναλαμβάνονται δὲ αἱ τρεῖς ὑπογραφαὶ τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ τῆς γνησιότητος τῶν ὁποίων κλίνω ν’ ἀμφιβάλλω πολὺ· οὕτως ἀνεπληρώθη ἡ ἔλλειψις τῆς πράξεως. Ἀλλ’ ἡ ἀναπλήρωσις, κύριοι, εἶναι τόσον χονδροειδὴς, ὥστε ἐξίσταταί τις τῇ ἀληθείᾳ καὶ θαυμάζει τὴν τόλμην, τὴν θρασύτητα ἐκείνων, οἵτινες ἐπενόησαν καὶ διέπραξαν αὐτήν. Πρὸ πάντων ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην ἔγγραφον μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας, ὥστε τὰ δύω ταῦτα πράγματα ν’ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον μιᾶς μόνης πράξεως; Τὸ ν’ ἀρχίσῃ μία πρᾶξις μὲ τὴν καταχώρισιν ἐγγράφου πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην καὶ νὰ τελειώσῃ μὲ βεβαίωσιν ὅτι ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα ἐκλογὴ, τοῦτο εἶναι τόσον τερατῶδες, ὥστε καὶ εἰς μωρὸν καταντᾷ ἀπίστευτον. Ἔπειτα, διατί νὰ γραφῇ μὲ ἄλλην μελάνην τὸ πρὸς τὸν ἀποσπασματάρχην ἔγγραφον καὶ μὲ ἄλλην ἡ σημείωσις τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ψηφοφορίας; Δὲν ἐγράφη ἀμέσως ὅλη ἡ πρᾶξις; ἀλλὰ σᾶς βασανίζω ἀδίκως μὲ τεκμήρια καὶ συμπεράσματα. Παρατηρήσατε, κύριοι, τί ἔγινεν ἡ ἀρχικὴ χρονολογία τοῦ πρὸς τὸν σταθμάρχην ἐγγράφου. Ἡ χρονολογία αὕτη ἦτο, ὡς προεῖπον, 27 Φεβρουαρίου, μετεβλήθη δὲ εἰς πρώτην Μαρτίου καὶ ἡ μεταβολὴ ἐγένετο μὲ τὴν αὐτὴν μελάνην μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι γεγραμμένη παρὰ πόδας καὶ ἡ προσθήκη περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς· τὸ περίεργον δὲ εἶναι ὅτι ἀντὶ τοῦ ἀριθμοῦ 1 σημειοῦται ἓν Α κεφαλαῖον.

§146Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί σημαίνει τοῦτο; ἠμποροῦσαν νὰ γράψουν τὴν χρονολογίαν καὶ κατὰ ἕνα καὶ τὸν ἄλλον τρόπον.

§147ΜΙΛΗΣΗΣ. Βέβαια εἰς τὸν δῆμον Μανθυρέας τὴν ἡμερομηνίαν τὴν γράφουν μὲ στοιχεῖα τοῦ ἀλφαβήτου, ἀπαράλλακτα ὅπως ἔπραττον οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας (Ἱλαρότης) καὶ ὄχι μὲ ἀραβικοὺς ἀριθμούς, ὅπως εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἀδιάφορον λοιπὸν εἶναι τοῦτο διὰ σᾶς, ὅπως ἀδιάφορος εἶναι ἡ ταυτότης τῆς μελάνης τῆς χρονολογίας μὲ τὴν τῆς προσθήκης περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, ὅπως ἀδιάφορον εἶναι ἐπίσης καὶ τὸ μελάνωμα τῆς ἀρχικῆς χρονολογίας, τὸ ὁποῖον σᾶς παρακαλῶ νὰ παρατηρήσητε καλῶς, ἐκτὸς ἂν ἀποφασίσητε νὰ μὴ πιστεύσητε οὔτε εἰς τοὺς ὀφθαλμούς σας. Ἀλλ’ ἴσως ἀπορεῖτε, κύριοι, διατί νὰ μὴ μεταχειρισθοῦν τὸν ἀραβικὸν ἀριθμὸν 1. Τὸ πρᾶγμα ἐντούτοις εἶναι εὐνόητον καὶ ἁπλοῦν. Ὁ ἀριθμὸς 1 δὲν ἠδύνατο, κύριοι, νὰ σκεπάσῃ τοὺς δύω ἀριθμοὺς 27· διὰ τοῦτο κατέφυγον εἰς τὸ κεφαλαῖον Α, τοῦ ὁποίου τὸ μὲν ἓν σκέλος ἐκάλυψε τὸ 2, τὸ δὲ ἕτερον τὸ 7· ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν Φεβρουάριον, τὸν ἐσκέπασαν, ὅπως ἠδυνήθησαν, διὰ τοῦ Μαρτίου. Ἀφοῦ δὲ ἀπετελείωσαν οὕτω τὸ ἔργον των ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς, ἐνθυμήθησαν ὅτι λείπει ἡ βεβαίωσις περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς, καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ἡ ἔλλειψις αὕτη, δὲν ὤκνησαν νὰ προσθέσουν εἰς τὸ τέλος τῆς ἑπομένης ὑπ’ ἀριθ. 16 πράξεως τὴν ἑξῆς φράσιν· «Τῇ παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως καὶ ἐν τάξει ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους». Ἡ φράσις αὕτη εἶναι σημειωμένη μὲ τὴν αὐτὴν μελάνην, μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ ἀνωτέρω προσθήκη περὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ φαίνεται στενοχωρημένη μεταξὺ τοῦ περιεχομένου τῆς πράξεως καὶ τῶν ὑπογραφῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἀντιπροσώπων. Προσετέθη δὲ ἐνταῦθα, διότι ὑπὸ τὴν πρᾶξιν ταύτην εἶναι ὑπογεγραμμένος εἷς ἢ καὶ δύω τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων, οἵτινες παρέστησαν κατὰ τὴν διαλογὴν, διὰ νὰ μὴ καλυφθῶσιν αἱ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν καλπονοθεύσεις· καὶ ἦτο ἀνάγκη, βλέπετε, νὰ τεθῇ εἰς τὸ στόμα των μία ἐπίσημος ὁμολογία περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς! Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι βδελυγμίαν ἀκράτητον ᾐσθάνθην, ὅτε ἔφθασα νὰ ἐγγίσω καὶ ψηλαφήσω τοιαύτας ῥυπαρότητας.

§148ΤΙΝΕΣ. Δὲν μᾶς δίδετε τὸ πρακτικὸν νὰ τὸ θεωρήσωμεν;

§149ΜΙΛΗΣΗΣ. Εὐχαρίστως· δίδει τὸ βιβλίον τῶν πρακτικῶν εἰς πολλοὺς, οἵτινες τὸ παρατηροῦσι). Δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ μένῃ εἰς κἀνένα ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι τὸ πρακτικὸν τοῦτο εἶναι πλαστογραφημένον. Δυστυχῶς δὲ δὲν δύναταί τις ν’ ἀποδώσῃ τὸ πρᾶγμα εἰς ἁπλῆν παραδρομὴν καὶ ἀπροσεξίαν· διότι καθ’ ὅλα ἡ ἐπιτροπὴ φαίνεται ὄχι μόνον τακτικὴ ἀλλὰ καὶ λίαν ἀκριβὴς, ἐνίοτε μάλιστα ἡ ἀκριβολογία της φθάνει καὶ μέχρι τοῦ γελοίου. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ πρωτόκολλον περὶ ἐνάρξεως τῆς διαλογῆς· «Ἐν Βλαχοκερασιᾷ, σήμερον τὴν 1 Μαρτίου (ἐδῶ ἐλησμονήθησαν, βλέπετε, καὶ οἱ πρόγονοι καὶ τὸ σύστημα τῆς χρονολογίας των καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ τοῦ κεφαλαίου Αʹ ἔχομεν τὸν ἀριθμὸν 1), τοῦ 1872, ἡμέραν τετάρτην καὶ ὥραν κατὰ μὲν τὸ ὡρολόγιον τοῦ κ. Γετίμη ἕκτην μεῖον 10 ἑξηκοστὰ, κατὰ δὲ τὰ ἄλλα πέμπτην κλπ». (γέλως). Εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ἡ τόσον ἀκριβόλογος ἐπιτροπὴ, ἡ συμβουλευομένη πολλὰ ὡρολόγια διὰ νὰ ὁρίσῃ ἀκριβέστατα τὴν ὥραν τῆς ἐνάρξεως τῆς διαλογῆς, παρέλειψεν ἐξ ἀπροσεξίας νὰ καταχωρίσῃ πρᾶξιν περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἠναγκάσθη κατόπιν νὰ κάμῃ προσθήκας, ἀλλοιώσεις καὶ τὰ λοιπὰ, διὰ ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἀκούσιον ταύτην ἔλλειψιν. Τί ἕπεται ἐντεῦθεν ἀναγκαίως; Ὅτι δὲν ἐπανελήφθη πράγματι ἡ ἐκλογὴ, ὅτι αἱ 607 ψῆφοι τῆς πρώτης Μαρτίου δὲν ἐῤῥίφθησαν ἐν ταῖς κάλπαις ὑπὸ ψηφοφόρων, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἥτις ἐθεώρησε προτιμότερον νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοιοῦτον κόπον· κατόπιν δὲ ἐγένοντο αἱ προσθῆκαι καὶ ἀλλοιώσεις ἐν τοῖς πρακτικοῖς διὰ νὰ νομιμοποιηθῶσι τυπικῶς αἱ 607 ψῆφοι, τοὐτέστι μετεχειρίσθησαν προπετῶς τὸ ἔγκλημα τῆς πλαστογραφίας, διὰ νὰ καλύψουν τὸ ἔγκλημα τῆς καλπονοθεύσεως· οὐδὲν τούτου καθαρώτερον. Ὅταν τις ἔχῃ, κύριοι, ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἔγκλημα οὕτω ψηλαφητὸν, ζωντανὸν, ὁλόσωμον, περιττὸν ἴσως εἶναι νὰ ζητῇ ἄλλας ἀποδείξεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ μείνῃ οὐδ’ εἰς τὸν πλέον δύσπιστον ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Μανθυρέας εἶναι προϊὸν φανερᾶς, ἀσυστόλου καλπονοθεύσεως, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας καὶ ἄλλας ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας παρέχουν τὰ ἐξαγόμενα τῆς λεγομένης ταύτης ἐκλογῆς. Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου τούτου περιέχει, κύριοι, ἐν ὅλῳ 840 ἐκλογεῖς. Πόσοι δὲ ἐψήφισαν; 802, δηλαδὴ ἐξηντλήθη σχεδὸν ὁλόκληρος ὁ κατάλογος. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὁ δῆμος Μανθυρέας εἶναι ὀρεινὸς καὶ κατοικεῖται κατὰ μέγα μέρος ὑπὸ ποιμένων, οἵτινες καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα μέχρι τέλους Ἀπριλίου παραχειμάζουν εἰς πεδινὰς καὶ θερμὰς ἐπαρχίας· σημειώσατε προσέτι ὅτι μέχρι τοῦ 1870, ἡ Μανθυρέα ἀπετέλει μέρος τοῦ δήμου Καλτεζῶν, ἀμφότεροι δὲ οἱ δῆμοι οὗτοι ἡνωμένοι οὐδέποτε ἔδωκαν ἀριθμὸν ψηφοφόρων πλέον τῶν 700· μόνον κατὰ τὸ 1869, ὅτε ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο τὸν Μαΐον, δηλαδὴ ἐν ὥρᾳ θέρους, καθ’ ἣν οἱ ποιμένες ἐπανέρχονται εἰς τὴν πατρίδα των, ἐψήφισαν καὶ εἰς τοὺς δύω δήμους 809. Σημειώτατε ἐπὶ τέλους ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἐκ τῶν νομίμων ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας ἀπαντᾶται τοιαύτη ἀναλογία μεταξὺ τῶν ψηφοφορησάντων καὶ τῶν ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένων, ἀλλ’ εἰς μὲν τοὺς πεδινοὺς δήμους εὑρίσκετε ὅτι ἐψήφισαν οἱ ἡμίσεις περίπου τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ, εἰς δὲ τοὺς ὀρεινοὺς τὸ ἓν τέταρτον αὐτῶν. Π.χ. εἰς τὸν δῆμον Βαλτετσίου ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος περιέχει 1500 περίπου ἐψήφισαν δὲ 400 περίπου. Τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἀπαντᾶτε καὶ εἰς τὴν δῆμον Φαλάνθου. Πῶς λοιπὸν εἰς τὸν δῆμον Μανθυρέας κατωρθώθη τὸ θαῦμα νὰ ψηφίσουν ἅπαντες σχεδὸν οἱ ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένοι; διὰ τίνος μέσου κατώρθωσαν οἱ ἐπιτυχόντες νὰ μεταφέρουν τοὺς ποιμένας ἀπὸ τὰς χειμερινὰς θέσεις των καὶ νὰ τοὺς πείσουν νὰ ψηφίσωσιν ὅλοι ἄνευ ἐξαιρέσεως; Τὸ πρᾶγμα σᾶς φαίνεται παράδοξον. Ἀλλ’ ἀκούσατέ τι παραδοξότερον ἀκόμη. Κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, τὰς πρώτας τρεῖς ἡμέρας ἐψήφισαν μόνον 195, τὴν δὲ τετάρτην ἡμέραν πόσοι ψηφίζουν; 607, ἂν ἀγαπᾶτε καὶ ταῦτα χωρὶς κἂν νὰ εἰδοποιηθοῦν περὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς, διότι σᾶς εἶπον, ὅτι καμμία περὶ τούτου προκήρυξις δὲν ἐγένετο. Ἀξιοῦν λοιπὸν, ὡς βλέπετε, νὰ πιστεύσετε ὄχι μόνον ὅτι ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς τοῦ δήμου τούτου ἐψήφισαν, ἀφήσαντες τὰ ποίμνιά των εἰς τὴν διάκρισιν τῆς τύχης, ἀλλ’ ὅτι τὸ σάββατον καὶ τὴν κυριακὴν τῶν ἀποκρέω καὶ τὴν καθαρὰν δευτέραν ἐψήφισαν μόνον 195, τὴν δὲ καθαρὰν τετάρτην συνετισθέντες, φαίνεται, ὑπὸ τῆς τεσσαρακοστῆς, ἐψήφισαν ἀθρόοι 607. Καὶ ἂν θέλετε, μὴ τὸ πιστεύσετε· ἐξεγείρεται ἀμέσως ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας καὶ σᾶς λέγει μετὰ σοβαρότητος: «Ἀθετεῖτε θεσμὸν ἀπαραβίαστον, διασείετε τὰς βάσεις τοῦ Συντάγματος, προσβάλλετε τὴν κυρίαρχον θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο ἀκόμη κάμνετε.

§150ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ πιστεύσω καλλίτερα τὰ πρακτικὰ παρὰ ὑμᾶς, ὅστις μᾶς λέγετε εἰκασίας καὶ δὲν ἔχετε οὔτε τὴν τόλμην νὰ προτείνετε καὶ τὴν ἀκύρωσιν, ἀλλὰ μόνον λέγετε ὅτι εἶναι πλαστά. Ποῖοι θέλετε νὰ σᾶς πιστεύσουν;

§151ΜΙΛΗΣΗΣ. Κᾀνεὶς βέβαια, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε σεῖς μ’ ἐπιστεύσατε καὶ τὴν πρόνοιαν ἐλάβετε νὰ καταστήσετε προσεκτικὴν τὴν Βουλὴν, «ὅπως μὴ ἐποχουμένη ἐπὶ τῶν κατ’ ἐπίδειξιν ἐκφερομένων λόγων παρεννοήσεως», ὅπως ἐκφράζεσθε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, ἀποπλανηθῇ μέχρι τῆς Κίνας (γέλως).

§152ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Εἰς ἄλλας ἐκλογὰς ἐθεωρήσατε τὴν ἀπουσίαν ὡς οὐδέν· τώρα ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ν’ ἀποφασίσετε καὶ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν ἀποδείξεις δικαστικαί, οἱ λόγοι σας εἶναι ἁπλαῖ εἰκασίαι καὶ μὴ πιστεύετε ὅτι θὰ μὲ πείσετε.

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, φίλε μου· τοιαύτην ἐλπίδα οὐδέποτε συνέλαβον, οὔτε ἐπιχειρῶ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ σᾶς πείσω· εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ τὸ κατορθώσω, ἀφοῦ μάλιστα δὲν μοῦ φαίνεται πολὺ εὔκολον οὔτε κἂν νὰ συνεννοηθῶμεν. Ποῖα δὲ εἶναι, κύριοι, καὶ τῆς διαλογῆς τὰ ἀποτελέσματα; Ἀκούσατέ τα, τοὐλάχιστον ἐξ ἁπλῆς περιεργείας: ἐψήφισαν κατὰ τὸ πρωτόκολλον 802, ἐν τούτοις εἰς καμμίαν κάλπην δὲν εὑρέθησαν 802 σφαιρίδια, ἀλλ’ ἐδῶ μὲν περισσότερα, ἐκεῖ δὲ ὀλιγώτερα. Δὲν εἶχον καιρὸν, φαίνεται, νὰ φυλάξουν τοὐλάχιστον μίαν τινα ἀναλογίαν εἰς τὰ ῥιπτόμενα ἐν ταῖς κάλπαις σφαιρίδια· διὰ τοῦτο τὰ ἔῤῥιψαν εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἔπειτα διατί νὰ λάβουν τὴν περιττὴν ταύτην προφύλαξιν; Ἐγνώριζον οἱ ἄνθρωποι, ὅτι ἐδῶ, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μετά τινα συζήτησιν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ψυχρὰν καὶ ἀδιάφορον, θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα· «οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς (τρίβων τὰς χεῖρας) παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι» καὶ σύσσωμος ἡ πλειοψηφία θὰ ἐγερθῇ καὶ θὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν, χωρὶς νὰ χάσῃ τὸν καιρόν της, ἐξετάζουσα τόσον μικρὰ πράγματα καὶ ἀκούουσα κενὰς εἰκασίας, ὅπως εὐαρεστεῖται νὰ χαρακτηρίζῃ τὰς παρατηρήσεις μου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς.

§154ΠΟΛΛΟΙ. Ὕδρας.

§155ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὕδρας, ναί, μὲ συγχωρεῖτε. Εἶπον, κύριοι, ὅτι εἰς οὐδεμίαν κάλπην εὑρέθησαν σφαιρίδια ἰσάριθμα πρὸς τοὺς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας σημειουμένους ἐκλογεῖς, ἀλλ’ εἰς ἄλλην μὲν περισσότερα, εἰς ἄλλην δὲ ὀλιγώτερα. Εἶναι δὲ περίεργον νὰ μάθετε πῶς ἐπροσπάθησεν ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς νὰ ἐξηγήσουν τὸ φαινόμενον τοῦτο. Ἀνοίγεται κατὰ πρῶτον ἡ κάλπη τοῦ Ἀποστολοπούλου καὶ εὑρίσκονται ἐν αὐτῇ σφαιρίδια 686, ἤτοι 116 ὀλιγώτερα. Πῶς ἐξηγοῦν τοῦτο; Τεχνικώτατα. «Κατὰ τὴν καταμέτρησιν, λέγουν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, τῶν εἰς τὸ ὄχι σφαιριδίων τοῦ Ἀποστολοπούλου ὁ ὑπὸ τὰς ὀπὰς σύρτης ἕνεκα κακῆς κατασκευῆς τοῦ ἄβακος ἔμενεν εἰς βάθος μεῖζον τῶν σφαιριδίων, ἐντεῦθεν δὲ ἐνδέχεται νὰ ἐπληροῦντο αἱ αὐταὶ ὀπαὶ δὶς, ἤτοι διὰ διπλῶν σφαιριδίων, εἴτε ὅλαι εἴτε τινὲς ἐξ αὐτῶν». Ἐξαίρετα! μὴ ἐξετάζετε πῶς συνέβη ἡ κακὴ αὕτη κατασκευὴ τοῦ ἄβακος. Πιστεύετε καὶ μὴ ἐρευνᾶτε. Ἀνοίγεται ἔπειτα ἡ δευτέρα κάλπη τοῦ Βάρβογλη καὶ εὑρίσκονται ἐν αὐτῇ 832 σφαιρίδια, δηλ. 30 περισσότερα. Ἐζήτησαν νὰ ἐξηγήσουν καὶ τὸ φαινόμενον τοῦτο, καὶ βεβαιοῦν ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὅτι ὁ ἄβαξ διωρθώθη. Πιστεύσατε καὶ τοῦτο καὶ προχωρήσατε. Ἀνοίγεται κατόπιν ἡ κάλπη τοῦ κ. Ζέγγελη, ἀπὸ τὴν ὁποίαν λείπουν ἑπτὰ σφαιρίδια· τί νὰ εἴπουν πλέον ἐνταῦθα; ὅτι ξαναχάλασεν ὁ ἄβαξ; Θὰ τὸ ἔλεγον βεβαίως, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν εἰς τὴν ἄλλην κάλπην τοῦ Οἰκονομίδου λείπουν 26, εἰς δὲ τὰς ἑπομένας λείπουν ἀλλοῦ 49, ἀλλοῦ 18 καὶ ἀλλοῦ 147, ἐνῷ εἰς ἄλλας πάλιν πλεονάζουν. Δὲν ἤξευρον λοιπὸν πλέον τί νὰ εἴπουν, καὶ διὰ τοῦτο ἄφησαν τὸ πρᾶγμα εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας ἐπιείκειαν καὶ μακροθυμίαν. Μίαν ἀκόμη παρατήρησιν, κύριοι, καὶ τελειώνω, διότι, τὸ ὁμολογῶ, αἰσθάνομαι φοβερὰν στενοχωρίαν ἐξετάζων καὶ ἀναλύων τοιαύτας ἀθλιότητας. Γενομένης τῆς διαλογῆς, οἱ μὲν ἐπιτυχόντες ἔλαβον ὅλας σχεδὸν τὰς ψήφους εἰς τὸ ναί, οἱ δὲ ἀποτυχόντες; θησαυρόν! ὁ Οἰκονομίδης 11, ὁ Παπαζαφειρόπουλος ἄλλας τόσας, διὰ νὰ μὴ παραπονῶνται κατ’ ἀλλήλων, καὶ ὁ Ἀποστολόπουλος μίαν καὶ μόνην, δηλ. δὲν ἔλαβεν οὔτε τὴν ψῆφον τοῦ ἀντιπροσώπου ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ του. Εἶναι αὕτη ἐκλογή; Συμπεραίνων, κύριοι, προτείνω Αʹ) νὰ ἐπικυρώτητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Νάσσων, ὄχι διότι δὲν ἐγείρονται σπουδαῖαι ὑπόνοιαι καὶ κατ’ αὐτῆς, ἀλλὰ διότι αἱ ὑπόνοιαι αὗται δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ προκαλέσουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ἀπέναντι τῆς ἀντιθέτου βεβαιώσεως τῆς τε ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, κανονικῶς ἐνεργούσης, καὶ ἁπάντων σχεδὸν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων. Βʹ. Νὰ ἐπικυρώτητε ὡσαύτως τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Βαλτετσίου, τὰς πλεοναζούσας ὅμως ψήφους ἐν ταῖς κάλπαις τοῦ Παπαζαφειροπούλου καὶ Χρηστοπούλου νὰ μὴ ἀφαιρέσετε ἀπὸ τὸ ναὶ, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὄχι, ἀφοῦ εἶναι ἀναντίῤῥητον ὅτι ἐῤῥίφθησαν ὑπὸ ἐχθρικῆς χειρός. Δὲν ἀντίκειται δὲ εἰς τοῦτο ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· διότι κατὰ τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένη ἀρχὴ χρησιμεύει ὡς κανὼν πρὸς ὁδηγίαν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν διαλογήν, οὐχὶ δὲ ὡς κανὼν ἀποδείξεως διὰ τὴν Βουλήν. Τοὐτέστι διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα μὴ δικάζουσα ἄνευ δικαιώματος, ἀφαιρῇ τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια κατὰ τὴν ἰδίαν ἑαυτῆς κρίσιν, δὲν δεσμεύει ὅμως παντάπασι τὴν Βουλὴν δικάζουσαν, μήτε ὑποχρεοῖ αὐτὴν ν’ ἀφαιρῇ πάντοτε τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια ἐκ τοῦ Ναὶ καὶ οὐδέποτε ἐκ τοῦ Ὄχι. Ἡ ἐναντία ἑρμηνεία ὁδηγεῖ, κύριοι, εἰς φανερὸν παραλογισμόν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἀποδείξεων εἶναι ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων τόσον ποικίλον, ὥστε καταντᾷ ἀπολύτως ἀνεπίδεκτον γενικῶν διατάξεων καὶ κανόνων· διὰ τοῦτο ὅλαι αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι ἀφίνουσιν ἐντελῶς ἐλεύθερον εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποδείξεων οὐ μόνον τὸν ἔνορκον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἔτι τὸν πολιτικὸν δικαστήν. Θὰ ἦτο λοιπὸν τερατῶδες νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ὅπου μένει ἐλεύθερος καὶ αὐτὸς ὁ τακτικὸς δικαστής, ἡ κυρίαρχος Βουλὴ δεσμεύεται διὰ γενικῶν διατάξεων καὶ κανόνων. Γʹ) δὲ καὶ τελευταῖον προτείνω ν’ ἀκυρώσετε τὰς ἐκλογὰς τῶν δήμων Ὀρχομενοῦ καὶ Μανθυρέας, αἵτινες ἐξελέγχονται προϊὸν φανερᾶς καὶ σκανδαλώδους πλαστογραφίας καὶ καλπονοθεύσεως. Δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ εὕρω ἀντιφρονοῦντας εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην πρότασίν μου οὔτε αὐτοὺς τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους βουλευτὰς Μαντινείας. Ἔχω πολλὴν ὑπόληψιν εἰς τὴν ὀρθοφροσύνην καὶ τὸν χαρακτῆρά των, ὥστε νὰ κολακεύωμαι μὲ τοιαύτην ἐλπίδα· ὁ κ. Ζέγγελης εἶναι εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων δικηγόρων τῆς πρωτευούσης, γνωστὸς ἐπὶ ἰδιωτικῇ καὶ πολιτικῇ χρηστότητι. Μοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσω ὅτι θὰ συγκαταβῇ εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ πολιτικόν του στάδιον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους ἐξ ἐκλογῆς τόσον ῥυπαρᾶς. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ διὰ τὸν κ. Ταμπακόπουλον, μετὰ τοῦ ὁποίου μάλιστα μὲ συνδέει καὶ ἰδιαιτέρα φιλία καὶ ταυτότης πολιτικῶν φρονημάτων· ἐπὶ τέλους ἀνιαρὸν θὰ μοὶ ᾖναι, ἂν ἴδω τοὺς νέους Μανέταν καὶ Βάρβογλην, χρηστοὺς υἱοὺς χρηστῶν πατέρων, καταδεχομένους, ὁ μὲν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ μόλις ἀρξάμενον πολιτικὸν στάδιόν του, ὁ δὲ νὰ ἐγκαινίσῃ αὐτὸ μὲ ἐκλογὴν κηλιδωμένην ὑπὸ τόσων ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἄλλοι μὲν βεβαίως διέπραξαν, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἔχουν τὴν γενναιοφροσύνην ν’ ἀποκρούσουν ὡς ἀνάξια ἑαυτῶν. Κατὰ τὸ 1855, μέλος ὢν τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνταῦθα πρωτοδικῶν, ἔλαβον τὴν εὐτυχίαν ν’ ἀκούσω ἐκ τοῦ στόματος τοῦ μακαρίτου Βάρβογλη, ὑπουργοῦ τότε τῆς δικαιοσύνης, λόγους περὶ νομιμότητος καὶ δικαιοσύνης τοιούτους, ὥστε ζωηροὶ διατηροῦνται ἀκόμη εἰς τὴν μνήμην μου μετὰ τόσων ἐτῶν παρέλευσιν. Ὁ ἀξιόλογος υἱός του, σεβόμενος τὴν μνήμην τοῦ πατρὸς, δὲν πρέπει νὰ ὀκνήσῃ νὰ βαδίσῃ ἐπὶ τὰ ἴχνη του καὶ ν’ ἀπομιμηθῇ τὸν χαρακτῆρά του ἀντὶ πάσης θυσίας. Ἐῤῥέτω, κύριοι, τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀντιπροσώπου, ὅταν ᾖναι βεβορβορωμένον ὑπὸ τῆς κακοηθείας καὶ τοῦ ἐγκλήματος. Ποῖον γόητρον δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ἀξίωμα τοῦτο, δὲν λέγω εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἄλλων, ἥτις οὐδέποτε ἀποπλανᾶται, ἀλλ’ εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν τῶν ἰδίων, οἵτινες τὸ ἀγοράζουσι μὲ τοιαύτην θυσίαν; Τί δὲ νὰ εἴπω περὶ τῆς Βουλῆς, κύριοι; Ὤ, βεβαιωθῆτε, ὅτι διὰ τῆς μέχρι τοῦδε πορείας της ἡ Βουλὴ, συμβουλευομένη ἀποκλειστικῶς τὸ συμφέρον τοῦ κομματισμοῦ, καὶ λησμονήσασα ὑπερμέτρως τὸ συμφέρον τῆς δικαιοσύνης, τὸ συμφέρον τῆς ἰδίας αὑτῆς ἀξιοπρεπείας, κατέπεσεν ἤδη ἀρκετὰ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ........

§156Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ δέχομαι.

§157ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θέλω νὰ προσβάλω κανένα· τὸ δέχομαι διὰ τὸν ἑαυτόν μου· διερμηνεύω δὲ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ὄχι ξένην. Τὰ προσωπικὰ συμφέροντα, κύριοι, παρέρχονται ταχέως καὶ ἐξαφανίζονται· μένουσι μόνον διηνεκεῖς καὶ ἀναλλοίωτοι αἱ καλαὶ ἢ κακαὶ πράξεις τῶν πολιτευομένων, ἐξαίρουσαι ἢ ταπεινοῦσαι τὴν ὑπόληψιν αὐτῶν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὸ κριτήριον τῆς ἱστορίας. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, κύριοι, ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου, καταδείξας διὰ τῶν πραγμάτων ὅτι ἐκλογὴ δὲν ἐγένετο πράγματι ἐν Ὀρχομενῷ, καὶ Μανθυρέᾳ. Εἰς σᾶς ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσητε ὅ,τι θέλετε...... Καταβαίνων τοῦ βήματος καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον τὴν ἀπόφασιν τοῦ πλημμελειοδικείου Τριπόλεως, τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα ἀνωτέρω, καὶ μίαν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι ἐπὶ καλπονοθεύσει τῶν ἐκλογῶν Ὀρχομενοῦ καὶ Μανθυρέας ἐξῇρεσαν ὁλόκληρον τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο μετὰ τοῦ προέδρου διὰ νὰ ἀποφύγωσι τὴν καταδίκην των, ἥτις θὰ ἐχρησίμευε κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν ὡς ἄμεσος καὶ πλήρης ἀπόδειξις κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τούτων. Ὁ κύριος Ταμπακόπουλος ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκταθῆτε πολύ;

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, Ὥρα 11½.