1871.10.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4

Τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1871.

(Παρασκευὴ)

(Ὥρᾳ 2 Μ. Μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὰ πρακτικά;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυροῦνται τὰ πρακτικά. Ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχηματισμὸν τοῦ νέου ὑπουργείου. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνταῦθα. «Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναγγείλω ὑμῖν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εὐηρεστήθη νὰ μοὶ ἀναθέσῃ τὸν σχηματισμὸν ὑπουργείου, ὅπερ καταρτισθὲν ἤδη ὡς ἀκολούθως, ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του. Εἰς ἐμὲ μὲν ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου καὶ προσωρινῶς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν· εἰς τὸν Κύριον Θ. Δηλιγιάννην, Βουλευτὴν Γορτυνίας, τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· εἰς τὸν Κύριον Φ. Ι. Φίλωνος, βουλευτὴν Λεβαδείας, τοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως· εἰς τὸν κύριον Α. Αὐγερινόν, Βουλευτὴν Ἠλείας, τοῦ τῶν Ναυτικῶν· εἰς τὸν Ἀντισυνταγματάρχην κύριον Χ. Ζυμβρακάκην τοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς τὸν κύριον Ἰω. Παπαζαφειρόπουλον, Βουλευτὴν Μαντινείας, τοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Σᾶς παρακαλῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ φέρητε εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Βασιλέως.

Ὁ πρόεδρος

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ,»

Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τῶν δύο ἀντιπροέδρων καὶ τριῶν γραμματέων, μὴ λαβόντων τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Τοποθετοῦνται αἱ κάλπαι· ὁ δὲ ἀντιπρόεδρος κύριος Πονηρόπουλος μετὰ τοῦ κυρίου Περ. Μπούτου λαμβάνουσι τὰς θέσεις τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία καὶ μετ’ αὐτὴν γίνεται ἡ ἀρίθμησις τῶν ψήφων.

§4ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος). Κύριοι βουλευταὶ, τὰ ψηφοδέλτια εὑρέθησαν 157, οἱ δὲ κύαμοι 156.

§5ΤΙΝΕΣ. Κατὰ τὸν κατάλογον πόσοι ἐψηφοφόρησαν;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 157.

§7Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι περιττὴ λοιπὸν ἡ φιλονεικία. Εἶναι σωστοί.

§8ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 157 ἐψηφοφόρησαν κατὰ τὸν κατάλογον.

§9ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος τῶν ψηφοφορησάντων, διότι ἡ ψῆφος αὕτη ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα.

§10ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι περιττὴ ἡ ματαιοπονία αὕτη.

§11Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μὴ φιλονεικεῖτε τοῦ κακοῦ· κἄποια σφαῖρα κατὰ λάθος δὲν ἐῤῥίφθη εἰς τὴν κάλπην. Γίνεται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κοσονάκου, Ἀβέρωφ καὶ Παρίση.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 157· ἔλαβον ψήφους ὡς ἀντιπρόεδροι οἱ κ. κ. Κοτζιᾶς 80, Τοπάλης 77, Τσιτσάρας 74, Καραγιαννόπουλος 74 καὶ Θεοδώρου 1, ὥστε ἐκ τῶν ἀντιπροέδρων μόνον ὁ Κύριος Κοτζιᾶς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ὡς γραμματεῖς οἱ κ. κ. Α. Πετσάλης 82, Δεστούνης 79, Μουρίκης 79, Μανέτας 73, Καΐρης Ὀρφανὸς 72, Κοκκινιώτης 71, Μ. Παρίσης 1, Σοφιανόπουλος 1, Πεταλᾶς 1, καὶ 4 ψηφοδέλτια ὑπῆρξαν λευκὰ, ὥστε καὶ ἐκ τῶν γραμματέων μόνον ὁ Α. Πετζάλης ἔλαβεν ἐπίσης ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Τώρα μένει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ, ἐὰν καὶ οἱ ἄλλοι ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τοὐτέστιν ὁ Δεστούνης καὶ ὁ Μουρίκης, οἵτινες ἔλαβον ἀπὸ 79 ψήφους.

§13Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι λελυμένον αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριε πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν; Θέλει νὰ λάβῃ τις τὸν λόγον καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου;

§15ΤΑΜΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτως ἐλύθη τὸ ζήτημα· πρέπει νὰ ἔχῃ τις τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός.

§16ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἐπαναληφθῇ, κύριε πρόεδρε, ἡ ἐκλογή·

§17ΑΛΛΟΙ. Τώρα, τώρα.

§18ΕΤΕΡΟΣ. Αὔριον, αὔριον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί· πρόκειται νὰ ἀποφασίσητε περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ προχωρήσωμεν τώρα ἢ ὄχι.

§20ΜΠΟΥΤΟΣ. Πῶς θέλετε νὰ ψηφοφορήσωμεν τώρα, ἀφοῦ οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων βουλευτῶν ψηφοφορήσαντες ἀνεχώρησαν;

§21ΤΙΝΕΣ. Κανεὶς δὲν ἀνεχώρησεν.

§22ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§23ΣΑΡΑΒΑΣ. Πρὸς τίνα σκοπὸν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία; Πρέπει νὰ λυθῇ προηγουμένως τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ ψηφοφορία δὲν ἔφερεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα. Ὅταν οἱ ψηφοφορήσαντες δὲν ἀποτελοῦν ἄρτιον ἀριθμὸν ἀλλὰ περιττόν, εἶναι ζήτημα τί ἀπαιτεῖται διὰ νὰ σχηματισθῇ ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐψηφοφόρησαν 157, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων εἶναι, ὡς παρατηρεῖτε, περιττός, δὲν εἶναι ἄρτιος. Λοιπὸν ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία ὑπάρχει, ὅταν λάβῃ τις 80 ψήφους, τουτέστι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς καὶ ἡμίσεως, ἢ ἀρκεῖ ἡ μία ψῆφος ἵνα σχηματίσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν; Τὸ ζήτημα τοῦτο παρουσιάσθη καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐλύθη διαφοροτρόπως· ἀλλ’ ἡ γνώμη ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος πλειονοψηφία διὰ μόνης τῆς μιᾶς ψήφου εἶναι ἡ ἐπικρατεστέρα. Ἔλαβα μάλιστα ἀφορμήν, κατόπιν τῶν συζητήσεων τοῦ νόμου περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν δημοσίων λειτουργιῶν, νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρετήρησα ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν, ὡς ὁ Dalloz ῥητῶς ἀναφέρει, οὕτω λύεται. Ὥστε πρέπει, φρονῶ, νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα πρῶτον, καὶ ἐὰν δὲν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην ὅτι ὑπῆρξεν ἀπόλυτος πλειονοψηφία, τότε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπανάληψιν.

§24ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε συνέβη τοῦτο εἰς τὴν ἐκλογὴν Λακωνίας καὶ δὲν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τοῦτο καὶ τὴν ἀπέῤῥιψεν. Ἐδῶ πρέπει νὰ ᾖναι 78 καὶ ½ ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία· ἥμισυ θὰ βάλετε; νὰ βάλετε ἓν καὶ ἥμισυ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν 78 καὶ ½, πρέπει νὰ θέσωμεν ἓν ἥμισυ· αὐτὸ εἶναι προηγούμενον τῆς Βουλῆς.

§25ΣΑΡΡΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ σύνταγμα καὶ ἰδίως ὁ κανονισμὸς διαστέλλει ῥητῶς τί ἐστὶν ἀπόλυτος πλειονοψηφία ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀπαρτίαν. Διὰ τὴν ἀπαρτίαν, λέγει ὁ κανονισμὸς καὶ τὸ σύνταγμα, ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ ἐκ τῶν βουλευτῶν πλέον ἑνός· ἐνῷ κατ’ ἄλλο ἐδάφιον, διὰ νὰ ψηφοφορηθῇ πρότασίς τις ἀπαιτεῖται ἀπόλυτος πλειονοψηφία· τὸ αὐτὸ λέγει καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων τοῦ προεδρείου. Τί δὲ ἐστὶν ἀπόλυτος πλειοψηφία; ἰδοὺ τί ἐστὶ· δηλαδὴ ἐὰν συναχθῶσιν ὅλαι αἱ ἀντίθετοι γνῶμαι, αἱ ψῆφοι ὅλων τῶν ἀντιθέτων νὰ ἦναι ὀλιγώτεραι ἀπὸ τὰς ψήφους ἐκείνης, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι διαστέλλει ῥητῶς ὁ νόμος τὰ δύο ταῦτα, καὶ διὰ μὲν τὴν ἀπαρτίαν ἀπαιτεῖ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, διὰ δὲ τὴν ἐπιψήφισιν διαγράφει ἄλλο τι ἤτοι ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· δηλαδὴ νὰ μὴν ἦναι σχετική· τί δὲ ἐστὶ σχετική; ἰδού· ψηφοφοροῦν λ. χ. 101, ὁ εἷς λαμβάνει 40, ὁ ἄλλος 30, ὁ ἄλλος 21 καὶ ὁ ἄλλος 10· ὁ λαβὼν 40 δὲν ἐπλειονοψήφησε ἀπολύτως ἀλλὰ σχετικῶς· ὅστις ὅμως λάβῃ 51, αὐτὸς ἀπολύτως πλειονοψηφεῖ· διότι ὡς εἶπον ὁ νόμος διαστέλλει ῥητῶς τὴν πρώτην περίπτωσιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἀπαρτίαν, ἀπὸ τὴν ἄλλην. Βλέπετε λοιπὸν τίς λέγεται σχετικὴ καὶ τίς ἀπόλυτος πλειονοψηφία· δηλαδὴ ἀπόλυτος πλειονοψηφία λέγεται, ἐὰν συναχθῶσιν ὅλαι αἱ ἀντίθετοι ψῆφοι νὰ μὴ φθάνουν τὰς τῆς ὑπερισχυούσης προτάσεως ἢ προσώπων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία, κύριοι, καὶ κανεὶς νομικός, δὲν πιστεύω, νὰ δώσῃ ἐναντίαν ἑρμηνείαν εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ τὸ σύνταγμα.

§26ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, κύριε πρόεδρε, πῶς ἐπετρέψατε νὰ λάβῃ χώραν αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἀφοῦ ὑμεῖς ὁ ἴδιος ἐκηρύξατε τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ εἴπατε τίνες ἔλαβον ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, καὶ εἴπατε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, καὶ ἐγένετο συζήτησις, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπαναληφθῇ σήμερον ἡ ψηφοφορία.

§27ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος εἶπεν, ὅτι εἶναι ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή.

§29ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δεύτερον ἔχομεν, ἐὰν θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, τὰ πρακτικὰ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς τελευταίας περιόδου, αἱ τελευταῖαι εἶναι ἐπικρατέστεραι, καὶ αὐταὶ ἀπεφάσισαν ὅτι πρέπει νὰ ἦναι μία ψῆφος. Ἐὰν ἑκάστοτε πρέπῃ νὰ μεταβάλλωμεν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, τότε οὔτε ἡμεῖς σεβόμεθα τὰς ἀποφάσεις μας, οὔτε κανεὶς ἄλλος.

§30Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος τάξεως καὶ ἐπιθυμοῦσα νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι....

§31ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι κανὲν καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως.

§32Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅταν δὲν ἐννοῆτε, δὲν πρέπει νὰ διακόπτετε. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ζήτημα τάξεως, καὶ χρεωστεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, διότι θὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον, ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν. Ἐπιθυμοῦσα, λέγω, νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπιθυμοῦσα ν’ ἀκούσω, ὁποίαν ἔννοιαν ἔχει περὶ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ἀλλά, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ἀπορῶ πῶς ἐτέθη αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ ἰδίως ἀπορῶ μὲ τὸν κύριον Σαράβαν, διότι ἐπεκαλέσθη παραδείγματα τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς. Ἡ Γαλλική, κύριοι, Βουλὴ ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπογραμμὸς εἰς τὰς κρίσεις μας· διότι ποτὲ δὲν ἐφηρμόσθη ἀκριβῶς ἐκεῖ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχει ἕδραν ποῦ νὰ σταθῇ ἡ Γαλλία. Ἡμεῖς, κύριοι, ἔχομεν νομολογίαν ἰδίαν καὶ τὰ συνταγματικὰ ζητήματα λύονται διὰ τῶν παραδεχθέντων καὶ καθιερωθέντων ὑπὸ τοῦ σώματος· ποτὲ, κύριοι, δὲν διέπονται ἀπὸ τὰ ξένα παραδείγματα, διότι τὰ συνταγματικὰ ζητήματα δὲν ὑπάγονται εἰς γραπτὰς διατυπώσεις. Λοιπὸν ἀφοῦ ἡμεῖς ἔχομεν τὰς ἰδίας ἀποφάσεις, πρέπει νὰ ἤμεθα συνεπεῖς καὶ νὰ σεβώμεθα αὐτάς. Ἠμπορεῖ μία πλειονοψηφία νὰ μὴ τὰς σεβασθῇ, ἀλλ’ ἐν τούτοις, κύριοι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σέβονται τὰ καθιερωμένα, ὀφείλουν νὰ τὰς σεβασθοῦν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα εἰδικῶς, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυνουρίας ἔκαμε μίαν διάκρισιν, μεταξὺ τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος, μεταξὺ ἀπαρτίας νομίμου, καὶ ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ἐνῷ ἐκφράζουν τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, ὡς τὰς ἑρμήνευσε καὶ ἡ πλειονοψηφία πολλάκις τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐκείνη τῶν μετ’ αὐτὴν Βουλῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ διάκρισις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθὴ· ἀφοῦ ὁ νόμος ἐξέφρασε τὴν διάνοιάν του, δὲν ἦτο ἀνάγκη καὶ εἰς τὸν κανονισμὸν τὴν αὐτὴν φράσιν νὰ μεταχειρισθῇ. Εἶπε λοιπὸν, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀπαρτίας ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός· ἀφοῦ καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν ἦλθεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν συνεπειῶν.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι διάφορος ἡ περίπτωσις....

§34Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι διάφορος, εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή. Ἐπρόκειτο καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν νὰ ὁρίσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Εἶπε λοιπὸν, ὅτι πλειονοψηφία ὑπάρχει ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ψηφοφόρων, καὶ ἀφοῦ τὸ εἶπε διὰ τὴν ἀπαρτίαν πολὺ περισσότερον ἰσχύει διὰ τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν. Ἐὰν ἠννόει ἄλλην πλειονοψηφίαν διὰ τὴν ἀπαρτίαν καὶ ἄλλην διὰ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκφράσῃ ῥητῶς, νὰ τὸ εἴπῃ ῥητῶς· ἐπειδὴ ὅμως ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν περὶ τῆς πλειονοψηφίας ἐπὶ τῆς ἀπαρτίας καὶ πότε ὑφίσταται αὕτη, διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὸ παρακατιὸν ἐδάφιον δὲν τὴν ἐπαναλαμβάνει, ἀλλ’ ἐξεφράσθη ὡς πρὸς γνωστὴν ἤδη ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἤδη ἐξέφρασεν μεταχειρισθεὶς ἄλλην φράσιν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι εἶναι σωστὴ ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν, διότι πλειονοψηφίαν, κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ὑπάρχει ἐπὶ περιττοῦ ἀριθμοῦ ψηφοφόρων διὰ μόνης τῆς ὑπερτερήσεως ἡμισείας ψήφου, διότι δὲν θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐκ τοῦ ἡμίσεως. Ἐὰν δὲ ἓν πρόσωπον δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο, τότε παραδέχομαι τὴν ἐξήγησιν τὴν ἐναντίαν. Ἀλλὰ τὸ ἄτομον, εἶναι ἀδιαίρετον, ἑνιαῖον. Ἅμα ἀφαιρέσωμεν τὸν περιττὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον παραδέχεσθε ὡς πλειονοψηφίαν, τότε δὲν ἔχομεν πλέον τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθότατα ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι διὰ τὴν πλειονοψηφίαν ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ περὶ πλέον ἑνὸς ἐπὶ τοῦ ὅλου. Διὰ ταῦτα, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται οὐδὲ κἂν ἀμφισβήτησις, ἀλλὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῆς ψηφοφορίας.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ ὑποθέσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἤμην παντάπασιν διατεθειμένος νὰ ἀγορεύσω. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος κύριος Πετσάλης ἐνόμισεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσέλθῃ ἡ κυβέρνησις νὰ σᾶς ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ὑπέλαβεν αὐτὸ ὄχι μόνον ἀναγκαῖον ἀλλ’ ὡς καθῆκον τῆς κυβερνήσεως καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησεν, ἡ κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, τί φρονεῖ; Ὑπάρχουσιν ἀληθῶς ζητήματα τάξεως, ἀλλὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι αὐτὰ, περὶ ὧν ἐλάλησεν ὁ κύριος Πετσάλης, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν θεμελιωδῶν νόμων, ἢ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας. Ἐπ’ αὐτῶν ἡ κυβέρνησις χρεωστεῖ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της, καὶ ἡ γνώμη της συνδέεται μετ’ ἄλλων σκέψεων, αἵτινες ἀφορῶσι τὰς προνομίας τοῦ ἡγεμόνος· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀρχαιρεσιῶν, ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει κανὲν καθῆκον νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔχει καθῆκον, ἀλλ’ ἴσως ἤθελε κριθῆ ὡς κατάχρησις, νὰ ἔρχηται νὰ σᾶς λέγῃ ἑκάστοτε τὴν γνώμην της ἐπὶ παραπλησίων συζητήσεων· ὅθεν ὁ κύριος Πετσάλης δὲν ἐννοεῖ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα ὅπως τὸ ἐννοῶ ἐγὼ, καὶ εὔχομαι νὰ ἐξαχθῇ ἀπὸ τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν ἐνέπεσε, διότι ἄλλως τοιαῦτα διατεινόμενος ὑπαφαιρεῖ λανθάνων τὴν αὐτοβουλίαν τοῦ σώματος καὶ ἀπολήγει εἰς συμπέρασμα ἐντελῶς διάφορον τοῦ σκοποῦ του. Ὁ κύριος Πετσάλης ἀντιλέγων πρὸς τὸν βουλευτὴν Οἰτύλου, ὅστις ἐπεκαλέσθη τὴν νομοθεσίαν τὴν Γαλλικὴν, εἶπε· «θέλετε προσφύγει εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ νὰ λύσετε αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὰς Γαλλικὰς βουλὰς ἔνθα δὲν ἐφηρμόσθη τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα; Ἀποστρέψατε τὸ πρόσωπόν σας ἀπὸ τὴν διαφθορὰν τοῦ τόπου ἐκείνου!» Ὁ κύριος Σαράβας ἐν τούτοις ἠννόει τὸ σύγγραμμα τοῦ Δαλόζ, οὐχὶ δὲ τὸ ἐπὶ δημοκρατίας εἴτε ἐν ἄλλαις ἐποχαῖς πολίτευμα. Ὁ κύριος Σαράβας μνημονεύσας τῆς νομολογίας ἠννόει τὴν τοῦ ἀκυρωτικοῦ, τὸ ὁποῖον σύγκειται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὰ εἰς τὸν κύριον Πετσάλην διὰ τὴν νομομάθειάν των. Ἐν τούτοις, προκαλουμένης τῆς Κυβερνήσεως νὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως, ὀφείλω νὰ εἴπω τὸ ἐμὸν φρόνημα, ἀλλ’ εἶναι ὅλως ἀτομικόν· σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ παραδεχθῆτε τὴν δήλωσίν μου ταύτην, τὴν ὁποίαν ἤδη ἔκαμα καὶ ἄλλοτε δι’ ἑνὸς πονήματος, τὸ ὁποῖον δημοσιεύω, τὸ τῆς Ἑλλην. νομοθεσίας. Ἐκεῖ ἐμνημόνευσα τῆς νομολογίας τοῦ ἀκυρωτικοῦ καὶ τῆς τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας καὶ ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἀπόλυτος πλειονοψηφία ᾖναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός· ἡ δὲ νομοθεσία τοῦ τόπου καὶ διὰ τοῦ νόμου τοῦ δημοτικοῦ καὶ διὰ τῶν νόμων περὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων καὶ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν τοῦ 1844, πολλάκις κάμνει μνείαν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας καὶ τοῦ ἡμίσεως πλέον ἑνός. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅπου δὲν ὑπάρχει διασταλτικὴ διάταξις, τότε ὁ ἐκτελεστὴς τοῦ νόμου δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσκολλᾶται εἰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει ὁ νόμος. Ὅταν οἱ νόμοι λέγωσιν ὅτι ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, ἡ ἔννοια εἶναι καθαρά· ἀλλὰ ὅπου οἱ νόμοι λέγουσιν ὅτι ἀπαιτεῖται ἀπόλυτος πλειονοψηφία, πρέπει νὰ ἀρκεσθῆτε, ὅταν ἔχετε κάτι τι πλέον τοῦ ἡμίσεως. Τώρα ἐὰν κατὰ τὸν κανονισμὸν ἀπαιτῆται τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, σᾶς προτρέπω νὰ παραδεχθῆτε ὅτι οἱ ἐκλεχθέντες δὲν ἔλαβον τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν. Ἐὰν ὅμως αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ ἀπαιτῶσι ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τότε οἱ ἐκλεχθέντες ἔλαβον αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου ὡς ἀτόμου οὐχὶ δὲ καὶ ὡς μέλους τοῦ ὑπουργείου, διότι καὶ τὴν γνώμην τῶν συναδέλφων μου ἀγνοῶ καὶ ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔχει συμφέρον ἢ καθῆκον διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ζητήματος.

§36Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, πάντοτε δέχομαι μαθήματα καὶ διδασκαλίας ἀπὸ οἱονδήποτε, ἀλλὰ ὅταν ᾖναι ὀρθαί· ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τὸ δι’ ὡραίων λόγων ἐκφράζεσθαι ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδέαι πρέπει νὰ ᾖναι ὀρθαί. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω.......

§37ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμός· νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ ἐκεῖ οἱ μὴ ὄντες βουλευταὶ ἢ ὑπάλληλοι. (Εἷς στρατιώτης ἔνοπλος ἐκ τῆς φρουρᾶς εἰσέρχεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης.)

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ἔξω! Κύριε πρόεδρε! Τί εἶναι αὐτὰ, κ. πρόεδρε;

§39ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὅσοι δὲν εἶναι βουλευταὶ νὰ ἐξέλθουν ὅλοι (θόρυβος).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι· ἦτο ἓν λάθος αὐτό.

§41ΚΩΝΣΤ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι ἐγὼ παραδέχομαι πάντοτε τὰς ὀρθὰς ἰδέας οἱουδήποτε καὶ χρεωστῶ χάριτας αὐτῷ, ὅταν τὰς ἰδικάς μου ἀποδεικνύῃ σφαλεράς· ἀλλ’ αἱ ἐκφρασθεῖσαι ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου κυρίου βουλευτοῦ δὲν εἶναι ὀρθαί. Πρῶτον, κύριοι, λέγω, ὅτι ἔχει ἀνακριβεῖς ἰδέας, καθ’ ὅσον τὸ ἀκυρωτικὸν τῆς Γαλλίας δὲν λύει ζητήματα κοινοβουλευτικά. Τοῦτο ἐμφαίνει ἄγνοιαν μεγίστην, διότι τὸ ἀκυρωτικὸν οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχει ἐπὶ τῶν τοιούτων. Τὸ Ἀκυρωτικὸν δὲν ἐπεμβαίνει εἰς κοινοβουλευτικὰ ζητήματα, οὔτε καμμία ἄλλη ἐξουσία δικαστικὴ δύναται νὰ ἐπεμβῇ. Ὁ Δαλὸζ ἀναφέρει τοῦτο σχετικῶς ὡς πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν Γαλλικὴν καὶ οὐχὶ τὸ Ἀκυρωτικὸν εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ διαπραγματευόμενον περὶ τοῦ δημοσίου δικαίου· ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν σχέσιν καὶ δι’ ἡμᾶς, οὔτε ὡς παράδειγμα νὰ φέρωνται, διότι οὐδέποτε ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ μικρὸν διάστημα ἐφηρμόσθη ἀκριβῶς τὸ Σύνταγμα, καὶ ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς ἐπηρεάζοντο ἀπὸ τὸ κομματικὸν συμφέρον. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς τάξεως· τῷ ὄντι, κύριοι, αἱ κυβερνήσεις ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τοῦ προεδρείου δὲν ἔχουν ἐνεργητικὸν μέρος· ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ ἑρμηνείας μιᾶς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ συναφῆ μὲ τὸν Κανονισμὸν εἶναι δημοσίας τάξεως. Ἔχει λάθος ὁ κύριος Δηλιγιάννης φρονῶν ἐπουσιῶδες τὸ ζήτημα τῆς ἑρμηνείας· ἔχει λάθος νὰ μὴ δίδῃ εἰς αὐτὸ τὴν δέουσαν ἀξίαν, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου παρέδωκεν εἰς τὸν κύριον Ζαΐμην τὴν ἐξουσίαν· καὶ ὅλα τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐσεβάσθησαν τοὺς κανονισμούς των, ἔχασαν τὰς ἐλευθερίας των. Χαλινὸς καὶ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας εἶναι μόνος ὁ Κανονισμός. Λοιπὸν δὲν εἶναι ζήτημα τάξεως; ἡ διοίκησις εἶναι ζήτημα τάξεως ἢ ἡ ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ἀκριβὴς ἐφαρμογή του, ἀδιάφορος διὰ τὴν Κυβέρνησιν; Ὅθεν δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὅτι τὸ σημερινὸν ζήτημα εἶναι ἐπουσιῶδες, καὶ ὅτι δὲν ἔχει ἐπιῤῥοήν· ἡ ἑρμηνεία τῆς διατάξεως ἔχει ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν συγκρότησιν τὴν ἀψευδῆ τοῦ προεδρείου καὶ χρεωστεῖ ἡ κυβέρνησις νὰ διαφωτίζῃ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν ἣν διευθύνει. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον, κύριοι, δὲν μὲ ἔπεισαν οἱ λόγοι, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συλλάβω ἰδέαν ἡμίσεως ἀνθρώπου καὶ ἀτόμου· ἡ μονὰς εἶναι ἀδιαίρετος φύσει· ἂν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἥμισυ ἄτομον, τότε δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην αὐτήν. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἥμισυ ἄτομον, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ ὁλόκληρον τὸ ἄτομον, διὰ νὰ ἔχῃ ἀτομικότητα, ἕπεται ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀπόλυτος πλειονοψηφία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας πλέον τοῦ ἡμίσεως. Ἀπόδειξις ὅτι κατὰ μείζονα λόγον ἡ δόξα μου εἶναι ὀρθοτέρα, προκύπτει ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ὅσαι ἔχουσιν ἄρτιον ἀριθμόν, διότι τότε πάντοτε πρέπει διὰ νὰ θεωρῆται ὡς πλειονοψηφήσας ὁ ψηφοφορούμενος νὰ ὑπερβαίνῃ κατὰ δύω ψήφους, διπλασιαζομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας.

§42ΣΤ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὀλίγας λέξεις, κύριοι. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἄρθρον 56 τοῦ συντάγματος. «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν· ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας ἡ πρότασις ἀποῤῥίπτεται». Βλέπετε ὅτι τὸ Σύνταγμα κάμνει διάκρισιν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κύριος βουλευτὴς Κυνουρίας, μεταξὺ τῆς ἀπαρτίας καὶ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας· διὰ τὴν ἀπαρτίαν ἀπαιτεῖ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν μελῶν, διὰ δὲ τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν δὲν ἀπαιτεῖ τοῦτο, διότι ἐὰν ἀπῄτει τὸ αὐτό, τότε τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συντάξαντες αὐτὸ δὲν ἤθελον κάμει αὐτὴν τὴν διάκρισιν οὐχὶ εἰς ἄλλο ἐδάφιον, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐκ Χαλκίδος βουλευτής, ἀλλ’ εἰς τὸ αὐτό. Τώρα, ποία ἡ ἑρμηνεία αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τοῦ συντάγματος; ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεκαλέσθη τὸν Δαλὸζ, ἐπίσης καὶ ἄλλοι τῶν συναδέλφων μας· ὁ κ. Πετσάλης δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν αὐθεντείαν αὐτοῦ. Ὁ Δαλὸζ ἑρμηνεύει τί σημαίνει ἀπόλυτος πλειονοψηφία, καὶ ἐξάγει τὴν ἑρμηνείαν του ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῶν νομοθετικῶν σωμάτων τῆς Γαλλίας, ἐν ᾗ ἴσχυε τὸ συνταγμ. πολίτευμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο ἀπόλυτος πλειοψηφία. Ἀλλ’ ἐγὼ τῷ χαρίζω τὸν Δαλὸζ καὶ ὅλους τοὺς συγγραφεῖς, καὶ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τί φρονοῦν αὐτοὶ οἱ συντάξαντες τὸ σύνταγμα, αὐτὴ ἡ Συνέλευσις. Ἡ Συνέλευσις ἐνήργει τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑπουργῶν ἐπὶ μεσοβασιλείας· ἐγένετο τότε ἡ ἐκλογὴ, καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μεταξὺ 213 ψηφοφορησάντων ἔλαβε ψήφους 107.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρῃτήθην τότε.

§44ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγουν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως ἐν τόμῳ 2 σελίδι 372. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα· ψηφοδέλτια ὑπῆρχον 213, ἑπομένως ἡ πλειοψηφία εἶναι 107· ἔλαβον δὲ ψήφους........ τῶν Οἰκονομικῶν Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος 107 ψήφους, ἑπομένως ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβεν 107 ψήφους ἐκ 213 ψήφων, καὶ παρῃτήθη οὐχὶ διότι δὲν εἶχε ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ἀλλὰ διότι ἐξελέχθη ὡς εἶπε «διὰ πλειοψηφίας λίαν περιωρισμένης», μιᾶς ψήφου μόνον καὶ κατ’ αὐτὸν ἡ ἐκλογὴ ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ μεγάλης πλειοψηφίας (πρακτ. τόμ. βʹ. σελ. 373) Βλέπετε λοιπὸν πῶς ἑρμηνεύουν οἱ συντάξαντες τὸ σύνταγμα τὴν φράσιν ἀπόλυτος πλειοψηφία. Ἄλλο παράδειγμα· κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, τοῦ κ. Δεληγεώργη, ὡς προέδρου τῆς Συνελεύσεως, παρουσιάσθη πάλιν τὸ αὐτὸ ζήτημα, καὶ πάλιν ἡ Συνέλευσις ὁμοιοτρόπως τὸ ἔλυσε, καὶ εἶπε καὶ πάλιν ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος πλειοψηφία. Ἐγὼ τότε εἶχα καταψηφίσει κατὰ τοῦ κ. Δεληγεώργη· ὅταν ὅμως ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐζήτησάν τινες νὰ προσβάλωσι τὴν ἐκλογὴν, εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἄκυρος, καὶ ἡ Συνέλευσις ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἄλλο ἐνόει διὰ τῆς λέξεως ἀπαρτία ἢ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς καὶ ἄλλο διὰ τῆς φράσεως ἀπολύτου πλειονοψηφίας. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην, καὶ ὑποστηρίζω ὄχι μόνον εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ ὑπεστήριξα καὶ προηγουμένως, ὅτι ὑπάρχει σήμερον ἀπόλυτος πλειονοψηφία, διότι, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Σαριγιάννης, ἐὰν ἑνώσωμεν ὅλας τὰς ψήφους τῶν ἀντιθέτων, θέλει σχηματισθῇ ἀριθμὸς ψήφων αὐτῶν τῶν ἀντιθέτων γνωμῶν ἥττων κατὰ μίαν ψῆφον καὶ ὄχι καθ’ ἡμίσειαν τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ ὑπερτεροῦσα γνώμη ἢ ὁ πλειοψηφῶν ὑποψήφιος· προσθέσατε ὅλας τὰς ψήφους τῶν ἀντιθέτων, θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν ἔλαβον ἡμίσειαν ψῆφον πλέον οἱ ἐπιτυχόντες ἀλλὰ μίαν ψῆφον· ἐψηφοφόρησαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου 157, οἱ καθ’ ἡμᾶς λαχόντες τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἔλαβον 79, ἐὰν ἑνώσητε τὰς ψήφους καὶ τὰς λευκὰς καὶ ὅλας τὰς ἄλλας τὰς ὁποίας ἔλαβον οἱ ἀντίθετοι, δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι αὗται παρὰ 78, δηλ. οἱ καθ’ ἡμᾶς θεωρούμενοι ὡς ἐπιτυχόντες ἔχουν μίαν ψῆφον περισσότερον ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔλαβον ὅλοι ὁμοῦ οἱ ἄλλοι. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει ἀπόλυτος πλειονοψηφία, καὶ τὴν γνώμην μου ταύτην ἐστήριξα καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἠδύνατο καλλίτερον νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἡ ἰδία ἔκαμε. Ἐκτὸς τούτου καὶ ἐγὼ ἔλαβον περιέργειαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, καὶ εἶδον ὅτι ὅλοι οἱ συγγραφεῖς θεωροῦν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τὴν πλειονοψηφίαν τὴν ὁποίαν ἔλαβον σήμερον οἱ καθ’ ἡμᾶς ἐπιτυχόντες γραμματεῖς, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή. Τώρα νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀπαραδέκτου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ταμβακόπουλος ἔφερε....

§45ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§46ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διότι ὁ κ. πρόεδρος ἀνήγγειλε τὸ συμβὰν, καὶ εἶπεν, ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξαρτᾶται νὰ ἀποφασίσῃ, ἂν ὑπάρχῃ ἀπόλυτος πλειονοψηφία ἢ ὄχι...

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παύει ἡ συζήτησις.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε. Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη τὸ ὄνομά μου, θὰ εἴπω δύο λέξεις· ἄλλως κατ’ ἐμὲ ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ὡς ἔγκυρον, ἔστω καὶ μὲ ἡμίσειαν ψῆφον. Ὅταν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐξελέχθην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἤμην ἀπὼν, συμπεριεπάτουν μάλιστα μὲ τὸν κ. Καλλιφρονᾶν· καθ’ ὁδὸν τὸ ἔμαθον· ἦλθον ἐδῶ, ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, καὶ εἶπον εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι δὲν νομίζω ἔγκυρον αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, διότι ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἦμαι ὑπουργὸς μὲ ἡμίσειαν ψῆφον, καὶ ἡ Συνέλευσις εἶπε τότε ὄχι, καὶ ἔμεινα εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἤμην. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι μάταιον νὰ φιλονεικῶμεν, ἂν πρόκειται ὁ κύριος οὗτος νὰ ἦναι ἀντιπρόεδρος μὲ ἡμίσειαν ψῆφον.

§52ΤΙΝΕΣ. Οἱ γραμματεῖς· περὶ τῶν δύο γραμματέων πρόκειται.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτᾶται ἡ Βουλή....

§54ΠΟΛΛΟΙ. (ἀριστερόθεν). Ἰδοὺ ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι τὸ παραδέχονται.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται, ὅτι ἔλαβον τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν οἱ γραμματεῖς Δεστούνης καὶ Μουρίκης;

§56ΠΟΛΛΟΙ (ἀμφοτέρωθεν.). Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπολείπεται λοιπὸν νὰ ψηφοφορηθῇ εἷς ἀντιπρόεδρος ἀκόμη. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀπόψε;

§58ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα· τώρα, τώρα.

§59ΕΤΕΡΟΙ (δεξιόθεν). Αὔριον, αὔριον.

§60ΕΤΕΡΟΙ (ἀριστερόθεν). Ἓν μόνον πρόσωπον εἶναι, κ. πρόεδρε· ἐμπρὸς, νὰ προβῶμεν, νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε· (παρατίθενται αἱ κάλπαι).

§61ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐγὼ, κ. πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς ἀντιπροέδρου δὲν κατεπείγει οὔτε εἶναι σπουδαῖον. Λοιπὸν ὕστερον ἀπὸ μίαν ψηφοφορίαν καὶ συζήτησιν πολύωρον, καθ’ ἣν ἐν τῷ μεταξὺ πολλοὶ ἀνεχώρησαν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον σήμερον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία· καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι πολλοὶ ἀνεχώρησαν, ἀναγνώσατε τὸν κατάλογον ἵνα ἴδητε, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§62ΤΙΝΕΣ. Ἂς τὸ ἴδωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§63ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὅταν, κ. πρόεδρε, κατὰ τὸν κανονισμὸν γίνεται ἔνστασις ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, ὀφείλετε νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον καὶ τίποτε περισσότερον.

§64ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν θὰ φανῇ ἂν ἦναι ἀπαρτία ἢ ὄχι.

§65ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει τοῦτο (θόρυβος). Ἂς μὴ μὲ διακόπτουν, κ. πρόεδρε. Ἐγὼ εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ κανονισμὸς δὲν λέγει πουθενὰ ὅτι, διὰ νὰ φανῇ ἂν ἦναι ἀπαρτία, πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, τὸ ὑπὸ συζήτησιν· τοὐναντίον μάλιστα ὁ κανονισμὸς λέγει ὅτι, ὅταν γίνεται ἔνστασις ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος· καὶ ὀφείλετε, κ. πρόεδρε, κατὰ τὸν κανονισμὸν ν’ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον.

§66ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐνόμιζα ὅτι ἔπρεπε ὁ βουλευτὴς ἐρχόμενος εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἀφήσῃ τὸ λογικόν του εἰς τὸ δωμάτιόν του (θόρυβος.) Ἄρχεται ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§67ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ, κ. πρόεδρε;

§68ΤΙΝΕΣ. Ἄφησε, κ. Μίληση· δὲν πειράζει, ἂς ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Ἐξακολουθεῖ καὶ τελειόνει ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, 89 τὸν ἀριθμὸν εἶναι παρόντες· ὥστε δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν, καὶ ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον ἡ ἐκλογή. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 4 καὶ ½ Μ. Μ.)