1871.05.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83.

Τῆς 20 Μαΐου 1871.

(Πέμπτη).

Ὥρα 3. 20|00 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθέντων παρόντων τῶν ἑξῆς κ. κ. βουλευτῶν.

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῶν δύο προηγουμένων συνεδριάσεων 81 καὶ 82 καὶ ἐνεκρίθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μιλτιάδης Παπαγγέλου παραπονεῖται ὅτι ἡ Ἑταιρία Serpieri ἀρνεῖται τὴν πληρωμὴν τῶν ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τοῦ δήμου Λαυρίου φόρων.

§2Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμον.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§4ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθοῦν μερικὰ νομοσχέδια καὶ προτάσεις, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζήτησιν.

§5ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μ’ ὅλα ταῦτα, ἂν ἔχητε νὰ εἴπητε τίποτε, εἰπέτε το.

§7ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἰδού, κύριε πρόεδρε, τί ἔχω νά εἴπω. Εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐν τέλει, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀπεῤῥίφθη κατ’ ἀρχὴν τὸ περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου πολυθρύλλητον ἐκεῖνο νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ ψήφων, ὡς ἀναφέρουσι τὰ πρακτικὰ, 51 ἀπέναντι 37 ψήφων δοθεισῶν, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, καὶ 8 ἀρνηθέντων. Δὲν προτίθεμαι νὰ ἐπαναφέρω ἐκ νέου εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανορθώσω κἄτι τι, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ὑπάρχει ἐσφαλμένως ἐκτεθειμένον ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουσιν ὅτι ὀκτὼ ἦσαν οἱ ἀρνηθέντες ψῆφον· τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Οἱ ἀρνηθέντες ἦσαν δύω ἢ τρεῖς, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, καὶ ἓξ οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις δωματίοις εὑρισκόμενοι, καὶ μηδόλως προσελθόντες νὰ ψηφοφορήσωσι, μηδὲ ἐκφράσαντες ὅπως δήποτε γνώμην. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐννοεῖ νὰ ἐκτείνῃ καὶ ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, καθ’ ἣν οἱ βουλευταὶ, οἱ ἐν τοῖς δωματίοις, καλούμενοι ὑπὸ τοῦ προέδρου νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων καὶ ἀρνούμενοι νὰ ἐπανέλθωσι, θεωροῦνται ὡς παρόντες; Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὅλως ἐξαιρετικὴ, ἀφορᾷ τὰς συνεδριάσεις καὶ συζητήσεις, καὶ δὲν δύναται νά ἐφαρμοσθῇ κατ’ ἀναλογίαν ἐπὶ τῶν ψηφοφοριῶν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἀποφάσεως, ἐκεῖ περὶ συζητήσεως. Ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, καθ’ ἣν θεωροῦνται παρόντες οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις δωματίοις, ὡς μαρτυροῦσι τὰ προκαλέσαντα αὐτὴν αἴτια, καὶ ὡς ἐξηγοῦσι τὰ κατὰ τὴν ἐπ’ αὐτῆς γενομένην συζήτησιν στενογραφημένα πρακτικά, σκοπὸν εἶχε νὰ προλάβῃ τὸν μὴ καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, ὅταν τινὲς ἤθελον ἀποχωρεῖ εἰς τὰ δωμάτια, οὐδέποτε ὅμως νὰ τοὺς συνταυτίσῃ μὲ τοὺς ἀρνουμένους ψῆφον. Μάλιστα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ κανονισμοῦ σφοδρὰ ἠγέρθη συζήτησις, ἂν πρέπῃ νὰ καταλογίζωνται μεταξὺ τῶν ψηφοφορησάντων καὶ αὐτοὶ οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον. Ὑπῆρξάν τινες οἱ ὁποῖοι δι’ ἰσχυρῶν λόγων ὑπεστήριζαν τότε ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ὑπερίσχυσεν ἡ ἐναντία γνώμη. Ἀφοῦ ἐκάμαμεν μίαν ὁμολογουμένως εὐρεῖαν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος, παραδεχθέντες ὅτι διὰ νὰ καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἐν τοῖς δωματίοις εὑρισκόμενοι, δὲν βλέπω πῶς δυνάμεθα νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ θεωρῶνται καὶ ὡς ψηφοφορήσαντες. Ὅτι δὲ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἑρμηνεία ἣν ἀσπάζομαι, θέλετε κάλλιον τὸ ἐννοήσει, ἂν παραβάλητε τὰ δύω κεφάλαια, εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται λόγος περὶ τούτου εἰς τὸν κανονισμόν· θέλετε ἴδει ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον δεύτερον τὸ πραγματευόμενον περὶ τῶν συζητήσεων καὶ συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ἐκεῖ, ἐν ἄρθ. 17 ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ἐν τοῖς παρακειμένοις δωματίοις θεωροῦνται παρόντες, βεβαίως διὰ τὴν ἀπαρτίαν. Εἰς τὸ ἕβδομον ὅμως κεφάλαιον, ὅπου γίνεται λόγος περὶ ψηφοφορίας, οὐδαμῶς ἐπαναλαμβάνεται ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι δηλ. γενομένης ψηφοφορίας οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τοῖς δωματίοις καὶ μὴ προσερχόμενοι νὰ ψηφοφορήσωσι θεωροῦνται ὡς ἀρνούμενοι ψῆφον. Προτείνω ἑπομένως νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς διόρθωσις εἰς τὰ πρακτικὰ «ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἀπεῤῥίφθη 51 καταψηφισάντων, 2 ἀρνηθέντων, ἓξ παρόντων ἐν τοῖς δωματίοις καὶ 37 ὑπερψηφισάντων» (ψιθυρισμός). Ταῦτα προτείνων, κύριε πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω νὰ τὸ εἴπω, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπαναφέρω τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικά, ἵνα ἐκφράζωσι κατ’ ἀλήθειαν τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐκείνην.

§8ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἂν ὅ,τι λέγει ὁ Κ. Σαράβας ᾖναι ἀληθές, διότι ἐγὼ δὲν τὸ ἀντελήφθην τὴν ἡμέραν ἐκείνην, τότε ἡ ψηφοφορία εἶναι ἄκυρος, διότι 57 κατὰ 37 ὑπὲρ, 2 ἀρνηθέντων, κάμνουν τὸν ἀριθμὸν 90. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία ἀπαιτοῦνται 96 βουλευταί· ὅταν ἐψηφοφόρησαν 90 ἀπαρτία δὲν ὑπάρχει· ἡ ψηφοφορία εἶναι ἄκυρος καὶ ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ τοιαύτη διόρθωσις εἰς τὰ πρακτικά, ὥστε νὰ μὴ φανῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει παρεβίασε τὸ Σύνταγμα.....................

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς τὴν ἕδραν τότε, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὄχι μόνον παρανομία ἢ παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ νὰ ἔλαβε χώρα, ἀλλ’ οὔτε ἡ παραμικρὰ ὑπόνοια πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τοῦτο. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Σαράβας ὅτι κατεχωρήθη ἡ διάταξις εἰς τὸν κανονισμὸν, διὰ νὰ μὴ κρύπτωνται εἰς τὰ δωμάτια, εἶναι ἀληθής. Ὅταν λοιπὸν ἦσαν 6 ἐν τοῖς δωματίοις καὶ ἄλλοι 2 ἀρνηθέντες, ὅλοι αὐτοὶ θεωροῦνται παρόντες ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι θέλετε νὰ ᾖναι σημειωμένον ὅτι 2 ἠρνήθησαν καὶ 6 ἦσαν εἰς τὰ δωμάτια· δὲν ἠξεύρω τί πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ, ἂν ἦσαν παρόντες. Ἑπομένως ὁ Κ. ἀντιπρόεδρος οὐδεμίαν παρανομίαν ἔκαμεν.

§10ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ κ. Σαράβας διηγήθη πιστῶς καὶ εἰλικρινῶς τὰ διατρέξαντα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν αὐτήν· τὸ προεδρεῖον ὅμως, οὐ μόνον δὲν παρηνόμησεν, ἀλλὰ σεβόμενον τὴν γνώμην τοῦ κ. Σαράβα, προὐκάλεσε δὶς καὶ τρὶς τὴν Βουλὴν ἂν ἐννοῇ οἱ 6 οὗτοι, οἱ οὔτε ἀρνηθέντες, οὔτε ὑπερψηφίσαντες ἢ καταψηφίσαντες νὰ καταταχθῶσι μεταξὺ τῶν ἀρνηθέντων καὶ ἡ Βουλὴ μὲ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ καταταχθῶσι μεταξὺ τῶν ἀρνηθέντων (θόρυβος)· ἐννοῶ τὸν κ. Σαράβαν, δὲν ἐννοῶ τὸν κ. Παππαμιχαλόπουλον, ὅστις ᾐτιάθη τὸ προεδρεῖον· δὲν αἰτιᾶται ἑαυτὸν ἢ μᾶλλον τὴν Βουλήν;

§11ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἂν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Σαράβας ᾖναι ἀληθές, διότι ἐγὼ δὲν τὸ ἀντελήφθην δυστυχῶς, λέγω καὶ ἐπιμένω, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ψηφοφορία, διότι ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ ἄνευ ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν.» Διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός. Οἱ ἐν τοῖς δωματίοις δὲν δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς παρόντες διὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν ἀπαρτίαν, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· 90 ἐψηφοφόρησαν· ἂν 46 ἐψηφοφόρουν ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 44 κατ’ αὐτῆς, οἱ 6 ποῦ ἤθελον καταλογισθῆ διὰ ν’ ἀποτελέσουν τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν; (διακοπαί). Καὶ ἓν λάθος τόσον σπουδαῖον δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητον· (διάλογοι).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος θέλει νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα τῆς χθεσινῆς ψηφοφορίας............

§13ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 10 ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην του;

§15ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὑποστηρίζει ὁ κανονισμὸς, κύριε πρόεδρε, καὶ τὸ Σύνταγμα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 29 τοῦ κανονισμοῦ).

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν.

§18ΣΑΡΑΒΑΣ. Κ. πρόεδρε, διατὶ ἀναγινώσκετε τὸν κανονισμὸν, ἐνῷ εἰξεύρετε βέβαια, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προκείμενον δὲν ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος; ὁ κανονισμὸς δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὸ σύνταγμα· πρέπει νὰ μᾶς ἀποδείξητε, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ ὁποῖον προανέφερα ἄρθρον τοῦ συντάγματος.

§19Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε (Θόρυβος).

§20ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐκάματε πολὺ κακὰ, κ. πρόεδρε, νὰ ἐπιτρέψητε συζήτησιν ἐπὶ πρακτικῶν ἐγκριθέντων.

§21ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡσυχάσατε παρακαλῶ, κύριε Κατσικαπῆ. Ἤθελον, κ. πρόεδρε, νὰ ἀπομακρύνω πάντα φόβον, ὅτι ἡ πρότασίς μου ἐσκόπει νὰ ἀνατρέψῃ τὰ χθὲς τετελεσμένα, διὰ νὰ συζητήσῃ αὐτὴν ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ· διότι τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον· θέλει πολλάκις παρουσιασθῆ· καὶ προειδοποιῶ ἐκείνους, οἵτινες τόσον ἐκθύμως συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἐναντίας γνώμης, νὰ μὴ τρέχουν τόσον πολὺ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῶσι μίαν ἡμέραν ὑποστηρίζοντες ἣν σήμερον πολεμοῦσι γνώμην. Τὰ ζητήματα τῆς ἐννοίας τοῦ συντάγματος δὲν πρέπει νὰ λύωνται σχετικῶς πρὸς τὰ ἑκάστοτε πραγματικὰ ζητήματα, οὐδὲ ἐκ τῆς ἐπιδιωκωμένης λύσεως τούτων νὰ ἐπηρεάζηται ἡ λύσις ἐκείνων. Τὸ ἐκ τῶν χθὲς προκύπτον ζήτημα εἶναι, ἂν τὸ ἄρθρ. 56 τοῦ συντάγματος, ἀπαιτοῦν διὰ τὸν καταρτισμὸν νομίμου πλειοψηφίας τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν παρόντων, ἂν ἐννοῇ παρόντας καὶ τοὺς ἐν τοῖς δωματίοις εὑρισκομένους, ἀλλὰ μὴ ψηφοφοροῦντας (θόρυβος). Ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, θέλων νὰ προλάβῃ τὸ ἀτόπημα τοῦ νὰ ματαιῶνται αἱ συνεδριάσεις τῆς βουλῆς ὑπό τινων, ἀποσυρομένων ἐν τοῖς δωματίοις, τοὺς κατελόγισε μεταξὺ τῶν παρόντων, ἀλλὰ προφανῶς μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἐνίσταταί τις ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία· καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος· διότι εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων καὶ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, οὐδέποτε ὅμως ἠννόει, πέποιθα, νὰ τροποποιήσῃ τὸ σύνταγμα, καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ἐν τοῖς δωματίοις τὴν ἰδιότητα τοῦ ψηφοφοροῦντος. Ὅτι δὲ αὕτη εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ κανονισμοῦ, προκύπτει, ὡς προεῖπον, καὶ ἐκ τούτου, ἐκ τοῦ ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπάρχει εἰς τὸ κεφ. Γʹ. τοῦ κανονισμοῦ τὸ πραγματευόμενον περὶ τῶν συνεδριάσεων καὶ συζητήσεων, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ κεφ. Ζʹ. τὸ πραγματευόμονον περὶ τῆς ψηφοφορίας, τοὐτέστιν ἀφορᾷ τὴν ἀπαρτίαν κατὰ τὰς συνεδριάσεις καὶ συζητήσεις, ἥτις εἶναι ὅλως διάφορος ἀπὸ τὴν ἀπαρτίαν ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σαράβα, ἐννοεῖτε νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος; (θόρυβος).

§23ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν πρέπει ν’ ἀναφέρωσιν ἴδια συμπεράσματα, ἀλλὰ τὰ γινόμενα καὶ λεχθέντα. Ζητῶ ἑπομένως νὰ σημειωθῶσιν ἀκριβῶς τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς χθὲς τὸ ἑσπέρας, ἤτοι ὅτι ἐψηφοφόρησαν 51 κατὰ, 37 ὑπὲρ, 2 ἠρνήθησαν, καὶ 6 ἦσαν παρόντες ἐν τοῖς δωματίοις. Αὐτὰ πρέπει νὰ σημειωθῶσιν εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἦναι ἀκριβῆ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐπιμένει;

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμπέρασμα κ. πρόεδρε, ἔρχεται ἀφ’ ἑαυτοῦ. Ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τοιαύτη, διότι ὅταν ἦναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἐψηφοφόρησαν 90 μόνον βουλευταὶ, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, καθόσον οἱ 6 ἐν τοῖς δωματίοις εὑρισκόμενοι βουλευταὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ὁ κανονισμὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν εἰς τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωνται κατὰ τὸ σύνταγμα. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀντισυνταγματική.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 10 ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου;

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸ σύνταγμα ὑπὲρ τῆς γνώμης μου, ἡ ὁποία διὰ τοῦτο δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑποστηρίξεως.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ πρότασις, εἴτε ἑρμηνεία συντάγματος, εἴτε ἑρμηνεία κανονισμοῦ, πρέπει νὰ τὴν ὑποστηρίξουν 10.

§29ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μὴν τρέχετε ἔτσι, κ. πρόεδρε, καὶ ἐφαρμόσητε στενῶς τὸν κανονισμόν. Ὑποθέσατε ὅτι εἰς τὰ δωμάτια μένουν 50 καὶ ἄλλοι 50 ἔξω, αὐτοὶ ἀπαρτίζουν μίαν ψηφοφορίαν κατὰ τὸ σύνταγμα; Σκεφθῆτε λοιπὸν ὅτι εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα. Ἂν διορθώσητε τὰ πρακτικὰ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Σαράβας, τότε δὲν ἔχετε ἀπαρτίαν (θόρυβος). Εἶναι λοιπὸν ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, καὶ ἂν δὲν θέλητε νὰ τὸ λύσητε σήμερον, ἀφήσατε νὰ τὸ λύσωμεν μίαν ἄλλην ἡμέραν.

§30ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι βουλευταὶ, ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν ὅτι φέρεται ἡ ἔνστασις, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος καὶ εὑρίσκονται 90 βουλευταὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ 6 εἰς τὰ δωμάτια, σᾶς ἐρωτῶ νὰ μὲ εἰπῆτε τί θέλει γίνει τότε; θέλει κηρύξει ὁ πρόεδρος, ὅτι εὑρέθησαν 96 παρόντες, καὶ θέλει ἐξακολουθήσει ἡ συζήτησις. Ὅταν λοιπὸν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ γίνει μία ψηφοφορία ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς 96, καὶ 51 ἐκφράσουν μίαν γνώμην, 37 μίαν ἄλλην, 2 ἀρνηθοῦν καὶ οἱ 6 ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν εἰς τὰ δωμάτια, νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος ἡ ἀπόφασις; Ἤθελεν εἶσθαι γελοία ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, ἐὰν εἶχε μόνον τὸν σκοπὸν νὰ δύνανται αὐτοὶ οἱ 96 νὰ συζητήσουν χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἔλθουν καὶ εἰς μίαν ἀπόφασιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ὅσοι θέλουν ἂς φέρουν μίαν πρότασιν νὰ συζητηθῇ μίαν ἄλλην ἡμέραν.

§32ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε.....

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ κ. πρόεδρε. Ὁ κ. πρόεδρος παραχωρεῖ τὴν ἕδραν του εἰς τὸν ἀντιπρόεδρον κ. Νοταρᾶν.

§34ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐτελείωσε. Κύριοι, χθὲς ὑπεβλήθη μία ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ, ἡ ὁποία, εἴτε διότι ἀνεγνώσθη ἐν θορύβῳ, εἴτε διότι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς κ. Δανόπουλος καὶ ἄλλοι ἔφερον ἀντίῤῥησιν, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ σήμερον πρόκειται νὰ ἀναγνωσθῇ.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ εἰς τὸν ὑποβληθέντα ἤδη προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς δὲν προεβλέφθησαν ποσὰ δι’ ἀποζημιώσεις βουλευτῶν ἀναπληρωσάντων ἀποβιώσαντας, καί τινων, οἵτινες θέλουσιν ἀναπληρώσει, ὧν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἐκκρεμής· ἐπειδὴ ἐπίσης ζήτημά τι ἀφορῶν βουλευτικὰς ἀποζημιώσεις ὡς ἐπιδόματα μένει ἐκκρεμές, καθυστερουμένων αὐτῶν ἐναντίον παντὸς δικαίου καὶ τοῦ νόμου, ὡς ἐψηφισμένων ὑπὸ τῆς βουλῆς ἄλλοτε, τὸ δὲ δημόσιον θέλει ἐπιβαρυνθῆ μὲ τόκους καὶ ἔξοδα ἀφεύκτως καὶ τοιαῦται αἰτήσεις ἀπηυθύνθησαν ἤδη πλεῖσται δικαστικῶς καὶ ἀναφορικῶς πρὸς τὴν λογιστικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐπιψήφισιν τεσσαράκοντα τριῶν χιλιάδων δραχ. πρὸς πληρωμὴν ὀφειλομένων ποσῶν λίαν δικαιολογημένων καὶ ἀναμφισβητήτων, ἐξ ὧν πληρωθήσονται καὶ βουλευταὶ δικαιούμενοι κατὰ τὸ 1886. Ὁ πρόεδρος Κ. Χ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Τὰ μέλη Π. Μποῦτος, Ν. Φαρμάκης, Κ. Θεοδώρου, Μ. Ε. Παρίσης, Μ. Ἀβέρωφ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§39Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπετε, ὅτι δὲν ἤρκουν τὰ βάρη μὲ τὰ ὁποῖα καθεκάστην (θόρυβος).... Ἡσυχάσατε, κύριοι, δὲν εἶσθε ἁρμόδιοι· κανεὶς δικαστὴς δὲν δύναται νὰ δικάσῃ δι’ ἑαυτόν, δὲν εἶναι ἁρμόδιος· (θόρυβος). Εἶναι ἐντροπή!

§40Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ 66 ἐπήρατε τὰς 1500 δραχμάς;

§41Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὰς ἐπῆρα (θόρυβος). Πρὶν ἀποφανθῶ ὁριστικῶς κατὰ τῆς προτάσεως ἔχω ἀνάγκην μερικῶν πληροφοριῶν (θόρυβος)· διότι εἴμεθα ἐν ἀγνοίᾳ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργόν, τὸν ὑπερασπιζόμενον τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ, ὀφείλονται αὐτὰ τὰ χρήματα ἢ ὄχι; (θόρυβος).

§42ΑΛΕΞ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅ,τι σήμερον παρουσιάζεται εἶναι προαποφασισμένον κατὰ τὰ 66· τότε πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἔλαβον δικαιωματικῶς τὸ ἐπίδομά των· πολλοὶ ὅμως δὲν ἔλαβον. Ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς τὴν βουλήν, ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ μὴ παραδεχθῶ αὐτό, νὰ μὴ μετρήσω μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον ὅλους; Πῶς θέλετε οἱ μὲν νὰ λάβουν, οἱ δὲ νὰ μὴ λάβουν; Ὁ σεβαστός μοι θεῖος ἔλαβε τὰ χρήματα, τὶ θέλει; οἱ ἄλλοι νὰ μὴ τὰ λάβουν; Ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ δημόσιον νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ μεγάλην δαπάνην μὴ δεδικαιολογημένην, ἢ μὴ προβλεπομένην εἰς τὸν νόμον, ἤθελον ἀντιταχθῆ μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις μου, ὅπως ὑπερασπισθῶ τὸ δίκαιον. Σήμερον ὅμως, ὅτε ὑπάρχει προηγούμενον νομικόν, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀμφισβήτησις τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ βουλὴ· καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ γίνῃ λόγος.

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκτάκτου συνόδου γενομένης κατὰ τὸ 66· καὶ τότε εἶχον πάλιν τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπέγραψα τὸ διάταγμα δι’ οὗ ἡ σύνοδος συνεκαλέσθη. Μόλις ἤρχισεν ἡ σύνοδος ἐκείνη τὰς ἐργασίας της, καὶ μίαν ἡμέραν ἡ Βουλὴ ἔκαμε μίαν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ἐνέκρινε νὰ λάβῃ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἀνὰ δραχμ. 1500 λόγῳ ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἐθεωρήθη ὀρθή· διότι ἄλλοι μὲν εὕρισκον τὸ ποσὸν τῶν 1500 δραχ. ὑπέρογκον, ἄλλοι δὲ ἐφρόνουν, ὅτι δὲν ἐδικαιοῦντο ὅλοι οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ λάβουν τοιαύτην ἀποζημίωσιν, καθόσον τὸ διάταγμα τῆς συγκαλέσεως τῆς ἐκτάκτου συνόδου ἐξεδόθη μίαν ἢ δύο ἡμέρας μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τακτικῆς συνόδου, καὶ οἱ περισσότεροι, ἵνα μὴ εἴπω ὅλοι οἱ κ. κ. βουλευταί, ἦσαν παρόντες, ἑπομένως δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς ἔξοδα προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου. Ἐν τούτοις πρὶν κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπῆλθεν αἰφνιδίως ἡ λῆξις τῆς συνόδου ἐκείνης καὶ οἱ βουλευταὶ ἀνεχώρησαν χωρὶς νὰ λάβουν οὐδὲ λεπτόν. Μετὰ ἓν ἔτος, ἀφοῦ δηλ. ἐπανῆλθε πάλιν ἡ αὐτὴ βουλή, ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἔλαβε λόγῳ ἀποζημιώσεως διὰ τὴν σύνοδον ἐκείνην 500 δραχμὰς (θόρυβος). Ἀλλ’ ὅταν εἶδον ὅτι κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος 1868, ὅτε ἔλαβε χώραν μία ἄλλη ἔκτακτος σύνοδος, ἐδόθησαν 1500 δραχμαὶ καὶ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἐδόθη εἰς ὅλους τοὺς βουλευτὰς ἀνεξαιρέτως, χωρὶς νὰ ἐξετασθῇ ποῖοι ἦσαν παρόντες καὶ ποῖοι ἀπόντες, ποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς ἔξοδα καὶ ποῖοι δὲν ὑπεβλήθησαν, ἐγεννήθη εἰς πολλοὺς τῶν βουλευτῶν τῆς Αʹ. περιόδου ἡ ἰδέα νὰ ζητήσουν καὶ ἕτερον ποσόν. Ὡς συνέπεια δὲ τῆς ἰδέας ἐκείνης ἔρχεται ἤδη ἡ πρότασις νὰ δοθῶσιν εἴς τινας τῶν τότε βουλευτῶν ἀνὰ δραχ. 500. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ὁριστικῶς τελειωμένη ἀπὸ τὴν τότε Βουλήν, καὶ ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ καθαρίσῃ ἐκκρεμεῖς ἀπαιτήσεις, καθ’ ὅσον καὶ ἔκτοτε παρῆλθον 5 ἔτη. Καὶ ἐὰν θεωρηθῇ δίκαιον νὰ δοθῇ κἄποια προσθήκη (θόρυβος).

§44ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ψυχικὰ θέλετε νὰ μᾶς δώσητε (θόρυβος);

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ ἀπαίτησις αὕτη πρέπει νὰ λυθῇ ὡς λύονται ὅλαι αἱ κατὰ τοῦ δημοσίου.

§46ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἀναλαμβάνω τὴν ὑπεράσπισιν τῆς προκειμένης προτάσεως, καθόσον δὲν ἔχω τὸν φόβον νὰ παρεξηγηθῶ, διότι ἡ πρότασις αὕτη δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποσῶς· ἀλλ’ ἔχω ἕνα πολὺ μεγαλείτερον ἐνδιαφέρον ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβουν τὸ ἐν τῇ προτάσει ποσόν, τὸ συμφέρον τῆς ἠθικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς ἠθικῆς ὑπάρξεως τῆς βουλῆς, καὶ τοῦτο ἔρχομαι ἤδη ν’ ἀναπτύξω. Κύριοι, ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν μία τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία καὶ θέλει καὶ δὲν θέλει εἰς τὸν τόπον Σύνταγμα, ἡ ὁποία ἐπιδιώκει μίαν κατάστασιν πραγμάτων, ἀλλὰ μέσα εἰς αὐτὴν νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἐγὼ τῆς τάξεως αὐτῆς, δηλαδὴ ἀρέσκεται εἰς τὸ σύνταγμα ὅτε ἡ τάξις αὕτη τὸ διαχειρίζεται, ἀλλ’ ὅταν μένῃ ἔξω δὲν ἀρέσκεται, ἀρέσκεται εἰς τὴν ἀπολυτοφροσύνην ὅταν καὶ ταύτην διαχειρίζεται, ἀρέσκεται εἰς δημοκρατίαν καὶ οὕτω καθεξῆς προβαίνουσα ὅπου τὸ ἐγὼ τῆς τάξεως αὐτῆς δύναται νὰ ἱκανοποιηθῇ. Αἱ ὑπόκωφοι ἐνέργειαι τῆς τάξεως αὐτῆς κατώρθωσαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Συνελεύσεως αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον σήμερον καὶ πέρυσυ καὶ κατὰ τὸ 66 ἡ βουλὴ ἐγένετο ἀντικείμενον χλεύης· διότι ἡ τάξις αὕτη τῶν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία ἔβλεπεν ὅτι μετὰ τὴν Συνέλευσιν δὲν ἔσχεν ὕπαρξίν τινα ἐν τῷ κοινοβουλίῳ καὶ διότι οἱ ἄνθρωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐπρόκειτο ν’ ἀντιπροσωπεύσουν τὰς ἐπαρχίας σύμφωνα μὲ τὰς καθιερωθείσας ἐν τῷ συντάγματι διατάξεις, ἐπροσπάθησαν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ συντάγματι διάταξις καθιστῶσα τὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ οἰκονομικῶς δυσχερῆ· ἐνθυμεῖσθε δὲ ὁποῖαι καὶ ὁπόσαι προτάσεις ἦλθον εἰς τὴν Συνέλευσιν· ἦλθον καὶ προτάσεις περὶ τοῦ ἐμμίσθου τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ, καὶ τοῦτο ἐλέγετο πατριωτισμός, ἐλέγετο ὑπηρεσία σπουδαία πρὸς τὴν πατρίδα. Κατὰ δυστυχίαν δὲν ἠκούσθη ἡ φρόνησις, ἡ ὁποία εἰς πολλὰς ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων ὑπῆρχε καὶ ἐγένετο παραδεκτὴ ἡ ἐν τῷ συντάγματι ὑπάρχουσα, τουτέστιν αἱ 2 χιλιάδες δραχμαὶ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν. Τώρα δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, ἂν ἡ ἀποζημίωσις αὕτη πρέπῃ νὰ λέγηται ἀποζημίωσις, καὶ ἂν ᾖναι τοιαύτη, συγκρινομένη πρὸς τὰς δαπάνας καὶ τὰς ζημίας εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ βουλευτής. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδεὶς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπηρετῇ δωρεὰν τὸ ἔθνος· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀκόμη, ὅτι ὅταν τις πρόκηται νὰ ἐκτελέσῃ μίαν τινα λειτουργείαν, ἔστω καὶ τὴν ἱερωτέραν, ὑποβαλλόμενος εἰς θυσίας καὶ δαπάνας, βεβαίως μὲ ὅλην τὴν καλὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἔχει, μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως δὲν ἤθελε τῷ ἐπιτρέψει τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς λειτουργείας αὐτῆς μὲ ἐκεῖνον τὸν ζῆλον καὶ μὲ ἐκεῖνο τὸ ἀποτέλεσμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ λειτουργεία αὕτη. Ἡ Συνέλευσις ἰδοῦσα μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀντιμισθίας αὐτῆς ἀμέσως τὸ λάθος εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσε, τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν, ἦλθε κατόπιν εἰς τὸ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν δι’ ἐκτάκτους συνόδους. Ἐνθυμεῖσθε τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τότε· καὶ ἡ ἀπόλυτος φράσις, ἡ ὁποία ἐτέθη ἐν τῷ Συντάγματι διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν τῆς ἐκτάκτου συνόδου, ἐτέθη σκοπίμως πρὸς τὸ τέλος τοῦ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἔπραξε διὰ τῆς τακτικῆς ἀποζημιώσεως. Τοῦτο εἶναι τὸ γενικὸν, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν· διότι φοβοῦμαι, ὅτι πάλιν ὁ τύπος, ἡ τάξις ἐκείνη τῶν ἀνθρώπων, θὰ λάβῃ ἀφορμὴν ἵνα ἐκτοξεύσῃ τὰ συνήθη κατὰ τῆς βουλῆς βέλη. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως δὲν πρόκειται ἡμεῖς ν’ ἀποφασίσωμεν τίποτε σήμερον· εἶναι ἤδη τὸ πρᾶγμα ἀποφασισμένον καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ πρότασις αὕτη, καὶ ἂν ἦλθεν ἦλθε πρὸς τὸ τέλος νὰ ψηφισθῇ ἡ πίστωσις, οὐχὶ ν’ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἀποζημίωσις, διότι αὕτη εἶναι ἀνεγνωρισμένη καὶ νομίμως ἐψηφισμένη, καὶ ἰδοὺ τίνι τρόπῳ. Κατὰ τὴν ἔκτακτον ἐκείνην σύνοδον ἐπεψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνάγκην τοῦ κύρους καμμιᾶς ἑτέρας ἀρχῆς· εἶναι προϋπολογισμὸς ἀναμφισβήτητος καὶ ἐκτελεστέος ἅμα τῇ ψηφίσει, διότι ἀφορᾷ τὴν οἰκογενειακὴν διαχείρισιν τῆς Βουλῆς. Ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἐψηφίσθη μετὰ προηγουμένην σπουδαίαν συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐῤῥέθησαν τ’ ἀκόλουθα. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 66 τὸ σχετικὸν μέρος τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.) Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε τὸ κεφάλαιον ά. ὡς ἐσημειώθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὸ τῆς λογιστικῆς ἐπιτροπῆς ἐκ δραχ. 240,000 μὲ τὴν ῥητὴν ἐξήγησιν, ὅτι τὴν ἀποζημίωσιν θέλουσι λάβει οἱ παρόντες βουλευταὶ, ὡς παρόντες δὲ θεωροῦνται οἱ ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς σήμερον ἐλθόντες εἰς τὰ καθήκοντά των. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι προαποφασισμένον, καὶ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη εἰς τοὺς βουλευτὰς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ κανένα· ἑπομένως εἰμπορεῖ καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων νὰ διεκδικηθῇ. (Θόρυβος.) Ἀλλ’ ἤξιζε, Κύριοι, νὰ γίνῃ συζήτησις κἂν περὶ τούτου; Νομίζω, ὄχι· ἤξιζε νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς εὐτελοῦς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ παραμελοῦν τὰς ὑποθέσεις των, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ φύλακες τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ νὰ λέγηται, ὅτι θέλουν νὰ ἐξασκήσουν ἰδιωτικὰ συμφέροντα; διότι οὐ μόνον δὲν ἐξασκοῦν κανὲν συμφέρον λαμβάνοντες τὴν εὐτελῆ ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ δὲν λαμβάνουν μήτε τὸ τέταρτον τῶν ὅσων δαπανῶσι μένοντες ἐνταῦθα. Ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς, ἐψηφίσθησαν αἱ πιστώσεις, παρετηρήθη ἐκ τῆς συζητήσεως τῶν πιστώσεων, ὅτι ποσὰ μεγάλα ἐδαπανήθησαν ματαίως ἀπὸ μίαν ἰδιοτροπίαν (θόρυβος) καὶ μολαταῦτα οὐδεὶς ἐγένετο λόγος. Τρία, τέσσαρα ἑκατομμύρια πέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐδαπανήθησαν καὶ οὐδεὶς ἐπρόσεξεν, ἀλλ’ ὁσάκις πρόκειται περὶ εὐτελοῦς ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν, ἐξεγείρονταί τινες, καὶ ἐνθυμεῖσθε τί ἐγένετο ἐπὶ Συνελεύσεως διὰ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν πληρεξουσίων. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀποκρούσητε ὅλας ἐκείνας τὰς τάσεις, αἵτινες τείνουσιν εἰς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξευτελίσεως τοῦ σώματος τούτου, εἶναι οἱονεὶ κατάργησις τοῦ Συντάγματος.

§47ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, ὅστις εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς πράξεις ἑτέρας βουλῆς, ὅτι τοῦτο εἶναι δικαίωμά της καὶ οὐχὶ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν τοῦ σώματος τούτου· καμμία δύναμις, καμμία τῶν ἐξουσιῶν δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἄλλης, καὶ τὸν παρακαλῶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν νὰ τὴν ἀποχαιρετίσῃ, διότι δὲν εἶναι ποσῶς ὀρθή.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πίστωσιν.

§51ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἔχω νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν. Σήμερον τὴν 11ην ὥραν ἦλθον εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ δυστυχίαν εἶδον τὸν συντάκτην τοῦ «Μέλλοντος», κύριον Δῆμον Ἀθανασίου αἱματόφυρτον, κατακείμενον εἰς τὸ προεδρεῖον. Ἐρωτήσας τὴν αἰτίαν ἔμαθον, ὅτι ἕνας Ψαλτήρας ἀστυνομικὸς κλητὴρ καὶ φοιτητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τὸν ἔδειρεν ἐν τῇ πλατείᾳ τῆς Ὁμονοίας, διότι εἶχε καταχωρίσῃ ἄρθρον κατ’ αὐτοῦ (ταραχή). Ἐπεκαλέσθη τὴν ἀρωγὴν τῆς Βουλῆς καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ φέρω εἰς γνῶσιν αὐτῆς τὸ γεγονὸς, διότι ἡ πρᾶξις συνέβη ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον τῆς ἐξουσίας. Δὲν θέλω ἤδη νὰ ἐπέμβω ἂν ὁ Δῆμος Ἀθανασίου ἔγραψε δικαίως ἢ ἀδίκως, ἂν τὰ γραφόμενά του ἔδωσαν χώραν εἰς τὸ νὰ ἐπιτεθῶσιν ἐναντίον του, νομίζω ὅμως ὅτι τὸ νὰ ἐπιτίθενται οἱ ὑπηρέται τῆς ἀστυνομίας, οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν κατὰ δημοσιογράφων ἐν μέσῃ μεσημβρίᾳ δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον οὔτε συμφέρον εἰς τὴν πολιτείαν. Ποιῶν τοῦτο γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ καὶ παρακαλῶ αὐτὸν ἵνα ἱκανοποιήσῃ τὸν νόμον, διότι αἱ αὐτοδικίαι αὗται παραλύουν τὴν τάξιν, παραλύουν τὴν κοινωνίαν. Ἂν εἶχε δίκαιον ὁ προσβαλὼν τὸν Δῆμον, τὰ ἁρμόδια δικαστήρια ἦσαν ἱκανὰ νὰ τὸν ἱκανοποιήσουν, ἂν τῳόντι αὐτὸς ἔγραψε συκοφαντίας ἢ ὕβρεις κατ’ αὐτοῦ τὰ δικαστήρια ἦσαν ἱκανὰ νὰ δώσουν οἱανδήποτε ἱκανοποίησιν, οὐδέποτε ὅμως ἦτο δίκαιον μία πρᾶξις τοιαύτη νὰ γίνῃ ἀπὸ ὑπηρέτας τῆς ἐξουσίας, καὶ εἰς τοιαύτην περίστασιν χρεωστεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν νόμον.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤκουσα, κύριοι, μετ’ ἀγανακτήσεως τὸ συμβὰν σήμερον κατὰ τοῦ Δήμου Ἀθανασίου· ἔσπευσα νὰ καλέσω ἐνώπιόν μου τὸν κύριον διευθυντὴν, διότι οἱ πολῖται μεταξύ των ἠμποροῦν νὰ διαπληκτίζωνται καὶ τὰ δικαστήρια θὰ λύσωσι τὴν διαφοράν· ἀλλ’ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φέρωνται κατὰ τῶν πολιτῶν κακῶς. Ἡ εἴδησις ὅτι ὁ κτυπήσας εἶναι κλητὴρ τῆς ἀστυνομίας μὲ ἐτάραξε καὶ διὰ τοῦτο ἐκάλεσα τὸν διευθυντὴν, ὅστις μοὶ εἶπεν ὅτι ἐπὶ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου εἶχον διορισθῆ τέσσαρες ἢ πέντε φοιτηταὶ εἰς τὴν ἀστυνομίαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ αὐτός.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς τί διωρίσθησαν;

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς κλητῆρες· οἱ δύω ἐξ αὐτῶν ἐργάζονται εἰς τὸ γραφεῖον, οἱ ἄλλοι δύω ἢ τρεῖς, δὲν ἠξεύρω πόσοι εἶναι, δὲν ἐργάζονται· πρώτην φορὰν σᾶς βεβαιῶ ἔμαθον τοῦτο σήμερον· εἶχα σκοπὸν νὰ μεταχειρισθῶ ἕνα ἐξ αὐτῶν, ἐπειδὴ εἶναι καὶ συμπολίτης μου, εἶναι Λάκων, ἀλλὰ δὲν ἐδέχθη τὴν προσφερθεῖσαν αὐτῷ θέσιν· ἐνόμισεν ὁ κύριος διευθυντὴς, ὅτι ἀφοῦ τοὺς εὗρεν εἰς τὴν ἀστυνομίαν κατατεταγμένους, ὅτι ἤθελε παρεξηγηθῆ, ἐὰν τοὺς ἀπομακρύνῃ, διὰ τοῦτο ἐσιώπησε καὶ τοὺς ἐκράτησε. Σᾶς λέγω ταῦτα διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τίνι τρόπῳ σημειοῦνται εἰς τὰ βιβλία ὡς κλητῆρες, ἐνῷ ποτὲ δὲν κάμνουν ὑπηρεσίαν οὔτε φέρουσι τὴν στολήν.

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνουν ὅμως τὸν μισθόν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἐναντίον τοῦ δημοσίου ὑπηρέτου, νὰ τὸν τιμωρήσῃ πειθαρχικῶς· ἡ ἀστυνομία κατ’ αὐτοῦ ὡς δημοσίου ὑπηρέτου θέλει ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν της αὐστηρῶς. Ὁ πολίτης ὁ παθὼν ἂς ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον νὰ τὸν καταμηνύσῃ. Εἶναι λυπηρὸν τὸ συμβεβηκὸς, ἀλλὰ καὶ οἱ κύριοι δημοσιογράφοι ἂς μὴ συκοφαντοῦν καὶ ὑβρίζουν τυχέως, διότι πρέπει νὰ μάθουν, ὅτι ὅλοι δὲν εἶναι οἱ αὐτοί, διότι ὑπάρχουν καὶ πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἐρεθίζωνται, δὲν ἀνέχονται τὰς ὕβρεις καὶ πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ᾖναι μετριώτεροι.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.........

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. διευθυντὴς τὸ εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ κ. Δεληγεώργη εἶχον διορισθῆ τέσσαρες ἢ πέντε, σήμερον τὸ πρωΐ τὸ ἔμαθον ἀπὸ τὸν διευθυντήν.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω παντάπασι. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας εἰμπορεῖ νὰ διορίζῃ κλητῆρας.

§60ΜΗΤΣΑΣ. Νὰ παρατηρήσητε, ἐὰν ᾖναι κλητὴρ ἢ ὄχι.

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἔκτακτοι, ἀλλ’ εἶναι πέντε ὡς τακτικοὶ ἐγγεγραμμένοι.

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει ἕνας ἀριθμὸς τακτικῶν κλητήρων. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς γνωρίζετε δέχεται τὸν ἀριθμὸν ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ διευθυντοῦ.

§63ΜΗΤΣΑΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, ὁ κ. διευθυντὴς κατὰ λάθος σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι κλητήρ· σᾶς βεβαιῶ, ἐὰν στείλητε τώρα νὰ σᾶς στείλῃ τὸν κατάλογον, καὶ ἂν ᾖναι κλητὴρ βάζω τὸ κεφάλι μου. Εἶναι τρεῖς ἀδελφοὶ αὐτοὶ καὶ εἶναι εἰς τὸ πανεπιστήμιον· ὁ ἕνας τελειώνει τώρα καὶ δίδει ἐξετάσεις. Τὸν κύριον Δῆμον Ἀθανασίου τὸν λυποῦμαι καὶ ἐγὼ, διότι τὸν ἐκτύπησαν· Εἶχε γράψει κατὰ τοῦ καθηγητοῦ των, τοῦ κυρίου Τσιβανοπούλου, ἀλλ’ αὐτοὶ ἐσυμπαθοῦσαν ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι τὸν εἶχον φίλον. Ἔκαυσαν τὰ φύλλον του αὐτὸς τοὺς εἶπε τραμπούκους, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ἔπιασαν καὶ τὸν ἔδειραν.

§64ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπευθύνω παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος καὶ ὁ κ. πρωθυπουργός. Εἰμποροῦν οἱ πολῖται νὰ διαπληκτίζωνται, εἰμποροῦν δημοσιογράφοι νὰ διαπληκτίζονται μετὰ τῶν πολιτῶν καὶ νὰ τραυματίζωνται. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἀκούσῃ μετ’ ἀδιαφορίας, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἀστυνομίας, οἱ πληρονόμενοι χάριν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, ἐπιτίθενται καὶ συνεκρούσθησαν μετὰ τῶν πολιτῶν· πρέπει οἱ δημοσιογράφοι νὰ σωφρονισθοῦν, λέγουν οἱ ἀνωτέρω κύριοι, ὥστε νὰ μὴ ἐξυβρίζουν καὶ δίδουν ἀφορμὰς τοιαύτας. Πιστεύω, ὅτι τοῦτο διέφυγε τῶν χειλέων τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ.

§65ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι.

§66ΔΑΓΡΕΣ. Εἶπε νὰ μὴ δίδουν ἀφορμήν.

§67ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ ἐνόησες.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς εἴπῃ ὁ κ. Δαγρὲς ὅ,τι θέλει.

§69ΔΑΓΡΕΣ. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ Δαγρὲς δὲν ὁμιλεῖ, ἀλλ’ ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν.

§71ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας, ὄχι δικαίωμα, ἀλλ’ ἔχει καθῆκον ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ἐγείρῃ φωνήν. Εἰμπορεῖ νὰ ἔπταισεν ὁ δημοσιογράφος αὐτὸς, εἰμπορεῖ καὶ δι’ ἐμὲ αὐτὸν νὰ εἶπέ τι δυσάρεστον, εἰμπορεῖ νὰ ἔσφαλεν εἰς τὰς κρίσεις του, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς νὰ λεχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ προσέχουν νὰ μὴ δίδουν ἀφορμὴν, ἵνα μὴ δέρωνται· πολὺ δὲ περισσότερον, κύριοι, ὅταν συμπίπτῃ οἱ ἐπιτιθέντες νὰ ᾖναι ὑπάλληλοι τῆς ἀστυνομίας νὰ μισθοδοτῶνται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἀνήκουσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν κυρίως ἐπιτετραμμένων τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου. Ναὶ, κύριοι, καὶ ἄλλοτε ἔλαβον χώραν τὰ τοιαῦτα, καὶ τότε τὰ κατέκρινα καὶ ἤδη τὸ αὐτὸ πράττω. Ὅ,τι συνέβη σήμερον κατὰ τοῦ Δήμου Ἀθανασίου, τοῦ ὁποίου τὸ πρόσωπον εἶναι ξένον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἀλλ’ ὅπως δήποτε εἶναι δημοσιογράφος, καὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ κατ’ ἐμοῦ καὶ κατ’ ἄλλου· τὸ τοιοῦτον ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀκούσῃ ἐν ὅλῃ τῇ ἀδιαφορίᾳ, ὀφείλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ τιμωρηθῇ, ὄχι πειθαρχικῶς νὰ τὸν ἐπιπλήξῃ καὶ αὔριον νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ πάλιν, ὡς ἐγένετο πρὸ ὀλίγου δι’ ἕτερον ὑπάλληλον. Ὁ τοιοῦτος ἐὰν ᾖναι ὑπάλληλος πρέπει ν’ ἀπολυθῇ καὶ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ πιστεύσω, ὅτι εἶναι ὑπάλληλος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θὰ κάμωμεν αὔριον συνεδρίασιν;

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε πρόεδρε, τὴν πρότασίν μου περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη μένει ἐκκρεμὴς πρὸ δύω ἐτῶν· ὑπολείπεται ἡ τρίτη συζήτησις. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι συντομώτατον, σύγκειται ἀπὸ τρία ἄρθρα καὶ δύναται νὰ συζητηθῇ ἀμέσως.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ὕστερα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§76ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν προξένων.

§77ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, κ. πρόεδρε.

§78ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἄνευ ἡμερησίας διατάξεως προβαίνομεν, κ. πρόεδρε.

§79ΖΕΓΚΕΛΗΣ. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ἀντίθετος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου....

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἀκόμη αὐτοῦ. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς αὐτά. Σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι κατὰ λάθος ἐῤῥέθη, ὅτι ἦτο τρίτη ἀνάγνωσις τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου, ἦτο ἡ πρώτη· σήμερον δὲ θὰ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν. Ὅλα αὐτὰ εἰσήχθησαν, καὶ κατὰ τὸν κανόνα ὅπου ἐκράτησεν ἡ Βουλὴ τότε εἰς τὴν εἰσαγωγὴν των ἐθεωρήθησαν ὅτι ἐπέρασαν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Τώρα λοιπὸν εἶναι ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις· ἀκούσατε· «Πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ συνενώσεως τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ» (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν φοράν). Ἄλλο «Περὶ καταργήσεως ἐπιμισθίων χορηγουμένων ὑπὸ τοῦ ΦΛϚʹ. νόμου» (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν φοράν). Ἄλλο «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ 25 ἄρθρου τοῦ νόμου ΦϞΒʹ. περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας» (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν φοράν). Ἄλλο «Σχέδιον νόμου περὶ τῶν σωματικῶς ἀνικάνων ὁπλιτῶν» (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν φοράν). Τὰ ἑπόμενα εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§81ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὶν ἀναγνωσθοῦν αὐτὰ, κ. πρόεδρε...

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ συνδέονται μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§83ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ τὸ περὶ προξενείων συνδέεται μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ περὶ προξενείων εἶναι εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὐτὰ ἔχομεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν «Πρότασις νόμου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄρθρον 1. Ὁ διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΨΚϚʹ. νόμου τῆς 3ης Μαρτίου 1862 ὁριζόμενος ἀριθμὸς τῶν τμηματαρχῶν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργείου ὁρίζεται εἰς τέσσαρας. Ἄρθρον 2. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου ὁρίζεται εἰς τέσσαρας ἀνωτέρους καὶ εἴκοσιν ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς. Ἄρθρον 3. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ΨΚϚʹ. νόμου τῆς 3 Μαρτίου 1862 καταργεῖται.» —Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§86ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§87ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰμποροῦσα νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἦτον καλλίτερον νὰ ὁρίσῃ καὶ τοὺς βαθμοὺς ἑκάστης θέσεως.

§88ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§89ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἦτο νόμος, ὅτι ὁ τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης νὰ ᾖναι ταγματάρχης.

§90ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εὑρίσκετε πάντοτε ἕνα ταγματάρχην κατάλληλον;

§91ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὑπερβῇ τὸν προϋπολογισμόν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§93ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν λοιπὸν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.— Ἕτερον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν· «Πρότασις νόμου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ἄρθρον 1. Οἱ διὰ τῶν ΧΟΓʹ. νόμων τῆς 8 Αὐγούστου 1861 καὶ τῆς 29 Ἀπριλίου 1867 ὁρισθέντες ἀριθμοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ μεταβάλλονται ὡς ἑξῆς·

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Δηλαδὴ ἐπανάληψις τῆς κωμῳδίας.........

§96ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι καὶ ἕνας πίναξ μοῦ φαίνεται αὐτοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω μίαν παρατήρησιν, κύριε πρόεδρε· σημειοῦνται δηλ. λοχαγοὶ ά. τάξεως καὶ βʹ. τάξεως. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν λοχαγῶν αὐτῶν ὑπάρχει διαφορὰ, διότι τῆς πρώτης λαμβάνουν 280 δραχμὰς καὶ τῆς δευτέρας 240, μοὶ φαίνεται, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ, κανεὶς λόγος ὅστις νὰ ὑπαγορεύῃ τὴν διάκρισιν αὐτὴν μεταξὺ λοχαγῶν πρώτης τάξεως καὶ δευτέρας.

§97ΓΟΥΒΕΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι ὁ λόγος τῆς ἀρχαιότητος.

§98ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι μία διάκρισις μᾶλλον σκανδαλώδης, ἡ ὁποία προσβάλλει τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, τῶν ὀνομαζομένων λοχαγῶν δευτέρας τάξεως, καὶ συμβαίνει ἐνίοτε ὥστε ὁ λοχαγὸς τῆς δευτέρας τάξεως νὰ προβιβάζηται εἷς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου ἢ νὰ ἐκπληρῇ καθήκοντα τῆς πρώτης τάξεως. Ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν, καὶ διὰ λόγον οἰκονομίας.

§99ΤΙΝΕΣ. Εἶναι λόγῳ ἀρχαιότητος.

§100ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐταὶ εἶναι ὀργανικαὶ θέσεις.

§101ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁ μισθὸς νὰ ὁρισθῇ εἰς 240 δραχμὰς, ἀλλὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ διάκρισις πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως.

§102ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ὁ κύριος Κατσικαπῆς ἔχει δίκαιον· οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι αὐτό. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον, ὁ μισθὸς τοῦ λοχαγοῦ νὰ ᾖναι τόσος· μόνον ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι αὐτό.

§103ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριοι, ἡ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν της εἰς τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἐμφαίνωνται οἱ ἀριθμοὶ τῶν διαφόρων βαθμῶν, ὄχι ὅπως εἰς τὸν ὑφιστάμενον νόμον, ἀλλὰ κατὰ βαθμὸν, ὅπλον καὶ κλάδον ὑπηρεσίας. Συμμορφούμενος μὲ τὴν ἐκφρασθεῖσαν ἐπιθυμίαν ταύτην ἐτροποποίησα τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸν ὑποδειχθέντα τρόπον, καὶ κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον θὰ ἔχῃ οὕτως· «Στρατηγὸς εἷς, Ἀντιστράτηγοι δύο, Ὑποστράτηγοι πέντε, Συνταγματάρχαι δέκα, Ἀντισυνταγματάρχαι τριάκοντα τρεῖς (ἑπτὰ ὀλιγώτεροι) καὶ Ταγματάρχαι, ἀντὶ πεντήκοντα τριῶν, τεσσαράκοντα ἕξ»· οἱ δ’ ὑποδιέστεροι βαθμολόγοι διῃρέθησαν εἰς τρεῖς βαθμοὺς, Λοχαγοὺς, Ὑπολοχαγοὺς καὶ Ἀνθυπολοχαγοὺς, καὶ Λοχαγοὶ διακόσιοι ἐννενήκοντα εἷς, ὑπολοχαγοὶ διακόσιοι δέκα ἐννέα καὶ ἀνθυπολοχαγοὶ ἑκατὸν ἐννενήκοντα πέντε» κατὰ τὸν προσαρτώμενον πίνακα. Ἀριθμοὶ Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ τῆς Ξηρᾶς.

Εἰς τὸν πίνακα τοῦτον ἀναφέρονται οἱ βαθμοὶ καὶ ὁ κλάδος τῆς ὑπηρεσίας.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ προστεθῇ ὁ πίναξ.

§105ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§106ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ νόμου προσδιωρίσθη, ἦναι ἴσος μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαρχόντων.

§107ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ἐτέθη ὅπως εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§108ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λείψῃ ὁ ἕνας, θὰ ἔλθῃ ὁ ἄλλος· πάντοτε ὁ ἴδιος ἀριθμὸς θὰ ἦναι;

§109ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§110ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ τὴν διάκρισιν τῶν τάξεων τῶν λοχαγῶν τί λέγετε;

§111ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν ἐναντιόνομαι· ἀλλ’ ἐὰν θέλητε νὰ τοὺς ἔχητε ὅλους εἰς τὴν πρώτην τάξιν, πρέπει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ προστεθῇ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις.

§112ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπιμένω νὰ προκαλέσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ. (Θόρυβος.)

§113ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κύριος Κατσικαπῆς, μὰ τὴν ἀλήθειαν, δὲν ξεύρει τί γυρεύει· διότι ἀφ’ ἑνὸς μέρους θέλει οἰκονομίαν καὶ ἀφ’ ἑτέρου γίνεται ἀφορμὴ νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις· διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παραδεχθῆτε τὴν δευτέραν τάξιν παρὰ τὴν πρώτην καὶ θὰ ἀναγνωρίσητε ὅλους τοὺς λοχαγοὺς καὶ θὰ τοὺς κατατάξητε εἰς τὴν πρώτην τάξιν διὰ νὰ μὴ προσβάλλητε τὴν φιλοτιμίαν αὐτῶν. Δὲν γνωρίζω λοιπὸν τί ζητεῖ· κατὰ συνέπειαν δὲν ἐπιμένω νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις· διότι ἐλπίζω νὰ ἦνε ἀρκετά.

§114ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον βλέπω μόνον ἕνα στρατηγόν, ἐπειδὴ δ’ εἶνε εἷς δὲν ἔχω λόγον νὰ ζητήσω διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατηγοῦ, ἀλλ’ ἐρωτῶ, διὰ τί εἶνε δύο ἀντιστράτηγοι; Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω καὶ ἐγὼ καὶ τὸ Ἔθνος ὁποίαν ὑπηρεσίαν ἐκπληροῦν, εἰς ποίαν κατηγορίαν ὑπάγονται; Εἰς τὴν διαθεσιμότητα, εἰς τὴν ἐνέργειαν, εἰς τὴν ἀργίαν; Τρίτον ἔχομεν πέντε ὑποστρατήγους, ποίαν ὑπηρεσίαν ἐκπληροῦν; Ποία τέλος πάντων εἶνε ἡ θέσις τῶν ὑποστρατήγων; Ἄς μοι ἐπιτραπῇ, κύριε πρόεδρε, νὰ σταματήσω ἕως ἐδῶ, διότι θέλω νὰ ἀποφύγω καὶ ν’ ἀποκρούσω τὸ ἐπιχείρημα, ὅ,τι ἐγίνετο ἕως τώρα, αὐτὸ πρέπει νὰ γίνηται· διότι πρότερον ὑπῆρχον ἄνθρωποι διακεκριμένοι διὰ τοὺς ἀγῶνας των καὶ τὰς θυσίας των· αὐτοὺς δὲν δύνασθε παρὰ νὰ τοῖς δώσητε ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον· σήμερον ὅμως δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι· ἐννοεῖτε ἑπομένως ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ὑποδείξῃ ποίαν ὑπηρεσίαν προσφέρουν. Τέταρτον ἔχομεν δέκα συνταγματάρχας· ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, μόνον δέκα συνταγματάρχας ἔχομεν; Καὶ ὁποίαν ὑπηρεσίαν ἐκπληροῦν αὐτοί, ἢ πόσοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν; Καὶ ἂς ὁρίσῃ ὅσον ἀριθμὸν θέλει· ἐγὼ θέλω νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, τὸ τάγμα τὸ διοικεῖ συνταγματάρχης· ἂν θέλῃ ἂς βάλῃ ὑποστρατήγους· — τὸν λόχον, λοχαγός· τὸ πυροβολικὸν τὸ διοικεῖ συνταγματάρχης· τοὺς πυροσβέστας ταγματάρχης, τέλος πάντων πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τί ἐκπληροῦν, τί πρέπει νὰ ἐκπληρῶσι. Πέμπτον ἔχομεν 40 ἀντισυνταγματάρχας.

§115ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὄχι, 36.

§116ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ τὴν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω· ἂς ἦναι, πόσοι ἀπαιτοῦνται δι’ ἕκαστον σῶμα, οἱ δ’ ἐπίλοιποι ποίαν θέσιν κατέχουν; Κατὰ τὴν σημείωσιν ἔχομεν ἐν ὅλῳ 620 ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς, ἐπίσης καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ὁρισθῶσι π. χ. διὰ τὸ πεζικὸν ἔχομεν ἀνάγκην τόσων λοχαγῶν, ὑπολοχαγῶν, ἀνθυπολοχαγῶν.

§117ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὅπως τὸ λέγετε εἶναι.

§118ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ περιορίσω τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παρὰ τίνων διοικεῖται τὸ τάγμα, παρὰ τίνων διοικεῖται ὁ λόχος, πόσοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, λοχαγοί, ὑπολοχαγοί, ἀνθυπολοχαγοὶ πόσοι ἀπαιτοῦνται ἐν γένει δι’ ὅλα τὰ σώματα καὶ τοῦτο διὰ νὰ προλάβωμεν ἓν κακὸν τὸ ὁποῖον βλέπομεν ὅτι γίνεται. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔμαθον ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς ἀνώτερος διωρίσθη εἰς θέσιν, ἥτις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καταργεῖται, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐκενώθη μία θέσις καὶ ἔρχεται εἷς ἄλλος προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ. Θέλει τέλος πάντων νὰ γνωρίζῃ τὸ ἔθνος τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἐν γένει, τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμοφόρων τὸν ἀναγκαιοῦντα δι’ ἕκαστον ὅπλον καὶ δι’ ἑκάστην στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, καθόσον ὀλίγον χρόνον ἔμεινα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἔμαθον ὅτι εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν δὲν λαμβάνει χώραν οὐδὲν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον· ἐκεῖ ὑπάρχουν ἀληθῶς θέσεις κεναὶ, εἶναι θέσεις κεναὶ ὑπολοχαγῶν καὶ διευθύνουσι ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπασπισταί. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐνασχολούμενοι εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐφροντίσαμεν πῶς νὰ καταργήσωμεν τὰς γενικὰς λεγομένας θέσεις καὶ κατηργήσαμεν θέσεις 51 ἀξιωματικῶν τοιαύτας, ὄχι ἀπὸ τὸν ἐν ἐνεργείᾳ στρατὸν, διότι εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ προστεθῶσι, καὶ ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσι πλεονάζοντες ἀξιωματικοί.

§120ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις θὰ κάμω. Κύριοι· ὁ νόμος ὁ ὑπὸ συζήτησιν δὲν ἀφορᾷ θέσεις ἀλλὰ ἀριθμοὺς ἀξιωματικῶν, οἵτινες προσδιορίζονται δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ συμβῶσιν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς· ἐὰν ἐξ αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν ληφθῇ ἀξιωματικός τις ἵνα διορισθῇ εἰς ἔκτακτόν τινα ὑπηρεσίαν ἢ ἀποστολὴν κατόπιν ἐρχομένης τῆς Βουλῆς ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται εἰμὴ νὰ ζητήσῃ τὴν σχετικὴν νομιμοποίησιν. Περὶ θέσεων προκειμένου εἶναι ὁ προϋπολογισμός, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διαλαμβάνονται τὰ καταστατικὰ ἑκάστου σώματος καὶ ἑκάστου κλάδου ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Δαγρὲς ἔκαμε καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι δηλ. εἷς ἀξιωματικὸς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐτοποθετήθη εἰς θέσιν, ἥτις ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ· τοῦτο βεβαίως δὲν ἔγεινεν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 13 Φεβρουαρίου ἐψηφίζετο πρότερον, ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἠδύνατο νὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν, ἀλλὰ μὴ γενομένου τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θέσω τὸν ἀξιωματικὸν εἰς ἀργίαν χωρὶς προηγουμένως νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις, ὅπερ δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§121ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, πιστεύσατε ὅτι τὸ ἀκανθωδέστερον ζήτημα τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι τὸ τοῦ στρατοῦ ὡς ὅλως προσωπικὸν, ἐὰν δὲ ἐρωτᾶτε καὶ ἐμὲ, καταλαμβάνετε τὴν θέσιν μου ἀξιωματικοῦ ὄντος. Οὐχ ἧττον ὅμως ὅπως καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον ἐπειδὴ ἰδιαίτερον ὅρκον ἔδωσα ἐνώπιον τοῦ βήματος τούτου, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ εἴπω ἐλευθέρως τὴν ἀλήθειαν. Ἄλλοτε ἤμην εἰς δυσχερῆ θέσιν, διότι κακαὶ εἰσηγήσεις ἢ παρεξηγήσεις εἶχον ῥίψει ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν ἄλλας ἰδέας περὶ στρατοῦ, εὐτυχῶς ὅμως εἶδον ὅτι αἱ γνῶμαι πάντων συντείνουσιν εἰς ἓν, εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ στρατοῦ. Τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς ὁμοθυμαδὸν ἐπιθυμεῖ τὴν ἐν τῇ τάξει πρόοδον τοῦ στρατοῦ.

§122ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πάντοτε τὸ ἴδιον ἦτο.

§123ΛΕΚΚΑΣ. Ἀφήσατε, κύριοι, νὰ εἴπωμεν καὶ ὀλίγας ἰδέας. Ἡ καρδία τῆς βουλῆς εἶδον, κύριοι, ὅτι εἶναι πλήρης ἀγάπης διὰ τὸν στρατόν· τὸν προσδιορισμὸν τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ ἐπιζητοῦσα ἡ Βουλὴ ἠξεύρει τί ζητεῖ, καὶ πρὸ καιροῦ τὸ ζητεῖ, ἐπανειλημμένως ἕως ὅτου τὸ ἀποκτήσῃ. Τὰ τοῦ στρατοῦ, κύριοι, κακῶς ἢ ἀτάκτως ἔχουσιν, καὶ εἶναι προκαταρκτικὴ ἀνάγκη διὰ τῆς τάξεως νὰ καταργηθῇ ἡ πλήρης ἀταξία. Πάντα τὰ ἔθνη τοῦ ἐξευγενισμένου κόσμου τῆς Ἀμερικῆς καὶ Εὐρώπης ἔχουσιν ἐπὶ τῶν σωμάτων τῶν στρατιωτικῶν μίαν ἀναλογίαν, ἐν τῷ τόπῳ μας οὐδεμία ἀναλογία ἐτηρήθη. Ὅταν λάβητε τὴν καλωσύνην, χωρὶς νὰ ἐπιθυμήσητε ν’ ἀκούσητε τὴν τέχνην τακτικῶς, καὶ ζητήσητε ἁπλᾶς τινας πληροφορίας, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ πεζικὸν εἶναι ἡ μονάς, ἀπὸ αὐτὴν λαμβάνει τὴν ἀναλογίαν καὶ τὸ πυροβολικόν, καὶ τὸ μηχανικόν, καὶ τὸ ἱππικὸν καὶ διὰ νὰ μὴ νομίσητε ὅτι λέγω κενοὺς λόγους, σᾶς φέρω παράδειγμα. Εἰς τὸν ἡμέτερον στρατὸν εἶναι εἷς συνταγματάρχης εἰς τὸ πεζικόν, δύο εἰς τὸ πυροβολικόν, οὐδεὶς εἰς τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ μηχανικόν· εἴπατέ μοι ὁποία ἀναλογία εἶναι εἰς τὸν στρατὸν αὐτόν, ὅστις ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἔχει 20 ἀξιωματικοὺς τῶν ἐπιτελῶν; ὁποίου εἴδους τάξις εἶναι αὐτή, καθ’ ἣν ὁ ἕνας νὰ ᾖναι εἰς ἐνέργειαν, ὁ ἕτερος εἰς ἀργίαν, ὁ ἄλλος εἰς διαθεσιμότητα, ἐνῷ ἡ διαθεσιμότης εἶναι κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ λίαν ἔκτακτος; Εἰς τὴν Εὐρώπην ἐν ἀνάγκῃ ἐκτάκτῳ μετὰ τὸν πόλεμον, ἐκείνους τοὺς ὁποίους προήγαγον ἐκτάκτως δὲν τοὺς θέτουν εἰς ἀργίαν, ἀλλ’ εἰς διαθεσιμότητα, ἥτις εἶναι κατάστασις πρόσκαιρος· ἐδῶ ἠξεύρετε τί κάμνουσιν; ἀντὶ ν’ ἀφήσουν τὸν λοχαγὸν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ αὐτοῦ, τὸν προβιβάζουν καὶ τὸν θέτουν εἰς διαθεσιμότητα. Αὐτὸ πρέπει νὰ λείψῃ ἀπὸ τὸ Ἔθνος, κύριοι, ἐὰν θέλητε τὴν πρόοδον τοῦ στρατοῦ. Σήμερον, κύριοι, ἀκόμη σᾶς ὑπεβλήθη ἓν μικρὸν νομοσχέδιον ὅπερ νομίζω ὅτι δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἄλλο παρ’ εἰς νέα ἀδικήματα. Κατὰ τοῦτο ὁ ἰατρικὸς κλάδος, κύριοι, θὰ διευθύνηται ἀπὸ ἀνώτερον ἀξιωματικόν, καὶ ὁ κλάδος τοῦ πυροβολικοῦ ἀπὸ λοχαγόν· ἠξεύρετε, κύριοι, τί θὰ εἴπῃ κλάδος τοῦ πυροβολικοῦ; ἔπρεπε νὰ ἦσθε στρατιῶται διὰ νὰ ἠξεύρετε τὴν ἀξίαν αὐτοῦ. Λοιπὸν διατί αὐτὴ ἡ διαφορά; τὸ σφάλμα δὲν ἔγκειται εἰς τὰ τῆς σήμερον, προέρχεται ἀπὸ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔγκειται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὰς πληροφορίας, οἵτινες θὰ καταστρέψωσι τὸν στρατόν, εἰς τοὺς λεγομένους ἐπιτηδείους. Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ἔχει 6 τμήματα, ἐξ ὧν τὰ τέσσαρα μεν διευθύνονται ἀπὸ ταγματάρχας, τὰ δὲ δύω οὐχί· διατί νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο; διατί εἰς τὸ ἓν τμῆμα νὰ ᾖναι λοχαγὸς καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἀνώτερος ἀξιωματικός; καὶ μάλιστα εἰς τὸ τμῆμα ὅπερ εἶναι τὸ πρῶτον, τὸ τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐξοδεύονται ἑκατομμύρια, καὶ τὸ ὁποῖον διευθύνει τὸ ὁπλοστάσιον, τὸ πυροβολικὸν καὶ τὴν στρατιωτικὴν σχολήν; Τί δὲ νὰ εἴπω περὶ τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν ἀθλιοτήτων; ὅταν τὰς ἀκούσητε κατόπιν, θὰ φρίξητε καὶ σεῖς· αἱ οἰκονομίαι ἃς δυστυχῶς ὑπάλληλος τῆς οἰκονομίας προσέφερεν συνίστανται εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἱππονομῆς ἀπὸ τοὺς ὑπασπιστὰς καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ 10 καὶ σεῖς θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ τῷ πληρώσητε 30 διότι θὰ πάρῃ ἀπόδειξιν καὶ αὐτὴ θὰ ᾖναι ψευδής. 14 μόνον τάγματα ἔχομεν τί οἰκονομία εἶναι αὐτὴ τῶν ὑπασπιστῶν; εἶναι 600 δραχμαί· τὰ 4 τάγματα τῶν εὐζώνων ἔχουν 1000 ἄνδρας, νὰ τὰ κάμητε 2 τάγματα, καλλίτερα νὰ ᾖναι δύω ὡς πρέπει παρὰ 4 καθὼς εἶναι. Κύριοι, καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον καὶ ἤδη σᾶς παρακαλῶ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις ἡ ὁποία εἶναι ἄσκοπος.

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν περὶ τῶν νομοσχεδίων πρόκειται.

§125ΛΕΚΚΑΣ. Εἴμεθα εἰς τὸν 5ον μῆνα, πᾶσα συζήτησις κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι περιττή, καὶ τίποτε ἄλλο δὲν θὰ κάμω παρὰ νὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν ἐπαξίως διέποντα τὸν στρατὸν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον νὰ ἔχῃ πᾶν τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τακτικὴν ῥύθμισιν τοῦ στρατοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, αὐτὸ καὶ πέρυσι σᾶς εἶπον εἶναι ἴσον τῷ μηδενί. Τοιοῦτον νομοσχέδιον ἰδίως αἱ κυβερνήσεις τοῦ Βελγίου τὸ φέρουν ἀπὸ καιρὸν εἰς καιρὸν ὅταν ἐπέρχηται κατάστασίς τις διαφορετικὴ, καὶ εὑρίσκονται εἰς θέσιν νὰ κάμουν προσθέσεις ἢ ἀφαιρέσεις εἰς τὸν στρατόν· τότε ἔρχεται ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἐδὼ αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἁπλοῦς τύπος πρὸς ἐξοικονόμησιν ἀτόμων.

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶμαι στρατιωτικὸς ἀλλ’ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλαβον ἀφορμὴν μαζὺ μὲ τοὺς συναδέλφους μου νὰ μελετήσωμεν ὅσον ἦτο δυνατὸν τὸ ζήτημα τοῦτο· ἡ ἐπιτροπὴ ἐπανειλημένως παρεκάλεσε τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔλθῃ καὶ συζητήσῃ μετ’ αὐτῆς διάφορα ἀντικείμενα· ἡ συζήτησις ἐγένετο καὶ εἰς τὰ πλεῖστα ἀντικείμενα εὑρέθημεν σύμφωνοι· πρωτίστως ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν διὰ νόμου, ὅταν δὲ ὑπάρχῃ τοιοῦτος νόμος καὶ ὅταν ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ κατ’ ἔτος ψηφιζομένου νόμου προσδιωρισμένη ὑπάρχῃ ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ, ἀπόκειται πλέον εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγουμένων πιστώσεων νὰ ἔχῃ τοὺς ἀναγκαίους βαθμοφόρους καὶ τοὺς διανείμῃ κατὰ σῶμα καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἠρώτησεν ὁ κ. Λέκας, τί σημαίνει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου προσδιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν· ἰδοὺ κατ’ ἐμὲ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτό· ἐὰν π. χ. ὁρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν εἰς δύο, νομίζετε, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονείμῃ βαθμοὺς καὶ ἀντὶ δύο νὰ διορίσῃ τέσσαρας; Βεβαίως ὄχι, ὅταν ὑπάρχῃ ἕνας νόμος, ὅστις ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν κτλ. ὅταν δι’ ἑνὸς νόμου ᾖναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χειροτονῇ ὅσους θέλει συνταγματάρχας, ὑποστρατήγους, πλαστοὺς βαθμοφόρους. Ναὶ μὲν τὸ σύνταγμα ἔχει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει βαθμοὺς κτλ. ἀλλὰ ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων· δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων, καὶ κατὰ σύγκρισιν πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1861 ἐπιφέρει μίαν σπουδαίαν ἐλάττωσιν. Διὰ τῆς ἐλαττώσεως δὲ αὐτῆς ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει, ὅτι ἐπιτυγχάνεται μία δικαιολογημένη καὶ διαρκὴς οἰκονομία δαπανῶν, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμοφόρων νὰ αὐξήσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἂν λοιπὸν ὁρισθῇ διὰ νόμου ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων ἐν γένει, θέλει τεθῆ εἷς φραγμὸς εἰς τὸ μέλλον ἀνυπέρβλητος, δεσμεύων πάντα ὑπουργὸν ἀπὸ τοῦ ν’ αὐξήσῃ κατ’ ἀρέσκειαν τοὺς βαθμοφόρους. Τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲ τὸ ἔργον εἶναι ἄλλο· δι’ αὐτοῦ δίδεται εἰς τὸν ὑπουργὸν πίστωσις διὰ τὰς ἐν ἐνεργείᾳ θέσεις· ὁ ὑπουργὸς βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πίστωσιν· ὁ προκείμενος ὅμως νόμος ἔχει ἄλλον σκοπὸν, νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμοφόρων ἐν γένει, εἴτε ἐν ἐνεργείᾳ εἴτε ἐν ἄλλῃ καταστάσει.

§127ΔΑΓΡΕΣ. Αἱ ἔκτακτοι πιστώσεις;

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό. Βλέπω λοιπὸν λίαν χρήσιμον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, καὶ ἀπορῶ, πῶς λέγουν ὅτι εἶναι περιττόν. Νομίζετε καλὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον πρὸς δημιουργίαν θέσεων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν; (Διάλογοι παρατεταμένοι).

§129ΛΕΚΚΑΣ. Ἂν δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοηθῶ δὲν πταίω ἐγώ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἀνὰ χεῖρας, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἁπλῆ ἀντιγραφὴ τοῦ βιβλίου τούτου (δεικνύει τὸν προϋπολογισμόν) πρὸς δικαιολόγησιν τούτου. Σήμερον πρόκειται νὰ συζητήσητε περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων, λαμβάνοντες αἰτίαν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Αἱ θέσεις, τὰς ὁποίας βλέπετε, κύριοι, δὲν ὑπάρχουν, τὰ ἄτομα ὅμως ὑπάρχουν καὶ δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ ἔχητε ἕνα τοιοῦτον κατάλογον, διότι 5 στρατηγοὶ δὲν ὑπάρχουν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπετε, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνηται πάντοτε, διότι δὲν ὑπάρχει διοργανισμὸς τοῦ στρατοῦ (θόρυβος). Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ μὴ τὸ παραδεχθῆτε, ἀλλὰ νὰ μὴ φέρητε δυσκολίας καὶ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι κάμνετε κάτι τι.

§130ΔΑΓΡΕΣ. Ἤθελον εἶσθαι, κύριοι ἀνόητος ἢ κοῦφος, ἂν ἐπὶ στιγμὴν ἠμποροῦσα νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐγὼ λαβὼν τὸν λόγον θὰ πείσω ὑμᾶς ἢ μετατρέψω τὴν ῥοὴν τῶν πραγμάτων ἀπὸ τὰ κάτω εἰς τὰ ἄνω· οὐδὲν ἧττον διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὡς ἐπιλήσμων τοῦ καθήκοντός μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινας. Κανεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι, δὲν θέλει τὴν περιστολὴν τοῦ στρατοῦ, πολὺ δὲ μᾶλλον τὴν ἀποσύνθεσίν του. Θέλομεν τὸν στρατόν, ἀλλὰ σωστὸν ὠργανισμένον ὁμοιομόρφως, ὅπως ἀξιολογώτατα, εἰλικρινέστατα, λογικώτατα σᾶς εἶπεν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λέκας. Στρατὸν ἔχετε καὶ ἡ μονὰς τοῦ στρατοῦ εἶναι τὸ πεζικόν, ἂν ὑποθέσετε ὅτι θέλετε διοικητὴν, στρατηγὸς ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι, μολονότι εἰς οὐδεμίαν ἐποχὴν θὰ συγκεντρώσητε εἰς ἓν μέρος ἓν τάγμα· μόλα ταῦτα θέσατε ὅ,τι θέλετε, φυλάξετε ὅμως τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν εἰς ὅλα τὰ σώματα. Ἀλλὰ, κύριοι, πῶς θὰ δικαιολογηθῆτε ὅταν τὸ μὲν πεζικὸν τὸ διοικῇ συνταγματάρχης, ὁ ὁποῖος ἔχει 500 ἄνδρας μόνον, τὴν διλοχίαν τῶν Σκαπανέων τὴν διοικεῖ, νομίζω, συνταγματάρχης; τὸ ἱππικὸν εἰς ἄλλην κατηγορίαν τὸ θέτουν, τὸ πυροβολικὸν εἰς ἄλλην· ἂν ἐξετάσητε τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εὕρητε θέσεις καὶ ἀρχὰς τοιαύτας, τὰς ὁποίας εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ μέγα ἔθνος τῆς Γαλλίας δὲν τὰς εἶχε, τὸ μέγα ἔθνος τῆς Πρωσσίας σήμερον δὲν τὰς ἔχει. Νομίζετε ὅτι ἡμεῖς ἀρνούμεθα τὰ μέσα ἢ τὴν καθιέρωσιν βαθμῶν νέων; Ὄχι, διότι θέλω νὰ ᾖμαι συνεπὴς εἰς τὸν ἑαυτόν μου, θέλω νὰ μισθοδοτῆτε πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προσφέρουν ὑπηρεσίαν, δὲν θέλω παύσει καταπολεμῶν τὸ σύστημα τὸ προσωπικόν· διότι οὕτω θέλετε εὑρεθῆ κατόπιν εἰς μίαν κοινωνίαν ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ μίαν προνομιοῦχον τάξιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ μίαν δυστυχῆ ἀφ’ ἑτέρου, θέλετε ἔχει χιλιάδας οἰκογενείας μισθοδοτουμένας καὶ τὸ ὑπόλοιπον μέρος φορολογούμενον. Λοιπὸν τί ἐζήτησεν ἡ κατηραμένη αὐτὴ ἐπιτροπή; Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπηρτίζετο ἀπὸ διάφορα πρόσωπα, εἰς διάφορα κόμματα ἀνήκοντα· ἐξήτασεν ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ὑπουργείων. Εἰς τὴν ἀρχὴν εὑρέθη εἰς ὅλας τὰς γνώμας της σύμφωνος καὶ εἶπε, θέλω νὰ γνωρίζω, πόσοι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦν ἐν τῷ στρατῷ καὶ πόσοι εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας· θέλω νὰ γνωρίζω, πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν διαθεσίμων, πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἀργίᾳ......

§131Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι, ὅλα Κ. Δαγρέ.

§132ΔΑΓΡΕΣ. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὄχι, ὅπως αὐτὸς εἶπεν εἰς ἐμὲ, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος.

§133Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (πρωθυπουργός). Δὲν μὲ λυπεῖ, διότι ἔχω τὸ ὄνομα αὐτό.

§134ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπαντῶ, ὅτι καταλλήλως, μοὶ φαίνεται, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἡ παρατήρησις αὐτὴ εἰς τὸν ἀγορεύοντα, διότι εἶχον τὴν τόλμην νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι χίμαιρα. Τὸ εἶπον ὅταν εἴπατε ὅτι ἔλαβον χώραν αὐτὰ τὰ πράγματα. Σᾶς ἐρωτῶ, ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ τίς δύναται νὰ μὲ διαβεβαιώσῃ ὅτι δὲν θέλει προκληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νέας πιστώσεις ἐκτάκτους; Καὶ δὲν θὰ λείψουν βέβαια ἐνόσῳ ἡ Βουλὴ σκέπτεται ὅπως σκέπτεται, ἐνόσω περιστρέφεται εἰς τὸ μισθολόγιον. Ὁ νόμος λοιπὸν, κύριοι, αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε, δὲν οἰκονομεῖ, οὔτε διορθόνει τὰ κακῶς κείμενα καὶ τὰ κακῶς ἔχοντα, οὔτε περιορίζει κατὰ μικρὸν τὴν κακὴν διάθεσιν, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἔρχεται ἕνας ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ προάξῃ τὸν μὲν καὶ νὰ προβιβάσῃ τὸν ἄλλον. Ἐπήραξεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον προχθὲς καὶ ἐνόμισεν ὅτι τὸ ἔφερον διὰ νὰ τὸν ψέξω· τὸ ἔφερα διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι δὲν ὑπηρετεῖτε τὸν στρατὸν, ἀλλὰ τὸν βλάπτετε· παραδίδετε τὰ δικαιώματα τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν διάθεσιν,—ὅταν ἀφήσετε νὰ δημιουργῇ θέσεις διὰ Βασιλικῶν διαταγμάτων—παραδίδετε αὐτὰς εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ ὑπουργοῦ. Καὶ λέγων αὐθαιρεσίαν δὲν ἐγγίζω κανένα, τοιαύτη εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου, δὲν δύνανται νὰ ᾖναι ξένοι οἱ ὑπουργοὶ αὐτῆς. Ἕνας ὑπουργὸς σήμερον αὐξάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν συνταγματαρχῶν, αὐξάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν λοχαγῶν, θέτει εἰς ἀργίαν τούτους, θέτει εἰς ἐνέργειαν ἐκείνους.

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅλων τῶν σωμάτων ἡ βάσις δὲν στηρίζεται ἐπὶ νόμους;

§136ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἂν ὑπάρχωσι νόμοι ἐματαιώθησαν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ καθιερώσεως τῶν διαταγμάτων. Λοιπὸν ἂν θέλητε νὰ ἐργασθῆτε σπουδάζοντες, πρέπει νὰ ἀπαιτήσητε νὰ σημειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν, πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ τὸν αὐξήσῃ διὰ διατάγματος. Σημειώσατε ὅσους θέλετε εἰς ἑκάστην ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θέσατε ἕνα φραγμόν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὲ εἴπῃ πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν διαθεσίμων καὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ;

§137ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Τὸν ἔχετε εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§138ΔΑΓΡΕΣ. Τὸν προϋπολογισμόν σας σεῖς θὰ τὸν πολεμήσετε κατόπιν διότι θὰ ζητήσητε αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ἐπειδὴ αἱ ἐγγραφόμεναι ἐλαττώσεις κατὰ τὴν ὑποβολὴν ἑκάστου προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς, ἀλλ’ ἰδανικαὶ μᾶλλον καὶ δὲν ἐγγράφονται διὰ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δείξουν μόνον ὅτι κάμνουν οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι εἴτε κατὰ τὴν συζήτησιν, εἴτε διὰ πιστώσεων καταστρέφονται. Ἅμα ψηφίσητε τὸν νόμον τὸν ὁποῖον σᾶς προτείνομεν δὲν εἰμπορεῖ νὰ συμβῇ τὸ τοιοῦτον, ἐνῷ τώρα δὲν εἰμπορεῖτε νὰ τὸ ἀποφύγητε. Ναί· μόνον χάριν τῶν προσώπων· καὶ αἱ περιποιήσεις τῶν προσώπων ἔχουν ὅρια· ἂς ἐξέλθωμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀπ’ αὐτῶν καὶ ἂς μὴ ἐξακολουθῶμεν ζητοῦντες δάνεια ἄλλα ἐξευτελιζόμενοι.

§139Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, μεγάλην ἰδέαν ἔχει περὶ ἑαυτοῦ ὁ προλαλήσας, καὶ ἀπορεῖ πῶς δὲν θὰ τὴν πιστεύσητε· θὰ ἦμαι μωρὸς, εἶπεν, νὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ μὲ ἀκούσητε· δὲν θὰ σὲ ἀκούσωμεν, ἀπαντῶ, διότι δὲν θὰ εἴπῃς τίποτε σπουδαῖον. Τὶ μᾶς προτείνετε ὀρθὸν καὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν; καὶ ἂν δὲν δεχώμεθα ὅσα οὔτε ὀρθὰ εἶναι οὔτε δίκαια τὶ πταίομεν; Καὶ αἰώνια ἐπαναλαμβάνεις ὅτι χύνετε τοὺς μαργαρίτας σας εἰς μάτην καὶ δὲν ἀκούομεν τὰς ὑπὲρ τοῦ λαοῦ συμβουλὰς ὡς ὅλοι ἡμεῖς νὰ συνωμόσαμεν ἵνα καταστρέψωμεν τὸν λαόν. Κύριοι, δὲν εἶναι σπουδαῖον καὶ ἄξιον νὰ ἐπαναλαμβάνωνται τὰ τοιαῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅταν, κύριοι, θὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, θέλετε, ἴδει ἂν αἱ οἰκονομίαι αἱ προταθεῖσαι ἦσαν βέβαιαι καὶ ἀναμφισβήτητοι. Δὲν λέγω τώρα ἂν ἦσαν σπουδαῖαι· τότε θέλει ἐξετασθῆ τοῦτο ἐπίσης. Ἐγὼ δὲν εἶμαι στρατιωτικὸς οὔτε γνωρίζω τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ ἐπιμένω λέγων ὅτι ὅ,τι ἀπεφασίσθη εἶναι ὅ,τι ἔπρεπε ν’ ἀποφασισθῇ, λέγω μόνον ὅτι ὅ,τι ἀπεφασίσθη, θὰ ᾖναι ἀλήθεια, καὶ θέλετε ἴδει ὅτι αἱ ἀληθεῖς οἰκονομίαι ὑπερβαίνουσιν τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Τὶ ζητεῖ ὁ κύριος βουλευτής; ζητεῖ πληροφορίας καὶ ζητεῖ νὰ τοῦ τὰς δώσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ οὗ πρόκειται· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι αὗται ὑπάρχουν ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπου θέλει ἴδει, πόσοι εἶναι ἀργοί, πόσοι τοῦ πεζικοῦ, πόσοι τοῦ ἱππικοῦ κτλ., πληροφορίαι λοιπὸν πλήρεις ὑπάρχουσι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς πιστεύῃ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ψεύδεται, ἂν πιστεύῃ ὅτι ὑπάρχουσι θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν περιέχονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τότε ἂς τὰς καταγγείλῃ. Τί ζητεῖ λοιπὸν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν νὰ τὸν εἴπῃ; αἱ πληροφορίαι ὑπάρχουν γραπταὶ καὶ τυπωμέναι καὶ εἰς χεῖράς του πρὸ ἓξ μηνῶν ἤδη· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, λέγει ὁ κ. Βουλευτής. Εἶμαι, κύριοι, λέγει, κατὰ τῶν θυσιῶν ὑπὲρ τῶν προσώπων, καὶ τὸ ἐπανέλαβε πολλάκις αὐτό. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω ὁποῖαι εἶναι ἐκεῖναι αἱ θέσεις καὶ ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀληθῶς θεωρεῖ ἐξαλειπτέα, καὶ τὴν ὕπαρξιν τῶν ὁποίων καταδικάζει ὡς ἐπιβλαβῆ καὶ ἐπιζήμιον; ἕνα ὁρισμὸν δὲν ἤκουσα τῆς κατηγορίας αὐτῆς, εἰμὴ μόνον γενικὰς κατηγορίας· ἐξ αὐτῶν ἐξάγεται, κύριοι, τὸ συμπέρασμα, ὅτι πρέπει νὰ διοικηθῶμεν ἄνευ προσώπων.

§140ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ κάμωμεν τοὺς φοιτητὰς κλητῆρας τῆς Ἀστυνομίας.

§141Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε τὸ ῥητόν; ὁ ἀναμάρτητος βαλέτω τὸν λίθον.

§142ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖς νὰ εἴπῃς εἰς ἐμὲ αὐτὸ, διότι ἐγὼ δὲν διεχειρίσθην ἐξουσίαν.

§143ΑΛΕΞ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤσουν διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας.

§144ΔΑΓΡΕΣ. Ὅ,τι ἔκαμα τὸ ἔκαμα κατὰ τὸν νόμον.

§145Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠκούσατε χιλιάκις ἐπαναλαμβανόμενον ὅτι ὅ,τι ἐξοδεύεται διὰ τὰ πρόσωπα εἶναι μάταιαι, ἐπιβλαβεῖς θυσίαι πρὸς πρόσωπα καὶ κατ’ οὐδέν χρησιμεύουν ὑπὲρ τοῦ τόπου. Καὶ λοιπὸν ὅ,τι ἐξοδεύεται εἰς τὴν παιδείαν εἶναι μάταιον καὶ ἐπιβλαβές, ὅ,τι ἐξοδεύεται εἰς τὴν διοίκησιν, εἰς τὴν δικαιοσύνην εἶναι μάταιον καὶ ἐπιβλαβές; Καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξητε σπουδαίως ὅτι δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ τρέφωμεν ἀχρήστους καὶ μ’ ὅλα ταῦτα προοδεύει ἡ κοινωνία. Ποῦ ὑπάρχει κοινωνία ἡ ὁποία ἀμοίβει τὴ διαφθορὰν καὶ τὴν κακοήθειαν μόνον καὶ μολαταῦτα ἀναπτύσσεται καὶ προοδεύει; Τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἐνεργείας τὰς ἀτομικάς. Ὅπου ἡ Κυβέρνησις παρεμβάλλει προσκόμματα καὶ καταστρέφει τὸ ἄτομον δὲν ἠμπορεῖ νὰ προοδεύσῃ. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ πρόοδος ἐκ μέρους τῶν ἀτόμων εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι δὲν διοικεῖται, ὅπως ἐπαναλαμβάνουσι, κακῶς. Αἱ πληροφορίαι λοιπόν, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. βουλευτὴς, ἂν θέλῃ πληροφορίας, αὗται εὑρίσκονται πλήρεις εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἂν θέλῃ ἐγγυήσεις ἐπὶ τοῦ παρόντος ἄλλας καὶ περισσοτέρας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰς ἔχῃ ἤδη· θέλει, εἶπε, νὰ ἐμποδίσῃ τὰς καταχρήσεις προσδιορίζων τοὺς βαθμοφόρους ἑκάστης ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἴσα ἴσα αὐτὸ λέγει. Κατ’ αὐτὸ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας χρειάζονται 10 λοχαγοί, 15 ὑπολοχαγοὶ καὶ οὕτω καθεξῆς, ἐντὸς τοῦ κύκλου αὐτοῦ χρεωστεῖ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία νὰ περιορισθῇ· θὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας ἀξιωματικοὶ, ἀλλ’ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ κύκλου καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ περιορισμὸς ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ζητοῦσι. Θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν, ὥστε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ πλάττωνται νέαι θέσεις διὰ νέους ἀξιωματικούς, ὅπως ἐγένετο ἕως τώρα· δι’ ἑνὸς διατάγματος ἐπλάττοντο αἱ γενικαὶ λεγόμεναι θέσεις· ὑπῆρχεν ἑπομένως θέσις κενὴ διὰ λοχαγὸν, ἐπροβίβαζε λοιπὸν ἕνα λοχαγὸν διότι κανεὶς νόμος δὲν ὥριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν λοχαγῶν.

§146ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι καθαρότατα· πρέπει νὰ μὴ βλέπῃ τις διὰ νὰ εἴπῃ τὰ ἐναντία.

§147Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν πῶς εἶναι μάταιον καὶ τοῦτο, διότι οἱ ὑπουργοὶ παραβιάζουν τὸν Νόμον· ὅμως ἂν δεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, εἶναι ὅλα μάταια. Ὁ λόγος εἶναι νὰ μὴν ἦναι μάταια ὅ,τι ἀποφασίζετε τοῦτο κατορθοῦται διὰ τῆς ἀληθοῦς εὐθύνης· ἀλλ’ ἂν δεχθῆτε ὅτι ὅ,τι πράττομεν εἶναι μάταιον, τότε εἶναι περιττὸν καὶ νὰ νομοθετῶμεν καὶ ν’ ἀμφισβητῶμεν. Κύριοι, πρὶν τελειώσω ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Συζητοῦμεν, κύριοι, σήμερον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ στρατοῦ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ· διότι σήμερον οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀμελετήτως ὀργανισμός. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν εὑρέθην ἐγὼ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐδὲ τὴν φαντασίαν εἶχον νὰ ἐργασθῶ στρατιωτικῶς. Ἐσκέφθην πῶς οἰκονομικῶς ἔπρεπε νὰ συντάξω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τούτου· αὗται ἦσαν αἱ ἀρχαί μου· αἱ πληροφορίαι δὲν ἦσαν ἐδικαί μου, ἀλλὰ διαφόρων εἰδημόνων προσώπων, ἀξιωματικῶν. Τοὺς εἶπον, πρόκειται νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἀφεύκτως, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ βλάψουν. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἀνωμαλίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς· ἀλλὰ δὲν ἔπρεπεν ἀκαίρως νὰ ζητηθῇ διόρθωσις, θὰ διορθωθῶσιν ὅταν ἦναι καιρός.

§148ΛΕΚΚΑΣ. Τὸν Νοέμβριον ἀναποφεύκτως ἴσως.

§149Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ συνέβη, κύριοι, καὶ ὡς πρὸς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ διοργανίσωμεν ὁριστικῶς τὸν στρατὸν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν ταγμάτων. Ἡμεῖς ἠθελήσαμεν δι’ ἐλαττώσεων νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, ἀλλ’ ἅμα ἐπελήφθημεν τῆς ἐργασίας, πρῶτον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἦτο μὴ ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως βλάψωμεν τὸν στρατὸν ἢ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι εὐθὺς, μάλιστα τὴν ἐπιοῦσαν, ἦλθον ἀπαιτήσεις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, μᾶς ἐζήτησαν στρατιώτας· αἱ ἀπαιτήσεις αὗται μᾶς ὑπεχρέωσαν νὰ ἐπαναφέρωμεν πολλοὺς στρατιώτας, τοὺς ὁποίους ἀπεμακρύναμεν, καὶ εἰς τὰ σύνορα μάλιστα ἐκεῖθεν μόλις ἀπεμακρύνθησαν οἱ στρατιῶται, αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἀπῄτησαν νὰ ἐπανέλθωσι, διότι ἡ δημόσιος ἀσφάλεια ἀπῄτει τοῦτο· διὰ τῶν μεινάντων ἔλεγον πῶς δὲν ἦτον δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσιν ἀποσπάσματα ἰσχυρά. Βλέπετε ἐκ τούτων, ὅτι τὰ μέτρα μας δὲν ἦσαν ὁριστικὰ, ἂς δοκιμάσωμεν ἑπομένως· δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐλαττώσεις, ἐπειδὴ ὁ στρατὸς δὲν ἐκτελεῖ παρὰ χωροφυλακῆς σχεδὸν ἔργον· λοιπὸν ἂς δοκιμάσωμεν ἑπομένως ἂν θὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ μείναντες στρατιῶται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν κατηργήσαμεν διὰ τοῦτο τὰ τάγματα οὔτε ἐλαττώσαμεν τοὺς ἀξιωματικούς· ἐκτὸς τούτου, κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὰ σύνορα ἡ χρησιμότης τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἄλλη· οἱ ἀξιωματικοὶ, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐκεῖ δὲν διευθύνουν λόχους ἢ διλοχίας, ἀλλὰ μικρὰ ἀποσπάσματα· ἡ παρουσία των εἶναι λίαν ἐπωφελὴς καὶ οὐσιώδης, ἡ παρουσία τῶν ἀξιωματικῶν ἀπομακρύνει τὰς καταχρήσεις· ὁ ἀξιωματικὸς σέβεται τὸν ἑαυτόν του περισσότερον καὶ ἡ πειθαρχία διατηρεῖται περισσότερον παρόντος τοῦ ἀξιωματικοῦ, τὰ δὲ ἀποσπάσματα διευθύνονται ἐπιτυχέστερον. Ἰδοὺ οἱ λόγοι δι’ οὓς δὲν ἐπεχειρήσαμεν ῥιζικὰς οἰκονομίας εἰς τὸν στρατόν· δὲν ἦτον κατάλληλος ἐποχή. Διὰ τοῦτο δὲν ἐπροχωρήσαμεν καὶ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς καὶ περὶ ταύτης ἐσκόπουν νὰ λάβω μέτρον, ἀλλ’ ἐσταμάτησα ἀπέναντι τῆς ἀντιῤῥήσεως, ὅτι ἐκλιπούσης ταύτης θὰ λείψῃ ἀπὸ τὸν στρατὸν ἡ ἐπιστήμη, διότι, ὅτι ἐξαίρετον καὶ πεπαιδευμένον ἔχομεν σήμερον ἐν τῷ στρατῷ, ἐξῆλθεν ἐκ τῆς σχολῆς ταύτης. Ἰδοὺ αἱ δυσκολίαι, διὰ τὰς ὁποίας ἠναγκάσθημεν νὰ μείνωμεν εἰς τὰς οἰκονομίας μόνον, τὰς ὁποίας φέρει ὁ προϋπολογισμὸς, οἰκονομίας ἐκτὸς τοῦ διοργανισμοῦ· ἂν τὰς παραδεχθῆτε, θὰ δώσητε καιρὸν εἰς τὸν μέλλοντα ὑπουργὸν νὰ διοργανίσῃ τὸν στρατόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν. Ἔχομεν ἤδη εἰς γʹ. ἀνάγνωσιν πρότασιν νόμου περὶ τοποθετήσεως ἀνθυπασπιστῶν (ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον)

§151ΣΜΟΛΕΝΤΣ. (Ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δύο σκοποὺς ἀποβλέπει, τὴν περιστολὴν τῶν ἐξόδων καὶ τὴν ρύθμισιν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ· καὶ ἡ μὲν περιστολὴ τῶν ἐξόδων εἶναι ἀναπόφευκτος, διότι ἤδη ἐξηντλήθη ἡ πίστωσις διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν· ἡ δὲ δευτέρα εἶναι ἐπίσης ἀναγκαία πρὸς τακτοποίησιν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Πρὸ ὀκτὼ ἐτῶν περίπου 450 ὑπαξιωματικοὶ προήχθησαν παρακαίρως, ἄνευ ἀνάγκης καὶ ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ περὶ προβιβασμοῦ νόμου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ· ἡ συντήρησις καὶ τοποθέτησις τοσούτων ὑπεραρίθμων ἀνθυπασπιστῶν κατέστη ἔκτοτε ζήτημα σπουδαῖον, σπουδαιότατον. Αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις καὶ ἰδίως οἱ ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἵνα χρησιμοποιήσωσιν ὅσους πλείστους ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν τούτων, καὶ θέσεις ἔπλαττον καὶ ἀείποτε τὰς ἐν τῷ στρατῷ χηρευούσας θέσεις τῶν ἀνθυπολοχαγῶν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν δι’ αὐτῶν ἐπλήρουν ὥστε αἱ ὑπάρχουσαι δι’ αὐτῶν τούτων πεπληρωμέναι εἰσίν· ἀλλὰ μόλα τὰ εὔνομα ταῦτα μέσα τὰ ἐπὶ ὀκτὼ κατὰ συνέχειαν ἔτη ἐφαρμοσθέντα μένουσιν εἰσέτι 127 ἀνθυπασπισταὶ ἄνευ θέσεως· ἡ περαιτέρω συντήρησις καὶ κατ’ ὀλίγον τοποθέτησις αὐτῶν διὰ τῶν αὐτῶν μέσων οὐ μόνον δυσχερής ἐστὶν, ὡς πληρωθεισῶν ἁπασῶν τῶν ἐν τῷ στρατῷ ὀργανικῶν θέσεων, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπιζήμιος εἰς τὸν στρατὸν ἠθικῶς θὰ ἀποβῇ· 90 ἐπιλοχίαι καὶ 360 λοχίαι, πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντες καὶ ἐνίοτε διακεκριμένας ὑπηρεσίας προσενεγκόντες, στεροῦνται ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν ὑπεραρίθμων τούτων πάσης προαγωγῆς ἐναντίον τῶν στρατιωτικῶν ὀργανικῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων συνέχονται καὶ συγκροτοῦνται οἱ στρατοὶ, αἱ στρατιωτικαὶ κοινωνίαι. Ἡ ἐλπὶς τῆς προαγωγῆς πρὸ πολλοῦ ἀπεχαιρέτησε τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τούτους καὶ ἡ ῥαθυμία καὶ ἡ νωθρότης ὁσημέραι διαδέχεται τὴν δραστηρίαν ἐνέργειαν, τὸν ζῆλον καὶ τὴν προθυμίαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος· οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων συναισθανόμενοι τὴν προσγινομένην αὐτοῖς ἀδικίαν ἀπέχουσιν ἐνίοτε νὰ κάμωσι χρῆσιν ἐκείνων τῶν αὐστηρῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων καὶ μόνον ἡ πρὸς τὴν ἀδράνειαν τάσις προλαμβάνεται. Παρατηρήσας πρὸ πολλοῦ τὸ ἄτοπον τοῦτο ἢ μᾶλλον εἰπεῖν αὐτὴν τὴν ἀσθένειαν ἐν τῷ στρατῷ, ὤφειλον, νομίζω, ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, νὰ σκεφθῶ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου καὶ νὰ προλάβω εἰ δυνατὸν τὰς ἐπικειμένας ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως συνεπείας· ἀποτέλεσμα δὲ τῶν σκέψεών μου εἶναι τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν ὑμῶν νομοσχέδιον· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ῥυθμίζεται ὁ τρόπος τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἐν γένει, ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὑπεραρίθμων ἄνευ θέσεως μενόντων παγιοῦται καὶ παρέχεται αὐτοῖς καὶ ἡ εὐκολία νὰ ἐπιδοθῶσι καὶ εἰς ἄλλα ἔργα πρὸς βελτίωσιν τῆς σημερινῆς αὐτῶν καταστάσεως· αἱ ἐλπίδες ἐπὶ προαγωγῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν πολυετῶς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετούντων ἀναζωπυροῦνται, καὶ ὁ ζῆλος καὶ ἡ προθυμία αὐτῶν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος αὐτῶν ἀποκαθίσταται. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπαλλάσσεται ἡ κυβέρνησις τῆς μερίμνης ὑπὲρ βαθμοφόρων ὑπεραρίθμων καὶ ἀέργων, καὶ τὸ δημόσιον ἀπαλλάσσεται ἐπίσης καὶ διὰ παντὸς τῆς ἐκ δραχμῶν 200,000 ἐτησίας δαπάνης περιοριζομένης διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς 60,000 δραχμῶν κατὰ μέγιστον ὅρον. Ὑποβάλλων ταῦτα εἰς τὴν σκέψιν καὶ ἀπόφασιν ὑμῶν σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ν’ ἀποφασίσητε ὅ,τι καλὸν καὶ συμφέρον νομίζετε διὰ τὴν πολιτείαν.

§152Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι. Καθῆκον μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι πρόκειται περὶ ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν τύχην τῶν ὁποίων συνέτεινεν ἡ κυβέρνησις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος οὐ μόνον ἐγὼ, ἀλλὰ καὶ τρεῖς ἕτεροι τῶν παρακαθημένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς. Ἡ κυβέρνησις ἐκείνη εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβιβάσῃ τῳόντι παρὰ τοὺς νόμους μέγαν ἀριθμὸν ἀνθυπασπιστῶν. Ὅταν τις ἀναλογισθῇ, κύριοι, τὰς περιστάσεις ἐκείνας, βεβαίως, ἂν δὲν δύναται νὰ δικαιώσῃ πληρέστατα τὴν κυβέρνησιν τῆς 10 8βρίου, εὑρίσκει ὅμως ἀποχρῶντας λόγους πρὸς δικαιολόγησιν τῆς πράξεως ἐκείνης. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι τότε ὑπαξιωματικοὶ ἐπροβιβάσθησαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέγα μέρος τῶν ἀνθυπασπιστῶν τούτων πρόκειται νὰ τεθῶσι εἰς ἀποστρατείαν, τουτέστιν νὰ κλεισθῇ εἰς τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς πᾶσα ἐλπὶς προβιβασμοῦ καὶ προαγωγῆς. Ἐννοῶ κάλλιστα τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπεχρέωσαν τὸ ὑπουργεῖον νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ τοὺς λόγους τούτους ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ λόγοι, ὁμολογῶ, εἶναι σπουδαῖοι, οὐχὶ ὑπὸ μόνον τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν, διότι, ἂν ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ οἰκονομικοῦ ζητήματος, νομίζω, ὅτι ἠδύνατο ἡ βουλὴ, προκειμένου περὶ τῶν ἀνδρῶν τούτων νὰ μὴ φανῇ λίαν φειδωλὴ, ἀλλ’ ὡς πολὺ ὀρθῶς σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς τάξεως ἐν τῷ στρατῷ καὶ οὗτος εἶναι ὁ οὐσιωδέστερος λόγος, τουτέστι πρόκειται ν’ ἀνοιχθῇ στάδιον εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι πρὸ πολλοῦ καιροῦ ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἐλπίδα προβιβασμοῦ, ἐνόσῳ ὑπάρχουσι τόσοι ἀνθυπασπισταὶ οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὰς θέσεις. Πρὸ παντὸς ἄλλου ἐγὼ πάντοτε ἐθαύμασα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξήνεγκον ἐπαίνους ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, διότι κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι εἰς τὰ πράγματα, παρετήρησα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ἀξιόλογον διαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, τὴν νοημοσύνην των, τὸ θάῤῥος των καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. Πλήθη ὑπαξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους λυποῦμαι, διότι ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ προβιβάσῃ ἕνεκα τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διεκρίθησαν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας· Ἂν καὶ δὲν ἦμαι στρατιωτικὸς, δύναμαι ὅμως, στηριζόμενος εἰς πληροφορίας καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι γινώσκουν τὰ στρατιωτικὰ, νὰ βεβαιώσω τὴν βουλὴν, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος κάμνουν τιμὴν καὶ διὰ τὴν νοημοσύνην των καὶ διὰ τὴν ἐπιτηδειότητά των καὶ διὰ τὴν ἱκανότητά των· πολλάκις ἔτυχον μετὰ ξένων πρέσβεων οὐ μόνον νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ νὰ παρευρεθῶ καὶ εἰς γυμνάσια ἐκ τῶν γινομένων ἐν τῇ πρωτευούσῃ, καὶ πρέσβεις λίαν ἁρμόδιοι εἰς τοῦτο ἐθαύμασαν πράγματι τὸ πνεῦμα καὶ τὴν νοημοσύνην τῶν ὑπαξιωματικῶν. Εἶναι λοιπὸν σπουδαῖος ὁ λόγος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κλεισθῇ ἡ θύρα τῆς προαγωγῆς εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν εἶναι φρόνιμον, δὲν εἶναι δίκαιον ὑπαξιωματικοὶ ἔντιμοι ὑπηρετοῦντες πρὸ 10 ἢ 15 ἐτῶν νὰ μὴ δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ δύσκολον, διότι πρόκειται νὰ συμβιβασθῶσι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς πάλην καὶ ἀνταγωνισμόν. Ἐὰν διατηρήσωμεν ὅλους τοὺς ἀνθυπασπιστὰς καὶ δὲν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως θὰ κλεισθῇ ἡ θύρα εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς· ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὸ, πληθὺς ἀνθυπασπιστῶν, οἱ ὁποῖοι εἰμποροῦν νὰ ὑπηρετήσουν εὐδοκίμως εἰς τὸν στρατὸν, παραπέμπονται εἰς ἀποστρατείαν καὶ τοῖς κλείεται πᾶσα ἐλπίς. Νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσωμεν τὰ ἀνταγωνιζόμενα τοῦτα δικαιώματα καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τὰς δύω ταύτας κατηγορίας τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον δεύτερον τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἀνθυπασπισταὶ τοῦ πεζικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, μετὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀναγκαίων ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, οἱ λοιποὶ μεταβαίνουσιν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἰς τὴν ἀποστρατείαν, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 οἱ ἀνθυπασπισταὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ τοποθετοῦνται εἰς τὰς ὀργανικὰς θέσεις τῆς ὑπηρεσίας· οἱ δὲ μετὰ ταῦτα μείναντες ἄνευ θέσεως τίθενται εἰς ἀόριστον ἄδειαν. Ἐγὼ νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ συμβιβασμὸς, τουτέστι ἀντὶ νὰ παραπέμψωμεν εἰς ἀποστρατείαν ὅλους τοὺς ἀνθυπασπιστὰς νὰ τοὺς παραπέμψωμεν εἰς ἀόριστον ἄδειαν· ἐπὶ δὲ τῶν κενῶν θέσεων νὰ χορηγήσωμεν τὰ ⅔ εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, τὸ δὲ ⅓ εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τοὺς ὑπάρχοντας· εἶναι κύριοι, πολὺ λυπηρὸν, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αἰσθάνομαι τύψιν συνειδότος, διότι συνετείναμεν ὅλοι εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν· τοὺς ἐδώσαμεν ἕνα προβιβασμὸν, καὶ τώρα ἄνδρας σφριγῶντας παραπέμπομεν εἰς τὴν ἀποστρατείαν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐλπίδος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εὑρίσκω σπουδαίους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπεχρέωσαν τὸν ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι κατὰ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου δύνανται νὰ συμβιβασθῶσι τὰ ἀντιπαλαίοντα αὐτὰ δικαιώματα. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐγείρω κυβερνητικὸν ζήτημα ἢ πολιτικὸν, ἀλλ’ ὑποβάλλων τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, ἂν ἦναι δυνατὸν, ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἢ ἄλλην τινὰ, ἥτις ἤθελε προταθῇ συμβιβάζουσα τὰ δικαιώματα τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν.

§153ΛΕΚΚΑΣ. Μ’ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην, ἣν μοὶ παρέχει ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας, ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος, σχεδὸν εἰς ἁπάσας τὰς ἀγορεύσεις, καὶ τοῦτο ἴσως εἶναι ἀδυναμία μου πρὸς αὐτὸν, μολοντοῦτο δυστυχῶς βιάζομαι νὰ μὴ τὸν ἀκολουθήσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω κάπως ἐναντίαν ἰδέαν τῆς ἰδικῆς του. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὡς κάλλιστα ἀνέπτυξεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἀναγκαιότατον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ γείνῃ. Βεβαίως εἰς τὰ καθέκαστα θὰ ἐπέλθουν καὶ εἶναι ἀναγκαῖαι νὰ ἐπέλθουν μερικαὶ τροπολογίαι. Ὁ κύριος ὑπουργὸς σᾶς εἶπε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὕπαρξιν τῆς πληθύος αὐτῶν τῶν βαθμολόγων· ἀλλὰ καθὼς τὰ πράγματα ἐν τῷ κόσμῳ ἔχουσιν ἀρχὴν καὶ τέλος, πρέπει καὶ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις νὰ λάβῃ ἓν τέλος, οὐχὶ βεβαίως καταστρεπτικὸν, πάντοτε ὅμως ὀλίγον πικρὸν, ὀλίγον κακόν. Ἀληθῶς δὲν πρέπει νὰ ἀδικήσωμεν κανένα, ἀλλ’ ὅταν τὰ σώματα τὰ νομοθετικὰ, ἢ αἱ ἐξουσίαι προβαίνωσιν εἰς μέτρα δίκαια, δὲν ἐρωτῶσι περὶ παραπόνων. Ἢ νομίζετε ὅτι ἡ ἀπόδοσις αὐτῶν τῶν βαθμῶν δὲν ἐπέφερε παράπονα; ἡ μερικὴ αὕτη ὑπηρεσία κραυγάζει ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη παραπονουμένη· οὐδεὶς δὲ ἀδικεῖται· πρόσωπον λ. χ. ὅπερ θὰ εἶχε μέχρι τοῦδε ἐν τῷ στρατῷ τὸ πολὺ βαθμὸν ἐπιλοχίου, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω διὰ πόσα ἔτη θὰ ἔμενεν ἐπιλοχίας, τὸ κάμνομεν ἀνθυπολοχαγὸν ἀπὸ στρατιώτην· εἶναι ἀληθὲς κύριε ὑπουργέ;

§154ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§155ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πρόοδον βεβαίως· δι’ αὐτοὺς θὰ θέσωμεν θεσμοὺς, θὰ ἐξετασθοῦν εἰς ἐξετάσεις αὐστηροτάτας, νὰ διακριθῇ ἡ ἱκανότης, ἀλλὰ πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι ἂν δὲν προβῆτε εἰς οἱονδήποτε μέτρον τακτοποιήσεως αὐτοῦ τοῦ βαθμοῦ, μετὰ δύω ἔτη δὲν ἔχετε στρατόν· οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν μένουν εἰς τὸν στρατῶνα νυχθημερόν, πολὺ περισσότερην οἱ ἀνώτεροι· οἱ ἀνθυπασπισταὶ δὲν εἶναι οἱ σύντροφοι τοῦ στρατιώτου διαρκῶς, μόνον εἴς τινας περιστάσεις· οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ στρατοῦ, ὁ ἐπιλοχίας εἶναι ἐν τῷ λόχῳ τὸ πᾶν, εἶναι ἡ μήτηρ, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ λόχου, οὗ τινος ὁ λοχαγὸς εἶναι ὁ πατὴρ, ὁ νοῦς. Ὅταν λοιπὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς βαθμολόγους λέγετε· δὲν ἔχετε μέλλον, θὰ διέλθουν τὸν καιρόν των, θὰ γελοῦν μὲ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν θὰ γείνῃ τίποτε· καὶ πράγματι οὕτω γίνεται ἕως τώρα. Εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Ζαΐμης, τοὺς κάμνει τιμὴν τοῦτο, ἀλλ’ ἀλλοίμονον, κύριοι, εἰς τὰ ἔθνη καὶ τὰς κοινωνίας, ὅταν ὁ στρατιώτης ὑπηρετῇ διὰ τὸν μισθόν του, καὶ δι’ αὐτὰ ὅλα τὰ ἔθνη εὗρον, καλῶς ποιοῦντα, ἐλατήρια τινὰ καλούμενα προαγωγὴ, καὶ παράσημα· τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνθρωπίνη ἀδυναμία. Τούτων δοθέντων, φρονῶ τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ἀλλ’ οἱ ἐνασχολημένοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ νὰ μὴ ᾖναι ἐπὶ τοῦ παρόντος οἱ μόνοι οἱ εἰς ἄδειαν ἔχοντες θέσεις, πάντες οἱ ἱκανοὶ ν’ ἀφεθῶσι προσκαίρως· τί δὲ νὰ γείνῃ; ὑπάρχει μέσον· ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθωσι τὰ πρῶτα, εἶναι καὶ μία ἄλλη κατάστασις, εἶναι ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ στρατοῦ.

§156ΒΟΥΒΟΥΛΗΣ. Ὤ, ἀδελφέ!

§157ΛΕΚΚΑΣ. Σταθῆτε, συνάδελφε· βλέπετε τὰ συμβαίνοντα, ὁ ἕνας λέγει νὰ πνίξωμεν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, ὁ ἄλλος τοὺς ὑπαξιωματικούς. Εἶναι ζητήματα σπουδαῖα ταῦτα, κύριοι, δυνατὸν ἐν τῷ μέλλοντι κάθε τάγμα νὰ ἀπαρτίζηται ἀπὸ 8 λόχους, κάθε λόχος νὰ μὴ ἔχῃ 60 ἢ 70 ἄνδρας, ἀλλ’ 150, ἐξ ὧν 50 εἰς ἄδειαν, καὶ 100 μόνον νὰ πληρώνωνται. Λοιπὸν ὅταν ἔχετε τόσον μεγάλους λόχους, δύνασθε νὰ τοποθετήσητε εἰς ἕκαστον δύω ἀνθυπολοχαγοὺς, καὶ κάμνετε ταυτοχρόνως μεγάλην οἰκονομίαν, διότι ὅταν διὰ λόχους μὲ 60 ἢ 70 ἄνδρας διατηρῆτε 3 ἀξιωματικοὺς, εἰς τοὺς λόχους τοὺς φέροντας 150, ἐὰν τοποθετήσητε τέσσαρας ἀξιωματικοὺς, τοῦτο δὲν εἶναι οἰκονομία, καὶ οἰκονομία μάλιστα μεγίστη;

§158ΤΙΝΕΣ. Ἐλαττοῦνται οἱ λόχοι.

§159ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν ἐλαττοῦνται· ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ θὰ τὸ μάθητε· ἡμεῖς φρονῶ καλὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ἀρχὴν ὄχι ἅπαντες, ἀλλ’ οἱ μὴ ἐπιτυχόντες καὶ ἀνίκανοι, καὶ τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ λάβῃ κανεὶς διὰ προσβολὴν, διότι ἐὰν δὲν εἶμαι φτιασμένος λ. χ. διὰ νὰ γείνω στρατάρχης, ἀλλὰ διὰ ταγματάρχης, ἐγὼ δὲν πταίω εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἡ φύσις καὶ αἱ περιστάσεις· ὅταν λοιπὸν ἕνας ἄνθρωπος, ὅστις δὲν ἠδύνατο νὰ φθάσῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, γίνεται ἀνθυπολοχαγὸς ἀπόστρατος, τοῦτο πιστεύω ὅτι εἶναι ἀρκετὸν, ἀλλὰ τοὺς ἱκανοὺς ἀποδεδειγμένως νὰ τοὺς ἀφήσωμεν εἰς ἀόριστον ἄδειαν, φροντίζοντες νὰ οἰκονομήσωμεν αὐτοὺς ἐν τῷ μέλλοντι ὅπως δυνηθῶμεν.

§160ΤΙΝΕΣ. Τότε κλείεις τὴν θύραν.

§161ΛΕΚΚΑΣ. Ὄχι· διότι ὅταν θέσητε τοὺς ἀπολύτως ἀνικάνους, ἀνοίγετε ἓν παράθυρον (θόρυβος)· ὄχι, κύριε ὑπουργὲ, διότι ἐπὶ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας ἔχετε, ὑπῆρξαν ἂν ὄχι ἐγκλήματα, ἀλλ’ ἀτοπήματα· ἔλαβον ἀπὸ τοὺς τελευταίους ἀριθμοὺς καὶ ἄφησαν τοὺς καλλιτέρους.

§162ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Μὴ προσβάλλετε.

§163ΛΕΚΚΑΣ. Ὄχι, δὲν προσβάλλομεν οὐδένα· ἐνταῦθα νομοθετοῦμεν. Τέλος πάντων ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἕνας μέσος ὅρος πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν ᾖναι ἕνας ἱκανὸς, δὲν σᾶς φαίνεται λυπηρὸν πρᾶγμα, ν’ ἀποστρατεύσῃ; ἂς μὴ βιασθῶμεν λοιπὸν, ἀλλὰ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ κάμωμεν ὅ,τι τὸ δυνατὸν· εἰς τὸ μέλλον ἂν λάβητε τὸ μέτρον νὰ ἔχητε εἰς ἕκαστον λόχον δύω ἀνθυπολοχαγοὺς ἐπὶ ἑκατὸν πεντήκοντα ἀνδρῶν, ἐξ ὧν οἱ πεντήκοντα εἰς ἄδειαν, ἀνοίγετε στάδιον μὲ οἰκονομίαν καὶ ὠφέλειαν τῆς ὑπηρεσίας.

§164ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ μέτρον, κύριοι, εἶναι τὸ μᾶλλον ἐπιβλαβὲς, νομίζω. Λέγω ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ κατὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τὸν ὑπάρχοντα ἤδη διὰ νὰ φθάσουν εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, θὰ παρέλθωσιν 20 ἔτη· ἑπομένως θέλομεν ἔχει ἀνθυπασπιστὰς καὶ μηδὲν πράττοντας καὶ εἰς οὐδὲν ἀσχολουμένους· θέλομεν διατηρήσει τὴν κατάστασιν τὴν ὑπάρχουσαν ἤδη καθ’ ἣν οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ μὲ 100 δραχ. ζῶσι μόνον ἐν ἀνέσει, ὅταν ἦναι εἰς καταδίωξιν τῆς ληστείας ἢ ἐνόσῳ τρέφονται ὑπὸ τῶν κατοίκων· ὅπως ὁ στρατὸς ἔχει δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν. Λοιπὸν πρῶτον, ἂν διατηρήσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, θέλομεν βλάψει αὐτοὺς τοὺς ἰδίους. Δεύτερον, κύριοι, τὰ δικαιώματα τὰ ἐπαναστατικὰ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων τὰ ἀναγνωρίζω. Χάριν τούτων οἱ πλεῖστοι εἰσὶν ἄξιοι ἀμοιβῆς, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι δικαιώματα στρατιωτικὰ ὀλίγα ἔχουν, ἐπροβιβάσθησαν ἄνευ ἐξετάσεως καὶ στερούμενοι τῆς ἱκανότητος τοῦ προβιβασμοῦ κατὰ τὸν νόμον. Λοιπὸν οἱ πλεῖστοι, ὄχι ὅλοι βεβαίως, στεροῦνται καὶ δικαιωμάτων καὶ ἱκανότητος, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἱκανότητος, νομίζω, ὅτι ἐξητάσθη ἤδη ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν δὶς, καὶ δὲν ἔχομεν αἰτίαν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαὶ, αἱ δὶς ἐξετάσασαι αὐτοὺς, καὶ δὶς λαβοῦσαι ὑπ’ ὄψιν τὰ προσόντα των, εἶχον λόγον κανένα νὰ μεροληπτήσωσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὅσοι ἀπεμακρύνθησαν, ἀπεμακρύνθησαν ἤδη δικαίως. Διὰ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον προτείνομεν, αὐτοὶ λαμβάνοντες προβιβασμὸν καὶ σύνταξιν ἀρκοῦσαν, ἀπέρχονται εἰς τὴν οἰκίαν των, καὶ ἠμποροῦν νὰ ἐπιληφθῶσι καὶ ἔργου τινός· ἐν ὅσῳ μένουσιν ἀνθυπασπισταὶ, τίποτε δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πράξωμεν, κατὰ δυστυχίαν οὔτε λεπτὸν ἔχουν, ἑπομένως δὲν θὰ χρησιμεύσωμεν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ καταστρέψωμεν μέχρι τέλος αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους· μὲ 100 δραχμὰς τὰς ὁποίας λαμβάνει ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ νοικοκυριό. Λοιπὸν πρέπει νὰ τοὺς εἴπωμεν καθαρῶς τίποτε δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς κάμωμεν τώρα, λάβετε αὐτὴν τὴν σύνταξιν καὶ ἐπιληφθῆτε ἑνὸς ἔργου. Ἐκτὸς δὲ τούτου διατηροῦντες τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν βλάπτομεν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς μὴ δυνάμενοι νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον δι’ αὐτοὺς, καὶ οὕτω ἀπελπίζονται· καὶ ἀρνούμενοι εἰς αὐτοὺς πᾶν στάδιον βλάπτομεν τὸν στρατόν. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, καθ’ ὅσον δὲν εἶμαι καὶ εἰδικὸς ἄνθρωπος, πόσον μεγάλη εἶναι ἡ ἀνάγκη, ὥστε ὁ ὑπαξιωματικὸς νὰ μὴ ἀπελπίζεται, νὰ ἔχωσι ἐνώπιόν των πρόοδον καὶ ἀμοιβήν. Ἐν ὅσῳ παρατείνομεν τὴν παροῦσαν κατάστασιν ἐν τῷ στρατῷ, κατὰ τοσοῦτον βλάπτομεν καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τὸν στρατόν. Λοιπὸν διπλοῦς λόγος ὑπάρχει, ὥστε νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνομεν. Ἀναντιῤῥήτως, κύριοι, καὶ ἐγὼ λυποῦμαι καὶ ἐπεθύμουν νὰ μὴ εὑρεθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἄλλως δὲν δύναται νὰ γίνῃ, ἐὰν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἀναγκαίας μεταῤῥυθμίσεις· ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν. Διὰ τοῦτο πιστεύω ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ τὸ νομοσχέδιον.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀντίῤῥησις ὑπάρχει;

§168ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτή. «Ἄρθρ. 1. Ἐκ τῶν προϋπαρχόντων ἀνθυπασπιστῶν τοῦ πεζικοῦ, ἱππικοῦ καὶ ὑλικοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, ἐκλέγονται καὶ τοποθετοῦνται εἰς τὰς ὀργανικὰς θέσεις τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας οἱ κατὰ τὰς ἐξετάσεις εὐδοκιμήσαντες καὶ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 2 Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 22 Ἀπριλίου 1867 ὁριζόμενα προσόντα· ἡ τοποθέτησις ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν καὶ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐξαιρετικῶς δὲ τοποθετοῦνται ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ οἱ ἀποδεδειγμένως ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν διαπρέψαντες εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας». Ἀντίῤῥησις ὑπάρχει;

§170ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν. «Ἄρθρον 2. Μετὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀναγκαίων ἀνθυπασπιστῶν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν ἐν τοῖς γυμνασίοις καὶ σχολαρχείοις ἐκπαιδευομένων νέων, οἱ μένοντες ἄνευ θέσεως ἀνθυπασπισταὶ μετατίθενται εἰς ἀποστρατείαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ὁσοιδήποτε καὶ ἂν ᾖ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Ἡ εἰς ἀποστρατείαν μετάθεσις αὐτῶν ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ.» Ἀντίῤῥησις ὑπάρχει;

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαΐμη.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν κατέθεσε πρότασιν.

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν τῶν δύο τεχνικῶν ὅπλων.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιμένει. Ἂν ἀγαπᾷ κἀνεὶς ἄλλος.

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν δέχεται αὐτὴν τὴν τροπολογίαν; Παρατηρῶ ὅτι ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι προετάχθησαν ὡς συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, περιεστράφησαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§177ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ εἰς τὴν ἱκανότητα τῶν ὑπαρχόντων ἀνθυπασπιστῶν.

§178ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν δὲν ἔχητε ἄλλον λόγον, τότε ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν· μάλιστα φρονῶ ὅτι γίνεται ἄδικος ἡ Βουλὴ, ἂν δεχθῇ τὴν ἀρχὴν ταύτην, μὴ ὑποστηριζομένην ὑπὸ ἄλλου λόγου. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντελήφθην, κ. Πρόεδρε, σκοπὸν ἄλλον δὲν ἔχει εἰμὴ νὰ καταργήσῃ μίαν πρᾶξιν γενομένην εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ πρᾶξις αὕτη ἐθεωρήθη ἀναγκαία, διότι ἐὰν πρόκηται περὶ ἀνικάνων, οἱ σημερινοὶ στρατιωτικοὶ νόμοι προβλέπουν, καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν εἶναι δεσμευμένη τοὺς ἀνικάνους ἀνθυπασπιστὰς νὰ τοὺς ἔχῃ εἰς ὑπηρεσίαν· γνωρίζει δὲ ὅτι κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ, ἀλλ’ ὑπαξιωματικοί. Λοιπὸν δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὸ ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως φέρῃ διόρθωσιν τοιαύτην, ἤτοι νὰ καθαρίσῃ τὸ σῶμα τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἀπὸ τοὺς ἀνικάνους, διότι αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν τὴν ἔχει δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ζήτημα οἰκονομικὸν καὶ ζήτημα ὑποστηρίξεως μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι βεβαίως τῆς μερίμνης ἡμῶν, ὅπως ἀξιόλογα εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, καθ’ ὅσον ἔχουσι τὰ προσόντα. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ δὲν ἔχουν τὰ προσόντα; ὅτι μεταξὺ τῶν ἀνθυπασπιστῶν δὲν ὑπάρχουν πολλοὶ ἱκανοί; καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν αἱ αὐταὶ ἀναλογίαι εἰς τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο σῶμα; νομίζετε, ὅτι πάντες οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἶναι ἱκανοὶ καὶ ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν εἶναι τοσοῦτοι οἱ ἀνίκανοι, ὥστε νὰ γείνῃ ἰδιαίτερος νόμος μὴ ἀρκούντων τῶν σημερινῶν; Ἐγὼ λοιπὸν δὲν βλέπω παρὰ μίαν ἐπιθυμίαν, νὰ καταργηθῇ μία πρᾶξις, τὴν ὁποίαν σήμερον φαίνεται καταδικάζομεν. Καὶ σημειώσατε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀποπομπῆς τῶν ἀνικάνων, διότι ἔχομεν νόμους περὶ τούτου. Γίνεται δὲ συγχρόνως καί τις οἰκονομία, διότι βλέπω τὸ νομοσχέδιον οὕτω πως συναρμολογημένον. Δὲν φρονῶ ὅμως ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εἶναι τοσοῦτον καλὰ τακτοποιημένον, ὥστε πολλοὶ ἐξ αὑτῶν τῶν ἀνθυπασπιστῶν νὰ ᾖναι περιττοί. Ἰδοὺ διὰ τὴν κυβέρνησιν ἓν μέσον πρὸς τοποθέτησιν τῶν ἀνθυπασπιστῶν, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐπὶ τῶν προκατόχων σας εἰς ἐνέργειαν πρό τινος καιροῦ. Πιστεύω, ἐὰν ἡ κυβέρνησις δὲν ἤθελε βιασθῆ πολὺ ὑπὸ τῶν δύο αὐτῶν λόγων, τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τῆς προστασίας τῶν ὑπαξιωματικῶν, νομίζω, ὅτι ὁ ἐξαιρετικὸς αὐτὸς νόμος θὰ ἦτο περιττὸς χωρὶς νὰ μὴ προστατευθῇ κανὲν συμφέρον ἄξιον προστασίας. Ἐκτὸς δὲ τούτου παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ θέσεις κεναὶ ἀνθυπασπιστῶν καὶ λοιπά· ὅτε ἤμεθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀπεφασίσαμεν νὰ κάμωμεν κανένα προβιβασμόν· βεβαιῶ ὅμως τὸ γεγονὸς, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ θέσεις, πλέον τῶν 100. Εἶναι ἀληθὲς, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν; 90 θέσεις.

§179ΥΠΟΥΡΓ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κεναὶ θέσεις ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν ἴσως εἶναι 30, καὶ κατέχονται ὑπὸ ἀνθυπασπιστῶν.

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ δὲν ἤκουσα εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ γίνεται καμμία ἐπιφύλαξις· εἶναι μία ἀνάγκη, ἡ ὁποία ὑφίσταται. Βλέπω ὅτι περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἔγεινε φροντὶς, ὅπως ἀπομακρυνθῶσι τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ περὶ συμπληρώσεως τῶν θέσεων δὲν γίνεται κανεὶς λόγος.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε, κ. Δεληγεώργη;

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προτείνω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη· δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν θέσω. Λέγω νὰ ὑπαχθῶσιν οἱ ἀνθυπασπισταὶ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγονται οἱ τοῦ ἱππικοῦ καὶ οἱ τῶν τεχνικῶν ὅπλων.

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλοι ὁμιλοῦμεν περὶ οἰκονομιῶν. Κύριοι, ἂν δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν, περὶ ἧς πρόκειται, τότε τὸ νομοσχέδιον εἶναι περιττὸν, δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε, καὶ τότε θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις ἡ ὑπάρχουσα μέχρι τοῦδε, διότι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι οἱ νόμοι οἱ κείμενοι προβλέπουν περὶ τῆς ἀνικανότητος, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἤδη ἀνθυπασπισταὶ, καὶ δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς, ὅτι ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καθαρίσῃ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς διὰ διατάγματος (θόρυβος)· ἡ κατάστασις θέλει ἐξακολουθήσει ὑπάρχουσα ἡ ἰδία· ἡ κατάστασις αὕτη κατὰ τὴν πεποίθησίν μας εἶναι ἀντοικονομικὴ, δεύτερον εἶναί τι κατ’ αὐτῶν· πλεῖστοι ἀνθυπασπισταὶ προεβιβάσθησαν ἀπὸ ἁπλοῦς στρατιώτας, ἀπὸ δεκανεῖς, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξετάσεως καὶ οὐδενὸς δικαιώματος. Καὶ, κύριοι, θὰ ἀντιτάσσωνται δύο δικαιώματα καὶ πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν ποῖον θὰ προτιμηθῇ, ἀφ’ ἑνὸς τὸ προσωπικὸν δικαίωμα τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἀφ’ ἑτέρου ἡ τακτοποίησις τοῦ στρατοῦ, ἡ ἀνάγκη τοῦ ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ διοργανισθῇ καὶ τακτοποιηθῇ, καὶ παρετήρησαν οἱ ἁρμόδιοι ἄνθρωποι, ὅτι ἐν ὅσῳ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ κατάστασις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τίποτε περὶ τοῦ στρατοῦ— λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς εἶναι προσωπικὰ δικαιώματα, ἀφ’ ἑτέρου γενικῶς ἡ ὑποστήριξις τῆς τάξεως. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σκοπὸν ἄλλον· καὶ ἐγὼ δὲν ἤθελα ὑπογράψει, νὰ καταδικάσω ἓν γεγονὸς, διότι ἔγεινεν εἰς μίαν ἄλλην ἐποχὴν, ἀλλὰ νὰ θεραπεύσωμεν μίαν ἀνάγκην ἡ ὁποία πρὸ πολλοῦ χρόνου εἶναι ἐπαισθητὴ, καὶ πρέπει νὰ θεραπευθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἰδοὺ διὰ τί νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει.

§184ΔΑΓΡΕΣ. Ἰδοὺ ὁ λόγος ὅτι εἶμαι ἐναντίος τοῦ νόμου, καὶ τὸ λέγω καὶ τὸ ὑποστηρίζω, χωρὶς νὰ εὑρεθῶ εἰς ἀντίφασιν, καὶ ὅ,τι ἀκαίρως ἐῤῥέθη κατ’ ἐμοῦ ὅτι ζητῶ νὰ κηρυχθῶ πολέμιος κατ’ αὐτῶν τῶν προσώπων· ἐπρότεινα καὶ προτείνω καὶ εἶμαι ὀπαδὸς τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι νὰ συμβαδίζουν μὲ τὴν δικαιοσύνην· δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, δὲν ἠμπορῶ νὰ πεισθῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ κυβέρνησις ἐσκόπουν νὰ φέρουν οἰκονομίας ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν 150,000 δραχμάς.

§185ΤΙΝΕΣ. 40,000 δραχμάς.

§186ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν ᾖναι 40,000 δραχμάς, πολλῷ περισσότερον. Ἐννοῶ ἓν μέτρον γενικόν· ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ στρατοῦ θεωρεῖται ἀναγκαία, ἀλλὰ νὰ ἦναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, μὲ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς κοινωνίας· ἀφήσαμεν ὅλους τοὺς κλάδους τῆς διοικήσεως, ὅλους τοὺς βαθμοὺς τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου, καὶ κατελήξαμεν εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστάς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κ. πρόεδρε, κηρύττομαι κατὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ζαΐμης.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διατυπωθῇ μία πρότασις.

§188ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Οἱ περιττεύοντες ἀνθυπασπισταὶ παραπέμπονται εἰς ἄδειαν ἀόριστον.»

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ δεύτερον ἄρθρον· «λαμβάνοντες μισθὸν δραχ. 40.»

§190ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Λαμβάνονται δὲ ὑπ’ ὄψιν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς κατὰ τὸ ⅓.»

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἰδού. «Λαμβάνονται δὲ ὑπ’ ὄψιν....

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· «εἰς τὰς κενὰς θέσεις.»

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ. «Οἱ μένοντες ἄνευ θέσεως ἀνθυπασπισταὶ παραπέμπονται εἰς ἀόριστον ἄδειαν, λαμβάνοντες μισθὸν 40 δραχ. κατὰ τὸ ἄρθρον 5, ἀνακαλοῦνται δὲ εἰς τὰς κενὰς θέσεις κατὰ τὸ ⅓.»

§194ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει διάκρισις εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§195ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχει μάλιστα εἰς τὸ ἄρθρον 5. §. 3.

§196ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι, παρακαλῶ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἔλθωμεν εἰς ἓν μέτρον σωστικὸν διὰ τὴν κοινωνίαν, πρέπει ἀπροκαλύπτως νὰ ἐκφράζωμεν τὴν γνώμην μας, καὶ νὰ ἀποφεύγωμεν πᾶσαν πλαγίαν σκέψιν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς ἐξέφρασε λεπτομερῶς καὶ λίαν ἐμβριθῶς τοὺς λόγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν σύνταξιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Οἱ λόγοι οἱ ἰσχυροὶ εἶναι πρὸ πάντων τῆς πειθαρχίας. Τὴν πειθαρχίαν, κύριοι, τοῦ στρατοῦ ὀφείλετε νὰ τὴν λάβητε σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν σας, τὴν δὲ ζημίαν τὴν ἀτομικὴν πρέπει νὰ τὴν λάβητε κατὰ δεύτερον λόγον, καὶ ποτὲ δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ζημίαν, ἥτις θὰ προέλθῃ εἰς ἄτομα, ἀπέναντι τῆς ζημίας ἐκείνης τῆς φοβερᾶς, ἥτις δύναται νὰ προέλθῃ εἰς τὴν διατάραξιν τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ. Εἶναι περιστάσεις, κύριοι, καθ’ ἃς δύναταί τις νὰ συμβιβάσῃ καὶ τὴν μίαν περίστασιν καὶ τὴν ἄλλην· ἀλλὰ δυστυχῶς παρουσιάζονται καὶ περιστάσεις, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα καὶ κατ’ οὐδένα λόγον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν χωρὶς νὰ βλάψωμεν τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης ἐπρότεινε τὴν τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὅλως διόλου τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μεταβαίνοντες δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποστρατείαν, αὐτοί, κύριοι, διὰ δύο ἐπανειλημμένων ἐξετάσεων ἐθεωρήθησαν ὡς ἀποβλητέοι. Πῶς δύνασθε, κύριοι, ἂν δὲν θέλετε νὰ παραβιάσητε τὴν αὐστηρὰν πειθαρχίαν, ἂν δὲν θέλετε νὰ παραβιάσητε τὸ αὐστηρὸν δίκαιον, πῶς δύνασθε νὰ ἀφαιρῆτε ἢ νὰ διατηρήσητε αὐτοὺς δικαιωματικῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῷ στρατῷ; Ἐγὼ δὲν παρασύρομαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν ἐξ ἧς ὑμεῖς, τῆς οἰκονομίας. Ἐδῶ εἶναι ἡ διαφορὰ ὅπου εὑρισκόμεθα οἱ δύο μας. Εἶναι κακόν, ἀλλὰ τί νὰ γίνῃ; (θόρυβος) πάντοτε εἰς τὸ προσωπικὸν θὰ καταλήξωμεν. Λέγω λοιπὸν μετὰ παῤῥησίας, ὅταν κλονίζεται ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ, ὅταν πρόκειται περὶ γενικῶν συμφερόντων, ἀδιαφορῶ πρὸς τὰ ἄτομα. Ὑμεῖς δύνασθε νὰ ὑπερασπισθῆτε ὅπως θέλετε τὰ πρόσωπα, ἐγὼ δὲ θὰ ὑπερασπισθῶ τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς ἀληθοῦς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος τῆς πολιτείας· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§197ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν ἐννόησα, κύριοι, ποσῶς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μπούμπουλη, ὁ ὁποῖος προέταξε τὸ γενικὸν συμφέρον, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο τὸ πᾶν ν’ ἀπολεσθῇ καὶ διὰ τούτου καὶ μόνου τοῦ μέτρου, νὰ δειχθῇ ὅτι μόλις θέλει διατηρηθῇ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καί τινες δεκανεῖς ἔγειναν ἀνθυπασπισταί, ἀλλὰ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω, κύριοι, καὶ νά μοι συγχωρηθῇ ὅτι περισσότερον αὐτοὶ εὐδοκίμησαν εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀποστολάς, κατέστρεψαν ὁλοκλήρους συμμορίας, καὶ συνετέλεσαν περισσότερον εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῆς ληστείας ἀπὸ πολλοὺς ἀξιωματικούς. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν παραδεχθῇ ἡ τροπολογία, καὶ πρόκειται νὰ γείνῃ ἐξέτασις, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἀνθυπασπισταί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τόσα ἔτη καὶ ἀπαιτοῦνται ὀλίγοι μῆνες νὰ πάρουν τὴν σύνταξίν των, τοὺς ὁποίους ὁ κύριος ὑπουργὸς ἠξεύρει πολὺ καλλίτερα......

§198ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ σκεφθῶμεν διὰ 5, 6 νὰ λάβουν 10 δραχμὰς περισσότερον;

§199ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἀνάγκη νὰ τεθῇ εἷς ἀνθυπασπιστὴς εἰς ἀποστρατείαν, ἐὰν ὑπηρέτησεν 26 ἔτη θὰ λάβῃ 52 ἐὰν 24, 48 δραχμάς.

§200ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ προαγωγὴ τοῦ μέλλοντος λείπει, ὅλα τὰ ἄλλα δικαιώματα τὰ ἔχουν (θόρυβος).

§201ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ἔκθεσιν περὶ αὐτῶν.

§202ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Πάρετε τὸ διάταγμα τοῦ προβιβασμοῦ καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν κατάλογον τῶν ἐξετάσεων καὶ ἴδετε, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐκθέσω πρόσωπα.

§203ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Σύρου κύριον Μπούμπουλην λέγω, ὅτι δὲν ἐμελέτησεν ἀρκούντως τὸν νόμον, καὶ τοῦτο τὸ ἐξάγω ἐκ τῆς ὁμιλίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμε· διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, εἶπεν, ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταί, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον εἰς τὴν ἐξέτασιν, εἶναι περιττοὶ πλέον νὰ ὑπάρχουν ἐν τῷ στρατῷ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει· οἱ εὐδοκιμήσαντες κατὰ τὰς ἐξετάσεις θὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὰς ὀργανικὰς θέσεις καὶ ἅμα συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τότε οἱ πλεονάζοντες γίνονται ἀπόστρατοι. Λοιπὸν ποία εἶναι ἡ διάκρισις μεταξὺ εὐδοκιμησάντων καὶ μὴ εὐδοκιμησάντων κατὰ τὰς ἐξετάσεις; Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου λέγει, ὅσοι εὐδοκιμήσουν εἰς τὰς ἐξετάσεις τοποθετοῦνται εἰς ὀργανικὰς θέσεις καὶ οἱ μένοντες ἐκ τῶν εὐδοκιμησάντων· λέγει οἱ εὐδοκιμήσαντες κατὰ τῆς ληστείας, μόνον αὐτὴν τὴν διάκρισιν κάμνει. Λοιπὸν θὰ περάσουν εἰς τὴν ἀποστρατείαν εὐδοκιμήσαντες καὶ μὴ τυχόντες τῆς εὐνοίας· διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐπιμένω νὰ παραδεχθῇ τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ συμβιβασθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα, οἱ εὐδοκιμήσαντες κατὰ τὰς ἐξετάσεις νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν εἰς τοὺς προβιβασμοὺς εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν, ὁσάκις θὰ ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ, τὰ ⅔ νὰ ἀναπληρόνωνται ἐκ προβιβασμοῦ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τὸ πολεμήσῃ ἡ κυβέρνησις. Ἄλλως οἱ ἀποτυχόντες κατὰ τὰς ἐξετάσεις καὶ ἀνίκανοι καταστάντες ἔστω καὶ ἂν μὴ προβλέπῃ ὁ νόμος μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν, ἐὰν σήμερον τεθοῦν εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν προβιβάζονται καὶ τίθενται εἰς ἀποστρατείαν ἀλλὰ τότε ἀπολαμβάνουν ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος θέλει τοὺς τὸ ἀποκλείσει. Πιστεύω ὅτι αὐτὴ ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ἡ κυβέρνησις νὰ μὴ θελήσῃ ν’ ἀδικήσῃ αὐτὴν τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ, ἀφοῦ εἴπομεν ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου μέσου διευκολύνονται τὰ πάντα, καὶ ἐπιτυγχάνεται ἡ θέλησις τῆς κυβερνήσεως καὶ βελτιοῦται ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ.

§204ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργ. Ἐκκλησιαστικῶν). Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι πάντοτε, ὁσάκις ὁμιλῶ, ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάζω τὰ ζητήματα πρακτικῶς καὶ συγκεκριμένως. Σήμερον ἔχομεν εἰς τὸν στρατὸν 262 ἀνθυπασπιστάς· ἂς ὑποθέσωμεν διὰ μίαν στιγμὴν ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελε παραδεχθῆ τὴν τροπολογίαν ἢ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὁ κ. Δεληγεώργης, τί θέλομεν ἔχει, κύριοι; θέλομεν ἔχει 262 ἀνθυπασπιστὰς· τοὺς ὁποίους ἔχομεν σήμερον, καὶ θέλομεν διὰ νὰ δώσωμεν στάδιον καὶ ἐλπίδα εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸν στρατὸν νὰ προβιβάζωνται εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε θεωρηθῆ ἀναγκαῖος ὁ προβιβασμὸς· ἔχομεν λοιπὸν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἤδη εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξαντλήσητε, ἐπειδὴ θὰ λαμβάνηται διπλάσιος ἀριθμὸς ἐκ τῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπαξιωματικῶν, ἕνα ἀριθμὸν 521 ἀνθυπασπιστῶν, προερχομένων ἐκ τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσητε νὰ ἐξαντλήσητε καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν 262 ἀνθυπασπιστῶν· τουτέστι θέλετε ἔχει ἕνα ἀριθμὸν 524 καὶ 262, ἑπτακοσίους ὀγδοήκοντα τόσους ἀνθυπασπιστάς. Τί θέλετε ἔχει τότε, κύριοι; θέλετε θέσει εἰς μίαν πολὺ χείρονα κατάστασιν τοὺς ὑπάρχοντας ἀνθυπασπιστὰς καὶ θέλετε ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἀπελπίσει καὶ τοὺς ὑπαξιωματικούς· τουτέστι διὰ τῆς προτάσεως, αὐτῆς ἐκτὸς τοῦ ὅτι θέλετε χαλαρώσει τὰ αἰσθήματα αὐτὰ τὰ τόσον ἀναγκαῖα διὰ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν τάξιν τοῦ στρατοῦ, δὲν θέλετε δικαιώσει καὶ τοὺς ὑπάρχοντας ἀνθυπασπιστάς. Διὰ τῆς ἀπροσδιορίστου ἀδείας, κύριοι, τοὺς ἀνθυπασπιστὰς αὐτοὺς τοὺς θέτετε εἰς μίαν τύχην, νὰ καταντήσουν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ μετὰ 30 ἔτη καὶ τίποτε ὀλιγώτερον· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς νὰ προάξῃ ἐντὸς 5 καὶ 10 ἐτῶν 800 ἀνθυπασπιστὰς, διότι μόλις 14 τάγματα ἔχει, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην 14, καὶ δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας πολλὰ ὀλίγους. Λοιπὸν θέτοντες αὐτοὺς εἰς ἀόριστον ἄδειαν, ἐνῷ δὲν τοὺς ἱκανοποιεῖτε, διότι καὶ μισθὸν ὀλιγώτερον θὰ ἔχουν, ἐπειδὴ θὰ λαμβάνουν 40 δραχμὰς, ἐνῷ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου θὰ λαμβάνουν 50 δραχμάς, τοὺς ἔχετε δὲ εἰς κατωτέραν θέσιν, ἔχετε ἀφ’ ἑτέρου καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς εἰς ἀπέλπιδα κατάστασιν, καὶ παραλύετε, κύριοι, οὕτω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ τὴν τόσον ἀναγκαίαν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν σᾶς ὠφελεῖ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν φέρετε, διὰ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τὴν φέρετε. Καὶ τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι ὀλίγοι ἀνθυπασπισταὶ μένουν καὶ μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον; 135, 75 εἰς τὸν στρατὸν, καὶ 60 τοὺς ὁποίους παραλαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἐν τοῖς σχολείοις νέων. Βλέπετε ὅτι καὶ μὲ αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν πάλιν καθίσταται δυσχερὴς ἡ θέσις τῶν ὑπαξιωματικῶν νὰ προαχθοῦν. Ἀλλὰ τί γίνεται ἀκόμη, κύριοι; οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθυπασπιστῶν τούτων ἀπεῤῥίφθησαν, διότι ἀπέτυχον εἰς τὰς ἐξετάσεις των. Καὶ ὅταν, κύριοι, οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ, εὑρισκόμενοι ἐν τῷ στρατῷ, εἴτε ἐν τῇ ἐθνοφυλακῇ, καὶ καταγινόμενοι εἰς τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν στρατὸν γυμνάσια, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ δώσωσιν εὐδοκίμους ἐξετάσεις, νομίζετε ὅτι ἀφοῦ τοὺς θέσητε εἰς ἀόριστον ἄδειαν, καὶ τοὺς καλέσητε ὕστερον ἀπὸ 10 ἢ 12 ἔτη, θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις; ἀπατᾶσθε. Καὶ ἐγὼ ἤμην στρατιωτικὸς καὶ ἤξευρον ὅλα τὰ γυμνάσια καὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ πεζικοῦ, ἀλλ’ ἂν μὲ βγάλετε ἔξω νὰ γυμνασθῶ καὶ ὁ ἴδιος, δὲν ἠξεύρω· διότι διὰ νὰ ἦναι τις ἱκανὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ γυμνάσια, πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἐνασκῆται ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν, μῆνα, ἔτος· καὶ διὰ τοῦτο παρετηρήσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι καὶ μετὰ τὴν εἰρήνην οἱ Πρῶσσοι ἐξηκολούθησαν νὰ κάμουν καθ’ ἡμέραν γυμνάσια, διότι αἱ ἀσκήσεις εἶναι ἀναγκαῖαι. Μὴ ἔχετε λοιπὸν τὴν ἰδέαν ὅτι ἀφοῦ λάβουν ἀπροσδιόριστον ἄδειαν καὶ μεταβῶσιν εἰς τὰς οἰκίας των, ὅτι ζητούμενοι μετὰ 5, 8, 10, 15 ἔτη θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις καὶ νὰ κριθῶσιν ἱκανοὶ νὰ προβιβασθοῦν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἱκανοποιεῖ πολὺ καλὰ, καὶ φέρει καὶ τὴν κανονικὴν κίνησιν καὶ τὴν τάξιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκω ἐκ νέου τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δεληγεώργη «Οἱ μένοντες ἄνευ θέσεως ἀνθυπασπισταὶ παραπέμπονται εἰς ἀόριστον ἄδειαν λαμβάνοντες μισθὸν 40 δραχμὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 5· καλοῦνται δὲ εἰς τὰς κενὰς θέσεις τοῦ ἀριθμοῦ τὸ τρίτον». Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Μένει λοιπὸν τὸ ἄρθρον.

§206ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀναφέρει οὐ μόνον τοὺς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἀνθυπασπιστὰς, ἀλλὰ καὶ τοὺς προσδιοριζομένους διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν. Ἐννοῶ δὲ, ὅτι οἱ προσδιοριζόμενοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν, καὶ οὗτοι ἑπομένως ὑπάγονται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 1, τουτέστι πρέπει νὰ ᾖναι ἐκ τῶν εὐδοκιμησάντων καὶ ἐχόντων τὰ προσόντα· τοῦτο ὅμως ῥητῶς δὲν ἀναφέρεται. Δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν τὴν ἀσάφειαν ταύτην, λέγοντες «οἱ κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον.»

§207ΥΠΟΥΡ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἶναι περιττὴ αὐτὴ ἡ προσθήκη.

§208ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν ὑπάγονται εἰς τὸ 1ον ἄρθρον;

§209ΥΠΟΥΡ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚ. Αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς εἰς ἐνέργειαν. Κατὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου οἱ ἀνθυπασπισταὶ, οἱ ὁποῖοι προσλαμβάνονται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, πρέπει νὰ εὐδοκιμήσουν εἰς ἐξετάσεις καὶ ἐκπληρώσουν ὅλα ὅσα οἱ νόμοι διατάττουν· δὲν ἐννοῶ τὴν διάκρισιν. Λέγω, ὅτι καὶ πρὸς αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ αὐτοὶ ὅροι. (διάλογοι).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 τροπολογεῖται λοιπὸν ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει) «Ἐκ τῶν εἰς ἀποστρατείαν μετατιθεμένων κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον, οἱ μὲν κτησάμενοι τὸ πρὸς μετάθεσιν εἰς ἀποστρατείαν δικαίωμα, δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας, ἀπολαύουσι συντάξεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁρισμῶν τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1864 ΨΑʹ. Νόμου. Εἰς δὲ τοὺς ἔχοντας εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν ἢ ἔλαττον αὐτῆς, ἀπονέμεται τεσσαρακοντάδραχμος μηνιαία σύνταξις προστιθεμένου εἰς αὐτὴν δι’ ἕκαστον ἔτος πλέον τοῦ εἰκοστοῦ πέμπτου τοῦ παρὰ τοῦ ἰδίου νόμου ὁριζομένου ἐλαχίστου ὅρου τῆς συντάξεως ἀνθυπολοχαγοῦ.»

§211ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἀναγινώσκεται τὸ 4 ἄρθρον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ 3 φορὰν, ἔχον ὡς ἕπεται. «Ἄρθρον 4. Οἱ διὰ τοῦ παρόντος νόμου μετατιθέμενοι εἰς ἀποστρατείαν ἀνθυπασπισταὶ δὲν μετέχουσι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ μετοχικοῦ ταμείου τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ἅτινα παρέχονται τοῖς ἀποστράτοις ἀξιωματικοῖς, ταῖς οἰκογενείαις καὶ τοῖς ὀρφανοῖς αὐτῶν· τηροῦσιν ὅμως ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολαβῆς τῶν βοηθημάτων τῶν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὑπαξιωματικῶν χορηγουμένων δυνάμει τοῦ νόμου ΣΕʹ. τῆς 7 Ἀπριλίου 1867.» Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον διὰ τρίτην φορὰν ἔχον ὡς ἕπεται. «Ἄρθρον 5. Ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ τοποθετοῦνται εἰς τὰς ὀργανικὰς θέσεις τῆς ἐν τοῖς σώμασι τούτοις στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας οἱ ἀρχαιότεροι. Οἱ μετὰ τὴν ὡς ἀνωτέρω τοποθέτησιν μένοντες ἄνευ θέσεως τίθενται εἰς ἀόριστον ἄδειαν, λαμβάνοντες μηνιαῖον μισθὸν δραχ. τεσσαράκοντα.

§212Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐκκλησιαστικῶν. Ἐννοεῖς ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν ἐννοεῖ ἄλλους παρὰ τοὺς ἐξελθόντας ἀπὸ τὴν σχολὴν τῶν Εὐελπίδων. Αὐτοί, κύριοι, ἔχασαν ἑπτὰ ἐτῶν χρόνον καὶ ἔξοδα. Αὐτοί, κύριοι, ἂν δὲν εἶναι θέσις νὰ μείνουν, ὅσοι ἐξέλθουν, νομίζετε ὅτι ἔπειτα ἀπὸ 30 χρόνους, ὅπου θὰ εἶναι θέσεις κεναὶ θὰ θέλουν νὰ ἔλθουν; (θόρυβος). Ἢ νομίζετε ὅτι ἐσπούδασαν διὰ νὰ καθίσουν εἰς τὰ σπήτια τους; Τὸ 6 ἄρθρον τί λέγει; (διὰ νὰ μὴ σηκωθῶ πάλιν ἐπ’ αὐτοῦ). Τῶν σχολείων οἱ μαθηταὶ εἰς μάτην παιδεύονται· εἶναι καλλίτερα τὸ σχολεῖον αὐτὸ νὰ λείψῃ. Τί σοῦ χρειάζονται οἱ μαθηταί, ὅταν δὲν θὰ τεθοῦν εἰς ἐνέργειαν; Ἠμποροῦν ποτὲ νὰ λάβουν θέσιν; διατί νὰ τοὺς ἐξοδεύωμεν, διατί νὰ τοὺς ἀπατῶμεν; Δὲν εἶναι καλλίτερα νὰ τὸ κλείσωμεν τὸ σχολεῖον ἕως οὗ κενώσουν αἱ θέσεις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων; Λέγω, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ φύγουν μὴ περιμένετε νὰ ἐπανέλθουν (θόρυβος).

§213ΛΕΚΚΑΣ. Εὐκολώτατον εἶναι, κύριοι, τὸ φάρμακον περὶ τῶν μαθητῶν αὐτῶν. Οἱ νέοι αὐτοὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος, οἱ ἀνθυπασπισταὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων, οἱ ὑπεράριθμοι, μοὶ φαίνεται πῶς εἶναι 1 ἢ 2, πρᾶγμα ἄσημον, εἰς δὲ τὸ μέλλον ἀφοῦ σπουδάσουν καὶ καταρτισθοῦν νὰ τοὺς θέσωμεν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα. Ἐπειδὴ δ’ ἔχομεν ἀνάγκην 100 γεωμετρῶν, νὰ ἐργάζωνται κατ’ ἀρχὰς ὡς γεωμέτραι καὶ τότε νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν ἀνοίγῃ θέσις κατ’ ἀρχαιότητα, καὶ κατ’ εἰδικὴν ἀξίαν.

§214ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὴν Στρατιωτικὴν σχολὴν μαθηταὶ εἶναι ἐπιστήμονες· μένοντες δὲ ἐκτὸς τῆς θέσεως δὲν θὰ μείνουν ἄνευ ἐργασίας, ἀπεναντίας ἡ πολιτεία ἔχει μεγίστην ἀνάγκην, διότι εἰς ὅλας τὰς πόλεις, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι στερούμεθα γεωμετρῶν καὶ ἐπιστημόνων διὰ διάφορα ἔργα δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ ἀκόμη. Λοιπὸν αὐτοὶ θὰ εὕρουν ἐργασίαν εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅπως εὑρίσκει καὶ ὁ ἐξερχόμενος ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον δικηγόρος ἢ ἰατρός.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ 6ον ἄρθρον ὡς ἔχει;

§216ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ 6 ἄρθρον διὰ τρίτην φορὰν καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἄρθρον 6. Ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων ἐν ταῖς ἀπολυτηρίοις ἐξετάσεσι μαθητῶν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, οἱ μᾶλλον εὐδοκιμήσαντες κατατάσσονται εἰς τὸν στρατὸν πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων ἀνθυπασπιστῶν. Οἱ δὲ τυχὸν πλεονάζοντες ἐπανερχόμενοι εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, κέκτηνται τὸ δικαίωμα, ἅμα κενωθῶσι θέσεις ἀνθυπασπιστῶν τοῦ νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐξόδου ἐκ τῆς σχολῆς καὶ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν ἐν ταῖς ἀπολυτηρίοις ἐξετάσεσι. Τὸ δικαίωμα τοῦτο παραγράφεται μετὰ παρέλευσιν πέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἐξόδου τῶν μαθητῶν τούτων ἐκ τῆς σχολῆς. Πᾶσα διάταξις περὶ ἀνθυπασπιστῶν ἀντικειμένη εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.»

§217Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον στρατιωτικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμόν, τὸ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριε πρόεδρε.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ;

§219ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἔχει πρότασιν περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν Νόμου.

§221ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προβῶμεν! Ἀναγνώσατέ την.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει).

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

«Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν Νόμου. Περὶ ἐνεργείας καὶ διαθεσιμότητος. Ἄρθρον 3. Ἡ ἐνέργεια εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ διωρισμένου εἴς τινα θέσιν τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καθὼς καὶ τοῦ μὴ ἀνήκοντος μὲν εἴς τινα θέσιν τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικοῦ, διωρισμένου δὲ εἰς εἰδικήν τινα ὑπηρεσίαν ἢ πρόσκαιρον ἀποστολήν. Ἡ διαθεσιμότης εἶναι ἡ εἰδικὴ κατάστασις τῶν στρατηγῶν, τῶν συνταγματαρχῶν καὶ τῶν ἐκ τῆς θέσεως ὑπουργοῦ ἐξερχομένων ἀξιωματικῶν, τῶν διαμενόντων προσκαίρως ἄνευ θέσεως. Ἄρθρον πρόσθετον. Οἱ ἐκ τῆς θέσεως ὑπουργοῦ ἢ βουλευτοῦ ἐξελθόντες ἀξιωματικοὶ βαθμοῦ κατωτέρου τοῦ συνταγματάρχου καὶ ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντες ἀνακαλοῦνται εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ 7 ἄρθρου τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν Νόμου. Προσωρινὴ διάταξις. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ παρόντος Νόμου, οἱ μέχρι τοῦδε ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντες ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, πλὴν τῶν συνταγματαρχῶν, ἀνακληθήσονται εἰς ἐνέργειαν πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων, μὴ ὑπαρχουσῶν δὲ κενῶν θέσεων ταχθήσονται εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν

Δ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ.»

Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει οὕτω. «Τὰ ἄρθρα 1, 3, 5, 7, 15 καὶ 16 τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ΡΟΗʹ. νόμου τροποποιοῦνται ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 1. Ὁ βαθμὸς ἀπονέμεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ καθιστᾷ τὸν ἀξιωματικόν· οὐδεὶς ὅμως βαθμὸς χορηγεῖται, ἐὰν μὴ ὑπάρχῃ κενὴ θέσις νενομοθετημένη. Ἐν τῷ περὶ ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ Βασιλ. διατάγματι ἀναφέρεται ῥητῶς ἡ ὑπάρχουσα κενὴ θέσις, εἰς ἣν γίνεται ὁ διορισμὸς ἢ ὁ προβιβασμός. Πᾶσα ἀπονομὴ βαθμοῦ γενομένη ἐναντίον τοῦ νόμου εἶναι ἄκυρος καὶ αἱ συνέπειαι αὐτῆς ἐπιβαρύνουσιν ἀτομικῶς τὸν προσυπογράψαντα τὸ Β. διάταγμα ὑπουργόν.»

§223ΛΕΚΚΑΣ. Εἰς τὴν θέσιν τοῦ λοχαγοῦ τοῦ Λέκα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι προβιβάζω τὸν Γκίκα· αὐτὰ εἶναι ὡρισμένα κάλλιστα. Ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει τοὺς στρατιωτικοὺς βαθμοὺς εἰς ὑπαρχούσας θέσεις.

§224ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Καὶ ὁ περὶ προβιβασμοῦ νόμος λέγει εἰς τὸ 2 ἄρθρον· δὲν ἀπονέμεται βαθμὸς ἄνευ θέσεως. Ἄρα νομίζετε ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀφ’ οὗ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα; Μοὶ φαίνεται ὅτι θέτετε εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τήρησιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος.

§225ΤΙΝΕΣ. Πολὺ ὡραῖα.

§226ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀναγνώσατε παρακαλῶ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Συντάγματος.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει.) «Ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει κατὰ Νόμον τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς βαθμοὺς διορίζει καὶ παύει ὡσαύτως τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἐκτὸς τῶν παρὰ τοῦ Νόμου ὡρισμένων ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διορίσῃ ὑπάλληλον εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν.»

§228Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσα ἴσα ἡ τροποποίησις αὐτὴ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἀφορμὴν παρὰ νὰ προλάβῃ τὰς γενομένας καταχρήσεις. Δὲν ἀντιλέγομεν, ὅτι καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι διατάττουσι, ὅτι οὐδεὶς βαθμὸς ἀπονέμεται καὶ οὐδεὶς εἰς θέσιν διορίζεται παρὰ εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναφερομένας, δυστυχῶς ὅμως ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι, ἂν καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι ὅλοι ἐλαύνονται ἀπὸ τὰς εὐγενεστέρας ἰδέας καὶ αἰσθήματα, οὐχ ἧττον εὑρέθησαν τινὲς νὰ μὴ σέβωνται οὔτε τὸν νόμον οὔτε τὸ Σύνταγμα. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ βαθμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι ἀναφαίρετος καὶ ἂν ὁ ὑπουργὸς παρανομήσῃ οὐχ ἧττον δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, ἐνομίσαμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν τοῦτο, λέγοντες ὅτι ὁ προβιβασμὸς ὁ παρὰ τοὺς κειμένους νόμους γινόμενος νὰ θεωρῆται ἄκυρος, νὰ μὴ δύναται ὁ λαβὼν τὸν βαθμὸν νὰ ἐνάξῃ τὸ δημόσιον εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ζητῇ αὐτόν.

§229ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ στρατιωτικὸς βαθμὸς εἶναι ἀναφαίρετος.

§230Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Σύνταγμα ἐννοεῖ τὴν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἀπονομὴν τοῦ βαθμοῦ, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ὑπάρχει διάταξις ἀπαλλάττουσα τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπὸ τὰς καταχρήσεις, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ θέσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν (θόρυβος). Τέλος πάντων τί σᾶς βλάπτει αὐτὴ ἡ διάταξις;

§231ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βλάπτει. Ὁ βαθμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ στηρίζεται εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ ἀφοῦ ἅπαξ ὁ Βασιλεὺς τοῦ τὸν ἔδωσε δυνάμει τῆς ἐξουσίας του. Εἶναι ὑπεύθυνος ἀμέσως ὁ ὑπουργός. Δὲν δύνασθε ἑνὸς λοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπροβιβάσθη ταγματάρχης, δὲν δύνασθε νὰ τοῦ ἀφαιρέσητε τὸν βαθμόν του. Αὐτὴ ἡ μοναδικὴ τυπικότης, ἡ ὁποία παρουσιάζεται σήμερον ἐδῶ δὲν παρουσιάσθη ποτὲ εἰς τὰ βουλευτικὰ σώματα. Ἔχετε τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν; Νὰ τιμωρήσητε τοὺς παραβάτας καὶ ὄχι νὰ κάμητε πράγματα ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε ἕνα βαθμὸν ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικόν.

§232Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφαιρεῖται, διότι θεωρεῖται ὡς μὴ δοθείς.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προτείνει τὸ ἑξῆς· βαθμὸς μὴ νομίμως ἀπονεμόμενος εἶναι ἄκυρος (θόρυβος).

§234ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει ὅλοι νὰ ἐννοήσουν καλῶς, ὅτι περὶ βαθμῶν ἐνταῦθα πρόκειται καὶ ὄχι περὶ προβιβασμῶν, καὶ ἰδοὺ ποῖαι θὰ ᾖναι αἱ συνέπειαι ὡς πρὸς τοὺς προβιβασμούς. Εἷς ὑπουργὸς ὑποθέτει ὅτι ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων δύναται νὰ προβιβάσῃ τὸν δεῖνα λοχαγὸν εἰς ταγματάρχην καὶ τὸ πράττει, ἐν τούτοις ἔρχεται ἄλλος ὑπουργὸς καὶ λέγει, ὁ προκάτοχός μου δὲν τὸν ἐπροβίβασε νομίμως καὶ οὕτω καταργῶ τὸν βαθμὸν αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου· νομίζετε ὅτι τοιαῦτα πράγματα δύνανται νὰ λάβωσι χώραν ἐν τῷ στρατῷ;

§235ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, κύριοι· πρέπει νὰ προσέξωμεν, τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει τοὺς βαθμοὺς σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους· ἅμα λοιπὸν ἕνας ὑπουργὸς ἀπονείμῃ ἕνα βαθμὸν παρανόμως, ὑπουργὸς βεβαίως ὅλως διόλου δαιμονισμένος, δύνασθε νὰ τιμωρήσητε τὸν ὑπουργὸν, δύνασθε νὰ τὸν μεμφθῆτε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ καταργήσητε τὸν βαθμόν. Καλλίτερον, νομίζω, τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ ἀναβάλωμεν, μήπως περιπέσωμεν εἰς κανὲν λάθος.

§236ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί! Τὸ ζήτημα τὸ τόσῳ σπουδαῖον διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο τόσος λόγος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λύσητε ἐκ τοῦ προχείρου καὶ μετὰ τοσαύτης ταχύτητος; πρέπει, κύριοι, νὰ ἀναλογισθῆτε τὰς συνεπείας· ὁ βαθμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ, κύριοι, εἶναι ἰδιοκτησία του, καὶ ἰδιοκτησία, ἡ ὁποία δὲν δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ παρὰ ὅπως ὁ νόμος διατάττει· αἱ διατάξεις, κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχουν σχέσιν καὶ ἀναφορὰν ὡς πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ στρατοῦ. Πῶς ἔρχεσθε λοιπὸν σήμερον ἐξ ἐφόδου καὶ φέρετε ἄρθρον τὸ ὁποῖον μεταβάλλει ὅλην τὴν στρατιωτικὴν τάξιν;

§237ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τὸ μέλλον.

§238ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ μέλλον καὶ τὸ ἐνεστὼς διὰ τὸν στρατὸν εἶναι τὸ ἴδιον, δὲν ἔχει διαφοράν· ὁ στρατιώτης ὁ σημερινὸς πρέπει νὰ ᾖναι καὶ αὐριανός· διὰ τούτου, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ πράξητε, ἀφαιρεῖτε τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἄγκυραν τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἔῤῥιψε διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀφίνετε αὐτοὺς εἰς τὴν διάκρισιν ἑνὸς ὑπουργοῦ εἴτε μιᾶς ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Σμόλεντς σήμερον ἐν πεποιθήσει μὲ προβιβάζει νομίζων ὅτι ἔχω δικαίωμα· ἐν τούτοις εἰς ὅλας τὰς πεποιθήσεις πάντοτε εὑρίσκεται καὶ ἕνα κενόν. (θόρυβος). Τέλος πάντων παρατηρῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀναβάλητε δι’ αὔριον, ὅπως σκεφθῆτε ὡριμώτερον.

§239ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ κανονίσῃ διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἤδη συζητοῦμεν, εἶναι ἀντικείμενον λίαν σπουδαῖον· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβεν ὡς ὄψιν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ἐμελέτησεν εἰς τὸ γραφεῖόν του, ἐσυμβουλεύθη τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους καὶ μετὰ ὥριμον σκέψιν καθυπέβαλεν ἐνώπιον ὑμῶν τροπολογίαν καὶ σᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὴν καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ παρόντος δύναμαι νὰ δεχθῶ· ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ ἀρκεσθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν, ἔχει καλῶς· θὰ δεχθῶμεν αὐτὴν καὶ θὰ ἀποῤῥίψωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰ ἄλλα μέρη τῆς βουλευτικῆς προτάσεως. Ἐὰν ὅμως οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐπιμένουν νὰ συζητηθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι διατάξεις αἱ περιεχόμεναι εἰς τὴν πρότασίν των, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ πράξωμεν τοῦτο ἀσφαλῶς σήμερον, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν ν’ ἀρκεσθῇ εἰς ὅσα ἐλέχθησαν καὶ ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της διὰ τὴν αὔριον.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 Μ. Μ,