1871.05.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77.

Τῆς 13 Μαΐου 1871.

(Πέμπτη).

Ὥρα 3 παρὰ ¼ Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστάσιος Μαυροκέφαλος ζητεῖ σύνταξιν διὰ τὰς ἐν τῷ ἀγῶνι ἐκδουλεύσεις καὶ πολυειδεῖς ὑπηρεσίας του.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχει δίκαιον.

§3ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως παρέστη καὶ προσέφερε σπουδαίας ἐκδουλεύσεις καὶ τώρα πένεται εἰς τοὺς δρόμους.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συστηθῇ λοιπὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, στενῶς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου Α. Καπετανάκης προτείνει νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς προκυμαίας ἐν τῷ λιμένι «Γερολιμήν» τῆς Μάνης. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς Πρὸς τὴν Βουλήν. Οὐδαμοῦ τοῦ Ταινάρου, Κύριοι, ὑπάρχει λιμὴν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας, εἰς ἣν οἱ Λάκωνες ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ τόπου των ἐτράπησαν, καὶ πρὸς διάσωσιν τῶν ἐν ὥρᾳ τρικυμίας διακινδυνευόντων πλοίων. Ἡ κατασκευὴ προκυμαίας ἐν τῷ λιμένι «Γερολιμὴν» τῆς Μάνης καὶ τὴν ἐγχώριον ναυτιλίαν δύναται ν’ ἀναπτύξῃ καὶ τὰ ἄλλων ἐθνικοτήτων ἐμπορικὰ πλοῖα θέλει ἐξασφαλίσει, κύριοι, διότι μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς τοιαύτης ἐργασίας θέλει κατασταθῆ ὁ λιμὴν οὗτος ἀσφαλὴς καὶ θέλει ἀρθῆ ἐκ τοῦ μέσου ὅ,τι συνετέλεσε μέχρι σήμερον εἰς τὸ νὰ μαρανθῇ ὁ ζῆλος τῶν εἰς τὴν ναυτιλίαν ἐπιδοθέντων Λακώνων καὶ παραγνωρισθῇ ἡ κυβερνητικὴ πρόνοια ὑπὲρ τῶν θαλασσοπορούντων. Λίαν εὐτελὴς καὶ ἀσήμαντος δαπάνη ἀρκεῖ, κύριοι, νὰ συντελέσῃ πρὸς θεραπείαν τῶν καταδειχθέντων ἀνωτέρω δυστυχημάτων, διότι μόνον τριάκοντα χιλιάδες (30,000) δραχμαὶ θέλουσιν ἀποτελέσει τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς καταβληθησομένης ὑπὸ τοῦ δημοσίου ποσότητος πρὸς κατασκευὴν τῆς ῥηθείσης προκυμαίας, καθ’ ὅσον οἱ Λάκωνες προσφέρονται νὰ ἐργασθῶσι προσωπικῶς ἄνευ ἀποζημιώσεώς τινος εἴς τε τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου τούτου καὶ εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν πρὸς στερέωσιν αὐτοῦ ἀπαιτηθησομένων ὀγκολίθων· ἀλλὰ καὶ τὴν μικρὰν ταύτην δαπάνην τὸ δημόσιον θέλει ἀποζημιωθῆ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἐκ τοῦ ἐπιβληθησομένου λιμενικοῦ φόρου ἐφ’ ὅλων τῶν προσορμιζομένων πλοίων ἐντὸς τοῦ λιμένος τούτου. Ἀφίνων εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ κατὰ τὴν ἀληθῆ ἀξίαν των τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, πέποιθα, ὅτι θέλει ἐπιψηφίσει τὸν ἑξῆς νόμον.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μοναδικόν. Θέλει κατασκευασθῆ προκυμαία ἐν τῷ λιμένι «Γερολιμήν» τῆς Μάνης ἐκ πήχεων ὀγδοήκοντα τὸ μῆκος (80), χορηγουμένης πρὸς τοῦτο πιστώσεως ἐκ δραχμῶν τριάκοντα χιλιάδων (30,000), ἐκ τοῦ ἁρμοδίου κεφαλαίου καὶ ἄρθρου τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 12 Μαΐου 1871.

Ὁ Βουλευτὴς Οἰτύλου

Α. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν προτείνει νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως ἀτμοπλοϊκῆς μεταξὺ τῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἑταιρίας Μπάρνς καὶ Μάκ Ἴβερ. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς. Πρὸς τὴν Βουλήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Ὑμετέραν ἐπιψήφισιν σχέδιον νόμου, δι’ οὗ ἐγκρίνεται ἡ μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τῆς ἀγγλικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Μπάρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ συνομολογηθεῖσα θαλασσοπλοϊκὴ σύμβασις περὶ διατηρήσεως τακτικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Πατρῶν, Σύρου καὶ Κερκύρας ἀφ’ ἑνὸς καὶ διαφόρων λιμένων τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀφ’ ἑτέρου. Εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην παραχωροῦνται αἱ συνήθεις πρὸς τοιαύτας ἑταιρίας χορηγούμεναι ἀτέλειαι καὶ εὐκολίαι. Αὕτη δὲ, ἐκτὸς τῆς συγκοινωνίας ἣν πρόκειται νὰ ἐκτελῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 1, ὑποχρεοῦται κατὰ τὰ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως νὰ παρέχῃ εἰς ἀντάλλαγμα εὐκολίας ἀξίας λόγου εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 18 Μαΐου 1871.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μόνον. Ἡ συνομολογηθεῖσα ἐν Ἀθήναις τὴν 8 Μαΐου 1871 σύμβασις μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἐν Λίβερπουλ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Μπάρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ ἀφ’ ἑτέρου ἐξ ἄρθρων 10 καὶ ἧς τὸ κείμενον ἕπεται, ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

ΑΤΜΟΠΛΟΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΙΣ.

Μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐν Λιβερποὺλ ἑταιρίας τῶν Μπάρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ. Ὁ κ. Θ. Λεονάρδος, γενικὸς διευθυντὴς τῶν ταχυδρομείων, ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δυνάμει πληρεξουσιότητος τοῦ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, καὶ ὁ κύριος Π. Γ. Σκουζὲς ἐν ὀνόματι τῆς ἐν Λιβερποὺλ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Μπὰρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ δυνάμει πληρεξουσιότητος αὐτῆς, λαβόντες ἐντολὴν νὰ προσδιορίσωσι τὰς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς μνησθείσης ἑταιρίας σχέσεις, καὶ ἀνταλλάξαντες ἀμοιβαίως τὰ πληρεξούσια αὑτῶν, συνεφώνησαν τὰ ἀκόλουθα ἄρθρα. Ἄρθρον 1. Ἡ ἐν Λιβερποὺλ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία Μπὰρνς καὶ Μὰκ Ἴβερ ὑποχρεοῦται νὰ διατηρῇ διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὑτῆς, ἐξαιρέσει ἀκαταμαχήτου δυνάμεως, γραμμὰς συγκοινωνίας, τακτικὰς μὲν, ά) μεταξὺ Λιβερποὺλ, Γιβραλτὰρ, Παλέρμου, Μεσσήνης, Πατρῶν, Κερκύρας, Ἀγκῶνος, Τεργέστης καὶ Βενετίας, ἅπαξ τοῦ μηνὸς, καὶ βʹ) μεταξὺ Λιβερποὺλ, Γιβραλτὰρ, Μελίτης, Σύρου, Σμύρνης, Κωνσταντινουπόλεως καὶ Θεσσαλονίκης ἑκάστην τρίτην ἑβδομάδα, ἔκτακτον δὲ μεταξὺ Πατρῶν καὶ ἄλλων ἐξωτερικῶν λιμένων. Ἄρθρον 2. Ἡ ἑταιρία δύναται νὰ προσθέτῃ καὶ νὰ ἀφαιρῇ ἕνα ἢ πλείονας ἐξωτερικοὺς λιμένας· ὀφείλει ὅμως νὰ εἰδοποιῇ περὶ τούτου τὴν Γεν. Διεύθυνσιν τῶν ταχυδρομείων τῆς Ἑλλάδος 15 τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς πραγματοποιήσεως πάσης τοιαύτης μεταβολῆς. Ἄρθρον 3. Αἱ ἡμέραι τῆς ἀφίξεως τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τοὺς λιμένας τῶν Πατρῶν, τῆς Κερκύρας καὶ τῆς Σύρου, ὡς καὶ αἱ ἡμέραι καὶ ὧραι τῆς ἀπ’ αὐτῶν ἀναχωρήσεως κανονίζονται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, ἥτις ὅμως ὀφείλει νὰ εἰδοποιῇ περὶ τούτου ἐγκαίρως τὰ ταχυδρομεῖα Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου, καὶ νὰ δημοσιεύῃ τοῦτο πρὸς γνῶσιν τοῦ κοινοῦ. Ἄρθρον 4. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, ἐκτελοῦντα τὰς ἃς διὰ τῆς παρούσης ἀναδέχονται συγκοινωνίας, ἀπολαμβάνουσι καταπλέοντα ἐν τοῖς λιμέσι Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου πλήρους ἀτελείας παντὸς ναυτιλιακοῦ καὶ λιμενικοῦ δικαιώματος, ὡς καὶ διαμετακομιστικοῦ καὶ τελωνειακοῦ ἐπὶ τῶν γαιανθράκων τῶν προσδιωρισμένων εἰς κατανάλωσιν αὐτῶν, καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀποτραπῶσι τοῦ εἰδικοῦ αὐτῶν προορισμοῦ, μήτε τῆς ὑπηρεσίας, δι’ ἣν καὶ προσδιωρίσθησαν, ἥτις εἶναι ἡ μεταφορὰ ἐμπορευμάτων, χρηματοδεμάτων καὶ ἐπιβατῶν, μήτε τέλος νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς κατάσχεσιν, κωλυσιπλοΐαν, παρεμπόδισιν ἕνεκα χρεῶν ἢ αὐθεντικὴν κράτησιν. Αἱ ἀνωτέραι ἀτέλειαι παραχωροῦνται καὶ ἄρχονται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἄρθρον 5. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας ἔχουσι τὴν ἄδειαν νὰ ἐπιβιβάζωσι καὶ ἀποβιβάζωσιν εἰς τοὺς λιμένας Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου, ἄνευ διακρίσεως προελεύσεως χρήματα καὶ εἴδη χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ, ἐμπορεύματα πάσης φύσεως ὡς καὶ ἐπιβάτας παντὸς ἔθνους μετὰ τῶν ἰδίων αὑτῶν ἐνδυμάτων καὶ πραγμάτων, καθόσον ἥ τε εἰσαγωγὴ ἢ ἡ εἴσοδος καὶ ἡ ἐξαγωγὴ ἢ ἡ ἔξοδος εἶναι συγκεχωρημένη ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν νόμων, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι οἱ πλοίαρχοι αὐτῶν θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι ἐν πάσῃ περιστάσει εἰς τὰς ὑγειονομικὰς, τελωνειακὰς καὶ ἀστυνομικὰς τῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὴν εἴσοδον καὶ ἔξοδον τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν ἐμπορευμάτων. Ἐννοεῖται ὅτι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα θέλουσιν ἀπολαμβάνει ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὰς αὐτὰς εὐκολίας τὰς παρεχομένας εἰς ἄλλα ξένα ἀτμόπλοια τῆς αὐτῆς φύσεως ἐν ταῖς μετὰ τῶν τελωνειακῶν, τῶν λιμενικῶν καὶ τῶν ὑγειονομικῶν ἀρχῶν ἐργασίαις αὐτῶν, ὅπως γίνεται ἡ μεταφορὰ μετὰ ταχύτητος καὶ ἄνευ διακοπῆς. Ἄρθρον 6. Ἐὰν ἡ εἰρημένη ἑταιρία ἤθελε συνομολογήσει μεταγενεστέρως μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἢ μετ’ ἄλλης ξένης ἑταιρίας ἀνεγνωρισμένης ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως σύμβασιν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐνεργῆται μεταξὺ αὐτῶν ἀνταλλαγὴ μεταφορᾶς χρηματοδεμάτων, ἐμπορευμάτων καὶ ἐπιβατῶν ἄνευ διακρίσεως τῆς προελεύσεως αὐτῶν ἐσωτερικῶς τε καὶ ἐξωτερικῶς, συμφωνεῖται ἀπὸ τοῦδε, ὅτι πᾶσα μεταβίβασις ἀφ’ ἑνὸς εἰς ἕτερον ἀτμόπλοιον θέλει γίνεσθαι ἐντὸς τοῦ λιμένος Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου ἐλευθέρα παντὸς διαμετακομιστικοῦ δικαιώματος, τῶν ἀτμοπλοίων δυναμένων νὰ συμπλησιάζωσιν ἵνα ἐνεργῶσι τὰς ἀνταλλαγὰς αὐτῶν· ἐν ἐναντίᾳ περιστάσει τὰ χρηματοδέματα καὶ τὰ ἐμπορεύματα τὰ προσδιωρισμένα πρὸς μεταβίβασιν ἐπὶ ἑτέρου ἀτμοπλοίου θέλουσι μὲν φυλάττεσθαι ἐπὶ τῆς ξηρᾶς δι’ ἐξόδων τῆς ἑταιρίας ἄνευ πληρωμῆς τινος διαμετακομιστικοῦ τέλους ἀλλὰ θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς καὶ τὰς ὑγειονομικὰς διατάξεις Ἄρθρον 7. Ἡ ἑταιρία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. ά) Νὰ μετακομίζῃ δωρεὰν τοὺς περιέχοντας παντὸς εἴδους ἀλληλογραφίας φακέλλους ἢ σάκκους, τοὺς παραδιδομένους εἰς τὰ εἰρημένα ἀτμόπλοια, εἴτε ὑπὸ τοῦ ταχυδρομείου Πατρῶν πρὸς τὸ τῆς Κερκύρας καὶ τ’ ἀνάπαλιν, εἴτε ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ταχυδρομείων τούτων καὶ τοῦ τῆς Σύρου πρὸς τὰ ξένα ταχυδρομεῖα καὶ τὰ Ἑλληνικὰ προξενεῖα τὰ ἑδρεύοντα εἰς τοὺς λιμένας τῆς προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων καὶ τ’ ἀνάπαλιν, τῶν φακέλλων καὶ τῶν σάκκων τούτων παραδιδομένων, ἐννοεῖται, εἰς τὸν ὅρον των ἅμα τῇ εἰσόδῳ τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τὸν λιμένα. β) Νὰ μετακομίζῃ δωρεὰν χρήματα καὶ ἄλλα ἀντικείμενα ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, προερχόμενα καὶ διευθυνόμενα εἴτε εἰς τοὺς λιμένας Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου, εἴτε εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς λιμένας τῶν προσεγγίσεων. Τὸ βάρος τῶν δωρεὰν μετακομιζομένων τούτων ἀντικειμένων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς δύο τόνους δι’ ἕκαστον ταξείδιον, καὶ γ) Ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς γεν. διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων νὰ παραχωρῇ δωρεὰν θέσεις ἐπιβατῶν, μὴ συμπεριλαμβανομένης τῆς διατροφῆς κατ’ ἔτος τεσσαράκοντα μὲν ά. καὶ βʹ. θέσεως μεταξὺ τῶν λιμένων Πατρῶν, Κερκύρας καὶ τεσσαράκοντα ά. θέσεως μεταξὺ τῶν λιμένων Πατρῶν, Κερκύρας καὶ Σύρου καὶ τῶν ξένων εἰς οὓς προσεγγίζουσι τὰ ἀτμόπλοια. Ἄρθρον 8. Ἀπαγορεύεται ῥητῶς εἰς τοὺς πλοιάρχους τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας, ὁσάκις προσορμίζονται εἰς Πάτρας, Κέρκυραν καὶ Σύρον, νὰ δέχωνται γράμματα, ἐκτὸς τῶν ταχυδρομικῶν φακέλλων, ἐξαιρέσει, ἐννοεῖται, τῆς ὑπηρεσίας τῶν πρακτόρων τῆς ἑταιρίας. Ἄρθρον 9. Ἡ παροῦσα σύμβασις ἰσχύει ἐπὶ ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπικυρώσεως. Ληξάσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης, ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα ἐπὶ ἓν ἕτερον ἔτος καὶ οὕτω καθεξῆς, ἐὰν δὲν ἤθελε γίνῃ ἐναντία τις κοινοποίησις ὑπὸ τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων μερῶν, ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους. Ἄρθρον 10. Ἡ παροῦσα σύμβασις ἐπιφυλασσομένης τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως αὐτῆς, ἐπικυρωθήσεται παρά τε τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ παρὰ τῆς διευθύνσεως τῆς μνησθείσης ἑταιρίας, ἡ δὲ ἀνταλλαγὴ τῶν ἐπικυρώσεων γενήσεται ἐν Ἀθήναις ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἢ καὶ ταχύτερον, εἰ δυνατόν... Οὕτως ἡ σύμβασις τεθήσεται ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν. Εἰς πίστωσιν τούτων οἱ πληρεξούσιοι τῶν δύο συμβαλλομένων μερῶν ὑπέγραψαν τὴν παροῦσαν σύμβασιν καὶ ἔθεντο ἐπ’ αὐτῆς τὰς ἑαυτῶν σφραγῖδας. Ἐγένετο εἰς διπλοῦν ἐν Ἀθήναις τὴν ὀγδόην Μαΐου τοῦ χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑβδομηκοστοῦ πρώτου ἔτους.

Θ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ.

ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ.

§8ΠΕΤΜΕΖΑΣ. (Ὑπουργὸς παιδείας.) Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μὴ μεταθέσεως καθηγητῶν καὶ διδασκάλων πάσης κατηγορίας διαρκοῦντος τοῦ σχολειακοῦ ἔτους.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε. Νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον, κύριε πρόεδρε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ πρῶτον.

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ κύριε ὑπουργὲ, καὶ τοὺς δημοδιδασκάλους;

§12ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βέβαια. (Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον ἔχον ὡς ἕπεται.) Πρὸς τὴν Βουλὴν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καθυποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Σώματος σχέδιον νόμου περὶ τῆς μὴ μεταθέσεως καθηγητῶν ἢ διδασκάλων ἀπὸ σχολείου εἰς σχολεῖον, διαρκοῦντος τοῦ σχολειακοῦ ἔτους, ἐκτὸς ὡρισμένων περιστάσεων. Ἡ τοιαύτη τῶν καθηγητῶν ἢ διδασκάλων ἄκαιρος μετάθεσις ἐκτὸς τῶν ἄλλων συνεπειῶν, αἵτινες ἐπὶ τέλους καταντοῦν εἰς ζημίαν προφανῆ τῶν μαθητευομένων, κινδυνεύει νὰ καταστήσῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ διδασκάλου ἐπαχθὲς, καὶ ἑπομένως πολλὰ σχολεῖα μένουσιν ἤδη χωρὶς διδασκάλων, ἢ φέρουσιν ὄνομα μόνον σχολείου, καὶ ἰδίως ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἡ πλειοτέρα ἀνάγκη τοιούτων, εἰς τὰ ὀρεινὰ δηλονότι καὶ ἀπόκεντρα μέρη· διότι τὶς αἰσθανόμενος ἐν ἑαυτῷ καὶ τὴν ἐλαχίστην ἀξίαν στέργει νὰ κατατρίβῃ τὴν νεότητά του εἰς τὸ ἐπίπονον τοῦτο ἔργον, χωρὶς νὰ ᾖναι βέβαιος ὅτι θὰ διαμείνῃ τοὐλάχιστον ἓν ἔτος εἰς τὸ αὐτὸ μέρος; Ἐπικαλοῦμαι ἑπομένως τὴν σύντονον τοῦ Σώματος προσοχὴν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου, πρὶν παραλύσῃ ἐντελῶς ἡ ἐκπαίδευσις, ὅπερ ἐπίκειται, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἀσφαλίσῃ τὴν τύχην τῶν εἰς αὐτὴν ἀφιερουμένων. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 13 Μαΐου 1871. Ὁ ἐπὶ τῶν ἐκκλησ. καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ὑπουργὸς

ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ μὴ μεταθέσεως καθηγητῶν καὶ διδασκάλων πάσης κατηγορίας, διαρκοῦντος τοῦ σχολειακοῦ ἔτους. Ἄρθρον 1. Οὐδεὶς καθηγητὴς καὶ οὐδεὶς ἢ οὐδεμία διδάσκαλος μετατίθεται ἀπὸ σχολείου εἰς σχολεῖον, διαρκοῦντος τοῦ σχολειακοῦ ἔτους ἐκτὸς τῶν ἑπομένων περιστάσεων. 1) Λόγῳ νόσου, ἐνόρκως πιστοποιουμένης ὑπὸ δύω ἐπιστημόνων ἰατρῶν, χωρὶς ὅμως βλάβης τῶν συμφερόντων ἄλλου, ὧν ἡ ἐκτίμησις ἀφίεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου. 2) Συνεπείᾳ ἀμοιβαίας αἰτήσεως δύω τοιούτων, ὁσάκις εἰς τὴν ἀντιμετάθεσιν αὐτῶν δὲν ἀντιβαίνει ὁ βαθμὸς καὶ ἑπομένως ἡ μισθοδοσία των. 3) Ὅταν, συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, πεισθῇ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον ὅτι ἡ περαιτέρω διαμονὴ καθηγητοῦ ἢ διδασκάλου ἐν τῷ σχολείῳ, ἐν ᾧ διδάσκει, εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὰς εὐλόγους ἀξιώσεις τῆς κοινότητος καὶ δύναται νὰ ἔχῃ δυσαρέστους συνεπείας. Πάντοτε ὅμως πρέπει νὰ ζητῆται προηγουμένως καὶ ἡ ἀπολογία αὐτοῦ. Ἄρθρον 2. Πᾶσαι αἱ μὴ ἐκ τῶν εἰρημένων λόγων ἐπιζητούμεναι μεταθέσεις, εἴτε παρὰ τῶν καθηγητῶν ἢ διδασκάλων, εἴτε παρὰ τῶν ἐπιτοπίων διοικητικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν, ἐὰν ἐγκριθῶσι παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου, γίνονται εὐθὺς μετὰ τὰς θερινὰς ἐξετάσεις τῶν σχολείων. Αἱ περὶ τούτων δὲ αἰτήσεις πρέπει νὰ καθυποβάλλωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀποχρώντως καὶ εὐκρινῶς ᾐτιολογημέναι, ἐντὸς τοῦ μηνὸς Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κυβέρνησις ζητεῖ ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντιβασιλείας.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§15Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν κ. πρόεδρε, ὅλα τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ ὡριμάσουν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς ά. ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις τοῦ κ. Μπούμπουλη περὶ γάμων.

§19ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίος.

§20ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλὰ, θ’ ἀναγνωσθῇ· αὐτὸ δὲν εἶναι μία προκατάληψις διὰ νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ εἰς ά καὶ βʹ. συζήτησιν· ὅταν ἔλθῃ ἡ γʹ. συζήτησις ἂς τὸ εἴπῃ αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργός. (θόρυβος).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς τῆς προτάσεως;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. ἀντικείμενον εἰς ά. συζήτησιν εἶναι ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ζωοκλοπῆς νόμου.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Πάρα κάτω.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ. εἶναι ἡ ά. συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ παιδείας ἐν γένει.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Πάρα κάτω.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δʹ. ἡ πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ συντάξεως εἰς τοὺς ἀνδραγαθήσαντας πυρπολιστάς.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Πάρα κάτω.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εʹ. ἡ πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ χορηγίας ἐθνικῆς γῆς εἰς τοὺς ἰδίους.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Πάρα κάτω.

§31ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κ. πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς τῆς προτάσεως (θόρυβος).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ μὴ κατασχέσεως τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§33ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἐπέρασε εἰς ά. καὶ βʹ. ἀνάγνωσιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν κάμνουν τὴν παρατήρησιν ὅτι αὐτὸ ἀνεγνώσθη διὰ ά. καὶ βʹ. φορὰν, ἀλλ’ εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι σημειωμένη ἡ ά καὶ βʹ. ἀνάγνωσις.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ γίνῃ τώρα ἡ ά. ἀνάγνωσις. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἐν λόγῳ πρότασις καὶ γίνεται δεκτὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ ά. φοράν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.

§37ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ, λοιπὸν πῶς τὸ ἀναγινώσκετε; (θόρυβος). Διατὶ δὲν ἀφήσατε καὶ τὸ ἰδικόν μου; διότι ὁ ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν τὸ παραδέχεται;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν θέλετε νὰ συζητήσητε, ὁρίστε.

§39ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ· δὲν εἶναι αἱ αὐταὶ περιστάσεις.

§40ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς δὲν εἶναι αἱ αὐταὶ περιστάσεις;

§41ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. Μπούμπουλη εἶναι ἐντελῶς ἀντικανονικὸν, ἀντιβαίνει εἰς τοὺς κανόνας τῆς ἐκκλησίας. Δὲν ἤθελα λοιπὸν νὰ φανῇ ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἀσυζητητεὶ εἰς δύο συζητήσεις ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ν’ ἀναβληθῇ.

§42ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ πῶς εἰμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ νομοσχεδίου καὶ νομοσχεδίου· διότι ὁ ὑπουργὸς ἔχει ἀντίθετον ἰδέαν· καὶ ἐπειδὴ εἶναι ὑπουργὸς ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς μου;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δὰ δι’ αὐτό!

§44ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ᾖναι ἀντικανονικὸν, ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ, καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα θέλετε ἴδει κύριε ὑπουργὲ, ὅτι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζεις εἶναι οἱ αὐτουργοὶ τῆς παραβάσεως τῶν κανόνων τῆς ἐκκλησίας.

§45ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι ὁ ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη νὰ συζητηθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις περὶ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου εἰς ἀ. συζήτησιν καὶ γίνεται δεκτὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου.

§47ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη θὰ φέρῃ δυσκολίαν ἂν ἀναγνωσθῇ, διότι εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν θ’ ἀποῤῥιφθῇ· καθόσον φρονῶ ὅτι ἂν ᾖναι πρᾶγμα περιττὸν εἰς τὸν κόσμον εἶναι ἡ πρότασις αὕτη, καὶ θὰ σᾶς φέρω τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι αὐτοὶ οἱ κύριοι ἠπατήθησαν· εἶναι πρὸ πολλοῦ ταῦτα νομοθετημένα, καὶ κἄποιος ἀξιωματικὸς δι’ ἐπίδειξιν, ἐκ τοῦ νόμου τὸν ἀντέγραψε καὶ τὸν ἔδωκε διὰ νὰ πουλήσῃ δούλεψιν φαίνεται, εἰς τοὺς ἀγαθοὺς συναδέλφους μας. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου εἰς Αʹ. συζήτησιν καὶ γίνεται δεκτὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§48ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριε πρόεδρε, νομοσχέδιά τινα οἰκονομικὰ, τὰ ὁποῖα χθὲς ἀνεγνώσθησαν κατὰ ἀ. φορὰν καὶ ἐψηφίσθησαν παρὰ τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθοῦν καὶ ψηφισθοῦν ἐκ δευτέρου.

§49ΤΙΝΕΣ. Ποῖα εἶναι αὐτά;

§50ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τὸ περὶ διαχωρισμοῦ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων Ἀττικῆς ἀπὸ τοῦ κεντρικοῦ κτλ. (θόρυβος).

§51ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητήσωμεν ὁμοῦ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὰ διάφορα κονδύλια, ὅσα νομοσχέδια ἔχουν σχέσιν μὲ αὐτά. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναγνωσθῶσιν ὅλα διὰ νὰ ὡριμάσουν καὶ συζητηθοῦν ὁμοῦ μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§52ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται τὰ νομοσχέδια περὶ συστάσεως ἐπαρχιακοῦ ταμείου Ἀττικῆς, καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ τόκου διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1853 δάνεια, καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ βʹ. φοράν).

§53ΔΡΑΚΟΝΤΑΕΙΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ σύμβασις περὶ παραχωρήσεως προνομίου πρὸς σύστασιν ἀτμοπλοίας ἐν Κεφαλληνίᾳ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ν’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ σύμβασις περὶ παραχωρήσεως προνομίων πρὸς σύστασιν ἀτμοπλοίας ἐν Κεφαλληνίᾳ, καὶ γίνεται δεκτὴ διὰ βʹ. φορὰν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§56ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ μεταλλείων κ. πρόεδρε.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§58ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ κ. πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην φορὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πονηροπούλου περὶ μεταλλείων, καὶ γίνεται δεκτὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§60ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Τὸ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, καὶ γίνεται δεκτὴ διὰ βʹ. φοράν).

§61ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§62ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§63ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται νὰ καταστρέψωμεν ἕνα νόμον καὶ χωρὶς γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς νομικῶν, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν. (Θόρυβος).

§64ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, πρὶν ὑποβληθῇ κανὲν τῶν ἀναγνωσθέντων σήμερον, ὑπέβαλλον ἐγὼ τὴν πρότασιν περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ, καὶ τὴν πρότασιν περὶ μαιευτικῆς σχολῆς, παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθοῦν. (Θόρυβος). (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις περὶ μαιευτικῆς σχολῆς καὶ γίνεται δεκτὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ ἀ. φοράν).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναγομένην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πρὸ πολλοῦ κατεκλύσθημεν οὕτως εἰπεῖν ἀπὸ αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων εἰς διάφορα ἄτομα καὶ ἑταιρίας, καὶ πολλὰ τοιαῦτα παρεχωρήθησαν διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἀλλ’ ἐν ᾧ κατὰ τὸν νόμον περὶ μεταλλείων οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων, δηλ. οἱ αἰτήσαντες, ὀφείλουν νὰ πληρώνουν εἰς τὸ δημόσιον δύο φόρους, 1) τὸν στρεμματικὸν, ἀνὰ 3 λεπτὰ τὸ στρέμμα, 2) τὸν νενομισμένον φόρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου 5%, μ’ ὅλον τοῦτο οὔτε ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν παρελθόντων ἐτῶν, οὔτε εἰς τὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους ὑπάρχουσιν ἐγγεγραμμένοι οἱ φόροι οὗτοι. Εἶναι γνωστὸν, κ. πρόεδρε, ὅτι παρεχωρήθησαν μεγάλαι ἐκτάσεις μεταλλείων εἰς διαφόρους ἑταιρίας καὶ ἄτομα, καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐγγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ τὸ σχετικὸν ἔσοδον. Ἀναφέρω μόνον ἓν μεταλλεῖον γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπερ παρεχωρήθη εἰς τὸν κ. Σερπιέρην κατὰ τὸ 1867 καὶ 1868 ἐν Λαυρίῳ, ἐκτάσεως 14,550 στρεμμάτων, τὸ ὁποῖον ἀνὰ 3 λεπτὰ ἕκαστον στρέμμα, φέρει δραχ. 436,50 κατ’ ἔτος· τοιαῦτα μεταλλεῖα ἀπεράντων ἐκτάσεων εἶναι παραχωρημένα καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἑταιρίας. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ διὰ τί δὲν ἔχει ἐγγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔσοδον τοιοῦτον κατὰ στρέμμα καὶ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου; Ἐξετελέσθη ὡς πρὸς τοῦτο ὁ νόμος περὶ μεταλλείων ἢ ὄχι; Δηλ. ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν οἱ φόροι οὗτοι; Καὶ προσέτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων, ἔκαμον ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν των ἐντὸς τοῦ ἔτους, ὅπως ὤφειλον νὰ πράξωσιν ἢ ὄχι; Καὶ ἐν περιπτώσει τοιαύτῃ τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; τοὺς ἐκήρυξεν ἐκπτώτους ἢ ὄχι; Καὶ ἐν ἀποφατικῇ περιπτώσει, διὰ τί; Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας διασαφήσεις. Ἤθελεν εἶσθαι δὲ καλὸν, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ σημείωσιν τῶν παραχωρηθέντων μέχρι τοῦδε μεταλλείων, διὰ νὰ ἴδῃ καὶ ἡ Βουλὴ πόσα μεταλλεῖα παρεχωρήθησαν, καὶ ποία ἐργασία ἐγένετο ἐπ’ αὐτῶν.

§67Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρεμματικὸν φόρον, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε τὴν ἀπαιτουμένην πρόνοιαν, καὶ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἐβεβαιώθη δι’ ὅλους ἐν γένει τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων καὶ ἀπὸ τινας μὲν εἰσεπράχθη, ἀπὸ τοὺς λοιποὺς δὲ ἐπιδιώκεται ἡ εἴσπραξις δι’ ὅλα τὰ ἔτη· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν καθαρὰν πρόσοδον, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω καμμίαν πληροφορίαν πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι κανεὶς ἀπὸ τοὺς λαχόντας μεταλλεῖα δὲν ἔκαμε ἔναρξιν σπουδαίως, οὔτε παρουσίασε καμμίαν καθαρὰν πρόσοδον. Γίνεται ἐξόρυξις χρωμίου τινὸς, καὶ διὰ τοῦτο ὁσάκις ζητοῦν νὰ τὸ ἀποστείλουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, λόγῳ δοκιμῆς μᾶλλον ἢ κέρδους, ἡ ὑπηρεσία φροντίζει νὰ λαμβάνῃ μίαν ἐγγύησιν ἰσοδυναμοῦσαν πρὸς 25–30 λεπτὰ τὸ στρέμμα, διότι κατὰ μίαν πώλησιν, ἥτις ἐγένετο εἰς τὴν Χαλκίδα, ὑπολογίζεται ὅτι ἡ καθαρὰ πρόσοδος αὐτοῦ θὰ ἦναι 2½ ἕως 3 δραχμὰς, καὶ τὸ χρώμιον πληρώνει 10%. Ἀκόμη δὲ ἕως τώρα δὲν ἐκηρύχθη κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων ἔκπτωτος, διότι ὅλοι κατά τι ἔκαμαν ἐργασίας τινάς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προῆλθεν εἰς τοιοῦτον μέτρον, καθ’ ὅσον δὲν παρουσιάζεται καὶ ἄλλος ἰδιοκτήτης τοῦ μεταλλείου προσφερόμενος νὰ τὸ μεταλλευθῇ ταχύτερον καὶ χρησιμώτερον, ἑπομένως ἐν ὅσῳ δὲν παρουσιάζεται τοιαύτη αἴτησις, καὶ ἐν ὅσῳ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν πρώτην παραχώρησιν, κάμνουν ἐργασίας τινὰς, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει συμφέρον νὰ τοὺς κηρύξῃ ἐκπτώτους. Τὰ τρία λεπτὰ ἐβεβαιώθησαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένα, διότι δὲν τὸ εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου τότε, ὅτε συνετάττετο ὁ προϋπολογισμὸς, περὶ δὲ τῆς εἰσπράξεως ἐλήφθη πρόνοια δραστηρία.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, προχωροῦμεν. «Μέρος πρῶτον. Χρέος δημόσιον».

§69Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, πρὶν ἔμβωμεν εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ συζητήσωμεν πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων, διότι ὁ προϋπολογισμὸς στηρίζεται εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, ἐπειδὴ τὰ ἔξοδα στηρίζονται εἰς τὴν ἐλάττωσιν. Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ὥριμον.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι, εἶναι τρίτη ἀνάγνωσις.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ΚΗʹ. νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν τε δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐν γένει συνταξιούχων τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 1. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864, ὑπὸ στοιχεῖον ΚΗʹ. νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων παρατείνεται καὶ δι’ ὅλον τὸ 1871 ἔτος. Ἄρθρον 2. Αἱ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου πληρονόμεναι στρατιωτικαὶ, ναυτικαὶ, πολιτικαὶ καὶ ἐκκλησιαστικαὶ ἐν γένει συντάξεις τοῦ κράτους ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. εἰς τὰς ἐλαττώσεις τὰς ὁριζομένας διὰ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους.

§72ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, γνωρίζετε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπεχρέωσαν τὴν κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔσχατον αὐτὸ μέτρον, ἤτοι τὴν ἐλάττωσιν καὶ τῶν συντάξεων τῶν πληρονομένων ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ μέτρον αὐτὸ ἐλαττόνει τὰ μέσα τῶν ὑπάρξεων πολλῶν ἀτόμων καὶ πολλῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι προσέφεραν μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ ἄλλων τῶν ὁποίων μία συνθήκη ἐξασφαλίζει τὰς συντάξεις, διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποσύρῃ τὴν ἐλάττωσιν ταύτην τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἀφοῦ ἐψηφίσθησαν οἱ νόμοι περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν, πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ σπουδαία προκαταβολὴ ἐκ τῆς ὁποία θέλομεν δυνηθῆ νὰ καλύψωμεν τὴν δαπάνην ταύτην· λοιπὸν τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀπαλειφθῇ.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά, μάλιστα.

§74ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ. Σέβομαι, ἐκτιμῶ καὶ ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον τῶν ἀτόμων, ἀλλ’ ἐν πρώτοις, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, ὡς πρὸς τὴν ἐν γένει τακτικὴν τῆς κυβερνήσεως. Εἶναι παράδοξον φαινόμενον, κύριοι, ἡ κυβέρνησις πάντοτε παρουσίασε προτάσεις, πάντοτε ἔφερε νόμους καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην ὠπισθοδρόμησε. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐκ ποίων λόγων ὁρμωμένη ὀπισθοδρομεῖ. Τὸ κεφάλαιον τῶν συντάξεων, ὅπως χθὲς σᾶς ἀνέπτυξα, εἶνε ἐξωγκωμένον εἰς βαθμὸν ὑπέρογκον καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐξογκοῦται. Ἤθελα ἐννοήσει, κύριοι, καὶ τὴν προθυμίαν ὑμῶν καὶ τὴν ὀπισθοδρόμησιν τῆς κυβερνήσεως, ἂν αὕτη ἀπέβλεπε τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συντάξεις ἀπέκτησαν καὶ ἀγωνιζόμενοι καὶ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ ἐννέα ὁλόκληρα ἔτη ἀμισθεί· ἀλλὰ δυστυχῶς πολλὰ ὀλίγον μέρος ἀφορᾷ αὐτούς. Τὸ μέγα ποσὸν τῶν συντάξεων ἀφορᾷ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὴν σύνταξιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς λαβόντες ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν καὶ πολιτικήν, πληρωνόμενοι ἄνευ κόπου καὶ κινδύνων, καὶ λαμβάνουσιν οὗτοι συντάξεις πολὺ μεγάλας. Ὑπάρχουν συντάξεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡμῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχουν εἰς κανὲν κράτος σχετικῶς μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας· τὰς συντάξεις αὐτὰς ἡ κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νόμου ἠλάττωσε καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ἐφήρμοσε τὴν ἐλάττωσιν αὐτῶν· καὶ ἐὰν ἐφηρμόσθη καὶ τώρα ἡ ἐλάττωσις, καὶ ἐκρατήθη τὸ ἀνάλογον ποσόν, τώρα μὲ τὴν ἀνάκλησιν αὐτὴν δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ κυβέρνησις νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα;

§75ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§76ΔΑΓΡΕΣ. Δίκαιον εἶχον χθὲς, κύριοι, εἰπὼν ὅτι δὲν πράττομεν καὶ κυβερνῶντες καὶ βουλευόμενοι παρὰ νὰ ὑπηρετῶμεν πρόσωπα. Εἰς ἐποχήν, κύριοι, καθ’ ἣν τείνετε χεῖρα ἐπαίτου διὰ νὰ εὕρητε δάνειον πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν καθημερινῶν ἀναγκῶν, ἔρχεσθε νὰ ἐξογκώσητε τὰς δαπάνας; Ἐλάβετε τέλος πάντων τὸ μέτρον αὐτό· δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ σταθῆτε καὶ νὰ τὸ ὑποστηρίξετε; καὶ κύριοι, ἠξεύρετε ὅτι ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς τὴν νέαν σύνοδον θὰ ἔχωμεν πλῆθος πολλῶν πιστώσεων πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀφήσετε; Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ βαδίζουν ταχέως προκειμένου περὶ δαπανῶν· τοῦτο μόνον εἰμπορῶ νὰ δεχθῶ καὶ ν’ ἀναγνωρίσω, νὰ μὴ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς συντάξεις τῶν τε στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν τῶν πράγματι ἀνεγνωσμένων ἀγωνιστῶν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς νομίζω, ὅτι ἀκόμη περισσότερον ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῇ ὄχι κατὰ δέκα ἀλλὰ κατὰ 25%. Θὰ ἔλθετε, κύριοι, εἰς σημεῖον, ὅπου θὰ καταντήσητε νὰ ψηφίζητε νόμους διὰ νὰ συνταξιοδοτῆτε, καὶ μισθοδοτῆτε ἂν ὄχι τὸ ὅλον, τὸ ἥμισυ. Ἐγὼ ἔκαμα τὸ χρέος μου καὶ σεῖς κάμετε ὅ,τι θέλετε.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀφοῦ ἡ κυβέρνησις ἀνεκάλεσε, δὲν εἶναι πλέον ἀντικείμενον συζητήσεως· μίαν μόνον παρατήρησιν κάμνω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν ὅτι ὀφείλει ν’ ἐπιστρέψῃ ὅσα χρήματα ἐκρατήθησαν.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἀπεσύραμεν τὸ ἄρθρον διότι εἶχε συνταχθῆ συνεπεία ἀνάγκης καὶ ἦτο ἐντελῶς οἰκονομικὸν μέτρον ἐμπεριέχον ἀδικίαν τινὰ τὴν ὁποίαν παρεδέχθημεν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔπρεπεν ὅλα τὰ ἄτομα νὰ ὑποκύψουν εἰς τὴν γενικὴν ἀνάγκην. Ἐὰν ἐβελτιώθησαν ἢ ὄχι, τὰ οἰκονομικά, ἀπόδειξις ὅτι ἡ βουλὴ προσέθηκεν ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον πραγματικὸν εἰς τὰ ἔσοδα· τάξεις δὲν ἠδύναντο νὰ καθιερωθῶσιν οὔτε διαιρέσεις νὰ γίνουν· οἱ συνταξιοῦχοι εἶναι ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος, ἀφιερώσαντες τὴν ζωήν των.....

§80ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ὀλίγοι αὐτοί.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξαιρέσητε τοὺς ὀλίγους ἐκείνους ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὰ δικαιώματα ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἐὰν θέλετε αὐτὸ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους συνταξιούχους, τῶν ὁποίων ἡ σύνταξις δὲν ἀναβαίνει οὔτε εἰς 100 δραχμάς. Ἑπομένως πρὸς αὐτοὺς ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τῆς ἐλαττώσεως ἦτο ἐπίσης σκληρὰ ὅπως καὶ κατὰ τῶν ἀγωνιστῶν, διότι τοῖς ἀφήρει τὸν ἄρτον, τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεώς των. Ἑπομένως ἐὰν ἀφαιρέσητε, καὶ πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε τοὺς ἀγωνιστὰς καὶ τοὺς μικροὺς συνταξιούχους, δὲν θὰ μένουν ἴσως παρὰ ὀλίγοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ διεγείρουν τὴν ὀργὴν τοῦ κυρίου βουλευτοῦ. Καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἂν τῶν κυρίων βουλευτῶν ἡ ὀργὴ ἦτο δικαία κατὰ τόσων ὀλίγων δὲν ἔπρεπε νὰ κάμωμεν διακρίσεις προκειμένου περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελεν ἀποφέρει εἰς τὸ δημόσιον παρὰ 40, ἢ 50,000 δραχμὰς. Ἡ ἀφαίρεσις τῶν συντάξεων καὶ ἡ ἐλάττωσις αὐτῶν καθ’ ὃ ἀφαίρεσις δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν διὰ κόπων, διὰ θυσιῶν καὶ διὰ κινδύνων πολλάκις καὶ τῆς ἰδίας ζωῆς των, ἐδικαιολογεῖτο μόνον ἕνεκα ἀναποφεύκτου ἀνάγκης, ἀλλ’ ὅταν ἡ ἀνάγκη δὲν ὑπάρχῃ, δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἀφαίρεσις. Τέλος πάντων παρατηρῶ μόνον ὅτι, ἐπίστευον ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἤθελεν εἶσθαι μᾶλλον εὐμενὴς πρὸς τὴν κυβέρνησιν, διότι δὲν ἔχει τὴν οἴησιν ὅτι ὅ,τι ἐξάγει ἀπὸ τὴν κεφαλήν της ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν κεφαλὴν τοῦ Διὸς, καὶ ὅτι ὀφείλει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς ὅ,τι ἐπρότεινε· τὸ σύστημά μας εἶναι νὰ παραδεχώμεθα πᾶν ὀρθὸν εἴτε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἢ ἄλλοθεν προέρχεται, ἄλλως δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ εὐλόγους αἰτίας νὰ παραπονῆται.

§82ΔΑΓΡΕΣ. Εἴπατε ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν συντάξεων ἐλήφθη ὡς μέτρον ἀναγκαῖον, διότι οἰκονομικῶς δὲν εἴμεθα εἰς καλὴν κατάστασιν. Ἤδη ἀνακαλεῖτε τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι εἴμεθα εἰς καλὴν κατάστασιν, βεβαίως οἰκονομικῶς. Νομίζω ὅτι δὲν ἐξήλθομεν ἐκ τῆς δεινῆς θέσεως. Αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν, κύριε πρόεδρε, ἐζήτουν νὰ δώσῃ ὁ κύριος πρωθυπουργός· αὐτὴν ἔδωσε, καὶ αὐτὴ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, καὶ ἂς κάμῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ἀναγνωσθέντος νομοσχεδίου γίνεται δεκτόν;

§84ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον ἀπαλείφεται.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον δεκτόν. — Προχωροῦμεν ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

ΜΕΡΟΣ Αʹ.

Χρέος δημόσιον. ΚΕΦΑΛ. Αʹ. Χρέος ἐξωτερικόν.

ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Χρέος ἐσωτερικόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 5. Δάνεια χρεωλυτικὰ δρ. 5,060,797.»

§89ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐδῶ, κύριοι, κατὰ λάθος τὰ φράγκα ἐσημειώθησαν ἀντὶ δραχμῶν· καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν εἰς 5,242,797.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Δάνεια προσωρινὰ δρ. 148,000». Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. — «Ἄρθρον 7. Τόκοι ἐντόκων γραμματίων δρ. 450,000». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. — «Ἄρθρον 8. Τόκοι χρεῶν Ἑπτανήσου δρ. 290,000». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει —«ΚΕΦΑΛ. Γʹ. Συντάξεις. Ἄρθρον 1. Στρατιωτικαὶ, δραχ. 1,304,164».

§92ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γείνῃ «1,370,000.»

§93ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ναυτικαὶ, δρ. 409,195».

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γείνῃ 445,000.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — «Ἄρθρον 3. Ἐκκλησιαστικαὶ, δρ. 4,140».

§97ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Θὰ γείνῃ 5,280.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 4. Πολιτικαὶ δρ. 197,454».

§99ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Θὰ γείνῃ 215,000.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Ἑπτανήσου δρ. 476,790».

§101ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Θὰ γείνῃ 496,000.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Συνδρομὴ ταμείου πολιτικῶν συντάξεων δραχμ. 150,000».

§103ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Θὰ γείνῃ δραχμ. 250,000. Αὐτὸ, κύριοι, δὲν ἀποβλέπει συνταξιούχους πληρωνομένους ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων. Διὰ δὲ τὰς συντάξεις τῶν Ἑπτανησίων ζητοῦμεν νὰ τεθῇ ποσὸν 20,000 εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰς συντάξεις τῶν Ἑπτανησίων τοῦ παρελθόντος ἔτους.

ΚΕΦΑΛ. Εʹ. Ἀποζημιώσεις Βουλευτῶν καὶ ἔξοδα γραφείου δραχμ. 400,000.

§104ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον προτείνει τροπολογίαν τινὰ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸν ἀριθμὸν, ὅστις ἦτο κατὰ τὸ 1850, εἶχον δὲ καὶ ἑτέραν πρότασιν περὶ οἰκονομικῶν τινων τροποποιήσεων· τί γίνονται αἱ προτάσεις αὗται;

§105ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ κρίνετε, κύριοι, περὶ τῆς μεγάλης πολυτελείας, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι κατὰ τὰ 1859 ἐδαπάνησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ προσωπικὸν δρ. 101,000, 93. Κατὰ δὲ τὸ 1870 σημειοῦνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μόνον 100,000, ἀπὸ τῶν ὁποίων θέλει περισσεύσει κἄτι τι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλαι αἱ θέσεις νὰ ᾖναι πεπληρωμέναι· ἐν τούτοις κατὰ τὰ 1859 δὲν εἴχομεν τὴν Ἑπτάνησον, δὲν εἴχομεν τὴν ἐκποίησιν τῶν φθαρτῶν κτημάτων, οὐδὲ ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελέσωμεν νόμους περὶ φυτειῶν καὶ περὶ ἐθνικῶν γαιῶν· τότε δὲν εἴχομεν τόσα καθυστερήματα, δὲν ὑπῆρχον μεταλλεῖα, Λαύριον κτλ. Σήμερον λοιπὸν ὅτε ἔχομεν ὅλα ταῦτα θέλετε νὰ δαπανήσωμεν ὀλιγώτερα τῶν 100,000;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προχωροῦμεν.

Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν 3,000 δραχ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. «Εἰς ΚΕΦ. Ϛʹ. ἄρθρον 4. Ἐκ τοῦ προϋπολογιζομένου ὧδε ποσοῦ ἐκ δραχμῶν 18,000, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν κατὰ δραχμὰς 3,000 ἐκ τοῦ δι’ ὑλικὸν καὶ συνδρομὰς ἐφημερίδων προϋπολογιζομένου ποσοῦ, καθόσον φρονεῖ, ὅτι ἡ διαχείρισις τῆς διὰ συνδρομὰς εἰς ἐφημερίδας ἀπαιτουμένης πιστώσεως πρέπει νὰ διατελῇ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἑνὸς μόνου ὑπουργείου, καταλληλότερον δὲ πρὸς τοῦτο εἶναι τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ σημειωθῇ ἡ ἐν γένει δι’ ἐφημερίδας δαπάνη, ἀπαλειφομένης πάσης τοιαύτης πιστώσεως ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων ὑπουργείων.»

§107ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἀφαιρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισεν ὡς νόμιμον καὶ ἀναγκαίαν, ἀλλὰ παραδέχθη ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἓν ὑπουργεῖον καὶ ὡς τοιοῦτον προτείνει τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οὐχὶ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα νὰ δαπανῶσι διὰ συνδρομάς. Ἡ κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην πρὸς ὑποστήριξιν τῶν πράξεών της καὶ πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ὅσα ἀποδίδουν κατ’ αὐτῆς νὰ ἔχῃ ἓν ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποκρούῃ τὰς συκοφαντίας, τὰς ὁποίας τῇ προσάπτουσιν, οὐχὶ ὅμως ὅλα τὰ ὑπουργεῖα νὰ ἔχουν κεφάλαιον συνδρομῶν· αὐτὸς ἦτον ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε τὴν ἀπάλειψιν.

§108ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ δοθῇ ἐπιχορήγησις ἀρκετὰ σπουδαία εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἔχῃ ἐφημερίδα πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν πράξεων τῆς κυβερνήσεως καὶ πρὸς ἀναίρεσιν τῶν κατ’ αὐτῆς συκοφαντιῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐννοῶ πῶς προτείνεται ἡ ἀφαίρεσις 3,000 δραχμῶν, ἀφοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειοῦνται μόνον 1,200 δρ. διὰ συνδρομὰς ἐφημερίδων καὶ διὰ καταχώρισιν καὶ δημοσίευσιν ἐγγράφων τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ δημοσιευθῶσιν, οἷον διακηρύξεις περὶ ἐκποιήσεως ἢ ἐνοικιάσεως σπουδαίων κτημάτων κτλ., παρακαλῶ λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ τὸ ποσὸν ὅπως ἔχει, καθ’ ὅσον καὶ αἱ συνδρομαὶ τῶν ἐφημερίδων ἐπληρώθησαν διὰ τὸ παρὸν ἔτος.

§109ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἐξετάζουσα τὰς πιστώσεις εἶδεν, ὅτι πολλὰ παρατράγωδα συμβαίνουν ὡς πρὸς τὰς συνδρομὰς τῶν ἐφημερίδων· διότι πρὸς συνδρομὴν αὐτῶν ἀφαιρεῖται ποσὸν σπουδαῖον ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ἀπὸ τὰ κονδύλια τοῦ ὑλικοῦ· ἀπεφάσισε λοιπὸν νὰ δίδωνται 12,000 δραχμαὶ κατ’ ἔτος εἰς συνδρομὴν ἐφημερίδων, νὰ ἐκπέσῃ δὲ ἀπὸ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα τὸ ποσὸν τὸ ἐμμέσως διδόμενον εἰς τὸν τύπον. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς δημ. ἀσφαλείας ἔθεσε ῥητῶς δι’ ἔξοδα καθαρῶς δημ. ἀσφαλείας, διότι σκανδαλῶδες εἶνε ὁ τύπος νὰ πληρώνητε ἀπὸ τὸ κονδύλιον αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησε καὶ ἕτερόν τι ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ἡ μία γράφει κατὰ τῆς ἄλλης, σὺ ἔλαβες ἀπὸ τὸ κεντρικὸν ταμεῖον τόσας χιλιάδας, σὺ ἔλαβες περισσότερα, ἡ ἄλλη ὀλιγώτερα· τὸ σκάνδαλον τοῦτο ἔπρεπε νὰ λείψῃ πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ τύπου, ὅστις κατεχώριζε διαφόρους ἐπουσιώδεις ἀγγελίας μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λαμβάνῃ ἀνὰ 50 λεπτὰ κατὰ στίχον· ἐκτὸς δὲ τούτου συνέβαινε καὶ τὸ ἑξῆς. Ἐὰν μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν ἐπήρχετο διάσπασις, ἡ μία τῶν ἐφημερίδων ἡ προστατευομένη ἀπὸ τὸν ἕνα ὑπουργὸν ὕβριζε τὸν ἄλλον ὑπουργὸν τὸν ψυχρῶς διακείμενον, τὸ αὐτὸ δὲ συνέβαινε καὶ ὑπὸ τῆς προστατευομένης ὑπὸ τοῦ ἄλλου ὑπουργοῦ. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ δοθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ποσὸν τῶν 12,000 δρ. ἂς ἀποφασίσῃ δὲ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ τὰ διαθέσῃ ὅπως θέλει.

§110Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει δίκαιον· ζητεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰ ὑπουργεῖα μικρόν τι ποσὸν, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται οὐχὶ διὰ διαφθορὰν ἐφημερίδων, ἀλλὰ διὰ νὰ ᾖναι συνδρομητὴς τὸ ὑπουργεῖον εἴς τινας ἐξ αὐτῶν, τῶν σπουδαιοτέρων, ὅπως γνωρίζῃ τί γίνεται, καὶ μάλιστα εἰς τὰς ἐπαρχίας· αἱ ἐφημερίδες τῶν ἐπαρχιῶν καταχωρίζουσιν ἐνίοτε σπουδαῖα ἄρθρα καὶ καταγράφουσι τὰς παραβάσεις καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν ὑπαλλήλων· ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ οἰκονομικὴν ἐξωτερικὴν ἐφημερίδα, ὥστε τί εἶνε, κύριοι, τὸ ποσὸν τῶν 12,000 δραχμῶν; Ὑπάρχουν ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν 600 δραχ. εἰς ἐφημερίδας κατ’ ἔτος. Τὸ ὑπουργεῖον, ὡς εἶπον, εἶναι ἀνάγκη νὰ λαμβάνῃ ἐφημερίδα διὰ νὰ μανθάνῃ πῶς ἐνεργεῖται ἡ ὑπηρεσία, καὶ ἂν οἱ ὑπάλληλοι ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, ὥστε τὸ ποσὸν πρέπει νὰ μείνῃ.

§111ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡρμήθη ὅλως διόλου ἀπὸ ἄλλον σκοπὸν· ἐξελέγχουσα τὰς πιστώσεις τὰς ἀναπληρωτικὰς καὶ τὰς ἐκτάκτους εὗρεν, ὅτι δαπανῶνται χρήματα πρὸς συντήρησιν δαπάνης ἐφημερίδων ἐκ κεφαλαίων καὶ ἄρθρων πᾶν ἄλλο ἀφορώντων ἢ ἐφημερίδας. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἠθέλησε νὰ ἐφαρμοσθῇ τακτικῶς ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ κάμῃ χρῆσιν πρὸς συνδρομὴν ἐφημερίδων, κεφαλαίων μὴ προωρισμένων εἰς τοιούτου εἴδους δαπάνην, διότι, κύριοι, ἂν τὸ τοιοῦτον εἰσχωρήσῃ εἰς τὸ πουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπου οὐδεμία ἐξέλεγξις ὑπάρχει, ἂν ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ὑπουργεῖα, τότε οὔτε προϋπολογισμὸν θὰ ἔχωμεν οὔτε ἀπολογισμόν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀρχικὴ ἰδέα ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμήθη ἡ ἐπιτροπή.

§112Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κύριος Παπαζαφειρόπουλος ἔκαμε σύγχυσίν τινα· ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα ἐκεῖνο περὶ οὗ ὡμίλησε· ἐκεῖ ἐπιδοκιμάζω πληρέστατα τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν ἄνευ προσθήκης νέας δαπάνας εἰς τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, ν’ ἀφαιρέσῃ ποσὸν ἐξ αὐτῶν τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἐφημερίδος· ἐκεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠθέλησε νὰ περιστείλῃ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τῷ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ δαπανήσῃ περισσότερα ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως δὲν πιστεύω νὰ ἐνόμισεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 1200 θὰ λάβῃ συνδρομὰς πολλῶν ἐφημερίδων. Τὰ ὑπουργεῖα, κύριοι, ἔχουν ἀνάγκην νὰ λαμβάνωσιν ἐφημερίδας καὶ μάλιστα τὰς ἀντιπολιτευομένας. Ἐγὼ ταύτας πάντοτε ἀνεγίνωσκον, καίτοι μὲ ὕβριζον καὶ μὲ ἐχλεύαζον· ἀλλὰ διὰ τῆς ἀποφάσεώς της ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῇ, ὅτι τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωσι συνδρομὰς εἰς τὰς σπουδαιοτέρας ἐφημερίδας τοῦ τόπου καὶ ὅτι ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ συνέρχωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ ἀναγινώσκουν ἐφημερίδας· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ποσόν τι δι’ ἐφημερίδας εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον.

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Ζαΐμης δὲν ἠννόησε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀφῄρεσε πᾶσαν δαπάνην συνδρομῆς ἐφημερίδων ἀπὸ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα καὶ συνεκέντρωσε τὰ ποσὰ τῶν διαφόρων ὑπουργείων εἰς ἓν, καὶ κατέγραψεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· εἶδεν, ὅτι ἡ διεύθυνσις τοῦ τύπου πρέπει νὰ ᾖναι διατεθειμένη εἰς ἓν πρόσωπον καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξέλεξε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὁ κύριος Ζαΐμης λέγει, τί θὰ κάμῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ τῶν Ναυτικῶν ἢ ἄλλος τις, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην νὰ λαμβάνῃ πληροφορίας; καὶ μήπως, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύναται νὰ λάβῃ συνδρομὰς ὄχι μόνον διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ δι’ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα; ὥστε τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κύριος Ζαΐμης δὲν εἶναι ἰσχυρόν. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο ὥστε ἓν μόνον πρόσωπον νὰ διευθύνῃ τὸν τύπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ οὐχὶ ἕνας ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ σήμερον μίαν ἐφημερίδα καὶ ὁ ἄλλος ἄλλην καὶ νὰ ὑβρίζωνται μεταξὺ των· αὐτὸ τὸ εἴδομεν, μία ἐφημερὶς συνηγορεῖ ὑπὲρ ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ ἐνταυτῷ κατακρίνει καὶ συκοφαντεῖ τὸν ἄλλον συνάδελφόν του.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θαυμάζω πῶς γίνεται τόσος λόγος διὰ 1200 δραχ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ κατ’ ἔτος 18,000 δραχμὰς διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας, οἷον χάρτου, βιβλίων, μελάνης, ἁμάξης, ταχυδρομικῶν ἐκτὸς τοῦ Κράτους κτλ. τὸ δὲ φύλλον τῆς λεπτομερείας δεικνύει ὁποία ποσότης δαπανᾶται δι’ ἑκάστην τῶν ἀναγκῶν τούτων· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ 1200 δραχ. διὰ συνδρομὴν εἰς ἐφημερίδας καὶ καταχώρισιν ἐγγράφων, ὥστε, ἐὰν θέλετε νὰ παύσητε τὴν δαπάνην ταύτην, πρέπει ν’ ἀπαλείψητε 1200 δραχ. καὶ οὐχὶ 3000. Ἀλλ’ ἐκ τῶν 1200 δραχμῶν μέγα μέρος χρησιμεύει διὰ καταχώρισιν δημοσίων, ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ δημοσιεύῃ· τὸ δὲ ἄλλο δαπανᾶται εἰς συνδρομὴν ἐφημερίδων, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀναγκασμένον νὰ λαμβάνῃ τὸ περιοδικὸν Journal des Economistes, ξένας τινὰς ἐφημερίδας, μερικὰς τῶν ἐκδιδομένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἑλληνικῶν, καὶ πολλὰς τῶν ἐγχωρίων. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα, δύνασθε νὰ τὸ ἀποφασίσητε διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος, διότι ἐφέτος ἐπληρώθησαν αἱ συνδρομαί.

§115ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, δὲν ἐπηρεάσθη εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἀπὸ πνεῦμα οἰκονομίας ζητοῦσι τὴν ἀπάλειψιν τῶν 3,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἀπὸ πνεῦμα ἠθικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε καὶ θέλει, ὥστε αἱ διάφοροι δαπάναι αἱ ἐγγεγραμμέναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ δαπανῶνται ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐγγεγραμμέναι καὶ οὐχὶ π. χ. ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίου ἀσφαλείας νὰ πληρώνωνται αἱ ἐφημερίδες καὶ ἄλλα διὰ διαφόρους αἰτίας πρόσωπα. Πόθεν π. χ. πληρώνεται ἡ ἅμαξα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν; ποῦ εἶναι σημειωμένη; δὲν ἔπρεπε μάλιστα νὰ δίδεται τοιαύτη τις εἰς τοὺς ὑπαλλήλους διδασκαλία καταχρήσεως. Ἡ δαπάνη δι’ ἕκαστον ὑπουργεῖον δι’ ἐφημερίδας καθιεροῖ καὶ ἐνισχύει τὴν ἀναρχίαν μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν· ἕκαστος ὑπουργός, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασίδος, διατηρεῖ ἐφημερίδα πολλάκις ἐπιτιθεμένην καὶ διαβάλλουσαν τοὺς ἄλλους συναδέλφους, καὶ ἡ ἰδέα, αὕτη, κύριοι, τῆς συνδρομῆς ἐγέννησε καὶ γεννᾷ καθ’ ἑκάστην ἐφημερίδας, αἵτινες κατὰ δυστυχίαν διέστρεψαν πολλάκις τὰ ἔργα τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς βουλῆς, τοῦτο δὲ προέρχεται ἐκ τῆς ἐμμίσθου δημοσιογραφίας, καὶ πρέπει νὰ προσέξητε. Εἴδομεν, κύριοι, νὰ συντηρῇ ἰδίαν ἐφημερίδα ἕκαστος ὑπουργός. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι αἱ 12,000 δρ. δὲν εἶναι ἀρκεταί, ἂς αὐξηθῶσιν. Ἀλλὰ θέλει ἡ ἐπιτροπὴ, τὰ πάντα νὰ ἐγγράφωνται καὶ νὰ δαπανῶνται εἰλικρινῶς· ὄχι νὰ λέγωμεν ἔξοδα καθημερινῆς χρήσεως καὶ νὰ πληρώνωμεν ἅμαξαν. Θέλω νὰ ἔχῃ ἅμαξαν ὁ ὑπουργός, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ φθείρῃ τὴν ὑγείαν του, καὶ διότι ἀνάγκη νὰ ἐπισκέπτηται τοὺς πρέσβεις ἀξιοπρεπῶς, δὲν ἔχει δὲ καὶ μισθὸν ἀρκετὸν νὰ τὴν πληρώνῃ ἐξ ἰδίων του· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐγγραφῇ ἡ δαπάνη αὕτη καὶ πᾶσα ἄλλη εἰς τὴν οἰκείαν θέσιν.

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠννόησα τίποτε ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν. Κύριοι, ὁ λογιστικὸς νόμος εἶναι συνετώτερος ὅλων ἡμῶν καὶ σοφώτερος· συνετάχθη ἀπὸ ἀνθρώπους σοφωτέρους ἡμῶν. Ὁ νόμος ἐπέτρεψε τῶν ἐδαφίων νὰ γίνεται ἐλευθέρα χρῆσις, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ προΐδῃ τις ὅλας τὰς κυβερνητικὰς ἀνάγκας ἵνα θέτῃ περιορισμοὺς, ὥστε ἡ κυβέρνησις νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ κινηθῇ. Καὶ, κύριοι, ἀπορῶ· ἐπαναλαμβάνουν πάντοτε καθ’ ἡμῶν μομφὰς, ὥστε κατήντησεν ὁ κόσμος ὅλος νὰ πιστεύῃ δι’ ἡμᾶς πᾶν κακὸν, μὲ 5 δραχμὰς ἕκαστος ἠμπορεῖ νὰ ἐκδώσῃ φύλλον ἐφημερίδος, καὶ νὰ συκοφαντήσῃ ὅν τινα θέλει καὶ οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται ἢ παράπονον ἐγείρεται, μόνον αἱ Κυβερνήσεις ὅταν πράξωσί τι διεγείρουν ἅπασαν τὴν προσοχήν μας, ὅλας τὰς ὑπονοίας μας, αὐταὶ εἰσὶ κακοήθεις καὶ ῥέπουν πρὸς τὴν διαφθορὰν, καὶ αὐτὰς πρέπει νὰ περιστείλωμεν, λέγουσι. Ἔχουν λοιπὸν δίκαιον διὰ τοῦτο νὰ θεωρῶσι ὑμᾶς καὶ τοὺς ἀπὸ ὑμᾶς πηγάζοντας, ὡς τοὺς διαφθορεῖς τῆς κοινωνίας, ὡς ἐξώλεις; Ἀποκρούω καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς ἐκφρασθείσας ἰδέας μεθ’ ὅλης τῆς ἀγανακτήσεως, διότι δὲν παραδέχομαι, ὅτι εἰς τὰς κυβερνητικὰς χεῖρας, καὶ ὁμιλῶν περὶ κυβερνήσεως δὲν ἐξαιρῶ ἡμᾶς, δὲν παραδέχομαι, ὅτι εἰς τὰς κυβερνητικὰς χεῖρας δὲν ὑπάρχει παρὰ κακοήθεια καὶ διαφθορὰ, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιτηρώμεθα ὡς ἔνοχοι, καὶ νὰ ζητῆται νὰ δεθῶσιν αἱ χεῖρές μας ὡς ἐπιβλαβεῖς. Ἔπειτα δὲν ἐννοῶ, τί ζητοῦν· θέλουν νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἐφημερίδων, καὶ πῶς θέλουν νὰ κατορθώσουν τοῦτο; Ἐλαττόνοντες μερικὰ ποσὰ ἀπὸ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα. Οὕτως ὅμως δὲν κατορθώνουν τὸν σκοπόν των, διότι ἐὰν ὁ ὑπουργὸς θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ἀπὸ ἓν ὁποιονδήποτε κεφάλαιον τὸ ποσόν. Ἀλλὰ γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ τὰς ἀνάγκας τῆς κυβερνήσεως· νομίζετε, ὅτι εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα δὲν πρέπει νὰ εἰσέρχηται τὸ φῶς; οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ μένουν μὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας δίδουν μόνον οἱ ὑπάλληλοι; Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι πολλάκις τὰς πληροφορίας μου ἠρύσθην ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐφημερίδας, καὶ πολλάκις ἐπέβαλον μέτρα, τιμωρήσας ἢ περιορίσας πολλοὺς παρεκτρεπομένους ὑπαλλήλους, πληροφορηθεὶς ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Θέλετε αὐτὴ ἡ εὐκολία νὰ μὴν ὑπάρχῃ;

§117ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τὴν ἀρνεῖται.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὴν ἀρνεῖται· ἀλλὰ θέλετε ὅλα τὰ ὑπουργεῖα νὰ τὰ βάλητε ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλετε νὰ πληρώνῃ καὶ τὰς συνδρομὰς καὶ διὰ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα. Ἀλλὰ, νομίζετε, ὅτι αἱ συνδρομαὶ ὅλων τῶν ἐφημερίδων ξένων καὶ ἐντοπίων πληρόνονται μὲ 10,000 δραχμάς;

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσόν.

§120ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠννόουν νόμον ἀπαγορεύοντα καὶ τιμωροῦντα πᾶσαν συνδρομὴν ἐφημερίδων οἱωνδήποτε ἐκτὸς τῶν διατασσομένων· ἀλλ’ ἂν τὰς 500 κάμητε 200, δὲν θεραπεύετε τίποτε, ὁπόταν ὑπάρχουν περιστάσεις, καθ’ ἃς πᾶσα Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ὑπερασπίζηται ἑαυτὴν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου ὄχι ἐν τῷ τόπῳ· καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαῖα σφάλματα, τὰ ὁποῖα κάμνομεν, εἶναι διότι δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἔξωθεν ὑπεράσπισιν. Ἐξετάσατε ὅλα τὰ κράτη, τὰ δυνατὰ, τὰ κολοσσιαῖα, ὅλα περιποιοῦνται τὴν κοινὴν γνώμην, ἐφρόντισαν διὰ τὸν τύπον, καὶ διὰ τοῦτο ἡ κοινὴ γνώμη ὑπὲρ αὐτῶν ἐπρομάχησε πολλάκις· ἡμεῖς ποτὲ δὲν ἐλάβαμεν πρόνοιαν περὶ τούτου; καὶ διὰ τοῦτο ποτὲ δὲν ἐτύχαμεν σπουδαίας ὑπερασπίσεως, καὶ διὰ τοῦτο παντοῦ συκοφαντούμεθα. Μὴ νομίζετε ὅτι θέλει τις ἐγείρει φωνὴν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος δωρεὰν, καὶ χάριν ἀγάπης πλατωνικῆς· ἐνόσῳ δὲν καταβάλλετε ἐνέργειάν τινα καὶ φροντίδα· μὴ ἐλπίζετε ὅτι θέλετε εὐκόλως καὶ ταχέως καταστρέψει τὰς ποικίλας συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν κατὰ τοῦ τόπου τούτου. Κύριοι, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἐφημερίδες πληρονόμεναι ἀπὸ ὑπουργοὺς ὑβρίζουν ἄλλους ὑπουργοὺς, τότε, ὅταν καθιερώσητε τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θέλετε, καὶ καθ’ ὃ οἱ ὑπουργοὶ θὰ ὦσι ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι ὑπουργοὶ δυνάμενοι νὰ ἐπιβουλεύωνται καὶ νὰ ὑβρίζωσι τοὺς συναδέλφους των, τί θὰ γίνῃ ὅταν ἡ διεύθυνσις, ὅταν τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως δοθῶσιν εἰς μόνον ἕνα ὑπουργόν, καὶ ἂν αὐτὸς τύχῃ νὰ μὴ ᾖναι πρωθυπουργὸς, τότε ὁ πρωθυπουργὸς θὰ ᾖναι τὸ ἀντικείμενον τῆς χλεύης, τῶν μομφῶν τοῦ συναδέλφου του ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν οὗτος διαφωνῇ μετὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ. Ἂν θέλετε νὰ δώσητε ἓν ποσὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰς ἐφημερίδας, τὸ δέχομαι, ἀλλὰ δὲν πρέπει ποτὲ ν’ ἀφαιρήσητε ἀπὸ τὰ ἄλλα τὴν δύναμιν τοῦ νὰ γίνωνται τοὐλάχιστον ἁπλοῖ συνδρομηταί.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§122ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, κύριοι, ἐγένετο πολὺς λόγος ἐπὶ ἑνὸς ἀσημάντου ἀντικειμένου, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς ἐμὲ, ἀλλ’ εἰς αὐτὰ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διϋλίζουσα τὸν κώνωπα, ἐσταμάτησεν ἐπὶ ἑνὸς ἐπουσιωδεστάτου ἀντικειμένου, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχεν ἔδαφος στερεὸν νὰ στηριχθῇ, ἦλθε νὰ ἠθικοποιήσῃ τὴν κοινωνίαν, ἐνῷ πρόκειται περὶ οἰκονομίας· διέλαθεν ὅμως τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διϋλίζουσαν τὸν κώνωπα, ὅτι κατέπιε τὴν κάμηλον· διέλαθον αὐτὴν αἱ 130,000 δραχμαὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι Σῶμα ἀπομαχικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι σῶμα πολυπληθὲς, μεγαλείτερον τοῦ ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου τὰ μέλη μισθοδοτοῦνται ἴσα μὲ τοὺς ὑπουργοὺς, τὸ ὁποῖον ἔχει παρέδρους, λογιστὰς, ἐλεγκτὰς, γραμματεῖς, γραφεῖς κτλ. διὰ νὰ σᾶς φέρῃ καθ’ ἑκάστην εἰκοσαετίαν παραγεγραμμένας ἐξελέγξεις ἀπολογισμῶν. Διέλαθε τὴν ἐπιτροπὴν ὁ μισθὸς τοῦ ὀκτακοσιοδράχμου δικαστικοῦ συμβούλου, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ ζημιῇ κατ’ ἔτος τὸ δημόσιον 300,000 δραχμῶν μηδεμίαν δίκην συμβιβάζων, μηδεμίαν κερδίζων. Ἐδῶ δὲν ἠθικοποιοῦμεν, συζητοῦμεν περὶ οἰκονομιῶν, καὶ ὅπου εἶναι αἱ σπουδαῖαι οἰκονομίαι, οὔτε τὴν ἐπιθυμίαν, οὔτε τὸ θάῤῥος εἶχε νὰ ἐγκύψῃ, καὶ περιωρίσθη εἰς οἰκονομίαν 1,200 δραχμῶν δι’ ἐφημερίδας, καὶ ἐνόμισεν ὅτι τοῦτο εἶναι ἠθικοποίησις, ὡς ἂν ἡ ἠθικοποίησις νὰ προέρχηται ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας καὶ ἀπὸ τὸν τύπον.

§123ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὸν φίλον μου κ. Μιχαλόπουλον, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας του δὲν ἠρκέσθη εἰς ὅσα εἶπε κατὰ τοῦ συνεδρίου, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσωμεν κατόπιν, ἀλλὰ περιέλαβε καὶ τὸν δικαστικὸν σύμβουλον, λέγων, ὅτι μισθοδοτεῖται ὅπως ὁ ὑπουργὸς, καὶ ὄχι μόνον δὲν χρησιμεύει καθόλου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ γίνεται καὶ πρόξενος μεγάλης ζημίας. Τὴν μομφὴν ταύτην τὴν ἀποκρούω μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεως, διότι ὁ νῦν δικαστικὸς σύμβουλος εἶναι χρησιμώτατος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὁ μεγαλείτερος ἰδιοκτήτης, ἔχει πολλὰς δοσοληψίας, πολλὰς δίκας, πολλὰς περιπλοκὰς, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, ἔχει ἀνάγκην νὰ συμβουλεύηται ἔξοχόν τινα καὶ εἰλικρινῆ νομικόν· ὁ δὲ κ. Οἰκονομίδης εἶναι πολύτιμος σύμβουλος, ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον τοῦτο μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ ἄκρας περὶ τὰ δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ δίκαια εὐλαβείας· δύναμαι δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἄνευ ἑνὸς τοιούτου συμβούλου καὶ τὸ δημόσιον θὰ ἐζημιοῦτο πολλὰ, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὑρίσκετο κατὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς δύσκολον θέσιν. Μὴ νομίσῃ δὲ κανεὶς, ὅτι ὁ κ. Οἰκονομίδης διατηρεῖται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του σήμερον, διότι ὑπάρχει νόμος ἐξασφαλίζων αὐτῷ πενταετῆ ὑπηρεσίαν. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, πρὶν ἢ διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, κατεῖχε θέσιν ἐπιφανῆ, καὶ παρεκλήθη νὰ λάβῃ τὴν παροῦσαν· ὅτε δὲ ἤκουσαν ὅτι γίνεται περὶ αὐτοῦ λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, ἐλυπήθη σφόδρα διὰ τοῦτο καὶ μοὶ ἀπηύθυνε πάραυτα ἔγγραφον, δι’ οὗ μοὶ δίδει τὴν ἄδειαν νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αὐτὸς δὲν θέλει νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν θέσιν του ἀπὸ τοῦ νόμου ὅστις ἐγένετο. Ἐὰν νομίζῃ, εἴτε ὁ ὑπουργὸς, εἴτε ἄλλος τις, ὅτι εἶναι περιττὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, αὐτὸς δὲν θέλει νὰ παραγάγῃ οὐδὲν δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου· παραιτεῖται τῆς θέσεως καὶ ἀναχωρεῖ.

§124ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μήτε τὸ ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν εἶναι ἄνευ σπουδαιότητος, ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Μιχαλόπουλος, μήτε οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν πρότασίν της εἶναι ἀνάξιοι, ἀλλὰ δὲν ἔγειναν εἰσέτι ἐντελῶς γνωστοὶ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ κρίνῃ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς πολλὰ δικαίως εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην συνδρομῆς πρὸς ἐφημερίδας, καὶ ὅλοι ὅσοι ἰσχυρίσθησαν ἐντεῦθεν, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην συντηρήσεως ἐφημερίδων, εἶπον τὴν ἀλήθειαν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἐθυσίασε μεγαλείτερον ποσόν· συνέβη ἡ χρῆσις νὰ γίνῃ πολλὰ κακῶς, πολλὰ σκανδαλωδῶς. Συνέπεσε ἐξελέγχουσα ἡ ἐπιτροπὴ τὸν προϋπολογισμὸν ν’ ἀνακαλύψῃ ὅτι καμμία χρηματικὴ ποσότης δὲν ἐδόθη εἰς σπουδαίας ἐφημερίδας, εἴτε ἐντός, εἴτε ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὲν ἔχω δυσκολίαν ν’ ἀναφέρω ὀνόματά τινα. Ὁ Αἰὼν εἶναι σπουδαία ἐφημερίς, οὔτε λεπτὸν ἔλαβε (θόρυβος)· μήτε ἡ Μέριμνα, μήτε τὸ Μέλλον· ἐπίσης δὲν ἀπηντήσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πληρωμὴν συνδρομῆς πρὸς ξένας ἐφημερίδας. Ἀπηντήσαμεν μόνον, ὅτι ποσὰ ὑπέρογκα, χιλιάδες δραχμῶν ἐδόθησαν εἰς ἐφημεριδάρια μὴ ἔχοντα ἄλλην ἀποστολὴν εἰμὴ τὸ συκοφαντεῖν καὶ ὑβρίζειν, τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν γνωστὰ μετ’ ὀλίγον ἐδῶ· διότι θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος τῶν χορηγηθέντων εἰς ἐφημερίδας κατ’ ἄτομα καὶ κατὰ χρονολογίαν. Ἐκ τούτου δὲ προκύπτει τὸ ἑξῆς ἄτοπον· ὁ τύπος εἶναι βεβαίως μία τετάρτη δύναμις καὶ ἔχει ἀνάγκην συντηρήσεως, ἀλλὰ ποῖος τύπος; Τί εἶπεν εἷς τῶν συναδέλφων μας πρίν; ὅτι ἕκαστος ἀγράμματος, ἕκαστος χειρῶναξ δύναται νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα, καὶ νὰ προσπορίζηται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐκφοβίζων τὴν Κυβέρνησιν καὶ λαμβάνων παρ’ αὐτῆς χρήματα. Διὰ συνδρομὴν τῶν ἐφημερίδων δὲν ἀπαιτεῖται περισσότερον τῶν 1,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Πόσον εἶναι διὰ καταχωρίσεις; Ποία καταχώρισις δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίαν 500, ἢ 1000 δραχμῶν, ὅπως ἀνεῦρεν ἡ ἐπιτροπή; διότι εἴδομεν καταχωρήσεις εἰς μίαν μικρὰν ἐφημερίδα 400 δραχμὰς τὴν ἐπιοῦσαν 500, τὴν ἄλλην 300. Αὐτὴν τὴν κακοήθειαν ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐκτοπίσῃ μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις της, διότι προκύπτει, ὡς βλέπετε, ἓν μεγαλείτερον κακόν· ἐὰν ἤρχοντο εἰς τὴν δημοσιογραφίαν ἄνθρωποι μὲ ἰδέας καὶ πεποιθήσεις, ἤθελον εὕρει προστασίαν καὶ συνδρομὴν, καὶ ἤθελον ἐκθέτει καὶ μεταδίδει τὰς πεποιθήσεις των εἰλικρινῶς καὶ ἀφιλοκερδῶς, ἀλλὰ σήμερον πᾶς τις ἔρχεται μὲ ἔνθερμον ἰδιοτέλειαν καὶ ἀρχίζει ὑβρίζων, ἐὰν δὲν εὕρῃ ὠφελείας πλησίον μιᾶς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὴν καὶ τοὺς ὑποστηρικτάς της καὶ συκοφαντεῖ καὶ παραγνωρίζει ὅλας τὰς πράξεις της· ἐὰν δὲ πληρώνεται ἀρχίζει κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὰ ἴδια· καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο εἶναι κακὸν, διότι ὁ πολὺς κόσμος πιθανὸν νὰ τὰ πιστεύῃ, καὶ διαφθείρεται τοιουτοτρόπως ἡ κοινὴ συνείδησις. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν συζήτησιν, καὶ δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Μιχαλόπουλος, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἀφοῦ ἐτελείωσε τὸ Λαύριον, εἶναι ἀνάξια τὰ πάντα. Ἐὰν ἔπραξέ τι σπουδαῖον ἡ ἐπιτροπὴ, ἔπραξε τὸ παρὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον πολὺ πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Προσωπικὸν ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου 115,820 δ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§126ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς.

§127ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὑπὸ τὸ ἄρθρον 7 ὑπολειφθέντος ποσοῦ δρ. 1200 διὰ μαθητευομένους τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ὑπὸ τὸ ἄρθρ. 8 σημειουμένης ἐκ δραχ. 1200 ἀντιμισθίας προσθέτων κλητήρων τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου κατὰ δραχ. 600. Ἡ πλειοψηφία ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκρούει τὴν γνώμην ταύτην κρίνουσα ἀπαραίτητον τὴν δαπάνην διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας».

§128ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἐπιμένω καὶ εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν, καθ’ ὅσον αὐτὴ ἡ τακτικὴ εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα κατὰ δυστυχίαν ἐπικρατεῖ καὶ βλέπετε χωριστὴν ἑκάστου γραφείου δαπάνην καὶ πάντοτε ἀπαντᾶτε καὶ μαθητευομένους. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι περισσότερον, διότι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπω θὰ ἦναι ὅλα χαμένα.

§129ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ μαθητευόμενοι εἶναι ἀναγκαῖοι διὰ νὰ ἀντιγράφουν, εἶναι μάλιστα τρεῖς ἀντὶ δύο λαμβάνοντες ἀνὰ 50 δραχ. τοῦτο δὲ συνέβη, διότι οἱ δύω ἀντιγραφεῖς δὲν ἐπρόφθανον νὰ ἀντιγράφουν ὅλα τὰ ἔγγραφα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§131ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Κεφαλ. 77. Ταμεῖα. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν δραχ. 355,800

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειοῦνται 280 εἰσπράκτορες, ἀλλ’ ἡ μισθοδοσία τῶν 80 ἐλογίσθη διὰ ἓξ μῆνας· ἐπειδὴ δὲ αἱ δύω τελευταῖαι χρήσεις ἀφῆκαν πολλὰ καθυστερήματα ἠναγκάσθην νὰ θέσω εἰς ἐνέργειαν ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους πλειοτέρους τῶν 200 εἰσπρακτόρων καὶ δὲν μετενόησα διὰ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πρώτης τετραμηνίας δεικνύουν αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ τρία ἑκατομμύρια ἀνωτέραν τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ αὐξήσῃ τὴν δαπάνην τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου κατὰ 10,000.

§133ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλ’ ἐὰν σᾶς ὑποδείξω, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν καθὼς τοιαῦτα εἶναι τὰ ταμεῖα ἐν γένει τῆς Ἑπτανήσου, τότε, νομίζω, καταδεικνύεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς προσθήκης αὐτῆς.

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουν καὶ αὐτοὶ μερικὰς ἐργασίας, διότι εἰσπράττουν τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, πωλοῦν τὸ χαρτόσημον, πληρώνουν τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων κτλ. Ἐὰν δὲ θελήσητε ν’ ἀναθέσητε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν εἰς τοὺς τελώνας, θ’ ἀπασχολήσητε τούτους ἀπὸ τὰ κύριά των καθήκοντα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς προτείνει νὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἀπὸ 355,800, 365,800.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§137ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὰ ἑπόμενα Κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ἅπερ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

Μέρος Εʹ. Ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλ. 11. Ἔμμεσοι φόροι. Ἄρθρ. 1ον. Προσωπικὸν τελωνείων δραχ. 550.000»

§139ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον προσετέθη τελωνεῖον εἰς τὸ Λαύριον μετασχηματίζονται καὶ ἄλλαι τινὲς τελωνιακαὶ θέσεις· ὅθεν πρέπει νὰ αὐξηθῇ καὶ αὐτὸ τὸ κονδύλιον κατὰ 6,000 δραχμάς.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ 1ον ἄρθρον γίνεται ··· δρ. 556,000

§142ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§143ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο μεγάλας ἀνάγκας ἔχει ἡ τελωνιακὴ ὑπηρεσία, τὰς ὁποίας δὲν συμπεριελάβαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι ὅτε συνετάττετο, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις παρουσιάζετο δεινοτέρα, ἀφ’ ὅ,τι σήμερον μᾶς φαίνεται· θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ τὰς συμπεριλάβῃ ἤδη. Πρώτη εἶναι ἡ δαπάνη 23,000 δραχμῶν διὰ νὰ γίνῃ νέα πυριταποθήκη ἐν Σύρῳ· διότι ἡ ὑπάρχουσα κατήντησε νὰ ἦναι εἰς τὸ κεντρικώτερον μέρος τῆς πόλεως, καὶ ἐὰν συμβῇ πυρκαϊὰ, ὅπερ ἀπευχόμεθα, θέλουν προξενηθῆ μεγάλαι καὶ ἀνεπανόρθωτοι καταστροφαί. Ἀπὸ τὴν πυριταποθήκην εἰσπράττονται ἐτησίως 10, ἕως 12 χιλιάδες δραχμῶν, ὥστε ἡ δαπάνη θὰ καλυφθῇ ἐντὸς 2 ἐτῶν. Τόσον δὲ θὰ ᾖναι ἀναγκαῖον τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο, ὥστε οἱ κάτοικοι ἐπρότειναν νὰ τὸ ἀνεγείρουν ἰδίοις ἀναλώμασιν, ἀρκεῖ νὰ λαμβάνουν τὰ εἰσοδήματα ἐπὶ 3 ἔτη.

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θὰ γίνῃ αὐτὴ ὅπου ὑπάρχει; δὲν ἠμπορεῖ νὰ πωληθῇ;

§145ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἡ δευτέρα ἀνάγκη εἶναι νὰ ἐπισκευασθῇ τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, ἐπειδὴ οὐδεμία ἐπισκευὴ ἐγένετο εἰς αὐτὸ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν· αἱ οἰκοδομαὶ κατήντησαν εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν· ἐκτὸς δὲ τούτου δι’ ἔλλειψιν χώρου τὰ ἐμπορεύματα τῆς διαμετακομίσεως τίθενται εἰς ἰδιαιτέρας ἀποθήκας καὶ γίνονται μεγάλαι καταχρήσεις· ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ μία σκιὰ ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ζυγίζωνται τὰ σιτηρὰ· διότι καὶ εἰς αὐτὰ συμβαίνουν καταχρήσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ σημειώσῃ δι’ ἐπισκευὴν καὶ προσαύξησιν τοῦ τελωνείου Πειραιῶς τὸ ποσὸν 80,000 δραχμῶν.

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§147ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν θὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρ. 8ον δι’ ἀνέγερσιν πυριταποθήκης ἐν Σύρῳ 23,000 δραχμῶν καὶ ἓν ἄλλο ἐκ δραχ. 80,000 δι’ ἐπισκευὴν καὶ προσαύξησιν τοῦ τελωνείου Πειραιῶς.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ὅλον θὰ γίνῃ 1,414, 754.

§149ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Κεφάλ. 12ον Δημόσια καταστήματα. Ἄρθρ. ά. Νομισματοποιεῖα. βʹ. Προσωπικὸν τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου δραχ. 50,460»

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς αὐτὸ ἔχω προσθήκην. Παρήγγειλα, κύριοι, νὰ ἔλθῃ ἓν μικρὸν πιεστήριον ἀτμοκίνητον τὸ ὁποῖον θέλει κοστίσει μόνον 2,000 δραχμῶν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου, ὡς μὲ διεβεβαίωσαν, θὰ οἰκονομῶνται 2–2,500 δραχ. ἡμερομίσθια ἐτησίως. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῶσι καὶ αὗται αἱ 2000 δραχ.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπὸ 12000 γίνεται 14000 τὸ ποσὸν τοῦ γʹ. ἄρθρου διὰ ὑλικόν.

§153ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλ. 13ον δημόσια κτήματα. Ἄρθρ. 1. προσωπικὸν δασῶν 118700. Ἄρθ. 2. ἔξοδα δασῶν 15600. Ἄρθ. 3. προσωπικὸν μεταλλείων 14,370. Ἄρθρ. 4 ἔξοδα 4500; ἄρθρ. 5 ἔξοδα ἐξωρύξεως ὀρυκτῶν 112000.

§154ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σπουδαία οἰκονομία εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν δασονόμων καὶ δασοφυλάκων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζετε πόσον κακῶς ἐκπληροῦσι τὴν ἐργασίαν των· ἀφοῦ δὲν ἔμεινε δάσος, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐκάη, αὐτοὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ λαμβάνουν μισθούς.

§155Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἀναγκαῖοι καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ λείψουν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μιχαλοπούλου νὰ ἐγερθῶσι.

§157ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ σηκωθῇ. Εἶναι 150,000 δραχ. οἰκονομία λογική.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Μιχαλοπούλου κανείς;

§159ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§160Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Μιχαλόπουλος λέγει νὰ καταργηθῶσιν οἱ δασοφύλακες καὶ δασονόμοι, ἀλλὰ δὲν ἔχει δίκαιον. Πέρυσιν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Ζαΐμη ἔγειναν διάφοροι ἐκθέσεις καὶ ἀπεστάλησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐσυστήθη δασονομεῖον εἰς τὸ Ξηροχώριον. Ὅπως γνωρίζετε τὸ σπουδαιότερον δάσος εἶναι εἰς τὸ Ξηροχώριον· σήμερον ὅμως δὲν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμόν· μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῆς Ἁγίας Ἄννης ἕως ἐκεῖ εἶναι 12 ὧραι, ἑπομένως πῶς εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἐπιτήρησις καὶ ἡ ἐντελὴς ἀσφάλεια αὐτῶν τῶν δασῶν, ἀφοῦ ὑπάρχει τοσαύτη ἀπόστασις; Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἄμεσος ἐπιτήρησις καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἂν ἦναι δυνατόν, ὅπως καὶ ἐφέτος νὰ περάσῃ αὐτὸ τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε καὶ πέρυσι, διότι, καθὼς σᾶς εἶπον, εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Ἄννην ἕως τὸ Ξηροχώριον.

§161ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δασονομικαὶ ἀρχαὶ καὶ τὰ τῆς περιφερείας αὐτῶν εἶναι ἀντικείμενα νόμου, καὶ ὑπάρχει διάταγμα τοῦ 1833, ἐπέχον τόπον νόμου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν περιφέρειαν τῶν δασονομείων. Διὰ νὰ γείνῃ λοιπὸν ὅ,τι ζητεῖ ὁ κ. Πετσάλης πρέπει νὰ ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος. Καί τοι δὲ ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρχῃ ἴδιος δασονόμος εἰς αὐτὸ τὸ μέρος, μολαταῦτα δὲν ἠδυνήθην νὰ φέρω νόμον εἰδικὸν, ἕνεκα τῶν ποικίλων καὶ σπουδαίων ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπησχόλησαν· ἡ κυβέρνησις ὅμως σκέπτεται γενικώτερον περὶ τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἴσως εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ φέρῃ νόμον τελειότερον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον.

§162Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν οἰκονομικῶν, σεῖς ἐκάματε, τὸ ὑπουργεῖόν σας ἔκαμε μίαν καλωσύνην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας διὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὐλογῆται τὸ ὄνομά σας· οἱ κάτοικοι ἠναγκάζοντο ν’ ἀγοράζωσι τὸ ἅλας μίαν δραχμὴν τὴν ὀκὰν καὶ σεῖς ἐφέρατε ἁλαταποθήκην ἐκεῖ καὶ τὰ καθήκοντα τὰ ἀνεθέσατε εἰς τὸ τελωνεῖον. Νόμος γίνεται ὅταν ἐμβαίνῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ κονδύλιον· ἡ ἀνάγκη γεννᾷ τὸν νόμον· τὸ κονδύλιον ὑπῆρχε πέρυσιν. Τέλος πάντων ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ τὸ λέγω, ὄχι διότι θέλω νὰ ὠφελήσω τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ νὰ δημοκοπήσω, τὸ λέγω ἐν πάσῃ πεποιθήσει, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄμεσος ἐπίβλεψις, διότι ἄλλως ἴσως βλάπτονται τὰ δάση αὐτά. Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν.

§164ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρ. 6ον Καταστήματα ὀρυκτῶν 2000. Ἄρθρον 7ον Προσωπικὸν ἁλυκῶν 20,710. Ἄρθρον 8ον Ἔξοδα ἁλυκῶν 8000. Ἄρθρον 9ον Ἔξοδα καλλιεργείας καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων 110000» (παρεδέχθησαν).

§165ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὸ προσωπικὸν ἐν Λαυρίῳ διὰ 7 μῆνας κατὰ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν....31998.

§166ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ὅλον θὰ γίνῃ 437,908.

§168ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφ. 14ον Δημόσια κτήματα ἄρθρ. 1ον Προσωπικὸν γεωμετρικοῦ κλάδου 40,000» (παρεδέχθη). «Ἄρθρ. 2ον Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐν γένει 25000.»

§169ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθοῦν 10,000 δραχ. διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ φυτειῶν κλπ. διὰ τὰς δηλώσεις, ἐπειδὴ διὰ προσωπικὸν γεωμετρῶν ἐφέτος δὲν θὰ λάβωμεν ἀνάγκην.

§170ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπὸ 25,000 γίνεται 35,000.

§172ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρ. 3ον Οἰκοδομαὶ καὶ ἐπισκευαὶ κτηρίων 14,000, τὸ ὅλον 89000.» «Μέρος ΣΤʹ. Διάφοροι πληρωμαί. Κεφ. 15ον ἐπιστροφαὶ κτημάτων 25,000.»

§173ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἔτος ψηφίζεται ἕνας νόμος καὶ πέρυσι ἐψηφίσθησαν 10,000 δραχ. ἀλλὰ δὲν γίνεται τίποτε, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ μεγαλειτέραν δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι ἡ Σπάρτη ἔχει ἀνάγκη πρατηρίων (ἀγορᾶς), ἥτις προϋπελογίσθη ἀπὸ 45,000 ἕως 50,000 ἐνῷ ἐκ τῶν ἐκποιηθέντων οἰκοδομῶν τῆς Σπάρτης τὸ ταμεῖον ἔχει εἰς χεῖράς του ὑπὲρ τὰς 60,000 δραχ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν ἓν ποσὸν 40000 δραχμῶν.

§174ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προστεθῇ· δὲν θέλω νὰ θέσω προσκόμματα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρ. ἀπὸ 25000 θὰ γίνῃ 65000 δρ.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§177ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς τὸν δῆμον Ἀλαγωνίων ὁ μακαρίτης Δημάκης, ὁ ὁποῖος ἐκληροδότησε τὴν περιουσίαν του διέταξε νὰ συντηρῆται ἓν σχολεῖον. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἰδίως τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ ἂν διατηρῆται καὶ ἂν πράγματι οἱ μισθοδοτούμενοι ὡς διδάσκαλοι καὶ ἱερεῖς ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, διότι ἔχω πληροφορίας ὅτι ἄλλοτε, ἐνῷ ἐμισθοδοτοῦντο, ἐκάθηντο εἰς τὰς Ἀθήνας· καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ λάβῃ πρόνοιαν ἵνα μὴ λαμβάνουν χώραν ἄλλοτε τὰ τοιαῦτα. (Θόρυβος).

§178ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει) «Κεφ. 16. Ἀποζημιώσεις. Ἄρθρον 1. — Ἐκτέλεσις δικαστ. ἀποφάσεων 250,000.»

§179ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὀλίγον τὸ ποσὸν, ἀφ’ οὗ ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὰ ὀφειλόμενα εἶναι 1,000,000.

§180ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τῷ ὄντι, Κύριοι, ἓν ἑκατομμύριον εἶναι τὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις, ἐσημείωσα δὲ πίστωσιν 250,000 ὅπως ἐγίνετο καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει χρησιμεύσει κατὰ πρῶτον εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ ἀκολούθως εἰς τοὺς ἔχοντας μᾶλλον κατεπειγούσας ἀνάγκας, ἢ τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν μικρὰ ποσά· (ψιθυρισμοί). Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ ἔχουν οἱ ἰδιῶται εἰς χεῖράς των ἀποφάσεις ἐναντίον τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ὁποίας πληρόνεται τόκος 12% καὶ νὰ μὴ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ τὰς ἐξοφλήσωμεν. Τοῦτο προξενεῖ καὶ κακὴν ἐντύπωσιν καὶ μεγάλην σύγχυσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι ἠναγκασμένη νὰ κάμνῃ πίνακας κατατάξεως διὰ νὰ ἴδῃ πόσον θὰ δώσῃ εἰς τὸν ἕνα καὶ πόσον εἰς τὸν ἄλλον. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίστωσιν διὰ νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ ὀφειλόμενον ποσόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς τοῦτο, θὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ δάνειον, ὅπερ θέλει χρησιμεύσει εἰς ἐξόφλησιν καὶ ἄλλων ὑποχρεώσεων τοῦ δημοσίου. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν πρέπει νὰ τεθῇ, διότι ἄλλως θὰ παρουσιάζεται μέγα ἔλλειμμα.

§181ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτελείωσεν ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ;

§182ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δι’ αὐτὸ εἶναι τελειωμένη· ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλα κονδύλια. (Θόρυβος).

§183ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω, Κύριοι, νὰ δικαιολογηθῶ διὰ τὰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας εἶπον, ἀρυόμενος τὴν ἀπολογίαν μου καὶ τὸ δικαιολόγημά μου ἀπὸ τὴν πληροφορίαν τοῦ ὑπουργοῦ περὶ ὅσων εἶπε περὶ δικαστικοῦ συμβούλου καὶ ἀντιμισθίας δικηγόρων, ὅτι αὐτοὶ διὰ τῶν συμβουλῶν καὶ τῆς ἐνεργείας των ζημιόνουν τὸ δημόσιον, ὄχι τριακοσίας, ἀλλ’ ἓν ἑκατομμύριον διακοσίας χιλιάδας. Βλέπετε ὅτι ὀφείλονται τόσαι ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι εἶχον δίκαιον καὶ τὸ ἔλαβον ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Διὰ τί, ἀφ’ οὗ τὰς γνωρίζει πόσον εἶναι δίκαιαι δὲν τὰς συμβιβάζει ἐγκαίρως, ἀλλ’ ἀφίνει νὰ χρεωστῶμεν σήμερον ἑκατομμύρια; Καὶ ἑπομένως αὐτοὶ οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι πληρόνονται 100,000, καὶ ἀπορῶ πῶς εἶναι 100, ἐνῷ ἄλλοτε ἐσημειοῦντο 60,000.

§184ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πέρυσι ἦσαν 150,000.

§185ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀντάλλαγμα ἀποδίδουν, ὁ μὲν ἕνας ἀντὶ τῶν 800 κατὰ μῆνα καὶ οἱ κύριοι δικηγόροι ἀντὶ τῶν 150,000 κατ’ ἔτος; Μᾶς ζημιόνουν ἓν ἑκατομμύριον καὶ περιπλέον. Δὲν εἶχε δίκαιον ὁ ὑπουργὸς λοιπὸν νὰ εἴπῃ ὅτι ἐφώναξα ἀδίκως. Αὐτὸς μισθοδοτεῖται διὰ νὰ ζημιώνῃ τὸ δημόσιον, διότι ὤφειλεν, ἂν ᾖναι εἰλικρινὴς, ἀντὶ νὰ φροντίζῃ νὰ δίδῃ εἰς τοὺς δικηγόρους τὰς ὑποθέσεις ἀντὶ 100,000 δραχμῶν καὶ νὰ τὰς στέλλῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ἀφ’ οὗ γνωρίζῃ ὅτι ἔχουν δίκαιον νὰ μὴ τὰς στέλλῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ἀλλ’ ὅπου βλέπει τὸ δίκαιον τῆς ἀπαιτήσεως νὰ λέγῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ τὸ δίδῃ καὶ ὅπου βλέπει ἄδικον νὰ λέγῃ ἐπίσης εἰς τὸν ὑπουργὸν τοῦτο. Τὸ ποσὸν μάλιστα εἶναι ἐξωγκωμένον ἐφέτος.

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂν διὰ τὸν συμβιβασμὸν μᾶς ἐζήτουν πίστωσιν 100,000 δραχμῶν τί ἠθέλατε εἴπει;

§187ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὀφείλῃ τὸ δημόσιον πρέπει νὰ πληρώνῃ.

§188ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἠκούσατε, Κύριοι, τὸν Κύριον Μιχαλόπουλον ἐπαναλαμβάνοντα, ὅτι εἶχε μέγα δίκαιον δι’ ὅσα εἶπε κατὰ τοῦ συμβούλου, διότι τὸ δημόσιον κατεδικάσθη εἰς ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ διαφόρους ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας ἔχασε καὶ διὰ νὰ τὰς χάσῃ θὰ εἴπει ὅτι εἶχεν ἄδικον τὸ δημόσιον, ὁ δὲ κ. σύμβουλος ὤφειλε νὰ συμβιβάσῃ τὰς ὑποθέσεις ἐγκαίρως διὰ νὰ μὴ τρέχουν εἰς τὰ δικαστήρια οἱ πολῖται καὶ ἐξοδεύῃ καὶ τὸ δημόσιον. Ταῦτα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μιχαλόπουλος· ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῇ πρῶτον ὅτι τὸ μεγαλεῖτερον μέρος τῶν ἀποζημιώσεων, τὰς ὁποίας ὀφείλει τὸ δημόσιον, προέρχεται ἀπὸ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων καὶ ἀπὸ ὑπερβάσεις δαπανῶν διὰ τὰς ὁποίας οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ δὲν ἐφρόντισαν νὰ ζητήσουν ἐγκαίρως τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἀνηκουσῶν πιστώσεων. Μὴ ὑπαρχούσης πιστώσεως, οἱ μὲν ὑπουργοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ πληρώσουν, οἱ δὲ πολῖται καταφεύγουν εἰς τὰ δικαστήρια, ἅτινα δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ καταδικάσουν τὸ δημόσιον. Ἐὰν δὲ γείνῃ καὶ συμβιβασμός, πάλιν ἡ δαπάνη μεταφέρεται εἰς τὰς δικαστικὰς ἀποζημιώσεις. Καὶ πιστεύσατε δὲ ὅτι τὸ μεγαλεῖτερον ποσὸν προέρχεται ἀπὸ συμβιβασμούς, διότι ὅταν βλέπῃ ὁ σύμβουλος καὶ ὁ ὑπουργὸς ὅτι ὁ πολίτης ἔχει ὁμολογουμένως δίκαιον καὶ ὅτι ἡ ἀπαίτησίς του εἶναι ἐκκαθαρισμένη, δὲν πληρόνεται δὲ δι’ ἔλλειψιν πιστώσεως, παραιτεῖται τῆς δίκης· ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον τὸ ποσὸν μεταφέρεται εἰς τὰς δικαστικὰς ἀποζημιώσεις. Τὴν ἀταξίαν δὲ ταύτην ἠθέλησα νὰ ἀπαγορεύσω δι’ ἑνὸς συντόμου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσίασα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζετε ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουν τὴν αὐτὴν ἰδέαν περὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἀδίκου; Νομίζετε ὅτι μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία εἰσάγεται καὶ ἀποφασίζεται ἀπὸ τὸ δικαστήριον κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, εἶναι ἄφευκτον νὰ κρίνεται ἐπίσης ἀπὸ τὸν σύμβουλον ἢ τὸν ὑπουργόν; Περὶ δικαίου καὶ ἀδίκου ἕκαστος ἔχει τὴν ἰδίαν κρίσιν καὶ συνείδησιν καὶ διὰ τοῦτο ὅ,τι ἓν δικαστήριον θεωρεῖ δίκαιον παρὰ τοῦ ἄλλου θεωρεῖται ἄδικον. Δὲν ἠμπορεῖτε δὲ νὰ ἀποδώσητε οὔτε κακὴν πίστιν εἰς τὰ δικαστήρια. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀτέλεια τῆς ἀνθρωπίνης κρίσεως, ὥστε μία καὶ ἡ αὐτὴ ὑπόθεσις νὰ κρίνηται ἄλλως ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ ἄλλως ἀπὸ τὸν ἄλλον. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ θαυμάζητε, διότι χάνει τὸ δημόσιον εἰς τὰ δικαστήρια, διότι καὶ οἱ δικασταὶ ἄνθρωποι εἶναι καὶ ἠμποροῦν νὰ ἀπατῶνται· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, νομίζετε ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅταν ἔχῃ ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ δικαίου τοῦ δημοσίου νὰ καταργῇ δίκας καὶ συμβιβάζεται; Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὡς πολιτικὸν πρόσωπον καὶ ἐκτεθειμένον εἰς τὰ βέλη τῆς συκοφαντίας ὅλου τοῦ κόσμου, δυσκολεύεται νὰ προβαίνῃ εἰς συμβιβασμούς, διότι θὰ εὑρεθοῦν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπουν, ὅτι ἐχαρίσθη!

§189ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι νὰ ὑπάγουν εἰς τὰ δικαστήρια.

§190ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τότε τὸ δημόσιον ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ὑπερασπίσεως καὶ αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν κάμουν ἄνθρωποι νομικοὶ καὶ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ δημόσιον. Θέλετε νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα; Ὁ ἔντιμος προκάτοχός μου κύριος Χρηστίδης ἠθέλησε νὰ συμβιβάσῃ μίαν ὑπόθεσιν ἀρκετὰ μεγάλην· ἀλλὰ μόλις ἐξέδωκε τὴν διαταγὴν περὶ συμβιβασμοῦ ἐβιάσθη νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ, διότι ἐπαρουσιάσθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι πλανᾶται. Ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ ταύτῃ καὶ φοβούμενος μὴ κατακριθῇ, τὴν ἀνεκάλεσε.

§191ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπαινίττεσθε ἐμέ; Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. (θόρυβος).

§192ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μὴ αἰτιᾶσθε λοιπὸν κανένα διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν, διότι πρῶτον, ἂν χρεωστῶμεν πολλὰ, τὰ περισσότερα προέρχονται ἀπὸ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων· δεύτερον εἶναι πολλαὶ ὑποθέσεις διὰ τὰς ὁποίας, ἐν ᾧ ὁ σύμβουλος καὶ ὁ ὑπουργὸς νομίζουν ὅτι ἔχει δίκαιον τὸ δημόσιον, τὰ δικαστήρια ἀποφασίζουν διαφοροτρόπως, καὶ τρίτον διότι κατέχονται οἱ ὑπουργοὶ ἀπὸ δειλίαν καὶ δὲν τοῖς εὔκολον νὰ προβαίνουν εἰς συμβιβασμὸν, διότι φοβοῦνται μὴ κατακριθοῦν, ἐκτὸς ἂν ἴδουν ὅτι τὸ ἄδικον εἶναι καταφανές.

§193ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εὐχαριστοῦμαι, κύριοι βουλευταὶ· διότι μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμως ποῖος, ὅπως ἐγὼ ἐννοῶ τοὐλάχιστον, ἐστάθη ὁ σωτὴρ μιᾶς σπουδαιοτάτης ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἐξ ἐσφαλμένων ἴσως πληροφοριῶν, διότι δὲν ὑποθέτω ὅτι ὑπῆρξε δολία πρόθεσις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ ἢ τινος ἄλλου ἀνωτέρου ὑπαλλήλου, ἀπώλετο καὶ τὸ δημόσιον ἤθελεν ἀπολέσει ἀναποφεύκτως μεγίστην χρηματικὴν ποσότητα, λέγω δὲ πρὸς τιμὴν τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ κυρίου Δεληγεώργη ὅτι μετὰ τοσαύτης τῆς δραστηριότητος ἐνήργησεν, ὥστε εἰς αὐτὸν κυρίως ὀφείλεται ἡ αἰσία ἔκβασις τῆς ὑποθέσεως καὶ ἡ ἀνάκλησις τοῦ συμβιβασμοῦ, ὃν διέταξεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οὗτινος συμβιβασμοῦ οὐδεμίαν εἶχε γνῶσιν πρότερον ὁ ῥηθεὶς πρωθυπουργός. Ἰδοὺ ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως. Εἰς τὸν δῆμον Ὑπάτης κεῖνται ὡς ὅλοι γνωρίζετε ἴσως ἐκ φήμης, τὰ ἰαματικὰ ὕδατα αὐτῆς, καὶ ἴσως γνωρίζετε ὅτι τὸ κτῆμα Θέρμα εἶναι ἐκτάσεως περίπου ἓξ χιλιάδων στρεμμάτων γῆς, τὴν ὁποίαν τὴν διακατέχει ἀπὸ κοινοῦ τὸ δημόσιον μετὰ τοῦ κυρίου Χατζίσκου. Ἀρχικῶς ἦτο διακάτοχος ὁ κύριος Χατζίσκος τοῦ ἑνὸς τρίτου καὶ τὸ δημόσιον διακατεῖχε τὰ ἕτερα δύω τρίτα καὶ τὰ ἐνέμετο. Κατόπιν ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ μακαρίτου Κωλέττου κατώρθωσεν ὁ κύριος Χατζίσκος νὰ κατέχῃ τὰ δύω τρίτα καὶ τὸ δημόσιον τὸ ἓν τρίτον. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ πρόκειται περὶ 6 ὡς ἔγγιστα χιλ. στρεμμάτων.... (διάλογοι). Ἂν, κύριοι, φρονῆτε ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπουσιῶδες, κατέρχομαι ἀμέσως τοῦ βήματος.

§194ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, ὁμιλήσατε.

§195ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοῦ χαρίσητε τὴν προσοχήν σας, διότι βλέπετε ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ ὀνομάσω καὶ πρόσωπα, ὡς τὸν κύριον Χατζίσκον καὶ τὸν κύριον Χρηστίδην, οὓς ἄλλως δὲν ἐπεθύμουν νὰ φέρω ἐπὶ τῆς σκηνῆς. Λοιπὸν κατώρθωσεν ὁ κύριος Χατζίσκος νὰ γίνῃ διακάτοχος τῶν δύο τρίτων καὶ τὸ δημόσιον τοῦ ἑνὸς τρίτου. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη ἕως ἐδῶ, διότι διεξεδίκησε δι’ ἰδιαιτέρων ἀγωγῶν καὶ ἕτερα τεμάχια τοῦ κτήματος Θέρμα. Εἶπε π. χ. ὅτι τὴν θέσιν Α τὴν διεκδικεῖ δι’ ἄλλους λόγους ὡς ἀποκλειστικῶς ἐδικήν του. Τὴν θέσιν Β. ὡσαύτως δι’ ἄλλους ὅμως λόγους καὶ οὕτω καθεξῆς· ὥστε ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρεμμάτων καὶ τοιουτοτρόπως τὰς 6,000 π. χ. νὰ τὰς ἀφίσῃ 3,000 καὶ ἀπὸ αὐτὰς νὰ λάβῃ τὸ ἥμισυ, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ κατώρθωσε νὰ πάρῃ καὶ τὴν διακατοχὴν τῶν θερμῶν ὑδάτων. Πῶς δὲ κατώρθωσε τοῦτο; Ἀκούσατε. Ἐπειδὴ τὰ ὕδατα εἶναι λεκάνη μεγάλη καὶ βαθεῖα, κάποτε ἐπνίγοντο ἄνθρωποι· λόγῳ φιλανθρωπίας ἔθεσε τέσσαρας δοκοὺς καὶ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τὴν ἐθεώρησεν ὡς πρᾶξιν διακατοχῆς, καὶ οὕτω ἤγειρεν ἀγωγὴν περὶ διακατοχῆς. Δὲν εἰξεύρω δὲ πῶς ἐξεδόθη ἀπόφασις διὰ τῆς ὁποίας τῷ ἐπεδικάσθη ἡ διακατοχή. Διακατεῖχε λοιπὸν καὶ εἰσέπραξεν ἐπὶ 6 ἔτη τὰ εἰσοδήματα ἐκ χιλίων ταλλήρων περίπου κατ’ ἔτος. Ἐν τούτοις δι’ ἀποφάσεως τῶν ἐφετῶν ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐδικαιώθη τὸ δημόσιον καὶ ἀνέκτησε τὴν νομήν. Τὸ δημόσιον ἔκτοτε, καί τοι πολλῶν παρελθόντων ἐτῶν, κωφεύει καὶ δὲν ζητεῖ τὰ εἰσοδήματα. Οὕτως εἶχεν ἡ δίκη, κύριοι, ὅτε ὁ κ. Χρηστίδης ἀπεφάσισε νὰ συμβιβασθῶσιν αἱ δίκαι αὗται τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ τί λογῆς συμβιβασμὸς ἦτο αὐτός; Ὁ κύριος Χατζίσκος ἐζήτει τὴν διανομὴν καὶ τὴν διακατοχὴν ἐπὶ τῶν δύο τρίτων καὶ δὲν ἀνεγνώριζε κανὲν δικαίωμα τοῦ δημοσίου· ὁ κύριος Χρηστίδης ἐδέχετο διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ ἁπάσας τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἀντιδίκου του, κατήργει τὰς δίκας καὶ μόνον ὡς πρὸς τὰ θερμὰ ὕδατα ἐπεφυλάττοντο τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, ὅπως εἶναι ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἐκ τοῦ τοιούτου ὅμως συμβιβασμοῦ ὠφελεῖτο ὁ κύριος Χατζίσκος μόνος τὸ δὲ δημόσιον οὔτε λεπτόν. Ὑποθέτω δ’ ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν δικῶν αὐτῶν θέλουν δικαιώσει τὰς ἐνεργείας μας, καὶ ἀποδείξει ὅτι ὁ συμβιβασμὸς ἦτο ὅλος ἀσύμφορος. Ἐπληροφορήθην, κύριοι, ἐγὼ ὅτι τοιοῦτος συμβιβασμὸς ἐγένετο, εἶδον ἰδίοις ὄμμασιν αὐτὸν καὶ ἠπόρησα καὶ μοὶ ἐφάνη παράδοξον πῶς ἕνας ὑπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ συμβιβάσῃ μίαν τοιαύτην δίκην χωρὶς ὄφελος τοῦ δημοσίου· ζητῶ νὰ ἴδω τὴν διαταγὴν καὶ τὴν βλέπω. Τί δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις; Θέλετε, ἔλεγε πρὸς τὸν Ἔφορον, παρασταθῆ σεῖς νὰ καταργήσητε τὰς δίκας καὶ κλείσητε τὸν συμβιβασμόν. Ὁ Ἔφορος προσκαλεῖ τὸν δικηγόρον τοῦ δημοσίου καὶ ἀπ’ αὐτὸν μανθάνω τὸ γεγονός, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ κάμω χρῆσιν πρὸ τῆς ἐπ’ ἀκροατηρίου συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως. Ἡ σπουδή μ’ ἔδωκε νὰ ἐννοήσω ὅτι παρεστάθησαν ἀλλοῖα τὰ πράγματα καὶ ἑπομένως ἐξηπατήθη ὁ κύριος ὑπουργός. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶχον πολὺ φίλον τὸν κύριον Χρηστίδην, εἶχον δὲ τοιοῦτον τὸν κύριον Λεώπουλον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, γνώριμον δὲ τὸν κ. Δεληγεώργην, ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν τελευταῖον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τὰ ἑξῆς· «Ὅτι σπουδαία δίκη μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ Χατζίσκου ἔλαβε χώραν, καὶ ὅτι διετάχθη συμβιβασμός, ὃν δὲν θεωρῶ συμφέροντα τῷ δημοσίῳ· λάβετε, ἔλεγε τὸ πρὸς τὸν πρωθυπουργὸν τηλεγράφημά μου, ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα καὶ ἂν πεισθῆτε, ὅτι εἶναι συμφέρον τῷ δημοσίῳ ὁ συμβιβασμὸς, τελειώσατε αὐτόν.» Ὅπως μετὰ ταῦτα ἔμαθον, ὁ κύριος Δεληγεώργης προσεκάλεσε τὸν κύριον Χρηστίδην, ἐζήτησε τὰ ἔγγραφα, ἐπείσθη ὅτι δὲν συμφέρει καὶ οὕτω ἀνεκάλεσε τὴν περὶ συμβιβασμοῦ διαταγήν. (Θόρυβος). Ἀλλ’ ἡ δίκη εἶχε γίνει.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συμβιβασμὸς καὶ δίκη πῶς γίνεται;

§197ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ κατάργησις τῆς δίκης καὶ ἡ διανομὴ... ... ἔπρεπε νὰ ἀποφασισθῇ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου, νὰ διορισθοῦν πραγματογνώμονες καὶ μηχανικοί. Λοιπὸν τί ἔπρεπε νὰ γείνῃ διὰ νὰ ματαιωθῇ ἡ δίκη; Τί ἔγεινε δὲν δύναμαι νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ἀλλ’ ὅμως ἡ δίκη ἐματαιώθη.

§198ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς μεταθέσεως κανενὸς δικαστοῦ (ψιθυρισμοί).

§199ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ ἐματαιώθη πιστεύω ἐπ’ ἀγαθῷ. Δὲν εἶχον, κύριοι, σκοπὸν νὰ ἐκθέσω αὐτὰ τὰ περιστατικά· ὅ,τι ἔκαμα, τὸ ἔκαμα ὄχι δι’ ἐπίδειξιν, ἀλλὰ, βεβαιωθῆτε, ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου· ναὶ μὲν, διαχωρίζομαι πολιτικῶς μὲ τὸν κ. Χατζίσκον, ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς, ἂν εἰς τὰς κατ’ αὐτοῦ ἐνεργείας μου δὲν μετεχειρίσθην πάντοτε γεγονότα ἀληθῆ. Προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ ὤφειλον νὰ ἐκθέσω δημοσίᾳ πᾶν ὅ,τι ἔλαβε χώραν καὶ ὅ,τι ἐγὼ ἔγραψα. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀγαπῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διετέλει ἐν καλῇ τῇ πίστει· ἂς ᾖναι ὅμως ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἂν δὲν ἐπρολαμβάνετο, ὅπως ἐπρολήφθη, ὁ συμβιβασμὸς, ἡ ζημία ἤθελεν εἶσθαι μεγίστη. Λοιπὸν ἐρωτῶ ποῖον πνεῦμα ὡδήγησεν αὐτὸν εἰς τοῦτο; καὶ μὲ εἶπε τὸ πνεῦμα τῆς εὐθύτητος, τοῦ νὰ συμβιβάζωνται αἱ ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου. Ἐγὼ ἐθαύμασα τὴν εὐθυδικίαν τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐπρότεινα, ὅτι ἂν τοῦτο πράττῃ κατ’ ἀρχὴν, διατί δὲν μετεχειρίσθη τὴν συμβιβαστικὴν διαδικασίαν μεθ’ ὅλων τῶν ἀντιδίκων τοῦ δημοσίου; Καὶ ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι εἰς πλείστας ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου μετεχειρίσθη τὸν στρεψοδικώτερον τρόπον, ἐφεῦρε διάφορα μέσα ὅπως ἀποκρούσῃ τὰς ἀξιώσεις τῶν ἀντιδίκων του καὶ αὐτὴν τὴν ἀπόκρυψιν ἐγγράφων ὑπ’ αὐτοῦ κατεχομένων.

§200ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπιβάλλεται ὅρκος εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§201ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ τὸν κάμνει, διότι εἶναι ὅρκος τοῦ τρίτου.

§202ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριε Τσιριμῶκε, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι γίνονται ὑπουργοὶ ἴσως δυσκολευθοῦν νὰ κάμουν ὅρκον καὶ ἂν πρόκηται δι’ ἰδίαν των ὑπόθεσιν νὰ κερδίσουν πολλὰς ἑκατοντάδας δραχμῶν· καὶ πιστεύετε, ὅτι ἕνας ὑπουργὸς θέλει φθάσει εἰς τοιαύτην ἠθικὴν ἐξαχρείωσιν, ὥστε νὰ κάμῃ ὅρκον διὰ νὰ δώσῃ εἰς τὸ δημόσιον ἓν ἄδικον κέρδος;

§203ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ τὰ σωστά σας ὁμιλεῖτε, κ. ὑπουργέ;

§204ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§205ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐὰν μὲ τὰ σωστά σας ὁμιλῆτε, σᾶς βεβαιῶ κ. Σωτηρόπουλε, ὅτι κρίνετε περὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων ἐκ τοῦ ἑαυτοῦ σας. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ συγκεκριμένου τινος προσώπου, οὐδ’ ὑπῃνίχθην κανένα, ἀλλ’ ἠξεύρω μετὰ πάσης θετικότητος, ὅτι ὅ,τι εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀληθὲς καὶ παρακαλῶ τοὺς γνωρίζοντας παρόμοια περιστατικὰ νὰ μὴ τὰ ἀρνηθῶσι.

§206ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι πιστευτὸν ἕνας ὑπουργὸς νὰ πάρῃ ὅρκον διὰ νὰ ὠφελήσῃ τὸ δημόσιον καὶ νὰ ἀδικήσῃ τὸν πολίτην;

§207ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν ἀγνοίᾳ ἴσως.

§208ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἄ τότε ἴσως.

§209ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοιαύτη λοιπὸν ἦτον ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἐὰν δὲν μοὶ ἔδιδε ἀφορμήν.

§210Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ὕπαρξις τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ.

§211ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἀπόδειξις τοῦ ὅτι, ὅπως εἶπε προλαβόντως ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἀπόδειξις τοῦ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δύναται νὰ κάμῃ συμβιβασμὸν χωρὶς νὰ συκοφαντηθῇ εἶναι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπε μὲ τόσην παῤῥησίαν καὶ μὲ τοσοῦτον ἐνθουσιασμὸν ὁ προλαλήσας· καὶ πότε; ὅταν εἷς συμβιβασμὸς ἔπεσε, ἤγουν δὲν ἔγινε! Ὑποθέσατε τί ἤθελε συμβῆ, ἐὰν ὁ συμβιβασμὸς αὐτὸς ἐστέκετο εἰς τοὺς πόδας του. Δὲν ἠξεύρω πόθεν ὁρμᾶται ὁ Κ. Τσιριμῶκος, λαλήσας μὲ τοσαύτην δριμύτητα περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως περὶ τῆς ὁποίας πρὸ μικροῦ ὡμίλησα κατ’ ἰδίαν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ μοῦ ἐνθύμισεν αὐτὸς καὶ τοῦ ἐνθύμισα ἐγὼ· ἡ ὑπόθεσις αὕτη, κύριοι, ἀφορᾷ τὸν κ. Χατζίσκον, ἤγουν συνεπαρχιώτην τοῦ Κ. Τσιριμώκου. Ἰδοὺ δὲ τί ἔτρεξε! Ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, κύριοι, (εἶσθε βεβαίως περίεργοι νὰ τὸ ἀκούσητε), ἔρχεται ὁ σύμβουλος τῶν οἰκονομικῶν Κ. Οἰκονομίδης· καὶ σημειώσατε, ὅτι ἐγὼ ποτὲ δὲν ἐσυγχώρησα φίλον μου νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὸ καθῆκόν μου μὲ τὴν ἀξίωσιν νὰ κάμω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο· συνήθως παραπέμπω τὰ πάντα εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην· αὐτὸς εἶναι ὁ εἰσηγητὴς, ἠξεύρει τὰ προηγούμενα καὶ αὐτὸς ἔρχεται καὶ πρέπει νὰ ἔρχεται διὰ νὰ κάμνῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τὴν εἰσήγησιν, διότι πάντοτε σχεδὸν ἀπ’ εὐθείας ὁ ὑπουργὸς κακῶς ἀντιλαμβάνεταί τι πρὶν ἢ ἡ ὑπηρεσία λάβῃ γνῶσιν καὶ ἐρευνήσῃ· ἄλλως ὁ ὑπουργὸς ἐνδέχεται νὰ ἀπατηθῇ, νὰ πλανηθῇ. Ὁ Κ. Οἰκονομίδης ζῇ, εἶναι ἐδῶ. Ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ἦλθεν ὁ Κ. Οἰκονομίδης καὶ μοὶ λέγει, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ἔγγραφον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὅσα ἔγγραφα ὡς ὑπουργὸς ἐλάμβανα, ἰδιαίτερα ἢ ἐπίσημα, τὰ διηύθυνα εἰς τὸν ἁρμόδιον κλάδον, οὔτε τὰ ἀνεγίνωσκα· τί νὰ τὰ ἀναγνώσω; Ἔπεμψα ἑπομένως καὶ εἰς τὸν κ. Οἰκονομίδην ἓν ἔγγραφον τοῦ Κ. Χατζίσκου δι’ οὗ μοὶ ἐλάλει περὶ τῆς ὑποθέσεώς του.

§212ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ ἰδιαίτερα;

§213ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὅλα ἀνεξαιρέτως. Καὶ πρὸς βεβαίωσιν, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι ἕνας τμηματάρχης τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν χθὲς τὸ ἑσπέρας μοῦ ἔστειλε σωρὸν ἐγγράφων ἰδιαιτέρων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ γραφεῖόν του ἐστέλλοντο ἀπὸ ἐμὲ ἑκάστοτε. Ὁ Κ. Οἰκονομίδης λοιπὸν μοὶ λέγει, ὅτι ὑπάρχει μία ὑπόθεσις μεταξὺ τοῦ Κ. Χατζίσκου καὶ τοῦ δημοσίου. Ἐγὼ ἀκούω Χατζίσκος καὶ δημόσιον, μὲ πιάνει παροξυσμὸς, διότι ὁ Χατζίσκος ἦτο καὶ εἶναι φίλος μου, καὶ τὸν τιμῶ ὡς ἄνθρωπον τοῦ ἀγῶνος καὶ κατέχοντα θέσιν κοινωνικὴν ἀξιόλογον· ἀλλ’ ἔχει ὑποθέσεις, καὶ ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἰδίας ὑποθέσεις... (θόρυβος). Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς διηγηθῶ τὰς ὑποθέσεις του, ἀλλὰ λέγω ταῦτα, ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος. Λέγω λοιπὸν τοῦ Κ. Οἰκονομίδου, δὲν ἐννοῶ διὰ τί μὲ ἀναμιγνύετε· καὶ ὁ Κ. Οἰκονομίδης λέγει, Κ. ὑπουργὲ, ἄκουσον, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις 50 χρόνους ἀκόμη ἂν δικάζηται, δὲν θὰ ἀποφασισθῇ ἄλλως καὶ θὰ χάσῃ καὶ θὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον. Σᾶς ἐπαναλέγω, φέρετε τὸν Κ. Οἰκονομίδην νὰ βεβαιώσῃ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν. Τί εἶναι λοιπὸν ἐρωτῶ αὐτὴ ἡ δίκη; Μοὶ λέγει, εἶναι μία ἔκτασις ἀρκετὰ μεγάλη· δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα πόση μὲ εἶπεν ὅτι εἶναι· αὐτὴ ἡ ἔκτασις ἕως τώρα διαφιλονεικεῖται μεταξὺ δημοσίου καὶ Χατζίσκου· καὶ τὰ μὲν ⅔ ἀνῆκον εἰς τὸν Χατζῖσκον, τὸ δὲ ⅓ εἰς τὸ δημόσιον· ὁ Χατζῖσκος ἐπιθυμεῖ νὰ καταπαύσῃ αὐτὴν τὴν δίκην, νὰ τὴν καταργήσῃ· τὸ δημόσιον δὲν ἔχει συμφέρον νὰ τὴν παρατείνῃ· ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ θερμὰ ὕδατα, αὐτὰ μὲ 600 περίπου στρεμμάτων περιφέρειαν νὰ μένουν ὅπως ἦταν, διότι τὸ δημόσιον ἐδῶ δὲν δύναται νὰ ἀφήσῃ τὰ δικαιώματά του, καὶ τὸ δημόσιον ἐπιμένει καὶ πρέπει νὰ ἐπιμένῃ· σᾶς λέγω, ὅτι τὸ δημόσιον ἔχει ⅓ καὶ ὁ Χατζῖσκος ⅔· τοῦτο μέχρι τοῦδε ἐξήχθη ἐξ ἀποφάσεων δικαστικῶν καὶ ἀπὸ πληροφορίας ἄλλας, καὶ τὸ δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐρωτήσῃ αὔριον τὸν ὑπάλληλόν του καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὅσων λέγω.

§214ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Ἀπὸ τοῦδε ἠμπορῶ νὰ τὸ βεβαιώσω αὐτό· εἶναι ὅπως τὸ λέγητε.

§215ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀφοῦ μοὶ εἶπεν αὐτὰ ὁ κ. Οἰκονομίδης, ὅστις πράγματι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ἀμερόληπτος, οὔτε ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ κανέναν...

§216Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπείσθη ἡ Βουλή, καὶ χάνομεν τὸν καιρόν μας.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§218ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀφοῦ τὸν ἠρώτησα καὶ δὶς καὶ τρίς, τὸν ἔφερα ἐκ νέου· διότι ἐγὼ εἰς τὴν ζωήν μου δὲν ἔκαμον συμβιβασμὸν ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐάν, τῷ λέγω, ἔχῃς αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, σὲ παρακαλῶ νὰ τὴν μεταβιβάσῃς καὶ εἰς ἐμὲ διὰ νὰ μὴ κάμω κανὲν λάθος, καὶ τὸ κοινὸν ἐδῶ κατηγορεῖ· καμμίαν φορὰν λέγει ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ πλανᾶται. Λέγει, κύριε ὑπουργέ, σᾶς βεβαιῶ, σᾶς δίδω λόγον τιμῆς, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἔτσι· εἰς 100 δικαστήρια ἐὰν προσέλθητε, θὰ χάσητε. Ὅταν ἔμαθον ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων καὶ ὅτι τὰ θερμὰ ὕδατα μὲ τὴν περιοχήν των μένουν ὅπως ἦταν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου, ἐδέχθην καὶ ὑπέγραψα. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι μόνος ὁ Οἰκονομίδης ἠδύνατο νὰ μὲ πείσῃ καὶ κανεὶς ἄλλος. Καὶ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος, ὅτι ἠναγκάσθην νὰ ὀπισθοδρομήσω. Κανεὶς δὲν μὲ ἀναγκάζει, κύριε βουλευτά, νὰ κάμω τὸ καθῆκόν μου· ὅταν πείθωμαι δὲν ἀκούω κανένα· ἐδῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἠμπορῶ νὰ δώσω λόγον, εἰς ἄλλον δὲν δίδω· καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρετε καλά. Ἔγραψα λοιπόν, ἀλλὰ συγχρόνως, διότι ὑπῆρχον καὶ πληροφορίαι τοιαῦται ἐκ μέρους τοῦ δικηγόρου μας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δὲν ἠξεύρω ὅμως ποῖος ἦτο....

§219ΤΙΝΕΣ. Ὁ Γαβαθᾶς.

§220ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ μοὶ ἔκαμε τοιαύτας.....

§221ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ βεβαιοῦτε αὐτό;

§222ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τί πλειότερον ζητεῖτε· σᾶς λέγω ὅ,τι ἔτρεξε, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι· θέλετε νὰ ὑπάγω εἰς τὸν Συμβολαιογράφον τώρα! Δι’ αὐτὸ, κύριε βουλευτὰ, εἰς ὅσα λέγω ἐπικαλοῦμαι τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεταβῇ αὔριον εἰς τὸ γραφεῖόν του νὰ κάμῃ πρωτόκολλον.

§223ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰ εἶπεν αὐτά.

§224ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ· ἐστάλη ἡ διαταγὴ εὐτυχῶς, ὅτε ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ δικαστήριον δὲν ἔκαμε πρᾶξιν· διότι ἐὰν ἔκαμνε πρᾶξιν, κύριος εἶδε τί ἤθελε νὰ τραβήξω ἀπὸ τὸν Τσιριμῶκον! καὶ εὐχαριστῶ ἐκεῖνον, ὅστις ἔκαμεν αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα. Πράγματι ὁ κ. Δεληγεώργης, ὁ φίλος μου καὶ συνάδελφός μου μοὶ ἔγραψε, καὶ μοὶ διευθύνει τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος τηλεγράφημα διὰ νὰ τὸ ἴδω. Ὁ κ. Δεληγεώργης εἶναι τόσον περιποιητικός, ὥστε δὲν ἔγραψεν, οὔτε ἔδωκεν ἰδέαν τινὰ περὶ τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τσιριμῶκος ὑπαινίχθη· ὄχι, μοῦ τὸ ἔστειλεν ἁπλῶς. Ἅμα λαβὼν αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, κύριοι, ἀμέσως λέγω εἰς τὸν Οἰκονομίδην· ἀπὸ τὴν Λαμίαν ἔρχονται πληροφορίαι, ὅτι ἡμεῖς ἀδικοῦμεν τὸ δημόσιον· τί τρέχει ἐδῶ; Τρέξε, τοῦ εἶπον, εἰς τὸ πρωτόκολλον νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐξετελέσθη ἡ δοθεῖσα παραγγελία περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ. Εὐτυχῶς, ἐξετάζοντες τὸ πρωτόκολλον, εὑρίσκομεν ἓν ἔγγραφον τοῦ δικηγόρου, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν· ἐνῷ διατάττετε τὸν συμβιβασμόν, δὲν μᾶς ὁδηγεῖτε συγχρόνως τί νὰ πράξωμεν εἰς τὰ κατὰ συνέπειαν· καὶ ἐζητοῦσε μερικὰς ὁδηγίας. Δόξα τῷ Θεῷ, εἶπον, ὅτι δὲν ἐπροχώρησαν καὶ ἐστάθησαν ἕως ἐδῶ. Λέγω ἑπομένως τοῦ Οἰκονομίδου, πρέπει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἀμέσως νὰ σταματήσῃ διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον· ὁ κ. Οἰκονομίδης μοὶ λέγει, κύριε ὑπουργὲ, θέλω πράξει ὅ,τι ἐπιθυμεῖτε, ἀλλὰ δὲν εἶναι τίποτε, μὴ ἔχετε κανένα φόβον· καλῶς ἔρχεται ἤδη, εἶπον, καὶ ὁ πρωθυπουργὸς καὶ ζητεῖ νὰ μάθῃ, καὶ πρέπει καὶ αὐτὸς, ὅστις ἔχει εὐθύνην εἰς τὰ πραττόμενα ἐν τῷ ὑπουργείῳ, νὰ καθησυχάσῃ, καὶ σὲ παρακαλῶ νὰ ὑπάγῃς νὰ τὸν εἰδοποιήσῃς, καὶ συγχρόνως νὰ κάμῃς τηλεγράφημα δι’ οὗ ν’ ἀνακαλέσωμεν τὰ διαταχθέντα, καὶ εὐθὺς κάμνομεν τὸ τηλεγράφημα. Τὸ δὲ ἑσπέρας, μεταβὰς εἰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τῷ ἐδιηγήθην τὰ διατρέξαντα· εἶχον εἰπεῖ εἰς τὸν Οἰκονομίδην νὰ μεταβῇ νὰ τὸν προειδοποιήσῃ· ἀλλ’ οὗτος ἄφησε τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ ὑπάγῃ. Ἐν τούτοις τὸ τηλεγράφημα εἶχε γένει καὶ εἴμεθα ἥσυχοι, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁ δικηγόρος ἐζητοῦσε νέας ὁδηγίας, ὡς εἴρηται, μόλον ὅτι ὁ ἔφορος τὸν ἐβίαζε νὰ κλείσῃ τὸν συμβιβασμόν. Ὅταν ὅμως εἶδον ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἔφορος ἔγραφεν, ὅτι ὁ δικηγόρος κάμνει αὐτὰς καὶ ἐκείνας τὰς παρατηρήσεις καὶ ἑπομένως ἐπερίμενε τὰς νέας ὁδηγίας, εὐχαριστήθην· ἀλλ’ ὁ δικηγόρος γράφει τὴν ἄλλην ἡμέραν, ὅτι τὸν ἐβίασεν ὁ ἔφορος νὰ ὑπάγῃ νὰ κάμῃ αὐτὸν τὸν συμβιβασμόν· καὶ ὅτι μετέβη μετὰ τοῦ ἐφόρου καὶ προέβη εἰς τὴν πρᾶξιν· τότε ἔγραψα εἰς τὸν ἔφορον, ὅτι ἔκαμε κακὰ καὶ ἐζήτουν λόγον· διότι, ἀφοῦ ἐζήτησεν ὁ δικηγόρος ὁδηγίας καὶ ἡ αἴτησις τοῦ δικηγόρου διεβιβάσθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον δι’ αὐτοῦ, ἐν τίνι δικαιώματι ἐπῆγε τὴν ἄλλην ἡμέραν καὶ ἐνήργησε τὸν συμβιβασμόν; Ποῖος τὸν ἠνάγκασε κτλ. Τέλος πάντων, Κύριοι, δὲν ἠξεύρω τί ἐκάμωμεν· ἐπήραμεν τὸ ἓν μέτρον, ἐπήραμεν τὸ ἄλλο καὶ οὕτω κατωρθώθη νὰ ἀνασταλῇ, νὰ μὴ λάβῃ χώραν αὐτὸς ὁ συμβιβασμός. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠναγκάσθη.

§225ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τί εἶπον ἐγώ;

§226ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἠναγκάσθη εἴπατε· τὸ ἤκουσα ἐγώ· καὶ ποῖος ἤθελε μὲ ἀναγκάσῃ, Κύριε Βουλευτά; Δὲν ἠναγκάσθην, ὄχι, ἀλλὰ ἅμα ἔλαβον ὑπόνοιαν, ἀμέσως διέταξα τὴν ἀναστολήν· καὶ ἤθελα λυπηθῆ πολὺ, ἐὰν ὁ συμβιβασμὸς ἐπραγματοποιεῖτο. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετὰ ταῦτα μοὶ ἔγραψεν ὁ κ. Χατζίσκος ἓν γράμμα καὶ ἓν δεύτερον, παραπονούμενος· ἀλλ’ ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸν κύριον Χατζίσκον νὰ ᾖναι εὐχαριστημένος, ὅτι ὁ φίλος του Χρηστίδης δὲν προσεβλήθη ἀπὸ μίαν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγουν, καὶ χαίρω, ὅτι ἔχει δίκαιον· ἐὰν ἔχῃ δίκαιον, θὰ τὸ λάβῃ καλλίτερα διὰ τῶν δικαστηρίων παρὰ μὲ τὴν προσβολὴν τῆς ὑπολήψεως ἑνὸς φίλου του.

§227ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί γίνεται λοιπὸν ἡ ὑπόθεσις;

§228ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐξακολουθεῖ ἀκόμη.

§229ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Χρηστίδη, νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκάματε, ἐκέρδησε μίαν τρίχα τὸ δημόσιον;

§230ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐὰν ἦτο δίκαιον, κύριε βουλευτᾶ, ἔπρεπε νὰ δοθῇ.

§231ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι ἐπείσθητε ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἄλλοτε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κυρίου Χρηστίδου, ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν ὅπως σᾶς τὰ ἐξέθεσα· μοὶ φαίνεται δὲν ἀνῄρεσεν ὁ κύριος ὑπουργὸς οὔτε ἓν ἰῶτα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κύριος Χρηστίδης μᾶς ὡμολόγησε σήμερον, ὅτι δὲν ἐκέρδησε τὸ δημόσιον διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ· συμβιβασμὸς δὲ ἰδού τί ἐστί· (θόρυβος) θορυβεῖτε τινὲς, ἀλλ’ ἂν δι’ ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἤρχετο ἡ συζήτησις, ἠθέλατε καταναλώσει ὁλόκληρον ἡμέραν, καὶ ἤδη δὲν ἔχετε ἡμισείας ὥρας ὑπομονήν;

§232ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Συμβιβασμὸς, κύριε ὑπουργὲ, θέλει νὰ εἴπῃ ὑποχώρησις καὶ ἀπὸ τὸν ἕνα διάδικον καὶ ἀπὸ τὸν ἄλλον (θόρυβος)· παρακαλῶ, κύριοι νομικοὶ, μὴ ταράττεσθε· ἄλλως ἡ πρᾶξις λέγεται ἀναγνώρισις τῶν δικαιωμάτων, καὶ ὄχι συμβιβασμός. Σεῖς εἴπετε εἰς τὸν ἔφορον, συμβιβάσθητι μετὰ τοῦ κυρίου Χατζίσκου. Ἐὰν συνεβιβάσθης, τί ἐκέρδησες; οὐδὲν ἠθέλησες νὰ συμβιβάσῃς μίαν δίκην, ἥτις πότε ἠγέρθη; πρὸ 20 ἐτῶν· καὶ σὺ ἦσο ἐν τῇ νομῇ τοῦ κτήματος.

§234ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ 1849.

§235ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας κύριος Καραγιαννόπουλος λέγει, ὅτι ἀπελύθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐφόρου Φθιώτιδος ἕνεκα τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης.

§236ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα καὶ μὲ κατήγγειλαν τότε.

§237ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ μάθετε.

§238ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Φθιώτιδος νὰ εἴπω ἓν γεγονὸς ἐπὶ τῶν λουτρῶν Ὑπάτης, ἔρχομαι νὰ ἐκπληρώσω τοῦτο, ἵνα εὐχαριστήσω τὸν προκαλέσαντα καὶ τὴν Βουλήν. Τὸ ἔτος 1849 ὁ κύριος Βάλβης, ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ διώρισεν ἔφορον Λαμίας, ἔνθα μεταβὰς εὗρον ἐν τῷ γραφείῳ τῆς ἐφορείας φάκελλον ἐγγράφων, ἀφορώντων τὰ κτήματα τοῦ χωρίου Μυζάταλη καὶ τῶν λουτρῶν Ὑπάτης. Θέλων δὲ νὰ μάθω τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, καὶ ἐν ἐπιγνώσει τούτων ἐκθέσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καταδεικνύων τὰς ἀξιώσεις αὐτῆς δικαίας ἢ οὔ, καὶ περιγράψας τὰ μέσα τῶν ἀποδείξεων, παραλαβὼν τὸν κύριον ὑπομοίραρχον Λαμίας, μετέβην ἐπὶ τόπου καὶ προέβην εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου. Μετὰ δὲ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας διὰ ἱππέως χωροφύλακος ἔλαβον διαταγὴν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἧς ἀνεκαλούμην εἰς Ἀθήνας, ὅπου μετά τινας ἡμέρας ἀπῆλθον. Φθάσας δὲ εἰς Ἀθήνας, παρουσιάσθην εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μοὶ εἴπῃ τὸν λόγον τῆς ἀνακλήσεως· οὗτος δὲ μειδιῶν μοὶ εἶπεν, ὅτι καταγγέλθητε, ὅτι συνεννοηθεὶς μετὰ τῶν Κριεζώτη, Παππακώστα, Βελέντζα, Μπαλατζοῦ καὶ Κοντογιάννη διὰ πρωτοκόλλου τῶν ἀρχῶν δημαστυνόμου, δημάρχου καὶ φρουράρχου Λαμίας, καταγίνεσθε νὰ ὑποκινήσητε ἐπανάστασιν κατὰ τῶν καθεστώτων. Γελάσας κἀγὼ ἀπήντησα, ὅτι ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, δίκαιον καὶ νόμιμον εἶναι νὰ μὲ πέμψητε εἰς τὰ δικαστήρια, ἵνα δώσω εὐθύνας· ὁ δὲ κύριος Βάλβης μοὶ ἐπρόσθεσεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ παρουσιασθῆτε εἰς τὸν Βασιλέα. Τῷ ὄντι, κύριε πρόεδρε, τὴν ἐπιοῦσαν ἔδωκα τὸ ὄνομά μου εἰς τὸν τῆς ἑβδομάδος ὑπασπιστὴν τῆς Α. Μ. καὶ προσκληθεὶς ἐπαρουσιάσθην ἐνώπιον τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος, τότε Βασιλέως τῆς πατρίδος μας. Καὶ μετὰ τὴν συνήθη ὑπόκλισιν ὑπέβαλα τὴν αὐτὴν ἐρώτησιν, ἣν εἶχον εἰπεῖ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἔλαβον εἰς ἀπάντησιν, ὅσα καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλ’ εἰς ταῦτα ἀπαντήσας ἀνέφερον ὅτι, Μεγαλειότατε, ἐπειδὴ καθ’ ὅλον τὸ κράτος ζῶσιν ἀντιπολιτευόμενοι καὶ συμπολιτευόμενοι, φρονῶ ὅτι ὁπουδήποτε τῆς νῦν Ἑλλάδος καὶ ἂν μετατεθῶ, θέλω ὑποπέσει εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, καὶ ἐντεῦθεν σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας παραίτησίν μου· ἀλλ’ ἐπειδὴ θέλω νὰ πεισθῆτε ὅτι κατηγοροῦμαι ἀδίκως, σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε τὰ ἔγγραφα ταῦτα· διότι ἔφερον μετ’ ἐμαυτοῦ ἁπάσας τὰς ἐνόρκους ἐξετάσεις περὶ τῶν ἐν λόγῳ κτημάτων, καὶ διά τινος πιστοῦ τῆς Υ. Μ. μάθετε τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν αἰτίαν τῆς κατηγορίας· ἀλλ’ ἡ Α. Μ. ἐπειπὼν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὁ κύριος Χατζίσκος εἶναι ἀφωσιωμένος, καὶ στρέψας τὰ νῶτα, μὲ ἀφῆκεν. Τότε καταβὰς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκα τὴν ἑξῆς παραίτησιν. «Δι’ οὓς λόγους μετατίθεμαι, διὰ τοὺς αὐτοὺς παραιτοῦμαι». Καὶ οὕτως ἀπηλλάγην παντὸς βάρους.

§239ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἠκούσατε καὶ ἀπὸ τὸν κ. Καραγιαννόπουλον ποίαν ὑπόθεσιν εἴχατε νὰ συμβιβάσητε, κ. ὑπουργέ. Καὶ ἔπρεπε ἀνεξετάστως νὰ συμβιβάσητε αὐτὴν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔμεινεν ὑπάλληλος εἰς τὴν θέσιν του, διὰ τὴν ὁποίαν ἐβιάσθησαν αἱ συνειδήσεις τινῶν ὑπαλλήλων· ὑπόθεσιν διὰ τὴν ὁποίαν, κύριε Χρηστίδη, πολλάκις ἠγέρθησαν φωναὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τῶν διαφερομένων κατὰ τῶν δικαστηρίων, ἴσα ἴσα διὰ νὰ πιέσωσι τὰς συνειδήσεις τῶν δικαστῶν· διότι ὁσάκις ἠγέρθη φωνὴ ὑπό τινος γνωστοῦ ἤδη ὑμῖν, ἠγέρθη, διότι εἶχε ἐκκρεμῆ καὶ ὑπὸ συζήτησιν ὑπόθεσίν τινα. Ἤλθατε, φίλε τοῦ Χατσίσκου, γέρων Χρηστίδη, νὰ συμβιβάσητε ὑπόθεσιν ἀνδρὸς ἔχοντος καὶ ἑτέρας 99 ὅλας δίκας ἐκκρεμεῖς. Ἐρωτήσατέ ποτε πόσας δίκας ἐκκρεμεῖς ἔχει ὁ Χατσίσκος; Ἐὰν ἦναι ἔλαττον τῶν 99, δὲν σᾶς λέγω ἀλήθειαν· εἰς ὅλας αὐτὰς παρίσταται ὡς ἐναγόμενος ἑκουσίως ἢ ἀναγκαστικῶς παρεμβαίνων, τοὐλάχιστον πρό τινων ἐτῶν, ὅτε ἐξήσκουν τὸ ἔργον τοῦ δικηγόρου, τόσας δίκας εἶχε ἐκκρεμεῖς· ἐὰν κατόπιν ἠλαττώθησαν, δὲν ἠξεύρω· ἐξ αὐτῶν μία ἡ οὐσιωδεστάτη ἀφορᾷ διεκδίκησιν ἑπτὰ χωρίων.

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δώδεκα.

§241ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶπεν ὁ κ. Χρηστίδης ἀπαντῶν, ὅτι δὲν ἠναγκάσθη παρ’ οὐδενὸς ἵνα ἀνακαλέσῃ τὸν συμβιβασμὸν· ἀλλ’ ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, καὶ προσέτι ὅτι ἐθεώρει τὸν συμβιβασμὸν δίκαιον, ὤφειλε νὰ μὴ τὸν ἀνακαλέσῃ καὶ νὰ μὴ πεισθῇ εἰς τὸ ἰδικόν μου τηλεγράφημα, τὸ πρὸς τὸν πρωθυπουργὸν ἀπευθυνθέν. Ὁ ἀντίδικος εἶχε δίκαιον; Ὤφειλες νὰ τὸ δώσῃς· ἐξετάσας ἀκριβῶς ἐπείσθης περὶ τοῦ δικαίου· ὤφειλες νὰ ἐπιμείνῃς· τοῦτο ἐστὶ τιμία καὶ εὐσυνείδητος διαχείρησις· οὕτω τοὐλάχιστον φρονῶ ἐγὼ καὶ οὕτω ἤθελα πράξει, ἐὰν ἤμην ὑπουργός· ἀλλ’ ὄχι, δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκ πνεύματος εὐθύτητος καὶ δικαιοσύνης ὡρμήθη ὁ κ. Χρηστίδης, ὁ φίλος τοῦ κ. Χατσίσκου, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεκάλεσε τὸν συμβιβασμὸν, ἀναγκασθεὶς πρὸς τοῦτο ἀπὸ τὰ πράγματα καὶ τὴν θέλησιν τῶν συναδέλφων του. Δὲν ὤφειλον ἐγὼ, καίτοι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, νὰ ἐκπληρῶ χρέη φύλακος καὶ νὰ περιμένῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ τῷ ὑποδεικνύω τὸ καθῆκόν του· τὸ καθῆκον ἐμοῦ εἶναι ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ ὅμως ἐξεπλήρωσα ἔργα φύλακος, τηλεγραφήσας ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἀναγκασθεὶς ἀπὸ τὸ μεγάλον ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἐγίνετο εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἐλευθέραν. Ἔλθετε εἰς Φθιώτιδα, κ. Χρηστίδη, καὶ θέλετε ἀκούσει, ὅτι ἀποκαλεῖται κοινὸς προδότης πᾶς ὅστις ἐπεραίωσεν οὕτω ἀτυχῶς τὴν δίκην ταύτην. Λυποῦμαι, κύριε Χρηστίδη, ὅτι μὲ προκαλέσατε νὰ ὁμιλήσω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· διότι ἐγὼ ἁπλῶς εἶπον τὴν λέξιν «ἠναγκάσθητε», σεῖς δὲ ἀπεκρούσατε αὐτὴν· τὸν ἐξαναγκασμὸν ὅμως ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἑξῆς σκέψις. Ἐὰν σπουδαίως ἐσκέφθητε καὶ ἀπεφασίσατε, ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνετε εἰς αὐτόν. Μὴ ἐπιμείναντες, ἀποδεικνύεται τὸ ἐναντίον· τεκμαίρεται ἄρα ὅτι ἢ ἐπιπολαίως ἀπεφασίσατε καὶ δὲν εἶσθε συγγνωστέος, ἢ ἐσκεμμένως καὶ τότε εἶσθε ἀξιοκατάκριτος, διότι δὲν ἐσκέφθητε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου.

§242Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀνεκάλεσε (θόρυβος).

§243ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν, κύριοι, καὶ ὁ καθεὶς ἔχει ἰδίας πεποιθήσεις· καὶ μάλιστα μᾶς δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἐγείναμεν πολλάκις αἴτιοι νὰ ἐμποδίσωμεν πολλὰς βλάβας, ἃς οἱ μεγαλήτεροι ἤθελον προξενήσει....... οὕτως ἐσυνειθίσαμεν νὰ ἐκπληρῶμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ δὲν πτοούμεθα ἀπὸ κανένα. Ἀλλὰ τέλος, λέγει ὁ κύριος Χρηστίδης, ἐπὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται ὑποθέσεως δὲν ἔγινε τίποτε. Ναί· ἀλλ’ ὅ,τι δὲν ἐγένετο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐνεργείας ἄλλου καὶ ἰδίως τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ καὶ ὄχι εἰς τὰς ἐδικάς σας· ἄλλως ὁ πλοῦτος τοῦ δημοσίου ἤθελεν εἶσθαι περιουσία σήμερον τοῦ ἀντιδίκου. Μετ’ ἀγανακτήσεως ὡμίλησα, λέγει ὁ τότε κ. ὑπουργός· καὶ δὲν εἶχα δίκαιον; δὲν πρέπει νὰ ἀγανακτῇ τις εἰς τοιαύτην περίστασιν; Καὶ ὑμεῖς, κύριοι, δὲν ἐκπλήττεσθε; Καὶ τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως εἶναι ἀνάξιον τῆς προσοχῆς σας; Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι θέλετε ὁμολογήσει μετ’ ἐμοῦ, κ. Χρηστίδη, ὅτι ἐὰν ὁ συμβιβασμὸς ἦτο δίκαιος, ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνετε· διότι τοῦτο εἶναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος· ἀλλ’ ἔπρεπεν ἐμβριθῶς νὰ ἐξετασθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου (θόρυβος). Ἐῤῥέθη, ὅτι ὁ δικηγόρος διὰ νὰ ἐπιτύχῃ μικρὰν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἔφορος ἐπέσπευδε, κατέφυγεν εἰς τὸ σόφισμα νὰ ζητήσῃ διὰ τῆς ὑπηρεσίας διασαφήσεις τινὰς, οὕτω δὲ νὰ φέρῃ εἰς γνῶσιν τοῦ ὑπουργοῦ λεπτομερείας, αἵτινες, ὡς ἐνόμιζεν, ἤθελον ἀποτρέψει τὸν συμβιβασμὸν (θόρυβος)· ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν ἐπέτυχε, διότι διετάχθη ἐπιμόνως ἀπὸ τὸν ἔφορον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν. Ὅταν δὲ ἐδόθησαν αἱ πληροφορίαι ὑπὸ τοῦ δικηγόρου, καὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν κατὰ τοῦ συμβιβασμοῦ, ἡ δίκη εἶχε ματαιωθῆ.

§244ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησα τυχαίως νὰ φέρω, ἐγέννησε τόσον σπουδαίαν συζήτησιν. Ἤδη παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθην ὥστε νὰ ἐπιψηφίζῃ νομοσχέδια τινα σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, ὅταν φθάνωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Ἠξεύρετε πῶς διατίθεται τὸ κεφάλαιον τῶν δικαστικῶν ἀποζημιώσεων, ὅτι ἐξ αὐτοῦ πληρώνονται ἔξοδα προερχόμενα ἀπὸ ὑπερβάσεις τῶν πιστώσεων καὶ ἀναγόμενα εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, δι’ ἃς ἔπρεπε νὰ ζητῆται εἰδικὴ πίστωσις ἀπὸ τὴν Βουλὴν. Ἐπειδὴ ἡ κατάχρησις αὕτη ἐξακολουθεῖ πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἐνόμισα καλὸν νὰ φέρω εἰδικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη δίς· παρακαλῶ δὲ ἤδη νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἐκ τρίτου καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ. Ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Αἱ δαπάναι αἱ γενόμεναι κτλ.

§245ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξηγήσατέ μας καλλίτερον τὴν ἰδέαν σας. Πιστεύω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἁπλῆ δικαστικὴ διατύπωσις.

§246ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω ἐξηγηθῆ καλλίτερα, καὶ ἄλλοτε τὰ εἶπον, ἀλλὰ φαίνεται τὰ ἐλησμονήσατε· δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶναι ἁπλῆ λογιστικὴ διατύπωσις. Ὑποθέσετε, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δίδει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν 100,000 διὰ ν’ ἀγοράσῃ ὅπλα, ὁ δὲ ὑπουργὸς ἀντὶ ν’ ἀγοράσῃ ὅπλα 100,000, ἀγοράζει 300,000. Ἀφοῦ δὲ ἔλαβε τὰ ὅπλα, ἐννοεῖται ὅτι ἐγεννήθη ἡ ὑποχρέωσις τοῦ δημοσίου νὰ πληρώσῃ τὰς 300,000. Κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὴν πίστωσιν καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὑπέρβασιν, ἡ δὲ Βουλὴ, ἀφοῦ ἀκούσει τοὺς λόγους, θέλει κρίνει, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξε. Σήμερον ὅμως τί γίνεται; Ὁ ὑπουργὸς, ἀφοῦ ἠγόρασε ὅπλα καθ’ ὑπέρβασιν τῆς πιστώσεως, δὲν τὰ πληρώνει· ὁ πολίτης καταφεύγει εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ἐκδίδεται δικαστικὴ ἀπόφασις τελεσίδικος· τότε λοιπὸν μεταφέρεται ἡ δαπάνη εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν δικαστικῶν ἀποζημιώσεων καὶ ἀναγκάζεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληρώνῃ χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ὑπερβάσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀπαγορευθῇ τοῦτο, διότι ἄλλως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἔχει ἀξίαν.

§247ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑποθέσατε ὅπως ἐφέρετε τὸ παράδειγμα, ὅτι εἷς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος, ἔχων πίστωσιν μόνον 100,000, ἠγόρασεν ὅπλα 300,000. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται νὰ ζητηθῇ πίστωσις διὰ τὴν ὑπέρβασιν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀποζημιώσεις, δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ λόγον διὰ ποίας δίκας πρόκειται νὰ δοθῇ τὸ ποσόν; Ἑπομένως ὁ αὐτὸς λόγος ὑπάρχει δὲν βλέπω διαφοράν.

§248ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλησμονήσατε ὅτι τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων δὲν πληρώνονται εἰμὴ ἐπὶ τῇ βάσει ὀνομαστικῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἰς τοῦτο θέλω νὰ ὑποβάλλω τοὺς ὑπουργοὺς, ὅταν κάμουν ὑπερβάσεις νὰ φέρουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὀνόματα ἵνα μανθάνῃ ἡ Βουλὴ τὶ γίνεται, καὶ οὐχὶ νὰ τὰ μεταθέτουν εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν δικαστικῶν ἀποζημιώσεων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ λογιστικὸς νόμος τὰ κανονίζει αὐτὰ, ἀλλὰ ἀφοῦ ἐγένετο μία ἀταξία, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε τοῦ νόμου, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕτερος νόμος νὰ τὴν σταματήσῃ.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀντιμισθία δικηγόρων 100,000».

§252ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ διορισθοῦν ἔμμισθοι δικηγόροι, διότι οὗτοι πονοῦν τὸ δημόσιον περισσότερον.

§253ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῶν ἐμμίσθων δικηγόρων, διότι οὗτοι ἐδοκιμάσθησαν, καὶ ἐπείσθη ἡ ὑπηρεσία ὅτι βαίνει τὸ ἔργον ὀρθώτερον.

§254ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλει σκεφθῆ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς περὶ τούτου.

§255ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀνθίσταμαι εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἅμα διορισθῶσιν ἔμμισθοι δικηγόροι, ἀλλοίμονον εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλ. 17. πιστωτικὰ γραμμάτια 150,000». Κεφάλ. 18. Ἐπιτροπὴ ἀγῶνος 8,000.

§257ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτείνω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἕως πότε θὰ σημειώνωνται αἱ 8,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος; οἱ ἀγωνισταὶ, ἂν θὰ λάβουν καμμίαν ἀμοιβὴν, πρέπει νὰ τὴν λάβουν ζῶντες.

§258ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος ἔδωκεν ὤθησιν εἰς τὰς ἐργασίας της καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ τέλος, δὲν ὑπολείπεται δὲ παρὰ ἡ ἐπιθεώρησις τῆς ἀποφάσεως τῶν τμημάτων ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος καὶ ἡ ἀντιγραφὴ τῶν καταλόγων καὶ τῶν ἀποφάσεων καθὼς δὲ σήμερον μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κύριος Ῥήγας Παλαμίδης, ἐλπίζει ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ περαιωθῶσιν ὅλαι αἱ ἐργασίαι, καὶ διὰ νὰ μὴ προκύψῃ πρόσκομμά τι παρακαλῶ τὴν Βουλὴν τὰς 8,000 νὰ τὰς κάμῃ 10,000. ἴσως παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ προστεθῇ κἀνεὶς ὑπάλληλος.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τακτοποιήσεως τῶν εἰς κεκλεισμένας χρήσεις ἀνηκόντων χρεῶν τοῦ δημοσίου. «Δαπάναι γενόμεναι καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ σχετικοῦ κεφαλαίου τοῦ προυπολογισμοῦ ἢ ἀνήκουσαι εἰς κεκλεισμένας χρήσεις, δὲν δύνανται νὰ καταβληθῶσιν ἐξ οἱουδήποτε κεφαλαίου τοῦ προυπολογισμοῦ, οὔτε ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ἐπιγραφομένου «ἐκτέλεσις δικαστικῶν ἀποφάσεων». Ἐπὶ τοιούτων δαπανῶν ὁσάκις ἀναγνωρίζονται ὡς νόμιμοι ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἢ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, ἀπαιτεῖται νὰ αἰτηθῇ εἰδικὴ πίστωσις πρὸς ἀπότισιν αὐτῶν κατά τε τὸ κεφάλαιον καὶ τὰ παρακολουθήματα αὐτῶν, οἷον τόκους καὶ δικαστικὰ ἔξοδα.»

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη;

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§261ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπὸ τὸ 1864, ἔκτοτε ἐνεγράφη καὶ τὸ πληρώνομεν· ἀλλὰ δὲν γίνεται τίποτε. Ὅταν πρόκηται περὶ συνταξιούχων ὅλοι ἐνδιαφέρονται, ὅταν δὲ πρόκηται περὶ τῶν ἀγωνιστῶν οὐδεὶς ὑψώνει φωνήν.

§262ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές. Χθὲς ἐγὼ ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν Πρόεδρον ὅτι τρεῖς ἢ τέσσαρες χιλιάδες ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐτακτοποιήθησαν, ἀλλὰ δὲν μένει παρὰ ὀλίγη ἐργασία.

§263ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ὁ ἀγὼν τοῦ 1821 ἀνέδειξε πολλοὺς ἀγωνιστὰς, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν δι’ αὐτὸν τὸν τόπον, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη· ἀκούσατε τί ἐγένετο κατὰ τὸ 1858 (Ἀναγινώσκει Βασιλικὸν διάταγμα). Αὐτοὶ οἱ ἀγωνισταὶ ἐθυσίασαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος· ὁ μακαρίτης Κωλέττης ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἔγκλημα νὰ θελήσῃ κανεὶς νὰ κάμῃ κατάταξιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων· τὰ δικαιώματά των εἶναι ἀνεγνωρισμένα (θόρυβος). Πρέπει λοιπὸν νὰ δεχθῶμεν τὸ κεφάλαιον αὐτὸ, ἄλλως νὰ μὴ γελῶμεν τὸν κόσμον.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη τῶν 2,000 δραχμῶν, ὥστε διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος ἡ πίστωσις γίνεται 10,000.

§265ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀπόδοσις κεφαλαίων ὁδοποιΐας 1,150,000.»

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελειώσαμεν λοιπὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν. (Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 7 καὶ 10 Μ. Μ.)