1871.04.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62.

Τῆς 22 Ἀπριλίου 1871.

Πέμπτη.

(Ὥρα 2 30.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης, ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν. (Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κληρονόμοι τοῦ ἀρχιστρατήγου Γεωργίου Ὀλυμπίου ἀποτείνονται εἰς τὴν Βουλὴν ζητοῦντες βοήθειαν χρηματικὴν ἀνάλογον τῆς δανεισθείσης ὑπὸ τοῦ πατρός των εἰς τὸ ἔθνος. Ὁ κ. Μπέσας πρῶτος δημοτικὸς πάρεδρος τοῦ δήμου Ἀθηναίων ζητεῖ νὰ τοῦ δοθῇ ἡ ἄδεια ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου ν’ ἀναλύσῃ 100 δράμ. ἐκβολάδων ἐξ ὧν θὰ ἐξαχθῶσιν 50 δράμ. μολύβδου καὶ 1 δράμ. ἀργύρου, ἰδοὺ ἡ ἀναφορά του. Πρὸς τὴν Σ. Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ὁ ὑποφαινόμενος Αʹ. δημαρχικὸς πάρεδρος Ἀθηνῶν παρακαλῶ εὐσεβάστως τὴν Σ. Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ὅπως μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν ν’ ἀναλύσω σήμερον κατὰ τὴν συνεδρίασιν καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Βουλῆς χημικῶς μέρος ἐκβολάδων. Διὰ τῆς ἀναλύσεως δὲ ταύτης θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἐξ 100 δραμίων χώματος (ἐκβολάδων) θέλομεν ἐξάγει 50 δράμια μολύβδου καὶ ἓν δράμιον ἄργυρον. Ταῦτα δὲ ἵνα ἡ Σ. Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι μέγας θησαυρὸς ὑπάρχει εἰς τὸ Λαύριον καὶ ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν εἶναι μικρᾶς ἀξίας χώματα, ὡς λέγει ἡ ἑταιρία Ῥοῦ καὶ Σα, ὡς παράγουσαι δῆθεν ἐξ 800 ὀκάδων χώματος (ἐκβολάδων) 58 γραμμάρια ἀργύρου, ἐνῷ θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἐπὶ 800 ὀκάδων χώματος τῶν ἐκβολάδων ἓξ ὀκάδες ἀργύρου καὶ 300 ὀκάδ. μολύβδου ἐξάγονται. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Ἀπριλίου 1871 Εὐπειθέστατος Γεώργιος Χ. Μπέσας.

§2ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θὰ πεισθῶμεν πόθεν προέρχεται τὸ χῶμα αὐτὸ, καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐκβολάδες; (θόρυβος.).

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ εὐτυχῶς εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή, ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην της καὶ ἔχω πρὸς τοῦτο ἀνάγκην ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος λίαν δυσκόλου καὶ ἀκροσφαλοῦς. Εἰς δήμους τινὰς, κύριοι, τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης δὲν ἐνεργήθη κλήρωσις νέων ἐπιτροπῶν κατὰ νόμον. Περὶ τούτων οὐδεμίαν εἶχον γνῶσιν, διότι ὁ νομάρχης δὲν μὲ εἰδοποίησεν, ἐπληροφορήθην τοῦτο τελευταῖον. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου αἱ παλαιαὶ ἐπιτροπαὶ δὲν ὑφίστανται, αἱ παλαιαὶ ἐπιτροπαὶ πρέπει κατὰ νόμον ν’ ἀνανεοῦνται κατ’ ἔτος, δὲν ἠμποροῦν μὴ ἀνανεούμεναι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των· ἀφοῦ παρῆλθε τὸ ἔτος ἐντὸς τοῦ ὁποίου εἶχον ἐντολὴν νὰ ἐνεργῶσιν ἔπαυσαν ζῶσαι πολιτικῶς, διότι ἔπαυσε ἡ πρὸς αὐτὰς διδομένη ἐντολή· αἱ ἐπιτροπαὶ λοιπὸν αὗται δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐφορεύωσι τὰς ἐκλογάς. Κύριοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσω μίαν παραδρομὴν ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν. Γνωστὸν εἶναι ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν αἱ κληρωθεῖσαι ἐπιτροπαὶ δὲν παρίστανται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, ἢ λόγῳ ἀσθενείας, ἢ λόγῳ ἀπουσίας, ἢ δι’ ἄλλον τινα λόγον, ἀναπληροῦνται ἀπὸ τοὺς εἰρηνοδίκας· ἄνευ ἰδιαιτέρας μελέτης ἐνομίσαμεν εὐθὺς ἅμα παρουσιάσθη ἡ περίστασις ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ διατάξωμεν νὰ ἐνεργηθῇ ἐξ ἀναλογίας ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τὴν ἐφορίαν τῶν εἰρηνοδικῶν, διέταξα κατὰ συνέπειαν τοῦτο χθὲς τὸ ἑσπέρας. Ὅταν ὅμως ἀνεχωρήσαμεν ἐντεῦθεν μ. μ. ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἂν ἡ διαταγὴ ἦτο νόμιμος, ἂν δὲν ἦτο λίαν ἐπικίνδυνος καὶ παράτολμος λύσις τοιαύτη, ἐξέτασα τὸ ζήτημα εἰδικώτερον, κατ’ ἐκείνην μάλιστα τὴν στιγμὴν ἔτυχε παρὼν καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς καὶ τις ἄλλος, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος· εἴδαμεν ὅτι ὁ νόμος δὲν προβλέπει τὴν περίστασιν αὐτὴν, δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ν’ ἀναπληρῶσι τὰς ἐπιτροπὰς τὰς μὴ κληρωθείσας, ἐπείσθην ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον τὸ μέτρον τοῦτο, διότι οὕτως εἰς χεῖρας κακὰς, ἐδίδετο ἐξουσία εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἀντὶ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, ν’ ἀντικαθιστᾷ εἰς τὴν ἐφορίαν τῶν ἐκλογῶν ὑπαλλήλους της. Αὐτὸ, κύριοι, εἶναι ἐναντίον τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις εἶχεν, ὅταν συνέταξε τὸν νόμον, καὶ ἐπικίνδυνον διὰ τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐκλογῶν· ὁπωσδήποτε, κύριοι, ἐπειδὴ ἡ ἀμφιβολία ἐπῆλθεν, δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην νὰ καθιερώσω τοιαύτην ἀρχὴν· ἵνα βεβαιωθῶ κάλλιον ἐζήτησα εἰδικοὺς ἀνθρώπους νομικοὺς, κατὰ δυστυχίαν δὲν εὗρον τὸν κ. Προβελέγγιον οὔτε εἰς Πειραιᾶ, δὲν εὗρον τὸν κ. Κόκκινον, διότι ἠσθένει, εὗρον μόνον τὸν κ. Παππαῤῥηγόπουλον μεθ’ οὗ ἐξετάσαμεν τὸ ζήτημα καὶ οὗτος συνεφώνησε ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι δὲν δύνανται ν’ ἀναπληρώσωσι τὰς μὴ κληρωθείσας ἐπιτροπὰς, οὔτε ἠδύνατο νὰ ἐφορεύσωσιν, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἦτον ἀνάγκη νὰ γείνῃ νέα κλήρωσις, ἀλλὰ ἡ ἐκλογὴ σήμερον ἤρχιζεν καὶ δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς, ἠναγκάσθην κατὰ συνέπειαν νὰ παραγγείλω εἰς τὸν νομάρχην χθὲς τὸ ἑσπέρας νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§4ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους;

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μόνον εἰς τέσσαρας· διότι, ἐὰν εἶχε προχωρήσει ἡ ἐκλογὴ, θὰ ἐφώρευον αἱ παλαιαὶ ἐπιτροπαὶ ἢ οἱ εἰρηνοδίκαι, δὲν ἠδυνάμην δὲ ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην ἀποφάσεως τοιαύτης· ὑπάρχει παροῦσα ἡ Βουλὴ, τὴν εἰδοποιῶ, ἐὰν θέλῃ, εἰς μίαν ἄλλην ἡμέραν ἐξετάζομεν τὸ ζήτημα τοῦτο.

§6ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο ἀναβολὴ τῆς ἐκλογῆς ἔχομεν καιρόν.

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν ἐκληρώθησαν νέαι ἐπιτροπαί;

§8ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποθέτω ἀπὸ δυστροπίαν τῶν δημάρχων.— Πληροφορίας ἀκριβεῖς δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω· φαίνεται ὁ Νομάρχης καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι, μὴ ὑπαρχουσῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν νέων, ἡ ἐκλογὴ ἠδύνατο νὰ ἐφορευθῇ ἀπὸ τὰς παλαιὰς, ὁ Νομάρχης εἶχε διατάξει ν’ ἀναλάβωσιν αἱ παλαιαὶ ἐπιτροπαὶ, ὅταν ἔφθασεν ἡ διαταγή μας περὶ εἰρηνοδικῶν, τῷ εἴπομεν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι παρανομία, καὶ θέλω νὰ λείψῃ πᾶσα ἀφορμὴ δυσπιστίας, πᾶν σκάνδαλον. Ἡ Βουλὴ ἂς σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ ἂς ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἂν θέλῃ.

§9ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἂν, κύριοι, πρόκηται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κύριος πρόεδρος, ἀναντιῤῥήτως δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸ ἄλλη λύσις παρὰ ἐκείνη τὴν ὁποίαν συμμερίζεται καὶ ὁ ἴδιος, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει καθῆκον νὰ διαγράψῃ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον, οὔτε νὰ λύσῃ ἀμφιβολίας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γεννῶνται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων· ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων· τοῦτο δὲ πράττει, ἀφοῦ ἐν ὅλῃ τῇ ἐλευθερίᾳ της ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ καθ’ ὃν αὐτὴ νομίζει προσήκοντα τρόπον ἐκτελέσῃ τὸν νόμον. Δὲν δύναται ἑπομένως ἡ Βουλὴ νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμά της τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων, δίδουσα τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἑρμηνείαν τοῦ νόμου ἢ λύουσα ζητήματα ἀναφυόμενα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ καθ’ ὃν τρόπον αὐτὴ νομίζει τὸν νόμον καὶ ἔπειτα ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἦναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον.

§10ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς παρατηρῶ ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα, διότι εἰς προηγουμένην τινὰ συνεδρίασιν εἶπεν ὅτι ἀπέχει νὰ λάβῃ μέρος, νὰ συστήσῃ ἢ διατάξῃ τι, διότι ἡ ἐκ τῶν προτέρων διαταγὴ προδικάζει τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς καὶ διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ προλαλήσαντος, διότι διαῤῥήδην διεκηρύχθη καὶ ἀνεγνωρίσθη ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναβάλῃ ἐκλογὰς παρὰ μόνον αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί, καὶ τοῦτο, ὅταν ἦναι βεβαία ἡ διατάραξις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· ἐξῆλθεν ἤδη δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς τοῦ κύκλου τῶν καθηκόντων καὶ τῆς δικαιοδοσίας τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας ἡ ἐκλογὴ προεκηρύχθη, ὁ λαὸς ὤφειλε νὰ συνέλθῃ νὰ καταθέσῃ τὴν ψῆφόν του, ἀλλ’ ἐπιτροπὰς δὲν εὗρε, διότι ἦσαν τινὲς τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τινὲς νέαι· ἀλλὰ σήμερον τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ λυθῇ ἀπολύτως, θὰ ἐξετασθῇ σχετικῶς, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον παρενέβη ἐκ τῶν προτέρων ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἔκαμε, πολὺ πιθανὸν ἡ παρέμβασίς της νὰ ἔφερε τὴν σύγχυσιν ταύτην καὶ τὴν ἀναβολήν. Ἐπειδὴ ἡ ἀναβολὴ ἔλαβε χώραν καὶ εἶναι γεγονὸς, ἤδη δὲ εἶναι πρώτη ἡμέρα τῆς ψηφοφορίας, εἴμεθα δὲ εἰς τὴν τρίτην ὥραν μ. μ. καὶ ὅσον νὰ ὑπάγῃ ἡ διαταγὴ παρέρχεται ἡ ἡμέρα ὁλόκληρος, ἐπειδὴ δὲ ἡ Βουλὴ ἔχει ἔτι ἄλλα ἔργα, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ συζητηθῇ μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, ἐὰν θεωρηθῇ τὸ τοιοῦτον ἀναγκαῖον, ἄλλως ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ προχωρήσῃ, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἂς κάμῃ τὸ χρέος της δι’ ὅπερ ὀφείλει λόγον.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ καλύψω τὴν εὐθύνην μου, οὔτε θέλω νὰ συμμετάσχῃ αὐτῆς ἡ Βουλή· ἐπειδὴ εἶναι παροῦσα, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ τὴν συμβουλευθῶ. Ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς πράξεώς μου, διότι νομίζω ὅτι ἐνήργησα ἐντὸς τοῦ νόμου.

§12ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν παρουσιάζηται ἕνα κενὸν, τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον, εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἀποφασίσῃ καὶ νὰ τὸ λύσῃ· διατὶ παραπέμπετε τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσῃ; αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅσα ἐκτελεῖ, ὑπάρχοντος νόμου, ὅταν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ, τί θέλετε; νὰ κάμῃ; νὰ μὴ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν; τί θέλετε ν’ ἀφήσητε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν κυβέρνησιν, νὰ τὴν κάμετε νομοθέτην; ἡ ἐρώτησις τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ἔχει πολὺ καλῶς τὴν θέσιν της, καὶ εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς νὰ τὸ σκεφθῇ καὶ νὰ ἀποφανθῇ, διότι δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἁρμοδιότητα τὴν ὑπουργικὴν εἰς νομοθετικὴν, εὐθύνεται ἡ κυβέρνησις, ἅμα δὲν ἐκτελέσῃ τὸν νόμον ἀκριβῶς, καὶ ὅταν τὸν παραβῇ, τιμωρεῖται, ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχῃ νόμον, δὲν πρέπει νὰ ζητήσῃ;

§13ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔλλειψις νόμου συμπληροῦται πάλιν διὰ νόμου.

§14ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ καθόλου μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος.

§15ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐκλογὴ ἀνεβλήθη ἀορίστως.

§16ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔχομεν σπουδαιότερα ἀντικείμενα νὰ συζητήσωμεν.

§17ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τῳόντι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν ἑρμηνευτικὴν, εἰμὴ τότε μόνον, ὅταν ἀπὸ τὸν νόμον καλῆται ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης περιπτώσεως μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐν ὅσῳ εἶναι ἐκκρεμὴς δύναται νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, διότι εἶπον, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν καὶ διέταξεν ἀναβολήν. Ἴσως ὡς ἄτομον συντάσσομαι πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ. Δὲν ὑπάρχουν αἱ παλαιαὶ ἐπιτροπαὶ, δὲν ἔχει καμμίαν δικαιοδοσίαν ὁ εἰρηνοδίκης· ὡς βουλευτὴς ὅμως δὲν ὀφείλω νὰ ἑρμηνεύσω τί πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ ἀφήσω αὐτὴν ἐλευθέραν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὅπως ἐννοεῖ. Ἓν μόνον ἠδυνάμην νὰ εἴπω διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον Καλλιφρονᾶν, ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι ἀσαφὴς, εἶναι λίαν θετικὸς, λίαν κατηγορητικὸς, προσδιορίζει καὶ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐνέργεια, καὶ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ τελεσθῇ· ἂν τὰ ὄργανα τῆς κυβερνήσεως δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ἔργον εἶναι τῆς κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ καὶ τιμωρήσῃ τὸν λόγον τῆς ἀμελείας, τὸν λόγον τῆς ῥᾳθυμίας, τὸν λόγον τῆς μεμελετημένης ἐποχῆς τῆς ἐνεργείας τῶν καθηκόντων των. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, συμπεραίνω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει ἐπὶ πλέον ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἠδύνατο, ὅπως εἶπον, καὶ μετὰ τὴν περαίωσιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ πρὸ αὐτῆς νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν· καὶ νὰ ψηφίσῃ πᾶν ὅ,τι ὁ νόμος ἀφῆκεν εἰς αὐτήν. Ἂς ἐνεργήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅπως φρονεῖ, ἡμεῖς δὲ ἂς ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ κρίνωμεν τὰς πράξεις αὐτῆς.

§18ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀποκλείεται, μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν Λαυριακῶν ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἤδη ἂς μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν ἑορτὴν τῆς αὔριον, ἔχομεν τὴν κλήρωσιν τῶν ἐπιτροπῶν.

§20ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ γείνουν δύω ἐπιτροπαὶ· δι’ ἑκάστην ἑορτὴν ἀνὰ μία.

§21ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ τὴν ἑορτὴν τῆς ἀνακομιδῆς τῶν λειψάνων τοῦ ἱερομάρτυρος Γρηγορίου πρέπει νὰ ὑπάγῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ὄχι ν’ ἀντιπροσωπευθῇ δι’ ἐπιτροπῆς, νὰ κληρωθῇ δὲ μόνον ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἑορτὴν τῆς αὔριον.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μεγάλη πρέσβευσις πρέπει νὰ γείνῃ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ θέλῃ πᾶσα νὰ συμμετάσχῃ, εἶναι ἐλευθέρα, καὶ βεβαίως θὰ συμμετάσχῃ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ κληρώσωμεν δύω ἐπιτροπάς;

§25ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Γίνεται διασάφησις, ὅτι ἡ μία ἐπιτροπὴ ἐκλέγεται χάριν τῆς πεντηκονταετηρίδος, εἰς δὲ τὴν ἀνακομιδὴν τῶν λειψάνων τοῦ ἱερομάρτυρος θὰ παρακολουθήσῃ ὅλη ἡ Βουλὴ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκδοθῇ πρόγραμμα περὶ τούτων ὅλων, ἤδη προβαίνομεν εἰς τὴν κλήρωσιν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἑορτὴν τῆς αὔριον. «Ἐνταῦθα γίνεται ἡ κλήρωσις τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, ἔλαχον δὲ οἱ ἑξῆς Φίλωνος, Κοκκινώρης (ἀπὼν) Τζανετάκης, Λεωνταράκης, Λάπας, Μποῦτος (ἀπὼν) Μανωλίδης, Ταταράκης (ἀπὼν), Δέκκας, Κριεζώτης (ἀπὼν), Νικόδημος, Λομβάρδος (ἐξαιρεῖται), Μαγκίνας, Δεώπουλος.» Διὰ δὲ τὴν ἑορτὴν τῆς πεντηκονταετηρίδος ἔλαχον οἱ ἑξῆς· Κατριβάνος, Χρηστίδης, Μονόπωλης (ἀπὼν), Λεωνταράκης, Σαριγιάννης, Ἰω. Δεληγιάννης, Γαΐτας Φοσκάρδης, Ζουλούμης, Σαφάκας, Ζέγγελης, Ἀναγ. Δημητρίου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, διὰ τὴν ἑορτὴν τῆς αὔριον ἐκληρώθησαν οἱ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει τ’ ἀνωτέρω 10 ὀνόματα ἐκτὸς τῶν ἀπόντων). Διὰ δὲ τὴν ἑορτὴν τῆς πεντηκονταετηρίδος ἐκληρώθησαν οἱ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει ὡσαύτως τ’ ἀνωτέρω 10 ὀνόματα τῆς δευτέρας κληρώσεως). Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς ὑποβάλω πρότασίν τινα τοῦ κυρίου Μπράτσικα περὶ τῶν ἐντόκων καταθέσεων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῶν παραδιδομένων χρημάτων, εἰς γραμματεῖς δικαστηρίων, εἰρηνοδίκας καὶ συμβολαιογράφους. Θὰ τυπωθῇ.

§28ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν προχθὲς ἀνεγνώσαμεν τοῦ κυρίου Κασδίκη περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ Λαυρίου καὶ τὴν ὁποίαν θεωρῶ πολύτιμον.

§29ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἰδιοκτησίας σήμερον.

§30ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν ἐμποδίζεται ἡ συζήτησις, ἡ ἔκθεσις αὐτὴ θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Λέκκας.

§34ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταχρασθῶ τῆς εὐμενοῦς ὑπομονῆς σας· δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον μέχρι τῆς τύχης τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλά, διότι ἐπροκαλέσθην, δὲν δύναμαι ν’ ἀποφύγω ἀπὸ τοῦ νὰ δώσω τὴν δέουσαν διασάφησιν. Κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς παιδείας ἀνασκευάζων τὰς ὁμιλίας τῶν διαφόρων λαλησάντων συναδέλφων μας, εἶχεν τὴν καλωσύνην νὰ μὴ ἀφήσῃ καὶ ἐμὲ ἥσυχον, μοὶ ἀπέδωσεν τὴν ἰδέαν ὅτι κακῶς ἢ ἀπροσέκτως ἀντελήφθην τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι τὸν ἠδίκησα. Καταλαμβάνετε ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ τοιαύτην μομφὴν, ὅταν πρόκηται μάλιστα ν’ ἀδικήσῃ τις ἕνα τῶν κυρίων ὑπουργῶν, καὶ νὰ ἔχῃ καὶ ἄδικον.

§35ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν; Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἐνόησα, καὶ ὅπως ἐγὼ δὲν ἐννόησα, ἴσως νὰ μὴ ἐνοήσατε καὶ σεῖς ὅ,τι εἶπον.

§36ΛΕΚΚΑΣ. Θὰ κάμω καὶ περὶ αὐτοῦ λόγον. Ἐπὶ τοσοῦτον μάλιστα λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ ὑπερασπισθῶ ἐγὼ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν πρώτην ἐσφαλμένην ἰδέαν εἰς ἣν ὑπέπεσεν, παρὰ νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν δευτέραν δι’ ἧς ἐζήτησε νὰ διορθώσῃ ἐμέ, ὑποστηρίζων ὡς ἀλάνθαστον τὴν ἰδέαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριοι! ἁμαρτήματα γενόμενα εἰς πολιτικοὺς, λογιστικοὺς ἢ οἰκονομικοὺς συλλογισμούς, δύνανται νὰ διορθωθῶσι μετέπειτα, καὶ ἀπὸ περιδρόμου εἰς περίδρομον (γέλως), νὰ εὕρουν καμμίαν ἀτραπὸν νὰ ἐξέλθουν, ἀλλ’ ἁμαρτήματα ἐναντίον τῶν κανόνων τῆς φύσεως, ἐναντίον τῶν αἰωνίων αὐτῆς νόμων, οἵτινες εἶναι ἀμετάβλητοι ἐν τῇ φύσει, ὡς εἶναι αἰώνιος καὶ ἀμετάβλητος ὁ Θεὸς ὁ ὁποῖος περιέβαλεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὴν φύσιν μὲ τοὺς νόμους τούτους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσουν καμμίαν διέξοδον διὰ κανενὸς περιδρόμου. Μία καὶ ἡ αὐτὴ εὐθεῖα ὑπάρχει ὁδὸς πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἔνθεν καὶ ἔνθεν δὲ βάραθρον, εἰς ὃ καταπίπτει τις, ὅταν τολμήσῃ ἐπὶ μικρὸν νὰ παρεκκλίνῃ τῆς εὐθείας. Ἐπρόκειτο περὶ τῆς διαφορᾶς τῆς ἀκαθαρίστου καὶ καθαρᾶς φορολογίας, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸν ἰσχυρισμόν του ἔφερε δύο παραδείγματα· ἔδωκεν εἰς ἕνα τόνον 500 καὶ εἰς τὸν ἕτερον 2,000, τὸν παρεξήγησα, καὶ κατ’ ἀρχὰς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας σᾶς ὡμολόγησεν ὁ ἴδιος ὅτι εὑρίσκετο εἰς τὴν ἰδίαν πλάνην· κατόπιν ἐνόησε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐζήτησε τὴν ὑποστήριξιν ταύτης· δυστυχῶς ὅμως λυποῦμαι, διότι, δύναμαι νὰ τὸ εἴπω, ὅτι δὲν εὗρε τὸν τετραγωνισμὸν τοῦ κύκλου, πόῤῥω ἀπέχει. Πόθεν, κύριοι, ἔχετε τὸ ἐνδόσιμον νὰ πηδᾶτε ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν 500 δραχμῶν κατὰ τόνον εἰς τὴν ἀξίαν τῶν 2,000; ὑπόθεσις οἰκονομική; ὑπόθεσις πολιτική; ὄχι· ἐγὼ δὲν τολμῶ νὰ κάμνω τοιαῦτα ἅλματα· δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται, δὲν γνωρίζω, καθὼς καὶ ὑμεῖς ἐπίσης, ποία εἶναι ἡ ἀξία ἀκριβῶς τῶν ἐκβολάδων τοῦ Λαυρίου· τοῦτο μόνον ἠξεύρω καὶ τὸ ἐξηγῶ ἀπὸ τὰ ἔργα σας καὶ ἀπὸ τὰς πράξεις τῶν ὑπαλλήλων σας· εἰς τὴν Σαντορήνην εὗρον ἐκβολάδας αἱ ὁποῖαι εἶχον ἄργυρον, εἰς τὴν Καμάριζαν 6, καὶ 7 καὶ ἐκ τούτου βλέπω ὅτι ὅπου μειονεκτεῖ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ὁ μόλυβδος ἀνέρχεται ἐπὶ τοῖς χιλίοις, ὁ ἄργυρος μέχρι διπλασίου. Ἑπομένως ποῦ εὑρήκατε τὸν νόμον αὐτὸν, καὶ θέλετε νὰ πείσητε καὶ ἐμὲ καὶ λέγετε ὅτι σφάλλω διότι πηδῶ ἀπὸ τὰς 500 εἰς τὰς 2000; Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἐκβολάδων, πρόκειται νὰ συνδέσωμεν συμφέροντα μὲ ἑταιρίας, θὰ ἐμπερδευθῶμεν μὲ δικηγόρους, καὶ ἠξεύρετε τί ἐστὶ νὰ ἐμπερδευθῇ κανεὶς μὲ δικηγόρους; δεινὸν ἐμπέρδευμα· πρέπει νὰ ἤμεθα πολὺ προσεκτικοί· φοβοῦ τοὺς δαναούς. Τί ἕτερον ἀκόμη; Λέγουν οἱ ὑπάλληλοι τῆς κυβερνήσεως, ὅτι ἡ διαφορὰ δαπάνης κατὰ τόνον ὑφίσταται εἰς τὴν ἐκκαμίνευσιν, διότι μεταξὺ τόνων ἐκκαμινευμένων μόνον σκωριῶν, καὶ σκωριῶν ὁμοῦ μ’ ἐκβολάδας, ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης ἀναβαίνει εἰς 8 δραχμὰς καὶ 40 λεπτὰ ἐπὶ πλέον· βλέπετε τίς τῶν δύο ἔχει δίκαιον; Ἑπομένως ἡ ἐκκαμίνευσις ἐκβολάδων καὶ σκωριῶν καὶ μόνον ἐκβολάδων, ἀπαιτεῖ φυσικῶς πλέον τῶν 8 καὶ 40, διότι ἐφ’ ὅσον ἓν σῶμα εἶναι δυστηκτότερον, ἐπὶ τοσοῦτον καὶ δαπάνη μεγαλειτέρα διὰ τὴν ἀνάλυσιν ἀπαιτεῖται. Ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἔχει ἤδη τὰς σκωρίας, καὶ τῆς εἶναι εὔκολον ν’ ἀναλύσῃ τὰς ἐκβολάδας, πᾶσα δ’ ἄλλη ἑταιρία ἢ μόνον τὰς ἐκβολάδας ἔχουσα τί θὰ κάμῃ; ἢ θὰ εὕρῃ ὁμοίας φύσεως μετάλλευμα ἢ θὰ μεταχειρισθῇ ἕτερα μέσα, ἀλλ’ ὅλα ταῦτα ἀπαιτοῦσι δαπάνην καὶ δαπάνην οὐ σμικράν· ὁ μόλυβδος, ὁ σίδηρος δὲν εἶναι τόσον δύστηκτα, ὅσον εἶναι ὁ ἄργυρος καὶ ὁ χρυσός· δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ λάβητε ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὅρον, διότι ἢ θὰ ἀδικήσητε τοὺς μέλλοντας νὰ συναγωνισθῶσιν, ἢ θὰ τοὺς δώσητε λαβὴν νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια, ἢ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ, οὕτως εἰπεῖν, παιγνίδιον τῶν ὑπολογισμῶν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαντήσουν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους θὰ προσφέρουν εἰς τὴν δημοπρασίαν μόνον 5%· ἀφοῦ μάλιστα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν σημειοῦται ἐλάχιστός τις ὅρος, καὶ φοβοῦμαι μήπως καταντήσωμεν παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ τὰς ἐκβολάδας ὅπως κατηντήσαμεν καὶ τὰς σκωρίας. Καὶ ταῦτα καθόσον ἀποβλέπει τὴν διασάφησιν, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ τὸν ἀδικήσω παντάπασιν· ἐγὼ τὸν εὐχαριστῶ, διότι μοι ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ μελετήσω ἔτι περισσότερον καὶ νὰ ἐκφράσω τὰς ἰδέας μου· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅλον δὲν ἔχω παρὰ μόνον δύο λέξεις νὰ προσθέσω· ἀφίνω εἰς τὸν πεφωτισμένον νοῦν καὶ τὸν ἐγνωσμένον πατριωτισμόν σας ν’ ἀναλογισθῇ ὅλας τὰς δυσκολίας, πρὸ πάντων τῆς λεγομένης καθαρᾶς προσόδου διὰ τὴν ὁποίαν, ἂν ἐνθυμῶνται, καὶ πιστεύω νὰ ἐνθυμῶνται ὅλα τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ μᾶς εἶπεν, ὅτι εὐκολώτερον εἶναι νὰ μάθητε τί συμβαίνει εἰς τὴν σελήνην, παρὰ νὰ εὕρητε τὴν καθαρὰν πρόσοδον (καὶ πρὸς τοῦτο μάλιστα ἰδίως ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Κεχαγιᾶ). Ἐπειδὴ πολλὰ ἀγνοοῦμεν σήμερον, ἐκτὸς ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐξαγόμενον τῆς Εὐρώπης, ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον νὰ ἀνεύρωμεν ἀκόμη ὅτι τὰ μεταλλεῖα τῶν ἀρχαίων εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γείνουν παραγωγικά, ἂν οὐχὶ ἀργύρου, τοὐλάχιστον μολύβδου, ἐπειδὴ τέλος φρονῶ ὅτι ὅστις θέλει νὰ ἐκποιήσῃ τι πρέπει νὰ γνωρίζῃ καλῶς τί ζητεῖ νὰ ἐκποιήσῃ, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ ν’ ἀντισταθῆτε εἰς τὴν ἀρχὴν οὐχὶ τῆς ἰδιοκτησίας, διότι, ὡς γνωστὸν, θεωρῶ ὡς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, ἄλλως πάλιν ξαναβλεπόμεθα εἰς τὰ καθέκαστα.

§37ΖΑΙΜΗΣ. Παρακολούθησα μετὰ μεγίστου ἐνδιαφέροντος, ὡς ὤφειλον νὰ πράξω, τὴν συζήτησιν περὶ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων κατὰ δυστυχίαν ἡ συζήτησις δὲν περιεστράφη εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἰσῆλθεν ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ καὶ εἰς τὰς εἰδικὰς διατάξεις αὐτοῦ· ἀναγκαζόμενος νὰ ὁμιλήσω εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰσέλθω, λίαν συντόμως ὅμως, εἴς τινας εἰδικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι προεθέμην πάντοτε ἐπὶ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ προτείνω τροπολογίας τινὰς, τὰς ὁποίας θεωρῶ συντελούσας εἰς τὸν καταρτισμὸν νομοσχεδίου τελειοτέρου. Κατὰ τὴν σήμερον συζήτησιν, κύριοι, δύω σπουδαιόταται γνῶμαι ἐξετέθησαν ά. ἡ τῆς ἀναβολῆς περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων καὶ βʹ. ἡ τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων γενομένης ὑπὸ τοῦ δημοσίου· τὴν πρώτην γνώμην ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κύριος Δεληγεώργης, ὁ κύριος Ῥοντήρης καὶ ὁ κύριος Λέκκας· τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου δὲ ἐκκαμίνευσιν ὑπεστήριξεν ὁ πατὴρ τῶν ἐκβολάδων, ὁ ἔντιμος φίλος μου κύριος Μιχαλόπουλος τὴν ὁποίαν καὶ ὠνόμασε πολιτειακὴν βιομηχανίαν· ἐκτὸς τούτου ἡ συζήτησις περιεστράφη καὶ περὶ τὸ ά. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καὶ περί τινας ἑτέρας διατάξεις, εἰς τὰς ὁποίας βραδύτερον θέλω εἰσέλθει. Ἄρχομαι ἀπὸ τῆς γνώμης ἥτις ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν ἀπὸ τοῦδε διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων ἢ μᾶλλον πρὸς τὸν ἀπὸ τοῦδε κανονισμὸν τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων. Ἴσως, κύριοι, φανῇ παράδοξον πῶς, ὅτε ἐπρόκειτο τὸ ζήτημα περὶ τῆς διακηρύξεως τῶν ἐκβολάδων ὡς ἐθνικῆς περιουσίας, ἀντετάχθην κατὰ τῆς ἀμέσου ἐπιψηφίσεως τῆς ἀρχῆς ταύτης καὶ ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν, σήμερον δὲ φαίνομαι μὴ ἔχων τὴν αὐτὴν ἀναβλητικὴν τάσιν· ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἶμαι συνεπέστατος καὶ ὅ,τι ἐζήτησα τότε, ζητῶ καὶ σήμερον. Ἀληθῶς ὑπεστήριξα τότε τὴν ἀναβολὴν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος διότι ἐνόμιζον, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἐμβριθεστέρα μελέτη καὶ κανονικωτέρα ἔρευνα περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς συνεκίνησε ὁλόκληρον τὸ γενικὸν φρόνημα· εὑρισκόμην τότε ἀπέναντι νομομαθῶν οἵτινες εἶχον διαιρεθῆ εἰς δύω ἀντίθετα στρατόπεδα καὶ ἕκαστον τῶν στρατοπέδων τούτων ἦτο ὀχυρωμένον ὄπισθεν λόγων σπουδαίων καὶ ἰσχυρῶν, ὑπεστήριξα δὲ τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἐκ τῆς ἀναβολῆς ταύτης ν’ ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἡ ἀναβολὴ οὐ μόνον δὲν ἔβλαψε, διότι ἡ ἀναβολὴ ἐκείνη ἐψηφίσθη, συμψηφισθέντος ὡσαύτως καὶ παντὸς μέτρου δυναμένου νὰ διατηρήσῃ καὶ νὰ προφυλάξῃ τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου. Ἡ ἀναβολὴ αὕτη, ἐπαναλαμβάνω, οὐ μόνον δὲν ἔβλαψεν, ἀλλ’ ὠφέλησε τὰ μέγιστα, διότι κατὰ τὸ διάστημα αὐτῆς ἀνεπτύχθησαν ἐν ἐκτάσει ὅλοι οἱ λόγοι τῶν δύω στρατοπέδων, καὶ ἕκαστος ἐσχημάτισε τὴν ἑαυτοῦ πεποίθησιν, ἐπανήλθομεν δὲ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον ἔχοντες πάντες τὴν αὐτὴν γνώμην· τοῦτο ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς ἀναβολῆς καὶ τοῦτο περιποιεῖ μεγίστην τιμὴν εἰς τὸ κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔδειξε, κύριοι, πατριωτισμὸν καὶ αὐταπάρνησιν καὶ πνεῦμα πεφωτισμένον συζητήσεως, ἔλυσε δὲ ζητήματα κοινωνικὰ τὰ ὁποῖα, ἐφ’ ὅσον ἵσταντο ἐκκρεμῆ, συνετάρασσον τὸ κοινὸν φρόνημα. Σήμερον ἡ Βουλὴ ἀποδεχομένη ὁμοφώνως τὴν διακήρυξιν τῶν ἐκβολάδων ὡς ἐθνικῆς περιουσίας δίδει ἰσχὺν καὶ δύναμιν μεγάλην εἰς τὴν ἀπόφασίν της, ἐνῷ, ἂν ἡ ἀπόφασίς της δὲν ἐφαίνετο ὅτι ἀποῤῥέει ἐκ τῶν πεποιθήσεών της, δὲν ἤθελε ἔχει τὴν ἰσχὺν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον· τοῦτο δὲ πρέπει νὰ πείσῃ ὅλους τοὺς πολιτευομένους, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη ἔχει πεποιθήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποβλέπουσι πρὸς ἄλλο, παρὰ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, πρέπει νὰ μένωσιν ἀδιάσειστοι εἰς τὰς πεποιθήσεις αὐτὰς καὶ νὰ μὴ διαταράσσωνται ἀπὸ τὰς κραυγὰς αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῶσι. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως, κύριοι, περὶ ἀναβολῆς τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος ἐγεννήθησαν φωναὶ, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν πληρέστατον δίκαιον· διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ πολιτευόμενος ἔχων πεποιθήσεις ἀδιασείστους ὅτι ὑπηρετεῖ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, πρέπει νὰ ἵσταται ἀκλόνητος εἰς τὰς πεποιθήσεις του καὶ ν’ ἀδιαφορῇ εἰς ὅλα τὰ περὶ αὐτὸν γεγονότα. Ἡ ἀποδεχθεῖσα ἀναβολὴ ἔφερε τὸ αἴσιον καὶ εὐάρεστον ἀποτέλεσμα, ὥστε καὶ βουλὴ καὶ κυβέρνησις νὰ μὴ διαφωνῶσι περὶ τῆς οὐσιώδους βάσεως τοῦ ζητήματος, ἤτοι περὶ τῆς ἰδιότητος τῶν ἐκβολάδων Ἀλλὰ, κύριοι, ἀντιτασσόμενος κατὰ τῆς ἀναβολῆς, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς ἀναβλητικὰς τάσεις μου, καὶ ἴσως τοῦτο, ὡς εἶπον, σᾶς φανῇ παράδοξον. Οἱ εὔγλωτοι καὶ ἔντιμοι ἀντίθετοι ἡμῶν κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι πρέπει νὰ κηρύξωμεν τὰς ἐκβολάδας ἐθνικὰς, περιελάμβανον εἰς τὰς προτάσεις των καὶ τὰ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων· τότε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς πρότασίν τινα τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑπογράψει ὁ ἐμβριθὴς βουλευτὴς Ναυπακτίας κ. Ῥοντήρης καὶ ἄλλοι, ἐπεζήτουν μετὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἐθνικότητος, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἐκβολάδων, νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Ὁ γηραιὸς βουλευτὴς κ. Χρηστίδης μάλιστα κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐπρότεινε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐν τοῖς στενογραφήμασι ὑπάρχει ἡ φράσις αὐτοῦ προτρέποντος τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ κατὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, θεωρουμένων ὡς ἐθνικῆς περιουσίας. Ὅ,τι λοιπὸν ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς σήμερον, τὸ ὑπεστήριζον μέχρι χθὲς οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· ὅ,τι ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς κατὰ τὰς παρελθούσας ἡμέρας εἶχεν ὑποστηρίξει αὐτὸς οὗτος ὁ εὔγλωττος κ. Ῥοντήρης κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του· ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀμέσου διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐγὼ ἤθελον ταχθῆ εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἀναβολὴν, ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀνὰ χεῖρας καὶ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἡ ἀναβολὴ, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦσιν, θέλει ἐπέλθει διὰ τοῦ νομοσχεδίου· ὅστις ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου μετὰ μικρᾶς τινος προσοχῆς, θέλει πεισθῆ, ὅτι περιλαμβάνει ἀναβολὴν τοιαύτην ὁποία δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποχρῶσα πρὸς ἀκριβεστέραν ἐξέτασιν τῶν ἐκβολάδων· ὅτε ὑπεστήριζε τὴν ἀναβολὴν, ὡς λόγον τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῆς ὁ κύριος Ῥοντήρης ἐπρότεινε τὸ ἑξῆς· σᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ πᾶσα ἐπιψήφισις νόμου περὶ διαθέσεως ἐκβολάδων, διότι δὲν γνωρίζομεν τί ἔχομεν. Κύριοι, ἂν δὲν ἐγνωρίζαμεν τὶ ἔχομεν, βεβαίως δὲν θὰ ἠσχολούμεθα σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν τοιούτου νομοσχεδίου, ἐπειδὴ ὅμως γνωρίζομεν τὶ ἔχομεν, διὰ τοῦτο συζητοῦμεν. Τὸ τί ἔχομεν μᾶς τὸ εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν αὐθεντίαν αὐτῆς. Στηριζόμενος ὁ κύριος Ῥοντήρης ἐπὶ τῆς αὐθεντίας τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς εἶπεν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, πολὺ δικαίως ἴσως, ὅτι εἰς τὴν Λαυριωτικὴν ὑπάρχει πλοῦτος, τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος φίλος μου ἀνεβίβασεν εἰς δισεκατομμύρια· δὲν δυνάμεθα λοιπὸν, κύριοι, σήμερον νὰ προτάξωμεν ὡς λόγον τῆς ἀναβολῆς τὴν ἄγνοιαν τοῦ τί ἔχομεν, διότι ἔχομεν ἔκθεσιν ἐπιτροπῆς ἐπιστημόνων ἀνδρῶν, ἡ ὁποία μᾶς πείθει ὅτι ἐν τῇ Λαυριωτικῇ ὑπάρχει πλοῦτος· τίνος δὲ ἀνάγκην ἔχομεν ἤδη; ἔχομεν ἀνάγκην ἐκτενεστέρας ἐξετάσεως τῶν ἐκβολάδων· ἔχομεν ἀνάγκην νὰ πληροφορηθῶμεν ἂν αἱ ἐκβολάδες δύνανται νὰ ἐκκαμινευθῶσιν μόναι των ἢ ἀπαιτοῦσι καὶ τὴν χρῆσιν ἄλλων μετάλλων· ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἐκτενεστέρας ἐρεύνης, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ἀλλ’ αὕτη εὐκολώτατον εἶναι νὰ γείνῃ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἰδίως ὅταν τεθῇ προθεσμία, πλήρης ἐκτεταμένη, καὶ εἶχον σκοπὸν νὰ προτείνω τοιαύτην. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀφοῦ προκληθῶσι διάφοροι μελέται, δίδεται προθεσμία τις ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ προγράμματος μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς δημοπρασίας, ἓξ μηνῶν· κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ πρώτῳ παραγράφῳ πρέπει νὰ συνταχθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπιστημόνων ἔκθεσις περιέχουσα· 1) Γενικὰ διαγράμματα ἐμφαίνοντα τὴν ἔκτασιν τῶν ἐκβολάδων μὲ τὰ ὅρια αὐτῶν κτλ. 2) Ἐγκαρσίους τομὰς δεικνυούσας τὸ πάχος τῶν ἐκβολάδων, 3) Πίνακας τῶν γενομένων χημικῶν ἀναλύσεων, 4) Ὑπόμνημα ἑλληνιστὶ καὶ γαλλιστὶ γεγραμμένον περιέχον λεπτομερείας πολλάς. 5) Δείγματα ἐκ τῶν διαφόρων στρωμμάτων καὶ θέσεων τῶν ἐκβολάδων. Ἐὰν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ὑπολογίσητε τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι θὰ ὑπερβῶμεν τοὺς ἓξ μῆνας. Ἐγὼ ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι αἱ ἐργασίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε ἐν τῇ Λαυριωτικῇ δὲν εἶναι αἱ τελειόταται, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον διαγράφει· ἐννοῶ δὲ ὅτι αἱ ἐργασίαι ἐκεῖναι θὰ χρησιμεύσωσιν ἁπλῶς ὡς προπαρασκευαστικαὶ, μεχρισοῦ γείνωσιν αἱ ἐντελέστεραι ἐργασίαι. Ἂν, κύριοι, ὁ τόπος ἔβριθεν ἐπιστημόνων ἀνδρῶν, βεβαίως μεγάλη προθεσμία δὲν θὰ ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν, ἀλλ’ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἔχομεν ὀλιγίστους ἄνδρας τοὺς ὁποίους ἡ κυβέρνησις δύναται ν’ ἀπασχολήσῃ εἰς τὰς ἐργασίας αὐτὰς, καὶ θὰ ἤμεθα εὐτυχεῖς ἂν ἡ κυβέρνησις ἠδύνατο ἐντὸς ἑξαμηνίας νὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας αὐτὰς περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Ἔχετε λοιπὸν ἀναποφεύκτους ἓξ μῆνας, καὶ, ἂν παρατείνητε τὴν προθεσμίαν τῶν ἓξ μηνῶν εἰς ἐννέα, ἔχετε 15 μῆνας οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμεύσουν ἀποχρώντως εἰς τὴν ἐξέτασιν, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ψηφίσωμεν τὰ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων· διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ δώσωμεν ὤθησιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐνέργειαν· θέλομεν ἐφελκύσει, οὕτως εἰπεῖν, καὶ τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιστήμης τὴν ἐνέργειαν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἐνῷ τοῦτο θὰ γίνεται, δὲν ἐμποδίζεται, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι εἰς τὰ πράγματα κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τῶν 15 μηνῶν, νὰ ἐνεργήσῃ ὅλας τὰς ἐξετάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι πρὸς ἄλλον σκοπὸν, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ὁμιλήσω βραδύτερον. Ἰδοὺ, κύριοι, οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρούσω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκβολάδων· νομίζω δὲ ὅτι συναπαντώμεθα μετὰ τῶν λοιπῶν ἐντίμων συναδέλφων μας τῶν ζητούντων τὴν ἀναβολήν· διότι, ὡς εἶπον, ἡ ἀναβολὴ ἔγκειται ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ. Δευτέρα σπουδαία γνώμη ὑπὲρ τῆς ὁποίας κλίνω καὶ ἡ ὁποία ἦτον ἡ ἀρχικὴ γνώμη μου, ὡς δύνανται νὰ μαρτυρήσουν ὅλοι οἱ ἔντιμοι φίλοι μου, εἶναι ἡ γνώμη τοῦ πατρὸς τῶν ἐκβολάδων κυρίου Μιχαλοπούλου· ὀνομάζω δὲ τὸν κύριον Μιχαλόπουλον πατέρα τῶν ἐκβολάδων, διότι ἀληθῶς, ἂν τὸ ἔθνος ὠφεληθῇ ἐκ τῆς περιουσίας αὐτῆς, θὰ ὀφείλῃ, καὶ πρέπει νὰ ὀφείλῃ χάριτας εἰς τὸν κύριον Μιχαλόπουλον, ὁ ὁποῖος ὠθούμενος ἀπὸ φιλοπατρίας, καὶ μόνον ἀπὸ φιλοπατρίας, ἀφ’ ἧς ἐπάτησεν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἔπαθεν ὅ,τι ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Ῥωμαῖος, ὅστις καὶ ὁμιλῶν καὶ περιπατῶν καὶ τρώγων καὶ καθ’ ὕπνον ἀνεφώνει πάντοτε «Carthago delenda est». Τὸ αὐτὸ ἔπαθε καὶ ὁ κύριος Μιχαλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον, κατὰ πᾶσαν σχεδὸν συζήτησιν, ἀναφέρει τὸ Λαύριον· τὸ δὲ ἰδιότυπον τοῦ χαρακτῆρός του ἔκαμνε πολλοὺς νὰ δυσανασχετῶσιν, ἀλλ’ οὗτος ἐπέμεινε καὶ δικαίως δύναται νὰ ὀνομασθῇ ὁ πατὴρ τῶν ἐκβολάδων. Ὁ κύριος Μιχαλόπουλος εἶπε προχθὲς, ὅτι ἐπροτίμα τὴν ἐκκαμίνευσιν ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου· ἐξ ἀρχῆς σᾶς εἶπον, ὅτι αὐτὴ ἦτον ἡ γνώμη μου· πιθανὸν νὰ ἀπατῶμαι, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖ θὰ καταντήσωμεν. Ἂν δὲν σχηματισθῇ ἑταιρία τις, ἢ ἂν σχηματιζομένη δὲν παρουσιάσῃ ὠφελείας μεγίστας εἰς τὸ δημόσιον, ἐννοεῖται, ὅτι ὀφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων. Βεβαίως τὸ δημόσιον ἔχει ἀνάγκην κεφαλαίων, ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ πλούτου, ὅστις ὅσον μικρὸς καὶ ἂν ἀποβῇ, πάντοτε θὰ ἦναι τοιοῦτος, νομίζω, ὅτι τὸ δημόσιον δύναται νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ μὲ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ νὰ ἐπιχειρήσῃ τουλάχιστον τὴν ἐπὶ ἓν ἔτος ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκκαμινεύσεως ταύτης. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ κ. Μιχαλοπούλου δύναται κάλλιστα νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐντὸς, κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ τεθῶσιν διατάξεις, καθ’ ἃς, ἂν δὲν συστηθῇ ἑταιρία παρουσιάζουσα ὅρους συμφέροντας εἰς τὸ δημόσιον, τότε τὸ δημόσιον θὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐκκαμίνευσιν δι’ ἴδιον αὑτοῦ λογαριασμόν. Δὲν θεωρῶ, κύριοι, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Μιχαλοπούλου ἀντιστρατεύεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκω τελειότερον τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν μέ τινας ὅμως τροπολογίας, ὡς σᾶς εἶπον. Ἂν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ θέσητε ἀκροτελευταίας τινὰς διατάξεις, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μιχαλοπούλου, νομίζω ὅτι δύναται νὰ καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον πληρέστατον· ἡ συνείδησίς μου, κύριοι, εἶναι, ὅτι ἡ καμίνευσις ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου δύναται νὰ ἦναι ἡ ἐπωφελεστέρα, ἀλλὰ δὲν θέλω ἀπὸ τοῦδε νὰ γείνῃ τοῦτο διὰ τὸν λόγον, ὅστις βέβαια εἶναι πολὺ οὐσιώδης, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κακὸς ἰδιοκτήτης καὶ χειρότερος ἐργολάβος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἀντιτείνω εἰς τοῦτο ἀπὸ τοῦδε, ἀλλὰ ἂν ἔλθωμεν εἰς τὴν περίστασιν, ἣν σᾶς εἶπον, τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ ἀναδεχθῇ τὸ δημόσιον, ἔστω καὶ μὲ κίνδυνον ζημίας τινός, τὴν ἐκκαμίνευσιν. Ἀλλὰ, κύριοι, πρὸ παντὸς ἄλλου τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ ἐξετάσεις ἀκριβεστέρας καὶ διὰ νὰ πράξῃ τοῦτο, πρέπει βέβαια νὰ καλέσῃ ἄνδρας ἐκ τῆς Εὐρώπης. Οὗτοι κατὰ τὸ διάστημα τῶν 15 μηνῶν δύνανται νὰ κάμουν ὅλας τὰς ἐξετάσεις τὰς πλέον λεπτομερεστέρας, τὰς πλέον ἀκριβεῖς περὶ τῶν ἐκβολάδων, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν θὰ ἀποφασισθῇ ἡ παραχώρησις τῶν ἐκβολάδων, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦναι περιβεβλημένη μὲ ὅλην τὴν πλέον ἐκτεταμένην γνῶσιν περὶ τῆς ἰδιότητος αὐτῶν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ διαθέσωμεν ἀμέσως τὰς ἐκβολάδας, δὲν πρόκειται παρὰ νὰ ἐπιψηφίσωμεν κανονισμὸν περὶ διαθέσεως αὐτῶν· ἡ κυρίως διάθεσις δὲν θὰ ἀρχίσῃ εἰμὴ μετὰ 15 μῆνας. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τροποποιούμενον, δὲν πρόκειται νὰ παρουσιάσωμεν τὰς ἐκβολάδας αὔριον ἄνευ ἐξετάσεως, καὶ πάθωμεν ὅ,τι δυστυχῶς ἐπάθομεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν σκωριῶν, πρόκειται μόνον μετὰ 15 μῆνας, ἢ καὶ περισσότερον, νὰ γείνῃ ἀρχὴ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, διότι τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου, ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὸν πλειστηριασμὸν καὶ νὰ γείνῃ ἐκ νέου πλειστηριασμός, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ὄχι 15 μῆνας, ἀλλ’ ἴσως δύο ἔτη. Τρίτη γνώμη, κύριοι, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν θεωρῶ οὐσιώδη, ἐξετέθη ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τουτέστιν ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον· σᾶς ἐπροτάθη ἀντὶ τῶν φράσεων «αἱ ἐκβολάδες ἀνήκουσιν εἰς τὸ κράτος» νὰ τεθῇ «αἱ ἐκβολάδες διατίθενται οὕτως ὡς ἀνήκουσαι εἰς τὸ κράτος». Σᾶς ὁμολογῶ τὴν ἀλήθειαν, τὸ κατ’ ἐμὲ, οὐδεμίαν διαφορὰν βλέπω, πιστεύω μάλιστα ὅτι ἡ ἔκφρασις «αἱ ἐκβολάδες ἀνήκουσιν εἰς τὸ Κράτος» ἔχει τι ἰσχυρότερον ἢ θετικώτερον παρὰ ἡ ἔκφρασις «διατίθενται οὕτως ὡς ἀνήκουσαι εἰς τὸ κράτος.» Δὲν βλέπω διαφορὰν καὶ διὰ τῆς μιᾶς φράσεως καὶ διὰ τῆς ἑτέρας, καὶ διὰ τῆς μιᾶς συντάξεως καὶ διὰ τῆς ἑτέρας, δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου σήμερον· καὶ διὰ τῆς μιᾶς συντάξεως καὶ διὰ τῆς ἄλλης πρόκειται ἁπλῶς ἡ Βουλὴ νὰ διακηρύξῃ τὸ ὑφιστάμενον δικαίωμα τῆς ἐπικρατείας. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, δι’ ὃν γίνεται τοιαύτη φιλονεικία· ἂν οἱ κύριοι ἐπιμένουν εἰς τὴν σύνταξίν των, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὴν παραδεχθῶ, διότι δὲν βλέπω οὐδεμίαν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο συντάξεων, ἐξ ἐναντίας προτιμῶ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου· ἂν ὅμως ἐπιμένουν, τοὺς διαβεβαιῶ, ὅτι προθυμότατα θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς συντάξεως τῶν κκ. Ῥοντήρη καὶ Ζέγγελη. Ἄλλη τις γνώμη ἐξετέθη περὶ μεταβολῆς τοῦ συμβουλίου τῶν μεταλλείων. Πρὸ πολλοῦ εἶχον σχηματίσει τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ συμβούλιον τῶν μεταλλείων πρέπει νὰ μεταβληθῇ, καὶ τὴν γνώμην μου ταύτην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχον ἐκθέσει καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον περὶ μεταλλείων, τὸ συμβούλιον τοῦτο ἀποτελοῦσιν ἅπαντες οἱ ὑπουργοὶ τῆς Ἐπικρατείας, ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ τέσσαρες ἐκ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ κράτους. Μοὶ ἐφάνη ἐξ ἀρχῆς πλημμελὴς ὁ καταρτισμὸς οὗτος, ἀλλ’ ἀνεγνώρισα τὴν ἀνάγκην εἰς ἣν ἡ κυβέρνησις εὑρίσκετο ὅπως καταφύγῃ εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦτον καὶ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἐν ἐλλείψει ἄλλου Σώματος διοικητικοῦ νὰ ἀναθέτῃ πλῆθος καθηκόντων. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι καὶ κατὰ τὴν ἀρχικὴν νομοθεσίαν μας τὸ ἀνώτατον πολιτικὸν Σῶμα τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὸ ὁποῖον συζητοῦνται τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης τοῦ 1833 ὅστις ἐκανόνισε τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου οὐδέποτε εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἤθελε καταστῆ διοικητικὸν σῶμα, καὶ μόλα ταῦτα ἡ νομοθεσία μας τὸ κατέστησε ὄχι πλέον πολιτικὸν σῶμα, τὸ κατέστησε διοικητικόν. Δὲν τὸ θεωρῶ ὅμως τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὡς κατάλληλον ν’ ἀποφαίνηται περὶ παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων. Καὶ ὅταν ὁμιλῶ περὶ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ· οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ὅ,τι λέγω πρὸς τὸ ὑπάρχον ὑπουργικὸν συμβούλιον.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§39Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Διότι πρόκειται, κύριοι, περὶ ἑνὸς ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἴσως κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῆς ζωῆς τῶν ὑπουργείων ἐν Ἑλλάδι ὅπου οἱ πέντε καὶ ἓξ μῆνες φαίνονται μακροβιότης τῶν ὑπουργείων, θὰ ᾖναι τὸ τέταρτον ὑπουργικὸν συμβούλιον μετὰ τὸ νῦν ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφανθῇ περὶ τῶν ἐκβολάδων. (Γέλως). Ὑποστηρίζω λοιπόν, κύριοι, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον πρέπει νὰ τὸ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὸ καθῆκον τοῦτο. Ἐγώ, κύριοι, ἐφρόνουν πάντοτε, ὅτι πρέπει νὰ σχηματισθῇ Σῶμα ὅλως διόλου ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀποφαίνηται περὶ τῆς παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων καὶ εἰς τὸ ὁποῖον οὐδεὶς τῶν ὑπουργῶν νὰ λαμβάνῃ μέρος. Ἀλλά, κύριοι, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Συμβουλίου τῶν μεταλλείων, ὁποῖον ἐγὼ ἠννόουν, ἤθελεν ἐπιφέρει ἐγγραφὴν δαπανῶν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀπέναντι λοιπὸν ἐγγραφῆς νέων ἐξόδων εἰς τὸν προϋπολογισμόν, σταματῶ καὶ δὲν θέλω νὰ προτείνω ὅ,τι νομίζω συμφέρον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Ἐπιθυμῶ ὅμως τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ περὶ ἐκβολάδων, καὶ ἐν γένει περὶ μεταλλείων, (ἂν θέλετε νὰ τροποποιήσητε καὶ τὸν νόμον περὶ μεταλλείων,) ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύηται κατὰ πλειοψηφίαν ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν. Σήμερον, ὡς συγκροτεῖται τὸ συμβούλιον περὶ μεταλλείων, ἀποτελεῖται ἀπὸ πλειοψηφίας ὑπουργῶν, διότι εἶναι ἑπτὰ ὑπουργοὶ καὶ τέσσαρες ἄλλοι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Πέντε.

§41Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Πέντε, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον ἄφησα κατὰ μέρος, διότι δὲν πρόκειται νὰ θίξω τὴν θέσιν τοῦ προέδρου· τὴν διατηρῶ καὶ εἰς τὸ ἓν σχέδιον καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ μὴ διατηρήσωμεν τὴν πλειοψηφίαν τῶν ὑπουργῶν καὶ νὰ τὴν ἀποδώσωμεν εἰς ἄλλας κατηγορίας. Θεωρῶ ἀναγκαίαν μόνον τὴν παρουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, τοὺς δὲ 4 ἄλλους ὑπουργοὺς δυνάμεθα νὰ τοὺς ἀναπληρώσωμεν ἐκ τοῦ συμβουλίου τούτου διὰ τῆς παρουσίας τῶν καθηγητῶν τῆς Ὀρυκτολογίας, τοῦ καθηγητοῦ τῆς Χημείας, τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς Νομικῆς σχολῆς. Προστιθεμένων τῶν τεσσάρων τούτων μελῶν, δυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον, κύριοι, νὰ μὴ ἐπικρατῇ ἡ πολιτικὴ, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι Σῶμα πολιτικὸν, καὶ ὅταν ᾖναι ἑπτὰ ὑπουργοὶ οὗτοι βεβαίως ἀποτελοῦν πλειονοψηφίαν. Δὲν εἶναι, κύριοι, συνετὸν τὰ πολιτικὰ Σώματα καθὼς εἶναι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, νὰ ἀναλαμβάνουν τὴν ἀπόφασιν περὶ τοιούτων ὑποθέσεων. Ἐξέρχεται καὶ ἐκτοπίζεται τὸ πολιτικὸν Σῶμα τῆς τροχιᾶς του, ὅταν ᾖναι ὑποχρεωμένον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα δὲν τῷ προσήκουσι. Τί ἠθέλατε εἴπει, κύριοι, ἂν ἐγένετο πρότασίς τις ὅπως ἀποφασίζῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς δημοπρασίας; Βεβαίως ὅλοι ἠθέλατε τὴν θεωρήσει γελοίαν. Ἀλλὰ δὲν σᾶς φαίνεται ἄτοπον μόνον τὸ ὑπουργεῖον, διότι μόνον εἶναι ὅταν ἔχῃ τὴν πλειονοψηφίαν, ν’ ἀποφασίζῃ περὶ τοιούτων συμφερόντων εἰς τὰ ὁποῖα, κύριοι, πολλάκις ὑπάρχει καὶ πολιτική; Νομίζω, κύριοι, ἀναγκαῖον χωρὶς ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ συμβούλιον τὴν ἀντιπροσώπευσιν τοῦ δημοσίου, ὅτι δυνάμεθα νὰ τροποποιήσωμεν τὸ συμβούλιον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νὰ ἀφήσωμεν ὡς μέλη τοῦ συμβουλίου τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία εἶναι ἀναγκαία, τοὺς δ’ ἄλλους νὰ τοὺς συμπληρώσωμεν δι’ ἄλλων μελῶν. Ἑτέρα τις γνώμη, κύριοι, ἐξετέθη περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Ἐσυζητήθη τοσοῦτον τὸ ζήτημα τοῦτο, ὥστε νομίζω περιττὸν νὰ ἐπιμείνω. Ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ ἀποχώρησις τοῦ ἀργύρου ἀπὸ τοῦ μολύβδου νὰ γίνηται ἐνταῦθα, ἴσως τὸ σύστημα τοῦτο ἤθελε παρουσιάζει πλεονεκτήματα ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου· ἀλλὰ τούτου μὴ ὄντος δυνατοῦ νὰ γείνῃ ἐνταῦθα, μοὶ φαίνεται ὅτι πᾶσα συνηγορία ὑπὲρ τῆς φορολογίας τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου καταπίπτει. Ἑτέρα γνώμη ἐξετέθη ἐπίσης περὶ τῆς μὴ διαθέσεως ὅλων τῶν ἐκβολάδων· ὁ κ. Ῥοντήρης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὅλου τῶν ἐκβολάδων. Κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ, ὥστε μέρος τι νὰ μείνῃ ἀδιάθετον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ᾖναι συμφέρον εἰς τὸ δημόσιον. Ἂν συνδυάσητε τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶπον, τουτέστιν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, μὲ τὴν ἄλλην γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων, τότε, νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Ῥοντήρη δὲν ἔχει βάσιν ἰσχυράν. Ὁ κ. Ῥοντήρης ὑπέβαλε τελευταῖον πρότασιν περὶ συστάσεως ἑταιρίας. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς τῆς Ναυπακτίας, ὅστις εἶνε πολλάκις τόσον σαφὴς, τόσον εὐκρινὴς, τόσον γαληναῖος εἰς τὰς ἰδέας του, ἐπαρουσίασεν ἔργον τι, τὸ ὁποῖον δι’ ἐμὲ εἶναι λίαν δύσληπτον. Πρόκειται περὶ συστάσεως ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν σᾶς βεβαιῶ δὲν ἠδυνήθην νὰ κατανοήσω· ἐπεφυλαττόμην δὲ χθὲς πρὸ τῆς συνεδριάσεως καὶ σήμερον νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ κ. Ῥοντήρη, διότι ἄνευ τῶν ἐξηγήσεων αὐτῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω τὴν σύστασιν τοιαύτης ἑταιρίας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ εἴπω τι περὶ αὐτῆς. Ἂν ὁ κ. Ῥοντήρης δυνηθῇ νὰ καταστήσῃ καταληπτὴν τὴν ἰδέαν αὐτὴν, τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου περὶ τούτου. Τὰ ὀλίγα ταῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως, ἤτοι ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ γείνῃ ἀπὸ τοῦδε νόμος τις περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος διὰ νὰ ὁμιλήσῃ.

§43ΠΟΛΛΟΙ. Τότε ψηφοφορία διὰ πρώτην φορὰν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§44ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κ. πρόεδρε, τὸν λόγον.

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἀφίνετε νὰ ὁμιλήσητε τὴν Δευτέραν;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, κ. Καλλιφρονᾶ.

§47ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πολὺ καλά.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρῶτον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἶναι ἀντίῤῥησις;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτή. Προχωροῦμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν διὰ πρώτην φορὰν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ ἐξακολουθήσωμεν; (πολλοὶ ἵστανται ὄρθιοι). Ἕτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν πρὸς τὸ δημόσιον ὀφειλετῶν ἀπὸ πάσης δημοσίας ὑπηρεσίας. Εἶναι εἰς τρίτην συζήτησιν.

§52ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ φορολογικοῦ συστήματος, κύριε πρόεδρε.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς διὰ νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, ἐκτὸς ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ προτάξῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου ἀφίνουσα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζίσκου νὰ συζητηθῇ κατόπιν καὶ ψηφισθῇ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου. Ὁπωσδήποτε δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίζηται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἑνὸς νομοσχεδίου διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ εἰργάσθη τοσαύτας ἡμέρας.

§54ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ὅτι πρέπει νὰ συζητηθοῦν μαζῆ καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί θέλετε; νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζίσκου ἢ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου;

§56ΤΙΝΕΣ. Τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀναγνωσθῇ.

§57ΗΛ. ΦΛΕΣΣΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τίνος νομοσχεδίου;

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν πρὸς τὸ δημόσιον ὀφειλετῶν ἀπὸ πάσης δημοσίας ὑπηρεσίας. Τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἂς προβῇ, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐμποδισθῇ περαιτέρω ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ περὶ καθυστερούντων νομοσχεδίου.

§59ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀχώριστον τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο, αὐτὸ τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε λοιπὸν ἵνα προβῶμεν.

§61ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, κ. πρόεδρε, πῶς κανὲν νομοσχέδιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ τώρα, διότι κανεὶς δὲν ἐπίστευεν ὅτι ἠθέλαμεν ἔλθει εἰς τοιαύτην συζήτησιν καὶ ἑπομένως δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι κανὲν ἄλλο νομοσχέδιον νὰ συζητήσωμεν. (διάλογοι θορυβώδεις).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου;

§63ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§64ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, ν’ ἀναγνώσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου.

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀπεφασίσθη, κύριε πρόεδρε;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μείνῃ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου.

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, λάβετε τὰς θέσεις σας νὰ ψηφίσετε. Γίνεται πρότασις νὰ χωρισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν εἰς τὸ δημόσιον ὀφειλόντων ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ καθυστερούντων εἰς τὸ δημόσιον.

§70Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ συζητηθῶσιν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὁμοῦ, τώρα διατὶ νὰ μεταβάλῃ γνώμην; διότι τοῦτο πράττουσα ἀλλάσσει τὴν ἀπόφασίν της, καὶ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τηρῇ ἡ Βουλή. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἄλλως εἶμαι ἐναντίος· καὶ ἐπειδὴ σήμερον ἔγεινε παρατήρησις, ὅτι δὲν μᾶς ἔμεινε καιρὸς καὶ ἑπομένως δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν, ἀποκρούω τὴν πρότασιν καὶ ἂν ἐπιμένετε νὰ συζητηθῇ, κάμετε τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, διότι δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι. Ἔχομεν καιρὸν μετὰ δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ σύνολον τοῦ περὶ καθυστερούντων νόμου.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε τὴν ἀναβολὴν μετὰ τρεῖς συνεδριάσεις;

§72ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Λέγει ὁ κ. Δημητριάδης, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν κἀνὲν ἄλλο νομοσχέδιον νὰ συζητήσῃ. Τοῦτο λέγομεν καὶ ἡμεῖς, καὶ διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι συζητημένον. Πρὸς ἄρσιν δὲ πάσης ἀμφιβολίας λέγομεν, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὰ Λαυριακὰ νομοσχέδια νὰ ἔλθῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου, ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ τοῦ νόμου κατεπείγει, διότι πρὸ τινος καιροῦ ἐπεψηφίσαμεν δύο νομοσχέδια σπουδαιότατα, τὸ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, καὶ τὸ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν φυτειῶν· αὐτὰ μετ’ ὀλίγον τίθενται εἰς ἐνέργειαν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων, διὰ νὰ γνωρίζωσιν οἱ ὀφειλέται, πρὶν γείνουν τοιοῦτοι, τί ποινὰς θὰ ὑποστῶσιν, διότι γνωρίζετε, ὅτι αἱ ποιναὶ εἶναι αὐστηρόταται. Δὲν βλέπω δὲ κατὰ τί προσβάλλεται ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἀνακαλεῖ τὴν ἀπόφασίν της τοῦ νὰ ἐπιψηφίσῃ νόμον περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὀφειλετῶν, διότι τοῦτο θὰ τὸ πράξῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν Λαυριακῶν, καὶ οὐδεὶς ἀμφισβήτησε τοῦτο. Ὅλοι ἤλθαμεν ἐδῶ, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας τὸ Λαυριακὸν ζήτημα καὶ ἀνέτοιμοι πρὸς πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν, ἀλλὰ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ περὶ καθυστερούντων νομοσχεδίου δὲν παραβλάπτει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ δὲν χρειάζεται οὔτε συζήτησις νὰ γείνῃ, οὔτε ἄλλο τι. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔρχεται οὐχὶ ν’ ἀνακαλέσῃ, ἀλλὰ νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀπόφασίν της, χωρὶς νὰ παραβλάψῃ καὶ τὸ πρᾶγμα, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν Λαυριακῶν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§73ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, κύριε πρόεδρε, ἐὰν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Κατσικαπῆς, τὴν ὑποστηρίζει καὶ τὴν συμμερίζεται καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§74ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν τὴν συμμερίζεται.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§76ΣΑΡΑΒΑΣ. Διότι, κύριε πρόεδρε, ἐνθυμεῖται πολὺ καλὰ ἡ Βουλὴ, ὅτι, ὁπόταν ἠγέρθη ἀμφισβήτησις ἐὰν ἡ πρότασις ἡ ἀφορῶσα τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἀπὸ τῶν δημοσίων λειτουργημάτων, ἐὰν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ συναπτῶς, ὡς κεφάλαιον τοῦ νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων ἢ ὡς νόμος χωριστὸς, μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἐφθάσαμεν ἐπὶ τέλους εἰς ἕνα συμβιβασμὸν, συμφωνήσαντες νὰ συγχωνεύσωμεν τὰς περὶ τοῦ ἀντικειμένου διαφόρους προτάσεις ἡμῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅστις ἐστηρίζετο εἰς ὑπόσχεσιν, δοθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν θέλει προκαλέσει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Δὲν ἐννοῶ ἑπομένως πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται σήμερον ἐκ μέρους τοῦ κ. Κατσικαπῆ ν’ ἀνατρέψωμεν αὐτὴν τὴν παραδεδεγμένην τάξιν ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν τῶν δύο νομοσχεδίων, εἰς καιρὸν μάλιστα καθ’ ὃν ὁ ἔχων συμφέρον καὶ ὁ πρωτίστως δυνάμενος νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ περὶ καταδιώξεως καθυστερούντων νομοσχεδίου ὑπουργὸς ἐμμένει εἰς τὰ συνομολογηθέντα καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀποφασισθέντα, οὐδὲ βλέπω ἐξ ἄλλου τὸν λόγον, ὅστις δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κατσικαπῆ.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα μὲ μόνην τὴν ἑξῆς διαφοράν· ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ν’ ἀναβάλῃ καὶ πάλιν τὴν συζήτησιν, ἐπιθυμῶ, ἐὰν ἡ ἀναβολὴ αὕτη πρόκηται νὰ ᾖναι ὁπωσοῦν μακρὰ, νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τὸ περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔδωκε καὶ δίδει μεγάλην βαρύτητα, ὅτι τοῦτο εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὑπεστήριξεν κατὰ τὴν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας διαρκέσασαν αὐτοῦ συζήτησιν καὶ τοῦτο ἰδίως ἐπιθυμεῖ ἡ κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅσον ἔνεστι ταχύτερον. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου προῆλθεν ἄλλοθεν καὶ, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη ν’ ἀποτελέσῃ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον, ἡ κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι τὴν παραδέχεται καὶ ἔφερε τροπολογίαν ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτῶν. Ἀλλά, ἐὰν δὲν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ματαιωθῇ καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο πρῶτος ἐγὼ, ὅταν ἤκουσά τινας προτείναντας ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἀπὸ πάσης δημοσίας λειτουργίας, εἶπον, ὅτι δὲν παραδέχομαι τὴν ἀναβολὴν ταύτην, διότι θέλει ἔχει ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν κατὰ τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου τοῦ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νομοσχεδίου· εἰς τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην ἀπήντησάν τινὲς, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της καὶ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη ἤδη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπρόσθεσα ἐγὼ, δὲν ἐπιμένω νὰ συζητηθῇ σήμερον ἡ περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἀπὸ πάσης δημοσίας ὑπηρεσίας πρότασις· θεωρῶ ὅμως λίαν κατεπείγουσαν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι, ἅμα τῇ μείνουν διαθέσιμοι στιγμαί τινες ἐκ τῶν συζητήσεων τοῦ Λαυρίου θέλει ἐπιληφθῇ κατὰ προτίμησιν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζίσκου, τότε δὲν ἐπιμένω νὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ σύνολον. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι θὰ προκύψῃ ἀναβολὴ, τότε ἐπιμένω νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον.

§78ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Τὸ ἓν νομοσχέδιον δὲν ἔχει καμμίαν συνάφειαν μὲ τὸ ἄλλο· αὐτὸ ἐτελείωσε καὶ πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ.

§79ΜΙΛΗΣΗΣ. Διατὶ νὰ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐσυζητήσαμεν καὶ ἐπεψηφίσαμεν, καὶ νὰ μὴ ἐπιψηφίσωμεν καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς βουλῆς, ἡ ὁποία θεωρεῖ τὴν μίαν πρότασιν ἀνεξάρτητον τῆς ἄλλης;

§80ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡμεῖς ἐπεμέναμεν ὑποστηρίζοντες κατὰ τὰς προηγηθείσας συζητήσεις, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χαντζίσκου ἠδύνατο ν’ ἀποτελέσῃ μέρος τοῦ περὶ καταδιώξεως καθυστερούντων νομοσχεδίου, συγκατετέθημεν δὲ ἐπαναπαυθέντες εἰς τὴν προμνησθεῖσαν ὑπόσχεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, νὰ συζητηθῇ εἰς χωριστὸν νομοσχέδιον· πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον ν’ ἀνακαλέσωμεν πράγματα ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἀποφασισθέντα;

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγὼ θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ πέρας μίαν ὥραν ἀρχήτερα εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀπόφασίν της, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, διότι μὴ λησμονῆτε, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ ἡ πρότασις ἡ ὁποία ἦλθε κατόπιν περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν δημοσίων ὀφειλετῶν ἀπὸ πάσης δημοσίας ὑπηρεσίας, θέλουσι λάβει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν χρεῶν τοῦ 1871· σᾶς εἰδοποιῶ δὲ ὅτι ἤρχισεν ἡ διάθεσις τῶν προσόδων καὶ εἶναι δίκαιον, τοὐλάχιστον τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ καλὴ πίστις, νὰ γνωρίζωσι οἱ ἐνοικιασταὶ ὁποῖαι θὰ ᾖναι αἱ συνέπειαι τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουσι ἀπέναντι τοῦ δημοσίου. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἐρωτᾶτε ἐμὲ, ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου, διότι νομίζω πολὺ ἄτοπον νὰ γείνῃ τις σήμερον ἐνοικιαστὴς προσόδων μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν θὰ στερηθῇ τὰ πολιτικά του δικαιώματα, ἐὰν τυχὸν μείνῃ ὀφειλέτης, καὶ ἔπειτα νὰ τῷ εἴπωμεν, ὅτι θὰ τῷ ἐπιβληθῇ καὶ ἡ στέρησις αὕτη.

§82Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ Σάββατον ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ᾖναι καὶ τὸ Σάββατον.

§84ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον σήμερον, διότι εἶναι διακεκριμένον τὸ ἓν νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ ἄλλο. Κατ’ ἐμὲ συνάφειαν σπουδαίαν δὲν ἔχει· ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θέλει ὑποβάλει τὸν νόμον εἰς κύρωσιν πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζίσκου· ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι δυνάμεθα σήμερον νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ σύνολον καὶ τὸ Σάββατον νὰ συζητήσωμεν τὸ ἄλλο· διατί νὰ ᾖναι ἐκκρεμὴς αὐτὸς ὁ νόμος;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ἐὰν ἴσως δὲν ἐπιψηφισθῇ καὶ καταψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθυστερούντων.

§86ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§87ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσητε τὸ ζήτημα, ὅπως εἴπατε, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἀνακαλεῖ τὴν ἀπόφασίν της, διότι πρόκειται νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον ἄνευ συζητήσεως, ἐνῷ ἡ πρότασις αὕτη ἀπαιτεῖ συζήτησιν, καὶ θὰ γείνῃ συζήτησις. Λοιπὸν σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τὰ δύο ζητήματα, διότι εἶναι ὡσὰν ν’ ἀρνούμεθα ἀμφότερα· ἡμεῖς δὲν ἀποκλείομεν τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλομεν ὅμως νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ θέτετε. Θὰ θέσητε τὸ ζήτημα πρῶτον, «θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ σύνολον τοῦ περὶ καθυστερούντων νομοσχεδίου;» καὶ ἔπειτα, «πότε θέλει νὰ συζητήσῃ τὸ ἄλλο;»

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα θὰ τεθῇ, ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμου, ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις εἶναι ὅτι δὲν θέλει προβῆ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου, ἐὰν δὲν συζητήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζίσκου. Αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένον, θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀναιρέσῃ;

§89ΤΙΝΕΣ. Τὸ Σάββατον.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγοντες τὸ Σάββατον ἐννοοῦμεν, μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Λαυριακοῦ τὴν Δευτέραν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν συμφωνεῖτε ὅλοι μετὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Λαυριακοῦ νὰ προβῶμεν εἰς τοῦτο;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§93Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κορινθίων;

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ νὰ ἀναγνωσθῶσι δύο νομοσχέδια λίαν σπουδαῖα, ά.) τὸ νομοσχέδιον, τὸ περὶ σιδηροδρόμου, καὶ βʹ.) ἡ συνδρομὴ περὶ τοῦ φωτισμοῦ δι’ ἀεριόφωτος εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν.

§95ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ πρὶν τούτου θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισίν της τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ὁ 5ος μὴν καὶ ἀκόμη δὲν ἐπεψηφίσθη. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ν’ ἀναγνώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς;

§97ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§98ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθοῦν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια πρῶτον, κ. πρόεδρε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς νέου σιδηροδρόμου (ἀνεγνώσθη καὶ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν). Πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνδρομῆς εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν διὰ τὸν φωτισμὸν διὰ ἀεριόφωτος, (ἀνεγνώσθη καὶ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν). Ὁ κ. Βακαλόπουλος θέλει νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε περὶ παιδείας.

§100ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς ἀπαρτίαν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαμογδάρτης ζητεῖ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον .......

§102ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκονται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια περὶ παιδείας.

§104ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία. (θόρυβος)

§105ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγωμεν εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, δὲν ἐννοοῦμεν ν’ ἀναγινώσκωνται κατὰ γράμμα, ἀλλ’ εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον, ἡ δὲ Βουλὴ παραδέχεται τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§106ΤΙΝΕΣ. Ὄχι. (Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος)

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ Σάββατον ἐρχόμεθα εἰς τὰς δύο, διότι εἰς τὰς 2 καὶ τέταρτον, ἐὰν δὲν ἦναι ἀπαρτία, θὰ διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 παρὰ τέταρτον.