1871.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

Τῆς 15 Μαρτίου 1871.

(Δευτέρα.)

Ὥρα 2 καὶ 10 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρέθη ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τῶν ἀδικουμένων ἀγωνιστῶν ὑποβάλλει ἀντίγραφον ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ὅπως συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῷ τέλει νὰ χορηγηθῇ μηνιαία χρηματικὴ βοήθεια.

§2ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§3ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΛΕΚΚΑΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁπλῶς νὰ σταλῇ.

§5ΤΙΝΕΣ. Νὰ συστηθῇ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Εἰσάγεται ἓν νομοσχέδιον περὶ διανομῆς τῆς ἐπαρχιακῆς περιουσίας τῆς νήσου Ζακύνθου, ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀνάγνωσιν;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡσαύτως ἕτερον νομοσχέδιον ἐπαρχιακὸν τῆς Ἑπτανήσου. Περὶ πόρων τῶν δήμων ἐν Ἑπτανήσῳ.

§9ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὁ κύριος ὑπουργὸς παρουσίασε περὶ διαφόρων τελωνειακῶν θέσεων συνεζητήθη εἰς δύω ἀναγνώσεις, ἐπειδὴ δὲ ἔφθασεν ὁ καιρὸς καθ’ ὃν ἀρχίζει ἡ κίνησις τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἐνδιαφέρονται πολλαὶ ἐπαρχίαι, καθὼς ἐνδιαφέρομαι καὶ ἐγὼ διὰ ἐκεῖνο τοῦ νὰ μὴ ζημιωθῶσιν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος οἱ κάτοικοι Φοσκάρδου, παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καθ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρχουν καὶ ἀντιῤῥήσεις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν, ὅτι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ εἶναι τέταρτον, πρέπει νὰ ὑποστηρίξουν τὴν πρότασίν του 10. (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 10 βουλευτάς).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§13ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴχαμεν ὁρίσει τὴν σήμερον διὰ τὴ σύμβασιν τῶν λουτρῶν τῆς Κύθνου, διότι ὁ καιρὸς παρέρχεται.

§14ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ καμμία συζήτησις.

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι βουλευταὶ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται πίστωσις 20,000 δραχμῶν ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν μετακομιδὴν τῶν λειψάνων τοῦ Πατριάρχου Γρηγορίου. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς ἑξῆς (τὸ ἀναγινώσκει)· ἔκρινα περιττὸν νὰ συνοδεύσω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ ἔκθεσιν, διότι ἡ ἔκθεσις εἶναι ἐγκεχαραγμένη εἰς τὰς καρδίας ὅλων ἡμῶν.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰς πρώτην συζήτησιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ μίαν παρατήρησιν, εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἔχομεν τὴν πεντηκονταετηρίδα τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας ἡμῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν συμπληροῦται καὶ καὶ ἡ πεντηκονταετηρὶς τοῦ μαρτυρίου τοῦ μάρτυρος Πατριάρχου. Συμπίπτει κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ τῆς πεντηκονταετηρίδος νὰ ἀνακομισθῶσιν τὰ ὀστᾶ τοῦ μάρτυρος αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐμαρτύρησεν. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως τὸ ἔξοδον αὐτὸ μὴ γείνῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ νὰ προσκαλέσῃ ὅλους τοὺς Ἕλληνας νὰ συνεισφέρουν οὐχὶ πλέον τῆς μιᾶς δραχμῆς, ἀλλὰ νὰ δεχθῶμεν καὶ τὰ πέντε καὶ δέκα λεπτὰ τοῦ πτωχοῦ ὅπως συναχθῇ τὸ ποσὸν, διὰ τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα τῆς ἀνακομιδῆς καὶ τοῦτο λέγω ὅπως ὅλον τὸ ἔθνος συμμετάσχῃ αὐτοῦ τοῦ ἐξόδου· δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν θέλει συναχθῆ καὶ ὅτι θέλομεν ἑορτάσει τὴν ἑορτὴν τῆς πεντηκονταετηρίδος κατὰ τὴν 10ην Ἀπριλίου, ὅτε ὁ μάρτυς αὐτὸς ἀπηγχονίσθη. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ὑποβάλλω εἰς τὴν βουλὴν.

§18ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας, καὶ αὔριον μᾶς τὴν παρουσιάζετε, αὐτὴν δὲ τὴν στιγμὴν λέγω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὴν μεταχειρισθῇ, ὅπως θέλει, ἐγὼ εἶπον μόνον νὰ προσκαλέσητε πάντας τοὺς συνεπαρχιώτας σας ὅπως καταβάλωσιν εἰς τὰ οἰκεῖα ταμεῖα, ἡ δὲ ἑορτὴ τῆς πεντηκονταετηρίδος τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας νὰ ἑορτασθῇ τὴν 10 Ἀπριλίου, ἐπέτειον ἡμέραν τοῦ μάρτυρος Γρηγορίου.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὸ σύνολον τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Ἐνταῦθα ἀνεγνώσθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς διὰ τὸ ἔτος 1871 καὶ παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον καὶ τὰ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 1. Διὰ τὸ ἔτος 1871, ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζονται ὡς ἀκολούθως· Περὶ τῶν δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένων. Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται· ά.) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα ἐπικαρπίας 15%. βʹ.) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος, ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκᾶν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% εἰς ἔλαιον, καὶ λεπτὰ 3 τὴν ὀκᾶν ἐπὶ τῶν εἰς βρῶσιν χρησίμων ἐλαιῶν. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττηται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκᾶν. γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον), εἰσπραττόμενον εἰς τὰ Τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1871. Ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν, ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΡΜΑʹ Νόμου καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ, τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου, δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. έ.) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου, ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην. ϛʹ.) Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%. ζʹ.) Ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, ἁπάντων δὲ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧΛʹ νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861. Ὁ προσδιορισμὸς τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος. Περὶ τῆς κατὰ δένδρον εἰσπραττομένης ἐπικαρπίας. Ἄρθρον 3. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων μωρεοδένδρων, τῶν συμπληρωσάντων τὸ 5 ἔτος τῆς ἡλικίας, ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 5 κατὰ δένδρον. Περὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. Ἄρθρον 4. Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων κανονίζεται ἀναλόγως τῆς κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίας προσόδου ὡς ἑξῆς·

Περὶ τῶν εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένων φόρων. Ἄρθρον 5. Ὁ ἐπὶ τῶν κατωτέρω προϊόντων ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κανονίζονται κατὰ τὸν ἑπόμενον πίνακα·

Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω οἴνου εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Περὶ τῶν Λακωνικῶν προϊόντων. Ἄρθρον 6. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύο ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἐφεξῆς. 1. Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκᾶν καὶ 2. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου, 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα 8%. Ἄρθρον 7. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· 1. Αἱ ἄμπελοι μέχρι 5 ἐτῶν συμπεπληρωμένων. 2. Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον ἄμπελοι. Ἄρθρον 8. Ἀπαλλάσσονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 1. Τὰ ἄχυρα. 2. Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, τῇ ἐκλογῇ τοῦ γεωργοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 3. Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4. Τὰ ἀσταχολόγια ἀνὰ δύο μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5. Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, καναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6. Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομορεῶν. 7. Ἡ ῥόβη, ὁ βίκος καὶ τὰ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται. Ἄρθρον 9. Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1871. Ἄρθρον 10. Τοὺς ἀγραμμάτους φορολογουμένους δι’ ὅλας τὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου περιπτώσεις, ὡς καὶ τοὺς ἀρνουμένους νὰ ὑπογράψωσι τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων ἐν γένει, ὑπογράφουσι δύο μάρτυρες, ἐξ ὧν ὁ εἷς πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἱερεὺς τοῦ οἰκείου χωρίου ἢ δημοτικὸς σύμβουλος, ἢ δημαρχικὸς ἢ εἰδικὸς ἢ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀποστέλλοντες τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων εἰς τὸν οἰκον. ἔφορον κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ΣΟΖʹ. παγίου νόμου, ὑποχρεοῦνται νὰ συνοδεύωσι ταῦτα μὲ καταλόγους εἰς διπλοῦν, ἐξ ὧν τὸν ἕνα ὁ οἰκον. ἔφορος ὀφείλει νὰ παραπέμψῃ ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον, ἵνα δημοσιεύηται ἀμέσως εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα ἢ χωρίον πρὸς γνῶσιν τῶν φορολογουμένων. Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἁρμόδια νὰ δικάσωσι τὰς ἀνακοπὰς εἰσὶ τὰ εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας, ἔνθα κεῖνται οἱ ἀγροί, οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ὀφείλουσιν ἐν τῷ τόπῳ τῶν δικαστηρίων τούτων νὰ διορίσωσιν ἀντίκλητόν των, γνωστοποιοῦντες τοῦτον εἰς τὸν γραμματέα τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδικείου· ἄλλως θεωρεῖται τοιοῦτος ὁ γραμματεὺς τοῦ ἰδίου δικαστηρίου. Ἡ ἐνώπιον τοῦ ἀνωτέρω δικαστηρίου διαδικασία, μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν φορολογουμένων, γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου· ἡ δ’ ἐκδοθησομένη ἀπόφασις δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατὰ τοῦ δημοσίου. Οἱ ταμίαι, οἰκον. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ θεωροῦνται ὑπεύθυνοι καὶ καταδιώκονται οὐ μόνον διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσους φόρους δὲν πληρώσωσι μέχρι τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς οἱ φορολογούμενοι. Ἐν τούτοις πᾶς ἐνοικιαστὴς δημητριακῶν καρπῶν ἔχει τὸ δικαίωμα ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν οἰκον. ἔφορον ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν τοιούτων καθυστερημάτων καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις εἰς αὐτὸν ἢ εἰς ἄλλο ἐγγράμματον πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς του ὑπ’ εὐθύνην του. Ὁ κατάλογος ἐξελεγχθεὶς παρὰ τοῦ ἐφόρου κηρύσσεται ἐκτελεστὸς καὶ διευθύνεται πρὸς τὸν ταμίαν, ὅστις ὀφείλει νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορα τὸν ἐνοικιαστὴν ἢ τὸν παρ’ αὐτοῦ προταθέντα· Ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος οὔτε μισθὸν λαμβάνει οὔτε ποσοστά. θεωρεῖται δὲ ὡς δημόσιος ὑπόλογος καὶ ὀφείλει νὰ ἐμβάζῃ τακτικῶς τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, ὑποκείμενος διὰ πᾶσαν κατακράτησιν χρημάτων ἢ ἄλλην παράβασιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου. Διὰ τὰ τοιαῦτα καθυστερήματα χρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεστάλη ὀνομαστικὸς κατάλογος εἰς τὸν ταμίαν, ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἐπὶ πέντε μῆνας. Ἐὰν δὲ οὗτος ἢ ὁ παρ’ αὐτοῦ προταθεὶς δὲν κατορθώσῃ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο νὰ τὰ εἰσπράξῃ καὶ παραδώσῃ ὁλοσχερῶς εἰς τὸ ταμεῖον, καταδιώκεται διὰ τὸ ὑπόλοιπον. Ἄρθρον 11. Ἐὰν ἀποδειχθῇ διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου, ὅτι ἄμπελοι ἢ περιβόλια ἐσημειώθησαν ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου ἢ τὸν πραγματικὸν ἰδιοκτήτην ἢ κάτοχον, τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως καὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν θεωροῦνται ἰσχυρὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον. Ἄρθρον 12. Αἱ περὶ δηλώσεως διατάξεις τοῦ ΣΟΖʹ. παγίου νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τὰ ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν παραγόμενα καπνὰ τῶν ἐπαρχιῶν Ναυπλίας καὶ Ἄργους ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας. Ἡ διὰ ξηρᾶς μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ ἐκτὸς τῶν ἐπαρχιῶν τούτων ἐπιτρέπεται μόνον τῇ ἐγγράφῳ ἀδείᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τῇ προηγουμένῃ πληρωμῇ τοῦ ἐγγείου φόρου. Πᾶσα παράβασις τιμωρεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 47 τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου. Ἄρθρον 13. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 8 Ἰανουαρίου 1866 νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον. Ἄρθρον 14. Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866. Ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν ά) ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λεπτὰ 6 κατ’ ὀκᾶν· βʹ.) ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας πρὸς λ. 2 κατ’ ὀκᾶν. Ἄρθρον 15. Ὁ ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1867 ΣΙΗʹ. νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1871. Ἄρθρον 16. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1871.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν εἰς τρίτην συζήτησιν τὴν σύμβασιν περὶ παραχωρήσεως εἰς ἐργολαβίαν τῆς χρήσεως τῶν λουτρῶν τῆς Κύθνου (ἀναγινώσκεται).

§23ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν παρελείφθη ἓν οὐσιῶδες, ἡ μὴ δημοσίευσις τῶν νοσολογικῶν παρατηρήσεων, τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τεθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι ὁ ἐργολάβος ὑποχρεοῦται καὶ ὀφείλει κατ’ ἔτος νὰ δημοσιεύῃ στατιστικὴν τῶν νοσολογικῶν παρατηρήσεων μετὰ τῶν ἀποτελεσμάτων.

§24ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸ συμφέρον τοῦ ἐργολάβου εἶναι νὰ τηρῇ ἐπιστημονικὰς σημειώσεις καὶ κατ’ ἔτος νὰ τὰς ἐκδίδῃ, ὥστε δὲν θὰ ἀπαντήσῃ καμμίαν δυσκολίαν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζει ἡ Βουλὴ ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη αὕτη εἰς τὰ πρακτικά;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνεται λοιπὸν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§28ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἐναντίος νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναγινώσκονται παρ’ οὐδενὸς, οὐδεὶς λαμβάνει γνῶσιν αὐτῶν, πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον ὡς ὑποχρέωσις· τὸ τοιοῦτον, κύριοι εἶναι, τὸ σπουδαιότερον πρᾶγμα.

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατυπώσατε λοιπὸν τὴν πρότασίν σας, καὶ ἂς τεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνεται λοιπὸν ἡ σύμβασις μὲ τὴν προσθήκην αὐτὴν, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ ἐπικυρώσεως τῆς περὶ παραχωρήσεως εἰς ἐργολαβίαν τῆς χρήσεως τῶν λουτρῶν Κύθνου συμβάσεως. Ἄρθρον 1. Ἡ συνημμένη ἐξ ἄρθρων 8 σύμβασις μεταξὺ τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργῶν καὶ τοῦ ἰατροῦ Ἀγγελῆ Χαντζάρα, περὶ παραχωρήσεως ἐπὶ εἰκοσαετίαν τῆς χρήσεως τῶν λουτρῶν Κύθνου, ἐπικυροῦται. Ἄρθρον 2. Ὑποχρεοῦται ὁ κ. Ἀγγελῆς Χαντζάρας νὰ δημοσιεύῃ κατ’ ἔτος διὰ τοῦ τύπου δι’ ἰδίας ἐκθέσεως τὰς ἐν τῇ συμβάσει ἀναφερομένας ἐπιστημονικὰς παρατηρήσεις καὶ τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐκ τῆς χρήσεως τῶν λουτρῶν θεραπείας. Ἐν περιπτώσει παραλείψεως τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ὑπόκειται εἰς πεντακοσιάδραχμον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου πρόστιμον, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὸ περὶ μετασχηματισμοῦ τελωνειακῶν θέσεων. Ἐνταῦθα ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ μετασχηματισμοῦ τελωνειακῶν θέσεων εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ παρεδέχθη κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τὰ καθέκαστα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 1. ά. Προβιβάζονται. Τὰ Ὑποτελωνεῖα Βʹ. τάξεως Στυλίδος καὶ Γʹ. τάξεως Νησίου εἰς Ὑποτελωνεῖα Αʹ. τάξεως. Οἱ τελωνειακοὶ σταθμοὶ Λεωνιδίου, Βοιῶν, Ἀλιβερίου, Φισκάρδου, Φρικιῶν καὶ τὰ Φυλακεῖα Μαράθου καὶ Σιδαρίου εἰς Ὑποτελωνεῖα Γʹ. τάξεως. Τὸ φυλακεῖον Οἴας εἰς τελωνειακὸν σταθμόν. βʹ. Μετασχηματίζονται. Τὸ Βʹ. τάξεως Τελωνεῖον Λαμίας εἰς Τελωνεῖον Γʹ. τάξεως. Τὰ Αʹ. τάξεως Ὑποτελωνεῖα Κορίνθου, Κυλλήνης καὶ Πύλου εἰς Ὑποτελωνεῖα Γʹ. τάξεως. Τὸ Ὑποτελωνεῖον Ζαβέρδας εἰς τελωνειακὸν σταθμόν. Τὸ Ὑποτελωνεῖον Παλαιοχαλιὰ καὶ οἱ τελωνειακοὶ σταθμοὶ Μανδουκίου, Ἁγίου Νικήτα, Φρουρίου Ἀλεξάνδρου, Νέου Λιμένος, Ἀντικύῤῥας, Ἁγίου Ἀνδρέου καὶ Πυργίου εἰς Φυλακεῖα. γʹ. Συνιστῶνται. Τελωνεῖον Βʹ. τάξεως ἐν Λαυρίῳ. Τελωνειακὸς σταθμὸς ἐν Κιονίῳ. Τελωνειακὰ φυλακεῖα εἰς Λιθέρα καὶ Πόρον Κεφαλληνίας, Ἀλφειὸν Ὀλυμπίας, Παλούκιον Ἠλείας, Μπενίτζαν καὶ Ὕψον Κερκύρας, Κηρὶ καὶ Ἁλυκὰς Ζακύνθου, Ξυρόκαστρον Κορινθίας, Νηδρὶ, Σύβλια, Λευκάδος καὶ Νέων Ψαρῶν. Ἡ διεύθυνσις τῶν Γʹ. τάξεως Ὑποτελωνείων δύναται ν’ ἀνατεθῇ εἰς τελωνειακοὺς δεκάρχας, τῶν δὲ τελωνειακῶν σταθμῶν καὶ εἰς τελωνειακοὺς φύλακας. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 6 Μαρτίου 1871.

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

§33ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραδεχθῇ, ὅπως τὸ τελωνεῖον Λαυρίου κατασταθῇ ά. τάξεως διὰ λόγους σπουδαιοτάτους.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τί μέτρον θὰ παραδεχθῶμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκβολάδων.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ βοηθείας τῶν λιμωττόντων κατοίκων τῆς Κύπρου. Περὶ συνδρομῆς δραχμ. 20,000 ὑπὲρ τῶν λιμωττόντων κατοίκων τῆς νήσου Κύπρου. Ἄρθρον 1. Ἐγκρίνεται νὰ χορηγηθῇ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου χρηματικὸν ποσὸν ἐκ δραχμῶν εἰκοσακισχιλίων πρὸς περίθαλψιν τῶν ἕνεκα τῆς ἀνομβρίας τοῦ παρελθόντος ἔτους λιμωττόντων κατοίκων τῆς νήσου Κύπρου. Ἄρθρον 2. Τοῦ ἀνωτέρω ποσοῦ ἡ διάθεσις ἀνατίθεται εἰς τὴν ὑπὸ τῶν κατοίκων Λάρνακος διορισθεῖσαν ἐπιτροπήν. Ἄρθρον 3. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν 20,000, καταλογισθησομένη ἐν εἰδικῷ κεφαλαίῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ τοῦ ἔτους 1871.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν· πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου τὸ σύνολον τῶν ἀναγνωσθέντων νομοσχεδίων· ἀλλὰ θὰ τ’ ἀντιγράψωμεν καὶ θὰ τὰ στείλωμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων Λαυρίου.

§39ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν πρότασιν ἔχω νὰ κάμω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τὸν λόγον.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε ποῖον κυρίως ζήτημα ἐγεννήθη ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Λαυρίου. Τὸ κυριώτερον ζήτημα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶναι τὰ χώματα περὶ τῆς φορολογίας τῶν ὁποίων πρόκειται, οἱ μὲν ἰσχυρίσθησαν ὅτι ταῦτα, ἐπειδὴ περιλαμβάνουν μόλυβδον καὶ ἄργυρον εἶναι μεταλλεῖον, ἄλλοι δὲ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι μεταλλεῖον, εἶναι γῆ ἄσχετος ἀπὸ τὸ μεταλλεῖον καὶ ἀνήκει εἰς τὸ ἔδαφος τῆς γῆς. Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἠθελήσαμεν ἐπὶ τῆς διαφωνίας ταύτης νὰ ζητήσωμεν τὴν γνώμην νομομαθῶν, καὶ ἐκαλέσαμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸν κ. Κόκκινον τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον ὅλοι γνωρίζετε. Ὁ κ. Κόκκινος δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ τότε συγκροτηθὲν συμβούλιον. Γνωρίζετε δὲ ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐγγράφων ὅτι ἄλλοι νομικοί, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθημεν, ἀπεφάνθησαν ὅτι τὰ χώματα ταῦτα δὲν ἀποτελοῦν μεταλλεῖον, καὶ αὐτὴν τὴν γνωμοδότησιν παραδεχθέντες καὶ εἰς αὐτὴν στηριχθέντες, συνετάξαμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς καθυποβάλωμεν. Εἴδομεν δὲ ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ σας ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ ἀντικείμενον τοῦτο παραδέχθη τὴν ἰδίαν λύσιν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς κατηγορίας τῶν χωμάτων. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ εἴμεθα σήμερον ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἐπ’ αὐτῇ τῇ βάσει, πρὸ μιᾶς μόλις ὥρας ἦλθεν ὁ κ. Κόκκινος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μοὶ παρέδωκε πολύφυλλον ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν σᾶς παρουσιάζω συγκειμένην ἀπὸ 7 ὁλόκληρα φύλλα στενῶς γεγραμμένα. Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ὑποστηρίζει ὁ κ. Κόκκινος, ὅτι τὰ περὶ ὧν πρόκειται χώματα δὲν εἶναι μεταλλεῖον, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους, λέγει ὅτι εἶναι κινητὸν ἀδέσποτον, καὶ ὡς τοιοῦτον ἀνήκει καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸ δημόσιον εἰς ὁποιανδήποτε ἰδιοκτησίαν καὶ ἂν εὑρίσκηται. Μόλις λαβὼν τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν πρὸ μιᾶς ὥρας δὲν ἠδυνήθην οὔτε κἂν νὰ τὴν ἀναγνώσω, ἑπομένως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ φέρω καμμίαν γνώμην. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἕως τώρα, τοὐτέστι τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὰ περὶ ὧν πρόκειται χώματα εἶναι παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους καὶ ὑπόκεινται εἰς φόρον, ὅπως ἐνόησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅπως ἐνόησεν ἡ ἐπιτροπή σας, ἢ θέλει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ τυπωθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου καὶ νὰ λάβωμεν καὶ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν; Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου, τότε πρέπει ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ δύο τοὐλάχιστον ἡμέρας, διότι θὰ σταλῇ ἀμέσως ἀπὸ τώρα εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τυπωθῇ ἐντὸς τῆς αὔριον.

§42ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἠμπορεῖ νὰ γείνουν καὶ τὰ δύο συγχρόνως, ἐὰν θέλητε· διότι ὑπάρχουν δύο ἀντίτυπα.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, διατὶ τόσον πολύτιμοι ἐκθέσεις ἔρχονται τόσον ἐξώρας, καὶ μάλιστα τόσον πολύφυλλοι.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα μᾶς τὴν ἔδωσαν.

§47ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι· ὡς καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν ἐν συνόψει, μία ἰδέα περιέχεται ἐν ὅλῃ τῇ πολυφύλλῳ ταύτῃ ἐκθέσει διατετυπωμένη καθ’ ὅλους τοὺς νομικοὺς βεβαίως κανόνας, μία ἰδέα, ὅτι τὰ χώματα ταῦτα συλλήβδην τοῦ Λαυριακοῦ ἐδάφους, ἐπειδὴ δὲν εἶναι παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους, μήτε μεταλλεῖα, εἶναι ἀπαραχώρητα· ἐπ’ αὐτῶν δικαίωμα μήτε κατεκτήθη, μήτε δύναται νὰ κατακτηθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα. Ἀλλὰ περὶ τούτου εἰς τίνα ἀμφιβολίαι ἔμειναν μεθ’ ὅσας ἔχομεν μέχρι σήμερον ὑπ’ ὄψιν μας ἀποδείξεις; δὲν ἠκούσατε τὸ ἴδιον ὑπουργεῖον νὰ σᾶς εἴπῃ εἰσάγον τὸ νομοσχέδιόν του, ὅτι τὰ χώματα ταῦτα, ἤτοι ὁ θησαυρὸς οὗτος ὁ μυριοτάλαντος, ἀνήκει εἰς τὴν κυριότητα καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου;

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ εἴπομεν αὐτό.

§49ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμολογίαν σας.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἴπομεν αὐτὸ ποτέ.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπομεν ὅτι εἶναι παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους.

§52ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, παραξενεύομαι τῇ ἀληθείᾳ πῶς ἐξετράπη τῆς ἀρχικῆς ὁδοῦ, τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ σκοποῦ, τὸ ζήτημα τὸ Λαυριακόν. Δὲν πρόκειται νὰ παραχωρήσωμέν τι, οὔτε σύμβασιν, οὔτε συμφωνίαν νὰ κάμωμεν περὶ παραχωρήσεώς τινος· πρόκειται νὰ ἐμποδίσωμεν πᾶσαν ἐπίθεσιν καὶ πάντα σφετερισμὸν αὐτοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὅλοι συμφωνεῖτε, καὶ ὅλος ὁ κόσμος συμφωνεῖ, καὶ ὅλοι παρεδέχθητε ὅτι εἶναι ἰδικόν μας, ὅτι εἶναι τοῦ ἔθνους, διότι ὅταν πρόκηται περὶ θησαυροῦ, ἐγὼ, χωρὶς νὰ ἦμαι νομικὸς καὶ χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν νομικὴν αὐτὴν σημερινὴν ἔκθεσιν, αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ἐσχημάτισα ἔκτοτε, ὅτι προκειμένου περὶ θησαυροῦ, καὶ ὅταν πρόκηται περὶ ἀρχαιοτήτων, ἢ περὶ δασῶν ἢ καὶ περὶ ἄλλων πραγμάτων, τὰ ὁποῖα αὐτοδικαίως ἀνήκουν εἰς τὴν κυριότητα καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου, μία λύσις εἶναι ἡ ἀληθὴς καὶ δικαία, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα δύναται νὰ ἔχῃ τις ἐπ’ αὐτοῦ.

§53ΔΑΓΡΕΣ. Περὶ ἀναβολῆς, κύριε, πρόκειται.

§54ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ταῦτα λέγω, ἐπειδὴ μία εἶναι ἡ ἰδέα τὴν ὁποίαν περιέχει ἡ ἔκθεσις, ἅμα ἡ ἔκθεσις ἀναγνωσθῇ, εὐκόλως αὐτὴ ἡ ἰδέα θὰ νοηθῇ, καὶ λαμβάνουσα ἡ Βουλὴ καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἐπικρατύνῃ ἔτι περισσότερον τὴν ὁποίαν ἔχει πεποίθησιν εἰς τὸ ὅτι καὶ νομικῶς ἀκόμη ἔχομεν δίκαιον. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ ὑποστῇ τὸ ἔθνος οὐδεμίαν νομικὴν, οὕτως εἰπεῖν, βλάβην, ἐὰν ἀποφασίσῃ οὕτω πως, ἐθνικῶς καὶ ἀξιοπρεπῶς, ὅτι ὁ θησαυρὸς οὗτος τοῦ δημοσίου, ὅπου δήποτε καὶ ἂν κῆται, εἶναι τοῦ ἔθνους, καὶ ὅτι τὸ ἔθνος οὐδεμίαν ἄλλην λύσιν θεωρεῖ ἐφικτὴν, παρὰ τὴν εἰς χεῖράς του ἐμμονὴν καὶ διάθεσιν τοῦ θησαυροῦ του, ὅστις θὰ καλλιτερεύσῃ τὴν τύχην τῶν οἰκονομικῶν του πραγμάτων. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς, σᾶς λέγω δὲ ὅτι ἐὰν ἀναβληθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ, ἕως ὅτου τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, εἶναι ἀναβολὴ δύο μηνῶν τοὐλάχιστον, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἓξ, μέχρι δηλ. τῆς ἄλλης συνόδου· διότι τὴν ἐρχομένην Τετάρτην ἀναγκαίως ἕνεκα τῶν ἑορτῶν θ’ ἀρχίσῃ ἡ γενικὴ λειποταξία· βλέπετε εἴμεθα ἀκόμη ὅλοι ἐδῶ, καὶ δυσκολευόμεθα νὰ κάμωμεν ἀπαρτίαν. Ἐγὼ ἤρχισα νὰ ὑποπτεύωμαι....

§55ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προχωρήσωμεν.

§56ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὴν ἀναβολὴν, καὶ δέχομαι ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Ἂς σταλῇ τὸ ἓν ἀντίτυπον εἰς τὸ τυπογραφεῖον, καὶ ἡ συζήτησις ἂς ἐξακολουθήσῃ.

§58ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἡ πρότασις τοῦ νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐκθέσεως εἰς τύπωσιν εἶναι μία ἀντίφασις, μία ματαιοπονία. Ἡ ἐπιτροπὴ, κ. πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐβασίσθη, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς κυριότητος τῶν χωμάτων, εἰς τὸ πνεῦμα μὲ τὸ ὁποῖον ἐξέτασε τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἔφερε τὸν νόμον ἐπ’ αὐτῇ τῇ βάσει. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου, τὰς γνώσεις τοῦ ὁποίου ἐκτιμῶ πολὺ καὶ σέβομαι, διότι εἶναι γνωστὸς εἰς τὸ κοινὸν διὰ τὴν πολυμάθειαν καὶ πολυπειρίαν του, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ὅτι ἐκλόνισε τὰς πεποιθήσεις τῶν ὑπουργῶν...

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὴν ἀνεγνώσαμεν.

§60ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ;

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, ἡμεῖς δὲν θέλομεν τίποτε, ἀφινόμεθα εἰς τὴν Βουλήν.

§62ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὰ, ποῖος εἶναι εἰς κατάστασιν ἀπὸ μίαν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν νὰ ἐννοήσῃ;

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης....

§65ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κ. πρόεδρε, οἱ βουλευταὶ νὰ καθήσουν κάτω.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε τὰς θέσεις σας, κύριοι βουλευταί.

§67ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ στενογράφοι νὰ μένουν ἐλεύθεροι, διότι τοὺς στενοχωροῦν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Δανόπουλος.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, κύριοι, ἡ ἰδέα μας ἦτο ὅτι τὰ χώματα ὡς παρακολούθημα ἀνήκουν εἰς τὸ ἔδαφος καὶ ὅτι ἑπομένως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον οἱονδήποτε καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ ἐστηρίξαμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνομεν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴν τὴν ἰδέαν παρεδέχθη. Ἂν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἂν καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτὰ ἀνήκουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ δημόσιον, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ἰδιώτης οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ἐπ’ αὐτῶν, ἠθέλαμεν σᾶς παρουσιάσει βεβαίως ἄλλον νόμον μ’ ἄλλα ποσοστὰ καὶ ἄλλον τρόπον διαθέσεως. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, εἷς δικηγόρος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς τιμῶμεν παρουσιάζει μίαν ἔκθεσιν διὰ τῆς ὁποίας αὐτὸς ἰσχυρίζεται ὅτι αἱ ἐκβολάδες ἀνήκουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ δημόσιον. Τὴν παρουσίασε καθ’ ἣν στιγμὴν ἤμεθα ἐδῶ καὶ δὲν ἠδυνήθημεν οὔτε νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν. Ἐὰν δὲν τὴν ὑπεβάλλομεν, βεβαίως ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ μᾶς εἴπῃ ἔπειτα ὅτι εἴχετε ἔκθεσιν ἡ ὁποία ἀπεδείκνυε τὸ ἐναντίον ἀφ’ ὅ,τι ὑπεστηρίξατε, καὶ δὲν τὴν παρουσιάζετε. Τὴν παρουσιάζομεν ὡς ἔκθεσιν ἑνὸς νομομαθοῦς διακεκριμένου, χωρὶς νὰ ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν γνώμην ἐπ’ αὐτῆς, διότι δὲν τὴν ἀνεγνώσαμεν. Ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ τί πρέπει νὰ γείνῃ.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§71ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κ. πρόεδρε, θὰ ἦτο λίαν ἄτοπον, ἐὰν ἀνεβάλλομεν τὴν συζήτησιν δυνάμει ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενον δὲν γνωρίζομεν, καὶ δὲν γνωρίζουν μήτε αὐτοὶ οἱ κύριοι ὑπουργοί. Λέγω λοιπὸν ἐν ὀλίγοις ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ν’ ἀναγνωσθῇ ἰδιαιτέρως ἀπό τινας τῶν κυρίων νομομαθῶν τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦνται νὰ φέρουν τὴν γνώμην των, ἐὰν τὸ κρίνουν ἄξιον τυπώσεως καὶ ἄξιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· διότι εἶναι πολὺ καλὸς ὁ κ. Κόκκινος καὶ εἰς τὰς ἰδέας του λίαν ἀξιότιμος, ἀλλὰ Κύριος οἶδεν ἂν δὲν ἀπεπλανήθη καὶ ἔγραψε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς.

§72ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§73ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι προτιμότερον ν’ ἀναγνωσθῇ, καὶ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§74Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Ἡ ἀνάγνωσις τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ κ. Κοκκίνου εἶναι ἐντελῶς ἀνωφελὴς σήμερον· δὲν εἶναι δυνατόν, καθὸ περιέχουσα ἑπτὰ ὁλόκληρα φύλλα, ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ δυνηθῇ τις νὰ ἐννοήσῃ καὶ νὰ συλλάβῃ κἂν τοὺς λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενος ὁ κ. Κόκκινος ὑποστηρίζει τὴν γνώμην του. Ἐναντιοῦμαι λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως. Λέγω δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται σήμερον νὰ μὴ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν, νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τύπωσιν ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου νὰ ἐξακολουθῇ δὲ ἡ συζήτησις, διότι εἶναι ἀδύνατον σήμερον, κύριε πρόεδρε, νὰ τελειώσῃ αὕτη, διότι ἡ ἐπιτροπὴ μετέβαλε σπουδαίως τὸ νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως. Οἱ λόγοι δὲ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐκτίθενται εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἥτις εἶναι λίαν συνεπτυγμένη. Πιστεύω λοιπόν, ὅτι ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς θ’ ἀναπτύξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἐπιτροπὴ διὰ ν’ ἀναβιβάσῃ τὴν φορολογίαν ἀπὸ 10 εἰς 30%.

§75ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἔντιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτήν, καὶ δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ γνώμη τοιαύτη φερομένη κατὰ πρῶτον βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ἐμβριθῶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ προέλθῃ εἰς ἓν ὑγιὲς συμπέρασμα· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τὸ θέμα τοῦτο δὲν εἶναι νέον. Ὅπως εἴδατε εἰς τὴν ἔκθεσιν μειονοψηφία τις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπέβαλε καὶ ὑπεστήριξεν αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ πολλοῦ ζήλου, μετὰ εὐρεῖαν συζήτησιν, παρεδέχθη τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσε. Τὸ θέμα αὐτὸ ἐσυζητήθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐπὶ ὁλοκλήρους ἡμέρας, ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν της, ὑποτίθεται λοιπόν, ὅτι τὸ γνωρίζει, τὸ ἔχει ὑπ’ ὄψιν καὶ σκέπτεται ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ θέλει ἀναπτυχθῆ ἔτι· τώρα, λέγω, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Βουλὴ μὲ μόνην τὴν ἀνάγνωσιν τῆς γνώμης τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νομομαθοῦς καὶ τὴν γενησομένην ἀνάπτυξιν δὲν δυνηθῇ νὰ προέλθῃ εἰς μίαν ἀπόφασιν ὡρισμένην καὶ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναβάλῃ, εἶναι κυρίαρχος νὰ τὸ πράξῃ. Δυνάμεθα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, νὰ στείλωμεν τὸ ἓν ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως εἰς τύπωσιν, ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἕτερον, ν’ ἀκούσωμεν τὰς σκέψεις τῶν μειονοψηφούντων, καὶ εἷς τῶν μειονοψηφούντων εἶμαι καὶ ἐγώ. Ἐὰν καὶ τότε ἐγείρηται ἡ ἀνάγκη τῆς τυπώσεως, ἔχετε πάντοτε τὴν κυρίαρχον ἐξουσίαν ν’ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν, καὶ ἐπαινῶ τὴν κυβέρνησιν, διότι καὶ τοῦτο τὸ στοιχεῖον ἔφερεν ἐν μέσῳ ἡμῶν περὶ πολλοῦ ποιουμένη τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§77ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι φοβοῦμαι ὅτι θὰ περιπέσωμεν εἰς χάος ...

§78ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ποῖος εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς; ὅλοι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἐξακολουθήσεως.

§79ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, καὶ ἰδοὺ διὰ ποίους λόγους. Ἡ ἐπιτροπή σας τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐξήτασεν, ἦτον αὐτὸ, τουτέστιν ἂν αἱ ἐκβολάδες αὗται ἦναι ἐθνικὴ περιουσία ἢ οὔ· καὶ ἂν ἀποτελῶσι μέρος τῶν μεταλλείων. Ἐσυζήτησεν ἐπὶ ἱκανὰς ἡμέρας τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν μελῶν, παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὰς ἐκβολάδας αὐτὰς ὡς ἰδιοκτησίαν τῶν ἐχόντων τὰς γαίας. Τοῦτο παραδεχθεῖσα ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου, διότι, μὴ παραδεχομένης τῆς βάσεως ταύτης, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάσωμεν πόσον φόρον θὰ ἐπιβάλωμεν· διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις λέγει, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐθνικὰς ἐκβολάδας, ἰδιαίτερος νόμος θέλει κανονίσει τὰ περὶ αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διακρίνει δύο εἰδῶν ἐκβολάδας, ἐθνικὰς καὶ ἰδιωτικάς· καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἰδιωτικῶν προσδιορίζει φόρον 10%, περὶ δὲ τῶν ἐθνικῶν ἀφίνει εἰς ἄλλον νόμον ν’ ἀποφασίσῃ. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχουν ἰδιόκτητοι καὶ ἦναι ὅλαι ἐθνικαὶ, τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὅλως περιττὸν, καὶ ἀπορῶ μὲ τὸν φίλον μου κ. Ζαΐμην, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ὥστε ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἔλθῃ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀνεβίβασε τὸν φόρον ἀπὸ 10%, ὅσον προτείνει ἡ Κυβέρνησις, εἰς 30%. Εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις ἀπέναντι τοῦ ἄλλου σπουδαίου ζητήματος, τουτέστιν ἐὰν αἱ ἐκβολάδες αὗται ἦναι ἐθνικὴ περιουσία, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται. Δὲν εἶμαι, κύριοι, νομικὸς, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπεστήριξα τὴν γνώμην, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἀποτελοῦν μέρος τοῦ μεταλλείου, ἤτοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, παρακολουθοῦσι τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ἐδάφους, εἰς οἱονδήποτε καὶ ἂν ἀνήκῃ τοῦτο, εἴτε εἰς τὸ δημόσιον, εἴτε εἰς ἰδιώτας. Ἔρχεται σήμερον μία γνώμη ἑνὸς διακεκριμένου νομικοῦ, ὁ ὁποῖος, θέλων νὰ ὑπηρετήσῃ βεβαίως τὴν πατρίδα του, ἐνόμισε καθῆκόν του νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐνόμισεν, ὅτι, προκειμένου λόγου νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐτοῦ τοῦ τόσον σπουδαίου ἀντικειμένου, πρέπει νὰ μελετήσωμεν καὶ τὴν γνωμοδότησιν αὐτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἐθνικὴ περιουσία. Καὶ ἅμα τοῦτο παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη κἂν κατ’ ἐμὲ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ περιουσία· ἠμπορεῖ νὰ φωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν παρατηροῦσα εἰς αὐτὴν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου, διότι αἱ ἐκβολάδες εἶναι ἐθνικὴ περιουσία, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ὑπερασπισθῇ τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ βάλουν χεῖρα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς περιουσίας. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἀσπάζηται αὐτὴν τὴν ἰδέαν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὀφείλει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, ἐὰν ὅμως δὲν τὴν ἀσπάζηται, ἐὰν τὴν ἀποκρούῃ, ἐὰν τυχὸν ὑποστηρίζῃ ὅλως τὸ ἐναντίον, ἡ ὑπόθεσις λαμβάνει ἕτερον χαρακτῆρα, καταντᾷ, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ νομίζω, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προσέλθῃ εἰς ἀπόφασίν τινα ἐπὶ ζητημάτων κυριότητος· τὰ δικαστήρια εἶναι εἰς τοῦτο ἁρμόδια. Νομίζω ὅτι ἐξηγήθην καὶ, ἐπειδὴ θεωρῶ λίαν σπουδαῖον τὸ ἀντικείμενον, διότι πρόκειται καὶ ἡ ἰδία κυβέρνησις νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν, πρέπει, νομίζω, νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου, νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὰς γνώσεις τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιέπαινος, διότι ἐξ αἰσθήματος πατριωτισμοῦ ἠθέλησε νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§80ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, εἰς ποῖον χάος θὰ περιπέσωμεν. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κεχαγιᾶς, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ κατέστη, οὕτως εἰπεῖν, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, νομικόν· καὶ ἐννοεῖται ὅτι αὐτὸ τὸ νομικὸν ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ, οὕτως εἰπεῖν, ἀξιωματικῶς πως νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Κόκκινος νὰ τὸ λύσῃ. Ἐννοεῖται λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ, πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ παύσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ Λαυριακοῦ. Ἐὰν δὲν ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ τυπωθῇ καὶ μελετηθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ κυρίου Κοκκίνου, ποῖος θὰ κρίνῃ ἐὰν ἔχῃ καλῶς ἢ ὄχι; Τουλάχιστον ἐγὼ κρίνω ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν ὑπὸ τὴν νομικὴν ἔποψιν νὰ τὴν κρίνω· κατὰ συνέπειαν θὰ ὑποβάλωμεν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν πάλιν ὑπὸ συζήτησιν μιᾶς μεγάλης ἐπιτροπῆς νομομαθῶν διὰ νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν βλέπω ὅτι τὸ ζήτημα ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν θέσιν του, καὶ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἐὰν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κοκκίνου. Δύο ζητήματα ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, ἢ ἡ Βουλὴ θὰ λάβῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κοκκίνου ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, καὶ τότε θὰ λάβῃ ἄλλην ὁδὸν, ἢ θὰ βαδίσῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀνεξαρτήτως αὐτῆς. Ἐὰν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κοκκίνου καὶ παραδεχθῶμεν τὴν ἔκθεσιν, δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν συζήτησιν ὁριστικὴν, καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἦσαν κτήματα ἀναπαλλοτρίωτα ἐθνικὰ, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς ἄνευ συζητήσεως ἐκτεταμένης καὶ ἐξετάσεως ἀπὸ νομομαθεῖς ἀνθρώπους νὰ τὸ λύσωμεν. Κατὰ συνέπειαν, λέγω, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λύσῃ πρότερον αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ ἔκθεσις πρέπῃ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· καὶ ἐὰν πρέπῃ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, τότε ἀναγκαίως καὶ ἀναμφισβητήτως ἡ ὑπόθεσις αὕτη πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, ἐκτὸς ἐὰν δὲν θέλητε νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι, κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως δι’ ἕνα λόγον πολλὰ ἁπλοῦν. Ὅπως εἶπον ὅλοι οἱ προλαλήσαντες, τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἐκβολάδων συνεζητήθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ ὅλοι παρετηρήσατε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διῃρέθη εἰς δύο γνώμας. Τί ἕπεται ἐκ τούτου; Ἕπεται ὅτι σήμερον, ὅτε πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων, νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀναποφεύκτως θέλομεν συζητήσει τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἐκβολάδων. Δὲν εἶναι λοιπὸν ζήτημα ἄγνωστον, ὡς εἶπε καὶ ἄλλος πρὸ ἐμοῦ· δὲν εἶναι ζήτημα πρωτοφανὲς, διότι συνεπεία τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τῆς γνωμοδοτήσεως, ἣν κατέθηκεν ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ἀποδίδω μεγάλην ἀξίαν εἰς τὰ φῶτα τοῦ ἀξιοτίμου δικηγόρου, ὅστις συνέταξε τὴν ἔκθεσιν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ διαχύσῃ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὴν θεωρήσῃ καὶ ἔχει καθῆκον νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς ἁπλῆν γνώμην. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν, μόνον διότι παρουσιάσθη μία ἔκθεσις, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, θὰ ὑποτεθῇ ὅτι κανεὶς δὲν ὑπέθετεν ὅτι αὐτὸς ὁ πλοῦτος ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος, καὶ τότε ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ κάμωμεν πολλὰς ἀναβολὰς, διότι, προκειμένου περὶ ἰδιοκτησίας ἰδιωτικῆς, τὴν ὁποίαν μόνον παρασυρόμενοι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κοκκίνου, πρόκειται νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελε πράξει ἀδικίαν, ἂν πρὶν συζητήσῃ δὲν ἐχορήγει καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὸ δικαίωμα νὰ προσάξωσιν ἐκθέσεις ἐναντίας τῆς τοῦ κ. Κοκκίνου. Ἡ Βουλὴ ἂν μόνον καὶ μόνον ἐξ αἰτίας μιᾶς νομικῆς ἐκθέσεως πρόκηται νὰ μεταβάλῃ γνώμην καὶ, ἐνῷ πρὶν ἐθεώρει τὸν ἐθνικὸν τοῦτον θησαυρὸν ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸν πρῶτον καταλαβόντα ἢ τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἐπιφανείας, ἤδη ζητεῖ ἐκ τῆς ἐκθέσεως νὰ μεταβάλῃ γνώμην, πρέπει ν’ ἀκούσῃ καὶ τοὺς ἐναντίους. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, διῃρέθη εἰς δύο γνώμας, ἀφοῦ συνεζήτησεν αὐτὸ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, καὶ λίαν μάλιστα ἐπισταμένως καὶ ἐμβριθῶς. Οἱ μὲν συνετάχθησαν μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ ηὔξησαν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου· οἱ δὲ ἀπέκρουσαν αὐτὸ ὑποστηρίξαντες ὅτι αἱ ἐκβολάδες εἶνε ἰδιοκτησία τοῦ ἔθνους. Ἐκ τούτου ἕπεται, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει δύο γνώμας, καθὼς ἔχει δύο γνώμας ἡ ἐπιτροπὴ αὐτῆς, καὶ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς ἰδιοκτησίας δὲν εἰσάγεται κατὰ πρῶτον ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Κοκκίνου, ἀλλ’ ἐνυπάρχει εἰς τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς καὶ ἔχει τοὺς ὑπερασπιστὰς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅσον ἠμπορῶ, τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, καὶ εἶμαι ὑπὲρ τῆς μὴ ἀναβολῆς αὐτῆς. Ὑπάρχουν δύο ἀντίτυπα τῆς ἐκθέσεως, τὸ μὲν νὰ σταλῇ νὰ τυπωθῇ, τὸ δὲ νὰ ἀναγνωσθῇ· ἐπειδὴ δὲ τὰ νομοσχέδια ταῦτα τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τόσον σπουδαῖα, ἀμφιβάλλω ἂν καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρες συνεδριάσεις θὰ ἐξαρκέσωσι, διότι περὶ πολλῶν καὶ σπουδαίων συμφερόντων πρόκειται, καὶ νομίζω ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐνδιατρίψωμεν ἀρκετὰ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι δὲν θὰ ἀπαντήσωμεν μόνον πρόσκομμα τὸ τῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλα. Δὲν καταλαμβάνω λοιπὸν, ἀφ’ οὗ πρόκειται περὶ δημοσίου συμφέροντος, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, καὶ περὶ συζητήσεως, ἥτις θὰ ᾖναι μακρὰ, ἀφοῦ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ δείξῃ ἡ Βουλὴ ὅτι παρεσύρθη ἀλλ’ ὅτι ἔχει μόνον ὡς ἓν ἐπικουρικὸν βοήθημα τὴν ἐπιστημονικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κοκκίνου, ἀφ’ οὗ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ὡς καὶ ἡ Βουλὴ, ἔχουσι δύο γνώμας καὶ ἡ μὲν μία γνώμη εἶναι ὅτι εἶναι ἰδιοκτησία ἐθνικὴ, ἡ δὲ, ὅτι εἶναι ἰδιωτικὴ, ὡς ταῦτα εἶναι προφανῆ, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ λείψῃ πᾶσα περὶ ἀναβολῆς πρότασις, καὶ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Εἶναι ἄλλη γνώμη ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Λαυρίου.

§85ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἔκθεσις ὑποστηρίζει τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας, νὰ ἀναγνωσθῇ.

§86ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀφ’ οὗ ἐπετράπη ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐννοῶ, ἡ συζήτησις νὰ περιστραφῇ εἰς τὸ παρεμπῖπτον ζήτημα, τουτέστιν, ἂν ᾖναι ἐθνικὴ περιουσία ἢ ὄχι αἱ ἐκβολάδες, διότι ἅμα ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ ὅτι εἶναι ἐθνικὴ περιουσία, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον· διὰ τοῦτο, ἂς λάβουν τὸν λόγον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐναντίαν ἰδέαν.

§87ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις αὕτη θὰ μᾶς ἐπασχολήσῃ ἐπὶ ματαίῳ πολὺν χρόνον.

§89ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀναγνωσθῇ.

§90ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὄχι τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν γνωρίζομεν, ἀλλ’ αὐτὴ ἥτις εἶναι ἄγνωστος.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ κ. πρόεδρε, καὶ ἀμέσως ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§92ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου). Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Προσκληθεὶς ὁ ὑποφαινόμενος νὰ ἐκφράσω τὴν ἐμὴν γνώμην ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀρχαίων ἐκβολάδων τῶν Λαυριωτικῶν μολυβδαργυρούχων χωμάτων, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον πρὸς ἀκριβεστέραν αὐτοῦ λύσιν νὰ διατυπώσω τὰ ἑπόμενα ζητήματα: καὶ νὰ ἐνασχοληθῶ εἰς τὴν λύσιν ἑκάστου αὐτῶν. Αʹ. Δύνανται οἱ λαβόντες τὴν παραχώρησιν μεταλλείου ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου ἐν Λαυρίῳ νὰ συμπεριλάβωσιν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς μεταλλεύσεως αὑτῶν καὶ τὰς ἀρχαίας ἐκβολάδας τῶν μολυβδαργυρούχων χωμάτων, τῆς αὐτῆς ἢ καὶ διαφόρου μεταλλικῆς βάσεως ἀπὸ τὴν τῶν παραχωρηθέντων μεταλλείων; Βʹ. Ἂν αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐκβολάδες θεωρηθῶσιν ὡς μέρος ἢ παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως τοῦ ὁποίου εὑρίσκονται, ποίαν ἔχει ἐπ’ αὐτῶν ἐξουσίαν ἡ διοίκησις, ποῖα δικαιώματα οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ ἐδάφους, καὶ ποῖα τὸ δημόσιον; Γʹ. Ἂν αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐκβολάδες ἀποτελῶσι μέρος ἢ παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους ἢ εἶναι κινητὸν πρᾶγμα καὶ εἰς τίνα ἀνήκει ἡ κυριότης αὐτῶν; Ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀπαντήσω τὰ ἑπόμενα. Ἐπὶ τοῦ ά. ζητήματος. Ὁ περὶ μεταλλείων νόμος διακρίνει εἰς τρεῖς τάξεις τὰ ὀρυκτὰ, τὰ περιεχόμενα εἰς τὰ ἔγκατα τῆς γῆς, ἢ εὑρισκόμενα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς, ἤτοι εἰς μεταλλεῖα (mines), εἰς ὀρυχεῖα (minieres) καὶ εἰς λατομεῖα (carrieres). Αἱ τάξεις αὗται διεκρίθησαν κατὰ λόγον τῆς διαφορᾶς τοῦ τρόπου τῆς ἐξορύξεως, κατὰ μίμησιν τῶν διατάξεων τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου τῆς Γαλλίας τῆς 21 Ἀπριλίου 1810, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τῆς ἀπὸ 6 Ἰουλίου 1861 αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἣν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κ. Κ. Ε. Α. Σίμος καὶ Χ. Χριστόπουλος ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε εἰσήγαγον τὸ περὶ μεταλλείων νομοσχέδιον. Δι’ ἑκάστην ἐκ τῶν τριῶν τούτων τάξεων ὡρίσθησαν ἄλλως οἱ τρόποι τῆς ἀποκτήσεως ὡς καὶ αἱ συνέπειαι τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξορύξεως. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος ὁρίζεται περὶ μὲν τῶν μεταλλείων, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν ἐπιτρέπεται μόνον δυνάμει πράξεως τῆς Κυβερνήσεως (ἄρθρον 5 τοῦ νόμου), περὶ δὲ τῶν ὀρυχείων, ὅτι ἡ ἐξόρυξις αὐτῶν παραχωρεῖται μόνον δι’ ἀδείας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, ὁριζούσης τὰ ὅρια καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξορύξεως (ἄρθ. 35), καὶ περὶ τῶν λατομείων, ὅτι ἡ λατόμησις αὐτῶν ἐνεργεῖται ἄνευ ἀδείας, ὑποκειμένη ὅμως ὡς πρὸς τὴν περίπτωσιν τῆς δι’ ὑπονόμων στοῶν ἐξορύξεως εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἐπὶ τῶν μεταλλείων μηχανικοῦ (ἄρθρ. 41). Ἕνεκα τῶν ἀπαντωμένων ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τρόπου τῆς ἐξορύξεως πλειοτέρων ἢ ὀλιγωτέρων δυσχερειῶν καὶ ἐξόδων ὡρίσθη ἐπὶ μὲν τῶν μεταλλείων τὸ δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς εἰς μέρισμα, τὸ δὲ τοῦ δημοσίου εἰς χρηματικὸν ποσὸν οὐχὶ ἀνώτερον τοῦ 5% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος (ἄρθρ. 7 καὶ 30), ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων τὸ δικαίωμα τοῦ ἰδιοκτήτου προσδιορίζεται ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν μεταλλείων συμβουλίου μὴ ὑποκείμενον εἰς τὸν περιορισμὸν ἀνωτάτου τινὸς ὅρου, ὁ δὲ πρὸς τὸ δημόσιον καταβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται εἰς χρηματικὸν ποσὸν, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 10% ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ὁσάκις τὸ προϊὸν δὲν ὑπόκειται εἰς τέλος δι’ εἰδικοῦ νόμου ὡρισμένον (ἄρθρον 39 καὶ 40). Ἡ λατόμησις τῶν λατομείων ὑπόκειται εἰς τὴν πληρωμὴν φόρου ὁριζομένου εἰς 10% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ προϊόντος (ἄρθρ. 42.) Ἐκ τούτων προκύπτει ἀνενδοιάστως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὰ μὲν προϊόντα τῶν μεταλλείων δὲν δύναται νὰ φορολογήσῃ παρὰ κατ’ ἀνώτατον ὅρον πρὸς 5% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, καὶ μόνον διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου, ἐν ᾧ τὰ προϊόντα τῶν ὀρυχείων δύναται νὰ φορολογήσῃ διὰ μὲν τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου εἰς 10% κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, δι’ εἰδικῶν δὲ νόμων καὶ κατ’ ἄλλο φορολογικὸν μέτρον. Ἐκτὸς τούτων ἀπαντῶνται καὶ ἄλλαι ἀκόμη διαφοραὶ ὡς πρὸς τὰς ἐννόμους συνεπείας τῶν διαφόρων τρόπων τῆς ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξορύξεως, τὰς ὁποίας ὡς μικροτέρου λόγου ἀξίας παραλείπομεν. Οἱ πρὸς σύστασιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξορύξεως τῶν διαφόρων ὀρυκτῶν ὅροι διαφέρουσι κατὰ τὴν διαφορὰν τῶν περιπτώσεων. Ἐπὶ τῶν λατομείων παραχώρησις ἀδείας ἐξορύξεως δὲν λαμβάνει χώραν, ἑπομένως ἡ ἐξόρυξις ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὑποκείμενον μόνον εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἐπὶ τῶν μεταλλείων μηχανικοῦ, ὁσάκις ποιεῖται δι’ ὑπονόμων στοῶν τὴν ἐξόρυξιν. Ἐπὶ τῶν ὀρυχείων ἀπαιτεῖται ἡ ἄδεια τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ μετὰ προηγουμένην ἐκπλήρωσιν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 22–25 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, καὶ ἐπὶ τῶν μεταλλείων τὸ δικαίωμα παραχωρεῖται διὰ τῆς ἐκδόσεως Β. διατάγματος. Ἐκ τούτων ἕπεται, ὅτι τὸ παραχωρηθὲν ὡς μεταλλεῖον δὲν δύναται νὰ ἐξορυχθῇ ἂν ἀποδειχθῇ ὀρυχεῖον, καὶ τἀνάπαλιν τὸ ὡς ὀρυχεῖον παραχωρηθὲν δὲν δύναται νὰ ἐξορυχθῇ, ἂν ἀποδειχθῇ μεταλλεῖον, παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς παραχωρήσεως κατὰ τὰς σχετικὰς περὶ τῶν διαφόρων τούτων ἀντικειμένων διατάξεις τοῦ νόμου. Ἐρωτᾶται ἤδη, ἂν αἱ περὶ ὧν πρόκειται ἐκβολάδες τῶν ἀρχαίων μολυβδαργυρούχων χωμάτων δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦσαι μέρος τῶν ἐν Λαυρίῳ μεταλλείων ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου, ὧν ἡ ἐκμετάλλευσις παρεχωρήθη εἰς διαφόρους. Καὶ ἐνταῦθα θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὑφ’ ἣν πραγματεύομαι τὸ προκείμενον ζήτημα, ἀποβαίνει ἄνευ ἐπιῤῥοῆς ἡ ταυτότης ἢ ἡ διαφορὰ τῆς μεταλλικῆς τῶν χωμάτων οὐσίας μὲ τὴν τῶν παραχωρηθέντων μεταλλείων. Ὅπως ἑρμηνεύουσι καὶ ἐφαρμόζουσιν ἐν Γαλλίᾳ τὸν περὶ μεταλλείων νόμον τῆς 21 Ἀπριλίου 1810, ἐξ οὗ ἠρύσθημεν καὶ τοῦ ἡμετέρου νόμου τὰς διατάξεις, ἡ δι’ ὑπογείων στοῶν καὶ φρεάτων ἐξόρυξις τῶν μεταλλικῶν οὐσιῶν, καὶ οὐχὶ ἡ ὀνομασία αὐτῶν ἀποτελεῖ τὸ μεταξὺ τῶν μεταλλείων καὶ τῶν ὀρυχείων κριτήριον, οὕτως ὥστε πᾶσα μεταλλικὴ οὐσία, μὴ δυναμένη νὰ ἐξορυχθῇ ἄλλως παρὰ δι’ ὑπογείων στοῶν καὶ φρεάτων, λογίζεται μεταλλεῖον καὶ παραχωρεῖται ἡ πρὸς ἐξόρυξιν αὐτῆς ἄδεια κατὰ τὰς περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων διατάξεις, αἱ δὲ μεταλλικαὶ οὐσίαι, ὧν ἡ ἐξόρυξις κατορθοῦται ἐν ὑπαίθρῳ, λογίζονται ὀρυχεῖα καὶ τὸ πρὸς ἐξόρυξιν αὐτῶν δικαίωμα διέπεται ὑπὸ ἄλλων ὁρισμῶν παρὰ τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων. Αἱ ὀνομασίαι τῶν μετάλλων δὲν ἀποτελοῦσι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ γαλλικοῦ νόμου νομικὰς κατηγορίας, ἀλλὰ μόνη ἡ διαφορὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐξορύξεως ἔχει ἐπιῤῥοὴν ὡς πρὸς τοὺς νομικοὺς ὁρισμοὺς τῶν μεταλλείων καὶ τῶν ὀρυχείων καὶ ὡς πρὸς τὴν διαφορὰν τοῦ τρόπου τῆς παραχωρήσεως τοῦ ἐπ’ αὐτῶν δικαιώματος. Καὶ ἐν Ἑλλάδι ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ διὰ στοῶν καὶ φρεάτων ἐξόρυξις τῶν μεταλλικῶν οὐσιῶν ἀποτελεῖ τὸ μεταλλεῖον, ἡ δὲ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξόρυξις αὐτῶν ἀποτελεῖ τὸ ὀρυχεῖον. Τοῦτο προκύπτει οὐχὶ μόνον ἐκ τῆς προμνημονευθείσης αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ περὶ μεταλλείων νομοσχεδίου, φερούσης ἐπὶ λέξεως τὰ ἑξῆς· «Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1810, οἱ σωροὶ τῶν ὀρυκτῶν, οἱ περιεχόμενοι εἰς τὰ ἔγκατα τῆς γῆς, ἢ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς κατατάσσονται ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐξορύξεως αὐτῶν εἰς τρεῖς τάξεις, εἰς μεταλλεῖα, εἰς ὀρυχεῖα καὶ εἰς λατομεῖα. Τὰς προεκτεθείσας ἀρχὰς τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ὡς καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν ὀρυκτῶν εἰς τρεῖς τάξεις, παραδέχεται καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον κτλ.» καὶ παρακατιὸν «ἡ ἐξόρυξις τῶν ὀρυχείων γινομένη ἐν ὑπαίθρῳ ἄνευ στοῶν καὶ φρεάτων, ἤτοι τεχνικῶν ἔργων, δὲν ὑπόκειται εἰς ἄλλον περιορισμὸν, ἢ τὸν τῆς ἀδείας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, ἥτις ὁρίζει καὶ τὰ ὅρια καὶ τὸν τρόπον αὐτῆς·» ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ πρὸς ἐξόρυξιν τῶν ὀρυχείων δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ ἄδεια παύει καὶ ἡ ἐξόρυξις ἐπιτρέπεται μόνον κατὰ τοὺς διατεταγμένους διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων ὅρους, ά) ἐὰν κατασταθῇ ἀδύνατος ἡ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξόρυξις καὶ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ κατασκευὴ ὑπονόμων στοῶν, φρεάτων καὶ τεχνικῶν ἔργων· βʹ) ἐὰν ἡ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξόρυξις ὑπάρχῃ μὲν ἐφικτὴ, ἀλλὰ πιθανολογηθῇ ὡς ὀλιγοχρόνιος καὶ ὡς μέλλουσα νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν μετὰ ταῦτα ἐξόρυξιν τῶν μεταλλικῶν οὐσιῶν δι’ ὑπονόμων, στοῶν καὶ φρεάτων. Καὶ ἡ ῥηθεῖσα αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀναφέρει, ὅτι εἰς τὰς δύο ταύτας περιπτώσεις τὰ ὀρυχεῖα ἐξομοιοῦνται μὲ τὰ μεταλλεῖα καὶ ἀπαιτεῖται καὶ δι’ αὐτὰ πρᾶξις παραχωρήσεως ὁποία καὶ ἐπὶ τῶν μεταλλείων. Ἐν Γαλλίᾳ οἱ ἑρμηνευταὶ τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου τῆς 21 Ἀπριλίου 1810 ὄχι μόνον παραδέχονται ὅτι ὑπὸ τὴν νομικὴν ἔποψιν ἡ διὰ στοῶν καὶ φρεάτων ἐξ ἑνὸς καὶ ἡ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξ ἑτέρου ἐξόρυξις διακρίνει τὰ μεταλλεῖα ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα, ἀλλὰ καὶ θεωροῦσι τὰ ὀρυχεῖα, ὧν ἡ ἐξόρυξις δὲν δύναται νὰ γείνῃ παρὰ δι’ ὑπογείων τεχνικῶν ἔργων, ὡς μεταπίπτοντα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μεταλλείων καὶ τ’ ἀνάπαλιν τὰ μεταλλεῖα, ὧν ἡ ἐξόρυξις ἀποβαίνει κατορθωτὴ ἐν ὑπαίθρῳ, ὡς μεταπίπτοντα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ὀρυχείων. Ἰδού τί λέγει περὶ τοῦ γαλλικοῦ τούτου νόμου εἷς ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων ἑρμηνευτῶν τῶν διοικητικῶν τῆς Γαλλίας νόμων, ὁ G. Dufour ἐν τῷ ἕκτῳ τόμῳ τῆς σοφῆς αὑτοῦ περὶ διοικητικοῦ δικαίου πραγματείας ἐν σελίδι 319, ἀρ. 365. Lorsque la destination d'une substance minérale lui donne assez de prix pour que l'administration sente le besoin d'en assurer l'exploitation par des règles particulières, l'attention doit se porter sur le mode d'exploitation, dont elle est susceptible pour decider s'il convient ou non de lui appliquer les dispositions préscrites pour les minières. les art. 63 et 59 qui declarent que les minérais d'alluvion ou les fers en filons ou couches tombent sous l'empire du régime des coucessions dès que l'exploitation a ciel ouvert cesse d'etre possible, indiquent clairement «que la nécessité d'une exploitation avec puits et galerie constitue le trait distinctif entre les mines et les minières au point de vue du regime légal au quel elles sont soumanises. Les minières exploitables par travaux souterrains sont concessibles comme les mines aux termes de l'art 68 de la loi du 21 avril 1810, lorsque les travaux souterrains doivent être permanentes et relugiers et de leur côté les mines sont assujetties au regimes des minières pour la partie des gites en filons ou en couches, «qui peut être exploitée à ciel ouvert. Ἕπεται ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἀδιστάκτως, ὅτι αἱ ἀρχαῖαι ἐκβολάδες τῶν μολυβδαργυρούχων χωμάτων εἴτε περιέχουσι τὴν αὐτὴν εἴτε καὶ ἄλλην μεταλλικὴν βάσιν παρὰ τὴν τοῦ παραχωρηθέντος μεταλλείου, ἅμα ἀποβαίνει κατορθωτὴ ἡ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξόρυξις αὐτῶν, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦσαι ἐννόμως μέρος τοῦ μεταλλείου καὶ ὡς δυνάμεναι νὰ μεταλλευθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παραχωρηθέντος πρὸς μετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου δικαιώματος, ἀλλὰ πρέπει, ἂν θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦσαι μέρος τοῦ ἀκινήτου, ἐφ’ οὗ εὑρίσκονται, νὰ λογισθῶσιν ὡς ὀρυχεῖον, διὰ τὴν παραχώρησιν τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖται ἡ ἐφαρμογὴ διαδικασίας ἄλλης παρὰ τὴν διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων ὁριζομένην. Τῆς διαδικασίας ταύτης αἱ διατυπώσεις δὲν ἐξεπληρώθησαν οὔτε ἀπὸ τὸν κ. Σερπιέρην, οὔτε ἀπὸ ἄλλον τινὰ ἐκ τῶν λαβόντων παραχωρήσεις ἐπὶ τῶν ἐν Λαυρίῳ μεταλλείων ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου, ἑπομένως οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιχειρήσῃ ἐξόρυξιν τῶν ἐν λόγῳ ἐκβολάδων. Ἐπὶ τοῦ β. ζητήματος. Ἂν αἱ ἀρχαῖαι ἐκβολάδες τῶν ἐν Λαυρίῳ μολυβδαργυρούχων χωμάτων λογισθῶσιν ὡς ἀποτελοῦσαι μέρος ἢ παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κεῖνται, ἐρωτᾶται ποίαν ἔχει ἐπ’ αὐτῶν ἐξουσίαν ἡ διοίκησις, ποῖα δικαιώματα οἱ ἰδιοκτῆται τῆς γῆς καὶ ποῖα τὸ δημόσιον. Ἀποδειχθέντος ἀνωτέρω, ὅτι ἡ ἐν ὑπαίθρῳ ἐξόρυξις συνεπάγεται ἀπαραιτήτως τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν χωμάτων ὡς ὀρυχείων, ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὡς πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξορύξεως αὐτῶν αἱ περὶ ὀρυχείων διατάξεις τῶν ἄρθρων 35–40 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου. Κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας, ἡ ἐξόρυξις δὲν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ παρὰ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει ἀδείας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτ. ὑπουργοῦ, παρεχούσης τὸ πρὸς τοῦτο δικαίωμα, καὶ ὁριζούσης τὰ ὅρια καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξορύξεως, καὶ μετὰ προηγουμένην ἐκπλήρωσιν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 22, 23, 24 καὶ 25 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου. Καὶ τοιοῦτο μὲν τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἐξουσίας δικαίωμα ὡς πρὸς τὴν παραχώρησιν τῶν ὀρυχείων. Τὰ δὲ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἐδάφους δικαιώματά εἰσι, 1) δικαίωμα προτιμήσεως εἰς τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου, 2) δικαίωμα μερίσματος ἐπὶ τῆς καθαρᾶς τοῦ ὀρυχείου προσόδου, ὅταν ἐδόθη εἰς ἄλλον παρὰ τὸν ἰδιοκτήτην τῆς γῆς ἡ τῆς ἐξορύξεως ἄδεια. Τὰ δὲ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ δικαιώματα συνίστανται εἴτε εἰς τέλος δι’ εἰδικοῦ νόμου ὡρισμένον, ἤτοι εἰς τέλος, οὗτινος τὸ ποσὸν δύναται νὰ προσδιορισθῇ κατὰ τὸ δοκοῦν τῇ νομοθετικῇ ἐξουσίᾳ μέτρον, διὰ παγίου νόμου, εἴτε εἰς χρηματικὸν φόρον, προσδιοριζόμενον ἑκάστοτε διὰ τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου καὶ μὴ ὑπερβαίνοντα τὰ 10% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐρωτᾶται ἤδη, ἂν τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 36 τοῦ νόμου ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς, εἶναι ἀπόλυτον, ἂν, ἐν ἄλλοις λόγοις, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλῃ ἀναγκαίως καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ παραχωρήσῃ αὐτῷ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξορύξεως τοῦ ὀρυχείου ἀπέναντι παντὸς διαγωνιζομένου πρὸς αὐτὸν περὶ τῆς παραχωρήσεως. Φρονῶ, ὅτι ἡ τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς προτίμησις δὲν δύναται νὰ ἐκληφθῇ παρὰ ὡς συνδεομένη μὲ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου καὶ μὲ τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ εἰς τὴν ἐπωφελεστέραν ἐξόρυξιν τοῦ ὀρυχείου ἐγκειμένου κοινοῦ συμφέροντος, 1) διότι ἡ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 23 παραπομπὴ τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου ἐπιτρέπει τὴν ὑπόθεσιν τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν ἐχόντων ἀξιώσεις εἰς ἐξόρυξιν τοῦ ὀρυχείου πρὸς τὸν ζητήσαντα τὸ δικαίωμα τῆς ἐξορύξεως ἰδιοκτήτην τῆς γῆς, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ προτίμησις τοῦ ἰδιοκτήτου δὲν καθιεροῦται ἐν τῷ νόμῳ ὡς ἀπόλυτον, ἀλλὰ ὡς σχετικὸν μόνον δικαίωμα ἀπονεμόμενον ἐν περιπτώσει ἰσότητος τῶν ὅρων εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, καὶ 2) διότι ἐπὶ πλειοτέρων τοῦ τοιούτου εἴδους ὀρυχείων, ὧν πλεῖστα ὅσα ὑπάρχουσιν ἐν Λαυρίῳ, ἡ παραχώρησις αὐτῶν εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην, ὅταν μάλιστα οὗτος ἀποβλέπων νὰ περιποιήσῃ εἰς ἑαυτὸν ὡς μονοπώλιον ὅλα τὰ τοιαῦτα ὀρυχεῖα, προενησχολήθη ν’ ἀποκτήσῃ τὴν κυριότητα τοῦ ἐδάφους, ἤθελε καταστήσει προβληματικὴν τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐπὶ τῆς ὁποίας λογισθήσονται τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, ἐνῷ ἡ διανομὴ τῶν παραχωρήσεων εἰς πλειοτέρους καθίστησι πιθανώτερον τὸν ἔλεγχον τῆς καθαρᾶς προσόδου, καὶ ἀσφαλίζει πλειότερον τὴν ἀκρίβειαν τῆς ἀπὸ τῆς φορολογίας προσόδου τοῦ δημοσίου. Ἐπὶ τοῦ γʹ. ζητήματος. Τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα ἀνασκαφέντα ὑπὸ τῶν ἀρχαίων μεταλλευτῶν καὶ θεωρηθέντα ὡς ἄχρηστα ἐῤῥίπτοντο παρ’ αὐτῶν εἰς διάφορα τῆς ἐπιφανείας τοῦ ἐδάφους μέρη καὶ βαθμηδὸν ἐπισωρευομένων ἐσχηματίσθησαν οἱ σημερινοὶ σωροί. Μεταξὺ τῶν δημοσιευθέντων καὶ ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐγγράφων εὑρίσκεται ἐπιστολή τις τοῦ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ εἰσαγγελέως Κ. Κ. Προβελεγίου πρὸς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν Κ. Θ. Δηλιγιάννην, τῆς 26 Ἰουνίου 1870, διὰ τῆς ὁποίας τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα θεωροῦνται ἢ ὡς παρακολούθημα τοῦ ἀκινήτου, εἰς ὃ εὑρίσκονται, καὶ ἑπομένως ὡς ἀνήκοντα εἰς τοῦ ἀκινήτου τὸν κύριον, ἢ ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τοῦ μεταλλείου, καὶ ἀνήκοντα ἑπομένως εἰς τὸν κύριον αὐτοῦ ἀδιαφόρως, ἂν ἐνυπῆρχον ἐξ ἀρχῆς ἐν τῷ χώρῳ τοῦ μεταλλείου, ἢ μετηνέχθησαν ὕστερον ἐκεῖ. Οἱ δὲ ὑπὲρ τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη γνωμοδοτήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν ἐδίστασαν νὰ θεωρήσωσι τὰ χώματα «ὡς συμπαγέντα μετὰ τῆς ἀρχικῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς, ἅτε τῆς αὐτῆς μετὰ τῆς γῆς ὄντα οὐσίας, καὶ ἀπαρτίσαντα μετὰ τῆς ἐπιφανείας ἓν σύνολον, ἔχον ἐπιφάνειαν ἄλλην παρὰ τὴν ἀρχικὴν, μὴ δυναμένην πλέον νὰ διακριθῇ ἀπὸ τῆς ἐνεστώσης ἐπιφανείας, ἐφ’ ἧς φύονται πρὸ αἰώνων δένδρα καὶ ἄλλα φυτὰ, καὶ ν’ ἀποφανθῶσιν, ὅτι τὰ χώματα ταῦτα ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ ἀκινήτου, μεθ’ οὗ ὀργανικῶς συνηνώθησαν.» Θέλω ἐξετάσει πρῶτον τὴν ὑπὸ τοῦ πολυμαθοῦς παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ εἰσαγγελέως ἐκφρασθεῖσαν γνώμην, καὶ μετ’ αὐτὴν τὴν ὑπὸ τῶν δικηγόρων τοῦ Κ. Σερπιέρη διατυπωθεῖσαν. Τὰ χώματα καθ’ ἑαυτὰ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς παρακολούθημα τοῦ ἀκινήτου, ἐφ’ οὗ κεῖνται, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὰ ἐξορυχθέντα ἐκ τῶν μεταλλείων χώματα, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἐτοποθετήθησαν, λογίζονται κινητὰ, καθὸ παυσάμενα διὰ τῆς ἐξορύξεως τοῦ ἀποτελεῖν μέρος τοῦ ἀκινήτου. Ὁ περὶ μεταλλείων νόμος κηρύττων διὰ τοῦ ἄρθρου 9 ὡς ἀκίνητα τὰ μεταλλεῖα, ῥητῶς παραδέχεται καὶ ἀναγνωρίζει ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 ὡς κινητὰ τὰς μεταλλευθείσας ὕλας. Μεταλλευθεῖσαι δὲ ὕλαι ἐννοοῦνται ἀναγκαίως οὐχὶ μόνον αἱ μετὰ τὴν ἐξόρυξιν καμινευθεῖσαι, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐξορυχθεῖσαι καὶ μήπω καμινευθεῖσαι, διότι καὶ οἱ ὄγκοι καὶ τὰ χώματα τῶν μεταλλικῶν οὐσιῶν, ἅμα ἐξορυχθῶσιν, ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον αὐτοτελὲς καὶ διακεκριμένον ἀπὸ τοῦ ἀκινήτου, μεθ’ οὗ ὑπῆρχον συνηνωμένα πρὸ τῆς ἐξορύξεως, καὶ δυνάμενον νὰ διατεθῇ καὶ ν’ ἀπαλλοτριωθῇ κατὰ τοὺς παραδεδεγμένους διὰ τὴν διάθεσιν καὶ ἐκποίησιν τῶν κινητῶν ἐνόμους τρόπους, ὡς ἀποδεικνύει ἡ καθημερινὴ πεῖρα, καὶ ὡς προκύπτει τοῦτο καθαρῶς καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ὁμολογίας τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη, δηλώσαντος ἐν τῇ ἀπὸ 30 Μαρτίου (11 Ἀπριλίου) 1870 ἀναφορᾷ αὐτοῦ πρὸς τὸν κύριον νομάρχην Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ὅτι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα παρεχωρήθησαν παρ’ αὐτοῦ ἀντὶ δραχμῶν δύο δι’ ἕκαστον τόνο εἰς τὴν ἑταιρίαν Ἱλαρίωνος Ῥοῦ καὶ Σας, ἀναδεχθεῖσαν τὴν μεταφορὰν αὐτῶν (ἤτοι μεταφορὰν πραγμάτων ἤδη ἐξωρυγμένων). Αἱ μεταλλικαὶ οὐσίαι γίνονται ἀναγκαίως διὰ τῆς ἐξορύξεως κινητὰ, ἀπαραλλάκτως ὅπως καὶ τὰ συμπαγῆ μετὰ τῆς γῆς δένδρα γίνονται κινητὰ διὰ τῆς ἐκκοπῆς. Ἡ ἰδιότης αὐτῶν ὡς κινητῶν, ἅμα χωρισθῶσιν ἐκ τῆς μετὰ τοῦ ἐδάφους τῆς γῆς συναφείας, προκύπτει προσέτι καὶ ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ τε περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμου (ἄρθρ. 5 καὶ 8, § 2) καὶ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ Δικαίου, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ὁποίου ἡ ἄμμος, ὁ γύψος καὶ τὰ τούτοις ὅμοια μετὰ τὴν ἐξόρυξιν, τὰ δένδρα, οἱ ἄνθρακες καὶ τὰ τοιαῦτα μετὰ τὴν ἐκκοπὴν, δὲν ἀποτελοῦσι πλέον μέρος τοῦ ἀκινήτου, ἤτοι τὰ λεγόμενα ruta et caesa (ἀποσπασθέντα καὶ τμηθέντα). Νόμος 17, § 6 τῶν Πανδεκτῶν de action eunti (19, 1). Ὁ Voet πραγματευόμενος περὶ τούτου ἀποφαίνεται, ὅτι τὰ μέταλλα, οἱ λίθοι, ἡ ἄμμος, ὁ γύψος καὶ ἅπαντα ἐν γένει τὰ μεταλλεῖα, ὀρυχεῖα καὶ λατομεῖα ὡς καὶ τὰ μετὰ τῆς γῆς συμπαγῆ δένδρα λογίζονται ὡς μέρη τοῦ ἐδάφους ἐναριθμούμενα τοῖς ἀκινήτοις ἅμα ὅμως ἐξορυχθῶσι καὶ ἐκκοπῶσι, παύουσι τοῦ λογίζεσθαι μέρος τοῦ ἐδάφους καὶ κατατάσσονται ἐν τοῖς κινητοῖς, μὴ μετέχοντα πλέον τῆς νομικῆς τοῦ ἀκινήτου ἰδιότητος, οὐδὲ περιερχόμενα ἑπομένως διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ ἀκινήτου εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ἀγοραστοῦ, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐξῃρέθησαν ῥητῶς ἐπὶ τῆς πωλήσεως. «Simili modo metalla lapidesque, et arena et creta, et quiquid est in fodinis metallicis aut lapidicinis etc. arbores quoque fundo haerentes, immobilibus accensentur, ut partes praediorum, quae omnia, ubi ruta seu eruta et caesa fuerint, uti desinunt fundi partes esse, ita in posterum mobilibus annumeranda sunt, nec amplius fundi domusve jura sequuntur, nec praedio vendito ad emptorem pertinent, licet nominatim excepta non inveniantur.» 1. Voet ad Pandectas Liber I. titulus VIII. § 13. Ἑπομένως τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος Λαυριωτικὰ χώματα, καθ’ ἑαυτὰ θεωρούμενα, δὲν δύνανται νὰ λογισθῶσιν ὡς παρακολούθημα τοῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ εὑρίσκονται. Ὡσαύτως δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τοῦ μεταλλείου καὶ ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸν τοῦ μεταλλείου κύριον, διότι ἂν μὲν δὲν συνέχωνται μετὰ τοῦ ἐδάφους ἐν ἀναγκαίᾳ ἑνώσει, λογίζονται κινητά, καὶ ὡς τοιαῦτα δὲν ἀκολουθοῦσι τὴν νομικὴν τοῦ μεταλλείου τύχην, ἂν δὲ πάλιν θεωρηθῶσιν ὡς μέρος τοῦ ἐδάφους, παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὰ ἐκτεθέντα ἀνωτέρω πρὸς λύσιν τοῦ ὑπὸ στοιχ. Αʹ. ζητήματος, δὲν δύνανται νὰ λογισθῶσιν ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τοῦ μεταλλείου καὶ ἑπομένως ὡς συμπαραχωρηθέντα μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν τάξιν τῶν ὀρυχείων, καὶ ἑπομένως ὡς μὴ δυνάμενα νὰ παραχωρηθῶσιν ἄλλως, παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν ὀρυχείων ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ νόμου διαδικασίας. Προσθέτω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ Κυρίου Προβελεγίου καὶ ἐπὶ τῆς ἰδέας, καθ’ ἣν ἐκλαμβάνει ὡς ὅλως ἀδιάφορον, ἂν ὁ μεταλλοῦχος χῶρος κατέστη τοιοῦτος διὰ μεταφορᾶς μεταλλούχου χώματος ἀπὸ ἄλλο μέρος ἢ καὶ ἄνευ τοιαύτης μεταφορᾶς. Τὸ κατ’ ἐμέ, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν πολὺ διαφέρει ἡ μία τῆς ἄλλης περιπτώσεως, διότι ἐν τῇ τελευταίᾳ ὑποθέσει, ὅταν δηλ. ἡ μεταλλικὴ δύναμις τοῦ χώρου εἶναι αὐθιγενής, τὸ ἐπὶ τῶν μεταλλικῶν οὐσιῶν δικαίωμα μεταβιβάζεται ὡς ἀντικείμενον ἀκινήτου κτήσεως, ἐνῷ ἂν τὰ χώματα μετηνέχθησαν ἐξ ἄλλης θέσεως εἰς τὸν χῶρον, ἐφ’ οὗ νῦν κεῖνται, δὲν δύνανται παρὰ νὰ λογισθῶσιν ὡς φυλάξαντα, καὶ μετὰ τὴν μεταφοράν, ἣν ἐκτήσαντο διὰ τῆς πρώτης αὐτῶν ἐξορύξεως ἰδιότητα κινητοῦ πράγματος, καὶ ἑπομένως ὡς μὴ ἀνήκοντα ἀναγκαίως εἰς τὸν τοῦ μεταλλείου κύριον. Τὴν παρατήρησιν ταύτην θεωρῶ τόσῳ ἀναγκαιοτέραν, ὅσῳ ἐνδίδοντες πιθανῶς εἰς τὴν αὐθεντίαν τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Προβελεγγίου δὲν ἔλειψαν καὶ αἱ ἀξιότιμοι δικηγόροι τοῦ κ. Σερπιέρη νὰ ὑποστηρίξωσιν ἐν τῇ γνωμοδοτήσει αὐτῶν, ὅτι ὁ τὴν κυριότητα μεταλλείου τινὸς ἀποκτήσας δύναται νὰ οἰκειοποιηθῇ οἱονεὶ αὐτοδικαίως ὅσας εὕρῃ ἐν αὐτῷ προεξωρυγμένας μεταλλικὰς οὐσίας εἴτε εἰς ὄγκους εἴτε εἰς χώματα ὑπὸ τοῦ προκατόχου ἐν τῇ τοῦ μεταλλείου κυριότητι. Κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, αἱ τοιαῦται ἐξορύξεις, καθὸ κινητά, δὲν περιέρχονται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ νέου ἰδιοκτήτου τοῦ μεταλλείου, οὗτινος διὰ τῆς ἐξορύξεως ἔπαυσαν νὰ ἀποτελῶσι μέρος καὶ παρακολούθημα, ἀλλὰ μένουσιν εἰς τὸν πρῶτον ἰδιοκτήτην δυνάμενον νὰ τὰς διεκδικήσῃ κατὰ παντὸς κατόχου, ἐκτὸς μόνον ἂν διὰ τῆς εἰδοποιήσεως (τῆς καμινεύσεως) ἀπεκτήθη ἡ κυριότης τῆς ἐξορυχθείσης ὕλης ἀπὸ ἄλλον, παρὰ τὸν πρῶτον ἰδιοκτήτην. Ἄλλως ὁ νέος τοῦ μεταλλείου ἰδιοκτήτης δὲν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τῆς ἐξωρυγμένης ὕλης, παρ’ ἂν ἀποκτήσῃ αὐτὰ παρὰ τοῦ πρώτου ἰδιοκτήτου. Καὶ ἂν οὗτος ἐγκαταλείψῃ τὰ ἐξορύγματα εἴτε διότι τὰ ἐθεώρησεν ὡς ἄχρηστα, εἴτε διότι οὕτως ἠθέλησε νὰ πράξῃ, πάλιν ἡ κυριότης αὐτῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος δικαίου δὲν περιέρχεται εἰς τὸν νέον τοῦ μεταλλείου κύριον, ἀλλὰ κύριος αὐτῶν γίνεται τὸ δημόσιον, ὡς κατωτέρω θέλω ἀποδείξει. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη ἂν ἡ περὶ τῆς ἰδιότητος τῶν Λαυριωτικῶν χωμάτων ὡς ἀκινήτου πράγματος θεωρία τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἵτινες ἐγνωμοδότησαν ὑπὲρ τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη, εἶναι ὀρθοτέρα τῆς γνώμης τοῦ κ. Προβελεγίου. Κατὰ τὴν θεωρίαν ταύτην, «τὰ χώματα ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ ἀκινήτου, μεθ’ οὗ ὀργανικῶς συνηνώθησαν, ὡς συμπαγέντα μετὰ τῆς ἀρχικῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς, ἅτε τῆς αὐτῆς μετὰ τῆς γῆς ὄντα οὐσίας καὶ ἀπαρτίσαντα μετὰ τῆς ἐπιφανείας ἓν σύνολον, ἔχον ἐπιφάνειαν, ἐφ’ ἣν φύονται δένδρα καὶ ἄλλα φυτὰ καὶ μὴ δυναμένην πλέον νὰ διακριθῇ ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν ἐπιφάνειαν». Δὲν μοὶ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκολουθήσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους εἰς τὰ γεωλογικὰς, χημικὰς καὶ φυτολογικὰς αὐτῶν ἐρεύνας, διότι θεωρῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, στερούμεθα τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς λύσιν τῶν τοιούτων ζητημάτων ἁρμοδιότητος. Ἡ ἐξερεύνησις καὶ λύσις τῶν ζητημάτων τούτων ἀποτελεῖ βάσιν, ὅσῳ ἀναγκαίαν διὰ τὴν νομικὴν ἀπόφανσιν, τόσῳ καὶ ἀλλοτρίαν τῆς περιωρισμένης τῶν νομικῶν εἰδικότητος. Ἑπομένως θεωρῶ ἀναγκαῖον, ἵνα ἐπιτροπὴ εἰδικῶν ἐπιστημόνων, συγκειμένη λόγου χάριν ἐκ τῶν καθηγητῶν τοῦ ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου κυρίων Ἡρακλέους Μητσοπούλου, Θεοδ. Ὀρφανίδου καὶ Α. Χρηστομάνου καὶ ἄλλων ὁμοίων, ἀντιληφθῇ καὶ βεβαιώσῃ ἂν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὅπως ἐκθέτουσιν αὐτὰ οἱ ὑπὲρ τοῦ κυρίου Ι. Β. Σερπιέρη γνωμοδοτήσαντες, καὶ ἰδίως· 1) Ἂν τὰ χώματα συνεπάγησαν μετὰ τῆς ἀρχικῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς οὕτως, ὥστε ν’ ἀπαρτίσωσιν ἄλλην παρὰ τὴν ἀρχικὴν ἐπιφάνειαν, μὴ δυναμένην πλέον νὰ διακριθῇ ἀπὸ τῆς ἐνεστώσης ἐπιφανείας. 2) Ἂν ὅπου τοιοῦτοι σωροὶ ἀπαντῶνται, ὁ τῆς ἀρχαίας ἐπιφανείας φλοιὸς ἐῤῥύη καὶ διελύθη ἐκ τῶν ἐπισωρευθέντων χωμάτων. 3) Ποία εἶναι ἡ συνάφεια τῶν δένδρων μὲ τὴν γῆν τῶν ἀργυρομολυβδούχων χωμάτων, καὶ ποία ἡ μὲ τὴν ἐπιφάνειαν καὶ μὲ τὰ ἔγκατα τοῦ ἀρχικοῦ ἐδάφους. 4) Εἶναι ἀληθῶς τῆς αὐτῆς οὐσίας μετὰ τῆς ἀρχικῆς γῆς τὰ ἐν Λαυρίῳ μολυβδαργυροῦχα χώματα; καὶ 5) Ἂν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ τῆς οὐσίας ταὐτότης προῆλθεν ἐκ τῆς συναφείας καὶ συναλοιφῆς τῶν χωμάτων καὶ τοῦ ἀρχικοῦ ἐδάφους. Τοιαῦτα καὶ ἄλλα ζητήματα, ἅτινα πολὺ ἀσφαλέστερον ἡμῶν δύνανται νὰ διατυπώσωσιν, εἰσὶ δὲ οἱ μόνοι ἐν Ἑλλάδι ἁρμόδιοι νὰ ἐξετάσωσι καὶ νὰ λύσωσιν οἱ ῥηθέντες ἐν τῷ πανεπιστημίῳ συνάδελφοι, ἔπρεπε νὰ προαποφασισθῶσι, πρὶν ἐπέλθῃ ἡ ὑπὸ τῶν ὑπὲρ τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη γνωμοδοτησάντων δοθεῖσα λύσις εἰς τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἰδιότητος τῶν χωμάτων, ὡς ἀναγκαίων τοῦ ἐδάφους μερῶν. Ἐπιτρέπω ἐν τούτοις ἐμαυτῷ νὰ παρατηρήσω μὲ ὅλην τῶν γνώσεών μου τὴν ἀνεπάρκειαν, ὅτι ἂν αἱ ῥίζαι τῶν κατὰ τοὺς δικηγόρους τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη ἀπαντωμένων ἐπὶ τῶν σωρῶν δένδρων δὲν διήκουσιν ὑπὸ τὸ ἀρχικὸν ἔδαφος, καταντᾷ ἀδύνατος ἡ ὑπ’ αὐτῶν ὑποστηριχθεῖσα συναλοιφὴ τῶν δύο ἐπιφανειῶν εἰς μίαν μόνην, καὶ μένει προβληματικὴ ἡ ἰδιότης τῶν δένδρων ὡς ἀκινήτων· τὰ δένδρα τότε θέλουσι λογισθῆ παρακολουθήματα τῶν χωμάτων, τούτων δὲ ὄντων κινητῶν, ἀναγκαίως καὶ αὐτὰ κινητὰ λογισθήσονται, ὅπως κινητὰ λογίζονται καὶ τὰ ἐντὸς τοῦ ἐν Λονδίνῳ κρυσταλλίνου παλατίου ὑπάρχοντα ὑψίκομα δένδρα. Οὔτε δύναται ν’ ἀντιταχθῇ, ὅτι τὸ Ῥωμαϊκὸν Δίκαιον δὲν παραδέχεται παρακολουθήματα τῶν κινητῶν, διότι αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι, συνῳδὰ δ’ αὐταῖς καὶ ὁ περὶ διακρίσεων κτημάτων νόμος (ἐν ἄρθρῳ 7), θεωροῦσιν ὡς παρακολούθημα πᾶν τὸ μετὰ κινητοῦ ἢ ἀκινήτου κτήματος εἰς διαρκῆ σύνδεσμον τεθειμένον, εἴτε ὡς προσαύξημα, εἴτε ὡς παράρτημα. Κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου οὔτε αἱ λέμβοι τῶν πλοίων δὲν λογίζονται παρακολουθήματα αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκλαμβάνονται ὡς αὐτοτελῆ καὶ διακεκριμένα ἀπὸ τοῦ πλοίου πράγματα (Νόμος 44 τῶν Πανδ. de evictione (21, 2) Νόμος 29 τῶν Πανδ. (33, 7), ἐν ᾧ οὐδεὶς βεβαίως θέλει ἰσχυρισθῆ, ὅτι πωλουμένου σήμερον πλοίου τινὸς ὡς ἐστὶ καὶ εὑρίσκεται, δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν πώλησιν καὶ αἱ τοῦ πλοίου λέμβοι. Ἀλλὰ καὶ ἂν τῶν δένδρων αἱ ῥίζαι ἔφθανον ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ ἀρχαίου ἐδάφους, τὰ μὲν δένδρα ἀναγκαίως θὰ ἐγίνοντο ἀκίνητα, οἱ δὲ σωροὶ τῶν χωμάτων θὰ ἔμενον οὐχ ἧττον κινητὰ, δυνάμενα νὰ μεταφερθῶσιν ὅπου ἤθελε δόξει τῷ κυρίῳ αὐτῶν· τὰ δένδρα θὰ ἔμενον ὡς παρακολούθημα τοῦ ἀρχαίου ἐδάφους, τῶν χωμάτων ὅμως ἡ νομικὴ τύχη δὲν θὰ ἦτο συνδεδεμένη μὲ τὴν τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν παρακολουθημάτων αὐτοῦ. Ἂν θεωρηθῶσι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα ὡς μέρη τοῦ ἀκινήτου, ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ περιέλθωσιν εἰς ἄμεσον καὶ διαρκῆ μετὰ τοῦ ἐδάφους ἕνωσιν οὕτως, ὥστε νὰ συναυξήσωσι μετ’ αὐτοῦ ὁλομερῶς καὶ ἀνεπαισθήτως εἰς σύνολόν τι, οὗτινος τὰ μέρη νὰ μὴ δύνανται νὰ διακριθῶσιν ἀπ’ ἀλλήλων, ἀπαραλλάκτως ὡς ἐπὶ τῆς προσχώσεως ἡ προσαύξησις γίνεται βαθμηδὸν καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ δυνατὸν νὰ διακρίνῃ τις πόσον γῆς ἐν ἑκάστῃ στιγμῇ τοῦ χρόνου προσαυξάνει τῇ προϋπαρχούσῃ, § 20 τῶν εἰσηγήσεων de rerum divisione (2, 1). Μέρος τοῦ ἐδάφους τῶν ἀγρῶν δὲν λογίζεται κατὰ τὸν νόμον παρ’ ὅ,τι ὑπάρχει ἀναποσπάστως μετὰ τῆς γῆς συνηνωμένον, οὕτως, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἄνευ βλάβης τῆς οὐσίας αὑτοῦ νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον (ἄρθρον 5 τοῦ περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμου, καὶ νόμος 17 ἐν ἀρχῇ τῶν Πανδ. de act emti (19, 1) fundi nihil est, nisi quod terra se tenet, καὶ νόμος 241 τῶν Πανδ. de verb. signif. (50, 16). Τὰ ἐπὶ τῶν σωρῶν δένδρα καὶ φυτὰ δὲν δύνανται νὰ μεταβάλωσι τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος μεταλλικὰς ὕλας εἰς ἀκίνητον, ἡ δὲ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους θέσις τῶν χωμάτων τόσον ἀπεργάζεται αὐτὰ παρακολούθημα τοῦ ἀκινήτου, ὅσον ἤθελε μεταβάλει εἰς ἀκίνητα σωροὺς χρυσῶν ἢ ἀργυρῶν νομισμάτων ἡ περίστασις ὅτι εὑρέθησαν κείμενοι ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἀγροτικοῦ τινος ἐδάφους. Ἑπομένως τὰ ἐν Λαυρίῳ μολυβδαργυροῦχα χώματα πρέπει ἀναγκαίως νὰ λογισθῶσι κινητὰ, ἂν δὲν βεβαιωθῇ, ὅτι περιῆλθον μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ ἐδάφους εἰς συμπαγῆ ἕνωσιν, συνουσιωθέντα μετ’ αὐτοῦ ὑπὸ τὴν ἐπιῤῥοὴν φυσικῶν αἰτιῶν εἰς ἑνιαίαν καὶ ἀδιαίρετον φύσιν. Μέχρις ὅτου δὲν ἀποδειχθῇ τοιαύτη τις μεταβολὴ τῶν χωμάτων ἀπὸ κινητῶν εἰς ἀκίνητα (προκειμένου δὲ περὶ ἐξωρυγμένων χωμάτων, ἤτοι περὶ κινητῶν, ἡ τῆς μεταβολῆς αὐτῶν εἰς ἀκίνητον ἀπόδειξις ἐπιβαρύνει τὸν τὴν μεταβολὴν ἰσχυριζόμενον), τὰ χώματα πρέπει ἀναγκαίως νὰ λογίζωνται ὡς κινητά. Ἀναγκαίως ἔρχεται νῦν ἡ σειρὰ τοῦ ζητήματος, εἰς τίνα ἀνήκει ἡ κυριότης τῶν χωμάτων. Οἱ πάντες συμφωνοῦσιν, ὅτι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα ἐξαχθέντα ἐκ τῶν ἀρχαίων μεταλλείων ἐπεσωρεύθησαν ὅπου νῦν εὑρίσκονται, διότι θεωρηθέντα ὡς ἄχρηστα διὰ τὴν καμίνευσιν ἐγκατελείφθησαν ὑπὸ τῶν τότε μεταλλευτῶν. Τὰ οὕτως ἐγκαταλειφθέντα παύουσι τοῦ νὰ θεωρῶνται ὡς δεσποζόμενα ὑπὸ τοῦ ἐγκαταλείψαντος, καὶ γινόμενα ἀδέσποτα περιήρχοντο κατὰ τὸ Ῥωμαϊκὸν Δίκαιον εἰς τὴν κυριότητα ἐκείνου, ὅστις πρῶτος ἤθελε τὰ καταλάβει, «Res nullius cedit primo occupanti.» Ἀπεκτᾶτο δὲ ἡ κυριότης τῶν ἀδεσπότων πραγμάτων οὐχὶ διὰ μόνης τῆς εὑρέσεως ἢ τῆς γνώσεως τοῦ τόπου, ἐν ᾧ εὑρίσκοντο, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐκ τοῦ τόπου τούτου μετακινήσεως καὶ τῆς ὁλομεροῦς τοῦ πράγματος καταλήψεως. Νόμος 1, § καὶ Νόμος 3, § 3 τῶν Πανδ. (42, 2). Τὸ Ῥωμαϊκὸν δίκαιον δὲν ἀναγνωρίζει ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τῶν ἀδεσπότων πραγμάτων. Ἀλλ’ ὁ περὶ διακρίσεως κτημάτων Νόμος διέταξεν ἐν ἄρθρῳ 16, ὅτι τὰ παρ’ ἰδιωτῶν ἢ κοινοτήτων μὴ δεσποζόμενα, ἤτοι ὅλα τὰ ἀδέσποτα κτήματα, ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ περὶ διακρίσεως τῶν κτημάτων Νόμος ἐξεδόθη τὴν 21 Ἰουνίου 1837, ἐν δὲ τῇ ἐποχῇ ταύτῃ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος χώματα παρ’ οὐδενὸς κατείχοντο, οὔτε ἰδιώτου, οὔτε κοινότητος, ἑπομένως ἀμέσως μὲ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ἐγένοντο τοῦ Δημοσίου. Ἦσαν δὲ ἀδέσποτα τὰ χώματα ὅτε ἐξεδόθη ὁ περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμος, 1) διότι ὡς κινητὰ δὲν ἠκολούθουν τὴν νομικὴν θέσιν τοῦ ἐδάφους, ἑπομένως ἡ κυριότης καὶ ἡ κατοχὴ τοῦ ἐδάφους δὲν ἐπεσπᾶτο καὶ τὴν τῶν χωμάτων, 2) διότι ὡς ἀδεσπότων κινητῶν δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποκτηθῇ ἡ κυριότης καὶ ἡ κατοχὴ τοῦ συνόλου αὐτῶν παρὰ δι’ ὁλομεροῦς σωματικῆς καταλήψεως, ὅθεν ἕπεται ὅτι τὰ χώματα, ὅσα πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμου δὲν εἶχον μετακινηθῆ παρ’ ὁποιουδήποτε ἐκ τῶν θέσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔκειντο, καὶ ἀποτεθῆ εἰς μέρη τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ὑπόκηνται εἰς ἄλλου τινὸς τὴν ἐξουσίαν, λ. χ. εἰς πεφραγμένας οἰκίας, ἀποθήκας καὶ εἰς ἐντετειχισμένους χώρους, ἐγένοντο δημόσια, ἀφοῦ ἐδημοσιεύθη ὁ ῥηθεὶς περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμος. Τὰ χώματα ἑπομένως λογίζονται ὡς κινητὴ περιουσία ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκουσα, καθὸ περιελθοῦσα εἰς τὴν κυριότητα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ ἔτους 1837. Παρατηρητέον δὲ, ὅτι τὸ δημόσιον ἀποκτᾷ τὴν κυριότητα τῶν ἀδεσπότων αὐτοδικαίως, χωρὶς νὰ ἀπαιτῆται παρ’ αὐτοῦ ἡ ὁλομερὴς καὶ σωματικὴ τῶν ἀδεσπότων κινητῶν κατάληψις. Ὅθεν ὄχι μόνον δύναται νὰ διεκδικήσῃ τὸ δημόσιον τὰ τοῦ Λαυρίου μολυβδαργυροῦχα χώματα, ὅσα τυχὸν εὑρίσκονται εἰς τὴν κατοχὴν ἄλλων προσώπων, ἀλλὰ καὶ δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ κ. Ι. Β. Σερπιέρη ἣν ἔλαβεν οὗτος ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν χωμάτων καὶ τῶν καμινευμάτων αὐτῶν ὠφέλειαν, ἤτοι ἐφ’ ὅσον κατέστη πλουσιώτερος. Ἴδε Mühlenbruch doctrina Pandectarum, Τόμος Βʹ § 248. Ἀνηκούσης δὲ τῆς κυριότητος τῶν χωμάτων εἰς τὸ δημόσιον, ἕπεται, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ διαθέσῃ περὶ αὐτῶν, καθὼς καὶ πᾶς ἰδιώτης περὶ τῆς ἰδιοκτησίας του. Φρονῶ μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ἂν ὁ κ. Ι. Β. Σερπιέρης δὲν κατορθώσῃ ν’ ἀποδείξῃ τὴν φυσικὴν τῶν χωμάτων μετὰ τοῦ ἐδάφους ἑνότητα, τὰ χώματα πρέπει ἀδιστάκτως νὰ λογισθῶσιν ὡς κινητὴ ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου, ἔχοντος τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ περὶ αὐτῶν καθ’ οὓς εὕρει συμφερωτέρους ὅρους καὶ καθ’ ὃν λόγον καὶ καθ’ οὓς τρόπους διαθέτει καὶ ὁ ἔμπορος περὶ τοῦ σίτου ἢ τοῦ βάμβακος, ὃν ἔχει ἐν ταῖς ἀποθήκαις, ἢ προσδοκᾷ νὰ παραλάβῃ καὶ νὰ ἐναποθηκεύσῃ ἐντὸς ὀλίγου ἐν αὐταῖς. Ἀπαιτεῖται δὲ ἀναγκαίως νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἰδέα τῆς φορολογήσεως τῶν χωμάτων ὡς ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν ἐπ’ αὐτῶν κυριότητα τοῦ δημοσίου. Ἀνάγκη προσέτι νὰ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων διατάξεων καὶ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον καὶ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον ἀμφότερα στηρίζονται ἐπὶ τῆς διακρίσεως μεταξὺ ἰδιοκτήτων καὶ ἐθνικῶν χωμάτων κατὰ λόγον τῆς διαφορᾶς τῶν κυρίων τῶν ἀκινήτων, ἐφ’ ὧν κεῖνται, ἐνῷ ἀπεδείχθη ὅτι τὰ ἀρχαῖα ἐξορύγματα τῶν χωμάτων εἰσὶ κινητὰ, καὶ ἑπομένως ἀνήκουσιν ἅπαντα εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου ἄνευ διακρίσεως μεταξὺ ἰδιωτικῶν ἢ ἐθνικῶν γαιῶν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι καὶ ἂν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἀποδειχθῶσι τὰ χώματα ὡς ἀναγκαῖον μέρος τοῦ ἐδάφους, δὲν δύνανται κατὰ τὰ ἐκτεθέντα ἀνωτέρω ὑπὸ στοιχ. Αʹ. παρὰ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὀρυχεῖα, καὶ ἑπομένως ὡς μὴ συμπεριλαμβανόμενα εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν ἐν Λαυρίῳ μεταλλείων τοῦ ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου. Ἐπὶ τέλους λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω ἐνταῦθα, ὅτι ἐσφαλμένως ἐξελήφθη καὶ ἐδημοσιεύθη, ὅτι ἐγὼ ἐγνωμοδότησα ἄλλοτε μετὰ τῶν Κ. Κ. Ν. Σαριπόλου, Π. Παπαῤῥηγοπούλου καὶ Α. Παΐκου περὶ τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου. Γινώσκω, ὅτι δὲν εἶχον κληθῆ εἰς τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην νὰ γνωμοδοτήσω. Ἀντ’ ἐμοῦ ἔπρεπε νὰ τεθῇ τὸ ὄνομα τοῦ λαβόντος μέρος ἐν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος συμβουλίῳ Κυρίου Ἀρ. Κιάππε, ὅπερ παρελείφθη νὰ σημειωθῇ μετὰ τῶν ἄλλων. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 14 Μαρτίου 1871.

Ὁ δικηγόρος

ΕΜΜ. ΚΟΚΚΙΝΟΣ.

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις.

§94ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ νά ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσίς μου, διότι εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἀκούσατε.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλόπουλος ζητεῖ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασίς του.

§96ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κρίνω εὔλογον, κύριοι βουλευταὶ, εἰς τὴν προεισαγωγικὴν συζήτησιν περὶ τῶν Λαυριακῶν εἰς τὴν ὁποίαν εἰσερχόμεθα μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς νομικῆς αὐτῆς γνώμης τοῦ κ. Κοκκίνου, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν βουλὴν πρότασιν τινὰ, τὴν ὁποίαν καὶ ὡς βουλευτὴς εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κάμω, καὶ πολὺ περισσότερον ὡς μέλος μειονοψηφοῦν τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μοὶ εἴχατε κάμει τὴν τιμὴν νὰ μὲ συγκαταλέξητε, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ σᾶς εἴπω, δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω μέρος, εἷς δὲ τούτων τῶν λόγων, ἦτον, ὅτι ἐξ ὑπαρχῆς ἤμην ἐναντίος πάσης ἀναβολῆς καὶ πάσης συστάσεως ἐπιτροπῆς, διότι ὅλα τὰ θέματα εἶχον ἐξαντληθῆ. Ἔχω λοιπὸν τὸ δικαίωμα ἤδη μειονοψηφῶν νὰ φέρω τὴν πρότασιν ταύτην εἰς τὴν βουλὴν ὡς συνᾴδουσαν μὲ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἠκούσατε τοῦ νομομαθοῦς κ. Κοκκίνου, καὶ τὴν ὁποίαν οὐδὲ ἐπρόβλεπον, οὐδὲ ἐγνώριζον, οὔτε ἤμην εἰς κατάστασιν νὰ προγινώσκω· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν· κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἤτοι τοῦ νομοσχεδίου, νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ὡς ἀντιπρότασιν. Ἡ πρότασίς μου εἶναι διετυπωμένη, εἰς τέσσαρα ἄρθρ. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου «ἐνίσταμαι κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ά, διότι διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου, καὶ τούτου ἐν μέρει, ἐπικυροῖ δικαιώματα χρήσεως ἤτοι καμινεύσεως ἀργυρούχων χωμάτων τῇ ἑταιρίᾳ» (λέγω ἀργυρούχων χωμάτων καὶ οὐχὶ μολυβδούχων, διότι τὸ Λαύριον, κύριοι, ἦτο καὶ εἶναι μεταλλεῖον ἀργύρου)· λοιπὸν λέγω· «Αʹ. Διότι διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου, καὶ τούτου ἐν μέρει, ἐπικυροῖ δικαιώματα χρήσεως, ἤτοι καμινεύσεως ἀργυρούχων χωμάτων τῇ ἑταιρίᾳ ἣν καὶ νομικοὶ καὶ ἐπιστήμονες καὶ ὑπουργεῖον καὶ ἡ κοινωνία ἐκήρυξαν ἐκτὸς παντὸς δικαιώματος ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἀπολύτως (πλὴν τοῦ ἐπὶ τῶν παλαιῶν σκωριῶν, τῶν διὰ νόμου τῆς Βουλῆς αὐτῇ παραχωρηθεισῶν), ὡς ἐὰν ἦμεν ξένων δικαιωμάτων οἱ συνήγοροι, ἢ ὡς εἰ ἐκαλούμεθα σήμερον νὰ νομοθετήσωμεν σύμβασιν, καὶ οὐχὶ ὅπως ἐκφέρωμεν ἐπὶ τῶν τετελεσμένων ἀπόφασιν ἐθνικήν.» Συμφωνίαν δὲν ἐρχόμεθα νὰ συνάψωμεν μὲ κανένα, ἐρχόμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν εἶναι ἐθνικὴ ἢ οὔ. Βʹ. Διότι ἡ ἐπιτροπὴ διαχωρίζουσα μεταξὺ ἰδιοκτήτων καὶ ἐθνικῶν, προκειμένου περὶ θησαυροῦ, οὗ ἡ κυριότης καὶ διάθεσις ὑπάγεται πάντοτε εἰς τὸ δημόσιον, θεωρεῖ πλημμελῶς ὡς ἀμφισβητήσιμον τὴν τοιαύτην κυριότητα, ἢ ὡς ζήτημα διὰ τὴν Βουλήν, ἐνῷ ἄλλοθεν, περὶ ἰδιοκτήτου τῶν δῆθεν ἀμφισβητουμένων γαιῶν οὐδεὶς ὑπάρχει καὶ οὐδεὶς μέχρι τοῦδε νόμιμος τίτλος ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ἐπαρουσιάσθη.» Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν ταύτην διότι ἔχει σπουδαιότητα, καθόσον οἱ παραχωρήσαντες καὶ τὰς γαίας ἐφ’ ὧν καὶ τὰ χώματα, οὐδένα τίτλον εἶχον, οὐδένα τίτλον παρουσίασαν δικαιώματος ἰδιοκτησίας εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ὅταν ἓν δικαστήριον δὲν εἶχε τὰ στοιχεῖα τῆς κυριότητος νὰ ἀποφασίσῃ, νομίζετε ὅτι σεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένοι ν’ ἀνατρέξητε εἰς νομικὰ ἐπιχειρήματα ἵνα ἀποφασίσητε ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει τις ἐπ’ αὐτῶν; «Γʹ. Διότι καὶ ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος 30% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ἑτοίμων ἀργυρούχων χωμάτων (ἐκβολάδων κατ’ εὐφημισμόν) ὑποβιβάζων τὴν ἀξίαν τούτων κάτω τῆς ἀξίας τῶν ἁπλῶν σκωριῶν (τῶν δὶς ἐκκαμινευμένων καὶ μὴ περιεχουσῶν ἄργυρον, καὶ μάλιστα τετραπλασίονος ἀξίας τοῦ μολύβδου, ὅπως τὰ χώματα, ἀπαιτουσῶν δὲ καὶ δαπάνην διπλασίαν διὰ τὴν τῆξίν των, ἢ ἡ ἁπλῆ ἀνάλυσις τῶν χωμάτων) εἶναί τι προφανῶς παράλογον πρὸς τὴν κοινὴν αἴσθησιν καὶ τὴν ἰδίαν ἑκάστου πεποίθησιν ἀπᾷδον. Τὸ δὲ 30% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου αὐτῶν ἰσοδυναμεῖ πρὸς 10 μόνον· ἐνῷ ἡ ἐν λόγῳ ἀργυροφόρος κόνις ἐν σωροῖς (ἧς δεῖγμα μικρὸν εἰς τὸ προεδρεῖον καταθέτω) περιέχει, κατὰ τὰ ἐνώπιόν μας ἐπίσημα ἐξαγόμενα, 90% ἀξίαν εἰς ἄργυρον καὶ μόλυβδον ὁμοῦ!! Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει προτιμοτέρα πάντως ἡ ἐξ ἡμισείας μετὰ τοῦ δημοσίου ἀνάλυσίς των. Προτιμοτέρα καὶ αὐτὴ ἡ πληρωμὴ τῶν ἐξωγκωμένων 20 ἑκατομμυρίων, ἣν ἡ ἑταιρία προτείνει, (σκεπαζομένη διὰ μετοχῶν ἐτησίας δόσεως) ὡς ἱκανοποιοῦσα ἠθικῶς τὸ ἔθνος.» Βεβαίως κύριοι, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ἐμπλέξαμεν μὲ κακῆς πίστεως ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν τὴν περιουσίαν μας, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ὅλα τὰ περιστατικὰ συντρέχωσι πρὸς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ δώσουν μάκρος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, εἰς τὸ νὰ συμβῇ ἐντεῦθεν μία μεγάλη διαδικασία, ἡ ἀξιοπρεπεστέρα λύσις εἶναι, νὰ εἴπῃ τὸ ἔθνος, ὅτι μοῦ ζητεῖτε εἴκοσιν, ἂν καὶ δὲν ὀφείλω οὔτε δύο, διότι μόνον τὰ καταστήματα εἶναι ἰδικά σας καὶ αἱ σκωρίαι, τὰς ὁποίας ἤδη ἐξεμεταλλεύσατε κατὰ τὸ πλεῖστον, σᾶς δίδω 25 καὶ νὰ φύγητε, διὰ νὰ ἀποκρούσω αὐτὸν τὸν ζυγόν, ὁ ὁποῖος ἐτέθη ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μου. «Δʹ. Διότι δύσκολος καὶ ὅλως ἀκατόρθωτος ἡ ἐπιτήρησις, καὶ δυσκολωτέρα ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀξίας κατά τε τὴν (δι’ ὀργάνων τῆς ἑταιρίας) ἀνάλυσιν καὶ τὴν ἐξαγωγήν, δι’ ἄλλα τε πολλὰ καὶ διὰ τὸ ὅτι ἐν ἀναποχωρίστῳ καὶ διαλανθανούσῃ ἀναλογίᾳ συνεξάγεται μετὰ τοῦ μολύβδου ὁ ἄργυρος, καὶ συντήκονται σκωρίαι μετὰ χωμάτων· ἐκτὸς ἐὰν εἰς εἶδος λαμβάνηται τὸ τοῦ δημοσίου δικαίωμα. Εʹ. Διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὡρισμένως οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται πρὸς ἀσφάλειαν δι’ ἐγγυοδοσίας ἢ ἀπαγορεύσεως νομικῆς, ἢ ποινικῆς ῥήτρας ἐν ὑποτροπῇ, ἢ ἐξαναγκασμοῦ πρὸς ἀπότισιν ὀφειλῆς καὶ ζημιῶν τοῦ δημοσίου, ἢ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν σφετερισθέντων πρὸ ἐτῶν, καθὼς μηδὲ περὶ τῆς καθυστερουμένης πληρωμῆς τοῦ ἐπὶ τῶν σκωριῶν φόρου τῆς ἐπικαρπίας, κατὰ τὰς ἀνεκτελέστους ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων». Οὐδὲν τούτων προβλέπει μηδὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ, μηδὲ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως, οὐ μόνον ὅλα ταῦτα μένουν ἀνεπίλυτα μεταξὺ ἔθνους καὶ ἑταιρίας, καὶ ἡ ἑταιρία, οὕτως εἰπεῖν, εἶναι ἀσύδοτος, ἀλλ’ ἀκόμη καθυστερεῖ τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας τὸν ἐπὶ τῶν σκωριῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι διὰ νόμου καθιερωμένος, καὶ ἀπέναντι τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων ἀκόμη, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἀνεκτέλεστοι. ΣΤʹ. Διότι προκειμένου περὶ 1000! ἴσως ἑκατομμυρίων ἑτοίμων, ἡ κοινὴ ἐπιθυμία οὐδεμίαν ἄλλην λύσιν παραδέχεται ὡς δικαίαν καὶ ὡς ἐθνικὴν, ἢ τὴν διὰ μεγάλης ἐθνικῆς βιομηχανίας, ὑπηρετουμένης δι’ Ἑλληνικῶν χειρῶν, ἐκδηλωθεῖσαν λύσιν, ὡς μὴ δυναμένης τῆς Βουλῆς ν’ ἀποκρούσῃ δι’ ἐξώσεως ἁπλοῦν ἐργολάβον κακῆς πίστεως διὰ βίας καὶ ἐξ ἀπάτης εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἐγκαθιδρυθέντα, διαρπάζοντα τὰς προσόδους μας καὶ πάντοτε ἀθετήσαντα καὶ νόμους καὶ δικαστικὰς ἀποφάσεις, ὀχυρούμενον δὲ ἑκάστοτε ὄπισθεν τοῦ χρυσοῦ, ὃν ἀφειδῶς διαχέει, καὶ τῆς ἰσχυρᾶς προστασίας ξένης κυβερνήσεως (ὡς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως ὡμολογήθη). Ἄλλως δὲ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ παρουσιαζομένου εἰς τὴν ἐπιψήφισίν της, ἡ Βουλὴ προδικάζει οἱονεὶ ὑπὲρ δικαίων τῆς ἑταιρίας, περὶ ὧν ἀπέσχον εἰσέτι νὰ ἐκφέρωσι τὴν γνώμην των τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια, δυνατὸν δὲ ταῦτα αὔριον, ἑπόμενα τῇ ἀποφάσει τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, προαναγνωριζούσῃ τοιαῦτα, ν’ ἀναγνωρίσωσι τῇ ἑταιρίᾳ ἰδιοκτησίας δίκαια ἐπὶ ἑλληνικῶν ἐν Λαυρίῳ γαιῶν, ἀφοῦ καὶ ἡ Βουλὴ ἐν ἀμφισβητησίμῳ θέσει εὑρεθεῖσα ἐπέσχε νὰ ἐκφέρῃ τὴν ὑπερτάτην θέλησιν τοῦ ἔθνους ὁριστικῶς, μεθ’ ὅλας τὰς ἐνώπιόν της νομικὰς καὶ πραγματικὰς ἀποδείξεις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, μόνον καὶ μόνον διότι πρὸς δίδραχμον κατὰ στρέμμα χωρικοί τινες κάτοχοι μετεβίβασαν, ἀγορασθέντες, ἰδιοκτησίας δικαιώματα, εἰς οὐδένα τίτλον νόμιμον στηριζομένης ὑπὸ τὸν ἐν τοῖς δῆθεν συμβολαίοις ἀγοραπωλησίας ῥητῶς περιεχόμενον ὅρον «νὰ μὴ ὦσιν ὑπόχρεοι ἀποζημιώσεως διὰ πᾶσαν ἀμφισβήτησιν τοῦ δημοσίου», (τοῦθ ὅπερ καὶ ἐγκληματικὴν ἐνοχὴν τεκμηριοῖ), τοιαύτη δὲ ἀναγνώρισις ποιεῖ τὴν Ἑλλάδα ἀποικίαν, χώραν, ὡς εἰπεῖν, κατακτήσεως νομιμοποιουμένης. Διὰ ταῦτα καὶ ἄλλα πολλὰ ἐνιστάμενος κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ σχεδίου. Προτείνω αὖθις εἰς τὴν Βουλήν. 1. Νὰ κηρύξῃ ἀδιαίρετως πᾶν τὸ ἔδαφος τὸ λαυριακὸν καὶ πᾶσαν ἀργυροῦχον γῆν αὐτοῦ ἰδιοκτησίαν ἐθνικὴν ἀπαραχώρητον, περιοριζομένης τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ εἰς τὰ ἐπὶ τῶν σκωριῶν νόμιμα δικαιώματά της, καὶ ὑποχρεουμένης, ἐπὶ ἀπειλῇ ἐκπτώσεως αὑτῆς, εἰς τὴν ἀπότισιν τοῦ καθυστερουμένου φόρου ἐπικαρπίας, συμφώνως πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων. 2. Νὰ αἰτηθῇ ἀποζημίωσις διὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἄνευ νόμου καὶ δικαιώματος ἀφαιρεθέντα, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς εἰς Λαύριον μεταβάσης ἐπιτροπῆς. 3. Νὰ ληφθῇ κυβερνητικῶς πρόνοια πρὸς σχηματισμὸν ἐν Λαυρίῳ βιομηχανίας ἀργυρομεταλλευτικῆς (περὶ ἧς καὶ ἀναφορὰ δίδεται εἰς τὴν Βουλήν.) καὶ 4. Νὰ σταθμεύῃ ἐκεῖ στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα. Παρακαλῶ, κύριε, Πρόεδρε, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ πρότασίς μου. Ἐπιφυλάσσομαι, κύριοι, νὰ ἐπανέλθω.

§97ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεῖγμα, Κ. Μιχαλόπουλε!

§98ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ἰδεῖ ἐν τῷ δείγματι τούτῳ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐφρόντισα μεταξὺ ἄλλων 20 δειγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔφερον ἐδῶ, νὰ παρουσιάσω, ἐὰν αὐτὸ ᾖναι ἔνθειος μολυβδοῦχος γῆ, ἢ ἐὰν ᾖναι ἄργυρος καθαρός. Εἶναι ἀπὸ τὸ Λαύριον· ἐγὼ τὸ ἔφερον· παρατηρήσατέ το. Πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν λαμβάνοντες τὸ δεῖγμα, τὸ παρατηροῦν μετὰ περιεργείας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλει κανεὶς τὸν λόγον; Ἐγγεγραμμένος δὲν εἶναι κανείς.

§100ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε. Κύριοι βουλευταὶ καθίσατε.

§102ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριοι, θέλω περιορισθῆ στενώτατα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ ὁ ἐμβριθὴς κύριος Κόκκινος ἀνέφερεν ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, καὶ τοῦτο διότι τῳόντι πρωτεύει ὅλων τῶν λοιπῶν ζητημάτων καὶ λυόμενον ὅπως ὁ σπουδαῖος οὗτος νομομαθὴς ἀναφέρει, ἀπαλάσσει ἡμᾶς τοῦ νὰ σκεφθῶμεν πάντες ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπή σας, κύριοι, ἐμφορουμένη ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ ἐλαχίστη ἀδικία εἰς οὐδένα διὰ τῆς λύσεως τῶν ἀναφυομένων ζητημάτων ἐπὶ τῆς σπουδαιοτάτης ὑποθέσεως, ἐφρόντισε μετὰ πολλῆς τῆς ἐμβριθείας νὰ ἐξετάσῃ καὶ συζητήσῃ εὐρέως τὰ δύο πρωτεύοντα ζητήματα, πρῶτον κύριοι, ἐὰν αἱ ἐκβολάδες, περὶ τῶν ὁποίων ὁ λόγος, παρεχωρήθησαν εἰς τρίτους, καὶ τοῦτο διότι εἰς διαφόρους παρεχώρησεν ἡ κυβέρνησις δικαιώματα ἐκμεταλλεύσεως ἐπὶ τῶν χώρων τοῦ Λαυρίου, ἐπί τινων τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐκβολάδες, καὶ ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ἀξίωσις ἔκ τινος τούτων, ὅτι αἱ ἐκβολάδες αἱ κείμεναι ἐντὸς τοῦ χώρου ὅστις παρεχωρήθη εἰς αὐτὸν, ἰδίως δὲ, ὡς εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ἡ ἑταιρία τοῦ κυρίου Ἱλαρίωνος Ῥοῦ ἤγειρε καὶ τοιαύτην ἀξίωσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της τὸν περὶ μεταλλείων νόμον, συνέλεξε τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἀπὸ πάντας τοὺς περὶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἰδήμονας, ἐβεβαιώθη καὶ παρεδέχθη ὁποία ἦτο ἡ ἰδιότης αὐτῶν, ὅτι τουτέστιν αἱ ἐκβολάδες αὗται εἶναι προϊὸν τῆς ἐργασίας τῶν ἀρχαίων ὅτι ἐξωρύχθησαν ἄλλοθεν καὶ μετηνέχθησαν ἔνθα ἤδη κεῖνται καὶ ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου· ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπάρχουν οἱ ἐπιστημονικοὶ ὅροι τοὺς ὁποίους βεβαίως πάντες εἴδατε, πάντες ἀνεγνώσατε, καὶ περὶ τούτων οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, κατὰ τοὺς ὅρους τούτους τὸ ἀντικείμννον αὐτὸ δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου. Ἐδέχθη λοιπὸν παμψηφεὶ ὅτι αἱ ἐκβολάδες αὗται δὲν παρεχωρήθησαν εἰς οὐδένα διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξήγησα. Ἐνταῦθα κύριοι, περιορίζομαι ὡς πρὸς τοῦτο τὸ ἀντικείμενον, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, καὶ ἂν ἐπέλθῃ ἀνάγκη ἐπιφυλάσσομαι νὰ λαλήσω ἐκτενέστερον περὶ τούτου. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον. Μετὰ τὴν λύσιν τοῦ πρώτου αὐτοῦ ζητήματος ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτοῦ ὅστις ἠδίκησε κατ’ ἐμὲ τὴν ἐπιτροπὴν, διότι δὲν παρέστη ν’ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίζετο οἵτινες ἠδύναντο ἴσως νὰ διαφωτίσουν ἐπὶ μᾶλλον ἡμᾶς καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἀσφαλέστερον συμπέρασμα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσυζήτησεν, ὡς εἶπον, μετὰ πολλῆς τῆς ἐμβριθείας, μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ ἐπὶ τρεῖς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι συνεδριάσεις, τοῦτο ἦτο τὸ ἀντικείμενον τῶν συζητήσεων. Ἡ γνώμη αὕτη ὑπεστηρίχθη παρὰ τεσσάρων, πλὴν τοῦ κ. Μιχαλοπούλου, μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς· τρία ἕτερα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἠρνήθησαν ψῆφον καὶ ἕτερα ἕνδεκα μέλη ἀπέῤῥιψαν αὐτὴν, καὶ διὰ τοῦτο παρατηρεῖτε εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑπάρχουν ὅλως συνεπτυγμένως οἱ λόγοι. Ἐπειδὴ, κύριοι, τυγχάνει ἀνήκων εἰς τὴν μειοψηφίαν θέλω ἐξηγήσει εἰς ὑμᾶς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζω τὴν γνώμην ταύτην. Τοῦτο εἰς ἐμὲ εἶναι εὐχερέστερον ἤδη μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ πολυμαθοῦς καὶ σπουδαίου νομικοῦ κ. Κοκκίνου, καὶ ἐγὼ, κύριοι, ὡς ὁ κ. Κόκκινος στηρίζομαι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν φύσιν τοῦ ἀντικειμείου αὐτοῦ ὅτι τουτέστιν αἱ ἐκβολάδες αὗται εἶναι προϊὸν τῆς ἐργασίας τῶν ἀρχαίων, ἐξορυχθεῖσαι παρ’ αὐτῶν καὶ μετενεχθεῖσαι εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται σήμερον καὶ προδήλως ἀντικείμενον αὐτοτελὲς, κινητὸν, ἀποβαλὸν πλέον μετὰ τὴν ἐξόρυξιν τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀκινήτου. Αὗται κατ’ ἀναγκαίαν καὶ φυσικὴν, κύριοι, συνέπειαν στηριζομένην εἰς αὐτὸν τὸν λόγον, αἱ ἐκβολάδες δὲν ἠδύναντο πλέον νὰ παρασταθῶσιν ὡς παρακολούθημα τοῦ ἀκινήτου, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ κύριος τοῦ ἐδάφους οὐδὲν ἧττον αἱ ἐκβολάδες αὗται οὗται ἀντικείμενον αὐτοτελὲς κινητὸν, δὲν παύουσι τοῦ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ἀρχικοῦ κυρίου, ὅστις δήποτε καὶ ἂν ἦτον. Ἐπὶ τῇ βάσει, κύριοι, ταύτῃ καὶ διότι ὑπεστήριζον ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδεὶς ὑπάρχει νόμιμος λόγος ἢ, νὰ εἴπω κάλλιον, οὐδεὶς παρουσιάζεται νόμιμος τρόπος τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ἀρχικοῦ κυρίου· διὰ τοῦτο ἐφρόνουν καὶ φρονῶ καὶ ἐγὼ ἀδιασείστως ὅτι εἶναι περιουσία τοῦ δημοσίου, καὶ εἶναι περιουσία τοῦ δημοσίου ἢ διότι ἀνήκει εἰς τοὺς ἀρχαίους προγόνους ἡμῶν, ἢ διότι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἐξακολουθεῖ μένον ἀδέσποτον, ὅπως παραδέχεται καὶ ὁ κύρ. Κόκκινος, καὶ οὐδένα ἄλλον ἔχομεν νόμιμον τίτλον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ τοιοῦτος ἀπέκτησεν ἐπ’ αὐτοῦ ὡς κινητοῦ δικαιώματά τινα. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἐκτὸς τούτου δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω, λόγος δυνάμενος νὰ πείσῃ τινὰ, ὅτι ὁ μεταβιβάζων τὴν κυριότητα τῆς γῆς εἶχεν εἰς τὴν διάνοιάν του νὰ συμμεταβιβάσῃ, οὕτως εἰπεῖν, ὡσαύτως καὶ τὴν κυριότητα αὐτοῦ τοῦ κινητοῦ· οὔτε εἰς τὸν ἀποκτῶντα δι’ οἱωνδήποτε νομίμων τρόπων, δι’ ἀγορᾶς, διὰ δωρεᾶς, διὰ κληρονομίας τὴν κυριότητα τῆς γῆς ὑπῆρχεν ἡ διάνοια νὰ συναποκτήσῃ καὶ τὴν κυριότητα τοῦ κινητοῦ αὐτοῦ, οὗ τινος καὶ τὴν ἰδιότητα ἠγνόει· καὶ ἐξηγοῦμαι, κύριοι ἁπλούστερον. Ὑποθέσατε ὅτι ἐπὶ μιᾶς ἅλωνος ὑπάρχει καρπὸς, ἡ ἅλων πωλεῖται δεκάκις καὶ ἀγοράζεται δεκάκις· ὁ πρῶτος καὶ ὁ δέκατος ἀγοραστὴς ἀνέχονται νὰ μένῃ ὁ σῖτος ἐπὶ τῆς ἁλῶνος. Ἐρωτῶ ὑμᾶς διὰ τῶν διαφόρων τούτων πωλήσεων ἀπέβαλε τὴν κυριότητα ὁ κύριος τοῦ σίτου; καθόλου δὲν ἔπαυσε πάντοτε νὰ ἦναι κύριος τοῦ σίτου. Ἴσως ἤθελεν εἶσθαι δύσκολον ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἦτο τοιαύτη οὐσία, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ περικλεισθῇ ὅπως ἔκαμε μίαν ὑπόθεσιν καὶ ὁ κύριος Κόκκινος, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τὴν οὐσίαν ταύτην τὴν περιέκλεισέ τις εἰς ἀποθήκην, τὴν παρέλαβεν, ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐν τῇ πράξει αὐτῇ ὑπάρχει ἡ διάνοια τῆς ἀποκτήσεως τῆς κυριότητος, ἀλλ’ αἱ ἐκβολάδες αὗται ἐφέρθησαν ὑπὸ τῶν προγόνων ἡμῶν, ἐκεῖ ὅπου καὶ σήμερον εὑρίσκονται Μία μόνη, κύριοι, περίστασις, ἦτον ἴσως ἀξία νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἐξητάσθη, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἀφορᾷ ἓν μέρος μικρὸν αὐτῶν τῶν ἐκβολάδων καὶ ποῖαι εἶναι αὗται; Ἐβεβαιώθη ὅτι ἐπί τινων σωρῶν ἐκβολάδων, ἕνεκα τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου ἐπεσωρεύθησαν ἐκ φυσικῶν αἰτιῶν χώματα καὶ ἐπὶ τῶν χωμάτων αὐτῶν ὑπάρχουν θάμνοι ἢ καὶ δενδρύλλια· ἀλλὰ καὶ αἱ μὲν καὶ τὰ δὲ δὲν εἶναι εἰς καμμίαν ἑνότητα μὲ τὸ ἔδαφος τῆς γῆς, ἀλλὰ φθάνουν μέχρι τῶν σωρῶν. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι ἔχετε — καὶ πάλιν τὸ ἴδιον παράδειγμα ἠμπορῶ νὰ σᾶς φέρω — μίαν ἅλωνα σίτου, ἐπ’ αὐτῆς ῥίπτεται χῶμα, ἐπὶ τοῦ χώματος πίπτει βροχὴ, καὶ διὰ τῆς βροχῆς ἀναβλαστάνει ὁ κόκκος τοῦ σίτου. Ἡ τοιαύτη βλάστησις δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν νομικὴν ἰδιότητα τοῦ σίτου, καὶ ἀντὶ κινητοῦ νὰ καταστήσῃ αὐτὸν ἀκίνητον; Παντάπασιν. Τοιοῦτόν τι συμβαίνει εἴς τινα μέρη, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔδωκαν οἱ ἀντιληφθέντες τὰς ὀλίγας αὐτὰς ἐκβολάδας, οἱ ἐξετάσαντες καὶ δυνάμενοι νὰ κρίνωσιν ὡς ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων ὀρυκτολογικῶν καὶ γεωλογικῶν γνώσεων τὰς ὁποίας εἶχον τὸ ἀποτέλεσμα ἐπανέρχεται πάλιν τὸ αὐτό. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι βεβαίως κάπως θορυβεῖ ἡμᾶς ἡ ἰδέα ὅτι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς αἰῶνας, ἀλλὰ τοῦτο ὡς πρὸς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος δὲν ἔχει καμμίαν ἐνέργειαν, ὅ,τι ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν περὶ ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον σήμερον μέχρι τῆς αὔριον ἠδύνατο νὰ λάβῃ τοιαύτην φύσιν, τὸ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ περὶ ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς τοσαῦτα ἔτη, διότι, ὡς εἶπον, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀπόδειξιν ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ διὰ νομίμου τινὸς τρόπου περιῆλθεν ἡ ἀρχικὴ κυριότης εἰς τρίτον τινὰ, οὔτε διάνοια πρὸς τοῦτο ὑπῆρχεν. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἂν δὲν θελήσητε νὰ στηριχθῆτε εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν, ἐπέρχεται καὶ ὁ ἕτερος λόγος, ὁ λόγος τουτέστιν ὅτι αἱ ἐκβολάδες αὗται ἀποτελοῦν αὐτοτελῆ ὅλως οὐσίαν, μηδεμίαν συγκοινωνίαν ἔχουσαι πρὸς τὸ ἔδαφος τῆς γῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας κεῖνται, οὔτε ἄλλως γεωλογικῶς ἑνοῦνται μετ’ αὐτοῦ, ὥστε οὐδόλως συνηνώθησαν διὰ προσχώσεως· διότι τῳόντι, ἐὰν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγένετο πρόσχωσις, βεβαίως τὸ κινητὸν, τὸ ἀρχικὸν κινητὸν, τὸ προσχωθὲν ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὴν φύσιν διὰ τῆς προσχώσεως, καὶ νὰ γείνῃ ἀκίνητον. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει, κύριοι, τοιοῦτόν τι, διότι εἶναι διάφορος ὅλως αὐτὴ ἡ οὐσία, καὶ, ὡς εἶπον, ὑπάρχει μόνον εἰς μίαν ἐπαφὴν μετὰ τοῦ ἐδάφους τῆς γῆς, οὐδαμῶς ὅμως καὶ εἰς ἑνότητα φυσικὴν ἢ γεωλογικὴν· ὑπάρχει εἰς ἐπαφὴν ὅπως δύναται νὰ ὑπάρχῃ καὶ πᾶν κινητὸν ἀντικείμενον ἐπιῤῥιπτόμενον ἐπὶ τῆς γῆς· δὲν ἦλθεν εἰς καμίαν λοιπὸν φυσικὴν ἑνότητα μετὰ τῆς γῆς διὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπετελέσθη πρόσχωσις, οὔτε παραγραφὴ οἱαδήποτε, κτητικὴ ἢ ἀμνημόνευτος ὑπάρχει, διότι ἀμφότεραι ἐκτὸς ἄλλων προϋποθέτουσι φυσικὴν κατάληψιν τοῦ πράγματος· διὰ νὰ ὑπάρξῃ δὲ νομικὴ κατάληψις, πρέπει νὰ προϋπάρξῃ διάνοια πρὸς τοῦτο, καὶ διάνοια τοιαύτη, ὡς εἶπον δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἐκτὸς τούτου ἔχομεν καὶ τὸν λόγον, ὡς εἶπον, τοῦ εἰδικοῦ νόμου καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ ἀρχαῖον δίκαιον, διότι περὶ τούτου ὀρθότατα λέγει καὶ ὁ κ. Κόκκινος· καὶ ὑποστηρίξας ἐγὼ ὅτι ἔχομεν νόμον εἰδικὸν καὶ κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν πᾶν ἀντικείμενον κινητὸν τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν κυριότητα ἢ καὶ κατοχὴν κοινότητος ἢ ἀτόμου, τοῦτο θεωρεῖται ἀδέσποτον, καὶ ἐπὶ τούτου ἔχει ἀπόλυτον κυριότητα τὸ δημόσιον· μολονότι καὶ κατὰ τοὺς Ῥωμαίους καὶ κατὰ τοὺς Βυζαντινοὺς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου ἐθεωροῦντο ὡς ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου, καὶ κατὰ τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον δὲν ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ἀντικείμενον ἰδιωτικῆς κτήσεως. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ποσῶς ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν μίαν τινὰ ἰδέαν, ἥτις ἐῤῥίφθη εἰς τὸ κοινὸν ἀπὸ δημοσιογράφους τινάς. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεζητήθη αὐτὴ ἡ ἰδέα, καὶ ἰδοὺ ποία εἶναι αὕτη. Ἴσως δύναται νὰ εἴπῃ τις ἀντικείμενα προαιώνια περιελθόντα διὰ διαφόρων τρόπων εἰς διάφορα διαδοχικὰ πρόσωπα, δὲν ἀπέβαλον τὴν ἰδιότητά των τὴν ἀρχικὴν καὶ δὲν περιῆλθον εἰς ἑτέρου τινος τὴν κυριότητα; Ἀπόδειξιν περὶ τούτου τοῦ ἀντικειμένου, κύριοι, δὲν ἔχομεν καμμίαν, καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀντιποιοῦνται ταῦτο, δὲν φέρουν τοιαύτην ἀπόδειξιν· ὑποστηρίζουν τὴν γνώμην των στηριζόμενοι εἰς τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸ ζήτημα τῆς ἐπὶ τῶν ἀκινήτων κυριότητος, ἀλλὰ, ὡς ἐμβριθέστατα ὁ καθηγητὴς κ. Κόκκινος ἀνέφερε, καὶ ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω, τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ δὲν ὑπάγεται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Ἀφοῦ δὲν ἔχομεν, κύριοι, ἀπόδειξιν, δύνασθε ὑμεῖς νὰ ὑποθέσητε, ὅτι εἰς τὰς διαφόρους ἀγοροπωλησίας τῶν γαιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων αὗται αἱ ἐκβολάδες ὑπάρχουσι καὶ αἵτινες ἀγοροπωλησίαι ἔλαβον χώραν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, ὑπῆρχεν ἡ διάνοια καὶ εἰς τὸν πωλητὴν καὶ εἰς τὸν ἀγοραστὴν νὰ πωλήσῃ ὁ μὲν καὶ νὰ ἀγοράσῃ ὁ ἕτερος ἀντικείμενον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία ἦτο παντάπασιν εἰς αὐτὸν ἄγνωστος; ἐπὶ ἀγνώστου καὶ τὴν φύσιν καὶ τὴν ἰδιότητα ἀντικειμένου εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ διάνοια κτήσεως, καὶ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅπως ἐνθυμεῖται καὶ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, εἰς τὸν ὁποῖον σπουδαῖος ὀρυκτολόγος εἶπεν, ἐὰν κύριε Καλλιφρονᾶ σᾶς ἐχάριζον αὐτὰς τὰς γαίας εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἦτον ἀδύνατον νὰ τὰς ἀγοράσητε, διότι εἰς οὐδὲν ἤθελον σᾶς χρησιμεύσει, ὅτι τοιαύτη ἦτον ἡ ἰδιότης αὕτη τῶν χωμάτων ἄγνωστος ἐντελῶς· εἶναι οὕτω κ. Καλλιφρονᾶ;

§103ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα.

§104ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐὰν, κύριοι, ὑπάρχῃ ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἀντικείμενον ἀγοραπωλησίας ἢ μεταβιβάσεως, δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα ἄλλου; μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, καὶ ἐβάρυνον ὑμᾶς εἰπὼν πλειότερα, ἔπραξα τοῦτο μόνον καὶ μόνον διότι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἀφορᾷ μεγάλα συμφέροντα καὶ, ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων, πρέπει οἱ βουλευόμενοι νὰ ὑπερακριβολογοῦμεν. Ὀλίγα μόνον προσθέτω ἐπὶ ἄλλης ἰδέας δυναμένης νὰ ἔχῃ σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα. Σπουδαῖοι ἄνθρωποι ἐξετάσαντες μετὰ πολλῆς ἀκριβείας, μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ μετὰ τῆς μετριοπαθείας ἐκείνης ἥτις ἁρμόζει εἰς τίμιον ἄνθρωπον, ὅστις ζητεῖ μόνον τὸ δίκαιον, οἱ τοιοῦτοι κύριοι εἶπον ὅτι ἐν γένει πᾶσα ἡ ἔκτασις ἐκείνη ἦτον ἀδύνατον νὰ ἀνῆκεν εἰς ἰδιώτην· διότι καὶ σήμερον ἀκόμη, κύριοι, φέρει τὸν ἀδιαφιλονείκητον χαρακτῆρα ὅτι ἀπετέλει δάσος, εἶπον μάλιστα ὅτι ἐδέησε διὰ νὰ ἐξετάσουν τὰς ἐκβολάδας, νὰ κάμουν δενδροκοπὰς ἐπὶ ἡμέρας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἴς τινα μέρη ἡ ἔκτασις εἶναι ἀσκεπὴς, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀσκεποῦς γῆς ὑπάρχουν στοιχεῖα γεωλογικὰ ἢ ἐνδείξεις γεωλογικαὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ὅτι καὶ ἡ ἔκτασις αὐτὴ εἶναι ἐθνική. Αὐτὸ, κύριοι, τὸ ἀνέφερον διὰ νὰ μὴ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἠδυνάμην ἀπὸ πεποίθησιν πεφυσιωμένην, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὸ ἀντικείμενον, νὰ προέλθω εἰς τοιαύτην γνώμην, χωρὶς νὰ συλλογισθῶ ἄλλο τίποτε. Ἔχω καθῆκον, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ ὁ ὁποῖος μετὰ τόσου ζήλου ὑποστηρίζω αὐτὴν τὴν γνώμην, ὅτι ἔχω ἀδιάσειστον πεποίθησιν εἰς αὐτὴν καὶ δὲν ἔχω τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν· ἐὰν εἶχον τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῇ ἰδιοκτησία ἀπὸ ἄλλον, οὐδέποτε ἤθελον καταδεχθῆ ἐνώπιον τοιούτου σώματος, ὁποῖον εἶσθε ὑμεῖς, νὰ ὑποβάλω γνώμην τοιαύτην, διότι σέβομαι τὴν περιουσίαν παντὸς οἱουδήποτε· ὑποστηρίζω αὐτὴν τὴν γνώμην, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησίς μου· τοὐναντίον εἶμαι ὀπαδὸς τῆς ἀρχῆς τοῦ σεβασμοῦ τῶν δικαιωμάτων πάντων, καὶ ἂν ἤθελον ἔχει τὸν παραμικρὸν δισταγμὸν, ὅτι μία τοιαύτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἠδύνατο, κύριοι, νὰ παραβλάψῃ δικαιώματα ἄλλων κεκτημένα, ἢ ὁπωσδήποτε ν’ ἀμφισβητήσῃ αὐτὰ, δὲν ἤθελον ποτὲ ἔλθει μὲ τοιαύτην πεποίθησιν νὰ ἐξηγήσω τὸ φρόνημά μου εἰς ὑμᾶς. Ἐπὶ τοῦ προταθέντος ζητήματος, ἐὰν τῳόντι δώσητε αὐτὴν τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια καὶ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς σας εἶναι περιττὰ, καὶ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς καὶ ἡ κυβέρνησίς του θέλουσι λάβει τὴν καλωσύνην νὰ σκεφθῶσι πῶς θὰ διαθέσωσι τὴν δημοσίαν περιουσίαν, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη οὔτε περὶ φόρου οὔτε περὶ ἄλλου νὰ κάμωμεν λόγον. Ἐνταῦθα τελειώνω ἐπιφυλαττόμενος μετὰ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν θὰ φέρητε, νὰ ἐξετάσω τὰ λοιπὰ σπουδαῖα ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν τῆς ἐπιτροπῆς, αἵτινες διατυποῦνται εἰς τὴν ἔκθεσίν της τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀνὰ χεῖρας.

§105ΖΑΛΩΝΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, κύριοι, ὑπέβαλον μίαν πρότασιν, ἥτις ἀμέσως συσχετίζεται μὲ τὸ λαυριακὸν ζήτημα· ἡ πρότασις αὕτη ἀπαιτεῖ ἢ μᾶλλον κατ’ ἀρχὴν ὑποστηρίζει τὸ ἀκόλουθον, ὅτι Λαυριακὸν ζήτημα ἀμέσως συσχετίζεται μὲ τὸ ὅλως ἐπιστημονικὸν μέρος. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κοκκίνου ἐπὶ τέλους λέγει καὶ τὸ ἀκόλουθον, ὅτι ἐπιστήμονες πρέπει νὰ μεταβῶσι καὶ ἐπισκεφθῶσι τὰ μέρη, καὶ ἀποφανθῶσιν εἰς τρόπον, ὥστε καὶ τὸ νομικὸν ζήτημα ἀμέσως θέλει ἔλθει πρὸς λύσιν του Καὶ λυποῦμαι ὅτι μία τοιαύτη πρότασις τὴν ὁποίαν ἐγὼ εἶχον κάμει δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἥτις καθόλου εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας τοῦ κ. Κοκκίνου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ τὴν τύπωσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, καθόσον ἐπιμένω ὅτι ἡ λύσις αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐπιστημονικοῦ θὰ ἐπιφέρῃ καὶ τὴν λύσιν τοῦ νομικοῦ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις ἀναβολῆς αὕτη;

§107ΖΑΛΩΝΗΣ. Ὄχι δὲν προτείνω τὴν ἀναβολὴν, ἀλλὰ ἐπιμένω ὅτι ἡ Βουλὴ, ἀ. δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐμὲ ν’ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς, διότι ἡ νομικὴ λύσις τοῦ ζητήματος συσχετίζεται μὲ τὴν ἐπιστημονικὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις αὕτη τυπωθῇ καὶ ἀμέσως συζητηθῇ.

§108ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς ἰδέας, ἥτις θέλω ν’ ἀρθῇ ἀπὸ τὴν κεφαλήν μου, διότι ἐῤῥέθη ὑπό τινος συναδέλφου μου, ὅτι εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα ἡ Κυβέρνησις πιέζεται ἐξωτερικῶς, ἐπιθυμῶ διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νὰ βεβαιωθῶ τοῦτο.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§110ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Οὐδεμία διακοίνωσις ὑπάρχει;

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔγειναν διακοινώσεις, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν ἀναγνωρίζομεν εἰς κανένα τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων.

§112ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπεθύμουν, κύριοι, ὁλοψύχως, ὅπως οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ὁ κ. Κόκκινος ἀνέπτυξεν εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτοῦ, ἐπεθύμουν, λέγω, οἱ λόγοι οὗτοι νὰ ἠδύναντο νὰ πείσωσι καὶ ἐμὲ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν σκέψεων καὶ συμπερασμάτων εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξε, διότι πραγματικῶς τὸ συμπέρασμα τοῦτο συμφέρει ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἰς τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ μὲ ὅλην, κύριοι, ταύτην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν, ὑπὲρ τοῦ συμπεράσματος καὶ τῆς γνώμης τοῦ εἰρημένου ἀξιοτίμου καὶ πολυμαθοῦς καθηγητοῦ, ἀρχαὶ θεμελιώδεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι ν’ ἀποσπασθῶ, δὲν μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ τὴν θεωρήσω ὀρθὴν καὶ νὰ τὴν ὑποστηρίξω. Τὸ πρωτεῦον ζήτημα, κύριοι, εἶναι τοῦτο, ἐὰν αἱ λεγόμεναι ἐκβολάδες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν μεταλεῖον, ναὶ ἢ ὄχι· ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀπ’ ἀρχῆς ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν μεταλλεῖον· ἀλλὰ τοὺς λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενος περιέρχομαι εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, εἶναι περιττὸν νὰ τοὺς ἐξηγήσω, διότι ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως δὲν προέκυψεν ἐναντία τις ἰδέα καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιληφθῶ ἐγὼ τοῦ θέματος τούτου. Κατὰ τὰς ἀρχὰς, κύριοι, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν καὶ ἐν Ἑλλάδι, ὡς πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης, μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν εἰσήχθησαν οἱ περὶ μεταλλείων νόμοι, ἕκαστος ἰδιοκτήτης τοῦ ἐδάφους ἐθεωρεῖτο κύριος καὶ τῶν ἐπικειμένων, ὡς καὶ τῶν ὑποκειμένων εἰς τὸ ἔδαφος τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν εἰς αὐτόν· αὐτὴ εἶναι ἡ γενικὴ ἀρχὴ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ἥτις οὐδαμοῦ ἔπαυσεν κατ’ ἀρχὴν ἰσχύουσα, ἀλλὰ μόνον περιωρίσθη διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, οἱ ὁποῖοι χορηγοῦντες καὶ μέρος τι τῆς προσόδου εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἐπιφανείας, ἀναγνωρίζουσιν οὕτω τὸ ἀρχικὸν αὐτοῦ δικαίωμα. Οἱ νόμοι οὗτοι περὶ μεταλλείων ἤρχισαν νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Εὐρώπην κατὰ τὸν Μεσαιῶνα, ὅτε ἤρχισε νὰ ἐπικρατῇ ἡ ἰδέα, ὅτε τὰ μεταλλεῖα σχετιζόμενα μετὰ τοῦ βασιλ. δικαιώματος τῆς νομισματοποιΐας, ὡς παρέχοντα εἰς αὐτὴν τὴν ὕλην, ἀπετέλουν καὶ αὐτὰ βασιλ. δικαίωμα, καὶ ἔπρεπε ἑπομένως νὰ θεωρῶνται ὡς ἀποτελοῦντα ἰδιοκτησίαν ἰδιαιτέραν καὶ κεχωρισμένην τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἐδάφους. Ἐντεῦθεν προέκυψαν οἱ περὶ μεταλλείων νόμοι, καὶ ἐκ τῶν νόμων αὐτῶν ἠρύσθημεν καὶ ἡμεῖς τὸν ἰδικόν μας. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, ὅπως εἶπον, ὅταν ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν ὑπάρξωσιν ὀρυκτὰ ἢ μεταλλεῖα, ταῦτα θεωροῦνται ἀποτελοῦντα ἰδιοκτησίαν ἰδιαιτέραν, ὑπὸ τοῦ κράτους παραχωρουμένην, καὶ δὲν θεωροῦνται ἀνήκοντα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἐδάφους, εἰ καὶ ἐν ἀρχῇ, ὡς ὑπέδειξα, διατηρεῖται οὐδὲν ἧττον ἀνεγνωρισμένον δικαίωμά τι αὐτοῦ μαρτυροῦν τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ πλήρη κυριότητα. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ μόνος περιορισμὸς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν εἰς τὸ ἔδαφος ὑποκειμένων κτήσεων. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ ἐπικείμενα, οὐδεὶς νεώτερος νόμος περιορίζει αὐτά, οὐδεὶς νεώτερος νόμος ὑπάρχει, ὅστις νὰ θέτῃ περιορισμὸν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κύριος τοῦ ἐδάφους εἶναι καὶ κύριος τῶν ἐπικειμένων εἰς αὐτό· καὶ αἱ ἐκβολάδες, ἤτοι τὰ μεταλλοῦχα χώματα τοῦ Λαυρίου, δὲν δύνανται ἑπομένως νὰ θεωρηθῶσιν εἰμὴ ὡς ἐπικειμένη οὐσία εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν ἐκείνην, ἐντὸς τῆς ὁποίας εὑρίσκονται· ἄρα οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ τὰς ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ἐδάφους, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου ἀνήκουσιν, ὡς ἀποτελοῦσαι τὴν καλλιεργουμένην ἐπιφάνειαν αὐτοῦ. Ὅλαι αἱ λεπτομέρειαι καὶ λεπτολογίαι, τὰς ὁποίας ὁ κύριος Κόκκινος καὶ κατ’ αὐτὸν ὁ κύριος Ζέγγελης ἀνέπτυξαν, ἀποδεικνύουσι νομικὴν δεξιότητα καὶ εὐφυΐαν, δὲν δύνανται ὅμως νὰ κατισχύσωσι τῶν γενικῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑπομνήσω, οὔτε ἀρκοῦν νὰ ἐπισκοτίσωσι τὰς σαφεῖς καὶ ἀδιαφιλονεικήτους ταύτας ἀρχάς. Ἄλλως τε κύριοι, αἱ ἀρχαί, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζουν, ἀνατρέπουν ἄρδην καὶ ἄλλην ἀρχὴν ἀΐδιον, τὴν ὁποίαν συνεπάγει ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου, ὅστις καθιεροῖ, οὕτως εἰπεῖν, τὰς δι’ αὐτοῦ ἐπερχομένας ἀλλοιώσεις καὶ μεταβολάς. Διὰ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κυρίου Κοκκίνου καὶ τοῦ κυρίου Ζέγγελη, ἡ παραγραφή, ἡ ἐξ ἀμνημονεύτου χρόνου παραγραφή, ἥτις ἐπὶ ἀνεξιχνιάστων γεγονότων· καὶ μὴ δυναμένων νὰ διευκρινισθῶσιν περιστάσεων, παραδέχεται ὡς ἐν δικαίῳ ὑφισταμένην τὴν τελευταίαν αὐτῶν κατάστασιν, ἡ παραγραφή, λέγω, αὕτη πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Διότι, κύριοι, δυσκολεύομαι νὰ ἐννοήσω πῶς δύνανται οἱ εἰρημένοι κύριοι ὑπερπηδῶντες χιλιάδας χρόνων, πλέον τῶν 2,000 ἐτῶν, νὰ συνάπτωσι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τοὺς ἀρχαίους ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλευμάτων, νὰ συνάπτωσι τὰ δικαιώματα ταῦτα μὲ τὰ δικαιώματα τοῦ νῦν δημοσίου ἐναντίον τῶν κατόχων, οἵτινες ἐπὶ τόσας χιλιάδας ἔτη κατεῖχον τὰ κτήματα ταῦτα. Ἐπίσης, κύριοι, ἀκατάληπτον μοί εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι, ὅπως βεβαιώσωμεν τὴν κυριότητα τῶν δένδρων τῶν κειμένων ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ ἐδάφους, πρέπει ἀνασκάπτοντες τὸ ἔδαφος νὰ παρακολουθήτωμεν τὰς ῥίζας αὐτῶν, καὶ ἐὰν μὲν ἴδωμεν ὅτι ἔφθασαν μέχρι τοῦ δεῖνος σημείου, νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὸν Α, ἐὰν δὲ ἐξικνοῦνται μέχρι τοῦ δεῖνος νὰ τὰ θεωρήσωμεν ἀνήκοντα εἰς τὸν Β καὶ τὰ παρόμοια. Διακρίσεις τοιαῦται, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἐκτελέσιμοι, καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἐπιφέρουν ἀνατροπὴν εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου; Φρονῶ λοιπὸν ἀναντιῤῥήτως, ὅτι αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἀνήκουσαι εἰς τὸν κύριον τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εὑρίσκονται. Τὸ νὰ ὑπερπηδᾷ τις χρονικὰ διαστήματα τόσων χιλιάδων ἐτῶν, κατὰ τὸ διάστημα τῶν ὁποίων συνέβησαν τόσαι μεταβολαὶ καὶ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου, τὸ νὰ ὑπερπηδᾷ τις, λέγω, τοιαῦτα διαστήματα, εἶναι ἅλμα μέγα καὶ δεινόν, τὸ ὁποῖον δύνανται ὀλίγοι μόνον ἀκινδύνως νὰ ἐκτελέσωσιν, ἀλλ’ εἰς τὸ ὁποῖον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ τοὺς παρακολουθήσω.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ὀλίγα εἶπεν, ἀλλ’ ἡ σημασία τῶν λόγων του εἶναι πολλή· πρῶτον μὲν διότι τὸν ἐκτιμῶ εἰς ἄκρον διὰ τὴν νομομάθειάν του, δεύτερον δὲ διότι πρόκειται περὶ πλούτου λίαν σημαντικοῦ· πρόκειται περὶ πλούτου, ὅστις κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐμπειροτεχνῶν τοὺς ὁποίους διωρίσαμεν, συμποσοῦται εἰς ἀκαθάριστον ἀξίαν 224,000,000 δραχμῶν, εἰς καθαρὰν δὲ πρόσοδον ἀξίας 130,000,000, καὶ εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐστήριξε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀποδίδει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ ἐδάφους τοῦ νὰ καταλάβωσι τὴν σημαντικὴν ταύτην περιουσίαν, εἰς δύο λόγους· α) εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν νομικὴν «εἴκει τὰ ἐπικείμενα τοῖς ὑποκειμένοις,» β) εἰς τὴν ἀρχὴν «τῆς ἐξ ἀμνημονεύτου χρόνου παραγραφῆς.» Φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς πλανᾶται εἰς ἀμφότερα. Πλανᾶται ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, διότι ἄριστα γινώσκει ὅτι ἡ ἀρχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶν ὅ,τι ἐπίκειται ἐπί τινος ἀκινήτου ἀνήκει εἰς τὸν κύριον τοῦ κτήματος, δηλαδὴ εἰς τὸν κύριον τοῦ ἐδάφους, ἤτοι τῆς ἐπιφανείας, δὲν ἐφαρμόζεται παρὰ εἰς δύο περιστάσεις· εἰς τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐπικείμενον συνδέεται μετὰ τοῦ ἐδάφους δι’ ἐνοικοδομήσεως, διότι εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ὑπάρχει ἀληθὴς σύνδεσμος μετὰ τῆς ἐπιφανείας, καὶ εἰς τὴν περίστασιν τῆς φυτείας, ὁπότε συμβαίνει τὸ αὐτό. Ἄλλως, κύριοι, ἠθέλαμεν τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χάνωμεν πολὺ συχνὰ τὴν περιουσίαν μας καὶ πολὺ εὐκολώτερον τὴν κατοχήν· ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ τὴν κυριότητα τῆς ἀσβέστου, τῶν λίθων κτλ. καὶ ἐν γένει παντὸς πράγματος, τὸ ὁποῖον ἤθελε ῥίψει εἰς ἔδαφος ξένον, ἐὰν ὁ κύριος τοῦ ἐδάφους δύναται ν’ ἀντιτάξῃ τὴν ἀρχὴν «τὰ ἐπικείμενα τοῖς ὑποκειμένοις.» Ἀπεναντίας εἶναι τοσοῦτον αὐστηρὸς ὁ ῥωμαϊκὸς νόμος ὡς πρὸς τοῦτο, ὥστε τὰ παραπήγματα τὰ ὁποῖα συνδέονται μετὰ τῆς γῆς δὲν τὰ ὑποβάλλει εἰς αὑτὸν τὸν κανόνα· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ οἰκοδομὴ συνδεομένη μετὰ τοῦ ἐδάφους καὶ συναποτελοῦσα ἓν σῶμα, πρὸς ἕνα σκοπὸν ὑπηρετούντων τοῦ τε ἐδάφους καὶ τῆς οἰκοδομῆς, ὅπως ὁ νόμος παραδεχθῇ ὅτι τὸ κινητὸν τὸ οἰκοδομηθὲν ἐπὶ ξένης γῆς μεταβαίνει εἰς τὴν κυριότητα τῆς γῆς ταύτης. Καθὼς ἐπίσης ὁ ῥωμαϊκὸς νόμος ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ φυτεία ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τοῦ ξένου, φυτεία ἡ ὁποία συνδέει τὰ φυτὰ μετὰ τῆς γῆς, ἥτις τὰ τρέφει καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἀπαραλλάκτως ὅπως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οἰκοδομὴ ἄνευ ἐδάφους. Καὶ μόνον ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἰσχύει ὁ κανὼν, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ θὰ ἦτο ἀτοπώτατον νὰ ὑποθέσητε ὅτι τὸ ῥωμαϊκὸν δίκαιον τὸ ὁποῖον οἱ νεώτεροι ὠνόμασαν «ὁ γραπτὸς λόγος,» τὸ ὁποῖον δίκαιον ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τοῦ δικαίου ὅλων τῶν ἔκτοτε αἰώνων καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον νὰ ᾖναι οὐχὶ μόνον βάσις, ἀλλὰ καὶ σχολιαστὴς καὶ ἑρμηνευτὴς τοῦ δικαίου, ὅτι τὸ δίκαιον τοῦτο παραδέχεται δόγμα ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ὑπεστήριξε. Κανεὶς ῥωμαϊκὸς νόμος καὶ οὐδεὶς σχολιαστὴς δὲν ἤθελε λύσει τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· οὐδεὶς ἤθελεν εἰπεῖ ὅτι ὁ κύριος ἑνὸς εὐτελοῦς ἐδάφους δύναται ν’ ἀποκτήσῃ 10 καὶ 15 ἑκατομμυρίων δρ. μέταλλα αὐτούσια, ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τούτου ἐπισωρευθέντα. Ἡ δὲ ἑτέρα ἀρχὴ, κύριοι, τῆς ἐξ ἀμνημονεύτου χρόνου παραγραφῆς δὲν ἐφαρμόζεται ἐπίσης ἐνταῦθα. Διότι ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσῃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ὅτι θέλομεν παράξει τὰ σημερινὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν δικαιωμάτων ἅτινα ἀνῆκον εἰς τὴν ἀρχαίαν δημοκρατίαν τῶν Ἀθηνῶν. Βασιζόμενος ἐπὶ τῶν νόμων οἱ ὁποῖοι μᾶς διέπουν, ἰσχυρίζομαι καὶ ὀφείλω νὰ ἰσχυρισθῶ, διότι εἶναι καλὸν νὰ πολιτευώμεθα κατὰ τοὺς νόμους, ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ ἰδιοκτησία αὕτη σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τούτους ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος. Ἡ πρὸ μικροῦ ἀναγνωσθεῖσα ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου δικηγόρου κ. Κοκκίνου εἶναι βεβαίως σπουδαιοτάτη. Ὁ κ. Κόκκινος ἐμελέτησε ἐξ ἐπίτηδες διὰ νὰ γράψῃ ἐπὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, διὰ νὰ γράψῃ διὰ τὴν δημοσιότητα, διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, κατέναντι καὶ τῶν ἡμεδαπῶν καὶ τῶν ξένων· εἶναι νομομαθὴς διακεκριμένος καὶ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι δὲν ἐβασάνισε μετὰ μεγίστης ἐμβριθείας τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔφερον αὐτὸν εἰς μίαν λύσιν καὶ γνώμην. Ἀλλὰ παραδόξως, κύριοι, ἡ περιουσία αὐτὴ ἡ πολύτιμος, τὴν ὁποίαν δὲν εἴχομεν ἀρκετὴν σύνεσιν νὰ περιμαζεύσωμεν, πολλὰ συνωμοτοῦν ὅπως μᾶς δοθῇ. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὸ σύστημα τῶν συλλογισμῶν τοῦ κυρίου Κοκκίνου, ἀλλὰ καὶ αἱ νομοθεσίαι πλείστων κρατῶν παλαιῶν καὶ νέων, καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ συντήρησις καὶ ἡ ἰσότης καὶ τὸ ἀναμφισβήτητον δίκαιον, συμφέρον. Ὅλα ταῦτα, κύριοι, συνωμοτοῦν εἰς τὸ νὰ μᾶς δώσουν τὴν περιουσίαν ταύτην. Αἱ ἐκβολάδες, ὡς δὲν ὑπάρχει οὐδεμία σήμερον ἀμφισβήτησις, εἶναι ἡ μεταλλοῦχος γῆ τὴν ὁποίαν οἱ ἀρχαῖοι ἀποχωρίσαντες τὸ πλουσιώτερον μέταλλον, ἀφῆκαν ἐπὶ τόπου, ἀπαραλλάκτως ὅπως θὰ συμβῇ καὶ τὴν σήμερον εἰς τοὺς μεταλλευτὰς οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ μεταλλευθῶσι τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου· διότι καὶ αὐτοὶ, εὑρόντες τὴν gallène ἐντὸς τῶν μεταλλούχων ὀρέων, θέλουν εὕρει αὐτὴν, ὅπως ἀπεδείχθη, μὲ χώματα μεταλλοῦχα ἀναμεμιγμένην ἀπαράλλακτα μὲ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον ὑπὸ τὸ ὄνομα ἐκβολάδες. Τὴν σήμερον ἡ τέχνη δίδει τὰ μέσα εἰς τὸν μεταλλευτὴν νὰ παραλείψῃ ἐκ τῶν ἐκβολάδων τούτων μέρος ἢ καὶ οὐδὲν μέρος· ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ὁπότε δύο περιστάσεις, μὴ συντρέχουσαι σήμερον, συνέτρεχον τότε, αἱ ἐκβολάδες ἦσαν πολλαὶ καὶ σώζονται διὰ τοῦτο πολλαί. Αἱ δύο περιστάσεις εἶναι, πρῶτον ἡ ἀτέλεια τῆς τέχνης καὶ αἱ περιωρισμέναι γνώσεις τῆς χημείας τῶν ἀρχαίων, καὶ δεύτερον ὁ πλοῦτος τὸν ὁποῖον περιεῖχον τὰ μεταλλεῖα ἐν ἀρχῇ. Διὰ τὸν δεύτερον δὲ τοῦτον λόγον βλέπομεν ὅτι οἱ ἀρχαῖοι, ἀφοῦ τὰς φλέβας τοῦ μεταλλείου τὰς πλησιαζούσας περισσότερον εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἐξεμετάλλευσαν παντοῦ, προχωρήσαντες δὲ εὗρον τὰ μεταλλεῖα πτωχότερα καὶ ἀπήντησαν περισσοτέρας δυσκολίας πρὸς ἀνόρυξιν, ἐστράφησαν πάλιν πρὸς τὰ χώματα ἤτοι πρὸς τὰς ἐκβολάδας. Αἱ ἐκβολάδες λοιπὸν εἶναι καὶ αὐταὶ μεταλλεῖον, εἶναι χῶρος μεταλλοῦχος, ἀλλὰ διαφεύγει τὸν περὶ μεταλλείων νόμον τοῦ 1861, διότι εἶναι χῶρος μεταλλοῦχος κείμενος οὐχὶ ὑπὸ, ἀλλ’ ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν, δὲν εἶναι δὲ μεταλλοῦχος φλὲψ, ἢ ὄγκος ἢ κοίτασμα ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν, ἐκεῖ τεθὲν ὑπὸ τῆς φύσεως, εἶναι ἔργον χειροποίητον· αὐταὶ δὲ αἱ δύο ἰδιότητες αἱ ὁποῖαι συνοδεύουσι τὰς ἐκβολάδας, ὅτι εἶναι μεταλλοῦχος χῶρος καὶ διαφέρει ἀποτόμως τῶν μεταλλείων περὶ ὧν προβλέπει ὁ νόμος περὶ παραχωρήσεως ἀποφασίζουσι περὶ τε τοῦ ζητήματος ἂν αἱ ἐκβολάδες δύνανται νὰ θεωρηθῶσι ποτὲ ὡς παραχωρηθεῖσαι καὶ συγχρόνως ἀποφασίζουσι περὶ τοῦ εἰς τίνα ἀνήκουσιν. Θέλω μιμηθῆ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης ὡς πρὸς τοῦτο, ὅστις παρέλειψε νὰ δικαιολογήσῃ τὸ ὅτι αἱ ἐκβολάδες δὲν παρεχωρήθησαν εἰς κανένα δυνάμει τοῦ νόμου περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων. Τοῦ θέματος τούτου μὴ ἀμφισβητουμένου μεταβαίνω εἰς τὸ ἕτερον. Αἱ ἐκβολάδες, κύριοι, ἐξακολουθοῦν, ὡς προεῖπον, νὰ ἦναι μεταλλεῖον κείμενον εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, κείμενον μάλιστα ἐν αὐτοῖς τοῖς μεταλλείοις τῶν ἀρχαίων· διότι κατὰ τὴν ἔκθεσιν καὶ κατὰ τοὺς μεταβάντας ἐπιτοπίως, τὰ μεταλλεῖα ταῦτα, αἱ ἐκβολάδες, εἶναι πέριξ τῶν φρεάτων· τὰ φρέατα γνωρίζετε ὅτι δὲν ἀνορύττονται, εἰμὴ ὅπου ὑπῆρχε μέταλλον διὰ νὰ φθάσῃ μέχρις ἑνὸς σημείου ὁ μεταλλευτὴς ὅθεν ν’ ἀρχίσῃ νὰ κατασκευάζῃ τὴν στοάν του. Πέριξ τῶν χειλέων τοῦ φρέατος τούτου τοῦ κατασκευασθέντος πρὸς μετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου ἐῤῥίφθησαν καὶ κεῖνται αἱ ἐκβολάδες ὡς ἀνεστραμμένοι κῶνοι, ἀληθὲς μεταλλεῖον, ἐξ οὗ ἐξώρυττον οἱ ἀρχαῖοι τοῦ Στράβωνος καὶ ἐχώνευον τὰ μεταλλοῦχα χώματά του, ὅπως οἱ πρὸ αὐτῶν τὴν gallène ἢ τὴν ἀργυρῖτιν. Εἰς ποῖον ἀνήκει ἡ ἰδιοκτησία τῶν χωμάτων τῶν οὕτω πως ἐκεῖ ἐπισωρευθέντων, καὶ ἐκεῖ κειμένων; Μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς τὴν νομοθεσίαν τῶν Ῥωμαίων αὐτοκρατόρων καὶ Βυζαντινῶν· διὰ τοῦτο ὀλίγας λέξεις θέλω προτάξει μόνον πρὸς τέρψιν περὶ τῆς τύχης τῶν μεταλλείων ἐπὶ τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οἱ πάντες γνωρίζετε ὅτι τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου ἀνῆκον εἰς τὴν ἐπικράτειαν τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι ἡ δημοκρατία τῶν Ἀθηναίων ἐνοικίαζεν αὐτὰ ἀϊδίως εἰσπράττουσα δύο φόρους, ὧν ὁ μὲν ἦτο ὁ τῆς εἰσόδου ἢ φόρος κατοχῆς, δηλαδὴ ὁ ἐνοικιαστὴς μετὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐνοικίασιν ἑνὸς μεταλλείου ἐπλήρωνε εἰς τὴν ἀθηναϊκὴν πολιτείαν ὡρισμένον τίμημα, μόνον καὶ μόνον ἵνα εἰσέλθῃ, κατόπιν δὲ ἐπλήρωνεν ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματός του 1/24 ἐκ τοῦ ἀκαθαοίστου. Οὐδαμοῦ ἀπαντᾶται εἰς τὰς πηγὰς τῶν ἀρχαίων, ὅτι ὑπῆρχον ἰδιωτικὰ μεταλλεῖα ἐπὶ τοῦ Λαυρίου. Τὰ μεταλλεῖα τῶν ἀρχαίων εἰς τὸ Λαύριον ἦσαν πολλὰ, διότι ἕκαστος δύναται νὰ ἐννοήσῃ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ὑπάρχουν αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας βλέπομεν σήμερον. Τὰ μεταλλεῖα ἦσαν πολλὰ διότι χῶρον σμικρὸν ἕκαστος ἐνοικιαστὴς ἐλάμβανε κατὰ παραχώρησιν ἀπὸ τὸ δημόσιον. Ἐπὶ Ῥωμαίων δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, ὅτι ἐπὶ αὐτοκρατορίας δὲν ἐξηκολούθουν τὰ μεταλλεῖα νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὸ δημόσιον. Ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς αὐτοκρατορίας, κύριοι, τὰ μεταλλεῖα ἀνῆκον εἰς τὸ δημόσιον τῆς Ῥώμης ἀπαραλλάκτως, ὅπως ἀνῆκον εἰς τὸ δημόσιον τῶν Ἀθηνῶν, ὅπερ τὰ ἐνοικίαζε. Μάλιστα ὁ πολὺ ἐνδιατρίψας περὶ τὰ τοιαῦτα, ὁ διασημότατος καὶ φιλόλογος Βοίκιος κάμνει ταύτην τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ πνεύματος τῆς δημοσίας οἰκονομίας τῶν Ῥωμαίων καὶ τοῦ πνεύματος τῆς δημοσίας οἰκονομίας τῶν Ἀθηναίων, καὶ ἀποδίδει τὸ βραβεῖον εἰς τοὺς Ἀθηναίους. Οἱ Ἀθηναῖοι, λέγει, ἔδιδον τὰ μεταλλεῖα εἰς μίσθωσιν διὰ παντὸς, ἐνῷ οἱ Ῥωμαῖοι μόνον προσωρινῶς· ἐξετάζων δὲ τὴν διαφορὰν εὑρίσκει, ὅτι τὸ δεύτερον σύστημα τῶν Ῥωμαίων ἦτο ἐσφαλμένον δι’ οὓς λόγους ἕκαστος ἐννοεῖ, ὅτι ὁ πρόσκαιρος μισθωτής, διότι ἐπιζητεῖ ταχύτερον νὰ κερδίσῃ ἐπιζητεῖ τὸ πλουσιώτερον μετάλλευμα, ἀμελεῖ τὴν ἰδιοκτησίαν, ἑπομένως ἀμελεῖ τὰς στοάς, τὰς θαλαμώσεις, κτλ. Δύναμαι μάλιστα νὰ ἐνθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης πρὸς ἀπόδειξιν ὅτι ἔχει ἄδικον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, νὰ τὸν ὑπενθυμίσω τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ Τιβέριος, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκε ψήφισμα αὐτοκρατορικὸν δι’ οὗ ἀπηγόρευσε καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν πᾶσαν μετάλλευσιν ἐν μεταλλείοις. Οἱ μεταγενέστεροι αὐτοκράτορες ἔδιδον τὰ μεταλλεῖα εἰς μίσθωσιν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ πληρώνουν εἰς τὸ δημόσιον οἱ ἐνοικιασταὶ ὡρισμένον κανόνα. Ἐὰν ἄλλος τις ἐκ τῶν μὴ εἰδότων νομικὰ ἀγνοῇ τὴν σημασίαν τῆς διατάξεως ταύτης, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης δὲν δύναται νὰ τὴν ἀγνοῇ· διότι ἠξεύρει ὅτι ὁ κανὼν δὲν πληρώνεται παρὰ εἰς τὸν κύριον, εἶναι τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον πληρώνει ὁ ἐμφυτευτής, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ αὐτὸς μισθωτὴς ἀλλὰ μισθωτὴς διηνεκής. Αὐτό, κύριοι, τὸ δίκαιον τῶν αὐτοκρατόρων, πρὸ πάντων τῶν Βυζαντινῶν, ὅπως σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ τὸ γνωρίζωμεν, ἵνα λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ μεταλλείων· διότι, ὡς ἠξεύρετε, οἱ Βυζαντινοὶ νόμοι ἴσχυον καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἰσχύουν μέχρι σήμερον. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσφύγωμεν εἰς τοὺς Βυζαντινοὺς καὶ Ῥωμαϊκοὺς νόμους διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν μεταλλείων ἐπὶ τουρκοκρατείας, διότι μᾶς προστατεύει ὁ νόμος ὁ τουρκικός. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ γνώμη ἐναντία, ὅτι κατὰ τοὺς τουρκικοὺς νόμους, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατὰ τὴν βούλησιν τοῦ Σουλτάνου, ἡ ὁποία δὲν ὑπάγεται εἰς νόμον, οἱ κατακεκτημένοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι δικαίωμα ἐπὶ μεταλλείων. Καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο περὶ ἔθνους ἄλλου, καὶ οὐχὶ περὶ τῶν Τούρκων, περὶ ἑτέρας καὶ οὐχὶ περὶ τῆς ἐπικρατείας τοῦ Σουλτάνου, ἴσως ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τοῦτο· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν Τούρκων δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐνδιατρίψωμεν πολύ, διότι κανεὶς δὲν θέλει ἀρνηθῆ ὅτι τὸ προέχον δίκαιον ἦτο ἡ αὐθαιρεσία τοῦ δεσπότου. Εὐτυχῶς μάλιστα, πλὴν ἄλλων μαρτυριῶν αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, ἔχομεν τὴν μαρτυρίαν ἑνὸς Ἄγγλου Οὔτλερ ὀνομαζομένου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα περιώδευσεν εἰς τὴν Δαλματίαν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπεσκέφθη δὲ καὶ τὸ Λαύριον. «Ἐκεῖ, λέγει ὁ Οὔτλερ, δὲν γίνεται καμμία μετάλλευσις καί τοι κατὰ τὴν ἀρχαιότητα τοσοῦτος πλοῦτος ἐξήγετο ἐκ τῶν ἐρήμων ἐκείνων τόπων, ὅπερ ἀποδεικνύεται, οὐ μόνον ἐκ τῆς ἱστορίας ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς στάκτης, τὴν ὁποίαν εὗρον ἐκεῖ. Ἔμαθον δὲ παρὰ τῶν κατοίκων ὅτι χρυσοχόοι τῶν Ἀθηνῶν ἤρχοντο κρυφὰ ἐνίοτε καὶ ἀπέκοπτον τεμάχια ἐκ τοῦ μεταλλείου, τὸ ὁποῖον κρυφὰ εἰς τὰ ἐργοστάσιά των ἀνέλυον καὶ ἐξῆγον ἄργυρον· τοῦτο δὲ ἔπραττον κρυφίως διότι ἐφοβοῦντο, ὅτι ἂν οἱ Τοῦρκοι ἤθελον μάθει ὅτι ἐκ τοῦ μετάλλου ἐκείνου προήρχετο ἄργυρος, ἤθελον καταδικάσει τοὺς κατοίκους εἰς τὴν δουλείαν τοῦ νὰ δουλεύωσιν ἐν τοῖς μεταλλείοις». Λοιπόν, κύριοι, αὐταὶ αἱ ἐκβολάδες ἔκειντο ἐκεῖ νεκραὶ περὶ τὰ φρέατα τῶν ἀρχαίων, οὐδεὶς τὰς ἐπλησίαζεν, οὐδεὶς τὰς ἐμεταχειρίσθη, καὶ εἶναι θαῦμα πῶς κατώρθωσαν νὰ πλάσωσί τινες δικαίωμα ἰδιοκτησίας ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔθεσαν τὴν χεῖρα, δὲν ἐνήργησαν καμμίαν πρᾶξιν, οὔτε κατοχῆς, οὔτε ἰδιοκτησίας· ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν εἶχον γνῶσιν ὅτι ὑπῆρχον τοιοῦτοι θησαυροὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Πρέπει κύριοι, νὰ κατεφρόνησαν ὁλοτελῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας οἱ ὀνομάσαντες αὐτὸ ἱερὸν, ἀποφασίσαντες νὰ περιβάλωσι μὲ τὸ ἱερὸν αὐτῆς ὄνομα ἓν δικαίωμα νόθον καὶ οὐτιδανόν, ὅπερ ἔπλασαν, δὲν ἠξεύρω πῶς, τινὲς ἐν τῇ Ἀττικῇ. Καθὼς ἠκούσατε ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ὁ κ. Κόκκινος προσπαθεῖ ν’ ἀποδείξῃ διὰ τῆς θεωρίας περὶ ἰδιοκτησίας καὶ κατοχῆς τῶν κινητῶν τὸ πρόβλημά του, καὶ ἡ θεωρία αὐτοῦ εἶναι βεβαίως καὶ ἀναμφισβητήτως ὀρθή· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, καὶ ἂν ἠθέλομεν περιορισθῆ ἐπὶ μόνης τῆς ἱστορικῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος τῆς τῶν μεταλλείων ἰδιοκτησίας, ἢ ἐὰν ἠθέλομεν καὶ νομικῶς νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ τὴν θεωρίαν περὶ κυριότητος τῶν ἀκινήτων, πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα ἠθέλομεν φθάσει. Ὑποθέτω ὅτι παρουσιάζεταί τις καὶ μοὶ λέγει, ὅτι εἶναι ἰδιοκτήτης αὐτῶν τῶν θησαυρῶν· ἤθελον τὸν ἐρωτήσει, «πότε τὸ ἔμαθες ὅτι εἶσαι ἰδιοκτήτης;» δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ μοὶ ἔλεγεν, ἐὰν ἡ ἀπάντησίς του ἦτο εἰλικρινής, «προχθές.» Ἐὰν παρουσιασθῇ εἷς χωρικὸς τοῦ Λαυρίου ἢ τῆς Κερατέας καὶ μοὶ ἔλεγεν «ὅτι εἶναι κύριος τοῦ σωροῦ τοῦ Κυπριανοῦ,» ἤθελον τὸν ἐρωτήσει «ἀπὸ πόσα στρέμματα σύγκειται καὶ πόσα ἐπλήρωσε νὰ τὸν ἀγοράσῃ;» Ἐὰν ἦναι εἰλικρινής, θέλει μοῦ ἀπαντήσει ὅτι ὁ ἄχρηστος οὗτος δι’ αὐτὸν σωρὸς ἐπὶ 135 στρεμμάτων κεῖται ἐντὸς 3 ζευγαρίων τὰ ὁποῖα ἠγόρασε διά τινας ἑκατοστυίας γρόσια, καὶ ὅτι προχθὲς ἔμαθεν ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ κεῖνται 14 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν σκωριῶν ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸν ἐπώλησεν, ἤθελον τῷ εἴπει, ἐγνώριζεν ὅτι σοὶ πωλεῖ ἐκβολάδας; τί ἤθελε μοὶ ἀπαντήσει, ἐὰν ἦτο εἰλικρινής; ὅτι δὲν τὸ ἐγνώριζε καθὼς οὐδ’ αὐτὸς· διότι κανεὶς πλὴν τοῦ φρενοβλαβοῦς δὲν ἠδύνατο νὰ πωλήσῃ τὸν σωρὸν τοῦ Κυπριανοῦ ἀξίζοντα 14,000,000 δραχ. διὰ 1000 ἢ καὶ δισχίλια γρόσια ἐντὸς μιᾶς περιοχῆς τριῶν ζευγαρίων τόπου. Ἤθελον τὸν ἐρωτήσει, ἐὰν μοὶ ἔλεγεν ὅτι δὲν ἔχει μὲν τίτλον, ἀλλὰ διὰ τῆς χρησικτησίας ἐγένετο κύριος, «τί κατεῖχες;» θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ἐὰν ᾖναι εἰλικρινὴς, ὅτι «δὲν τὸ ἐγνώριζε ποτέ.» Ἀλλὰ νομίζετε, κύριοι, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ νομοθεσία ἡ ὁποία μᾶς διέπει; ὅτι παραχωρεῖ τὴν κυριότητα, ἣν ὁ νόμος καλεῖ ἱερὰν, ὑπὸ τοιούτους ὅρους; ὅτι δίδει κατοχὴν καὶ κυριότητα εἰς τὸν ἄνθρωπον ὅστις δὲν γνωρίζει τί εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον βλέπει καὶ ὁ ὁποῖος οὐδέποτε τὸ μετεχειρίσθη, διότι εἰς οὐδεμίαν χρῆσιν ἠδύνατο νὰ τῷ χρησιμεύσῃ; Ἀλλ’ οἱ νόμοι, κύριοι, δὲν περιέβαλον τὴν ἱερὰν ἰδιοκτησίαν μὲ τόσον σαθρὰς ἰδιότητας. Δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ συζητήσωμεν νομικὰ ζητήματα ἐν ὅλῃ τῇ λεπτομερείᾳ· σᾶς ἀναφέρω ὅμως ἓν παράδειγμα, ἁπλῶς διὰ μίαν ἰδέαν. Κατὰ τὰς πηγὰς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ἐστάλη τις διὰ νομίμου τρόπου εἰς τὴν κατοχὴν ἑνὸς ἀγροῦ· μετέβη εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ τῳόντι τὸν κατέλαβε· τὸν κατέλαβε διότι εἰσῆλθεν εἰς αὐτὸν καὶ ἤρχισε νὰ τὸν καλλιεργῇ. Φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐγένετο ἀναμφισβητήτως κάτοχος· τί λέγουσιν ὅμως οἱ Ῥωμαῖοι; οὐδέποτε ἀπέκτησε τὴν κατοχήν· διότι καί τοι ἐστάλη εἰς τὸν ἀγρὸν νομίμως, καί τοι εἰσῆλθε, καί τοι τὸν καλλιεργεῖ, ἐν τῷ νῷ ὅμως εἶχεν, ὅτι εἰσῆλθεν εἰς ἀγρὸν ἄλλον καὶ διὰ τοῦτο κάτοχος δὲν ἐγένετο. Τὸ παράδειγμα τοῦτο, κύριοι, τὸ παρουσιάζουν οἱ Ῥωμαῖοι νομοδιδάσκαλοι μὲ τὰ δύο ὀνόματα τοῦ Σεμπρωνίου καὶ τοῦ Κορνηλίου. Ἐστάλη τις εἰς τὴν κατοχὴν ἑνὸς ἀγροῦ Σεμπρωνιανοῦ· ὑπῆγεν εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ τὸν κατέλαβε, φρονῶν ὅτι εἶναι ὁ Κορνηλιανὸς ἀγρός· ὅταν ἔφθασεν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τὸ ζήτημα, αἱ ὑλικαὶ πράξεις τῆς κατοχῆς δὲν τῷ ἐχρησίμευσαν ἵνα τῷ δώσωσι τὴν κατοχήν· ὁ δικαστὴς ἀπεφάνθη, ὅτι τὸν ἀγρὸν αὐτὸν οὐδέποτε ἔλαβεν εἰς τὴν κατοχήν του, διότι ἡ διάνοιά του εὑρίσκετο εἰς πλάνην, καί τοι ὁ ἀγρὸς δὲν ἔπαυσε διὰ τοῦτο νὰ ᾖναι ὁ Σεμπρωνιανός, αὐτὸς ἐκεῖνος εἰς ὃν ἐστάλη καὶ τῆς καλλιεργείας τοῦ ὁποίου νομίμως ἐπελάβετο. Εἴτε λοιπὸν τὴν θεωρίαν τῆς κυριότητος τῶν κινητῶν θελήσητε νὰ ἀκολουθήσητε, ὡς ὁ κ. Κόκκινος, εἴτε τὴν θεωρίαν περὶ κυριότητος τῶν ἀκινήτων, δὲν δύνασθε νὰ φθάσητε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπεκτήθη δικαίωμα ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων, αἱ ὁποῖαι κεῖνται πέριξ τῶν φρεάτων τῶν ἀρχαίων μεταλλείων, ἀφοῦ εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἀνεγνωρισμένον, ὅτι οὐδέποτε οἱ κάτοικοι ἐποιήσαντο χρῆσιν αὐτῶν, οὐδέποτε εἶχον τὴν ἰδέαν καὶ τὴν γνῶσιν εἰς τί αὗται συνίστανται καὶ εἰς τί ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν, ἔκειντο δὲ πάντη ἄγνωστοι. Συγχωρῆσατέ μοι, κύριοι, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἀντιλαμβανόμεθα τῶν σπουδαίων αὐτῶν ζητημάτων δὲν συμβιβάζεται οὔτε μὲ τὸ πνεῦμα τῆς συντηρήσεως, οὔτε μὲ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς μία ἐπικράτεια οὕτω πως κρίνουσα περὶ αὐτοῦ τοῦ πλούτου, ἠδύνατό ποτε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχουσα τὸ πνεῦμα τῆς συντηρήσεως, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε τὴν ἐγκαταλιμπάνει· ὅταν ἡ ἐπικράτεια λέγῃ σέβομαι, τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ τὸ σέβομαι, διότι ὁ πρῶτος καταλαβὼν 200,000,000 δραχμῶν ἐν Λαυρίῳ εἶναι ἰδιοκτήτης αὐτῶν, εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον οὔτε ἄνθρωπος, οὔτε ἔθνος ἔχον αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς συντηρήσεως θὰ εἰμπορέσῃ ποτὲ νὰ ἐννοήσῃ. Καθιερώθη αὐτὸς ὁ κανὼν διὰ τὸ πτηνὸν, τὸ ὁποῖον φονεύομεν, καθιερώθη διὰ τὸν ἰχθῦν, τὸν ὁποῖον ἀγρεύομεν, καθιερώθη διὰ τὰ εὐτελῆ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τῆς δυνάμεως ἑνὸς ἑκάστου νὰ συλλάβῃ· ἀλλὰ βεβαίως λείπει τὸ πνεῦμα τῆς συντηρήσεως ἀπὸ τὴν ἐπικράτειαν ἐκείνην, ἡ ὁποῖα ἤθελε σκέπτεσθαι περὶ τοιούτων ζητημάτων κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καθ’ ὃν σκεπτόμεθα ἡμεῖς. Ἀντιβαίνει κύριοι, εἰς τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος ἡ διαγωγή μας, καὶ εἶναι ἐναντία πρὸς τοὺς νόμους μας, οἵτινες τὴν ἀποδοκιμάζουσιν. Οὐ μόνον πρὸ ἡμῶν ἐπὶ τῶν ἀρχαίων, τόσον τῶν Ἑλλήνων ὅσον καὶ τῶν Ῥωμαίων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν συγχρόνων θέλετε ἀπαντήσει πολλὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα, προκειμένου περὶ σπουδαίων τοῦ πλούτου ζητημάτων καὶ εἰδικῶς περὶ τῶν ζητημάτων τῶν μεταλλείων, δὲν φέρονται μὲ αὐτὴν, συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, τὴν ἐπιπολαιότητα. Ἐνῷ κατὰ τὴν ἱστορίαν ἀνέκαθεν καὶ χωρὶς διακοπῆς αὐτὰ τὰ μεταλλεῖα τῶν ἐκβολάδων ἀνῆκον εἰς τὸ ἔθνος, δηλαδὴ ἀνῆκον εἰς πάντας, βεβαίως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἐναντίον τοῦ αἰσθήματος τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος θέλομεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὰ ἰδιοκτησίαν ἑνὸς ὁ ὁποῖος οὐδὲ ἐξώδευσεν, οὐδὲ ἐμόχθησεν, οὐδὲ ἐγίνωσκεν ὅ,τι ἔχει, οὐδὲ πώποτε μετεχειρίσθη, καὶ ταῦτα ἐν ᾧ πρόκειται περὶ μετάλλων, τὰ ὁποῖα εἰς ἔθνη πεφωτισμένα καὶ εὐνομούμενα ἐθεωρήθησαν καὶ εἶναι ἰδιοκτησία τῆς ἐπικρατείας. Ἀκούσατε, κύριε, τὰς νομοθεσίας. Ὁ νόμος ὁ αὐστριακὸς, ὁ νέος νόμος τῆς 23 Μαΐου 1854, οὐδὲν δικαίωμα ἀναγνωρίζει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἐπιφανείας ἐπὶ τῶν μεταλλείων, διότι ἐπ’ αὐτῶν ὑπάρχει τὸ λεγόμενον droitrégalien· Droitrégalien εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ στέμματος· δικαίωμα δὲ τοῦ στέμματος πρέπει νὰ ἐννοήσητε ὡς συνήθως τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικρατείας. Ἑπομένως οὐδὲν λαμβάνει ἐπὶ καθαροῦ ἢ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τοῦ μεταλλείου ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ἐπιφανείας, ἁπλῶς δὲ μόνον ἀποζημίωσίν τινα λόγῳ τῆς κατοχῆς αὐτῆς. Εἰς τὴν Αὐστρίαν λοιπὸν, κύριοι, τὰ μέταλλα θεωροῦνται ἰδιοκτησία τῆς ἐπικρατείας ἢ τοῦ στέμματος, καὶ εἰς οὗτινος δήποτε ἰδιώτου τὴν ἰδιοκτησίαν ἀνακαλυφθῶσιν, ὑπὸ τὴν γῆν ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ποσοστὸν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, εἰμὴ μόνον δικαίωμα ἔχει ν’ ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν κατοχὴν, διότι θὰ τῷ ἀφαιρεθῇ τὸ γήπεδον ὑπὸ τὸ ὁποῖον εὑρέθη τὸ μέταλλον. — Ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπάγονται ἔτι καὶ σήμερον εἰς τὸ αὐτὸ δίκαιον, τὸ droitrégalien, ἅπαντα τὰ μέταλλα τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου. Σημειώσατε δὲ, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἰσχύει ἡ ἀρχὴ ὅτι τὰ μέταλλα ἀνήκουσιν εἰς τὸν κύριον τοῦ ἐδάφους. Ἐν τούτοις εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἐν ᾗ ἰσχύει αὐτὴ ἡ ἀρχὴ, δὲν ὑπάρχει ἰδιωτικὴ ἰδιοκτησία ἐπὶ τῶν μεταλλείων τοῦ ἀργύρου καὶ τοῦ χρυσοῦ· ἐκεῖ τὸ δικαίμα τῆς ἰδιοκτησίας ὡς πρὸς τοῦτο δὲν εἶναι σεβαστόν. Ἐπίσης εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὰ μεταλλεῖα τοῦ μολύβδου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Δέρβυσιρ ἀνήκουσιν εἰς τὸ στέμμα ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ droitrégalien. Τοιαῦτα ἦσαν ἄλλοτε πάντα τὰ μέταλλα, ἀλλ’ ἡ ἐπικράτεια παρῃτήθη τῶν ἄλλων μικρὸν κατὰ μικρόν. —Εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ τὴν Νορβηγίαν ἐπικρατεῖ ἐπίσης ἡ ἀρχὴ τοῦ droitrégalien, ἑπομένως τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἐδάφους δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοήν.—Ἐν Ἱσπανίᾳ ὡσαύτως ἡ ἰδιοκτησία τῶν μεταλλείων ἀνήκει εἰς τὸ κράτος, ἢ εἰς τὸν βασιλέα, ὁ ὁποῖος εἶχε πρὶν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ἐπιφανείας δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα ἐπὶ τῶν προϊόντων τοῦ μεταλλείου. Τὸ ἐννοῶ, κύριοι, εἰς τὰς νομοθεσίας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας καθιστῶσι συμμέτοχον τῶν μετάλλων τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἐπιφανείας καὶ τοῦ δίδουσιν εἴτε πολὺ εἴτε ὀλίγον ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου, τὸ 5%, ἢ τὸ 3 ἢ τὸ 2 τοῖς 100, ἐννοῶ κἄπως τὴν ἀμφισβήτησιν ἂν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἀποῤῥοφᾶται ἀπὸ τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ ἐκεῖ, ὅπως εἰς τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα σᾶς προανέφερα, ἐκεῖ ὅπου οἱ ἰδιοκτῆται οὐδὲν λαμβάνουσιν ἐκ τῶν μεταλλείων τούτων, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἰδιοκτησία ἀνάγεται εἰς μικροτάτην τινὰ ἀποζημίωσιν, διότι ἀφαιρεῖται ἡ κατοχὴ τοῦ ἐδάφους, ἐκεῖ ἡ κυριότης τοῦ Κράτους εἶναι πλήρης καὶ ἀπὸ αὐτῆς ἀποῤῥέουσιν ὅλαι αἱ περὶ διαθέσεως τῶν μεταλλείων διατάξεις, ὡς εἶναι πλήρης καὶ παρ’ ἡμῖν, καὶ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς μὲ τὰς θεωρίας τὰς ὁποίας ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, ἐντελῶς καταστρέφομεν. Καὶ τῳόντι, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ὁποῖον λόγον δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, ὅταν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ζητῶμεν νὰ παραχωρήσωμεν, τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ τοῦ μεγάλου τούτου πλούτου, πρὸς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι, καθὼς σᾶς προεῖπον, οὔτε ἐγνώριζον, οὔτε μετεχειρίσθησαν, οὔτε γνῶσιν ποτὲ εἶχον τῆς ἀξίας, τοῦ περιεχομένου, τῆς χρησιμότητος τοῦ ἀντικειμένου, τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὴν ἐπικράτειαν, εἰς ἣν ἀνῆκε πάντοτε, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἴσχυε τὸ Βυζαντινὸν δίκαιον, ὅπερ ἰσχύει μέχρι καὶ τῆς σήμερον, καὶ μάλιστα μετὰ τὸ 1837, ἀπὸ τοῦ ὁποίου σὺν τοῖς ἄλλοις ἤρχισε νὰ ἰσχύῃ ἡ ἀρχὴ ὅτι τὰ ἀδέσποτα ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐπικράτειαν. Ἤθελον, κύριοι, ἀναγνωρίσει καὶ ἤθελον εὐχαρίστως παραχωρήσει, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, τὸ δικαίωμα εἰς ἓν καὶ μόνον ἄτομον νὰ θησαυρίσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς θησαυροὺς καὶ ἐπὶ ἁπλαῖς μόνον ἐνδείξεσι δικαιώματος ἰδιοκτησίας τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἂς παρεβιάζετο καὶ τὸ προνόμιον τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ κράτους καὶ τὸ δίκαιον τῆς ἰσότητος καὶ αὐτὸ τὸ δίκαιον τῆς συντηρήσεως, (διότι ἔχομεν παράδειγμα πρόσφατον ὅτι καὶ τὰς σκωρίας καὶ τὰς ἐκβολάδας εἰς χεῖρας αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων τὰς παρεδώσαμεν χωρὶς νὰ προέρχεται εἰς αὐτοὺς κανὲν σχεδὸν ὄφελος, διότι, ὅπως εἴδομεν τὰς μετεπώλησαν ἐπὶ εὐτελεστάτῳ τιμήματι καὶ τὰς μετεπώλησαν διὰ δύο λόγους, πρῶτον διότι οὐδὲν ἐξώδευσαν, οὐδὲν ἐκοπίασαν διὰ νὰ τὰς ἀποκτήσουν, καὶ δεύτερον διότι δὲν ἐγνώριζον τὴν ἀξίαν των...) Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τις ὁ ὁποῖος νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι πρὸ τοῦ 1837 ἔγινεν ἐκμετάλλευσις, χώνευσις, ἀνασκαφὴ, ἐκτόπισις τῶν ἐκβολάδων; ὑπάρχει τις ὅστις δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι τὰς ἐκβολάδας τὰς περὶ τὰ φρέατα ἐν τοῖς μεταλλείοις τῶν ἀρχαίων τὰς ἐγνώριζε, τὰς μετεχειρίζετο, τὰς ἔκαμεν ἀντικείμενον κτήσεως; Ἐξ ἐναντίας ὅλαι αἱ παραδόσεις καὶ ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τῶν παρελθόντων χρόνων ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ πάντες ἀπεῖχον ὡς ἀπὸ φοβεροῦ στοιχείου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ τοῖς προξενήσῃ μέγα κακὸν καὶ μέγαν κίνδυνον, αὐτὴν τὴν δουλείαν τοῦ ἐργάζεσθαι ἐν τοῖς μεταλλείοις πρὸς ὄφελος τοῦ κυριάρχου. Ἐννοῶ τὴν ἱερότητα τῆς ἰδιοκτησίας, ὅταν ᾖναι πλήρης, ὅταν ἔχῃ ἅπαντα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα παράγουν τὴν ἱερότητα ταύτην· ἀλλ’ ὅταν ἔρχεσθε καὶ ῥίπτετε τὴν ἰδιοκτησίαν τόσον χαμηλὰ, ὅταν ἔρχεσθε λέγοντες ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀνήκει εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος πρῶτος τὴν κατέλαβε διὰ τοῦ ὀφθαλμοῦ χωρὶς νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν καταλάβῃ ὡς φθοροποιὸν, καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ τὸ ἀποδείξῃ, διότι οὔτε χρῆσιν ἔκαμεν, οὔτε τὴν ἐγνώριζε κἂν, τότε δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ὅτι τὸ οὕτω πως πολιτεύεσθαι δύναται νὰ ᾖναι ἄξιον ἡμῶν. Ἐὰν, κύριοι, αἱ ἰδέαι περὶ ἰδιοκτησίας τοῦ δημοσίου ὑπερισχύσωσιν ἐν τῇ Βουλῇ, βεβαίως παρουσιάζεται ἀνάγκη μεταῤῥυθμίσεως ἀμφοτέρων τῶν σχεδίων τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν· διότι καὶ τὰ δύο ταῦτα σχέδια προϋποθέτουσι κτῆσιν ἰδιωτικὴν καὶ κτῆσιν δημοσίαν, οὐδέτερον δὲ ἐξ αὐτῶν ἐνασχολεῖται νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ δημοσίου· φρονῶ δὲ ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ, ὤφειλε νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν περὶ διαθέσεως καὶ οὐχὶ περὶ φορολογίας· διότι αἱ ἐκβολάδες, ὡς σᾶς προεῖπον, δὲν εἶναι μεταλλεῖα ὅπως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παραχωροῦμεν ἐπὶ φόρῳ καὶ περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύεται ὁ νόμος τοῦ 1861. Ὁ νόμος τοῦ 1861 ἐκανόνισε περὶ μόνων τῶν ὑπὸ γῆν καὶ εἰς τὰ ἔγκατα ἢ καὶ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ ἀλλ’ ὑπὸ τῆς φύσεως τεθειμένων ἐκεῖ μεταλλείων· ἔπρεπε δὲ νὰ ἔλθῃ συμπληρωτικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος εἰδικῶς διὰ τὸ Λαύριον ἢ ἔστω καὶ δι’ ὁποιονδήποτε ἄλλο σημεῖον τῆς Ἑλλάδος ὅπου ἤθελον συμπέσει τὰ αὐτὰ πράγματα, ἤθελεν ἐπίσης κανονίσει· διότι αἱ ἐκβολάδες οὐδέποτε ἔχασαν τὸν χαρακτῆρά των τὸν ὁποῖον εἶχον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἦταν παράρτημα οὕτως εἰπεῖν τῶν μεταλλείων, διότι ἦταν αὐτὸ τοῦτο τὸ μεταλλεύεσθαι, καὶ, κατὰ τὴν μαρτυρίαν τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζετε τοῦ Στράβωνος, ἔκαμαν χρῆσιν αὐτῶν, ὡς χειροποιήτου μεταλλείου, οἱ μεταγενέστεροι. Ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἷς νόμος συμπληρωτικὸς τοῦ γενικοῦ νόμου τοῦ 1861· καὶ ὁ νόμος οὗτος περὶ διαθέσεως ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ταύτην τὴν ἰδέαν, ταύτην τὴν ἀρχὴν καὶ ταύτην τὴν βάσιν, ὅτι αἱ ἐκβολάδες, ὡς ὑπ’ οὐδενὸς μεταλλευθεῖσαι, καὶ εἰς τὴν κυριότητα κατὰ συνέπειαν οὐδενὸς περιελθοῦσαι, καὶ προσέτι ὡς μέταλλα τὰ ὁποῖα ἀείποτε ἀνῆκον ὑπὸ ὅλους τοὺς δυνάστας αὐτοῦ τοῦ τόπου, ὑπὸ ὅλα τὰ συστήματα τὰ κυβερνητικὰ αὐτοῦ τοῦ τόπου, εἰς τὸ δημόσιον, δι’ ἀμφοτέρους τοὺς λόγους εἶναι περιουσία ἐθνικὴ, περιουσία τῆς ἐπικρατείας. Δὲν ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἡ ἀμετάκλητος γνώμη τοῦ ὑπουργείου· ἐὰν ὅμως ᾖναι πραγματικῶς ἡ ἀμετάκλητος γνώμη τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἂν αὐτὴ ὑπερισχύσῃ, τότε μόνον θέλουσι παρουσιασθῆ τὰ λοιπὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα πραγματεύεται τόσον τὸ ἓν καθὼς καὶ τὸ ἄλλο σχέδιον, καὶ περὶ ὧν ἐν καιρῷ θέλω λάβει τὸν λόγον.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.