1871.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

Τῆς 13 Μαρτίου 1871.

(Σάββατον.)

(Ὥρᾳ 2 καὶ 30.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρέθη ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Τοπάλης καὶ Λοῦβρος ζητοῦσι μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τῆς χορηγίας αὐτῶν τῶν ἀδειῶν ἴσως καταντήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ εὑρίσκηται εἰς ἀπαρτίαν, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ μεγάλας δυσχερείας εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ὁ ἀντιπρόεδρος τῆς ἐπὶ τῶν Ὀλυμπίων ἐπιτροπῆς ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου αὔριον Κυριακὴν κηρύττεται ἡ ὁριστικὴ λῆξις τῆς Ὀλυμπιακῆς ἐκθέσεως, λαμβάνει δὲ τὴν τιμὴν νὰ πέμψῃ πρὸς ὑμᾶς 150 εἰσιτήρια διὰ νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς ὅπως παρευρεθῶσιν ὅσοι τῶν κ. βουλευτῶν εὐαρεστοῦνται εἰς τὴν τελετὴν τῆς λήξεως γενησομένην τὴν 11 ὥραν π. μ.

§2ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ᾖναι ἀποπερατωμένη ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τοῦ Πάσχα, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἑτέραν πίστωσιν διὰ τὰς δαπάνας δύο μηνῶν τοῦ Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου ε. ε. Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου ε. ε. καὶ εἰς λογαριασμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1871 χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστωσις ἴση πρὸς δύο δωδεκατημόρια τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη προϋπολογισμοῦ ἐνεστῶτος ἔτους. Ἄρθρον 2. Ἡ κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα διανομὴ τῆς ἀνωτέρω πιστώσεως ἐνεργηθήσεται ἐπὶ τῇ βάσει χρηματικῶν αἰτήσεων τῶν ἁρμοδίων ὑπουργείων, ἐγκεκριμένων παρὰ τοῦ Βασιλέως. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 12 Ἀπριλίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν συνωμολογήθησαν προσωρινά τινα δάνεια μὲ τόκον 8%.

§3ΤΙΝΕΣ. Πόσα;

§4ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς, ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἄλλος νόμος ἐπιτρέπων εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν συνομολόγησιν τοιούτων δανείων παρὰ ὁ τοῦ 1853, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ὁ ἀνώτερος ὅρος τοῦ τόκου εἶναι 6%, διὰ νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ γενομένη καὶ μέλλουσα νὰ γείνῃ πληρωμὴ τοῦ τόκου, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἀναβιβάζεται ὁ τόκος ἀπὸ 6 εἰς 8%, διότι, καθὼς γνωρίζετε, μὲ 6% εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνουν δάνεια.

§5ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ αὐτὸ συνωμολογήθη μὲ τὸν νόμον τοῦ 1853. Ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἕπεται.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ αὐξήσεως τόκου διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1853 ἐπιτρεπόμενα δάνεια. Ἄρθρον Μοναδικόν. Διὰ τὰ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 14 Ὀκτωβρίου 1853 ΣΝΒʹ. νόμου συνωμολογημένα μετὰ τὸ ἔτος 1869 ἢ ἐφεξῆς συνομολογηθησόμενα δάνεια, ἐπιτρέπεται πληρωμὴ τόκου μέχρις 8% κατ’ ἔτος.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι βουλευταὶ εἰσάγουσι νομοσχέδιον περὶ ὑποδικηγόρων τῆς Ἑπτανήσου· νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης;

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

(Ἔχει ὡς ἕπεται.)

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Οἱ δικηγόροι τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ εἰρηνοδικείων δύνανται νὰ προβιβάζωνται δικηγόροι παρὰ πρωτοδίκαις αὐτόθι. Ἄρθρον 2. Τὴν περὶ προβιβασμοῦ πρότασιν θέλει ἐνεργεῖ ὁ πρόεδρος καὶ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν. Ἄρθρον 3. Ὁ νόμος οὗτος ἰσχύει διὰ τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας ἐν Ἑπτανήσῳ δικηγόρους τῶν εἰρηνοδικῶν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 13 Μαρτίου 1871. Οἱ βουλευταὶ Α. Κ. Μεταξᾶς, Γ. Δρακονταειδὴς Α. Μαντσαβῖνος, Ι. Δεστούνης Κ. Δ. Πεταλλᾶς, Π. Β. Κωνσταντᾶς, Μαρῖνος Τ. Τυπάλδος Χαριτάτος Ι. Α. Καβαλλιεράτος, Ἰω. Τοπάλλης.

§8ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ πρόξενος ἐν Βιτωλίοις μοὶ ἐναχείρισεν ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν παρουσιάζω εἰς τὴν Βουλὴν. Πρόκειται περὶ ὑποθέσεως ἣν ἔχει ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ τὴν ἀναγνώσω.

§9ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§10ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§11ΜΕΤΑΞΑΣ. (Τὴν ἀναγινώσκει). Ὁ ὑποφαινόμενος Εὐάγγελος Ἀντύπας διωρίσθη διὰ βασιλικοῦ διατάγματος πρόξενος ἐν Βιτωλίοις. Ἐν τῷ Β. δὲ διατάγματι ὡρίσθη ἡ μηνιαία μισθοδοσία μου ὡς ἦτο ἐψηφισμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις μεταβὰς εἰς τὴν θέσιν μου δὲν ἔλαβον ἐναντίον τοῦ Β. διατάγματος καὶ τοῦ νόμου τὴν μηνιαίαν μισθοδοσίαν τῶν 700 δραχμῶν, ἀλλὰ 500. Διὰ πολλῶν κατ’ ἐπανάληψιν αἰτήσεών μου παρεκάλεσα τὴν προϊσταμένην μου ἀρχὴν, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν ἐπὶ τῇ προσγινομένῃ μοι ἀδικίᾳ. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ηὐτύχησα νὰ δικαιωθῶ, διὸ καὶ ἠναγκάσθην νὰ προσφύγω εἰς τὰ δικαστήρια, ζητήσας νὰ μοὶ πληρωθῇ τὸ ὑπόλοιπον τῆς καθυστερουμένης μισθοδοσίας, τὸ δὲ δικαστήριον τῶν πρωτοδικῶν δι’ ἀποφάσεώς του ὑπεχρέωσε καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ δημόσιον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ζητουμένου ποσοῦ μετὰ τοῦ τόκου καὶ τῶν ἐξόδων. Τὸ δίκαιόν μου ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως εἶναι προφανὲς καὶ ἀναμφισβήτητον, στηρίζεται δὲ ά.) εἰς τὸ Β. διάταγμα, βʹ.) εἰς τὸν νόμον τοῦ 1859 περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, ὡς ῥητῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους 1861 καὶ τῆς μετέπειτα μέχρι σήμερον, φέρεται ἡ μισθοδοσία τοῦ προξένου Βιτωλίων δι’ ἰδιαιτέρου νομοθετήματος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, γʹ.) τὸ δημόσιον ἀνεγνώρισε καὶ παραδέχθη τὴν μισθοδοσίαν ταύτην ὡς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, πληρῶσαν τὸν προκάτοχόν μου Κ. Βαλλιάνον συμβιβασθὲν μετ’ αὐτοῦ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐφετείου. Τὸν γραμματέα Ἀνδρέαν Χ. Ἀνδρέου δυνάμει τελεσιδίκου ὁριστικῆς ἀποφάσεως ὅλων τῶν δικαστηρίων, τὸν γραμματέα μετὰ ταῦτα Γιαννόπουλον ἄνευ δικαστικῆς μεσολαβήσεως, τὸν αὐτὸν Γιαννόπουλον, ὡς διευθύνοντα τὸ γραφεῖον. Ἐν ἀπουσίᾳ μου, πληρῶσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μισθοδοσίας τῶν 700 κατὰ μῆνα δραχ. καὶ τοὺς καβάσιδες ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐξηθείσης μισθοδοσίας, ἐξακολουθοῦν καὶ ἤδη νὰ μισθοδοτῇ τὸν γραμματέα τοῦ προξενείου ἐπὶ τῇ αὐξηθείσῃ μισθοδοσίᾳ. Ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω, ἅτινα εἰσὶ γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δῆλον γίνεται, ὅτι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων θέλω δικαιωθῆ, ὡς ἐδικαιώθησαν ἅπαντες οἱ μέχρι τοῦδε ὑπηρετήσαντες εἰς τὸ προξενεῖον τοῦτο καὶ ἐπληρώθησαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγω ἀγῶνας δικαστικοὺς ὑποβάλλω πρὸς τὸ ὑπουργεῖον προτάσεις συμβιβασμοῦ ὡς ἀκολούθως, ἤτοι δέχομαι νὰ πληρωθῶ τὸ ὀφειλόμενόν μοι ποσὸν ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1865 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1869 καὶ παραιτοῦμαι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τῆς ἀπαιτήσεως περὶ πληρωμῆς τόκων ὡς καὶ τῆς δικαστικῆς δαπάνης, ἀναβαινόντων εἰς δραχ. 1600 περίπου, καὶ ταῦτα πάντα, διότι τὸ δημόσιον οὕτως ἐπλήρωσε τὸν προκάτοχόν μου Βαλλιάνον. Διὸ καταφεύγω εἰς τὴν δικαίαν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Σ. ταύτης Βουλῆς καὶ παρακαλῶ νὰ συστήσῃ ταύτην πρὸς τὴν Σ. Κυβέρνησιν, ὅπως δοθῇ ἓν πέρας εἰς τὴν δικαίαν καὶ νόμιμον ἀπαίτησίν μου. Ὑποσημειοῦμαι εὐσεβάστως

Εὐπειθέστατος

Σ. ΑΝΤΥΠΑΣ.

§12ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Εἶναι σωστὸν καὶ δίκαιον νὰ δικαιωθῇ ὁ ἄνθρωπος.

§13Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἂς ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§14ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ μία περίστασις ἥτις ἐπισφραγίζει ὅσα ἐν εἴδει ἐπερωτήσεως εἶχον διατυπώσει περὶ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν οἰκονομικῶν, τοὐτέστιν ἄνθρωποι ὑπαγόμενοι εἰς τὰς αὐτὰς περιπτώσεις, ἄλλοι μὲν δικαιοῦνται, ἄλλοι δὲ ὑπάγουν εἰς τὰ δικαστήρια.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὑπάρχει μία ἀνωμαλία εἰς μερικὰς ἐκθέσεις ὁ νόμος προσδιορίζει ἕνα μισθὸν ὡς πρὸς τὰς περιστάσεις αὐτάς. Ὁ νόμος ὁ ὀργανικὸς προσδιώρισεν μισθοδοσίαν 500 δραχμῶν διὰ τὸ προξενεῖον αὐτὸ, εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἀντὶ 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα προσετέθησαν 700 καὶ προσδιωρίσθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ μισθοδοσία τοῦ προξένου ἀντὶ 700 δραχμῶν κατὰ μῆνα, καὶ διὰ τοῦτο ὁ πρόξενος ζητεῖ νὰ πληρωθῇ ἀπὸ 700 δραχμὰς κατὰ μῆνα· ὅ,τι συνέβη καὶ εἰς ἄλλα προξενεῖα, τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐκεῖ· ἐκινήθη καὶ ἀπὸ ἄλλον ἀγωγὴ κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ τὸ δημόσιον ἐσυμβιβάσθη καὶ ἐπλήρωσε μερικούς. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν, ὅπερ ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Ὁ παραπονούμενος ἰσχυρίζεται ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸ Β. διάταγμα, ἄλλως τε λέγει· ἐπληρώσατε καὶ εἰς ἄλλους οἵτινες εἶχον τὴν αὐτὴν ἀπαίτησιν. Κατὰ δυστυχίαν αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλας ὑποθέσεις ὁμοίας φύσεως· τὴν εἶδον καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ τὸ κύριον εἶναι ὅτι, καὶ ἂν θέλωμεν, δὲν ἔχομεν πίστωσιν νὰ τὸν πληρώσωμεν, ἑπομένως, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκρίνῃ, θὰ παρουσιάσωμεν μίαν πίστωσιν, διότι πρόκειται περὶ 8 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι δίκαιον, διότι τοῦτο ἔγεινε καὶ εἰς ἄλλους, τότε θὰ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν καὶ θὰ δώσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον.

§16ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Ἐὰν ἔχητε νὰ φέρητε πίστωσιν, πρέπει νὰ τὴν φέρητε κατεπειγόντως.

§17Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος· τὰ ζητήματα τὰ δικαστικὰ πρέπει νὰ τὰ ἀφήσητε εἰς τὰ δικαστήρια. Ὅταν εἰσάγηται μία ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια, πρέπει νὰ περατωθῇ ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ διανέμωμεν τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου καὶ νὰ τὰ χαρίζωμεν· πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια· καὶ ὅπως αὐτὰ ἀποφασίσουν, ἂς γείνῃ.

§18ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς εἶπον ἐγώ, αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου;

§19ΤΙΝΕΣ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξε εἰς ἄλλας ὁμοίας περιστάσεις, καὶ νὰ φέρῃ τὴν πίστωσιν.

§20ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σημείωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἑνὸς ποσοῦ, ὅταν δὲν ἀποῤῥέῃ ἀπὸ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, δὲν ἔχει ὑπόστασιν. Οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ κράτους ἔχουν βάσιν τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, καὶ ἔρχονται νὰ κανονίσουν τὰς μισθοδοσίας σύμφωνα μὲ αὐτούς. Τώρα, ἐὰν ἓν ὑπουργεῖον ἐκ παραδρομῆς ἢ ἐξ εὐνοίας ἐσημείωσεν 700 δραχ. ἀντὶ 500, τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γεννήσῃ δικαίωμα κατὰ τοῦ δημοσίου, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν κατ’ ἐκείνου ὅστις ἐσημείωσεν ἐναντίον τοῦ νόμου ποσὸν τοιοῦτον καὶ κατ’ αὐτοῦ πρέπει ν’ ἀπευθύνῃ τὴν ἀγωγήν, διότι ἔρχεται εἷς ὑπουργὸς καὶ σημειώνει ἀντὶ 500 δραχ. 700, δὲν ἐννοῶ ὅτι εἶναι τὸ ἔθνος ὑποχρεωμένον νὰ πληρώσῃ. Ἄλλως τε οὐδέποτε κ. πρόεδρε πιστεύω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔλαβε τοιαύτην ὑπηρεσίαν ἀγνοῶν τὸν νόμον. Εἶμαι λοιπὸν τῆς ἰδέας νὰ σταλῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ πληρώσῃ περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι οἱ νόμοι οἱ ὀργανικοὶ διατάσσουσι.

§21ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁμοίας φύσεως εἶναι ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Βαλλιάνου καὶ ἄλλων τινῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ὑπουργεῖον προϊδὸν, ὅτι διὰ τοῦ δικαστηρίου ἤθελεν ἀπολέσει τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον καὶ μὲ ἄλλα ἔξοδα, τόκους κλπ. ἦλθεν εἰς ἕνα συμβιβασμόν. Ἐννοεῖται ὅτι, ἐὰν δὲν ἐγίνωσκε τὸ δημόσιον ὅτι διέτρεχε κίνδυνον, ἤθελεν ἔλθει εἰς τοιοῦτον συμβιβασμὸν, κατὰ συνέπειαν δὲν ἐννοῶ κατὰ τί δύναται νὰ διαφέρῃ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀπὸ ἐκείνην· ἡ ὑπόθεσις ἐκερδίσθη εἰς τὸ πρωτοδικεῖον τὸ ὁποῖον βεβαίως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ πάντα, ἄλλως τε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδώσῃ μίαν ἀπόφασιν ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε. Τοῦτο ἰδὼν τὸ προηγούμενον ὑπουργεῖον ἔπραξεν, ὅ,τι ἔπραξεν, τὸ αὐτὸ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ πράξῃ τὸ ὑπουργεῖον καὶ τώρα.

§22ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ὁ κ. Βαλλιάνος πρόξενος τῶν Βιτωλίων εἶχεν ἀξίωσιν ὁμοίας φύσεως καὶ ἐζήτησε συμβιβαστικῷ τῷ τρόπῳ νὰ συμβιβασθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις· εἶχον δὲ ἀρνηθῆ, καθόσον ὁ δικαστικὸς σύμβουλος εἶχεν ἐναντίαν γνώμην· ἐδικάσθη ἑπομένως εἰς τὸ πρωτοδικεῖον ἡ ὑπόθεσις, καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ἔτρεξε πάλιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτει συμβιβασμὸν παραχωρῶν μέρος τῶν ἀξιώσεών του, καὶ πάλιν ἠρνήθην. Ὁ κ. Βαλλιάνος ἔκαμεν ἔφεσιν καὶ ἐξεδόθη ἀπόφασις καταδικάζουσα τὸ δημόσιον, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ διάδοχός μου, κύριος Δεληγιάννης, ἔκαμε συμβιβασμόν, διότι ὁ δικαστικὸς σύμβουλος ὑπεστήριξε τὸν συμβιβασμόν. Δὲν γνωρίζω ποίας φύσεως εἶναι ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Ἀντύπα, λέγω μόνον ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶχε φθάσει ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Βαλλιάνου, καὶ ὁ κ. Δεληγιάννης ἔκαμε συμβιβασμὸν μὲ μίαν παραχώρησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Βαλλιάνου, ἑνὸς ποσοῦ 1500 ἕως 2000 δραχμῶν, αὐτὸ γνωρίζω περὶ τοῦ προξενείου Βιτωλίων, δὲν γνωρίζω δὲ ἐὰν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπάγηται καὶ τὸ ζήτημα τοῦ κ. Ἀντύπα.

§23ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω καὶ παραδεχθῶ, ὅτι εὑρέθη δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀναγνωρίσῃ δι’ ἀποφάσεώς του, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῇ ὑπάλληλος ἀνώτερον μισθὸν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ὁρίζουν οἱ νόμοι· ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι ὁμοίας φύσεως μὲ τὴν ἄλλην, διότι ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἀπαίτησις μισθῶν, τοὺς ὁποίους δὲν ἔλαβεν διὰ τὴν ἀπουσίαν ἐκ τῆς θέσεώς του ἢ τὴν βραδύτητα ἢ τὴν ἀσθένειαν, ἄλλως ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐλεεινολογῶ τὸν ἑαυτόν μου, ἐὰν ἔρχεται προϋπολογισμὸς ἔχων ἀνώτερα ποσὰ ἅτινα ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ ἀπελπίζομαι, κύριοι, καὶ δὲν εἰμπορῶ νὰ πιστεύω ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητοῦμεν προϋπολογισμὸν ὅταν συμβαίνουν τὰ τοιαῦτα. Ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ τὰ πληρώσῃ ὁ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος τὸ ἔκαμε.

§24ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἐξαιρέσεις, ζητοῦμεν ὅ,τι ἐπράχθη διὰ τὸν κ. Βαλλιᾶνον, νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὸν κύριον Ἀντύπαν· ὁ κ. Βαλιάνος ἐδικαιώθη καὶ ὑπὸ τοῦ πρωτοδικείου καὶ ὑπὸ τοῦ ἐφετείου, καὶ πολὺ καλὰ ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο νὰ συμβιβασθῇ· καὶ ὁ Ἀνδρέας Χατζῆ Ἀνδρέα τὴν αὐτὴν ἀπαίτησιν εἶχε, καὶ ἐσυμβιβάσθη, ὥστε δὲν ζητοῦμεν ἐξαίρεσιν, ἀλλ’ ὅ,τι ἔγεινε διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς, νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὸν κ. Ἀντύπαν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου.

§25ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐννοῶ διατὶ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις σήμερον, ἡ ὑπόθεσις εἰσήχθη εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἐξεδόθη ἀπόφασις, ἥτις ἐδικαίωσε τὸν κ. Ἀντύπαν. Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τοῦτο, τότε δὲν καταλαμβάνω τὶ πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή· ἐὰν ἐκέρδισεν εἰς τὸ πρωτοδικεῖον καὶ πρόκηται νὰ κάμῃ ἔφεσιν τὸ ὑπουργεῖον, αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, δὲν ἐννοῶ ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ ζήτημα, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ προηγούμενα καὶ τὴν δικογραφίαν.

§26ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἡ Βουλὴ, πρόκειται νὰ κάμῃ σύστασιν μόνον.

§27ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἥτις, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν δικογραφίαν, ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς, ἄλλως δὲν ἐννοῶ πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, συνιστᾶται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ δύναται μόνος του νὰ φέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. Ὅταν ἐσυμβιβάσθη ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Βαλλιάνου, μᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. ὑπουργὸς; παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν ἥτις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν δικογραφίαν καὶ ν’ ἀποφανθῇ, καθόσον ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ μίαν πίστωσιν.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶπον ὅτι θὰ φέρω πίστωσιν.

§29ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἔλθῃ πίστωσις, πρέπει νὰ ἔλθῃ πίστωσις δι’ ὅλας τὰς δίκας, δι’ ἃς ὑπάρχουν τελεσίδικοι ἀποφάσεις, ἐὰν ὅμως γείνῃ συμβιβασμὸς, πρέπει νὰ καταταχθῇ καὶ οὗτος εἰς τὴν τάξιν τῶν δανειστῶν τοῦ δημοσίου, καὶ θὰ πληρωθῇ ὅπως πληρόνονται καὶ ἐκεῖνοι.

§30Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἀληθῆ ἔποψιν, δὲν εἶναι δικαστήριον ἡ Βουλὴ, αὕτη νομοθετεῖ, καὶ ὅταν ἓν ἀντικείμενον ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια τότε αὐτὰ πρέπει ν’ ἀποφανθῶσι ἐπ’ αὐτοῦ, διότι δὲν ἔχει προορισμὸν ἡ Βουλὴ ν’ ἀπονέμῃ δικαιοσύνην εἰς ἄτομα ἐπὶ δικαιωμάτων κεκτημένων καὶ ἀμφισβητουμένων.

§31ΤΙΝΕΣ. Μὴ περιπλέκητε τὸ ζήτημα. (Θόρυβος).

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε μεταβαλλόμεθα, κύριοι, εἰς δικαστήριον διὰ ν’ ἀπονέμωμεν δικαιοσύνην, ὅπερ δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, χωρὶς νὰ κάμωμεν ἔφοδον εἰς τὰ δικαιώματα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἅμα τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις ἀπὸ τὰ δικαστήρια, τότε ἠμπορεῖ ν’ ἀναφερθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ὁ παραπονούμενος, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς χρεωστεῖ νὰ πληρώσῃ.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προτείνει συμβιβασμόν.

§34Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητός μας καὶ ὁ συμβιβασμός. (θόρυβος). Σκανδαλίζεσθε, κύριοι, διότι ἀντιτάσσομαι νὰ δωρήσητε τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου ἢ νὰ τὴν διασκορπίσητε; Ἡμεῖς δὲν ἀπεστάλημεν, δὲν ἐκλέχθημεν, δὲν ἤλθομεν ἐδῶ νὰ διασκορπίσωμεν τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου ἢ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν διαρπαγήν της. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ἐὰν εἰς ἄλλην περίπτωσιν εἰς ὅμοιον ζήτημα ἐγένετο συμβιβασμός, καὶ νομίζῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι πρέπει νὰ συμβιβασθῇ καὶ εἰς τὴν προκειμένην, ἂς συμβιβασθῇ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ συστήσωμεν τὸν συμβιβασμὸν, πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς μόνος του νὰ τὸ κάμῃ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας διὰ νὰ ἔχῃ καὶ τὴν εὐθύνην. Λοιπόν, ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητος ἡμῶν, νὰ διευθύνωμεν ἁπλῶς τὴν ἀναφορὰν, ὄχι ὅμως νὰ τὴν συστήσωμεν.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι δικαία, διατί νὰ μὴ τὴν συστήσωμεν;

§36Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Δανόπουλος πολλὰ ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, διότι, ἐὰν τὸ ἔθνος προϋπολογίζῃ δαπάνην δι’ ἕνα κλάδον 500 δραχμῶν καὶ ἐξ αὐτῶν κανονικῶς πρέπει νὰ δαπανηθῶσι 300, αἱ λοιπαὶ 200 πρέπει νὰ διασκορπισθοῦν, ἢ μένωσι εἰς τὸ ὄφελος τοῦ δημοσίου; Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ προϋπολογισμός, οὔτε πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους. Ἐὰν δὲν θέλουν νὰ συμμορφωθοῦν μὲ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, ἂς ὑπάγουν εἰς τὰ δικαστήρια ἢ ἂς προστρέξουν εἰς τὸν ὑπουργόν.

§37ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέσσαρες γνῶμαι, κύριοι, παρουσιάζονται.

§39ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, κ. πρόεδρε, ὅτι ἡ δοθεῖσα ἀναφορὰ δύναται νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον καὶ νὰ συστηθῇ, ἀφοῦ ἡ ὑπόθεσις παρεστάθη ὡς δικαία· δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ ἀναφορὰ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, διότι ὁ ἴδιος κ. Κατριβάνος εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ ἐπιτροπὴ σύγκειται ἀπὸ μέλη τῆς Βουλῆς, ἄρα καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι ἁρμόδια νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα καὶ ἐκφέρουσι γνώμην. Ἐντεῦθεν λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος, τοῦ ὅτι ὁ ὑπάλληλος εἶναι ἠδικημένος δι’ ἓν λάθος τοῦ ὑπουργοῦ, ὅστις ἔφερεν ἕνα προϋπολογισμὸν ἐσφαλμένον, προϋπολογισμὸν ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀδικῆται. Ἀλλοίμονον, ἐὰν οἱ ἀδικούμενοι ὑπάλληλοι πρέπῃ νὰ παραπέμπωνται εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς ὑπουργοὺς, οἵτινες τοὺς ἀδικοῦσι, καὶ οἵτινες πλέον δὲν εἶναι ὑπουργοὶ, φρονῶ ἑπομένως ὅτι ὁ ὑπάλληλος τὰς ἀπαιτήσεις του ἔχει νὰ τὰς ἀπευθύνῃ ἀπέναντι τοῦ δημοσίου, τὸ δὲ δημόσιον ἂς τὰς ἀπευθύνῃ ἐναντίον τοῦ σφάλλοντος ὑπουργοῦ ἢ ἐναντίον ὁποιουδήποτε ἄλλου ὑπαλλήλου.

§40ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς κάμνει τοὺς νόμους, οἱ νόμοι κάμνουν τὸν προϋπολογισμόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέσσαρες γνῶμαι παρουσιάζονται, ἡ μία εἶναι νὰ μένῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια, ἡ δευτέρα ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον καὶ νὰ συστηθῇ, ἡ τρίτη ἁπλῶς νὰ σταλῇ, καὶ ἡ τετάρτη νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν· ἡ ἀπωτέρω νομίζω ὅτι εἶναι ἡ πρώτη, τὸ νὰ ἀποφασίσουν περὶ τούτου τὰ δικαστήρια. (θόρυβος).

§42ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἁρμοδιότης τῶν δικαστηρίων ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§43ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἀποτέρω εἶναι νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἁπλῶς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἰδέαν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἁπλῶς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι) Παρεδέχθη. Ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς διμήνου πιστώσεως;

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἐξόδων κατὰ μῆνα Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον τοῦ ἐν. ἔτους. Ἄρθρ. 1. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου ε. ε. καὶ εἰς λογαριασμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1871 χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστωσις ἴση πρὸς δύο δωδεκατημόρια τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη προϋπολογισμοῦ ἐνεστῶτος ἔτους. Ἄρθρον 2. Ἡ κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα διανομὴ τῆς ἀνωτέρω πιστώσεως ἐνεργηθήσεται ἐπὶ τῇ βάσει χρηματικῶν αἰτήσεων τῶν ἁρμοδίων ὑπουργείων, ἐγκεκριμένων παρὰ τοῦ Βασιλέως. Ἐν Ἀθήναις τῇ Μαρτίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν· ὁ κύριος Μαλέας παρουσιάζει νομοσχέδιον ἐξ ἄρθρου μοναδικοῦ.

§49ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὀλίγαι ἡμέραι μᾶς διαχωρίζουν ἀκόμη ἀπὸ τῆς κατ’ ἀνάγκην ἕνεκα τῶν ἑορτῶν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας: τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅλοι καὶ ὅλοι συμφωνεῖτε, δὲν εἶναι ἐκ τῶν κοινῶν ζητημάτων, ἵνα λάβῃ σειράν, ἀλλὰ πρέπει ὅσον δυνατὸν ταχύτερον νὰ συζητηθῇ, τοῦτο ἐπιθυμεῖ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία. Ἂν δὲ περιμένωμεν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν σειράν του...............

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἕκτον.

§51ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πιθανὸν νὰ μείνῃ ἀσυζήτητον, διὰ τοῦτο κατὰ προτίμησιν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσδιορίσῃ τὴν Δευτέραν ὅπως ἐπασχοληθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον.

§53ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φορολογικὸς νόμος θ’ ἀπαιτήσῃ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἀκόμη συζήτησιν, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Λαυρίου δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ παρὰ μιᾶς ἀκόμη ἡμέρας συζήτησιν, δὲν πρέπει δὲ νὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ νὰ μὴ ἐπέλθουν παρεξηγήσεις ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν διάθεσιν νὰ ἐπισπεύσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνδέεται στενῶς μὲ τὴν τύχην τῆς Βουλῆς καὶ μὲ τὴν ὑπόληψιν κτλ. Πρέπει λοιπὸν κατὰ προτίμησιν νὰ τὸ συζητήσωμεν τὴν Δευτέραν, διότι πιθανὸν ὁ φορολογικὸς νόμος νὰ συζητῆται ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, καὶ ἂν ἐνθυμῆσθε, κύριοι, ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπον καὶ ὑμεῖς τὸ συναισθάνεσθε, ὅτι πᾶσα ἀναβολὴ γεννᾷ νέας δυσχερείας. Εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν, εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς, διότι ἡ Βουλὴ ἀντιπροσωπεῖ τὸ ἔθνος. Ἐγώ, κύριοι, ἀντέστην κατὰ πάσης ἀναβολῆς ἀπολύτως, καὶ δὲν ἤθελον οὔτε τὴν ἐπιτροπὴν, τόσον σπουδαῖον ἐθεώρουν τὸ ζήτημα, ὥστε πᾶν λεπτὸν τῆς ὥρας μοὶ ἐφαίνετο νέα ἀφαίμαξις τοῦ πτωχοῦ βαλαντίου τοῦ ἔθνους. Ἐὰν λοιπὸν γείνῃ νέα ἀναβολὴ καὶ μείνῃ διὰ τὰς νέας Καλένδας, διὰ τὴν νέαν σύνοδον, ἐννοεῖτε, ὅτι ἀναδεχόμεθα μεγίστην εὐθύνην. Σύμφωνος μὲ τὸν λόγον, κύριοι, τὸν ὁποῖον σᾶς προεῖπον, σᾶς ἐπαναλέγω ὅτι ἂν δὲν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δώσω τὴν παραίτησίν μου. Σᾶς τὸ προλέγω.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον νὰ ᾖναι τοῦτο τὸ πρῶτον ἀντικείμενον, οὐ μόνον διότι ἤρξατο ἡ συζήτησις τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἀλλὰ διότι εἶναι καὶ λίαν κατεπείγων, διότι πρόκειται ν’ ἀρχίσουν αἱ δημοπρασίαι ὅσον οὔπω. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιμείνῃ νὰ συζητηθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγγράφεται ἀμέσως μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἥτις εὑρίσκεται, ὡς τὴν ἀφήσαμεν χθές. Ἡ συζήτησις τοῦ φορολογικοῦ, ἡ διακοπεῖσα χθὲς, εἶναι δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρῶτον εἶναι ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Χατζίσκου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι τακτικὸν νὰ μὴ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Ἐξακολουθοῦμεν λοιπὸν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὑποστηριχθείσης ὑπὸ τοῦ κυρίου Δαγρέ. Ἔχει ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ αὐτοῦ ἀντικειμένου ὅπως δηλ. τὸ ἔλαιον φορολογεῖται εἰς τὰ τελωνεῖα;

§56ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἕτερος τὸν λόγον, τὸν ζητῶ ἐγώ.

§57ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἰσότητος τῶν φόρων. Ὀλίγα, κύριοι, θέλω σᾶς εἴπει κατὰ τῆς ἀνισότητος τῶν φόρων, διότι δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ πολίτευμά μας. Ἡ φορολογία εἶναι μία ἀφαίρεσις τῆς περιουσίας ἑκάστου, ἥτις γίνεται διὰ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἀσφαλίζηται ἡ λοιπὴ περιουσία. Οὕτως ἀφαιρεῖται ἡ περιουσία ἀπὸ τὸν πολίτην, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς αὐτὸν τὸν κοινὸν σκοπόν· ὅπως δὲ κοινὴ εἶναι ἡ ὠφέλεια, οὕτω πρέπει νὰ ᾖναι κοινὸν καὶ τὸ βάρος. Ὁ ἄνισος τρόπος τῆς φορολογίας φέρει ὅλως διόλου εἰς τὸ ἀντίθετον σημεῖον· ἐρωτῶ, ἂν εἷς, κύριοι, εἰς ἕνα μὲν τόπον, διὰ 1000 ὀκκάδας ἐλαίου ἐκ τοῦ εἰσοδήματός του ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ 100 ὀκκάδας εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον καὶ ὑποχρεοῦται νὰ ὑποστῇ ὅλα τὰ βάρη, ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, ὅλα τὰ χασομέρια, τὰ ὁποῖα φέρουν οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ ὅλας τὰς καταπιέσεις, εἰς ἄλλον δὲ τόπον, ὅπου ὁ φόρος εἰσπράττεται οὐχὶ εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, ἀλλ’ εἰς τὰ τελωνεῖα, οὐ μόνον ἂν δαπανήσῃ ἐσωτερικῶς εἶναι ἀπηλλαγμένος ἀπὸ ὅλον τὸν φόρον τῶν 100 δραχμῶν, ἀλλ’ εἶναι ἀπηλλαγμένος καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ὁ ἄλλος ὑποφέρει, ἐρωτῶ, τοῦτο εἶναι ἰσότης; ὁ μὲν νὰ πληρώνῃ, ὁ δὲ νὰ μὴ πληρώνῃ; Ἡ φορολογία, κύριοι, πρέπει νὰ ᾖ ὁμοία, ἢ ὅλοι πρέπει νὰ πληρώσουν εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, ἢ νὰ εὑρεθῇ ἕτερος τρόπος πληρωμῆς φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου.

§58Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ ἐκθέσω. Ὁ κ. Δαγρὲς βουλευτὴς Καλαμῶν ἐμέμφθη χθὲς πικρότατα τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα, καὶ προέτεινε μίαν γνώμην περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαιοκάρπου εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μομφὴν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ὡς ἀνίσου καὶ ἀναρμόστου εἰς τὴν ἐποχὴν, διότι εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπενόησαν βάρβαροι, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον μὲ τὸν βαρβαρότερον τρόπον ἐφηρμόσθη καὶ ἐφαρμόζεται, κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν, διότι αἱ παρατηρήσεις ἦσαν ὀρθαί. Τὰς παρατηρήσεις ὅμως ταύτας, τὴν καταδίκην καὶ τὸν ἀναθεματισμὸν τοῦ ἐπικρατοῦντος φορολογικοῦ συστήματος αὐτοῦ δὲν εἶναι πρῶτος ὁ κ. Δαγρὲς, ὅστις ἐξέφερε χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν καταδίκην τοῦ συστήματος τούτου ἀπήγγειλεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὰ 1865, τὴν ἐπανέλαβε κατὰ τὰ 1866 καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅστις εἶναι σήμερον ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπανέλαβε ῥητῶς τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι κατὰ τὴν νέαν σύνοδον τοῦ 67 δὲν θὰ εἶχεν ἐφαρμογήν. Τὴν καταδίκην καὶ τὸν καταναθεματισμὸν τοῦ συστήματος τούτου ὀφείλομεν πάντοτε νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν, διότι χειρότερον σύστημα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἐν αὐτῷ εὑρίσκετε τὴν ἀνισότητα, τὴν καταπίεσιν, τὴν κατάθλιψιν τῶν φορολογουμένων, δὲν εὑρίσκετε οὐδὲν γνώρισμα φορολογίας κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν νόμων, λείπει ἐκεῖ ἡ ἀναλογικὴ ἰσότης τῆς φορολογίας εἶναι μὲν ἀληθὲς δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν εἰς τὴν φορολογίαν ὡς παρεδέχθησαν πάντες οἱ σοφοὶ οἰκονομολόγοι, τελείαν ἰσότητα, ἀλλὰ ἀνισότητα τοιαύτην, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα δὲν ἀπαντῶμεν παρ’ εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ τουρκικὸν, τὸ ὁποῖον πρὸς αἶσχος τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ἐποχῆς ἐγκαταλειφθὲν ὑπὸ τῶν Τούρκων ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς διέπῃ μὲ τοὺς σπαχίδας. Ἡ Βουλὴ ἐχορήγησε κατὰ τὰ 1867 τὰ μέσα ταξειδίου ἐκτεταμένου εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, ὅστις διατεινόμενος καὶ λίαν ὀρθῶς ὅτι «πολλῶν ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω» λέγει ὅτι ἔφερε σχέδιον ὅπερ θὰ εἰσάξῃ κατὰ τὸ 1872. Εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν, κύριοι, καὶ ηὐχόμην τὸ νέον σύστημα τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ σήμερον νὰ συζητηθῇ.

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§60Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ ἂν, ὡς διατείνεται ὁ κύριος ὑπουργὸς, δὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ τὸ νέον τοῦτο σύστημα, διότι ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων κατεπείγει, καὶ ἑπομένως πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν ἐφέτος εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα, εἶναι δίκαιον κατὰ τὸ 72 νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ τὸ τέρας αὐτό· ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρέ; τί πρότεινεν οὗτος; Προέτεινε νέον σύστημα, τοῦτο νὰ τὸ ἐφαρμόσητε εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου, ἀφ’ οὗ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἐφαρμόσητε εἰς τοὺς δημητριακοὺς καρπούς· διατὶ νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσωμεν; Ἐξηγέρθη ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἶπε θὰ μείνῃ ἀφορολόγητον τὸ προϊὸν τοῦ παραχθησομένου καὶ καταναλωθησομένου ἐλαίου· καὶ νομίζετε ὅτι μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ὅτι φορολογεῖται καὶ εἰσπράττεται ὁ φόρος; πιστεύετε ὅ,τι ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ βαλάντιον τοῦ φορολογουμένου εἰσέρχεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; Ὄχι, κύριοι, τὸ βεβαιοῦν ὅλα τὰ βιβλία καὶ τὰ κατάστιχά σας. Ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδητε πόσα ποσὰ ὀγκώδη ἔχετε ἐγγεγραμμένα ὅτι θὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τὰ ἐλαιόδενδρα καὶ πόσα εἰσέρχονται κατ’ ἔτος εἰς τὸ ταμεῖόν σας. Ἐρευνήσατε διὰ νὰ ἴδητε πόσον εἰσέπραξεν ἡ στρατιὰ τῶν Σπαχίδων ἐκείνων, εἰς οὓς δίδετε τὴν παντοδυναμίαν νὰ ἐξασκῶσι τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα τῆς φορολογίας καὶ ἐρευνήσατε πόσας καταπιέσεις μετέρχονται ἐναντίον τοῦ λαοῦ, ὃν μεταχειρίζονται πρὸς κερδοσκοπίαν. Προτιμῶμεν, κύριοι, μυριάκις νὰ φορολογῆται εἰς τὰ τελωνεῖα τὸ ἐλαιοδέκατον καὶ νὰ φορολογῆται τὸ ἥμισυ, τὸ τέταρτον, διότι περισσότερα θὰ εἰσπράξητε, παρὰ νὰ ἀνεχθῶμεν ἐπὶ πλέον τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα τοῦτο, διότι καὶ τὸ δημόσιον βλάπτεται ἐκ τῶν καθυστερήσεων καὶ ὁ λαὸς πτωχεύει πιεζόμενος. Δὲν ἔχει λοιπὸν ἄδικον ὁ κύριος Δαγρὲς ὑποστηρίζων τὴν πρότασίν του, ὑπὲρ ἧς εἴμεθα ἕτοιμοι καὶ ἡμεῖς νὰ ψηφοφορήσωμεν, διότι φοβούμεθα τοὺς κινδύνους, οἵτινες μᾶς ἀπειλοῦν μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα ἕνεκα τῶν φοβερῶν καθυστερήσεων.

§61ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριοι, ἐπαινῶ καὶ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Καλαμῶν καὶ πάντας τοὺς ἀσπασθέντας τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι πραγματικῶς ἐμφορούμενοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα ἰσότητος περὶ τὴν διανομὴν τῶν φόρων προῆλθον εἰς τὴν γνώμην αὐτήν. Θαυμάζω ὅμως, κύριοι, μετὰ τὴν εἰλικρινῆ καὶ ἀληθῆ ἐξήγησιν, ἣν ὁ ἔντιμος κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὅτι καὶ πάλιν ἐμμένουσιν. Οὐδεὶς, κύριοι, ἀμφισβητεῖ ὅτι ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου αὐτῶν δὲν συνᾴδει μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντες εὐχόμεθα νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχὴν, ἥν τινα θέλουσι νὰ ἐξυπηρετήσωσιν εἰς τὴν ἴσην διανομὴν τοῦ φόρου. Καὶ ἰδοὺ διατί· βεβαίως κατὰ τόπον τὸ σύστημα τὸ ἐφαρμοζόμενον ἐν Ἑπτανήσῳ πρὸς εἴσπραξιν τοῦ τοιούτου εἴδους φόρου εἶναι διάφορον. Ἀλλὰ, κύριοι, ναὶ μὲν δὲν εἶμαι ἐν καταστάσει νὰ εἴπω ἀκριβῶς, ἂν τῷ ὄντι διὰ τοῦ συστήματος τούτου καὶ οἱ συμπολῖται ἡμῶν οὗτοι συνεισφέρουν ἐξ ἴσου μὲ τοὺς λοιποὺς κατοίκους τοῦ ὅλου Βασιλείου, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ πιστεύω ὅτι τοῦτο συμβαίνει. Τινὲς λέγουσιν ὅτι πληρόνουσι καὶ πλέον τῆς ἀναλόγου, τῆς ἴσης διανομῆς, ἀλλ’ ἐν ᾧ διαφέρει κατὰ τὸν τύπον, κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι διάφορον. Ποῦ εὑρίσκεται ἡ διαφορὰ τῆς ἀνισότητος τῆς διανομῆς τῶν φόρων; καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι, ἂν οὐχὶ τὰ 7/10 ἀλλὰ τὰ 6|10 τοῦ παραγομένου τούτου ἀντικειμένου καταναλίσκονται ἐν τῷ τόπῳ; Ἐνῷ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐξάγονται τοὐλάχιστον τὰ ἐννέα δέκατα τοῦ ἐλαίου, καθ’ ὃν δὲ τρόπον ὑμεῖς προτείνετε σήμερον νὰ εἰσπράττεται ὁ φόρος ἐν τοῖς τελωνείοις, τί θέλετε φορολογήσει; τὰ 4|10· ὑπάρχει ἐνταῦθα ἰσότης διανομῆς κατ’ οὐσίαν; Καὶ αὐτὸ πρέπει ὑμεῖς νὰ ἐπιζητήσητε βεβαίως. Ἰδοὺ ὁ λόγος δι’ ὃν εἶπον ὑμῖν, ὅτι θαυμάζω διότι ἐπιμένουσι καὶ ἀπορῶ, διότι κατατρίβομεν χρόνον εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§62ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ θαυμάζω πῶς ὑποστηρίζετε τοιαύτην γνώμην.

§63ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον· ἀναλυόμενον δὲ εἰς αὐτὴν τὴν οὐσίαν του δὲν διαφέρει κατ’ ἐμὲ ἀπὸ πρότασιν καθαρὰν περὶ ἐλαττώσεως φόρου ἢ καταργήσεως. Ἐγὼ ηὐχόμην, ἂν ἡ οἰκονομική μας θέσις ἦτο τοιαύτη νὰ προέλθωμεν εἰς τοῦτο, ηὐχόμην νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ εἰς ὅλους τοὺς φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι πιστεύω, ὅτι καταθλίβονται πλειότερον τῶν λοιπῶν, δηλαδὴ εἰς τοὺς γεωργούς. Ἀλλὰ βεβαίως τοιαύτη πρότασις γενομένη παρ’ οἱουδήποτε ἤθελεν εἶσθαι πράγματι τολμηρὰ καὶ καταστρεπτικὴ ἡ δὲ Βουλὴ ἤθελε τὴν ἀποῤῥίψει διὰ τὸν κύριον λόγον, τὸν ὁποῖον πάντοτε ἐπαναλαμβάνομεν, τῆς ἀθλίας οἰκονομικῆς καταστάσεώς μας. Συμπεραίνων λοιπὸν, κύριοι, λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε συζητοῦντες ἀντικείμενον τόσον σαφὲς, τόσον καθαρὸν, καὶ μηδόλως ἀπᾷδον εἰς τὴν ἴσην διανομὴν τῶν φόρων καὶ τὸ ὁποῖον παρουσιάζει μὲν δυσχερείας τινας, ἀλλ’ αὗται ἀναφέρονται εἰς τὸ κακὸν σύστημα τὸ φορολογικὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει καὶ τοῦ ὁποίου ἐκφράζομεν τὴν εὐχὴν νὰ ἐπέλθῃ μία μεταβολὴ, ὥστε νὰ εἰσαχθῶμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν τάξιν τῶν εὐνομουμένων κρατῶν. Γνωμοδοτῶ λοιπὸν ν’ ἀποῤῥίψητε τὴν πρότασιν καὶ νὰ παραδεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡμεῖς θέλομεν τὸν τρόπον τῆς φορολογίας νὰ μεταβάλωμεν.

§65ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Καὶ εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, πρόκειται περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας λέγουσιν. Ἐν ἄλλαις λέξεσι δὲν ἀρνοῦνται ὅτι τὸ δημόσιον πρέπει νὰ λάβῃ τὸν φόρον αὐτὸν, ζητοῦσι δὲ νὰ λάβῃ αὐτὸν ἐν τῷ τελωνείῳ καὶ οὕτως ἀπαλλαγῇ ὁ παραγωγὸς ἀπὸ τὰς καταθλίψεις τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἀλλ’ ὅταν παραδεχθῶμεν τοῦτο τὸ σύστημα ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, τότε πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν, ὅτι ἐκ τοῦ παραγομένου ἐλαίου μόνον τὰ τρία ἢ τέσσαρα δέκατα ἐξέρχονται τοῦ Κράτους, ἄρα διὰ νὰ λάβωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ὅλου ἐν τοῖς τελωνείοις, πρέπει ἀναγκαίως νὰ τριπλασιάσωμεν σχεδὸν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου, δηλ. νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον 25% ὥστε ν’ ἀποζημιόνηται τὸ δημόσιον καὶ διὰ τὸ καταναλισκόμενον ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλ’ ἐὰν οὕτω πράξωμεν, βεβαίως δὲν θέλουσιν ἐξαχθῆ οὔτε τὰ τρία δέκατα, διότι εἰς οὐδένα συμφέρει ν’ ἀγοράσῃ ἔλαια μὲ τοσοῦτον φόρον ὑπερτιμημένα, διότι ὁ φόρος θέλει προστεθῆ εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου, καὶ τοιουτοτρόπως θέλει μείνει ἀφορολόγητον τὸ ἔλαιον. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἰσότης τῆς διανομῆς τῶν φόρων τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσιν; ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι καὶ μὲ τὴν τοιαύτην ὑπερτίμησιν πάλιν θέλει γίνεσθαι ἀντικείμενον ἐμπορίου καὶ θέλει ἐξέρχεσθαι τοῦ Κράτους, πάλιν θέλει συμβῆ τοῦτο τὸ ἄτοπον, τὸν φόρον τοῦ ὅλου θέλουσι πληρόνει μόνον οἱ ἐπιμελεῖς παραγωγοὶ, οἵτινες θέλουσιν ἔχει περίσσευμα πρὸς πώλησιν, οἱ δὲ λοιποὶ δὲν θέλουσι πληρόνει οὔτε ὀβολόν. Ἐρωτῶ τώρα τὸ τοιοῦτον σύστημα εἶναι ἀληθῶς ἰσότης περὶ τὴν διανομὴν τῶν φόρων, ἢ εἶναι προφανὴς ἀνισότης; Καὶ πότε προτείνεται; ὅταν τὸ βάραθρον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἡμῶν ᾖναι πρὸ τῶν ποδῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς προτείνω ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὑποστηρίζω τὸ νομοσχέδιον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον.

§67Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§68ΔΑΓΡΕΣ. Πῶς ἀρκετά; δὲν ἔβαλα ἀκόμη τὸ τριαντάφυλλον.

§69Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ ἐβάλατε χθές.

§70ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ τριαντάφυλλον! ἂς ἀρχίσω λοιπὸν ἀπὸ τὸ τριαντάφυλλον. Εὔχομαι, κύριοι βουλευταὶ, καὶ ἤθελον σᾶς συγχαρῆ ἂν ἠδύνασθε νὰ ἐργασθῆτε καὶ νὰ διοικήσητε μὲ τὰ ἔσοδα τὰ ὁποῖα κατεβάλλοντο εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καθ’ ἣν ἐξεφράσθη ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, κύριος Ζαΐμης χθὲς ἀνέμνησε, τοῦ τριανταφύλλου. Διδαχθῆτε, κύριοι, ἐκ τοῦ πρακτικοῦ καὶ μεγάλου ἐκείνου Σώματος τῆς Συνελεύσεως τὰς ἰδέας καὶ ἀρχάς. Ἐὰν ἐξ αὐτοῦ ἐλαμβάνετε διδασκαλίας ἠθέλατε φροντίζει οὐχὶ νὰ διαιωνίσητε τὴν ἀνισότητα τῶν φόρων καὶ τὴν ἀδικίαν, ἀλλὰ νὰ καθιερώσητε τὴν ἰσότητα καὶ νὰ περιορίσητε τὰς περιττὰς δαπάνας, τὰς προσωπικὰς περιποιήσεις. Τὸ Σῶμα ἐκεῖνο ἐδιοίκησε, καὶ τὸ λέγω ὡς ἔχων τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος ἐπὶ δύω ἔτη, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ διοίκησις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἦναι κατακριτέα περισσότερον παρ’ ὅ,τι εἰς τὰς κατόπιν περιστάσεις. Ἐδιοίκησε τὸ τετρακοσιομελὲς ἐκεῖνο Σῶμα μόνον μὲ 23 ἑκατομμύρια ἀφοῦ ἐλάττωσε τοὺς φόρους ἐπαισθητῶς· καὶ βεβαίως πρώτη μέριμνά του ἦτο ν’ ἀνακουφίσῃ τὰς παραγωγικὰς τάξεις, αἵτινες τότε συνεισφέρουσιν, ὅταν οἱ φόροι ᾖναι μέτριοι καὶ ἴσοι πρὸς ὅλους, καὶ διὰ τῆς ἐλαττώσεως καὶ ἀποκοπῆς τῶν περιττῶν δαπανῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ κάμετε, κύριοι βουλευταὶ, καὶ δὲν θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀμηχανίαν, δὲν θὰ εἴπῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ ὁ κ. Ζαΐμης, οἵτινες χθὲς σᾶς εἶπον, καὶ πάντοτε θὰ σᾶς λέγουν, ὅτι βαδίζετε καὶ ἐνώπιόν σας ἔχετε τὸ βάραθρον οἰκονομικῆς κρίσεως. Κατὰ 600,000 δραχμὰς θὰ παρουσιασθῇ ἔλλειμμα, κατὰ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου συστήματος. Αἴ, κύριοι, καὶ νομίζετε ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐβάδιζεν ἀπερισκέπτως καὶ ἐπιπολαίως; ὄχι· ἀλλὰ λίαν ἐμβριθῶς, ἀφοῦ παρεδέχθη τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, κατήργησε τὰς περιττὰς δαπάνας, αἵτινες ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καθιερώθησαν ἐκ νέου· ὑπάρχουν δαπάναι, τὰς ὁποίας θέλω σᾶς καταδείξει, ὅτι δὲν ὑπηρετοῦν καμμίαν ἀνάγκην τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας, ὑπηρετοῦν συμφέροντα ἀτομικὰ, πρὸς συντήρησιν ἀτόμων δαπανῶνται μεγάλα ποσά· διατὶ νὰ μὴ καταργήσωμεν ταύτας; ἀλλὰ καθιερώσαμεν τὴν ἀνισότητα ἐπὶ τῆς διανομῆς τοῦ φόρου. Καὶ ἄδικον καὶ προνομιοῦχον εἶναι τὸ σύστημα τοῦτο, ὅταν εἰς ἓν μέρος ἐπαρχιῶν ἔχητε ἓν σύστημα φορολογίας καὶ εἰς ἕτερον ἄλλο· ὅταν εἰς περιφερείας γειτονευούσας ἔχητε ἓν σύστημα ἐμμέσου εἰσπράξεως καὶ εἰς ἕτερον παραπλήσιον ἀμέσου, τουτέστιν τὸν ἐνοικιαστὴν, τοὺς Σπαχῆδας, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας, πῶς ἠμπορεῖτε νὰ δικαιολογήσητε τοῦτο; Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ καθιερώσητε νέον σύστημα, ἀλλὰ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχετε καθιερωμένον, καὶ εἶναι εἰς ἐφαρμογὴν, καὶ τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερεν ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τί σᾶς λέγομεν; θέσατέ μας εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τοὺς ἀδελφούς μας, ἀδελφοποιήσατέ μας, διατὶ εἰς τὸν μὲν νὰ λέγητε πλήρωσε ἐκ τοῦ περισσεύματός σου, εἰς τὸν ἕτερον δὲ νὰ πληρώσῃ καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὁ ἐλαιομυλωνᾶς, ὁ ἐνοικιαστὴς τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας καὶ ἐν γένει ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου του; Καὶ κακῶς ἔπραξεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, βουλευτὴς Τριπόλεως, ὁ ὁποῖος ἦλθε νὰ μὲ ἐλέγξῃ, διότι προτείνω τὴν ἀσυδοσίαν. Ἀσυδοσία εἶναι αὐτή, ὅταν σὲ λέγω νὰ μὲ φορολογήσῃς περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι μοῦ παίρνεις; τουτέστιν ἐνῷ ὁ παραγωγὸς ἐλαίου ἐπλήρονε δι’ ἔγγειον φόρον 10%, ἤδη δεχόμεθα 16% δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε, ὅτι μεριμνῶμεν περὶ ὀλίγων ἀνθρώπων ὡς δι’ ἓν προηγούμενον νομοθέτημα μᾶς ἀπεδίδετο· ἡ πρότασις αὕτη ἔρχεται νὰ προστατεύσῃ τὴν τάξιν τοῦ λαοῦ τὴν ἐργατικήν, τὴν πτωχήν, διότι ἐκ τῆς προτάσεως αὐτῆς μόνον αὐτὴ ἡ τάξις ὠφελεῖται, ἡ ὁποία παράγει ὀλίγον ἔλαιον καὶ τὸ πλεῖστον καταναλίσκει, διότι ὅ,τι καταναλίσκει αὐτὴ δὲν φορολογεῖται, καὶ τὸν φόρον τὸν πληρόνει ἡ τάξις ἡ εὐπορωτέρα ἡ ὁποία ἔχουσα περισσοτέραν παραγωγὴν ἐξάγει περισσότερον ἔλαιον. Καί, κύριοι, ἐν ὑποθέσει, ὅτι ἐλαττοῦνται τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, νομίζετε ὅτι ἡ κοινωνία θὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασίν σας καὶ θὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς δικαίαν, ὅταν λέγητε εἰς ἕνα ἀριθμὸν λαοῦ εἶσαι ὑποχρεωμένος σὺ νὰ πληρώσῃς περισσότερον ὅπως συμπληρώσῃς τὰ κενά, τὰ ὁποῖα ἀφίνει ὁ προϋπολογισμός; Νομίζετε, ὅτι τὸ τοιοῦτον ὁ λαὸς δὲν τὸ ἐξετάζει, καὶ νομίζετε, ὅτι ἠθέλετε εἶσθε δίκαιοι ἐφαρμόζοντες ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε χθές, ἢ θὰ ψηφίσητε ἀκόμη διὰ τὴν εἴσπραξιν, ὅταν οἱ φόροι σας αὐτοὶ ἔχουν ὡς βάσιν τὴν ἀνισότητα, τὴν ἀδικίαν; Δὲν γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας εἶναι εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνομεν ἡμεῖς εἶναι ἐπίσης εὔποροι ἢ καὶ εὐπορώτεραι πολλῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὰς ὁποίας ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως; Ἆ, κύριοι, νομίζετε, ὅτι ἀκόμη εἶναι ὁ καιρὸς ν’ ἁλυσσοδένετε τὸν πολίτην, καὶ δὲν ἦλθεν ὁ καιρὸς ἀκόμη νὰ τὸν ἀνακουφίσητε; δὲν ἦλθεν ὁ καιρὸς νομίζετε νὰ τὸν θέσητε εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὸν ἀδελφόν του μὲ τὸν ὁποῖον συνδέεται, μὲ τὸν ὁποῖον ἓν μέλλον τὸν περιμένει, ἡ μόνη σας προσπάθεια δὲν εἶναι παρὰ πῶς νὰ τοῦ δεσμεύσητε τὰς φυσικὰς καὶ διανοητικάς του δυνάμεις, πῶς τέλος πάντων νὰ τὸν καταστήσητε ἀνίκανον νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τῆς ὑπάρξεώς του. Ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδας δραχμῶν, κύριοι, εὑρέθησαν εἰς μίαν πίστωσιν κακῶς δαπανηθεῖσαν οὐχὶ κατ’ οὐσίαν, ἀλλὰ καὶ παρὰ τύπον, ἄντικρυς, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου δαπανημέναι. Τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν σας, καὶ θέλετε προσκληθῆ νὰ τὸ ἐξετάσητε, καὶ ἀφίνω ἄλλα περιστατικὰ καὶ ἄλλας δαπάνας. Καὶ νομίζετε, ὅταν οὕτως δαπανῶνται τὰ χρήματα, ὅτι δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένοι καὶ δὲν ὀφείλετε, ἔστω καὶ μὲ ἐλάττωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, νὰ καθιερώσητε ἓν σύστημα ὁμοιόμορφον; ἓν σύστημα ἰσότητος, ἓν σύστημα δικαιοσύνης; Ἐπαναλαμβάνουν τοὺς δημητριακοὺς καρπούς! Θέλω σᾶς ἀπαντήσει καὶ εἰς τοῦτο. Δὲν παράγουν αἱ ἐπαρχίαι ὅλαι ἔλαιον, δημητριακοὺς καρποὺς παράγουν ὅλαι, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως, τῆς εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, εἰς τὰς αὐτὰς ἐπαρχίας φορολογοῦνται καὶ οἱ δημητριακοὶ καρποί. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι τὸ σύστημα τὸ παρ’ ἡμῖν προτεινόμενον εἰς ἐφαρμογὴν ἐκεῖ οἱ δημητριακοὶ καρποὶ δὲν φορολογοῦνται· εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς πρώτης κατηγορίας πληρόνουν καὶ τὸ χόρτον καὶ τὸ λάχανον. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μᾶς δίδετε ἀφορμήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ ἀνήκουν εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς, εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκομεν καὶ ἡμεῖς, οὐδὲν ἧττον δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω πικρὰ παράπονα, ὅτι δὲν μεριμνῶσιν ὑπὲρ ὅλων τῶν φορολογικῶν τάξεων ἐξ ἴσου. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἔχητε μὲ ἡμᾶς ὡς φορολογούμενοι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ συμφέρον. Ἐὰν ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν τὸ ἔθνος, σεῖς κάτι περισσότερον πρέπει νὰ σκέπτησθε περὶ ὅλων. Ὁ γεωργὸς ὁ καλλιεργῶν τὸ ἔλαιον, ὁ πληρόνων ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ὅστις συμπίπτει νὰ καλλιεργῇ ἐπὶ 2–3 ἔτη χωρὶς κατ’ ἔτος ν’ ἀπολαμβάνῃ, καὶ ἐκτὸς τῶν καταθλίψεων καὶ τῶν καταπιέσεων πληρόνει καὶ τὸ χόρτον καὶ τὸ λάχανον μὲ τὸ ὁποῖον τρέφει ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἐργάτας του, καὶ δὲν εἶναι ὅτι πληρόνει μόνον τὸν φόρον τὸν ὁποῖον προβλέπει ἡ βάρβαρος τῳόντι φορολογικὴ νομοθεσία μας, ἡ παμπάλαιος, ἡ ὄζουσα ὀθωμανισμοῦ καὶ τυραννίας, ἐκείνη ἡ ὁποία θέλει νὰ κρατῇ τὸν πολίτην ἀπὸ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς του εἴτε διὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, εἴτε διὰ τοῦ εἰσπράκτορος, εἴτε διὰ τοῦ ταμία, εἴτε δι’ οἱουδήποτε ὀργάνου τῆς ἐξουσίας. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν σᾶς ἐπροτείναμεν τὴν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν πληρωμὴν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, διότι δημητριακοὺς καρποὺς, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, παράγουν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, καὶ ἐκεῖναι ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἔρχεται ἡ πρότασις αὕτη καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν τύχην καὶ πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχουν τὸ προτεινόμενον σύστημα τῆς φορολογίας, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι αἱ πρῶται δὲν πληρόνουν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, αἱ δεύτεραι ὅμως πληρόνουν. Καὶ διότι δὲν ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, τὸ ὁποῖον πεποιθότως κατακρίνομεν καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, διὰ τοῦτο μᾶς κακίζετε; Δὲν θέλω ποτὲ συνηγορήσει, οὔτε θέλω ὑποστηρίξει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀλεθρίου, τοῦ καταθλιπτικοῦ φορολογικοῦ συστήματος, τῆς πρῴην ἐλευθέρας Ἑλλάδος εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑπτανήσου, οὐδὲ τῆς Λακωνίας. Δικαιοῦμαι ὅμως νὰ εἴπω σας ὅτι ἀναγράφετε μίαν ἐξαίρεσιν καὶ καθιεροῦτε ἓν προνόμιον ὑπὲρ τῶν μὲν καὶ κατὰ τῶν δέ· καὶ τὸ δέχεσθε εἰς τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν σεῖς; Καὶ ἐὰν τὸ δέχεσθε, σᾶς ἐρωτῶ ἐν συνειδήσει, καὶ σᾶς παρακαλῶ, προσέξατε, κύριοι βουλευταὶ, ὅλων τῶν τμημάτων, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως εἴς τε τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὴν Λακωνίαν, ἠθέλατε ἔχει ὄχι ποδοκροτήματα, ὄχι θορύβους, ἀλλ’ ἴσως ἴσως καὶ αἷμα ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Αἴ! κύριοι, βουλευταὶ, ἔχουν αἴσθημα καὶ αὐτοὶ, αἰσθάνονται, καὶ πότε θὰ καθιερωθῇ τέλος μία ἀρχὴ ὑπὲρ ὅλων καὶ καθ’ ὅλων, καὶ νὰ τεθοῦν ὅλοι εἰς ἴσην μοῖραν; Παντοῦ δυστυχῶς αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν ἀπὸ τὰ 1833. Μὲ λύπην μου βλέπω, ὅτι πολὺ, πολὺ δὲν ἀπομακρυνόμεθα, καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1862 ἀπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὡς βάσιν εἶχεν, ὡς δέλεαρ εἶχε τὴν ἀνισότητα, τὴν ἀδικίαν καὶ ἰδιοτέλειαν. Αὐτὸ τοῦτο καὶ σήμερον, μετὰ μίαν μεταβολὴν ἡ ὁποία ἔφερεν ὡραίους καρποὺς καὶ ὡραῖα ἀποτελέσματα καὶ μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν ἀποτελεσμάτων ἔφερεν, ὡς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, τὴν ἕνωσιν τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου ἡ ὁποία προσθέτει καὶ θὰ βαρύνει βεβαίως ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος καὶ τῆς προόδου τοῦ τόπου, αὐτὸ τοῦτο καὶ σήμερον ὑπάρχει. Καὶ νομίζετε, ὅτι σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον νὰ μὴ παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν αὐτὴν ἀφοῦ ἅπαξ σᾶς ἦλθεν; Ἐὰν λάβητε, κύριοι βουλευταὶ, τὴν καλωσύνην καὶ οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν καλῶς, τί θὰ εἴπῃ σύστημα δι’ ἐνοικιάσεως ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν ἐλάμβανον τὸν κόπον ν’ ἀπαριθμήσουν τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ἤθελον βαρεθῆ καὶ δὲν ἤθελον δυνηθῆ νὰ τοὺς ἐννοήσουν καὶ ἀπαριθμήσουν. Καὶ ἐὰν βάλητε ὑπ’ ὄψιν σας τοὺς δορυφόρους αὐτοῦ τοῦ συστήματος, τῆς ἀπάτης, τῆς πλαστογραφίας, τῆς καταθλίψεως καὶ τῆς καταπιέσεως, θέλετε εἴπῃ μὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ λεπτὸν νὰ μὴ ἔμβῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον προτιμότερον εἶναι, παρὰ νὰ διατηρήσωμεν τὸ ὀλέθριον τοῦτο σύστημα. Καὶ ἂν δὲν ἀρκοῦν ὅσα σᾶς εἶπον, ἵνα πεισθῆτε ὅτι ὀφείλετε νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασιν αὐτὴν, διὰ τὸ ἔλαιον τοὐλάχιστον, ὀφείλουν νὰ τὸ δεχθοῦν οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες διατελοῦν εἰς ἐξαιρετικὴν ἀπὸ τὰς ἄλλας θέσιν, διότι ἄλλως βεβαίως δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς εὐγενῶς φερόμενοι, ἱπποτικῶς, οὕτως εἰπεῖν, φερόμενοι, πατριωτικῶς καὶ μετὰ αὐταπαρνήσεως ἐτείναμεν τὴν χεῖρα καὶ εἴπαμεν, δεχόμεθα τὸ σύστημα ὑμῶν. Ἀποκρούοντες αὐτὸ τὸ σύστημα οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἂς ἦναι βέβαιοι, ὅτι ἅμα τῇ ἀποῤῥίψει τῆς προτάσεως ταύτης διόλου παράξενον νὰ ἔλθῃ πρότασις ὅπως ἀφομοιωθῇ τὸ εἰς ἡμᾶς ὑπάρχον. Ἂς συλλογισθοῦν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπονται τὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ οὐχὶ αἱ ἀπειλαί.

§72ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν, κύριε πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀξιότιμε βουλευτὰ Ζακύνθου.............

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀπευθύνομαι ὡς πρόεδρος, ὄχι ὡς βουλευτής.

§74ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν παύεις νὰ ἔχῃς τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Ἐὰν ἦναι ἀπειλὴ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν εἶπον, τοὐτέστι, ὅτι ἡμεῖς πρῶτοι δίδομεν τὸ παράδειγμα καὶ προκαλοῦμεν τὴν ἀφομοίωσιν δεχόμενοι τοὺς θεσμοὺς ὑμῶν τοὺς φορολογικοὺς, ὑποβαλλόμενοι εἰς περισσοτέρους φόρους, καὶ ἐὰν σεῖς ἀποκρούοντες τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ἀποῤῥίψητε, εἶπον, ὅτι περιμείνατε πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ζητήσωμεν σεῖς νὰ ἔλθητε εἰς ἡμᾶς, τουτέστιν ν’ ἐφαρμοσθῇ ἓν φορολογικὸν σύστημα εἰς ὅλους. Ἐὰν αὐτὸ ἦναι ἀπειλὴ, κύριε βουλευτὰ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι κακῶς μὲ ἐνοήσατε, κακῶς ἐξηγήσατε τὴν ἰδέαν μου, ἐπιτρέψατέ μοι τότε νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θέλετε νὰ ἤμεθα εἰς ἴσην μοῖραν, δὲν θέλετε ν’ ἀδελφοποιηθῶμεν, δὲν θέλετε νὰ τεθῶμεν ὑπὸ τὰ αὐτὰ βάρη, εἰς τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἦσθε εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν καὶ πλεονεκτήματα νὰ ἔχητε χωρὶς ὑποχρεώσεις, ὅπερ ἀπεύχομαι. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀπειλὴ, κύριε πρόεδρε, εἶναι μία ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐνθέρμως ὑποστηρίζετε, διότι τὴν αἰσθάνομαι, καὶ ἂν ἦσθε εἰς τὴν θέσιν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνηγορῶ, ἠθέλετε ὁμιλήσει οὐχὶ ἅπαξ, οὐχὶ δὶς, οὐχὶ ἐπὶ μίαν ὥραν, ἐπὶ ἑβδομάδας πολλάς. Δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὁ κ. πρόεδρος, ὅτι ἐγὼ εἰς ἄλλο Σῶμα καὶ πάντοτε ὁσάκις ἦλθεν ἡ πρότασις τῆς αὐθαιρέτου καὶ βιαίας ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς πρώην Ἑλλάδος, πάντοτε τὴν ἀπέκρουσα μετὰ θάῤῥους καὶ ἀντετάχθην ἀπέναντι τῶν ἐπιδιωκόντων αὐτὴν ὑποστηριζομένην ζωηρῶς καὶ παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἐγὼ ἔρχομαι ἐν πεποιθήσει πρὸς σᾶς, ὅταν δέχωμαι ἕνα θεσμόν σας, διατί τὸν ἀποκρούετε; καὶ ἀποκρούοντες τί ὁμολογεῖτε; ὅτι οἱ θεσμοὶ ὑμῶν δὲν εἶναι δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅτι εἶναι μόνον δι’ ὑμᾶς· καὶ τί ζητεῖτε τότε; θέλετε τὸν χωρισμὸν, θέλετε τὴν διαίρεσιν, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπικαλούμεθα τὴν ἀδελφοποίησιν, θέλομεν νὰ συζῶμεν μαζὺ ὡς ἀδελφοί, διότι μία τύχη μᾶς περιμένει καὶ ἓν μέλλον· καὶ ἂν, κύριοι, δὲν προηγεῖτο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νόμου τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, βεβαίως δὲν ἤθελε μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύσω, ὅτι πᾶν ἄλλο ἤλπιζον, παρὰ μίαν ἀντίστασιν ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς· ἀλλ’ ὅταν ἐπὶ πολλὰς καὶ μακρὰς ἡμέρας συζητεῖται ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλετε νὰ λάβητε ὅλα τὰ αὐστηρὰ καὶ λίαν ὑπερβολικὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν φόρων, καὶ ὅταν ἐκ τῆς συζητήσεως ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι τὰ καθυστερήματα αὐτὰ κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος δὲν ὀφείλονται εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὸ φορολογικὸν αὐτὸ σύστημα, τοῦ ὁποίου τὴν ἀντικατάστασιν ζητοῦμεν, σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποκρούσητε τὴν πρότασίν μας, ἡ ὁποία ἀπομακρύνει εἰς τὸ μέλλον, τοὐλάχιστον, τὴν καθυστέρησιν; νομίζετε, ὅτι εἶσθε δίκαιοι, καὶ θέλουν οἱ λαοὶ τῆς Ἑλλάδος σᾶς ὀνομάσει δικαίους, ὅταν διαιρῆτε αὐτοὺς, ὡς εἶπον, καὶ τοὺς θέτετε εἰς διαφορετικὴν θέσιν τοὺς μὲν ἀπὸ τοὺς δέ; Κύριοι βουλευταί! Ἡ ἰδέα, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὴν ἐπαναλάβω, τοῦ ὅτι διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐπέρχεται ἐλάττωσις δὲν εἶναι ὀρθή· ἀλλά, καθὼς εἶπον, καὶ ἂν ᾖναι ἡ πραγματικότης αὐτή, εἶναι ἀσήμαντος, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη, ἐστὲ βέβαιοι, ἡ ἐλάττωσις αὕτη θέλει ἀναπληρωθῇ βεβαίως διὰ τῆς ἐλαττώσεως περιττῶν καὶ ὅλως μὴ ἀναγκαίων δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλά, κύριοι, προχθὲς σᾶς εἶπον, ὅτι μία τάξις ἀνθρώπων δὲν φορολογεῖται, εἶναι δὲ αὕτη τῶν πιστωτικῶν καταστημάτων καὶ τῶν τοκιστῶν ἐν γένει· οἱ τοιοῦτοι ἀπολαμβάνουν ἐν ἀνέσει καὶ ἄνευ κόπου διπλάσια καὶ τετραπλάσια τῶν ἀπολαμβανομένων ἐκ τῶν γεωργικῶν ἐργασιῶν· τὴν τάξιν αὐτὴν νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν φορολογήσητε; Νομίζω, καθὼς σᾶς εἶπον προχθές, ὅτι πρέπει νὰ τὴν φορολογήσητε ἓν ἐπὶ τοῖς χιλίοις, ἀναλόγως τῆς διαχειρίσεως τὴν ὁποίαν κάμνει. Ἡ ἰδέα ὅτι ὁ δανειζόμενος τὰ πληρώνει δὲν εἶναι ὀρθή. Ὁ τοκιστής, ὅταν λάβῃ ἀνάγκην, θὰ σᾶς πάρῃ ὅσα ἠμπορέσῃ ἢ ὅσα δυνηθῇ. Δεύτερον, κύριοι βουλευταί, διατὶ νὰ μὴ ἐπιβάλητε φόρον ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν προϊόντων, ἀφοῦ ἔχετε ἤδη προϊόντα ἐθνικά; Νομίζετε τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ πετρελαίου μὴ σπουδαίαν, καὶ ἀναξίαν προσοχῆς;

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως· καὶ ὅταν ἔλθῃ θὰ ἰδῆτε.

§76ΔΑΓΡΕΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν. Ὁ σταφιδοκαρπὸς τῆς Ἑλλάδος εἰσαγόμενος εἰς τὴν Ἀμερικὴν πόσον φόρον πληρόνει; Τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας πόσον πληρόνουν εἰς τὴν Ῥωσσίαν; ὁ σταφιδοκαρπὸς εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τόσα ἄλλα προϊόντα, εἰς διάφορα εὐρωπαϊκὰ κράτη εἰσαγόμενα; Δὲν μοὶ λέγετε διατὶ δὲν ἠμπορεῖ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, νὰ ἐπιβάλῃ δασμὸν εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα; καὶ τέλος πάντων, κύριοι βουλευταί, δὲν σᾶς ζητοῦμεν νὰ μᾶς ὑπαγάγητε εἰς ἕν νέον σύστημα παρά εἰς τὸ ἐπικρατοῦν καὶ εἰς τὸ ἤδη εἰσαγόμενον παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἐπὶ ἑνὸς προϊόντος ὡρισμένης ἐπαρχίας εἰς τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἐθεωρήθη ὅτι ἡ ἐπιτόπιος κατανάλωσις τοῦ προϊόντος αὐτοῦ θὰ ἐλλαττώσῃ τὸν φόρον, καὶ ἐκεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἔκαμε τὸν ὑπολογισμὸν καὶ ηὔξησε τὸν φόρον εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἐξαγόμενον νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ τόπῳ· τοῦτ’ αὐτὸ ἔγεινε καὶ γίνεται καὶ διὰ τὸ ἔλαιον, τοῦτ’ αὐτὸ γίνεται καὶ διὰ τὴν σταφίδα, τοῦτο γίνεται διὰ τὰ σῦκα, διὰ τὸν οἶνον τῆς Θήρας, καὶ τόσα ἄλλα. Τέλος πάντων, κύριοι βουλευταὶ, ἐὰν νομίζητε ὅτι τὰ κενὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων πρέπει μία τάξις νὰ ἀναπληρώσῃ, δεχθῆτε ἢ ἀποῤῥίψατε τὴν πρότασίν μας. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θέλομεν παύσει ἐπιδιώκοντες τὴν καθιέρωσιν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος ἐπὶ τῆς διανομῆς τῶν φόρων.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§78ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, ἐὰν ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας πόσον ἔλαιον ἐξάγεται.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπον χθές.

§80ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπατε μέχρι τοῦ 1864, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ 1864 ἕως τώρα εἶναι μεγάλη διαφορά.

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς σημειώσεις αὐτὰς τὰς ἐξήγαγον ἀπὸ τὸν ἐμπορικὸν πίνακα· οἱ ἐμπορικοὶ πίνακες μέχρι τοῦ 1864 περιελάμβανον τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ πρώην βασιλείου· ἀπὸ τοῦ 1865 συνεχωνεύθησαν μὲ τῆς Ἑπτανήσου καὶ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν.

§82ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐξακριβώσητε.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ χρειάζονται πολλαὶ ἡμέραι.

§84ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξακριβώσῃ αὐτὸ τοὐλάχιστον διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§86ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Δαγρὲν καὶ τοὺς συμφωνοῦντας μὲ αὐτόν, ἐπειδὴ τέλος πάντων εἰσήχθη ἓν νέον σύστημα φορολογικὸν, ἐκεῖ ὅπου διήλθομεν τόσα ἔτη, ἂς ὑπομείνωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ἔτος, καὶ εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον νὰ τακτοποιηθῶμεν καὶ νὰ εἰσάξωμεν τὸ νέον φορολογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὴν ἰσότητα. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην αὐτήν, οὐχ ἧττον ὅμως ἐννοῶ ὅτι τὴν σήμερον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως τὸ προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δαγρέ.

§89ΔΑΓΡΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 15; (ἐγείρονται τινές.)

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπῃ ἡ βουλὴ νὰ εἴπω δύο λέξεις...

§92ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις· ὅ,τι ἐπροτάθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μοὶ φαίνεται ὅτι οὔτε ὑπὲρ ἀρχῆς τινὸς εἶναι οὔτε ὑπὲρ δικαιοσύνης καὶ μόνον μᾶς ὠθοῦσι πρὸς τὸ ἄτοπον. Θέλετε, κύριοι, νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος διὰ τῆς προτάσεώς σας, καὶ νομίζετε πῶς αὐτὴν ὑποστηρίζετε; Λοιπὸν ὑποστηρίξατέ την πλήρη. Καταργηθήτωσαν οἱ φόροι, ἂς ἐξομοιωθῇ ἡ παλαιὰ Ἑλλὰς ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν μὲ τοὺς φόρους τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Λακωνίας· αὐτὸ εἶναι, κύριοι, ἡ ἰσότης καὶ τὸ ὁμοιόμορφον. Διὰ τί, θὰ σᾶς εἴπουν οἱ ποιμένες νὰ πληρώνωμεν φόρον διὰ τὰ ποίμνιά μας; διὰ τί θὰ σᾶς εἴπουν οἱ γεωργοὶ νὰ πληρώνωμεν φόρον διὰ τὸν ἀραβόσιτον; Διὰ τί θὰ σᾶς εἴπωσι διάφοροι παραγωγοὶ νὰ πληρώνωμεν φόρους καὶ νὰ ἤμεθα εἰς ἄνισον μοῖραν μὲ τοὺς ἀδελφούς μας γείτονας; Λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς καταργηθήτωσαν τὰ πάντα, καὶ τότε δὲν θὰ χορεύωμεν ἁπλῶς, κἄτι τι περισσότερον θὰ πράττωμεν. Ἀλλά, κύριοι, ἐκτὸς τούτου, εἶναι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσιν, παραδεδεγμένη καὶ ἀνεγνωρισμένη ἀπὸ τὸ Σύνταγμα; Ὄχι· τί ὑποστηρίζουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; ὑποστηρίζουν νὰ πληρώνῃ ἕκαστος ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ προϊόντος του; Ὄχι. Ὑποστηρίζουν νὰ πληρώνῃ ἕκαστος ἀναλόγως τοῦ περισσεύματός του. Τὸ σύνταγμα θέτει μίαν ἀρχὴν, ἕκαστος πολίτης νὰ πληρώνῃ ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς του τῆς περιουσίας του. Τί σᾶς λέγουν δὲ οἱ κύριοι; ὄχι, ἕκαστος πολίτης νὰ πληρώνῃ ἀναλόγως τῆς περισσοτέρας παραγωγῆς, τοῦ περισσεύματος τὸ ὁποῖον ἤθελε παράξει καταβάλλων περισσότερον κόπον καὶ κεφάλαια. Λοιπὸν ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι ἐναντία καθαρῶς τοῦ συντάγματος, διότι ἀνατρέπει τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ συνεισφέρῃ ἕκαστος ἀναλόγως τῆς περιουσίας του καὶ ἐπιβαρύνει τὸ περίσσευμα τὸ ὁποῖον πολλάκις εἶναι περισσοτέρου κόπου καὶ περισσοτέρων κεφαλαίων. Εἶναι λοιπὸν ἄδικος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀντιοικονομικὴ, διότι τιμωρεῖ τὰς μεγαλειτέρας προσπαθείας καὶ τὰς μεγαλειτέρας θυσίας, τὰς ὁποίας καταβάλλει ὁ παραγωγὸς νὰ παράξῃ περισσότερον. Βλέπετε ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ἀντιοικονομικὴ· δὲν στηρίζεται διόλου εἰς τὸ σύνταγμα, διότι τὸ σύνταγμα δὲν ἐπιβάλλει φόρον ἐπὶ τοῦ περισσεύματος, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς περιουσίας, τὸ ἐπαναλαμβάνω. Κύριοι, ὅταν ἤκουον τόσας ἐπικλήσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τόσας ἐκφράσεις λυπηρὰς καὶ μομφὰς κατὰ τῶν ἀντιθέτων, ἐκινδύνευον νὰ πιστεύσω ὅτι ἐπρόκειτο νὰ εἰσαγάγωμεν ἓν σύστημα γενικὸν, τὸ ὁποῖον νὰ καταργῇ καὶ καταστρέφῃ τὸ ὑπάρχον σύστημα, καὶ εἰς τὴν πρότασιν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συστήματος τούτου ὑπάρχει ἀντίδρασις καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἀντίδρασις ἐπολεμεῖτο, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεκαλοῦντο, κύριοι, θεοὺς καὶ δαίμονας κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι νὰ κρατήσωσι ὑπὸ τὴν χεῖρα τῆς ἐξουσίας καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον δεσμεύουν. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τούτου, κύριοι; καὶ ὁ λαὸς ὅστις φέρει τὸ βάρος τοῦ εἰσπράκτορος, τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ ἐργολάβου πρόκειται, κύριοι, νὰ σωθῇ διὰ τοῦ νέου τρόπου τῆς φορολογίας κατὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουσι; καὶ ἡ τροπολογία προτείνει ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον τῳόντι ἀσφαλίζει τὰ σπαταλώμενα εἰσοδήματα τοῦ δημοσίου; Ὄχι, κύριοι· διότι κατὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον σήμερον ἐνώπιόν μας, καθυστερήσεις ἀπὸ τὸ εἶδος τῆς προσόδου τοῦ ἐλαίου, ἐκτὸς τῆς Μεσσηνίας, ὅπου ἔμειναν καθυστερήσεις, διότι αἱ ἀρχαὶ δὲν ἐπρόσεξαν, ἔχομεν ἐλαχίστας, ὥστε ὁ κίνδυνος νὰ ἀπολέσωμεν τὸ προϊὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀποῤῥοφᾶται ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, δὲν ὑπάρχει κατὰ πρῶτον. Ἀλλὰ, κύριοι, μὲ ποῖον δικαίωμα δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε τὸ προτεινόμενον ὡς ἀρχὴν συνταγματικὴν, καὶ ἀρνεῖσθε τὴν ἐφαρμογὴν της εἰς τοὺς ἄλλους; ποῖον δικαίωμα ἔχετε νὰ ἀπαγορεύσετε αὐτὸ ἀπὸ τοὺς ἄλλους παραγωγούς; ἀπὸ τὸν Τριπολίτην ὅστις δὲν παράγει ἔλαιον, ἀπὸ τὸν Εὐρυτάνα καὶ τόσους ἄλλους, νὰ μὴ ἀπαιτήσωσι τὸ αὐτό; μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ εἴπητε πληρώσατε σεῖς ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς σας καὶ τῆς περιουσίας σας, καὶ ἐγὼ θέλω πληρώσει ἐκ τοῦ περισσεύματος. Αὐτὸ δὲν εἶναι καθιέρωσις ἀνισότητος ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ αἰτίας οὐδεμιᾶς; Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο· ἡ καθιέρωσις αὐτῆς τῆς ἀνισότητος δὲν θὰ φέρῃ καὶ ἄλλας ἀδίκους συνεπείας; ἀπὸ τῆς προστασίας αὐτῆς μερικῶν παραγωγῶν δὲν θὰ προέλθῃ ἐλάττωσις τῶν φόρων, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ ἐπιβαρύνητε τὴν κοινωνίαν; καὶ προστατεύοντες μίαν τάξιν δὲν ἀδικεῖτε τοὺς παραγωγοὺς ὅλους, διότι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς θὰ προέλθῃ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ καλυφθῇ; Καὶ μὴ λέγητε, κύριοι, ἂς κάμωμεν οἰκονομίας. Μυριάκις ἐῤῥέθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, μυριάκις ἐγένοντο οἰκονομίαι τινὲς, ἀλλ’ αὗται ἔχουν ὅρια, πέραν τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ προχωρήσωσι, καὶ ἐνῷ μυριάκις ἐπαναλαμβάνονται αἱ οἰκονομίαι, δὲν ἐπῆλθεν ἕως τώρα αὐτὸ τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ καλύψωσι τὰ ἐλλείμματα. Ὅταν ἡ συνέλευσις ἔκαμε τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, ὡς ἀποτέλεσμα ἔσχομεν ἔλλειμμα 7,000,000, καὶ ἐπὶ 3 ἔτη 12,000,000· μὴ νομίζητε δὲ ὅτι τὸ ἔλλειμμα προῆλθεν ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων, μόνον προῆλθεν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ἡ ὁποία ἔφερε τὴν διαφορὰν τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα καὶ κατὰ συνέπειαν ἔλλειμμα κολοσιαῖον, ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ συνέπεια, ὅταν ἐλαττοῦμεν φόρους, ὅταν ἡ ἐλάττωσις δὲν ᾖναι προϊὸν σκέψεως, δὲν στηρίζεται εἰς περισσεύματα. Ὅταν ἐλαττοῦμεν φόρους, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ δι’ αὐτῶν ζῇ τὸ κράτος, ἀποτέλεσμα τούτου θὰ ἦναι ἔλλειμμα, καὶ τὸ ἔλλειμμα θὰ σᾶς ἀναγκάσῃ νὰ ἐπιβάλετε νέους φόρους, θέλετε ἐπιβαρύνει ἐν γένει τὸν λαὸν καὶ δυσκολεύσητε τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν. Καί, κύριοι, ἡ συνέλευσις ἐπέφερεν ἐλαττώσεις τότε, ἀλλὰ μὴ λησμονήσητε, ὅτι ἡ συνέλευσις δὲν εἶχε νὰ πληρώνῃ τόκους, καὶ νέα ἄλλα ἔξοδα· τοὺς τόκους ὀφείλετε νὰ πληρόνητε καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ τὸ πράξητε· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο εἶσθε δεσμευμένοι πλέον τῆς Συνελεύσεως, διότι ἔχετε περισσοτέραν ἀνάγκην τοιούτων ἐξόδων. Πιστεύω προσέτι, κύριοι, ὅτι ἡ φρόνησις τῆς Βουλῆς, ἡ σύνεσις αὐτῆς οὐδεμίαν προσοχὴν θὰ δώσῃ εἰς τὰς ὡς ἀπειλὰς ἐκφρασθείσας λέξεις τινὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§94ΔΑΓΡΕΣ. Καθῆκον ἐξεπλήρωσα, δὲν ἠπείλησα.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖ, κύριοι, νὰ ἔλθῃ πρότασις ὁποίαν εἴπατε, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ καταπέσῃ ἀπέναντι τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἀληθείας, ὡς κατέπεσαν ὅλαι αἱ τοιαῦται προτάσεις.

§96ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας πάντοτε.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἡ φορολογία εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν διετηρήθη οὔτε ὡς προνόμιον, οὔτε ὡς ἐλαφροτέρα διετηρήθη, ἀφοῦ ἐβεβαιώθημεν μετ’ ἐπανειλημμένας ἐξετάσεις ὅτι ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ἡ καθαρὰ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑπτάνησος ὀφείλει νὰ δίδῃ σχετικῶς πρὸς τὰ προϊόντα της· ἡ φορολογία αὕτη διετηρήθη, διότι ἀπεδείχθη ὅτι πᾶσα μεταβολὴ ἤθελεν ἐλαττώσει τὰς εἰσπράξεις, διότι θὰ ἔδιδεν ὀλιγώτερον, καὶ ἡ Ἑπτάνησος ὤφειλε νὰ δώσῃ φόρον ἀναλόγως τῆς περιουσίας της καὶ τὸν ὁποῖον δίδει, ἀδιάφορον ἐὰν τὸν δίδῃ δι’ ἄλλου τρόπου· καὶ λέγω ἀδιάφορον, ὄχι διότι δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ τὸ σύστημα, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχετε καλλίτερον νὰ εἰσαγάγητε ἀντὶ τοῦ ὑπάρχοντος· ὅταν πρόκηται χειρότερον δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν, οὔτε δίκαιον νὰ ἀντικαταστήσητε τὸ σύστημα τῆς Ἑπτανήσου, ἀφοῦ ἐξ αὐτοῦ δὲν θὰ ὠφεληθῶμεν τίποτε, οὔτε βλάπτεται ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος, διότι πληρόνει ἕκαστος ἀναλόγως τῆς περιουσίας του. Ἰδοὺ, κύριοι, διατί ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἔπεσεν ἡ πρότασις τῆς ἀφομοιώσεως, ἐθεωρήθη ἄσκοπος, ἄδικος καὶ ἐπιβλαβὴς πρὸς τὰ δημόσια συμφέροντα. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς Λακωνίας, ἐπίσης ἔχει ἕνα ἄλλον λόγον. Ἡ Λακωνία, κύριοι, δὲν φορολογεῖται, ὅπως φορολογεῖται, ἀδίκως, δικαιοῦται νὰ φορολογηθῇ οὕτως. Οἱ μεγάλοι ἄνδρες οἱ ὁποῖοι συνεκρότουν τὴν συνέλευσιν, κύριοι, τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἐξήτασαν τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐμβριθῶς, καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀπεφάσισαν νὰ μείνουν εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, διότι εἶδον ὅτι δὲν συμφέρει, οὔτε οἰκονομικῶς, οὔτε πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, οὔτε πολιτικῶς, νὰ ἀνταλλαγῇ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας ἐκεῖνο, διότι ἡ μεταβολὴ αὕτη, ἐπειδὴ αἱ περιουσίαι εἰς τὴν Λακωνίαν καὶ ἡ πρόσοδος εἶναι λίαν πενιχρὰ, ἤθελεν ἔχει ἀποτέλεσμα νὰ ἀποῤῥοφηθῇ τὸ εἰσπραττόμενον ἀπὸ τὰ ἔξοδα ἢ ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς. Δὲν ἐννοοῦμεν λοιπὸν τοὺς Λάκωνας, οὔτε ἀναγνωρίζομεν προνόμιον, γνωρίζομεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Λακωνία εἶναι λίαν πενιχρὸς τόπος· ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως, ἠθέλαμεν ἐξοδεύει περισσότερα τῶν ὅσων ἠθέλομεν εἰσπράξει· καὶ οὕτω θέλομεν εὑρίσκεσθαι οἰκονομικῶς εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Διὰ τοῦτο εἶπον οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, ἂς παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα αὐτὸ μέχρι βελτιώσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ἡ οἰκονομία δὲν θὰ ὑποφέρῃ· ναὶ, κύριοι, εἶχον δίκαιον, ἄλλως ἤθελον προσβληθῆ αἱ προαιώνιαι ἕξεις καὶ τὰ προαιώνια ἔθιμα τοῦ τόπου αὐτοῦ· καὶ εἰς κανὲν μέρος δὲν προσβάλλουσι ἀποτόμως τὰς ἕξεις καὶ τὰς συνηθείας. Ἔχετε παράδειγμα τὴν Ἰταλίαν.

§98ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ συνέλευσις δὲν ἀπέῤῥιψε τίποτε.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπέῤῥιψε τὸ ὁμοιόμορφον. — Κύριοι, εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ 1843 τὸ ζήτημα αὐτὸ παρουσιάσθη· κατὰ τοσοῦτον ἠξεύρω αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, καθόσον εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς ἐμὲ, καὶ συνέταξα καὶ ἔγγραφον ἐνώπιον τῆς συνελεύσεως. Τὸ ζήτημα τοῦ ὁμοιομόρφου παρουσιάσθη εἰς τὴν συνέλευσιν, καὶ ἀμέσως ἀπεῤῥίφθη. Τίποτε χειρότερον, κύριοι ....

§100ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔρχηται ἀδιακόπως, διότι ἀπεῤῥίφθη.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ σύστημα τῆς εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπράξεως εἶναι καθιερωμένον καὶ εἰς τὸν τόπον μας καὶ εἰς διαφόρους ἐπαρχίας· ἀλλὰ διὰ ποῖα προϊόντα; δι’ ἐκεῖνα τῶν ὁποίων ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις εἶναι μικρὰ καὶ οὐχὶ μεγάλη· εἶπε τὸ ἔθνος πολὺ ὀρθῶς, ὅτι ἐπειδὴ τὸ πλεῖστον τῆς παραγωγῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν ἐξάγεται, ἐπειδὴ τὰ προϊόντα αὐτὰ εἰσὶν ἐμπορικὰ καὶ ἀντικείμενα ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, διὰ τοῦτο τὴν μικρὰν αὐτῶν κατανάλωσιν τὴν ἀφίνομεν ἀφορολόγητον, διότι εἶναι μικρὰ καὶ ἀσήμαντος. Διὰ τοῦτο, κύριοι, καὶ τὰ σῦκα καὶ ἡ σταφὶς καὶ τὰ λεμόνια τοῦ Πόρου.

§102ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἐπροκόψαμεν, μίαν δραχμὴν τὴν χιλιάδα διὰ τὰ λεμόνια.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι ζημία δὲν προέρχεται κᾀμμία. Ἀλλὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ὅλα σχεδὸν καταναλίσκονται εἰς τὸν τόπον,—διότι κανεὶς δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι μεγίστη κατανάλωσις γίνεται τοῦ ἐλαίου, τὸ προϊὸν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ φορολογηθῇ εἰς τὴν ἐξαγωγήν του, διὰ τοῦτο καὶ ἄλλοι δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι, ὥστε τὸ αὐτὸ νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων προϊόντων, τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται. Διὰ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν, κύριοι, ἐξαιροῦμεν τὸ ἔλαιον, οἱ παραγωγοὶ τοῦ ἐλαίου δὲν θέλουν πληρώσει τίποτε, μένουν ἀφορολόγητοι, καὶ πρέπει νὰ πληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τούτου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μικρὸν, ἐκ νέων φόρων. Βλέπετε, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, παραβιάζονται ὅλαι αἱ ἀρχαὶ τῆς ἰσότητος. Κύριοι! ὅ,τι χειρότερον εἰς τὰς κοινωνίας εἶναι τὸ νὰ ἐκφέρωνται δημοσίως ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὀρθαὶ, ἢ εἶναι παράκαιροι. Ἡ ἐπικράτησις ἰδεῶν τοιούτων, αἱ ὁποῖαι συνήθως κολακεύουν τὰ συμφέροντα ἰδίως τῶν κατωτέρων τάξεων καὶ τῶν ὀλίγον σκεπτομένων, ἡ ἐπικράτησις ἰδεῶν τοιούτων, λέγω, διαστρέφει τὰς πεποιθήσεις καὶ βλάπτει τὰς κοινωνίας καὶ εἰς πολλὰ μέρη αἱ ψευδεῖς ἰδέαι καὶ διδασκαλίαι ἐγέννησαν ἄτοπα καὶ κατέστρεψαν πολλὰ μέρη. Ἐνώπιόν μας ἔχομεν παραδείγματα ὀδυνηρᾶς καταστροφῆς, πλησίον ἡμῶν εἰς ἔθνος μέγα συνεπείᾳ τῶν αὐτῶν ἐσφαλμένων ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἢ παρακαίρως ἢ ἀδίκως διαδίδονται εἰς τὴν κοινωνίαν βλέπομεν ὁποῖον κακὸν γίνεται. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖος ὁ λόγος τοῦ ἐμφυλίου πολέμου!

§104ΔΑΓΡΕΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε!

§105ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τρίτη φορὰ καὶ δὲν δύνασαι νὰ ὁμιλήσῃς.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἷμα, κύριοι, ἐχύθη, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι ἐπείσθησαν οἱ ἄνθρωποι, ὅτι αἱ κοινωνίαι ὀφείλουν νὰ τρέφωσι καὶ τοὺς ἀργοὺς καὶ τοὺς μὴ δυναμένους οὐδὲν νὰ πράξωσιν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς διατροφῆς τῶν μὴ δυναμένων νὰ διατρέφωσιν ἑαυτοὺς τὸ ἔχουν οἱ πολῖται, καὶ ὀφείλει ἡ κοινωνία νὰ τὸ κάμῃ· καὶ ἐπειδὴ ἡ κοινωνία ἀδυνατεῖ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐπῆλθον αἱ καταστροφαὶ ἐναντίον τῆς ὁποίας πολλαὶ προσπάθειαι κατεβλήθησαν ματαίως. Λοιπὸν ἀπέχετε, κύριοι, ἀπὸ τὰς ἐσφαλμένας καὶ παρακαίρους διδασκαλίας, διότι εἶναι ὀλέθριαι. Ἠξεύρετε ποία εἶναι ὀρθὴ διδασκαλία; Νὰ διατηρηθῇ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὴν οἰκονομικήν μας θέσιν εἰς καλὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἀκμάσῃ· καὶ ἠξεύρετε ποῖαι εἶναι ὀρθαὶ θεωρίαι; Τὸ νὰ μὴ ἐπηρεαζώμεθα ἀπὸ ἐσφαλμένας σκέψεις, αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν καὶ τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν περιουσίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀληθῶς, κύριοι, καθὼς πολλὰ εὐγλώττως σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Ζαΐμης, χάσμα οἰκονομικὸν πρὸ τῶν ποδῶν μας ὑπάρχει καὶ διὰ νὰ κλείσωμεν τὸ χάσμα ἐλάβομεν τὸ θάῤῥος νὰ προτείνωμεν μέτρα τινὰ καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ν’ ἀφαιρέσῃ τὸν ἄρτον ἀπὸ τὸ στόμα πολλῶν πτωχῶν οἰκογενειῶν, διότι ἄλλως δὲν ἐβλέπομεν πῶς θὰ κλείσωμεν τὸ χάσμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλέθριον διὰ τὰς κοινωνίας, ὅταν ἐγκαίρως δὲν φροντίσωσι νὰ τὸ κλείσωσιν. Ὅταν, κύριοι, ᾖναι τοιαύτη ἡ κατάστασις, νὰ παρουσιαζώμεθα θαῤῥαλέως, καὶ νὰ σᾶς λέγωμεν νὰ φέρητε ἐλαττώσεις,—αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν.

§107ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶπον νὰ φέρητε ἐλάττωσιν.

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατάργησιν εἶπε,—δὲν εἶπεν ἐλάττωσιν.

§109ΔΑΓΡΕΣ. Ν’ αὐξήσουν οἱ φόροι ζητοῦμεν.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διορθόνω τὴν φράσιν μου· δὲν εἴπετε ἐλάττωσιν, εἴπετε κατάργησιν, δὲν ἐλαττώνετε, καταργεῖτε· δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἐλάττωσις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Δαγρὲς, εἶναι κατάργησις καὶ κατάργησις ἐπὶ οὐδεμιᾶς ἀρχῆς στηριζομένη καὶ εἰς τὸ ἐναντίον ἀποτέλεσμα φέρουσα, διότι τὸν λαὸν δὲν θέλει τὸν ἀπαλλάξει οὔτε ἀπὸ τὰς καταπιέσεις, οὔτε ἀπὸ ἐνοικιαστὰς, οὔτε ἀπὸ τῆς φορολογίας, οὔτε ἀπὸ οὐδὲν κακὸν, τὸ ὁποῖον τὸν πιέζει, ἀπὸ αὐτὰ τὰ κακὰ δὲν θέλει ἀπαλλαγῆ ὁ λαὸς παρὰ διὰ συστήματος μεταβολῆς πλήρους, ἐντελοῦς καὶ ἔχοντος τὴν φορολογίαν γενικήν. Ἐὰν, κύριοι, ἔχωμεν τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐτυχίαν νὰ εἰσαγάγωμεν ἓν καλλίτερον γενικὸν φορολογικὸν σύστημα, τότε ὁ λαὸς θέλει ἀπαλλαχθῆ ἀληθῶς ἀπὸ αὐτὰς τὰς καταπιέσεις. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀσκόπως καὶ ὡς ἔτυχε νὰ παρουσιαζώμεθα εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα νὰ ζητῶμεν κατάργησιν φόρων, αὐτὸ εἶναι καὶ ἄσκοπον καὶ ἄδικον καὶ ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ἀτόμου.

§111ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§112ΔΑΓΡΕΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δαγρὲ, μίαν στιγμήν. Κύριοι βουλευταὶ, ἐλάλησε δὶς, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ τρίτην φοράν; (θόρυβος).

§114ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, διότι ἐζητήθη ὁ λόγος πρὶν ἢ τεθῇ τὸ ζήτημα.

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Δαγρές.

§116ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κύριε πρόεδρε, χωρὶς νὰ φανῆτε αὐθαίρετος νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον, τοσοῦτον μᾶλλον...

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δαγρὲ, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε.

§118ΔΑΓΡΕΣ. Ὡμίλησε καὶ ὁ κύριος Χατζίσκος τρὶς καὶ τετράκις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐπιτρέπει εἰς τὸν κύριον Δαγρὲ νὰ ὁμιλήσῃ; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται). Ἀπεῤῥίφθη.

§120ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι καὶ ἂν ὁ λόγος ἀφῃρέθη, ἡ φωνὴ τοῦ δικαίου εἶναι μεγάλη. (θόρυβος).

§121ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἰδέας τοῦ κυρίου Δαγρὲ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ μὴ δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν; εἶσθε 15; (ἐγείρονται δέκα). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν προχωροῦμεν εἰς τὴν παράγραφον τρίτην. «γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%».

§123ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ, τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν τὸ παραδέχεται ὁ ὑπουργός;

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ δασμολόγιον.

§125ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§126ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπ. 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον), εἰσπραττόμενον εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν.» Ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1871. Ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν, ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΡΜΑʹ. νόμου καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ, τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου, δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη. «Ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου, ὀφειλούσης νὰ παραδεχθῇ καὶ ἐνεργήσῃ ταύτην, τοὐτέστιν τὴν αἴτησιν περὶ νέας ἐκτιμήσεως, διότι ἐνδέχεται νὰ συμβῇ, ὥστε ὁ μὲν φορολογούμενος νὰ κάμῃ ἐμπροθέσμως τὴν αἴτησίν του πρὸς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, αὕτη δὲ νὰ ἀδιαφορήσῃ πρὸς ζημίαν των».

§128ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττὸν τοῦτο, διότι ὁ πάγιος νόμος κανονίζει ὅτι ὅταν τις παρουσιάσῃ αἴτησιν, αἱ ἀρχαὶ ὀφείλουν νὰ τὴν δεχθοῦν καὶ διὰ τὴν παραδοχὴν διαγράφει καὶ ἰδίαν διαδικασίαν.

§129ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, ἀλλ’ εἶναι ἄντικρυς ἐναντίον τῆς ἀληθείας, διότι αἱ ἀρχαὶ ἠρνήθησαν νὰ ἐπιδώσωσι διπλότυπα εἰς μίαν κοινότητα ὁλόκληρον, εἰς πολλὰς δὲ περιστάσεις ἠρνήθησαν τὴν ἐκτίμησιν, καί τοι ζητησάντων αὐτὴν τῶν κατοίκων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Κατόπιν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τοὺς παραγράφους ἐ., στʹ., ζʹ. τοῦ δευτέρου ἄρθρου καὶ τὰ ἄρθρα 3, 4, 5, 6 καὶ 7, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δι’ εἰδικῆς εἰς ἑκάστην αὐτῶν ψηφοφορίας ὡς εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον «Ἀπαλλάσσονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας. 1) Τὰ ἄχυρα... 2) Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κῆνται. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὸν δεύτερον παράγραφον «εἷς λαχανόκηπος τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κῆται, τῇ ἐκλογῇ τοῦ γεωργοῦ.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖ ἡ Ἐπιτροπή; Ἐννοεῖ νὰ μὴ φορολογῶνται τὰ περιβόλια; Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν.

§133ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ καταστήσῃ ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, δηλ. τὸ περιβόλιον ἑνὸς στρέμματος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ βεβαίως ὁ γεωργὸς 10 ντομάτες, καὶ μελιτζάνες, ὀλίγα λάχανα καὶ τὰ τοιαῦτα χορταρικά. Ἡ παραχώρησις αὕτη εἶναι ἀληθὴς, ὑπάρχει πάντοτε ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐγένετο, ἐξηκολούθουν καὶ ταῦτα φορολογούμενα. Διὰ τοῦτο προσεθέσαμεν τὸ κατ’ ἐκλογὴν τοῦ γεωργοῦ.

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς γείνῃ δεκτόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει λοιπὸν ἡ περίοδος μὲ τὴν προσθήκην τῆς ἐπιτροπῆς.

§136ΔΑΓΡΕΣ. Περιβόλια εἶναι τὰ πεφυτευμένα, ἡμεῖς ὅμως δὲν ἐννοοῦμεν αὐτά. (θόρυβος)

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὁ νόμος δὲν θέλει νὰ ἐξαιρέσῃ ἀπολύτως οὔτε τοὺς κήπους, οὔτε τὰ περιβόλια, θέλει μόνον τοὺς λαχανοκήπους τῶν γεωργῶν, καὶ ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ γεωργῶν καὶ λαχανοκήπων γεωργῶν ὅλοι ἐννοοῦμεν τί σημαίνει. Ἐπειδὴ δὲ πιθανὸν εἷς γεωργὸς νὰ ἔχῃ λαχανόκηπον ἐκ δύο ἢ τριῶν στρεμμάτων, ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ μένῃ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ ὅντινα θέλῃ ἵνα μείνῃ ἀφορολόγητος. Πᾶσα περὶ τούτου συζήτησις νομίζω εἶναι περιττὴ, τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές.

§138ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Βουλ. Μαντινείας) Οἱ καταμετρηταὶ τοὺς λαχανοκήπους θεωροῦν ὡς περιβόλια, παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διασαφισθῇ, τί ἐννοεῖται μὲ τὴν λέξιν περιβόλια.

§139ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, διότι ἐνίοτε μίαν μηλέαν, ἢ μίαν ῥοδακινέαν ἐκλαμβάνουσιν, ὅτι σχηματίζει περιβόλι.

§140ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω περισσότερα.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ τρίτος παράγραφος διασαφίζει τὴν ἀπορίαν τοῦ Κ. Διαμαντοπούλου.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν τὴν ἀνάγνωσιν τῆς παραγράφου. 3. Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4. Τὰ ἀσταχολόγια ἀνὰ δύο μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5. Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, καναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6. Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομωρεῶν. 7 Ἡ ῥόβη, ὁ βίκος καὶ τὰ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται.

§143ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Εὐρυτανίαν δὲν ἔχομεν πολλὰ προϊόντα, τὸ ἐπικρατέστερον εἶναι ὁ ἀραβόσιτος. Ἐντὸς τοῦ ἀραβοσίτου συνειθίζουν νὰ σπείρωσιν ὀλίγα φασόλια· παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ ὥστε αὐτὰ νὰ μὴ φορολογῶνται, ὅταν ᾖναι ἐσπαρμένα ἐντὸς τοῦ ἀραβοσίτου· διότι, κύριοι, τὰ πάνδεινα ἐκ τούτου παθαίνουν οἱ φορολογούμενοι παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Τὸ ποσὸν εἶναι ἀσήμαντον, καὶ κατὰ συνέπειαν, ὅπως τὰ λοιπὰ ἐξαιροῦνται, παρακαλῶ νὰ ἐξαιρεθῶσι καὶ ταῦτα· δηλ. τὰ ἐντὸς τοῦ ἀραβοσίτου σπειρόμενα φασόλια δὲν φορολογοῦνται, καθόσον ὁ ἐπικρατέστερος καρπὸς, ὁ ἀραβόσιτος, φορολογεῖται. Εἶναι καὶ ἀγρὸς σπειρόμενος μόνον μὲ φασόλια, βεβαίως ταῦτα νὰ φορολογῶνται.

§144ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ διακρίνωμεν;

§145Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Διακρίνονται ἀξιόλογα, εἶναι πολὺ εὔκολον. Ζητοῦμεν τοῦτο ἐπειδὴ συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄτοπον· πηγαίνει ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ φορολογήσῃ τὸν ἀραβόσιτον, εὑρίσκει μέρη ἐσπαρμένα μερικὰ φασόλια, ἐγείρει ἀμέσως ἀξιώσεις καὶ καταδικάζει τὸν φορολογούμενον. Πῶς γίνεται ὁ αὐτὸς ἀγρὸς νὰ φορολογῆται δίς;

§146ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πληρώσῃ ὅ,τι παράγει.

§147ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ μὴ φορολογῶνται τὰ φασόλια, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐντὸς τῶν ἀραβοσίτων νὰ μένουν ἀφορολόγητα.

§148ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι μὴ τοῦτο μᾶς φέρῃ περιπλοκάς. (θόρυβος καὶ διάλογοι). Δὲν τὸ παραδέχομαι.

§149ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐξέλαβεν ὡς ἁπλῆν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Γιολδάση, ἐπρόσθεσε μάλιστα, ὅτι δὲν τὸ παραδέχεται, ἐνῷ εἰς τὸ προηγούμενον ἐδάφιον παρεδέχθη τὰ σποράδην κείμενα δένδρα νὰ μὴ πληρόνουν. Ἐδῶ ἐξ ἀντιθέτου ὁ κύριος Γιολδάσης ἐπρότεινεν, ὥστε ἐντὸς τῶν ἀγρῶν, εἰς τοὺς ὁποίους σπείρεται ἀραβόσιτος καὶ ὀλίγα φασόλια νὰ μένουν ἀφορολόγητα τὰ φασόλια· τί ἄλλο δικαιότερον παρὰ τοῦτο, ἀφοῦ φορολογεῖται τὸ ἐπικρατέστερον προϊόν; Τοῦτο δὲ ζητεῖται, διότι γίνεται κατάχρησις. Δὲν ἐννοεῖ ὁ κύριος Γιολδάσης νὰ μὴ φορολογῶνται τὰ φασόλια τὰ σπειρόμενα εἰς ἰδιαίτερον ἀγρὸν, ἐννοεῖ μόνον νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα σπειρόμενα ἐντὸς τοῦ ἀραβοσίτου.

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, φοβοῦμαι μήπως παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀφήσωμεν πολλὰ πράγματα ἀφορολόγητα, διότι διάφορα προϊόντα σπείρονται ἐντὸς τῶν κτημάτων, π. χ. καὶ ἐντὸς τῶν ἀμπέλων σπείρονται κουκιὰ καὶ φασόλια, καὶ ἐντὸς τῶν ἐλαιώνων δημητριακοὶ καρποὶ, δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ ἐκ τοῦ προχείρου τοιαύτην πρότασιν, χωρὶς νὰ ἦμαι ἐν γνώσει ὅλων τῶν συνεπειῶν καὶ διαστάσεων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ λάβῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μὴ ἐπιμένωσιν εἰς τοῦτο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ προκύψῃ καὶ κανὲν μέγα ὄφελος.

§151ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου, Κύριε Πρόεδρε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Γιολδάση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἀπεῤῥίφθη.

§153ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι αἱ πρὸς βρῶσιν ἐλαῖαι δὲν ὑπόκεινται εἰς ἔγγειον φορολογίαν.

§154ΠΟΛΛΟΙ. Τοῦτο εἶναι γνωστὸν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει καὶ ἕτερον ἐδάφιον τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐξαιροῦνται τῆς φορολογίας τὰ ἐντὸς πεφυτευμένων ἐκ τοῦ συστάδην δένδρων γρασίδια, χρησιμεύοντα πρὸς τροφὴν τῶν ζώων τῶν γεωργῶν.

§156ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ παραδέχομαι.

§157ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς προτάσεώς μου καὶ ταύτης; κάμνετε καλλίτερα τὰ ζῶα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους;

§158ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ, διότι τὰ δένδρα εὑρισκόμενα ἐκ τοῦ συστάδην φορολογοῦνται κατὰ στρέμμα, διότι ἀποτελοῦν κτῆμα, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται κατὰ στρέμμα, τοιαῦτα εἶναι π. χ. τὰ δένδρα τῶν περιβολίων, ἀποτελοῦν κτῆμα φορολογούμενον κατὰ στρέμμα, τοιαῦτα εἶναι οἱ ἀμυγδαλεῶνες, καὶ ὅταν ἐπιβάληται ὁ φόρος κατὰ στρέμμα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν δύω φόρους, π. χ. διὰ τὰ γρασίδια, διότι καὶ ταῦτα φορολογοῦνται κατὰ στρέμμα, ἠμπορεῖ ὅμως νὰ σπαροῦν γρασίδια καὶ εἰς ἄλλα δένδρα, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται κατὰ στρέμμα, ὡς εἶναι οἱ ἐλαιῶνες, οἱ συκεῶνες, ὅλα αὐτὰ τὰ κτήματα πεφυτευμένα μὲ δένδρα ἐκ τοῦ συστάδην δὲν δύνανται νὰ παραγάγουν γρασίδια μεγάλης ἀξίας.

§159ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δύναται νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις μόνον, ὥστε νὰ φορολογῶνται τὰ γρασίδια, τὰ ὁποῖα εἶναι σπαρμένα εἰς ἐλαιόφυτα, εἰς μικρὰ δένδρα.

§160ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως τοῦ κυρίου Κολιάτσου ἐγὼ ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§161ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠννόησε γρασίδια ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων τὸ χόρτον κόπτεται καὶ ξηραίνεται. Ἰδοὺ τί γίνεται, τοὐλάχιστον ἐν Μεσσηνίᾳ· εἰς τὰ κτήματα δὲν ὑπάρχει τάξις, καὶ ἵνα προφυλάξουν τὰ δένδρα οἱ κύριοι αὐτῶν, σπείρουν τὸν Ὀκτώβριον 4 ἢ 5 ὀκάδας κριθὴν εἰς πολλὰ τεμάχια, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τὸν Φεβρουάριον ἢ τὸ πολὺ τὸν Μάρτιον, ὅταν δὲ ἀρχίσῃ ἡ καλλιέργεια τῶν δένδρων, ὁ ἰδιοκτήτης ἀπολύει πρῶτον τοὺς βόας του καὶ τρώγουν τὸ χόρτον καὶ ἔπειτα τὰ καλλιεργεῖ, ὥστε αὐτὰ τὰ γρασίδια δὲν ἔχουν ἀξίαν, οὐδὲ παρέχουν πρόσοδον τινὰ, καθόσον ὑπὸ τὰ δένδρα χόρτον δὲν γίνεται, καὶ πολὺ περισσότερον γέννημα· ἐν τούτοις πηγαίνει ὁ ἀπαριθμητὴς, εὑρίσκει ὠργωμένον τὸ κτῆμα, καὶ βλέπει ῥίζας κριθῆς ἢ βρώμης, ἐκδίδει πρωτόκολλον κατὰ τοῦ φορολογουμένου καὶ φορολογεῖ αὐτὸν ἀθεμίτως, διότι τοῦ λέγει, εἶχες γρασίδι καὶ τὸ ἐχάλασες· πρὸς τούτοις ἂς μοι εἴπουν ἂν εἰσῆλθεν εἰς τὸ ταμεῖον φόρος ἀπὸ τοιοῦτον γρασίδι 100 δραχμῶν· ἄρα χρησιμεύει μόνον πρὸς καταπίεσιν, χωρὶς νὰ ὠφελῆται τὸ ταμεῖον.

§162ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μείνῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιμένει εἰς τὸ νομοσχέδιον, οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἄρθρον 9. «Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1871.»

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 10. Τοὺς ἀγραμμάτους φορολογουμένους δι’ ὅλας τὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου περιπτώσεις, ὡς καὶ τοὺς ἀρνουμένους νὰ ὑπογράψωσι τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων ἐν γένει, ὑπογράφουσι δύο μάρτυρες, ἐξ ὧν ὁ εἷς πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἱερεὺς τοῦ οἰκείου χωρίου ἢ δημοτικὸς σύμβουλος ἢ δημαρχικὸς ἢ εἰδικὸς ἢ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος.»

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς παραγράφου ταύτης τοῦ ἄρθρου 10 ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§167Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον καὶ εἰς μερικὰ χωρία οἱ φορολογούμενοι θὰ καταντήσουν νὰ μείνουν ἀβοήθητοι. Λέγει ὅτι πρέπει νὰ ὑπογράψωσιν ἀντὶ τῶν ἀγραμμάτων καὶ τῶν ἀρνηθέντων νὰ ὑπογράψωσι τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων τῆς φορολογίας εἷς δημαρχικὸς πάρεδρος ἢ εἷς ἱερεὺς ἢ εἷς δημοτικὸς σύμβουλος, εἰς μερικὰ χωρία δὲν ὑπάρχουν πάρεδροι δημαρχικοί, ὑπάρχουν μόνον εἰδικοὶ πάρεδροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀγράμματοι, ὑπάρχει ὁ ἱερεὺς, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ὁ ἱερεὺς νὰ παρευρίσκηται παντοῦ καὶ νὰ ὑπογράφῃ ἀντὶ τοῦ ἀγραμμάτου, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀδύνατον, καὶ ἕνας ἱερεὺς ἐπειδὴ εἶναι ἐφημέριος εἰς 3 χωρία ἢ 4, πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο; θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ζημία εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τοῦ νὰ βεβαιοῦται ἡ ὑπογραφὴ τῶν ἀγραμμάτων ὑπὸ δύο μαρτύρων.

§168ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν.). Καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω, ὅτι εἴς τινας περιστάσεις εἰς δυσκολίαν θὰ εὑρεθοῦν νὰ ὑπογράψουν τὰ διπλότυπα τὰ πρόσωπα τὰ ἀναφερόμενα· ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν μεγάλων παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν κατὰ τῶν πλαστῶν καὶ εἰκονικῶν διπλοτύπων ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποχρεώσω τοὺς ἐνοικιαστὰς, ὥστε νὰ μὴ μεταχειρίζωνται δύο μάρτυρας τοὺς τυχόντας, ἀλλὰ νὰ τὰ περιβάλλουν μὲ τὴν ὑπογραφὴν ἑνὸς προσώπου, τὸ ὁποῖον φέρει ἐπισημότητά τινα, ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ νομίζῃ....

§169ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· εἶναι καλόν·

§170ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν μόνον διασάφησιν θεωρῶ ἀναγκαίαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ᾖναι ὁ ἁρμόδιος εἰδικὸς πάρεδρος, οὐδὲ ὁ ἁρμόδιος εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος, οὐδὲ ὁ ἁρμόδιος δημοτικὸς σύμβουλος· φθάνει νὰ ᾖναι πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶναι περιβεβλημένον μὲ τὸ ἀξίωμα αὐτὸ, καὶ τὸ θεωρῶ ἀξιόπιστον, ὥστε δύναται ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μεταχειρισθῇ τὸν ἱερέα, καθὼς καὶ τὸν πάρεδρον ἑνὸς ἄλλος χωρίου, ἵνα ἐνεργήσῃ τὴν βεβαίωσιν.

§171ΔΑΓΡΕΣ. Τότε ματαιοῦται ἡ διάταξις αὐτὴ, διότι ὅταν προσλάβῃ τὸν ἁρμόδιον πάρεδρον, τότε ἐννοῶ τὸν νεωτερισμὸν αὐτὸν, διότι βεβαίως δὲν θὰ ὑπογράψῃ πλαστὰ διπλότυπα, ἀλλ’ ὅταν παίρνῃς τὸν τυχόντα πάρεδρον, δὲν κάμνεις τίποτε. Ἄφησε τὴν διάταξιν, ὅπως εἶναι· ἐὰν ὅμως θέλῃς τὸν πάρεδρον, πρέπει νὰ πάρῃς τὸν ἁρμόδιον.

§172ΠΟΛΛΟΙ. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

§173ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἐπαύσατε τοὺς πρακτικοὺς ἀνθρώπους. Δὲν ὑπάρχει εἷς ἱερεὺς εἰς κάθε χωρίον. Μὲ τὸ «πρέπει» γνωρίζει κάλλιστα ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπέρχεται ἀκυρότης ἄνευ τοῦ ἱερέως, ὅταν τοιοῦτος δὲν ὑπάρχῃ.

§174ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὁ πάρεδρος.

§175ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν λέγει· «ἢ ἱερεὺς ἢ πάρεδρος».

§176ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγει.

§177ΠΟΛΛΟΙ. Καλὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Ἀναγινώσκεται ὁ ἑπόμενος παράγραφος. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀποστέλλοντες τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων εἰς τὸν οἰκον. ἔφορον κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ΣΟΖʹ. παγίου νόμου ὑποχρεοῦνται νὰ συνοδεύωσι ταῦτα μὲ καταλόγους εἰς διπλοῦν, ἐξ ὧν τὸν ἕνα ὁ οἰκον. ἔφορος ὀφείλει νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον, ἵνα δημοσιεύηται ἀμέσως εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα ἢ χωρίον πρὸς γνῶσιν τῶν φορολογουμένων.

§178ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ εἶναι τὸ «ἐπὶ ἀποδείξει» τῆς ἐπιτροπῆς.

§179ΔΑΓΡΕΣ. Ἐτέθη διὰ νὰ μὴ προφασίζηται ὁ δήμαρχος, ὅτι δὲν ἔλαβε τοὺς καταλόγους· ἡ ἀπόδειξις δὲν βλάπτει.

§180ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται νὰ δοθῇ ἀπόδειξις τῆς παραλαβῆς τῶν ἐγγράφων· τότε πρέπει νὰ τεθῇ «νὰ παραπέμψῃ ἐπὶ ἀποδείξει εἰς τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον». Ἂς τεθῇ!

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Δαγρὲν νὰ μᾶς βοηθήσῃ, διότι εἶναι λίαν συγκεχυμένη ἡ παρατήρησις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀναγινώσκεται ὁ ἑπόμενος παράγραφος. «Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἁρμόδια νὰ δικάσωσι τὰς ἀνακοπὰς εἰσὶ τὰ εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας, ἔνθα κεῖνται οἱ ἀγροί, οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ ὀφείλουσιν ἐν τῷ τόπῳ τῶν δικαστηρίων τούτων νὰ διορίσωσιν ἀντίκλητόν των, γνωστοποιοῦντες τοῦτον εἰς τὸν γραμματέα τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδικείου· ἄλλως θεωρεῖται τοιοῦτος ὁ γραμματεὺς τοῦ ἰδίου δικαστηρίου. Ἡ ἐνώπιον τοῦ ἀνωτέρω δικαστηρίου διαδικασία, μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν φορολογουμένων, γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου· ἡ δ’ ἐκδοθησομένη ἀπόφασις δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον κατὰ τοῦ δημοσίου».

§182Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν, κ. πρόεδρε. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν. Τί ἐννοεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς; ἐννοεῖ ἀπολύτως τὸ εἰρηνοδικεῖον νὰ δικάζῃ ἐπὶ ποσότητι ἀνωτέρας 300 δραχμῶν; δεύτερον ἔχει μίαν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν περὶ κυριότητος τοῦ δημοσίου ἐννοεῖ, ἢ διὰ τὸ ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου δικάζει;

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δημόσιον ἐνδιαφέρεται μόνον εἰς τὴν κυριότητα τοῦ κτήματος, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον αὐτόν.

§184ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τώρα παρεδέχθη ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ἁρμόδιος νὰ δικάζῃ πολίτας.

§185ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφαρμόζεται ὁ γενικὸς κανών.

§186ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἄλλο πρᾶγμα ὑποθέσατε ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς σημειώνει ἰδιωτικὰ κτήματα ὡς ἐθνικοϊδιόκτητα καὶ ὁ φορολογούμενος θὰ κάμῃ ἀντίῤῥησιν, θὰ θεωρήσητε ὡς ἐνάγοντα τὸν φορολογούμενον καὶ θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένος νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ δικαστήριον, εἶναι τότε ἁρμόδιον τὸ εἰρηνοδικεῖον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος; Ἐγὼ λέγω ὅτι δύνασθε νὰ δώσητε τὴν ἁρμοδιότητα εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ χωρὶς νὰ προδικάσῃ τὸ περὶ κυριότητος ζήτημα· ἀλλὰ νὰ μὴ τὸν κάμητε ἐνάγοντα ἀφοῦ εἶναι κάτοχος. Νομίζω ὅτι τὴν διάταξιν ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν πάγιον νόμον ὅτι τὰ φέροντα ἀντίῤῥησιν διπλότυπα δὲν ἔχουν ἰσχὺν νὰ τὴν διατηρήσητε ἐν ἰσχύϊ. Λοιπὸν νὰ συμπληρωθῇ ὁ νόμος ἢ νὰ γείνῃ ῥητὴ σημείωσις εἰς τὰ πρακτικά.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε βουλευτά, ἐγὼ δὲν ἐννοῶ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ μεταβάλω τὸν νόμον περὶ βεβαιώσεως τῶν φόρων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος κανονίζει πότε τὰ διπλότυπα κηρύττονται ἐκτελεστὰ καὶ πότε ἐκτελοῦνται. Ἠθέλησα ἐδῶ νὰ σημειώσω τί δύναται νὰ κάμῃ ὁ φορολογούμενος, ὅταν ἓν διπλότυπον κηρυχθῇ διοικητικῶς ἐκτελεστέον, καὶ ἐκτελῆται. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ὁ φορολογούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν καὶ περιέλαβον διατάξεις αἱ ὁποῖαι εὐκολύνουν τὴν ἐνέργειάν του.

§188Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θέλω νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἐξήγησις τοῦ ὑπουργοῦ, ὅτι θεωρεῖ ἐν ἰσχύϊ τὰ διατάξεις τοῦ παγίου νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰ διπλότυπα τὰ φέροντα ἀντιῤῥήσεις τὰ ὁποῖα δὲν ἐκτελοῦνται διοικητικῶς.

§189ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. βουλευταί. Ὁ πάγιος νόμος κανονίζει πότε τὰ διπλότυπα κηρύττονται ἐκτελεστέα, καὶ ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ παγίου νόμου δὲν ἐννοῶ νὰ κάμω καμμίαν μεταβολὴν, ἐκτὸς τῆς μεταβολῆς ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ παρόντος ἄρθρου καθ’ ἣν ὁ εἷς τῶν μαρτύρων πρέπει νὰ ᾖναι δημοτικὸς ὑπάλληλος.

§190Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη λέγει τὰ φέροντα ἀντιῤῥήσεις διπλότυπα πρέπει νὰ ἐκτελῶνται, καὶ ἂς ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§191Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι 17 ἔτη εἰς ἐνέργειαν, δὲν ἐννοῶ νὰ τὸν μεταβάλω τὸ παράπαν.

§192ΓΡΗΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ παρατήρησις αὕτη νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§193ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· ὅπως ἔχομεν καθῆκον νὰ προστατεύσωμεν ἐδῶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, οὕτως ἔχομεν συμφέρον καὶ καθῆκον νὰ προστατεύσωμεν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Εἰς τὸν πάγιον νόμον τοῦ 1855 ἐτέθη μία διάταξις, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπηγορεύθη ἀπὸ τόσον ἀγαθοὺς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος σκοποὺς, διότι δὲν ἠξεύρω πόθεν ὁρμώμενοι οἱ νομοθέται τότε ἔθεσαν εἰς τὸν νόμον τὴν ἑξῆς διάταξιν, ὅτι δὲν ἐκτελεῖται διοικητικῶς διπλότυπον, τὸ ὁποῖον φέρει ἀντιῤῥήσεις, ἐκτὸς ἐὰν τὸ δημόσιον διετήρει καὶ τηρῇ τὴν νομικὴν κατοχὴν τοῦ κτήματος αὐτοῦ· μέχρι τοῦ 1843 συνέβη λοιπὸν ὥστε τὰ ἐθνικὰ, ἐὰν ὄχι ὅλα, κατὰ μέγα μέρος νὰ μεταβληθοῦν εἰς ἰδιόκτητα. Δὲν ἠξεύρω τί γίνεται εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν ἄλλων, ἠξεύρω τί γίνεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν τὴν ἰδικήν μου. Ἀπὸ τὰ 1843 μέχρι σήμερον δὲν ἔμεινε μήτε ἓν στρέμμα ἐθνικῆς γῆς, διότι ὅλοι οἱ φορολογούμενοι ἔκαμον ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τῶν διπλοτύπων καὶ εἶπον ἁπλῶς, ὅτι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦσιν εἶναι ἰδιόκτητα καὶ ὄχι ἐθνικὰ, κατὰ συνέπειαν δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀπολύτως, δύνανται ὅμως νὰ ἐκτελεσθῶσι σχετικῶς μὲ τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ τῶν ἀντιῤῥήσεων, δυνάμει τῆς ἀμφιβόλου ἐκείνης διατάξεως τοῦ νόμου. Ἔμειναν λοιπὸν, κύριοι, νὰ ἀποφασίσουν τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ τῶν ἀντιῤῥήσεων αὐτῶν οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι, διότι κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου αὐτοῦ, οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι δύνανται νὰ εἴπουν ὅτι εἶναι ἀντίῤῥησις, εἶναι ἀποῤῥιπτέα, διότι δὲν στηρίζονται εἰς τίτλον ἢ εἰς διπλότυπον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐβεβαιοῦται ὅτι ὁ ἀγρὸς αὐτὸς φορολογεῖται ὡς ἰδιότητος πρὸ τοῦ 1843, ἐκ τούτου δὲ συνέβη, ὥστε ὅπου ἴσχυε παρὰ τῷ ἐφόρῳ ὁ φορολογούμενος αἱ ἀντιῤῥήσεις του ἐλάμβανον κῦρος, καὶ ἐὰν ἀπέβλεπον ἀγροὺς καθαρῶς ἐθνικοὺς, ὅπου ἴσχυεν ὅμως ὁ ἐνοικιαστὴς αἱ ἀντιῤῥήσεις τοῦ φορολογουμένου ἔπιπτον, καὶ ἂν ἀπέβλεπον ἰδιοκτήτους ἀγρούς. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐγὼ ἐζήτησα ἐγγυήσεις καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν πολιτῶν, καὶ ἰδοὺ τίνι τρόπῳ. Ἐζήτησα, ὥστε τὰς ἀντιῤῥήσεις αὐτὰς νὰ ἐκδικάζῃ προκαταρκτικῶς μία ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἀπὸ τὸν ἔπαρχον τὸν ταμίαν καὶ τὸν εἰρηνοδίκην τοῦ τόπου, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ καλῇ ἐνώπιόν της, τὸν φορολογούμενον ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τοῦ διπλοτύπου καὶ, ἐὰν ὁ φορολογούμενος ἔχῃ ἰσχυροὺς λόγους, θὰ θεωρῇ ὡς κῦρος ἐχούσας τὰς ἀντιῤῥήσεις αὐτὰς, ἄλλως ὅμως νὰ κηρύττῃ τὰ διπλότυπα διοικητικῶς ἐκτελεστέα. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔρχομαι νὰ συστήσω καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν θέλῃ νὰ προσθέσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν, ἄλλως μὲ κανένα τρόπον δὲν προλαμβάνονται μήτε αἱ καταπατήσεις τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, μήτε αἱ καταπιέσεις κατὰ τῶν φορολογουμένων.

§194ΓΡΗΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποστηρίζει ἄλλος τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κατσικαπῆ διὰ νὰ ὁμιλήσῃ;

§195ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§196Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀντὶ νὰ συστήσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, προτιμότερον εἶναι νὰ μείνῃ τὸ ζήτημα, ὅπως ὑπάρχει, διότι μένει ἀνοικτὴ εἰς τὸν φορολογούμενον ἡ θύρα τῆς δικαιοσύνης.

§197ΓΡΗΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Κατσικαπῆ δὲν ὑποστηρίζεται, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὴν ἀποκρούσω· ἐπειδὴ ὅμως συνέβησαν πολλὰ παράπονα, ἐπειδὴ φέρονται ὡς ἀγέλαι οἱ φορολογούμενοι καὶ γίνονται δίκαι (καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν προχθεσινὴν ἀπόφασιν), παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἐξήγησις αὕτη, ὅτι ὁ πάγιος νόμος δὲν ἔλαβε καμμίαν μεταβολὴν, ἐκτὸς αὐτῶν, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι τὸ ἄρθρον 10, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου, νὰ μένῃ, διότι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο δὲν βλάπτει καθόλου τὸ δημόσιον. Ὅποιος ἀμφισβητεῖ τὸ δικαίωμα, αὐτὸς θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ἐὰν ἐγὼ ψευδῶς θελήσω νὰ μεταβάλω τὸ δικαίωμά μου ἐπὶ τοῦ ἀγροῦ, ἐγὼ θὰ ζημιωθῶ, διότι ἐγὼ θὰ χάσω εἰς τὸ δικαστήριον. Οἱ νομοθέται ἐκεῖνοι πολὺ σαφῶς ἔθεσαν τὸ ἄρθρον 10 εἰς τὸν πάγιον νόμον, διὰ νὰ δώσουν ὑπεράσπισιν εἰς τὸν κάτοχον τῶν παραγωγῶν, τὸ ὁποῖον ἄρθρον πολλάκις παρεβιάσθη.

§198Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν πρόκηται ν’ ἀπευθύνῃ ἀνακοπὴν, εἶναι ὑπόχρεως ὁ φορολογούμενος ν’ ἀπευθύνῃ αὐτὴν εἰς τὸ δημόσιον; Ἐγὼ ἐν ἀμφιβολίᾳ λέγω, τὸ δημόσιον νὰ γίνηται ἐνάγων.

§199ΔΑΓΡΕΣ. Ὅπως ἐξηγήθη ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι καλὰ.

§200Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ σημειωθῇ λοιπόν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο σημείωσις εἰς τὰ πρακτικά.

§202ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν σήμερον ἄρθρα τοῦ παγίου νόμου, τῶν ὁποίων δὲν ζητεῖται ἡ μεταβολὴ, ἐδῶ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ μεταβάλωμεν. Τὸ ἄρθρον περὶ οὗ πρόκειται μένει, ὅπως εἶναι, καὶ θὰ ἐφαρμόζηται, καθὼς ἐφηρμόζετο ἕως τώρα. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ κάπως περιττὸν νὰ ἐνασχοληθῶμεν πολὺ σήμερον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀφοῦ ἐψηφίσατε τὸν νόμον περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ μετ’ ὀλίγον εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ γεωργοὶ νὰ καθαρίσωσι τὰ ἐθνικὰ ἀπὸ τὰ ἰδιόκτηττα· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐκδοθέντα νόμον, θὰ τολμήσῃ νὰ ἀμφισβητήσῃ ὡς ἰδιόκτητον τὴν ἐθνικὴν γῆν τὴν ὁποίαν κατέχει, διότι ἐὰν τὸ θελήσῃ, θὰ εὑρεθῇ ἄλλος τις καὶ θὰ τοῦ τὴν πάρῃ. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ προχωρήσωμεν, καὶ ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκα.

§203ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐνστάσεις τὰς ἀφαιρούσας τὴν κυριότητα τοῦ κτήματος, ὁ εἰρηνοδίκης δὲν ἦτο ἁρμόδιος νὰ τὰς δικάσῃ. Τώρα λέγετε, ὅτι εἶναι ἁρμόδιος. Παρακαλῶ νὰ διασαφίσητε, ἵνα ὁ ἁρμόδιος εἰρηνοδίκης ἐξετάσῃ, ἐὰν ὀφείλῃ ὁ φορολογούμενος.

§204ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπου εἶναι παρατηρήσεις, παρακαλῶ νὰ εἰδοποιήσητε, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι λίαν συγκεχυμέναι. Οἱ ταμίαι, οἰκον. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ θεωροῦνται ὑπεύθυνοι καὶ καταδιώκονται οὐ μόνον διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσους φόρους δὲν πληρώσωσι μέχρι τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς οἱ φορολογούμενοι. Ἐν τούτοις πᾶς ἐνοικιαστὴς δημητριακῶν καρπῶν ἔχει τὸ δικαίωμα ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν οἰκον. ἔφορον ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν τοιούτων καθυστερημάτων καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις εἰς αὐτὸν ἢ εἰς ἄλλο ἐγγράμματον πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς του ὑπ’ εὐθύνην του. Ὁ κατάλογος ἐξελεγχθεὶς παρὰ τοῦ ἐφόρου κηρύσσεται ἐκτελεστὸς καὶ διευθύνεται πρὸς τὸν ταμίαν, ὅστις ὀφείλει νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορα τὸν ἐνοικιαστὴν ἢ τὸν παρ’ αὐτοῦ προταθέντα. Ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος οὔτε μισθὸν λαμβάνει, οὔτε ποσοστά, θεωρεῖται δὲ ὡς δημόσιος ὑπόλογος καὶ ὀφείλει νὰ ἐμβάζῃ τακτικῶς τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, ὑποκείμενος διὰ πᾶσαν κράτησιν χρημάτων ἢ ἄλλην παράβασιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου.

§206ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ δὲν λαμβάνει μὲν μισθὸν, ἀλλὰ λαμβάνει ποσοστά.

§207ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἰσπράκτωρ θὰ ᾖναι ὁ ἐνοικιαστὴς ἢ ἄλλος τις τῆς ἐκλογῆς του, καὶ ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ γείνῃ ἡ εἴσπραξις καὶ ὅτι τὸ δημόσιον δὲν δίδει οὔτε μισθὸν, οὔτε ποσοστά.

§208ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος. Πρῶτον κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ἐπὶ τῆς προηγουμένης παραγράφου, «ἡ ἀπόφασις ἐκτελεῖται τελεσίδικος καταστᾶσα παρὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἢ τοῦ ταμία», διότι ὑποθέσατε ὅτι εἷς ἐνοικιαστὴς ἐνήγαγεν εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον, καὶ καταδικάζει 10–20 φορολογουμένους· τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ποῖος θὰ τὴν ἐκτελέσῃ; ὁ ἐνοικιαστὴς ἢ ὁ ταμίας;

§209ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ σημασίαν ἐὰν ἐθεωρούσαμεν τὸν ἐνοικιαστὴν ἀπηλλαγμένον ἀπὸ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸν θεωροῦμεν ὑπεύθυνον δι’ ὅλα τὰ καθυστερήματα, καὶ δι’ ἐκεῖνα ἀκόμη τὰ ὁποῖα στηρίζονται εἰς τακτικὰ διπλότυπα, εἶναι περιττὸν νὰ ἐρωτᾶτε ποῖος θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν· θὰ τὴν ἐκτελέσῃ ὁ ἐνοικιαστὴς ὁ ἴδιος ἢ ὁ εἰσπράκτωρ.

§210ΔΑΓΡΕΣ. Μένει ὅμως ἀόριστον.

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνακοπὴ τοῦ φορολογουμένου θὰ ἔχῃ σκοπὸν νὰ προσβάλῃ τὸ κῦρος τῶν διπλοτύπων. Ἅμα ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀνακοπὴ, μένουν ἔγκυρα τὰ διπλότυπα καὶ ἐκτελοῦνται διοικητικῶς.

§212ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα εἶναι μία οὐσιώδης καὶ σπουδαία διαφορὰ, διότι κατὰ τοῦ ἰδιώτου ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν· ἐγείρεται φιλονεικία μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ καὶ φορολογουμένου περὶ τοῦ ἂν τὸ κτῆμα ᾖναι ἐθνικὸν ἢ ἰδιόκτητον· ὑποθέσατε, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶπε ἐθνικὸν καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἐνοικιαστὴς ἐπῆρε τὸ δικαίωμά του. Τώρα ἡ ἀπόφασις αὕτη ἀποτελεῖ δεδικασμένον κατὰ τοῦ φορολογουμένου διὰ νὰ προφυλάξῃ τὸ δημόσιον, ἀλλὰ λάβετε καὶ τοὐναντίον, διότι ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου θὰ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα περὶ κατοχῆς καὶ κυριότητος, ἐὰν εἴπῃ ὅτι εἶναι ἰδιόκτητον, διὰ τὸ δημόσιον θέλετε νὰ μὴ ᾖναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπόφασις;

§213ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν, δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ.

§214ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον κατὰ τοῦ δημοσίου» καὶ τότε μένει καὶ διὰ τοὺς δύο, διότι ὁ εἰρηνοδίκης ἠμπορεῖ νὰ πλανηθῇ.

§215Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν κυριολεξίαν τὴν νομικὴν δὲν πρέπει νὰ γείνῃ χωρὶς νὰ προσδιορίσωμεν ἀντικείμενον «δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ φορολογουμένου».

§216ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ διένεξις ὑπάρχει μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ, φορολογουμένου καὶ δημοσίου, περιστρέφεται δὲ μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ καὶ φορολογουμένου· θέλομεν νὰ ἐκφράσωμεν ὅτι δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἰδιώτου, οὔτε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, πρέπει λοιπὸν νὰ βάλωμεν μίαν διάταξιν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον οὔτε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου κατὰ τοῦ ἰδιώτου, οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἰδιώτου κατὰ τοῦ δημοσίου.

§217ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι, κύριοι, τὴν ἰδέαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγείρονται ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκφράσεως, ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, νὰ συναρμολογηθῇ διὰ νὰ μὴ συμβῇ κανὲν ἀδίκημα.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει αὐτὸ τὸ μέρος.

§219ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Διὰ τὰ τοιαῦτα καθυστερήματα χρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεστάλη ὀνομαστικὸς κατάλογος εἰς τὸν ταμίαν, ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Ἐὰν δὲ οὗτος ἢ ὁ παρ’ αὐτοῦ προταθεὶς δὲν κατορθώσῃ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο νὰ τὰ εἰσπράξῃ καὶ παραδώσῃ ὁλοσχερῶς εἰς τὸ ταμεῖον, καταδιώκεται διὰ τὸ ὑπόλοιπον.

§220ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βάλωμεν ἓξ μῆνας; ἐπειδὴ οἱ τρεῖς δὲν ἀρκοῦν.

§221ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τέσσαρες μῆνες ἂς γείνουν, ἀφ’ οὗ δὲν ἀρκοῦν.

§222ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πέντε, τοὐλάχιστον, κύριε ὑπουργέ.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§224ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§226ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 11. Ἐὰν ἀποδειχθῇ διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου, ὅτι ἐσημειώθησαν ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου ἢ τοῦ πραγματικοῦ ἰδιοκτήτου ἢ κατόχου, τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως καὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν θεωροῦνται ἰσχυρὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει μίαν προσθήκην ἐδώ. «Ἄρθρον 11. Ἐὰν ἀποδειχθῇ διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου, ὅτι ἄμπελοι ἢ περιβόλια ἐσημειώθησαν ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου ἢ τοῦ πραγματικοῦ ἰδιοκτήτου ἢ κατόχου, τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως καὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν θεωροῦνται ἰσχυρὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον».

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή;

§229ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§230ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἑνδέκατον ἄρθρον, εἰς τὸ τελευταῖον μέρος, λέγει ὅτι τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως καὶ τῆς κατατάξεως τῶν γαιῶν θεωροῦνται ἰσχυρὰ καὶ ὑποχρεωτικὰ διὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον. Ἐρωτῶ ποῖον; τὸν καλλιεργητὴν ἢ τὸν κάτοχον τῆς γῆς;

§231ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ἐννοεῖ τὸν κάτοχον· εἰς τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν εἶναι ὑπόχρεως ὁ ἰδιοκτήτης, αὐτὸ εἶναι εἰς τὸν πάγιον νόμον.

§232ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς λέξεως αὐτῆς φοβοῦμαι μὴ συμβῇ ἓν μέγα κακὸν καὶ ὑποχρεοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται ἢ οἱ κάτοχοι νὰ πληρώνουν τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀπολαμβάνουν ἄλλοι. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ ὁ ἰδιοκτήτης γαιῶν πολλῶν δίδω αὐτὰς εἰς καλλιεργητὰς, χωρὶς νὰ ἀναλάβω καὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀναλάβουν αὐτοὶ, ἀφ’ οὗ καλλιεργήσουν καὶ πάρουν τὸν καρπὸν ἀφίνουν τὴν γῆν καὶ ἀντὶ νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ καλλιεργητὴς, ὑποχρεοῦμαι ἐγὼ νὰ πληρώσω.

§233ΛΑΠΑΣ. Σὺ ἔχεις τὸ κτῆμα.

§234ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο λέγω, ἀντὶ τοῦ κατόχου νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν καλλιεργητήν.

§235ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ προσθέτου τούτου ἄρθρου. Γνωρίζετε ὅτι τὸ δημόσιον πολλάκις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσῃ καταμετρήσεις ἐπὶ τῶν ἀμπέλων καὶ ἄλλων κτημάτων, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται κατὰ στρέμμα. Ὁ γεωμέτρης ἢ πραγματογνώμων ἐνεργεῖ τὴν καταμέτρησιν καὶ τὴν ἐγγραφὴν, ἐνίοτε ὅμως συνέβη ὥστε ἄμπελος ἥτις ἀνῆκε εἰς τὸν Α νὰ ἐγγραφῇ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Β, εἶναι δίκαιον ἑπομένως ὁ Α νὰ μείνῃ ἐλεύθερος, ἀκαταδίωκτος, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Β δὲν ἔχει δικαίωμα τὸ δημόσιον νὰ ἐνεργήσῃ καταδίωξιν καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ νέα καταμέτρησις. Διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ σημειώσω ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐὰν κατὰ λάθος κτῆμά τι γραφῇ ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου παρὰ τὸν ἰδιοκτήτην, ἢ κάτοχον—καὶ λέγοντες κάτοχον, ἐννοοῦμεν τὸν ἐπὶ ἐθνικῶν κτημάτων ἐργαζόμενον,—εἰς τοιαύτην περίστασιν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ νέον πρωτόκολλον, οὔτε νέα καταμέτρησις καὶ κατάταξις. Ἐὰν ὅμως νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τοῦτο τὸ ἄρθρον δύναται νὰ γεννήσῃ περιπλοκὰς, ἂς διαγραφῇ καὶ ἂς μείνῃ ὁ νόμος, ὅπως εἶχεν. Ὁ σκοπός μου ἦτο νὰ διευκολύνω τοὺς φορολογουμένους.

§236ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀνετέθη ἐργασία πολὺ σπουδαία εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, αἵτινες ἔχουν συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας· αὐτὸ, κατά τινας θεωρεῖται ὡς μὴ ὠφέλιμον, ἡ σύμπραξις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν βεβαίωσιν ἄλλων φόρων, πολὺ δὲ περισσότερον, ἂν δοθῇ ἓν δικαίωμα ἀπόλυτον.

§237ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς διαγραφῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§239ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ ὁμιλῶν, ἀλλὰ θέλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν σας. Λοιπὸν δίδετε δικαίωμα εἰς τὸν δήμαρχον νὰ βεβαιώσῃ τοὺς φόρους, ἀλλὰ δὲν φοβεῖσθε ὅτι ὁ δήμαρχος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ βλάψῃ τὸν φίλον του καὶ θὰ θελήσῃ νὰ βλάψῃ τὸν ἐχθρόν του; δι’ αὐτοῦ θὰ βλάψητε οὐ μόνον τοὺς ἰδιώτας, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον.

§240ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἓν περιστατικὸν, ὅπου μοὶ συνέβη, καὶ παρακαλῶ νὰ γράψητε εἰς Πάτρας τῷ ἐφόρῳ καὶ ταμία, διὰ νὰ ἴδητε εἰ ἀληθές ἐστί. Συμβαίνει ἀνύπαρκτα ὀνόματα νὰ σημειώνωνται ὅτι ἔχουν ἀμπέλους καὶ νὰ φορολογῶνται. Ἔπραξα ὅ,τι ἠδυνήθην, ἀλλὰ ὁ ἔφορος μοὶ εἶπεν ὅτι ἐδόθη ὁ κατάλογος, λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια.

§241ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Δαγρὲς δὲν ἐνόησε καὶ ἡμεῖς δὲν ἐνοήσαμεν τὸ ἄρθρον· τί θὰ κάμῃ ὁ δήμαρχος; θὰ δώσῃ ψεύτικον πιστοποιητικὸν ὅτι εἶναι ἰδικόν μου τὸ κτῆμα καὶ ὄχι ἄλλου; διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὑπάρχουν τόσαι δίκαι.

§242ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς Πάτρας 180 ὀνόματα εἶναι σημειωμένα εἰς τὸν κατάλογον τῶν κατεχόντων ἀμπέλους, καὶ ἐν τούτοις τὰ ὀνόματα εἶναι ἀνύπαρκτα καὶ ἐμὲ ἔγραψε ὅτι ἔχω ἄμπελον· εἰς τοιαύτην περίπτωσιν πρέπει ἡ ἐξουσία νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της ἀπέναντι τῶν ἀρχῶν.

§243ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὕστερον, ἀφ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν, νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ γείνουν περιπλοκαὶ, θέλω νὰ τὸ ἀφήσωμεν μόνον διὰ τὰ κατὰ στρέμμα φορολογούμενα κτήματα, τῶν ὁποίων δὲν γίνεται κατ’ ἔτος ἐξακρίβωσις, καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ ἀμπέλια καὶ τὰ περιβόλια· καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, εἶναι περιττόν· λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§244ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. (Κατόπιν ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα). «Ἄρθρον 12. Αἱ περὶ δηλώσεως διατάξεις τοῦ ΣΟΖʹ. παγίου νόμου δὲν ἐφαρμόζονται καὶ τὰ ἐξ ἐθνικῶν γαιῶν παραγόμενα καπνὰ τῶν ἐπαρχιῶν Ναυπλίας καὶ Ἄργους ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας. Ἡ διὰ ξηρᾶς μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ ἐκτὸς τῶν ἐπαρχιῶν τούτων ἐπιτρέπεται μόνον τῇ ἐγγράφῳ ἀδείᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τῇ προηγουμένῃ πληρωμῇ τοῦ ἐγγείου φόρου. Πᾶσα παράβασις τιμωρεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 47 τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου. Ἄρθρον 13. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 21 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 8 Ἰανουαρίου 1866 νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον. Ἄρθρον 14. Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866. Ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν ά.) ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λεπτὰ 6 κατ’ ὀκᾶν· βʹ.) ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας πρὸς λ. 2 κατ’ ὀκᾶν. Ἄρθρον 15. Ὁ ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1867 ΣΙΠʹ. νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1871. Ἄρθρον 16. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1871.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ κύριος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων ἀνήγγειλεν ὅτι δὲν ἔχει ἀρκετὰ εἰσιτήρια νὰ στείλῃ, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταὶ μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των δύνανται νὰ ὑπάγουν. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (Ὥρα 6 καὶ ¼ Μ. Μ.)