1871.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42.

Τῆς 27 Φεβρουαρίου 1871.

(Σάββατον)

Ὥρα 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη πλήρης, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Μετὰ ταῦτα ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Ἐντὸς τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὰς ὁποίας ἀπεφασίσθη χθὲς νὰ παραχωρηθῇ ἡ βοήθεια ἡ χρηματικὴ τοῦ δημοσίου παραμένουν καὶ σκηνῖται, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιβλαβεῖς μᾶλλον εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκείνην, καὶ εἶναι ἡ αἰτία τῶν κακῶν. Λοιπὸν λέγω αὐτοὶ νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἐξοικονομήσεως.

§3ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Οἱ σκηνῖται μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μεταφέρονται εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας κατὰ τὸ θέρος· ἡ βοήθεια πρέπει μόνον νὰ δοθῇ εἰς τοὺς μονίμους κατοίκους, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ γεωργοὶ πρὸς σπορὰν τῶν ὀψίμων, ἡ διανομὴ δὲ νὰ γείνῃ διὰ τοῦ νομάρχου καὶ τῶν δημάρχων.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διασάφησις αὕτη θὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικὰ, διότι χθὲς δὲν ἐγένετο λόγος περὶ τούτου.

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς σημειωθῇ αὐτὸ εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ χθεσινὰ λοιπὸν ἐγκρίνονται;

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§8ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ (τὸ ἀναγινώσκει).

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ

Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ἄρθρον 1. Οἱ διὰ τῶν ΧΟΓʹ. Νόμων τῆς 8 Αὐγούστου 1861 καὶ τῆς 29 Ἀπριλίου 1867 ὁρισθέντες ἀριθμοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ μεταβάλλονται ὡς ἑξῆς·

Ἀθῆναι, τὴν 26 Φεβρουαρίου 1871.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν

Α. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ.

§9ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐξ ὅσων ἤκουσα διόλου δὲν ἱκανοποιεῖται ἡ ἀπαίτησις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία θέλει νὰ κανονίσῃ τὴν δαπάνην τὴν ἀναγκαίαν πρὸς συντήρησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ πρὸς τοῦτο ἀνέθηκε τὴν ἐξέτασιν αὐτὴν εἰς τὸν κ. Δαγρὲ, τὸν κύριον Καραλίβανον, ὃν ἔχομεν καὶ πρόεδρον καὶ ἐμέ. Ὅπως ὅμως ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ φέρωμεν ἔκθεσιν καθαρὰν καὶ ὡρισμένην ἔχομεν ἀνάγκην πλὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὃν ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ὅλων τῶν ὀργανικῶν νόμων καὶ διαταγμάτων· εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζει σήμερον δὲν βλέπομεν παρ’ ἀριθμὸν μόνον ἀξιωματικῶν, ἡμεῖς ὅμως θέλομεν νὰ μάθωμεν καὶ τὴν χρησιμότητα ἑκάστου βαθμοφόρου.

§10ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ φρονεῖ, ὅτι διὰ νὰ ἐπέλθῃ τέλος πάντων τάξις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπαιτεῖται, καὶ ἂν δὲν λανθάνωμαι, ὑπεσχέθητε νὰ φέρητε, νόμον, δι’ οὗ νὰ ὁρίζεται οὐχὶ ὁ ἀριθμὸς ἀπολύτως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς τῶν ταγμάτων ἑκάστου ὅπλου ὡρισμένως, τόσοι λοχαγοὶ π. χ. διὰ πυροβολικὸν, τόσοι ὑπολοχαγοὶ, κλπ.

§11ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ, διότι ὑπάρχουν καὶ καταστήματα στρατιωτικὰ, καὶ φρουραρχεῖα, καὶ στρατοδικεῖα, εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἱματισμοῦ. Εἰς αὐτὰ τὰ καταστήματα δὲν ὑπηρετοῦν πάντοτε ἀξιωματικοὶ τοῦ αὐτοῦ ὅπλου, ἀλλὰ, πότε ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ, πότε τοῦ ἱππικοῦ, ἢ ἄλλου τινὸς ὅπλου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων. Ἐνταῦθα, κύριοι, ἐγὼ σᾶς καταθέτω πίνακα ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν καθ’ ὅπλον καὶ κατὰ βαθμόν.

§12ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παράρτημα τοῦ νόμου;

§13ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι, τὸν καταθέτω μόνον πρὸς διασάφησιν.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἡ βουλὴ τῇ προτάσει μου ἀπεφάσισε, πρὶν ἢ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ προβῇ εἰς τὴν προεξεργασίαν αὐτοῦ, νὰ προσκληθῇ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν βουλὴν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὁρίζωνται οἱ ἀναγκαῖοι βαθμοφόροι, οὐ μόνον ἑκάστου σώματος καὶ ἑκάστου ὅπλου, ἀλλ’ ἑκάστης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ διοικήσεως, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς νὰ καθιερώσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς καὶ νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐν γένει τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴν ἐξέρχωνται οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ διὰ τῶν ὀργανικῶν διαταγμάτων τοῦ ὁρισθέντος ἀριθμοῦ εἰμὴ διὰ νόμου. Ἡ βουλὴ ἐδέχθη τὴν πρότασιν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ συνελθοῦσα προχθὲς καὶ λαβοῦσα ὑπὸ ὥριμον σκέψιν τὴν πρότασιν ταύτην ὡς εἷς ἄνθρωπος ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἂν δὲν ἔλθῃ ὁ νόμος αὐτός. Ἐπεφόρτισεν ἡ ἐπιτροπὴ τὸν πρόεδρόν της κ. Κεχαγιᾶν ἵνα τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐπαναλάβῃ τὴν πρότασιν εἰς τὴν βουλήν. Ἤδη ὁ κ. ὑπουργὸς παρουσίασε κατάλογον τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦτο εἶναι περιττόν, διότι τοιοῦτος πίναξ ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἶναι ματαιοπονία νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐξέτασιν καὶ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καταλόγου αὐτοῦ, πρέπει νὰ μᾶς παρουσιασθῇ νόμος· ἂν ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἔχει τὸ δικαίωμα, τοιοῦτον τι ὅμως ἐλέχθη, προσθέτω δὲ ὅτι ἄνευ τοιούτου νόμου ἡ ἐξέλεγξις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν εἶναι περιττή.

§15ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δαγρὲς ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ φέρωμεν τοιοῦτον νόμον, ἀπήντησα ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ φέρω νόμον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἡ βουλὴ δὲν ἀπεφάνθη, ἐντούτοις ἐγὼ σᾶς ἔφερα νόμον, ὅστις στηρίζεται ἐπὶ τῶν καταστατικῶν τοῦ στρατοῦ.

§16ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ μᾶς παρουσιασθῶσι τὰ πρακτικά.

§17Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἐνόησε καλῶς τὴν ἀπαίτησιν τῆς ἐπιτροπῆς· ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπήντησεν ὅ,τι ἀπῃτήσατε ὑμεῖς, κ. πρόεδρε, ὡς μέλος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἡ λοιπὴ ἀντιπολίτευσις. Νομοσχέδιον περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν εἶχε παρουσιάσει καὶ τὸ παρελθὸν ὑπουργεῖον, ἀλλὰ τότε ἡ ἀντιπολίτευσις ἐζήτησεν, ὅ,τι ζητεῖ σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ ἡμεῖς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἀνελάβομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἂν διετηρούμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ φέρωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἰδοὺ δὲ διὰ ποίαν αἰτίαν ἀπῃτήθη τότε τοιοῦτος νόμος· διότι ἡ ἀντιπολίτευσις ἤθελε νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, τοὐτέστι, ἀντὶ τῶν διαταγμάτων δι’ ὧν ὀργανίζεται ὁ στρατὸς εἴτε εἰς τάγματα, εἴτε εἰς συντάγματα, καὶ ἀντὶ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ τοῦ ὁποίου κάμνει χρῆσιν, νὰ ἔλθῃ νόμος νὰ ὁρίσῃ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ὥστε, καθ’ ἣν περίπτωσιν κριθῇ ἀναγκαία ἡ μεταβολὴ τοῦ στρατοῦ, νὰ ἔλθῃ νόμος· αὐτὸ ἐζήτησε τότε ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἶναι νωπὴ ἔτι εἰς τὴν μνήμην μου ἡ συζήτησις, ὅτε εἴμεθα ἡμεῖς εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ὅ,τι ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐφέτος, τὸ ἀπήντησεν ἡ ἀντιπολίτευσις πέρυσι, καὶ ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν, ἂν διετηρούμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ τὸ φέρωμεν, καὶ ἰδοὺ ποῖος ἦτον ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν ἀπαίτησιν ταύτην εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ὁ λόγος ἦτο, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξουσίας νὰ ὀργανίζῃ κατὰ βούλησιν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Σήμερον εἷς ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι ὁ λόχος πρέπει νὰ συνίσταται ἐξ 100 ἀνδρῶν· αὔριον ἔρχεται ἄλλος ὁ ὁποῖος λέγει ἐξ 80, καὶ τοιαῦτα παραδείγματα γνωρίζει ὁ κ. Σμολένσκης, ὁ ὁποῖος ἐγένετο πολλάκις ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲ, κύριοι, ἐλαττοῦται ἡ δύναμις ἑνὸς λόχου, ἐπὶ τοσοῦτον, γνωρίζεται ὅτι αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦτο ἐζήτησε, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν δὲν ἐνόησε καλῶς, καθότι εἶπεν ὅτι θέλει συμμορφωθῇ ὑποσχόμενος νὰ φέρῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔφερε σήμερον. Ἀλλ’ ὅ,τι σήμερον ἔφερε δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν ἀπαίτησιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπῄτησε, κύριε ὑπουργὲ, νὰ φέρητε νόμον ὀργανίζοντα τὸν στρατὸν, ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων ὀργανικῶν διαταγμάτων, ὅστις νὰ λέγῃ τόση εἶναι ἡ δύναμις τοῦ πυροβολικοῦ, τόσοι ἀξιωματικοὶ αὐτοῦ, τόση ἡ δύναμις τοῦ πεζικοῦ καὶ ἐν γένει περὶ ὅλων τῶν σωμάτων καὶ τῶν καταστημάτων τῶν στρατιωτικῶν, ὥστε νὰ παύσῃ τὸ ὑπάρχον δικαίωμα τῶν ὑπουργῶν. Ὑμεῖς βεβαίως δὲν ἐκάματε χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι συνάδελφός σας, γνωρίζω ὅτι οὐδόλως μετεβάλλετε τοὺς καθεστῶτας νόμους, οὐχ ἧττον ὅμως ἄλλοι ὑπουργοὶ, μετέβαλον καὶ διὰ διαταγμάτων, προσέθηκαν θέσεις εἰς τὸν στρατόν. Τοῦτο τὸ ἄτοπον θέλει νὰ προλάβῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἔκαμε τὴν αἴτησιν αὐτήν.

§18ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (ὑπουργ. στρατιωτικ.). Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκρίνῃ κατ’ ἔτος τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, καὶ διὰ τοῦτο παρουσιάζεται κατ’ ἔτος ὁ νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ ψηφίζεται, ἡ διαίρεσις ὅμως τῆς δυνάμεως ταύτης δὲν ἀνήκει νομίζω εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, ἀλλ’ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν· περὶ τούτου ὅμως θὰ σκεφθῶμεν κατόπιν.

§19ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐζήτησε καιρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ τὸν ἀνάλογον καιρόν.

§20ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀμφισβητεῖ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῆς δυνάμεως καὶ ἑκάστου ὅπλου καὶ ἐν γένει τῶν βαθμοφόρων.

§21ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Περὶ τούτου, κύριοι, θὰ γείνῃ σκέψις βραδύτερον. Ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως θέσεών τινων ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸς τὴν Βουλὴν. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὸν ΧΟΓʹ. Νόμον τῆς 8 Αὐγούστου 1861 τροποποιηθέντα διὰ τοῦ ΣΛΑʹ. τῆς 29 Ἀπριλίου 1867 οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ὡρίσθησαν εἰς 123 στρατηγοὺς καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, καὶ 620 ὑποδεεστέρους. Ἕνεκεν ὅμως τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα, προτείνω ὅπως οἱ ἀριθμοὶ τῶν στρατηγῶν καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐλαττωθῶσι καὶ πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν Ὑμῶν πρότασιν νόμου καταβιβάζοντος αὐτοὺς εἰς 111, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν διατηρουμένου τοῦ αὐτοῦ, καί τοι μόλις ἐπαρκούντων εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη, νὰ γείνῃ σκέψις κατόπιν, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν οἱ ἄλλοι προϋπολογισμοὶ τῶν ἄλλων ὑπουργείων, ὑπάρχει ὁ νόμος τῶν ἐσόδων, παρακαλῶ λοιπὸν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐργασθῇ ἐπ’ αὐτῶν, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι ἀκόμη δὲν ἤρχισε. Πρέπει κύριοι, νὰ ἐννοήσητε, ὅτι διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἀρχὰς τῆς οἰκονομίας ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ (καὶ δὲν σκοπεύω νὰ μεμφθῶ ἢ νὰ παραπονεθῶ κατά τινος) παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐργασίας της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερα, πρὸ πάντων δὲ πρέπει νὰ τελειώσωσιν οἱ φορολογικοὶ νόμοι.

§23ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προχθὲς ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε καὶ διῃρέθη εἰς τμήματα διὰ νὰ ἐπεξεργασθῇ συντομώτερον τὸν προϋπολογισμὸν ἀπεφάσισε δὲ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὶν ἔλθουν οἱ ὀργανικοὶ νόμοι.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐργασία, κύριοι, τῆς ἐπιτροπῆς χρῄζει κόπων καὶ ἡμερῶν· ἐγὼ θέλω νὰ ἀρχίσῃ τοὺς ἄλλους προϋπολογισμοὺς διὰ νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ἐργασία της, ἂς μείνῃ δὲ εἰς τὸ τέλος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν. Ἂν ἀφίσῃ ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς νὰ τοὺς συζητήσῃ διαμιᾶς, θὰ δυσκολευθῇ.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκθέσω τὶ ἐῤῥέθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, καὶ ποίαν ἰδέαν εἶχε διὰ νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν περὶ τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίζωνται προϋπολογισμοὶ καὶ τοῦτο κατήντησε γελοῖον ὅταν δὲν ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν, ὅταν βλέπωμεν ὅτι καθεκάστην παραβιάζονται τὰ ἐψηφισμένα, τί μᾶς ὠφελεῖ, κύριοι, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅταν δὲν δύναμαι νὰ κρατήσω τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰ διαγεγραμμένα ὅρια τοῦ ἐψηφισμένου προϋπολογισμοῦ, ὅταν εἰς τὸν ναυτικὸν καὶ στρατιωτικὸν κλάδον ἔχωμεν ὑπεραρίθμους ἀξιωματικοὺς πάντοτε καὶ οὐδέποτε συμπληροῦται ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν; ἠρχίσαμεν δὲ ἤδη καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς κλάδους καὶ ἔχομεν νῦν ὑπεραρίθμους διδασκάλους, νομάρχας καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ περισταλῇ τὸ κακὸν τοῦτο δι’ ἑνὸς νομοθετήματος. Πρέπει ὅμως νὰ μᾶς ὑποβληθῶσι καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ, διότι ἄνευ αὐτῶν εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν καθ’ ἑκάστην προϋπολογισμούς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἄνευ τούτου δὲν δύναται νὰ προβῇ ἐν γένει ......

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἐν γένει δὲν ἔχει λόγον· ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἀναβάλῃ τὰς ἐργασίας της μέχρις οὗ ἔλθουν οἱ ἀπολογισμοὶ, σᾶς ἀναγγέλω, ὅτι ἐφέτος καὶ τοῦ χρόνου δὲν θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμοὺς καὶ θὰ διοικήσωμεν διὰ διαταγμάτων.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Τοὺς ἀπολογισμοὺς δὲν ἐθέσαμεν ὡς ζήτημα. Εἴπομεν, ὅτι εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ μὴ καθυστεροῦνται οἱ ἀπολογισμοὶ καὶ ἠθελήσαμεν τρόπον τινὰ νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν, ἄλλως ἄνευ αὐτῶν εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίζωμεν προϋπολογισμόν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθυποβάλλει τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον. Ἄρθρον μόνον. Ὅπου ὑπάρχουν ἀτμοκίνητοι ἐκκοκκιστικαὶ μηχαναὶ καὶ ἀτμοκίνητοι ἀλευρόμυλοι ἀπαλλάσσονται κατά τε τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους καὶ παντὸς ἄλλου δημοσίου ἢ ἐγχωρίου φόρου ὁ βάμβαξ καὶ ὁ σῖτος, ἅτινα εἰσάγονται προσωρινῶς πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐκκοκκισθῶσιν ἢ νὰ ἀλεσθῶσι καὶ νὰ ἐξαχθῶσι πάλιν ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουν κανονισθῇ αἱ διατυπώσεις καθ’ ἃς θέλει ἐπιτρέπεσθαι ἥ τε εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, αἱ ἐγγυήσεις εἰς ἃς θέλουν ὑποβάλλεσθαι οἱ εἰσάγοντες αὐτὰ καὶ ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Φεβρουαρίου 1871.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὁ κ. Σερπιέρης διαβιβάζει τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλήν. Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Διὰ τῆς ἀπὸ 21 τρέχοντος ἀναφορᾶς μου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, κ. πρόεδρε, ἀντίτυπα τῆς ἀπὸ 6 Ἀπριλίου 1864 αἰτήσεώς μου μετὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3432 διακηρύξεως τοῦ κ. Νομάρχου Ἀττικῆς, ἐφ’ ἧς αἰτήσεώς μου ἐγένετο διὰ Βασ. Διαταγμάτων τῆς 23 Αὐγούστου 1867 καὶ 31 Δεκεμβρίου 1868 ἡ παραχώρησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἀργυρούχου μολύβδου ἐν τῷ δήμῳ Λαυρίου. Πρὸς ἐντελῆ συμπλήρωσιν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω, ὅτι συνεπεία τῆς ῥηθείσης ἀπὸ 6 Ἀπριλίου 1864 αἰτήσεώς μου ὁ κ. Νομάρχης Ἀττικῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου 1865 καὶ ὑπ’ ἀριθ. 10542 ἐγγράφου του μοὶ ἐκοινοποίησε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 26410 διαταγὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, δι’ ἧς παρηγγέλθην νὰ περιορίσω τὰς ἀξιώσεις μου ἀντὶ ἐπὶ 27500 στρεμμάτων εἰς μόνον στρέμματα 8000–15000 καὶ εἰδοποιήθην ῥητῶς νὰ μὴ προβῶ εἰς νέαν αἴτησιν, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀποστολὴν νέων τοπογραφικῶν σχεδίων ἐπὶ τῆς περιοριζομένης ἐκτάσεως. Συνεπεία τῆς ὑπουργικῆς ταύτης διαταγῆς ἐτροποποίησα τὰ πρῶτα διαγράμματά μου καὶ ὑπέβαλα νέα διὰ τῆς ἀπὸ 8 Δεκεμβρίου 1865 ἀναφορᾶς μου, ἥτις κατὰ τὴν ἀνωτέρω σαφῆ παραγγελίαν τοῦ ὑπουργείου δὲν ἐθεωρήθη ὡς νέα αἴτησις· βραδύτερον δὲ διὰ τῆς ἀπὸ 15 Μαΐου 1867 ἀναφορᾶς μου ὑπέβαλον ἐπίσης συμπληρωτικὸν διάγραμμα τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐρευνῶν καὶ τὰ δείγματα, ἀναφερθεὶς ῥητῶς εἰς τὴν πρώτην αἴτησίν μου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου (κατὰ λάθος Μαρτίου) 1864. Ταῦτα πάντα προκύπτουσι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀπὸ 20 Μαΐου 1867 ἐκθέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων κ. Βουγιούκα (καταχωρισμένη ἐν τῇ τῶν δημοσιευθέντων ἐγγράφων συλλογῇ) ἐν ᾗ ῥητῶς μνημονεύει οὗτος πρὸ πάσης ἄλλης τῆς ἀπὸ 6 Ἀπριλίου 1864 αἰτήσεώς μου. Τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω ὑμῖν, κ. πρόεδρε, πρὸς ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 26 Φεβρουαρίου 1871. Εὐπειθέστατος I. B. Serpieri.

§29ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει καὶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, διότι ἐφρόντισε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, δὲν εἶναι νέον πρᾶγμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἀναγγέλλει, καὶ ἂς μὴ ζαλίζεται στενοχωρούμενος ὁ κ. Σερπιέρης, θὰ τοῦ ἀποδοθῇ ὅ,τι δίκαιον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Διάφορα ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν λαυριακῶν μὲ ἐπεφόρτισαν νὰ καθυποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰργάσθησαν καὶ ἐργάζονται ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ προσπαθοῦσι νὰ τελειώσωσι τὴν Δευτέραν· ἀλλ’ εἶναι μεγάλη ἡ ἐργασία καὶ παρακαλοῦσι νὰ μὴ γείνῃ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς τὴν δευτέραν, ἵνα δυνηθῶσι νὰ ἐργασθῶσιν ὅλην τὴν ἡμέραν.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς σας διὰ τὴν Λαυριακὴν ὑπόθεσιν παρετήρησα μὲ λύπην μου ὅτι οὐδεμία κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ συνταχθῇ μέχρι τοῦδε εἰδικὸς χάρτης τῆς Λαυριακῆς χώρας, χάρτης εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐμφαίνηται ποῦ εἶναι αἱ ἐπίδικοι γαῖαι καὶ ποῦ τὸ ἐθνικὸν μέρος· κατόπιν δὲ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ τίθηται ἑνὸς ἑκάστου ἀπαιτοῦντος μεταλλεῖον ὁ ἰδιαίτερος χάρτης. Τοῦ τοιούτου λοιπὸν χάρτου θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν σύνταξιν· διότι εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσητε ὑμεῖς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε τίποτε, ἂν δὲν ἠξεύρητε ποῦ εἶναι τὸ ἰδικόν σας μέρος καὶ μὲ ποῖον γειτονεύει· ὑπάρχουν γαῖαι, τὰς ὁποίας διεκδικοῦν ἄλλαι ἑταιρίαι, ὡς ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς, ὁ κ. Κεχαγιᾶς κλπ. Ἐπομένως διὰ ν’ ἀποφύγωμεν ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀμφίβολον κατάστασιν εἶναι πρᾶγμα εὔκολον, ὅταν ἐπιφορτισθῶσι τὸ ἔργον τινὲς ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ· ἡ διεύθυνσις τοῦ μηχανικοῦ δὲν ἔχει τόσον σοβαρὰ καθήκοντα, καὶ δύναται διὰ μίαν ἑβδομάδα νὰ κλείσῃ τὸ Γραφεῖον. Εἰς Λαύριον ἀκούετε ὅτι εἶναι πολλὰ πλούσια χώματα καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχομεν οὔτε ἕνα χάρτην αὐτῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν μετάβασιν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ ἵνα συντάξωσι τὸν ἐν λόγῳ χάρτην (διάλογοι). Πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ σκολιὰν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Οὐδεὶς εἰργάσθη ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως σπουδαίως· ἐσχάτως ἔδειξεν ὅτι ἐνδιαφέρεται ἡ κυβέρνησις τοῦ κυρίου Ζαΐμη, τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, ὡς καὶ ἡ παροῦσα, ἐν μέρει, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Λαυρίου, καὶ φέρω μάρτυρας τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, μᾶς εἶπεν εἷς ἔντιμος ἀξιωματικὸς, οὔτε νόμοι ἰσχύουσιν, οὔτε ἐπιθεώρησις μεταλλείων ἐνεργεῖται· ἀλλ’ εἶναι οἰκτρὰ, ἐλεεινὴ πραγμάτων κατάστασις, τὴν ὁποίαν ὅστις Ἕλλην ἤκουσε, συγχωρήσατέ με νὰ τὸ εἴπω, ἐμέμφθη ἡμᾶς· ὡς ἐκ τούτου, σᾶς παρακαλῶ, ν’ ἀρχίσωμεν νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν τακτικὴν ὁδόν. Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1865 καὶ πρὶν κάμῃ λόγον ἡ Βουλὴ περὶ Λαυρίου, τὸ πρῶτον ἔργον ἔπρεπε νὰ ᾖναι τὸ διάγραμμα. Εἶναι λυπηρὸν νὰ μὴ γνωρίζετε τί παραχωρεῖτε, τί ἔχετε, τί δίδετε! Πρώτιστον πάντων εἶναι τὸ διάγραμμα ἐξ οὗ θὰ ἴδωμεν ἂν αὐτὸς ὁ χῶρος ἐζητήθη καὶ ἀπὸ ἄλλους ἢ ὄχι, ἢ ᾖναι ἐμπερδευμένος μὲ τὸ δημόσιον.

§33ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ προαγορεύσας προσθέτω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ μεταξὺ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τῆς ὁποίας πραγματικῶς, ὅσον περισσότεραι ἔρευναι γίνονται, τόσον περισσότερον ἀποδεικνύεται ἡ μεγάλη σπουδαιότης, ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, ἂν ᾖναι γνωστὴ εἰς τὴν κυβέρνησιν ἡ ἔκτασις εἰς τὴν ὁποίαν ἐκκαμινεύει ὁ Σερπιέρης, ἡ ὁποία περιορίζεται εἰς 14,700 στρέμματα, ἂν ᾖναι γνωστὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πόση ἔκτασις εἶναι ἐκ τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας διϊσχυρίζεται ὅτι ἠγόρασε, καὶ πόσον εἶναι τὸ εἰς τὸ δημόσιον ἀνῆκον. Αὐτοὶ ἀπήντησαν ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν γνωρίζει τίποτε· ἄλλα ἀντικείμενα τὴν ἀπησχόλησαν, καὶ δὲν προῆλθεν εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον, διὰ νὰ ψιλολογήσωμεν νὰ μάθωμεν πόση εἶναι ἡ ἔκτασις, ἧς ἀντιποιεῖται δικαίωμα κυρίου ὁ Σερπιέρης. Παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ παραγγείλῃ τὸν εἰσαγγελέαν τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς Συμβολαιογράφους περίληψιν τῶν συμβολαίων, τὰ ὁποῖα συνέταξαν μεταξὺ τῆς ἑταιρίας καὶ τῶν ὑποτιθεμένων ἢ πράγματι κατόχων διὰ νὰ ἴδωμεν ἐξ αὐτῶν τῶν περιλήψεων ἐπὶ πόσης ἐκτάσεως εἶναι κύριος ὁ Σερπιέρος, καὶ ποῦ κεῖνται αἱ γαῖαι ἐφ’ ὧν ἔχει ἀξιώσεις κυρίου.

§34ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜ. Ὅ,τι θέλετε ζητήσατέ το, νὰ σᾶς τὸ δώσωμεν. (διάλογοι θορυβώδεις).

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ διάγραμμα δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε.

§36ΛΕΚΚΑΣ. Ὄχι· διότι σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Κ. Σερπιέρης ἔχει διάφορα προνόμια, καὶ δὲν ἠξεύρετε τί ἐπῆρε· καθόσον ἤδη ὅτε ἀνεκτήσαμεν ἐπὶ διαφόρων γαιῶν τὴν κυριότητα, δὲν βλέπομεν σκωρίας, ἀλλὰ ξηρὰν γῆν. Δι’ αὐτὸ χρησιμεύουν τὰ διαγράμματα, ὡς ἐλεγκταὶ δηλαδὴ τῶν καταχρήσεων, καὶ ὄχι διὰ τὰ μάτια.

§37ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπιτροπῆς ὁμιλοῦν οἱ κύριοι ἢ ἰδίου ὀνόματος; Ἡ Βουλὴ ἔκαμε μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐργάζεται καὶ ὅσας πληροφορίας νομίζει ἀναγκαίας τὰς ζητεῖ, ὅπως ἐζήτησε μέχρι τοῦδε ὅσας ἐθεώρησεν ἀναγκαίας. Δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν ἀταξίαν, ἃς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ λέξις, καθεὶς νὰ παρουσιάζηται κατὰ τὰς ἰδέας του καὶ νὰ ζητῇ πληροφορίας· τὸ κανονικώτερον εἶναι φρονῶ, ἂν νομίζουν οἱ κύριοι ὅτι εἶναι οὐσιώδη τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, καὶ τὸ ἐπ’ ἐμοὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς προσαγωγῆς οἱασδήποτε πληροφορίας, νὰ ὑποβάλλουν τὰς παρατηρήσεις των εἰς τὴν σκέψιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ αὐτὴ νὰ τὰ ζητήσῃ· ἀλλὰ γίνεται σύγχυσις ὁπόταν καθεὶς παρουσιάζεται καὶ ζητῇ τὰς πληροφορίας.

§38ΛΕΚΚΑΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ Κ. προαγορεύσας νὰ τοῦ εἴπω ὅτι δὲν θὰ ἦτον ἐδῶ, ὅταν ὡμίλησα ἢ δὲν μ’ ἐνόησεν ἴσως· διότι ἐγὼ δὲν ἐζήτησα πληροφορίας· ἐγὼ εἶπον ὡς Λέκκας, ὡς βουλευτής, διατί δὲν συνετάχθη τὸ διάγραμμα τῆς Λαυριακῆς χώρας· διότι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον της τὴν δευτέραν καὶ τὸ διάγραμμα θέλει 15 ἡμέρας διὰ νὰ γείνῃ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶναι ἐλεεινὴ ἡ κατάστασις αὐτὴ, νὰ γίνηται τόσος διὰ τὸ Λαύριον λόγος, καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ἁπλουστάτη φροντὶς νὰ σχηματισθῇ τὸ διάγραμμα αὐτῆς τῆς χώρας, τοὐλάχιστον χάριν περιεργίας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δανοπούλου τὴν παραδέχεται ἡ Βουλή;

§40ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§41ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὸ εἶναι δουλειὰ τῆς ἐπιτροπῆς.

§42ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παίρνω καμμίαν δάφνην, διότι ἔκαμα αὐτὴν τὴν πρότασιν. Ἦτον ὁ κ. Βουγιούκας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸν ἠρωτήσαμεν, ἂν γνωρίζῃ ἡ κυβέρνησις πόση εἶναι ἡ γῆ. Δὲν ἠξεύρομεν λέγει. — Ἠμποροῦμεν νὰ τὰ πάρωμεν ἀπὸ τοὺς συμβολαιογράφους. — Καὶ ἐγὼ φροντίζω· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τῶν μέσων της, τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι καλλίτερον νὰ τὰ ζητήσῃ. — Παρακαλῶ λοιπὸν ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ εἰσαγγελέως νὰ τὰ ζητήσῃ. Ἂν τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἀντίκηται εἰς τὸν σκοπὸν καὶ τὰς ἐρεύνας τῆς ἐπιτροπῆς, ἂς τὸ εἴπουν, καὶ ἐγὼ ἀποσύρομαι.

§43ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὄχι· ἀλλὰ δὲν εἶναι τακτικόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν τάξιν νομίζω καὶ ἐγὼ νὰ γίνῃ ἡ πρότασις διὰ τῆς ἐπιτροπῆς.

§45Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἐκάμαμεν μίαν ἐπιτροπὴν, δι’ ὅλα αὐτά· (διάλογοι).

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ τὴν πρακτικὴν ἀξίαν....

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἓν παράπονον ἔχω κατὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἠμποροῦν, ὅταν ἔχουν ἀνάγκην πληροφοριῶν, ν’ ἀπευθύνωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον τίποτε δὲν τοὺς ἠρνήθη· εἰς τὴν Βουλὴν δὲ τότε μόνον ὅταν δὲ τοὺς δοθῶσι παρὰ τοῦ ὑπουργείου· ὅσαι πληροφορίας ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῖς ἐδόθησαν. Δὲν ἐννοῶ αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ παραπονεῖσθαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκτὸς ἂν πρέπῃ νὰ ἀκουώμεθα, ὅτι ἐνασχολούμεθα περὶ Λαυρίου.

§48ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τοῖς ἠρνήθη τι διὰ νὰ ἔρχωνται νὰ παραπονῶνται.

§49ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν παρουσιάσθην ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε ἐζήτησα καμμίαν πληροφορίαν. Παρακαλῶ μόνον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν θέλῃ νὰ γίνῃ ὁ χάρτης τῆς Λαυριακῆς χώρας, ἢ ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε βουλευτὰ, νὰ ἐνθυμηθῆτε τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Πᾶσα πρότασις παραδίδεται εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ τὸ Προεδρεῖον τὴν εἰσάγει εἰς τὴν Βουλήν. Θέλετε νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν ἦναι κατεπείγουσα; Χρειάζονται 10 βουλευταὶ νὰ τὸ ὑποστηρίξουν διὰ νὰ ἀνατραπῇ ἡ ἡμερησία διάταξις. Τὸ ὑποστηρίζουν 10; ἂς ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται 3. 4.) Λοιπὸν λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ κάμητε τὴν πρότασίν σας καὶ αὔριον βλέπομεν.

§51ΛΕΚΚΑΣ. Νομοσχέδιον θὰ γείνῃ καὶ δι’ αὐτό;

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐμείναμεν εἰς τὸ 24 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 24, 25, 26, 27, 28, 29 καὶ 30 διὰ τρίτην φορὰν ἔχοντα ὡς ἕπεται. Ἄρθρον 24. Εἷς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ταμείου ἢ τῶν εἰσπρακτόρων ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος δημόσιος ὑπάλληλος δυνάμει ῥητῆς παραγγελίας τοῦ ταμίου καὶ τῇ συμπράξει δημοτικοῦ τινος ὑπαλλήλου ἢ δύο μαρτύρων, ἐνεργεῖ περιγραφὴν τῶν ἀκινήτων τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ζητηθῇ ἡ ἐκποίησις. Ἡ περιγραφὴ θέλει περιλαμβάνει τὸ ὄνομα, ἐπώνυμον καὶ τὴν κατοικίαν τοῦ ἰδιοκτήτου, τὸ εἶδος, τὰ ὅρια καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ κτήματος, τὸν δῆμον, τὸ χωρίον καὶ τὴν θέσιν ἔνθα κεῖται, τὰ περιεχόμενα ἐν αὐτῷ δένδρα κατ’ εἶδος, τὰ δικαιώματα, τὰ βάρη, τὰς δουλείας, τὴν ἀξίαν καὶ τὴν ἀκαθάριστον καὶ καθαρὰν αὐτοῦ πρόσοδον ὡς ἔγγιστα. Ἐὰν ᾖναι οἰκοδομὴ, συνοπτικὴν περιγραφὴν τῶν συντακτῶν αὐτῆς. Ἄρθρον 25. Ὁ νομάρχης ἢ ἔπαρχος, ὁ ταμίας καὶ οἰκονομικὸς ἔφορος, συνερχόμενοι σημειοῦσι κάτωθι τῆς ἐκθέσεως τῆς περιγραφῆς πάντα ἐν γένει τὰ πρὸς τὸ δημόσιον χρέη τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ προσδιορίζουσι τὴν πρώτην προσφορὰν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ ἄρθρον 969 τῆς πολιτικῆς δικονομίας ὀφείλει νὰ κάμῃ ὁ ταμίας ὡς καταδιώκων δανειστὴς δι’ ἕκαστον κτῆμα. Ἡ ἔκθεσις τῆς περιγραφῆς, οὕτω κατηρτισμένη, ἐγγράφεται ἀμέσως εἰς τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 960 τῆς πολιτικῆς δικονομίας κρατούμενον ὑπὸ τοῦ ὑποθηκοφύλακος βιβλίον τῶν κατασχέσεων. Ἄρθρον 26. Ὁ ταμίας ἐκδίδει πρόγραμμα τοῦ πλειστηριασμοῦ. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο πρέπει νὰ περιέχῃ· αʹ) Τὸ ὄνομα καὶ ἐπώνυμον καὶ τὴν κατοικίαν τοῦ ὀφειλέτου. βʹ) Τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος τοῦ χρέους αὐτοῦ. γʹ) Τὸ εἶδος, τὴν θέσιν, τὰ ὅρια καὶ τὴν ὡς ἔγγιστα ἔκτασιν τοῦ τμήματος. δʹ) Τὴν παρὰ τοῦ ταμίου, ὡς καταδιώκοντος δανειστοῦ, γενομένην πρώτην προσφοράν. εʹ) Τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τοῦ πλειστηριασμοῦ καὶ τὸν ὑπάλληλον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου θέλει γείνει. Ἄρθρον 27. Αἱ τοιχοκολλήσεις τοῦ προγγράμματος γίνονται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος· αʹ) Εἰς τὴν θύραν τοῦ καταστήματος τοῦ πρωτοδικείου καὶ τοῦ εἰρηνοδικείου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖται τὸ κτῆμα. βʹ) Εἰς τὴν θύραν τοῦ δημαρχείου τοῦ τόπου ἔνθα κεῖται τὸ κτῆμα. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐπιδίδεται ἅπαξ εἰς τοὺς ἐνυποθήκους δανειστὰς τοὺς ἔχοντας ἐγγεγραμμένην ὑποθήκην μέχρι τῆς ἐγγραφῆς τῆς περιγραφῆς τοῦ κτήματος εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων καὶ εἰς τὸν ὀφειλέτην, δημοσιεύεται δὲ καὶ διά τινος φύλλου ἐφημερίδος. Μετὰ τὰς ἀνωτέρω τοιχοκολλήσεις καὶ δημοσιεύσεις ὁ πλειστηριασμὸς γίνεται ἐν ἡμέρᾳ Κυριακῇ ἐνώπιον εἰρηνοδίκου ἢ συμβολαιογράφου ἐν τῷ δήμῳ ὅπου κεῖται τὸ κτῆμα. Ἄρθρον 28. Αἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον δημοσιεύσεις καὶ τοιχοκολλήσεις, ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ κτήματος, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς περιγραφῆς, ᾖναι κατωτέρα τῶν 1000 δραχμῶν, γίνονται τρεῖς τοὐλάχιστον ἑβδομάδας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ· ἐὰν δὲ ᾖναι ἀνωτέρα, πέντε τοὐλάχιστον πρὸ αὐτοῦ. Προσέτι ἡ τοῦ προγράμματος ἐπίδοσις εἴς τε τοὺς ἐνυποθήκους δανειστὰς καὶ τὸν ὀφειλέτην γίνεται, ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιπτώσει, δέκα τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ, εἴκοσι τοὐλάχιστον πρὸ αὐτοῦ. Τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 966 τῆς πολιτικῆς δικονομίας ἀναφερομένου δικαιώματος δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ προγράμματος εἰς τὸν ὀφειλέτην. Ἄρθρον 29. Μὴ γενομένου τοῦ πλειστηριασμοῦ κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν δι’ οἱονδήποτε λόγον, ἐπαναλαμβάνονται αἱ τοιχοκολλήσεις, δημοσιεύσεις καὶ ἐπιδόσεις τοῦ προγράμματος δι’ ἁπλῆς περιλήψεως. Ἄρθρον 30. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 25 ἐγγραφῆς τῆς ἐκθέσεως περιγραφῆς εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων δὲν δύναται πλέον ὁ ὀφειλέτης νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ἢ ἄλλως πως ἐπιβαρύνῃ τὸ οὕτω κατασχεθὲν κτῆμα.

§53ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 31. Πᾶσα ἀνακοπὴ τοῦ ὀφειλέτου ἕνεκα ἀταξιῶν τοῦ προγράμματος τοῦ πλειστηριασμοῦ ἢ ἄλλων παρεπομένων αὐτῷ ἀταξιῶν τῆς διαδικασίας πρέπει νὰ γείνῃ ὀκτὼ τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ. Πᾶσα δὲ μεταγενεστέρα ἀκυρότης πρέπει νὰ προσβληθῇ δι’ ἀνακοπῆς ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ. Ἀνακοπὴ δι’ ἄλλας ἀταξίας ἢ μετὰ τὰς προθεσμίας ταύτας εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται ὡς κατεπείγουσα κατὰ τὸ ἄρθρον 36, ἡ δὲ ἀπόφασις, ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ κτήματος ᾖναι κατωτέρα τῶν χιλίων δραχμῶν, δὲν ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν.

§54ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν συνᾴδει μὲ τὸ ἄρθρον 23 ὅπου ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακοπὴ διὰ τὸ ἀχρεώστητον, προκειμένου μάλιστα περὶ κινητῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον, ὅπου ἀνεγνώσθη, συγχωρεῖται ἀνακοπὴ δι’ ἄλλας ἀταξίας καὶ δὲν ἀναφέρεται καὶ τὸ ἀχρεώστητον· ἐνῷ ἐδῶ εἶναι κἄτι τι περισσότερον τὸ κακόν, διότι πρόκειται περὶ ἀκινήτων, καὶ ἡ ἀξία εἶναι μεγαλειτέρα. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ πῶς συμβιβάζεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. (διαλέγεται μετὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν).

§55ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μᾶλλον μὲ τὴν διάταξιν ἡ ὁποία περιέχεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὄχι διότι ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Δανοπούλου, ἀλλὰ διότι ἡ ἰδέα του δὲν ἀποκρούεται ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐξαιρετικῆς, οὕτως εἰπεῖν, ἑρμηνείας· ἑπομένως ὅ,τι δὲν ἀπαγορεύει, ἐπιτρέπεται. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ἔνστασις περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Δανόπουλος ὑπέβαλε τὴν παρατήρησιν αὐτοῦ δὲν ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον, ἐννοεῖται ὅτι ἐπιτρέπεται. Μίαν ὅμως παρατήρησιν κάμνω ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου. «Ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται ὡς κατεπείγουσα κατὰ τὸ ἄρθρον 36, ἡ δὲ ἀπόφασις, ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ κτήματος ᾖναι κατωτέρα τῶν χιλίων δραχμῶν, δὲν ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν.» Δὲν ἀντιλέγω νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις· ἀλλ’ ἐρωτῶ, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ προσδιορίσῃ τὴν ἀξίαν; Διότι δύναται διὰ τὸν ὀφειλέτην τὸ πρᾶγμα νὰ ἔχῃ ἀξίαν μεγαλειτέραν, νὰ εἴπῃ δηλαδή, ὅτι τὸ ἀκίνητον κτῆμά μου ἔχει ἀξίαν μείζονα τῶν 1,000 δραχμῶν πῶς θὰ εὕρωμεν τὴν ἀληθῆ ἀξίαν; Νὰ εἴπωμεν ὅτι θέλει προσδιορισθῇ ἡ ἀληθὴς ἀξία ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς προσφορᾶς; Τότε τί θέλομεν πράξει διὰ τὰς ἐφέσεις τὰς γινομένας ἐπὶ τῶν μὴ πλειστηριασθέντων κτημάτων; Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν πλειστηριασθέντων, ἂν ληφθῇ ὡς βάσις τοῦτο, εἶναι ἡ πράγματι ἀληθὴς ἀξία; Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιτρέπωμεν τὴν ἔφεσιν εἰς τὸν ὀφειλέτην, ἂν τὸ κτῆμά του εἶναι ἀξίας πλέον τῶν 1,000 δραχμῶν καὶ τοῦτο θέλοντες, πρέπει νὰ ὁρίσωμεν, πότε τῳόντι ἔχει αὐτὴν τὴν ἀξίαν καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ προσδιορισθῇ διὰ τοῦ πλειστηριασμοῦ ἢ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πρώτης προσφορᾶς ἢ ὅλως διόλου ἀόριστον.

§56Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἄργους εἶναι ὀρθοτάτη. Ὁ νόμος αὐτός, κύριοι, δὲν εἶναι εἰδικός, ὁ νόμος οὗτος εἰσάγει ἓν σύστημα γενικὸν ὁλόκληρον περὶ καταδιώξεως τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου. Ἠμπορεῖ σχετικῶς ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον νὰ ᾖναι εἰδικός, ἀλλὰ θεωρεῖται γενικός. Δὲν ἔχομεν κανένα ἄλλον νόμον εἰδικὸν ὡς πρὸς τὰς καταδιώξεις τοῦ δημοσίου. Ἔκαμε πολὺ καλὰ ὁ ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας νὰ συγχωνεύσῃ ὅλους τοὺς νόμους τοὺς προγενεστέρους καὶ εἰσαγάγῃ ἓν πλῆρες σύστημα. Ἀφοῦ λοιπὸν εἶναι γενικός, ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του νὰ προΐδῃ ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ τὰς περιλάβῃ ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τόσον ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ δικαίου. Εἶχε λάβει ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον περὶ καταδιώξεως τῆς τραπέζης καὶ εἰσήγαγεν τὰς πλείστας αὐτοῦ διατάξεις. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τῆς Τραπέζης διῃρέθη ἡ διαδικασία τῆς ἐκτελέσεως εἰς δύω περιόδους, εἰς τὴν περίοδον τῶν τύπων μετὰ τὸν πλειστηριασμὸν καὶ εἰς περίοδον τῶν τύπων πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ. Ἂν δὲν γείνῃ ἡ ἀνακοπὴ ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας προβλέπει, δὲν συγχωρεῖται πλέον ἀνακοπή. Εἰς τὴν δευτέραν περίοδον γίνεται ἀνακοπὴ κατὰ τῶν τύπων ἢ παρατυπιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐχώρησαν ὡς πρὸς τὸν πλειστηριασμόν, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φέρητε λόγον περὶ ἀκυρότητος ἀφορῶσαν τὸ ἀχρεώστητον κτλ. Τώρα λοιπόν, ἀφοῦ τὸ ἄρθρον περὶ ἀνακοπῆς, τὸ ἀφορῶν τὰ κινητὰ ἐτροποποιήθη καὶ δὲν ἔμεινεν, ὡς εἶχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ δὲν ἀπεκλείσατε τὸν πολίτην ἀπὸ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀνακόψῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἕνεκα οὐσιαστικῶν λόγων ὡς πρὸς τὴν ὀφειλήν, εἵπετο ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ὅτι ὄχι μόνον ἡ ἀνακοπὴ θέλει περιορίζεται ὡς πρὸς τοὺς τύπους, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα οὐσιαστικῶν λόγων, ὡς πρὸς τὴν ὀφειλήν. (διάλογοι παρατεταμένοι).

§57ΣΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῶν εἰδότων τὰ πράγματα νὰ μὴ βάλωσι χεῖρα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀντὶ καλοῦ κινδυνεύομεν νὰ κάμωμεν κακόν. Ὁ νόμος εἶναι σαφὴς καὶ προέβη μετὰ πολλῆς περισκέψεως. Ὁ νόμος εἶναι φύσει ἐξαιρετικὸς καὶ εἰσάγει τινὰς ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς ἐκεῖνα τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἤθελεν ὁ νομοθέτης νὰ ἐξαιρέσῃ. Πᾶν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν ἄθικτον, τὸ ὑπήγαγεν εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον. Ὅταν ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ περιορισμόν, τὸ εἶπε ῥητῶς. Ἐνταῦθα ἠθέλησε νὰ κάμῃ περιορισμόν, καὶ ποῖον; Καὶ ἐνταῦθα ἠθέλησε νὰ κάμῃ περιορισμόν. Ἡ κατάσχεσις τῶν ἀκινήτων εἶναι σοβαροτέρα τῆς κατασχέσεως τῶν κινητῶν. Ἐπρονόησε λοιπὸν δεόντως νὰ κανονίσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐδῶ ζητοῦμεν νὰ νομοθετήσωμεν δύω περιπτώσεις ἀνακοπῆς, τὴν μὲν μίαν περὶ τῶν τύπων, ὅ ἐστὶ τὴν ἀταξίαν, τὴν δὲ οὐσιαστικὴν ἀνακοπήν. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον καθιέρωσεν ὁ νόμος τινὰς διατάξεις καὶ εἶπε, καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἀταξίας ἕνεκα τοῦ πλειστηριασμοῦ ἐγὼ τὰς ἐξαιρῶ· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἀπὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ καὶ ἐντεῦθεν διορίζω νέον πλειστηριασμόν· τοῦτο ἀφορᾷ τὰς ἀταξίας, ὄχι ὅμως τὴν οὐσίαν, διότι ἂν ἤθελε παραδεχθῇ τις τὴν ἀντίκρουσιν τῆς οὐσίας, ἤθελε φθάσει εἰς τρομερὸν ἀποτέλεσμα. Ἔστω ὅτι τὸ κτῆμα τὸ ἔχω ἐδικόν μου καί, δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὴν ἀταξίαν, διὰ τοῦτο ἀπώλεσα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐπὶ τοῦ κτήματος; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει· διότι αὐτὸ μὲν εἰσάγει μικρόν τινα περιορισμὸν ὡς πρὸς τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ἐνστάσεις, τὰς ἀνακοπὰς τῆς διαδικασίας. Διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον λέγει, ἀνακοπὴ δι’ ἄλλας ἀταξίας, ὅμως ὄχι διὰ τὴν οὐσίαν, εἴτε ἐκ τοῦ ὀφειλέτου προερχομένη, εἴτε ἐκ τοῦ τρίτου, δι’ ἀταξίαν μόνον περὶ τὴν δικαιοσύνην· διότι ὁσάκις κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον ἔχει τις ἀξίωσιν περὶ τὴν οὐσίαν δύναται νὰ τὴν εἰσαγάγῃ.

§58Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει σύγχυσις γλωσσῶν· ὁ προλαλήσας δὲν ἐνόησε ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ὀφειλέτου, καὶ ὄχι περὶ τρίτου. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ὁσάκις τις πρόκηται νὰ φέρῃ γνώμην ἐπί τινος νομοσχεδίου πρέπει προηγουμένως νὰ τὸ μελετᾷ, ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ὀφειλέτου, ὁ τρίτος δὲν προσβάλλεται, ἡ ἀνακοπὴ ἀφορᾷ τὸν ὀφειλέτην, ἐκεῖ ὅμως θὰ ἔχωμεν τρίτου ἀνακοπήν, «πᾶσα ἀνακοπὴ τοῦ ὀφειλέτου», λέγει τὸ νομοσχέδιον, αὐτὸ δὲ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Σέρβος εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἐξαιρετικὸς νόμος, εἶναι εἰδικὸς νόμος πλήρης, ὅστις εἰσάγει ἄλλο σύστημα· εἶναι εἰδικὸς καὶ προβλέπει περὶ ὅλων τῶν περιστάσεων πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγηται ἡ δίκη ὡς πρὸς τὰς ἀνακοπὰς καὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ τοῦτο διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ δικαστοῦ, καὶ εἰς τὴν διάκρισιν αὐτοῦ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δὲν ἔχουν τὸν τόπον των.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράβας.

§60ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν οὐσίαν. Ἀλλὰ ἡ ἀμφιβολία ὑπάρχει, καὶ εἰς τοῦτο περιεστράφη ἡ συζήτησις, ἐὰν τὸ δικαίωμα τοῦ ὀφειλέτου ἦναι ἀποχρώντως ἐκπεφρασμένον εἰς τὸ ἄρθρον, ἢ πρέπει νὰ γείνῃ ῥητὴ μνεία αὐτοῦ. Ὥστε ἡ ἀμφισβήτησις, κυρίως εἰπεῖν, εἶναι τυπική. Ἐγὼ παραδέχομαι, κύριοι, τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ῥητὴ μνεία τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ, διότι ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Σέρβος, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἐξαιρετικὸς, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐπὶ τῶν περιπτώσεων, περὶ ὧν δὲν προβλέπει, ἐφαρμόζεται τὸ κοινὸν δίκαιον, ἡ παρατήρησις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἔχῃ γενικὴν ἐφαρμογήν. Ἐπὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα δὲν κανονίζονται διόλου ἀπὸ τὸν συζητούμενον νόμον, βεβαίως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ προστρέξωμεν ἐν ἀνάγκῃ εἰς τὴν πολιτικὴν δικονομίαν ἐφ’ ὅσον τὸ πνεῦμα τοῦ συζητουμένου νόμου τὸ ἐπιτρέπει. Ὅταν ὅμως διὰ τοῦ ἐξαιρετικοῦ τούτου νόμου κανονίζηται ἓν ἀντικείμενον, ἐννοεῖται ὅτι κατὰ τοῦτο καταργεῖται τὸ κοινὸν δίκαιον, καὶ δὲν δυνάμεθα ὡς πρὸς τοῦτο ν’ ἀναφερώμεθα εἰς αὐτὸ, διότι κατὰ γενικὸν κανόνα, ὁ εἰδικὸς νόμος, εἶναι ἐπικρατέστερος τοῦ γενικοῦ. Ἡ δικονομία περιέχει εἰδικὰς διατάξεις ἀφορώσας τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν καταδιωκομένων ὀφειλετῶν. Ὅταν ὁ νόμος οὗτος πραγματεύηται περὶ τῶν δικαιωμάτων τούτων καὶ τὰ ἀναγνωρίζῃ ὑπό τινας περιορισμοὺς, δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρῶμεν ἰσχύοντα τὸν παρόντα νόμον ὡς πρὸς ἓν μέρος, καὶ ὡς πρὸς τὸ ἄλλο νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν δικονομίαν· θεωρῶ λοιπὸν ἀναγκαῖον πρὸς ἀποφυγὴν ἐνδεχομένων ἀμφιβολιῶν νὰ γείνῃ ῥητὴ μνεία, ὅτι ὁ ὀφειλέτης ὁ καταδιωκόμενος, ὁσάκις ἡ καταδίωξις ἀφορᾷ τὴν κατάσχεσιν τῆς ἀκινήτου αὐτοῦ περιουσίας, ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 23, δύναται νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν καὶ ἕνεκεν ἀταξιῶν τῆς διαδικασίας.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ὅ,τι προτείνετε νὰ τὸ καταθέσητε εἰς τὸ προεδρεῖον διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν, καὶ κατόπιν ἀποφαινόμεθα.

§62ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν θὰ μείνῃ ἐκκρεμές.

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προσθήκη θὰ μείνῃ.

§64ΤΙΝΕΣ. Δὲν πειράζει, ἂς μείνῃ καὶ τὸ ἄρθρον.

§65ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον λέγει ὡς ἑξῆς· «ἡ ἀνακοπὴ δικάζεται κτλ.» νὰ γείνῃ μία διασάφησις, ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη ἀφορᾷ τὴν ἀταξίαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, διότι ἐδῶ εἶναι κατά τι ἐνδοιαστικόν. Ἡ τελευταία παράγραφος δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν, καὶ διὰ τοῦτο εὐχῆς ἔργον ἦτον νὰ εὑρεθῇ μία ἄλλη ὁδὸς καλλιτέρα.

§66ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ διάστημα τῆς ἐφέσεως.

§67ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32.

§69ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 32. Ἂν κατὰ τὴν ἐγγραφὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς περιγραφῆς εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων ὑπάρχῃ ἐγγεγραμμένη κατάσχεσις προγενεστέρα, γενομένη ὑπ’ ἄλλων δανειστῶν, ὁ ταμίας δύναται διὰ κοινοποιήσεως πρὸς τὸν ἐπισπεύδοντα ἢ τὸν ἀντίκλητόν του, ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸς ἐν ὀνόματι τοῦ δημοσίου τὴν ἐκτέλεσιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὸν πλειστηριασμὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ἐὰν ὁ ταμίας παραμελήσῃ τὸν πλειστηριασμόν, ὁ ἐπισπεύδων δανειστὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸν κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας».

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§71ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν παρατήρησιν, κ. πρόεδρε. Ὅταν ἐπιβληθῇ κατάσχεσις εἰς ἓν κτῆμα κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἄλλος πιστωτὴς τοῦ ὀφειλέτου ἐπ’ ἴσης ἐπιβάλλῃ κατάσχεσιν, τὸ ἄρθρον λέγει, ἐὰν ὁ ταμίας θέλῃ, εἰδοποιεῖ τὸν πρῶτον ἐπιβαλόντα τὴν κατάσχεσιν ὅτι ἀναδέχεται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν περὶ ἀπαλλοτριώσεως, καὶ δὲν ὑποχρεοῦται ὁ ταμίας νὰ ἐκτελέσῃ τὰς διατυπώσεις τοῦ ἐπισπεύδοντος δανειστοῦ ἰδιώτου. Ἐνταῦθα παρατηρῶ δύο ἀτοπήματα· ἐὰν ὁ ταμίας ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐπίσπευσιν περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων, ἔχομεν τὸ ἑξῆς ἀτόπημα. Ὁ πιστωτὴς τοῦ ὀφειλέτου, ἐπειδὴ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ τηρήσῃ κανόνας τινὰς περὶ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, θὰ προσπαθῇ διὰ τοῦ ταμίου νὰ τελειώνῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. (Θόρυβος)

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον, κύριοι, μετεφέρθη ἐκ τοῦ νόμου τῆς Τραπέζης, καὶ ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ἄτοπον, ἀφ’ οὗ ἐδώκαμεν ἐξαιρετικὸν δικαίωμα εἰς ἓν πιστωτικὸν κατάστημα ὅπως διευκολύνωμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν πρὸς αὐτὸ ὀφειλομένων, νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ δώσωμεν τὰ αὐτὰ δικαιώματα εἰς τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ καὶ κατ’ οὐσίαν δὲν εὑρίσκω διόλου ἄτοπον τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος Δανόπουλος. Ἀπ’ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι εἶναι πολὺ ἀναγκαία· διότι ἄλλος τρίτος ἤθελε προλαμβάνει νὰ ἐνεργῇ τὴν κατάσχεσιν διὰ νὰ ἐμποδίζῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν κατὰ τὰς ἐξαιρετικὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ νόμος τῆς Τραπέζης καὶ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν θέλουν νὰ προλάβουν αὐτὴν τὴν περίστασιν ἕνεκα δολίας συνενοήσεως τοῦ ὀφειλέτου μέ τινα ἰδανικὸν ἢ πραγματικὸν δανειστήν· ὅθεν ὁ ταμίας δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περιμένῃ τὸν δανειστὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν πλειστηριασμὸν κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἀλλὰ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν καὶ τὸν πλειστηριασμόν. Ἀλλὰ ὅ,τι εἶπον, ὅτι δύναται νὰ κάμῃ εἰκονικὰς ἢ δολίας δανειστής, ἐμπορεῖ νὰ τὰ κάμῃ εἰς τὸ δημόσιον εἰς τὸν πραγματικὸν δανειστήν. Διὰ τοῦτο ὅταν βλέπῃ οὗτος ὅτι τὸ δημόσιον κατέσχε καὶ δὲν θέλει νὰ προχωρήσῃ· εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἰδιώτης ἀφ’ οὗ ἤδη ὁ ταμίας ἐπροχώρησε μέχρι τινὸς καὶ ἔπαυσε νὰ ἐπιλαμβάνεται τῶν περαιτέρω ἐνεργειῶν του. Δὲν βλέπω ποῦ εἶναι τὰ ἀτοπήματα, διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεπτώμεθα νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν.

§73ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τὶ συμβαίνει· θὰ ἦμαι ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου καὶ ἰδιώτου καὶ ὁ ἰδιώτης θὰ εἴπῃ εἰς τὸν ταμίαν, κάμε μοι τὴν χάριν καὶ καταδίωξέ τον, διότι ἐγὼ θὰ κάμω πολλὰ ἔξοδα, ἐνῷ σεῖς ἔχετε ὅλα τὰ μέσα νὰ τελειώσῃ ὀγλήγωρα. Αὐτὸ θέλομεν νὰ προλάβωμεν καθὼς καὶ τὸ ἄλλο ἄτοπον.

§74ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κακὸν εἶναι αὐτό;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας.

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θεραπεία εἶναι πολλὰ εὔκολος· ἂς πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον διὰ νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἀνάγκην τὸν ταμίαν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πρότασιν, κύριε Δανόπουλε, δὲν κάμνεις;

§78ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν ἐπιμένει.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§81ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ εἶναι λογικὴ καὶ δὲν χρήζουσι περαιτέρω ἀναπτύξεως. Ἡ Τράπεζα ἥτις ἔχει αὐτὴν τὴν ἐξαιρετικὴν διαδικασίαν, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι συναινῇ, νὰ εὐκολύνῃ ἕνα ἐνυπόθηκον δανειστήν, δὲν συμβαίνει τοῦτο; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι συμβαίνει δι’ ἓν πιστωτικὸν κατάστημα, καὶ ἀληθῶς δύναται νὰ συμβῇ, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἐπιφυλάξωμεν τὸ αὐτὸ δικαίωμα εἰς τὸ δημόσιον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἄρθρον 33.

§83ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει) ἄρθρον 33. «Ἄρθρον 33. Εἴκοσι τέσσαρας ὥρας πρὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ ὁ ἐπισπεύδων ταμίας θέλει καταθέσει εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ πλειστηριασμοῦ ὑπάλληλον. αʹ) Τὴν ἔκθεσιν τῆς περιγραφῆς τῶν κτημάτων. βʹ) Τὰς ἀναγκαίας ἀποδείξεις περὶ τῆς τηρήσεως τῶν κοινοποιήσεων τοῦ πλειστηριασμοῦ· ἤτοι, ἀντίγραφον τοῦ προγράμματος τοῦ πλειστηριασμοῦ, ὡς καὶ ἀντίτυπον τοῦ φύλλου ἐν ᾧ τοῦτο ἐδημοσιεύθη· προσέτι ἀποδεικτικὸν τοῦ ἐνεργήσαντος τὰς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νόμου ἀπαιτουμένας τοιχοκολλήσεις ὑπαλλήλου, πιστοποιοῦντος ὅτι ἐγένοντο αἱ τοιχοκολλήσεις αὗται, καὶ τὰ ἐπιδοτήρια τῆς κοινοποιήσεως τοῦ προγράμματος εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ τοὺς ἐνυποθήκους δανειστάς. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 973–985 τῆς πολιτ. δικονομίας.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§85ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν.—Ἄρθρον 34.

§87ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 31. «Ἄρθρον 34. Ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πλειστηριασμοῦ καὶ ἄνευ νεωτέρας πρὸς αὐτὸν κοινοποιήσεως ὁ ὑπερθεματιστὴς ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ τὸ ἐκπλειστηρίασμα εἰς τὸ ταμεῖον ἄνευ βλάβης τῶν δικαιωμάτων τῶν τυχὸν ὑπαρχόντων ἄλλων πιστωτῶν· οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πληρωμὴν ταύτην εἴτε διὰ τῆς κατασχέσεως, εἴτε δι’ ἀνακοπῆς. Ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ νομίμως ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ ποσόν, ἢ ὅτι ἔλαβε πλειότερον, τὸ διαφέρον τοῦτο ἀποδίδοται ὑπὸ τοῦ δημοσίου εἰς τὸν ἐπὶ τῆς κατατάξεως ὑπάλληλον.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει παρατήρησις;

§89ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀντὶ «ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν» νὰ γείνῃ «ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν,» διότι ἐμπορεῖ νὰ ᾖναι πολλαὶ χιλιάδες δραχμάς.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ᾖναι «ἐντὸς πέντε ἡμερῶν.»

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν.—Ἄρθρον 35. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 35. Καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ ἀγοραστὴς δὲν καταβάλῃ τὸ τίμημα εἰς τὸ ταμεῖον ἐντὸς τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον τασσομένης προθεσμίας, καταδιώκεται πρὸς ἀπότισιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἢ ἐνεργεῖται ἀναπλειστηριασμὸς ἐπὶ κινδύνῳ αὐτοῦ. Ὁ ἀναπλειστηριασμὸς ἐνεργεῖται κατὰ τὰς ἐν τῷ παρόντι Νόμῳ διατυπώσεις. Ἐὰν ἐκ τοῦ ἀναπλειστηριασμοῦ προκύψῃ ζημία, ὁ καθ’ οὗ ὁ ἀναπλειστηριασμὸς καταδιώκεται πρὸς ἀπότισιν ὡσανεὶ ἦτον ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Εἶναι παρατήρησις;

§96ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν.—Ἄρθρον 36. «Ἄρθρον 36. Ἡ ὑπὸ τοῦ ὀφειλέτου ἐκποίησις τοῦ ἐνυποθήκου πρὸς τὸ δημόσιον κτήματος οὐδόλως κωλύει τὸν ταμίαν νὰ ἐξασκήσῃ τὰ ἐν τῷ παρόντι νόμῳ διαγεγραμμένα δικαιώματα καὶ κατὰ τοῦ τρίτου νομέως, ὡσανεὶ οὐδόλως ἐγένετο ἡ πρὸς αὐτὸν ἐκποίησις. Ἂν ὅμως αὕτη ἐγένετο πρὸ τῆς εἰς τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων ἐγγραφῆς τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 25 περιγραφῆς, ἀνάγκη νὰ προηγῆται καὶ εἰς τὸν τρίτον νομέα, ἂν οὗτος ᾖ γνωστός, ἡ κοινοποίησις τῆς ἐκθέσεως τῆς περιγραφῆς. Εἶναι παρατήρησις;

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν.

§100ΔΑΓΡΕΣ. Ὑποθέσατε ὅμως ὅτι εἶναι μία ὑποθήκη τοῦ δημοσίου, εἶναι πρὸ 10–20–30, ἐτῶν καὶ ἔλαβε διαφόρους τροποποιήσεις, παρακαλῶ νὰ ἐξηγήσητε τί ἐννοεῖ;

§101ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐλήφθη ἀπὸ τὸν νόμον τῆς Τραπέζης, λέγει δὲ, ἐὰν ἡ ἐγγραφὴ τῆς κατασχέσεως τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου γενομένης ᾖναι μεταγενεστέρα, τότε ἐκποιεῖ τὸ κτῆμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἰδοποιήσῃ καὶ τοὺς τρίτους· εἶναι πολὺ ὀρθὸν καὶ καλὸν ὑπὲρ τῶν τρίτων.

§102ΔΑΓΡΕΣ. Ἠξεύρετε ὅτι εἶναι ὑποθῆκαι πρὸ τριάκοντα ἐτῶν τοῦ δημοσίου, πολλαὶ περιουσίαι ἀπὸ αὐτὰς ἐπωλήθησαν, οἱ ἀγορασταὶ δ’ αὐτῶν ἔφερον βελτίωσιν εἰς αὐτὰ καὶ εἶναι καλῆς πίστεως. Τὸ δημόσιον τὸ ὁποῖον ἔχει συμφέρον καὶ καθῆκον νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν ὀφειλετῶν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, τί θὰ κάμῃ;

§103ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τὸ δημόσιον πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων του ἐγγράφει ὑποθήκην εἰς ἀκίνητα κτήματα. Ὅταν δὲ γείνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ὁ ἀγοραστὴς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ὑποθήκη. Ἀλλὰ κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον, ὁσάκις ἓν κτῆμα ᾖναι ὑποθηκευμένον, καὶ πωληθῇ εἰς τρίτον, εἶναι ἠναγκασμένος ὁ δανειστὴς νὰ ἐπιδιώξῃ τὰ δικαιώματά του κατὰ τοῦ τρίτου· ὁ παρὼν ὅμως νόμος θέλει ν’ ἀπαλλάξῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν τῆς ἀγωγῆς κατὰ τοῦ τρίτου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ σφάλμα ν’ ἀγοράσῃ ἓν κτῆμα ἐπιβεβαρυμένον μὲ ὑποθήκην εἰς τὸ δημόσιον. Θέλει λοιπὸν ὁ νόμος ὥστε νὰ δύναται τὸ δημόσιον νὰ θεωρήσῃ καὶ τὸν τρίτον ὡς ὀφειλέτην. Ἀλλὰ διὰ νὰ πλειστηριάσῃ τὸ κτῆμα αὐτὸ, δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ὑποθήκη, ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ μία περιγραφὴ, ἡ ὁποία ἐπέχει τόπον κατασχέσεως καὶ ἡ ὁποία ἐγγράφεται εἰς τὰ βιβλία τῶν κατασχέσεων· ὅθεν ἐὰν ἡ πώλησις πρὸς τὸν τρίτον ἐγένετο πρὸ τῆς περιγραφῆς ταύτης, πρὸ τῆς κατασχέσεως, τότε εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ δημόσιον νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν τρίτον, ἐὰν τὸν γνωρίζῃ, διὰ νὰ λάβῃ καὶ αὐτὸς τὰ μέτρα του, διότι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ προτιμήσῃ νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος καὶ νὰ ἀναστείλῃ τὴν περαιτέρω διαδικασίαν. Ἐὰν ὅμως ἡ ἀπαλλοτρίωσις γείνῃ διὰ τὴν κατάσχεσιν, τότε εἶναι περιττὴ πᾶσα εἰδοποίησις· διότι ὑπάρχει προηγούμενον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§104Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μόνον μίαν παρατήρησιν κάμνω εἰς τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Πολὺ ὀρθῶς κατὰ τὸν νόμον ἡ ὑποθήκη ἀκολουθεῖ τὸ κτῆμα εἰς οἱασδήποτε χεῖρας καὶ ἂν περιέλθῃ, ἀλλὰ κατὰ τὴν πολιτικὴν δικονομίαν, ἐὰν ὁ τίτλος τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁ δανειστὴς ᾖναι ἐκτελεστὸς, κοινοποιεῖται εἰς τὸν τρίτον, καὶ δὲν γίνεται ἀγωγή· κατάσχεσις γίνεται κατὰ δύο τρόπους, ἢ ἐν ὀνόματι τοῦ πρώτου ὀφειλέτου ἢ ἐν ὀνόματι τοῦ διαδόχου τοῦ ὀφειλέτου. Δὲν ἀπαιτεῖται κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν νὰ διεκδικήσῃ ὁ δανειστὴς τὰ δικαιώματά του δι’ ἀγωγῆς, ἀλλὰ κοινοποιεῖ κατὰ τοῦ διαδόχου. Εἶπον ἐν τῇ πρώτῃ ὁμιλίᾳ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαμῶν δὲν παρετήρησεν, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ, περὶ οὗ πρόκειται, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν δύο περιπτώσεις, τὴν ὑποθήκην τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ δημόσιον ἐπὶ τοῦ κτήματος καὶ ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὸ κτῆμα, καὶ τὴν πώλησιν τοῦ κτήματος. Διὰ τὴν πώλησιν λοιπὸν λέγω, ὅτι ἐὰν αὕτη ἐγένετο μετὰ τὴν κατάσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ δημόσιον κατὰ τὸ ἄρθρον 25, τότε δὲν ἔχει ἀνάγκην τὸ δημόσιον νὰ κάμῃ εἰς τὸν νέον δανειστὴν καμμίαν εἰδοποίησιν· ἐὰν ὅμως ἔγεινεν ἡ ἐκποίησις αὕτη πρὸ τῆς κατασχέσεως, τότε βεβαίως κατ’ ἐπιείκειαν τὸ δημόσιον διὰ νὰ μὴ πωλήσῃ τὸ κτῆμα ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ νέου κατόχου, λέγει, ὅτι θὰ εἰδοποιήσῃ καὶ αὐτὸν, ἄρα εἶναι ὑπὲρ τοῦ ὀφειλέτου, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, καὶ εἶναι πολὺ καλὴ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§105ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποθέτω, ὅτι εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐρωτηθεὶς εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν· σήμερον δὲ εἶπεν, ὅτι ἔχει. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῇ σαφῶς, διότι καὶ μετὰ τοῦ κ. Κατσικαπῆ ἐλθὼν εἰς συνεννόησιν χθὲς, εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει.

§106ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἠρώτησα τὸν κ. ὑπουργὸν χθὲς, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι τὸ κεφάλαιον 6ον περὶ τῆς διὰ τραπεζιτῶν ἢ ἐργολάβων εἰσπράξεως δὲν ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§107ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἶπον ῥητῶς, ὅτι τὸ κεφάλαιον 6ον τοῦ νόμου τούτου δὲν θὰ ἐφαρμόζηται διὰ χρέη ἀναγόμενα εἰς τὰς πρὸ τοῦ 1871 χρήσεις, ἐπρόσθεσα δὲ, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ πᾶν ἄλλο κεφάλαιον ὡς καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἤθελε θεωρήσει ὡς αὐστηρὰν καὶ παραβλάπτουσαν τὰ συμπεφωνημένα. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τοὺς ἔχοντας τὴν μίαν καὶ τοὺς ἔχοντας τὴν ἄλλην γνώμην νὰ ἐκθέσουν τὴν ἰδέαν των, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω. Ὁ σκοπὸς τῆς κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, νὰ κατορθώσῃ δηλ. ὥστε ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐκλείψῃ ὁ ὄγκος τῶν καθυστερήσεων, ὁ ὁποῖος κατ’ ἔτος ἐπιβαρύνει τὰς κλεισμένας χρήσεις μὲ 3½ καὶ 4 ἑκατομμύρια.

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀμνηστεύονται οἱ παλαιοί;

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι ὑπάρχει νόμος καὶ διὰ τὸ παρελθόν· πιστεύω δὲ, ὅτι θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλωμεν καὶ τὰ παλαιὰ χρέη δι’ εἰδικοῦ νομοθετήματος εἰς τὰ νέα, χορηγοῦντες προθεσμίαν τινά.

§110ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἄλλου κεφαλαίου τοῦ ψηφισθέντος, διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἐπέλθωσιν ἀδικήματα σπουδαῖα, ἐὰν μάλιστα, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, πρόκηται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος καὶ διὰ τὸ παρελθόν. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, οὔτε ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν τῆς ἀμνηστείας, ὡς εἶπον τινὲς, τῶν παλαιῶν χρεῶν νὰ πληρωθῶσιν, ἀλλὰ νὰ πληρωθῶσιν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνωμολογήθησαν, νὰ πληρωθῶσι τὰ ἀναμφισβήτητα καὶ καθαρὰ χρέη, καὶ ὅταν φέρητε τοιοῦτον νόμον, σᾶς ὑπόσχομαι νὰ τὸν ψηφίσω μετὰ περισσοτέρων αὐστηροτήτων. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι εἷς ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου κατὰ τὸ 1840 ἔδωσε κτήματά του εἰς ὑποθήκην ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, διὰ ποσὸν ὑποθέσατε 10,000 δραχμῶν, καὶ δὲν πηγαίνω πέραν, πηγαίνω εἰς Ἀθήνας· ἔχει γαίας ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1840 ἐδῶ εἰς τὴν πλατείαν τῆς Ὁμονοίας, ἔδωκε 10 τεμάχια γῆς ἔχοντα ἀξίαν χιλίων δραχμῶν τότε. Ἔκτοτε οὔτε ὁ ὀφειλέτης ἐφρόντισε νὰ πληρώσῃ τὰ χρέη του, οὔτε ἡ κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν πληρωμήν· ἐξεναντίας διάφοροι νόμοι κατόπιν καὶ διάφορα περιστατικὰ ἔῤῥιψαν τὴν ἰδέαν εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι τὰ χρέη αὐτὰ θὰ ζητηθῶσιν, ὅταν ἐκκαθαρισθῶσιν. Ἐπῆλθον ὅμως νόμοι ἀργότερον, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀμφισβητήσιμα τὰ χρέη ταῦτα. Ἀπέθανον δὲ ἐν τῷ μεταξὺ πολλοὶ, ὡς εἶναι φυσικὸν, μετὰ 30 ἔτη. Οἱ κληρονόμοι των ἐν ἀγνοίᾳ καὶ καλῇ τῇ πίστει ἐξεποίησαν ἐκ τῶν 10 αὐτῶν τεμαχίων τὰ πέντε, καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς αὐτῶν ἐγένετο οἰκοδομὴ καὶ ἐδαπανήθησαν μεγάλα ποσά. Ἐκποιεῖται διὰ δημοπρασίας καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς δικονομίας, τὴν γῆν παρακολουθεῖ τὸ ἐπ’ αὐτῆς τιθέμενον κτίριον ἢ δένδρον. Νομίζετε, πῶς αὐτὸς ὁ ὀφειλέτης ἠμπορεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ ὅλου χρέους; Ἐὰν δώσωμεν ὀπισθενεργὸν δύναμιν, θέλομεν περιπλέξει κόσμον....

§111ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἴπομεν νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὸ τέλος αὐτό, ἐὰν θὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὸ παρελθόν.

§112ΔΑΓΡΕΣ. Ἄ! καλά. Τότε συγχωρήσατέ με νὰ ἐπιφυλαχθῶ.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§114ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν. (Ἐνταῦθα ψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, 37, 38, 39, 40, καὶ 41)· «Ἄρθρον 37. Ἡ κατάσχεσις τῶν ἀπὸ τρίτους ὀφειλομένων πρὸς τὸν ὀφειλέτην τοῦ δημοσίου, ὡς καὶ τῶν εἰς χεῖρας τρίτων εὑρισκομένων καρπῶν καὶ ἄλλων κινητῶν πραγμάτων αὐτοῦ, γίνεται δι’ ἐγγράφου προσκλήσεως τοῦ ταμίου ἢ τοῦ εἰσπράκτορος, ἐπιδιδομένης εἰς τοὺς τρίτους κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρον 38. Ὁ τρίτος ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν τὴν πρόσκλησιν τοῦ ταμίου, παραδίδων τὰ μὲν χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, τὰ δὲ ἄλλα πράγματα εἰς τὸν συμβολαιογράφον ἢ ἐν ἐλλείψει εἰς τὸν δήμαρχον. Τὰ πράγματα ταῦτα πλειστηριάζονται κατὰ τὰς περὶ πλειστηριασμοῦ κινητῶν διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου. Ἐν περιπτώσει δυστροπίας ἢ ἀναβολῆς ὑποχρεοῦται διὰ τῶν ἀναγκαστικῶν μέσων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κεφ. Βʹ. Προσωπικὴ κράτησις δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὸν τρίτον ἐπὶ κατασχέσεως χρηματικῶν ἀπαιτήσεων, εἰμὴ ὅταν καὶ ὁ πρωτοφειλέτης εἶχε τοιοῦτον δικαίωμα. Ἄρθρον 39. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς κατασχέσεως δὲν δύναται πλέον οὔτε ὁ ὀφειλέτης νὰ διαθέσῃ οὔτε ὁ τρίτος νὰ ἀποδώσῃ τὰ κατασχεθέντα εἰς τὸν δανειστήν του ἢ νὰ τὰ συμψηφίσῃ πρὸς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ μεταγενεστέρας τῆς κατασχέσεως. Ἄρθρον 40. Ἐὰν ὁ τρίτος δὲν ὀφείλῃ ὅλα τὰ περιεχόμενα εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ ταμίου ἢ τοῦ εἰσπράκτορος χρήματα καὶ ἄλλα πράγματα, ἢ δὲν ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν ἄμεσον ἀπόδοσιν αὐτῶν ἕνεκα τῶν ὑφισταμένων μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὀφειλέτου συμφωνιῶν, ἐν ταῖς περιπτώσει ταύταις ὁ τρίτος ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοῦτο ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς προσκλήσεως, προσφερόμενος νὰ ἐνεργήσῃ τὴν δήλωσίν του καὶ ἐνόρκως. Ἡ δήλωσις γίνεται ἢ ἐγγράφως δι’ ἀναφορᾶς, ἐπιδιδομένης διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν ἐκδόντα τὴν πρόσκλησιν ταμίαν ἢ εἰσπράκτορα, ἢ προφορικῶς, ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου ἢ τοῦ γραμματέως τοῦ εἰρηνοδικείου, οἵτινες συντάσσουσιν ἔκθεσιν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου καὶ διευθύνουσιν αὐτὴν εἰς τὸν ταμίαν ἐντὸς 24 ὡρῶν. «Ἄρθρ. 41. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύουσι καὶ ἐπὶ τῶν κατασχέσεων τούτων οἱ ὁρισμοὶ τῶν ἄρθρων 929–932 τῆς πολιτικῆς δικονομίας. Τὴν ἀνακοπὴν τῆς δηλώσεως κάμνει ὁ ταμίας, ὅστις καὶ ἐκπροσωπεῖ ἐπὶ δικαστηρίου τὸ δημόσιον. Ἀναγινώσκεται τὸ 42 ἄρθρον· Ἄρθρον 42. Ἡ προσωπικὴ κράτησις ἐνεργεῖται δι’ ἐντάλματος ἐκδιδομένου παρὰ τοῦ ταμίου. Δι’ ἕκαστον ὀφειλέτην ἐκδίδεται ἔνταλμα, περιέχον τὸ ὄνομα καὶ τὴν κατοικίαν αὐτοῦ καὶ τὴν αἰτίαν, τὸ ποσὸν καὶ τὴν λῆξιν τοῦ χρέους του.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§117ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λαμβάνῃ μέρος καὶ ὁ ἔπαρχος.

§118ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλθὼν ἀργὰ ἐνταῦθα, δι’ ὑποθέσεις μου ἐμποδισθεὶς, ἀργὰ ἔλαβον γνῶσιν τοῦ ὑπ’ ὄψιν νομοσχεδίου. Θὰ μοὶ συγχωρήσητε ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἐμελέτησα αὐτὸ, ὡς ἔδει. Οὐχ ἧττον ὁρμῶμαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ἢ τοῦ καταναγκαστικοῦ αὐτοῦ μέσου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν λέξιν προσωπικὴ κράτησις. Προσωπικὴ κράτησις, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι παρὰ ἀφαίρεσις τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος, κύριοι, διὰ τὴν ἐλευθερίαν του ὑπέστη τὰ πάνδεινα, ἐθυσίασεν καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν του. Ἡμεῖς οἱ ἐλεύθεροι βουλευταὶ, οἱ ἀντιπρόσωποι ἐλευθέρου λαοῦ, ἐρχόμεθα νὰ πράξωμεν τὸ ἐναντίον, ὅ ἐστὶ νὰ σύρωμεν εἰς τὰς φυλακὰς, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐλευθερίαν ἀπὸ τὸν πολίτην· διατί, κύριοι; Τοῦτο εἶναι τὸ γελοῖον, διότι χρεωστεῖ. Τοῦτο κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἄδικον, ἀδικώτατον· ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ πολίτευμα ἡμῶν τὸ σημερινὸν φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι...

§119ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἠμπορῶ νὰ φέρω μίαν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου; Τὴν προσωπικὴν κράτησιν δυστυχῶς παρεδέχθημεν...

§120ΤΙΝΕΣ. Ἐξακολουθήσατε.

§121ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὰ μέσα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιουσίαν, εἶναι ἀρκετά. Διατὶ νὰ προστεθῇ καὶ τὸ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ὡς ἀναγκαστικὸν μέτρον, ἐνῷ ἡμεῖς αὐτοὶ φερόμεθα φιλελευθέρως, καὶ παραχωροῦμεν βόας, αἶγας κτλ. εἰς ποίους; εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως θέλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐλευθερίαν, ἀπὸ ποῖον; Ἀπὸ ἕνα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὔτε αἶγας, οὔτε βόας, οὔτε τίποτε. Εἰς τοιαύτας τάξεις ἀνθρώπων τί ἀφίνομεν; Τίποτε. Δὲν ἐννοῶ νὰ τὰ χαρίσωμεν. Ἄπαγε· ἀπ’ ἐναντίας ἐπιθυμῶ μέχρι κεραίας ὅλα τὰ ἄλλα καταναγκαστικὰ μέσα νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἐφαρμογήν· δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ ἔχωμεν εἰς ἐνέργειαν καὶ αὐτὴν τὴν προσωπικὴν κράτησιν, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐμὲ σήμερον πρέπει νὰ ἀπαλείψωμεν, ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς ἕνα φιλελεύθερον λαόν. Σᾶς παρατηρῶ, κύριοι, καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Ἐδῶ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἀφορᾷ καὶ τὴν εἴσπραξιν παρελθουσῶν χρήσεων.

§122ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν ἀπεφασίσθη εἰσέτι.

§123ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Θέλω νὰ ὁμιλήσω δύο λόγια ὡς πρὸς τοῦτο.

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ. Τώρα εἶσθε κατὰ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ἐν γένει.

§125ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Προσθέτω ὡς πρὸς τὴν προσωπικὴν κράτησιν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ κατάστημα τῆς Τραπέζης τοιοῦτον καταναγκαστικὸν μέσον δὲν ἔχει· ἔχει ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι λυπηρὰ, ἀλλὰ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, φίλε μου, ποτὲ δὲν ἤγγισεν. Ἐγὼ ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ σκεφθῆτε καλλίτερον περὶ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως καὶ ν’ ἀποφασίσητε ὅ,τι ἀγαπᾶτε.

§126ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἠναγκάσθην νὰ προτείνω τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀπαραδέκτου κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ φίλου μου κ. Πράτζικα, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο παρὼν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου. Τότε βεβαίως ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε σήμερον· καὶ παραδέχομαι καὶ ἐγὼ τοὺς λόγους του καὶ τὰ ἐπιχειρήματά του ὡς ὀρθὰ, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν σπουδαιότατοι ῥήτορες ὑπερασπίσθησαν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἡ ἀπόφασις τῶν πλειόνων ἦτο ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ κ. Πράτζικα. Δυστυχῶς ἐψηφίσθη αὐτὸ, ὥστε σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασίν του. Ἓν μόνον παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὴν Τράπεζαν πραγματικῶς δὲν παρεχωρήθη τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ἀλλ’ οἱ χρεωφειλέται τῆς Τραπέζης εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἡ Τράπεζα θέλει νὰ κάμῃ ὀφειλέτας, ὄχι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους οἱ φόροι κάμνουσιν ὀφειλέτας. Ἑπομένως ἡ Τράπεζα δὲν δανείζει εἰμὴ εἰς πρόσωπα φερέγγυα κατ’ αὐτήν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγόριος Δημητριάδης βουλευτὴς Ναυπλίας, εἶναι ἐδῶ; ἔχει μίαν τροπολογίαν διὰ τὴν ἑβδομάδα τῶν παθῶν. Τὴν ἀναδέχεται ἄλλος;

§128ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται, οὕτω γίνεται συνήθως. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία.

§129ΔΑΓΡΕΣ. Μετὰ πολλῆς ἀδιαφορίας, παρετήρησα, ἠκούσατε κ. βουλευταί, τὸν προαγορεύσαντα ἀρχαϊκὸν τῳόντι βουλευτὴν κ. Πράτζικα, ὁ ὁποῖος μόλις ἦλθεν εἰς τὸ βουλευτήριον, ἀνέλαβε νὰ πολεμήσῃ μίαν ἀρχὴν ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀξία τοιαύτης ἀδιαφορίας, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμόζηται· οὐδὲν ἧττον ὅμως ἀρχὴ, ἡ ὁποία τῳόντι παραβιάζει τὴν πρώτην βάσιν τοῦ θεμελιώδους νόμου. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ σκεφθῶμεν σπουδαιότερον, ἐὰν πρέπῃ τοῦ δικαιώματος τούτου νὰ κάμῃ χρῆσιν ἡ ἐξουσία διὰ καταλληλοτέρου τρόπου; ἀλλ’ ἀνατίθεται εἰς ἕνα ταμίαν, καὶ μὴ λησμονῆτε, ὅτι εἶναι καὶ ταμίας τρίτης καὶ τετάρτης τάξεως. Νομίζει ἡ κυβέρνησις ὅτι τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ συνεπείας; ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοῦ ὀφειλέτου, καὶ τὴν ἀπαγωγὴν κατὰ τὴν φοβερὰν αὐτὴν ἔκφρασιν τοῦ νόμου εἰς τὰς φυλακάς; Γνωρίζω, κύριοι, ἄλλοτε συμμετασχούσης τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐζητήθη ἡ προσωπικὴ κράτησις, μοὶ φαίνεται 600 πολιτῶν συλλήβδην, διὰ μιᾶς, ἐν ὅλῳ, ὅλων τῶν οἰκογενειαρχῶν κοινωνίας ὁλοκλήρου. Ἡ πρᾶξις αὕτη τότε ἐθεωρήθη ὡς πρᾶξις παραφροσύνης, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐπαύθη αὐθωρεὶ ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία ἐξεπροσώπησε καὶ τότε ὅπως καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Ὅταν δίδωμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν νὰ κατάσχῃ κινητὰ καὶ ἀκίνητα, ὅταν δὲν ἐπιτρέπωμεν εἰς τὸν ὀφειλέτην νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν θύραν τοῦ δικαστηρίου νὰ ζητήσῃ τὸ δίκαιόν του, ἂν ἀδικῆται πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ὅπως τὸ ἐκτελῇ εἷς ταμίας· καὶ δίδοντες τοῦτο δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν χαλινόν; καὶ νομίζετε ὅτι εἷς ταμίας 4ης τάξεως εἰς τὴν Μεγαλόπολιν π. χ. ὅπου ἡ κοινωνία εἶναι μικρὰ, ὅπου ἡ ἕδρα τῆς ἐπαρχίας δὲν κατοικεῖται ἀπὸ πληθυσμὸν ὅπως μορφωθῇ κοινή τις γνώμη, ἡ ὁποία ἐπιδρᾷ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος ἑκάστου ὑπαλλήλου, νομίζετε ὅτι ὁ ταμίας, εἴτε διατεταγμένος ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ, εἴτε φιλοτιμούμενος νὰ φέρῃ περισσότερα ἀποτελέσματα, εἴτε καὶ ἀπὸ ἑτέρους λόγους εἶναι δύσκολον νὰ ἐκδώσῃ τὴν προσωπικὴν κράτησιν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας ὡς μέσου εὐκολωτέρου πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων; Ἐγὼ ἐνόμισα καθῆκόν μου, ἀφοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Πατρῶν, νὰ φέρω τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἀφίνω καὶ τὰς συνεπείας καὶ τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς ἐπιμένοντας. Ἡ προσωπικὴ κράτησις δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ, οὔτε τῶν ἰδεῶν τοῦ αἰῶνός μας, ἀλλ’ ἀφοῦ θεωρεῖται ὡς ἓν τῶν προσφορωτέρων, δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μέτρου τούτου εἰς ἕνα ταμίαν τρίτης τάξεως, ὅτε μάλιστα δύναται νὰ παρεισφρήσῃ καὶ κομματικὸν συμφέρον καὶ πάθη πολιτικά,

§130ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοί εἶμαι ὑπὲρ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως· διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι τὸ συντελεστικώτερον κατὰ τῶν δυστροπούντων ὀφειλετῶν. Ἀληθὲς ὅτι εἶναι σκληρὸν νὰ κρατῆται ἕνας πολίτης εἰς τὰς φυλακάς. Φέρω μόνον τὴν τροπολογίαν νὰ γίνεται ἡ προσωπικὴ κράτησις ἀφοῦ πεισθῇ ὁ ταμίας καὶ ὄχι ὁ ἔπαρχος, διότι μόνον ὁ ταμίας θέλω νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην καὶ νὰ μὴ τὴν συμμερίζηται μὲ ἕτερον, καὶ θέλω νὰ γίνηται ἡ προσωπικὴ κράτησις τοῦ πολίτου, ὅταν ἀποδεδειγμένον ᾖναι ὅτι ὁ πολίτης ἐκ δυστροπίας ἀρνεῖται νὰ πληρώσῃ καὶ ἀποκρύπτει τὴν περιουσίαν του (θόρυβος).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας.

§132ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπιμένει ὁ κ. Διαμαντόπουλος.

§133ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Βουλὴν, εἰ καὶ μὲ λύπην μου λέγω τοῦτο, ν’ ἀποφασίσῃ, ὥστε ὁ ὀφειλέτης εἴτε τῶν 5, εἴτε τῶν 6, εἴτε τῶν 50 ἢ τῶν 100 δραχμῶν νὰ μὴ παρασύρονται εἰς τὰς φυλακάς, διὰ τόσον εὐτελῆ ποσά. Ἂς γείνῃ τροπολογία ὅτι οἱ ὀφειλέται, οἱ ἄνω τῶν 500 δραχμῶν μόνον νὰ φυλακίζωνται.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πράτζικας προέτεινε προηγουμένως τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.— Οἱ παραδεχόμενοι νὰ φυλακίζωνται μόνον οἱ ὀφειλέται οἱ ἄνω τῶν 500 δραχμῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§135ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητριάδου τοῦ νὰ μὴ φυλακίζωνται κατὰ τὴν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν τί γίνεται;

§136ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν μόνον διὰ τοὺς φορολογουμένους.

§137ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Γενικῶς.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι γενικῶς νὰ μὴ γίνηται προσωπικὴ κράτησις κατὰ τὴν ἑδομάδα τῶν Παθῶν καὶ τῆς Διακαινησίμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα, θόρυβος καὶ διάλογοι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§139ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι, κύριοι, νὰ μὴ γίνηται προσωπικὴ κράτησις κατὰ τὴν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν καὶ τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου κατὰ τῶν φορολογουμένων, καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους ὀφειλέτας, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκ δυστροπίας καθυστεροῦν, δὲν δέχομαι κἀμμίαν συγκατάβασιν.

§140ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ Ὀθωμανοὶ τοὺς ἄφιναν κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς.

§141ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα ἐπὶ Τουρκοκρατίας αἱ φυλακαὶ ἦσαν ἀνοικταί.

§142ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τουρκοκρατίας ὁ φόρος ἦτον ἄδικος, ἐνῷ σήμερον οἱ δυστροποῦντες νὰ πληρώσωσι παραβιάζουσι τὴν ἱερωτέραν ὀφειλήν.

§143ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, διότι οἱ φόροι τότε εἰσεπράττοντο εἰς εἶδος καὶ ἐδίδοντο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐκείνην (θόρυβος). Ὁμιλοῦμεν, κύριοι, περὶ εἰσπράξεως φόρων, καὶ μοὶ ἔκαμον τὴν παρατήρησιν, ὅτι οἱ φόροι τότε ἦσαν ἄδικοι, ἐνῷ σήμερον εἶναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος. Λέγω ὅτι οἱ φόροι δὲν ἦσαν τότε μεγαλείτεροι· πρέπει καὶ νὰ ἔχωμεν μίαν γνῶσιν τοῦ παρελθόντος διὰ νὰ μὴ νομίζητε ὅτι τότε ὁ κόσμος ἦτο σκλάβος.

§144ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἦσθε ἐλεύθεροι (γέλως).

§145ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἦτο σκλάβοι εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Οἱ φόροι τοὺς ὁποίους ἐσύναζεν ἡ ἐξουσία ἐδίδοντο εἰς εἶδος, καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις δὲν εἶχε χώραν· οἱ φόροι ἐδεκατίζοντο εἰς τὸ ἁλῶνι, ἐὰν ἦσαν δημητριακοὶ καρποί, ἢ εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, ἐὰν ἦτον ἔλαιον, τίποτε ἄλλο δὲν ἐξητάζετο.

§146ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κεφαλιάτικο πῶς ἐπληρόνετο;

§147ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐξουσία ἐκείνη δὲν ἀνεμιγνύετο εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, δὲν ἔδιδεν οὔτε ἕνα στρατιώτην· ἔχετε ἀνάγκην εὐταξίας; ἔλεγε, κάμετε σεῖς φρουράν· ἔχετε ἀνάγκην ταχυδρομείου; κάμετέ το σεῖς· καὶ αὐτοὶ οἱ λόγοι ἔκαμαν νὰ ἔλθουν καὶ ἰδιαίτεροι φόροι, οἱ δημοτικοί. Διὰ τοῦτο οἱ προεστῶτες τοῦ δήμου ἦσαν ἰσχυροί, οἱ λεγόμενοι Κοτσαμπάσιδες· αὐτοὶ ἔταττον τοὺς φόρους καὶ τοὺς ἐσύναζον, αὐτοὶ ἐδιοικοῦσαν, διότι ὁ τόπος αὐτοδιοικεῖτο. Σήμερον τὰ δικαστήριά σας πῶς δικάζουν; Κώδικα πολιτικὸν δὲν ἔχετε· δικάζουν κατὰ τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου, ἔθιμα τοπικά, οὐχὶ κατὰ τὸ τουρκικὸν δίκαιον. Οἱ τουρκικοὶ νόμοι ἦσαν ἐξαίρεσις, ὁ κανὼν ἦτο τὸ τοπικὸν δίκαιον, τότε αὐτονομούμεθα. Ἐπὶ τῆς δυναστείας ἐκείνης δὲν ἦτο σκλαβιὰ, ὅπως λέγεται καὶ κακῶς πιστεύεται, ἤμεθα αὐτοδιοίκητοι, ἐδιοικούμεθα κατὰ τοὺς ἐντοπίους νόμους. Οἱ φόροι τότε δὲν ἦσαν δημόσιοι, δὲν ὑπῆρχε φόρος οἰκοδομῶν, φόρος ἐπιτηδευμάτων.

§148ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ φέρητε ἐπὶ τῶν ὤμων τὴν κεφαλήν σας;

§149ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἠκούσατε, ὅτι ἔκοπτον τὸ κεφάλι, ὅμως δὲν ἦτο μόνον διὰ τοὺς χριστιανοὺς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς Τούρκους. Δύο θείους μου ἀπεκεφάλισαν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τρεῖς Τούρκους, καὶ τότε, κύριοι, οἱ φόροι ἦσαν δι’ ἀνάγκας καὶ εἰσεπράττοντο ἀπὸ τοὺς προεστῶτας τοῦ τόπου διὰ τὰς ἀνάγκας του. Θέλετε, κύριοι, σήμερον ὅταν ἔρχωνται αὐταὶ αἱ ἱεραὶ ἡμέραι τοῦ Πάσχα νὰ μένῃ ἐντὸς τῆς φυλακῆς ὁ φορολογούμενος, ἐνῷ καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπῆρχεν ἡ συνήθεια αὐτὴ, τὸ ἀπολύεσθαι; ἢ νομίζετε ὅτι αὐτὸ θὰ φέρῃ πλοῦτον ἢ μεγάλην ζημίαν; (Θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (πρωθυπουργός). Ἂν τῳόντι, κύριοι, δὲν ὑπῆρχε πλήρης ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὅπως λέγῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος ὅ,τι θέλῃ καὶ ὅ,τι φρονῇ, ἤθελον ζητήσει ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἢ μᾶλλον ἤθελον τὴν παρακαλέσει ἐπιμόνως νὰ διαγράψῃ ὅσα ἐῤῥέθησαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν· διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔγεινεν ἡ ὑπεράσπισις τῆς παρελθούσης καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος· ἀλλὰ, κύριοι, ἀρκοῦμαι καὶ εἰς τοῦτο, ὅτι εἰς μόνος ὑπεστήριξεν αὐτὴν, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἡ διοίκησις ἐκείνη συγκρινομένη πρὸς τὴν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν μας ἦτο ὑπερτέρα· ἀρκοῦμαι εἰς τοῦτο ἤδη, ὤφειλον δὲ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διαμαρτύρησιν ἐν ὀνόματι τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος. Συμφωνοῦμεν, κύριοι, οἱ φορολογούμενοι νὰ μὴ κρατῶνται ἐν ταῖς φυλακαῖς κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν παθῶν, ἀλλὰ δὲν συμφωνοῦμεν ὥστε οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀνεδέχθησαν νὰ εἰσπράξουν τοὺς δημοσίους φόρους, καὶ οἱ φόροι εἶναι ἓν ἱερὸν χρέος, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τοὺς κατακρατῶσι, νὰ τοὺς σφετερίζωνται, καὶ ἐνῷ εἶναι φυλακισμένοι διὰ τοῦτο νὰ ἔρχηται στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξέρχωνται τῶν φυλακῶν οἱ σφετερισταὶ τῶν δημοσίων χρημάτων θὰ χαίρουν μὲ τὴν μωρίαν μας, διότι τοὺς ἀφίνομεν ἐλευθέρους. Παραδεχόμεθα λοιπὸν τὸ μέτρον τοῦτο μόνον ὡς πρὸς τοὺς φορολογουμένους, ἐπιμένομεν δὲ εἰς τὸ νὰ κρατῶνται εἰς τὰς φυλακὰς διαρκῶς καὶ ἀδιαλείπτως οἱ ἐνοικιασταὶ, οἱ σφετερισθέντες δημόσια χρήματα, οἱ διαχειρισθέντες ὅπως δήποτε δημοσίαν περιουσίαν κακῆς πίστεως ἄνθρωποι.

§151ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν φυλάκισιν ἂς εἴπῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει· κάμνω μόνον τὴν ἀπάντησιν ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπὶ τῶν λόγων μου. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἐσύστησα τὴν παρελθοῦσαν ἐξουσίαν, ἐγὼ κατεδίκασα πάντοτε τὸ κακὸν καὶ τὸν δυνάστην. Ἠξεύρετε ὅτι αἱ τυραννίαι δὲν προέρχονται ἐξ ἀλλοφύλων μόνον· εἶναι πικρότεραι καὶ βαρύτεραι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐξ ὁμοφύλων, καὶ ἡ ἱστορία τὰς ὁμοφύλους τυραννίας ἐθεώρησε περισσότερον βαρείας. Λοιπὸν ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅ,τι δὲν ἔκαμαν οἱ ἀλλόφυλοι διὰ τὴν προσωπικὴν κράτησιν, πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν ἡμεῖς οἱ ὁμόφυλοι; Ἠθέλησα νὰ ἐξιστορήσω τί ἦτο ἡ Ἑλλὰς πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ὅστις τὴν ἀγνοεῖ πρέπει νὰ τὴν μάθῃ· δὲν ὡμίλησα ὑπὲρ ἐκείνης τῆς δυναστείας, ὡμίλησα ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, ὑπὲρ τῆς βεβαιώσεως, ὅτι ναὶ μὲν εἴμεθα ὑπὸ ξένον ζυγὸν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι εἴμεθα καὶ δοῦλοι.

§152ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὤ, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τί ἦσθε!

§153ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Οἱ Ἑπταννήσιοι δὲν ἦταν εὐχαριστημένοι ... (Θόρυβος).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς ἔρχεσθε καὶ ὑπερασπίζεσθε τοιαῦτα πράγματα; ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη συζήτησις... (θόρυβος μέγας).

§155ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ ὑπηρέτησα τὴν ἐπανάστασιν, μὴ πιάνεσθε ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν λέγω. Οἱ Ἑπταννήσιοι δὲν ἤθελαν τὸν ξένον ζυγὸν, διότι ἦτο ζυγὸς, ἠθέλησαν τὴν ἐθνικότητά των. Οἱ Ἕλληνες ἀπεδίωξαν τὴν ξένην δυναστείαν, διότι ἦτο δυναστεία καὶ ἠθέλαμεν τὴν ἐθνικότητά μας· ἀλλὰ σᾶς λέγουν ὅτι σήμερον ἔχομεν ἐλευθερίαν καὶ ὅμως ἀφίνομεν τοὺς φορολογουμένους φυλακισμένους κατὰ τὴν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν (θόρυβος).

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§157ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπὶ τουρκοκρατίας ἐσέβοντο τὴν θρησκείαν, καὶ λέγων τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι θέλω νὰ δικαιολογήσω ἐκείνην τὴν δυναστείαν, ἀλλὰ καὶ τότε δὲν εἴμεθα δοῦλοι καὶ βλάχοι, εἴμεθα αὐτόνομοι· ἐδιοικούμεθα μόνοι μας, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο δὲν εἴμεθα εὐχαριστημένοι, διότι ὑπῆρχε ξένη κυβέρνησις, οὐχὶ ἐθνικὴ, ὅπως δὲν εὐχαριστήθημεν καὶ μὲ τὴν πρώτην μοναρχικὴν δυναστείαν, καὶ ἐκάμαμεν μίαν μεταβολὴν διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν μας (θόρυβος). Ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ἀγωνιστὴς, ὑπηρέτησα τὸν ἀγῶνα (θόρυβος) καὶ τὰς ἐθνικὰς μεταβολάς.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ βλασφημῆτε λοιπὸν τὸ παρελθόν σας.

§159ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Καλλιφρονᾶς διὰ τῆς λέξεως «δυναστικὴ ἐποχὴ» ἐχαρακτήρισεν ὀρθῶς τὴν τουρκικὴν δυναστείαν, καὶ δὲν ἦτο βεβαίως ἐν τῇ προθέσει του νὰ ὑπερασπισθῇ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, ἀλλὰ μόνον ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν καί τοι ὄντως δυναστικὴν, ἐπετρέπετο ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν ὀφειλετῶν κατὰ τὰς ἁγίας ἡμέρας.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ἄρθρον 43 γίνεται ἡ ἑξῆς προσθήκη· «δὲν ἐνεργεῖται κράτησις τὴν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν καὶ τοῦ Πάσχα· οἱ δὲ ἐν ταῖς φυλακαῖς εὑρισκόμενοι φορολογούμενοι προσωρινῶς ἀπολύονται». Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην;

§161ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 44. (Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς)· «Ἄρθρον 44. Ὀφειλέται ἐντελῶς ἀκτήμονες δὲν κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς πέραν τοῦ μηνός. Ἡ ἀκτημοσύνη εἶναι ἀποδεδειγμένη, ὅταν ὁ δήμαρχος, ὁ εἰδικὸς πάρεδρος καὶ ὁ ἐφημέριος τοῦ μέρους ὅπου κατοικεῖ ὁ ὀφειλέτης, πιστοποιήσωσι τοῦτο ἐγγράφως, ἐπικυρωθῶσι δὲ αἱ ὑπογραφαί των ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν διοικητικὴν ἀρχήν. Ἡ πιστοποίησις αὕτη βεβαιοῦσα, ὅτι ὁ ὀφειλέτης οὐδαμοῦ τοῦ κράτους κέκτηται κινητὴν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν, ὡς πρὸς τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὸν ἐφημέριον θεωρεῖται ὡς ἐνόρκως γινομένη· ἑπομένως οὗτοι ὑπόκεινται εἰς τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τὴν ἐπιορκίαν ποινὰς, ἐὰν ἀνακαλυφθῇ ὅτι ἐν γνώσει ἐβεβαίωσαν διὰ τῆς ὑπογραφῆς των πράγματα ψευδῆ ὡς ἀληθῆ. Ἡ κατὰ τοῦ ἀκτήμονος ὀφειλέτου καταδίωξις ἐπαναλαμβάνεται ἅμα βελτιωθείσης τῆς καταστάσεώς του».

§163Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ζητῶ μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐννοεῖ ὡς πρὸς τὸ ἀποδεικτικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδώσῃ ὁ δήμαρχος, ὁ εἰδικὸς πάρεδρος καὶ ὁ ἐφημέριος, ὅτι θὰ ἐπικρατήσουν αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι διέπουν τὰς πλειονοψηφίας ἐν γένει τῶν πολυμελῶν σωμάτων, ἢ ὄχι; Τοὐτέστι θεωρεῖ ὡς ἀπαραιτήτως ἀναγκαίαν πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀκτημοσύνης τὴν ὑπογραφὴν καὶ τοῦ εἰδικοῦ παρέδρου καὶ τοῦ ἐφημερίου, ἢ ἀρκεῖται μόνον εἰς τὰς δύο ὑπογραφάς; Διότι κατὰ δυστυχίαν εἶναι πολὺ πιθανὸν ἕνεκα τῶν παθῶν, τὰ ὁποῖα ἐπικρατοῦν εἰς τοὺς δήμους, ὅτι εἷς δήμαρχος, καί τοι γνωρίζων ὅτι συνδημότης του τις εἶναι ἀκτήμων, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ὑπογράψῃ· καὶ τοιαῦτα παραδείγματα δὲν εἶναι σπάνια. Ἂν ᾖναι ἀπαραίτητος ἡ ὑπογραφὴ τοῦ δημάρχου, ἡ πιστοποίησις αὐτὴ μηδενίζεται. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μόνην τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐφημερίου καὶ τοῦ εἰδικοῦ παρέδρου, διότι καὶ αἱ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὸν ἐφημέριον καὶ τὸν εἰδικὸν πάρεδρον εἶναι πολὺ αὐστηραὶ, ὥστε ἀδύνατον νὰ βεβαιώσωσι ψευδῆ πράγματα· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ δημάρχου εἶναι ὁλωσδιόλου περιττή.

§164Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. «Ὁ δήμαρχος ἢ ὁ εἰδικὸς πάρεδρος» νὰ τεθῇ...

§165ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι, ὅταν ὁ ἰδιώτης ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκβιάσῃ τὸν ὀφειλέτην του διὰ προσωπικῆς κρατήσεως εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν πρὸς αὐτὸν ὀφειλομένων, δύναται νὰ κρατήσῃ τοῦτον εἰς τὰς φυλακὰς ἐφ’ ὅσον θέλει· ὁ νόμος δὲν ἐπιβάλλει κανένα περιορισμὸν οὔτε διὰ τὸν πτωχὸν, ὅσον καὶ ἂν ᾖναι αὐτὸς ἀκτήμων. Τὸ δημόσιον ὅμως, ἐπειδὴ δὲν ἔχει μόνον σκοπὸν νὰ εἰσπράττῃ χρήματα, ἀλλ’ ἐμπνέεται καὶ ἀπὸ αἰσθήματα φιλανθρωπίας, θέλει νὰ δείξῃ ἐπιείκειαν· ἀλλὰ πρὸς ποίους; Πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν πράγματι νὰ πληρώσουν. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία διαβεβαίωσις, καὶ δι’ αὐτὴν δὲν εἶναι ἁρμόδιος ἄλλος, παρ’ αἱ ἀρχαὶ τοῦ τόπου εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει τὴν κατοικίαν του ὁ ὀφειλέτης. Αὗται δὲ πρέπει νὰ φροντίσουν νὰ μάθουν ἂν ἔχῃ ἢ ὄχι περιουσίαν. Ἂν ὅμως θελήσητε νὰ περιορίσητε τὴν πιστοποίησιν ἐντὸς τοῦ δήμου μόνον, τότε τὰ πρωτόκολλα αὐτὰ δὲν θέλουν ἔχει καμμίαν σημασίαν· διότι ἐγὼ ὁ ὁποῖος κατοικῶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἠμπορῶ νὰ ἔχω ἐνταῦθα πολλὰ μέσα καὶ περιουσίαν, ἐνδέχεται εἰς τὸν δῆμόν μου νὰ μὴ ἔχω τίποτε, δὲν σημαίνει ὅμως ὅτι πρέπει νὰ μείνω ἐλεύθερος, ἀφοῦ ἔχω ἀλλαχοῦ πολλὴν περιουσίαν διὰ τοῦτο ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπηγορεύθη ἀπὸ πνεῦμα φιλανθρωπίας καὶ περιορίζει εἰς ἕνα μόνον μῆνα τὴν προσωπικὴν κράτησιν, καὶ πρέπει νὰ περιορίζηται εἰς τοὺς πράγματι ἀκτήμονας.

§166ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφερόμενος εἰς τὰ φιλάνθρωπα αἰσθήματα τοῦ κ. ὑπουργοῦ προτείνω νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, τουτέστι νὰ λείψῃ ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ, διότι δὲν εἶναι ἐξαίρεσις, ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον· ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ ἐν Ἑλλάδι ἄνθρωπος τοιοῦτος ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου, διότι, ἅμα οὐδαμοῦ τοῦ κράτους δὲν ἔχει κινητὴν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν, τί φόρον θὰ τοῦ ζητήσητε; βεβαίως ἐπὶ πλαστοῦ πρωτοκόλλου ἢ διπλοτύπου! Ἐπαναλαμβάνω τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει καὶ προσέξατε (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 44 τοῦ νομοσχεδίου). Ἂν ἀποδειχθῇ τουτέστιν, ὅτι ὁ δεῖνα, ὁ κατοικῶν ἐν Καλάμαις, καὶ μὴ ἔχων τίποτε ἐκεῖ, εὑρεθῇ ὅτι ἐν Ἀθήναις ἔχει ἕνα κῆπον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπολαμβάνει 10, 20, 30 δραχ. τὸν χρόνον, ὁ τοιοῦτος δὲν ἀπαλάσσεται τῆς προσωπικῆς κρατήσεως· νομίζετε, ὅπως εἶναι ἡ διάταξις τεθειμένη, ὅτι θέλει ἔχει τὴν τόλμην ὁ δήμαρχος, ὁ πάρεδρος, ὁ ἐφημέριος νὰ βεβαιώσουν καὶ τὴν βεβαίαν ἀκτημοσύνην τοῦ καταδιωκομένου; Ἀλλὰ, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ, τί θὰ εἰπῇ ἀκτήμων; ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει πρόσοδον ἵν’ ἀποτίσῃ τὰ πρὸς τὸ δημόσιον χρέη του. Ἂν ὑποθέσητε ἕνα ὀφειλέτην ἔχοντα ἕνα κῆπον, καὶ ὅτι ἐπῆγεν ὁ ἐνοικιαστὴς καὶ τοῦ ἐξέδωκε διπλότυπον ὅτι παρήγαγε 50 κοιλὰ καὶ πρέπει νὰ πληρώσῃ ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας 10, καὶ ὅταν δὲν ἐπιτρέπητε νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ἢ ὅταν ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχει μίαν καλύβην, διότι λέγετε ἐντελῶς ἀκτήμων, ἄρα ζῇ ἐν ὑπαίθρῳ, κύριοι; καὶ ἀκόμη κεντᾶτε τὸ ἐλατήριον τῆς φιλανθρωπίας; Ποῖος εἶναι ἐν Ἑλλάδι ὅστις δὲν ἔχει τίποτε ἀπολύτως; Καὶ ἂν δὲν ἔχῃ, εἶναι περιττὴ ἡ διάταξις, διότι ἐκ τῶν προτέρων ψηφίζει μίαν ἀπαίτησιν ἄδικον καὶ εἰς πλαστογεγραμμένα πρωτόκολλα στηριζομένην. Ἂν δὲν ᾖναι τοῦτο, τότε θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχει μίαν καλύβην καὶ κατὰ τύχην τὰ ὄργανα τοῦ δημοσίου τοῦ ἔπλασαν ἕνα πλαστὸν διπλότυπον, καὶ κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τὸν ἐπιεικῆ ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναστολὴ κατ’ αὐτοῦ. Λέγει μάλιστα τὸ νομοσχέδιον καὶ ἂν ἀμφισβητήσῃ αὐτὸς τὸ χρέος του, δὲν ἐπιτρέπεται ἀναστολὴ, παρὰ ἀφοῦ τὸν καθείρξουν εἰς τὰς φυλακάς. Περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πολλοὶ ἀπέθαναν εἰς τὰς φυλακάς. Εἰς τὰ 1867 ἐν Τριπόλει, ἄνθρωπός τις μὲ ἐζήτησε καὶ ἐπῆγα καὶ τὸν εἶδα εἰς τὰς φυλακὰς εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, ἐνῷ τὸ χρέος ἦτο λίαν ἀμφισβητούμενον καὶ ἐγένετο ἔρευνα καὶ ἐξῆλθε διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως διαττατούσης τὴν ἀποφυλάκισίν του. Λοιπὸν ὅταν δὲν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν πτωχὸν νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, δὲν διατάσσεται τοὐλάχιστον νὰ ᾖναι δυνατὴ μία βεβαίωσις τοῦ δανείου του; Ἀλλὰ λέγετε «ἐλθὲ, δήμαρχε καὶ ἐφημέριε, ὁρκισθῆτε ὅτι αὐτὸς καθ’ ὅλην τὴν ὑφήλιον δὲν ἔχει κτήματα. Καὶ ἂν γελασθῇ ὁ δήμαρχος, καὶ δὲν μάθῃ ὅτι ἔχει μιὰ βερικοκιά, καταγγέλλεται, καὶ καταγγέλλεται καὶ ὁ ἱερεὺς καὶ πηγαίνει εἰς τὰς φυλακὰς ἱερουργῶν ἐκεῖ τοὺς καταδίκους. Ὅσον θέλετε, κύριοι, κάμετε νόμους, ἐνόσῳ ἔχετε τὰ πλαστογεγραμμένα πρωτόκολλα τῶν ὑπαλλήλων. Ὥστε, κύριοι, ἡ Τουρκία μὲ ὅλα τὰ κακὰ εἶχεν εἰς τὰς κοινότητας ἀνεξαρτησίαν, καὶ ἐθεώρει ὡς δορύαλωτον τὸν πολίτην, ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον τὴν κοινότητα τὴν ἐσεβάσθη πάντοτε, κύριοι. Ὅσους νόμους θέλετε λοιπὸν φέρετε, ὅταν δὲν ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὰ ὄργανά σας, τίποτε δὲν θέλετε κάμει, ὅσον αὐστηρὰς διατάξεις καὶ ἂν βάλητε, ἐπὶ τοσοῦτον διαφθείρετε καὶ ἐμπνέετε τὸ πνεῦμα τῆς διαστροφῆς καὶ τῆς ἀποστροφῆς κατὰ τῶν νομοθετικῶν ἔργων σας.

§167Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, πάλιν λόγια καὶ ὑποθέσεις χωρὶς ἔννοιαν καμμίαν. Κύριοι, τοὺς ὀφειλέτας τοὺς διαιρῶ εἰς δύω, εἰς τοὺς ἁπλῶς φορολογουμένους καὶ εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς. Τοὺς φορολογουμένους, τοὺς γνωρίζουν βέβαια καὶ ὁ πάρεδρος καὶ ὁ ἐφημέριος καὶ ὁ δήμαρχός των, ὡς καὶ ποίας καταστάσεως εἶναι, καὶ ἂν ἔχουν κτήματα ἢ ὄχι καὶ ποῦ τὰ ἔχουσι. Ὡς πρὸς αὐτοὺς λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι ἐν πλήρει γνώσει. Μόνον οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ ἄλλου εἴδους ὀφειλέται ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι διαφεύγουσι τὴν γνῶσιν τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν.

§168ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνοῦσα τοὺς ἐνοικιαστάς.

§169ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοὺς φορολογουμένους δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ἁπλοῦς χωρικὸς εἶναι γνωστὸς εἰς τὸν δήμαρχον, εἰς τὸν ἐφημέριον, εἰς τὸν γείτονά του. Οἱ ἁπλοῖ φορολογούμενοι δὲν ἔχουν ἐκτεταμένας ἰδιοκτησίας, ὥστε νὰ ἀμφιβάλητε. Νὰ σᾶς εἴπω ὅμως τί δύνανται νὰ πράξωσιν οἱ κακῆς πίστεως ὀφειλέται ἵνα μὴ πληρώσουν ποτέ. Ἂν παραδεχθῆτε ὅ,τι σᾶς προτείνωσιν, ἤτοι, ὅτι πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ὅτι μόνον εἰς τὸν τόπον τῆς διαμονῆς των οἱ ὀφειλέται δὲν ἔχουσι περιουσίαν, καὶ ὅτι τοῦτο ἀρκεῖ ἵνα μὴ φυλακίζωνται, δύναται νὰ συμβῇ ὥστε οἱ ὀφειλέται νὰ ἐγγράφωνται εἰς ἄλλους δήμους. Ἐγὼ π. χ. ἐγγράφομαι δημότης Ναυπλίας ὅπου δὲν ἔχω περιουσίαν κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐναντίων, δὲν ἠμπορῶ νὰ φυλακισθῶ. Ἡ προσωπικὴ κράτησις οὕτω καταργεῖται καὶ τὸ δημόσιον γίνεται παίγνιον τῆς ῥᾳδιουργίας καὶ τῆς κακῆς πίστεως τῶν κακῶν ἀνθρώπων. Δὲν ἠμπορῶ λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ αὐτὸ τὸ σύστημα, διότι θὰ δώσῃ χώραν εἰς πλείστας δολιότητας, αἱ ὁποῖαι ὡς συνέπειαν θέλουν ἔχει νὰ ἐξουδετερώσωσι τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων εἰσοδημάτων καὶ νὰ ζημιώσωσιν ἐπαισθητῶς τὸ δημόσιον. Καθ’ ἡμᾶς, ἐπαναλαμβάνω, οἱ φορολογούμενοι δὲν κινδυνεύουν διόλου, διότι αὐτοὶ εἶναι γνωστοὶ εἰς τὸν γείτονά των, ἂν ἔχουν ἢ ὄχι περιουσίαν, ἐμποδίζοντες (διάλογοι). Ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν καὶ πλαστὰ πρωτόκολλα, ἀλλὰ παρεδέχθητε μίαν ἀρχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὰ, ἂν παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, νὰ μὴν ᾖναι ἐκτελεστά. ὁ κ. Δαγρὲς λέγει, διατί ἀντὶ τῶν προέδρων ἐβάλατε τὰ δικαστήρια; Πρῶτον, λέγω, ὅτι κατὰ τοῦτο εἶναι ἐπιεικέστερος ὁ νόμος. Οἱ πρόεδροι πολλάκις ἀναστέλλουσι, τὰ δικαστήρια μένουν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Καὶ ἂν, κύριοι, ζητήσῃ τὴν ἀνακοπὴν ὁ ἴδιος θέλει ζημιωθῆ, εἴτε ἀπὸ τὸν πρόεδρον τὴν ζητήσει, εἴτε ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Λοιπὸν κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τὰ ψευδῆ διπλότυπα ἀποδεικνύουν τὸ ἀχρεώστητον.

§170ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπληρώθησαν.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον σήμερον συζητεῖτε, κατ’ αὐτὸν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δύναται νὰ γίνῃ ἀνακοπὴ περὶ ἀχρεωστήτου, συνεπῶς κατ’ αὐτοῦ καταδίωξις δὲν γίνεται. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ τοῦ παλαιοῦ ἀλλὰ περὶ τοῦ νομοθετουμένου σήμερον. Αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν ὑπῆρχε πρότερον καὶ ἐτέθη ἤδη, καὶ ἑπομένως ὅ,τι φοβεῖσθε δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν φόβου, διότι ἀσφάλεια ἐτέθη, ἑπομένως ὁ φορολογούμενος διὰ χρέος τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλει, δύναται νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν καὶ τὸ δικαστήριον θέλει σταματήσει τὴν καταδίωξιν· ἂς ἴδωμεν ἂν καὶ ἡ ἱστορία συνηγορῇ ὑπὲρ ἡμῶν ἢ καθ’ ἡμῶν· ἡ διάταξις εἶναι παλαιοτάτη· ὁ παλαιὸς νόμος λέγει «διόλου ἀκτήμων» καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ διάταξις μέχρι τοῦδε ἐφαρμοσθεῖσα δὲν παρουσίασεν κανὲν ἄτοπον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον φοβεῖσθε (διάλογοι).

§172ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅπως εἶναι συντεταγμένον, δὲν θέλει χρησιμεύσει εἰς τίποτε, οὐδεὶς τῶν δημάρχων ἢ ἐφημερίων θέλει τολμήσει νὰ ὑπογράψῃ πιστοποιητικὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι οὐδεὶς δήμαρχος ἢ ἐφημέριος δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι εἰς ἄλλο μέρος ἐκτὸς τοῦ δήμου δὲν ἔχει κτῆμά τι ὁ ὀφειλέτης. Τώρα ἂν ἀφαιρεθῇ ἡ φράσις, ἢ οὐδαμοῦ ἀλλοῦ, τότε τίποτε δὲν θὰ βλάψητε, τότε θὰ δώσῃ ὁ δήμαρχος ἢ ὁ ἐφημέριος πιστοποιητικὸν ὅτι ὁ δεῖνα δὲν ἔχει κινητὸν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν ἐντὸς τοῦ δήμου. Πληροφορεῖται ὁ ταμίας, ὅτι ὁ ὀφειλέτης ἔχει εἰς ἄλλον δῆμον, δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀποφυλακίσῃ τὸν προσωποκρατηθέντα, διότι κανὲν ἔνδικον μέσον δὲν δίδεται εἰς τὸν προσωποκρατηθέντα νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποφυλάκισίν του. Ὅπως τὸ ἔχητε τώρα, δὲν θὰ κάμητε τίποτε. Τὸ ἀφίνετε εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ ταμία, ὅταν ἔχῃ τοιοῦτον πιστοποιητικὸν, ὅτι δὲν ἔχει εἰς ἄλλο μέρος κτῆμά τι, νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ ὅταν ὅμως βεβαιωθῇ ὅτι ἔχει εἰς ἓν ἄλλο μέρος, τότε δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ, οὔτε εἰς τὸν ὀφειλέτην δίδεται μέσον νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποφυλάκισίν του. Ἐπαλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὅπως ἔχει σήμερον ἡ διάταξις, δὲν θὰ τηρηθῇ ποτέ. Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ θέσητε ἢ εἰς ἄλλο μέρος διότι ἀπὸ τὸν ταμίαν ἐξαρτᾶται νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ ἢ μή. Τώρα θὰ παρατηρήσητε εἰς τὴν ποινικὴν διατίμησιν ἡ ὁποία λέγει, «ὅταν δὲν ᾖναι ἱκανὸς πρὸς κτῆσιν.» Διατί τώρα νὰ θέσητε αὐτὴν τὴν αὐστηρὰν διάταξιν; καὶ συλλογισθῆτε ὅτι θέτετε ποινὴν αὐστηροτέραν πάσης ἄλλης, καταδικάζετε τὸν δήμαρχον καὶ τὸν ἐφημέριον εἰς τὰς ποινὰς τῆς ψευδορκίας καὶ ἐπιορκίας, δηλ. μὲ εἱρκτήν. Συλλογισθῆτε ὅτι δὲν θὰ δοθῇ οὐδὲν πιστοποιητικὸν ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων (διάλογοι) Πῶς δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω εἰς κανὲν μέρος περιουσίαν;

§173ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, παρατηρῶ ὅτι οἱ προλαλήσαντες ἐκλαμβάνουν ὅτι, ὅταν ὁ ὀφειλέτης δὲν ᾖναι ἐντελῶς ἀκτήμων, ὁ ταμίας εἶναι ὑπόχρεως νὰ τὸν κρατήσῃ ἐπ’ ἄπειρον εἰς προσωπικὴν κράτησιν· τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ ταμίας εἶναι ἐλεύθερος νὰ μὴ θέσῃ διόλου τὸν ὀφειλέτην εἰς προσωπικὴν κράτησιν, ἔχει ἐπίσης τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ τὸν θέσῃ καὶ τὸν κρατήσῃ 5, 10 ἡμέρας, καὶ ἐὰν πεισθῇ ὅτι δὲν ὠφελεῖ αὐτὸ τὸ μέτρον, δύναται νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ, ὥστε καὶ καθ’ ἣν περίστασιν ὁ ὀφειλέτης δὲν ἀποδεικνύει ἀκτημοσύνην, ὁ ταμίας δύναται νὰ μὴ τὸν κρατήσῃ, ἅμα ὁ ταμίας βεβαιωθῇ ὅτι τὸ μέσον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως δὲν ὠφελεῖ· ὁ νόμος κύριοι, ἠθέλησε νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὴν εἰς τὸν ταμίαν τὴν ἀποφυλάκισιν, καὶ νὰ μὴν ἀφήσῃ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν του, καὶ τὴν καθιστᾷ τοιαύτην μόνον, ὅταν ὁ ὀφειλέτης δυνηθῇ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀκτήμων. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου ὠφελεῖ μίαν μεγάλην τάξιν ἀνθρώπων, τὴν τάξιν ἐκείνην ἡ ὁποία εἶνε ἀξία τῆς προνοίας μας καὶ τῆς ἐπιεικίας μας, ἐννοῶ τὴν τάξιν τῶν φορολογουμένων· διότι αὐτοὶ ἔχουν σταθερὰν κατοικίαν, καὶ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν ἂν ἔχουν ἢ ὄχι περιουσίαν, τοὺς χωρικοὺς π. χ. δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν δυσκολίαν οἱ δήμαρχοι ἢ οἱ ἐφημέριοι νὰ πιστοποιοῦν ὅτι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν περιουσίαν. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν θεωρεῖτε περιττὴν, ἐπιτυγχάνομεν τοῦ σκοποῦ καὶ ἀναγκάζομεν τὸν ταμίαν νὰ τοὺς ἀποφυλακίζῃ μίαν ὥραν ἀρχήτερα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μεγάλους ὀφειλέτας, οἱ ὁποῖοι ἁρπάζουν τὰ δημόσια χρήματα καὶ γίνονται κοσμοπολῖται, περὶ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προνοήσωμεν, ἀρκεῖ νὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποδείξουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἀκτημοσύνην των. Ἂν ὅμως δὲν τὸ ἀποδείξουν, μὴ πιστεύσητε, ὅτι θὰ τοὺς κρατήσῃ ὁ ταμίας αἰωνίως, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τοῖς καταβάλλῃ καὶ τὴν τροφήν των. Μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ καταστρέψητε μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τοὺς φορολογουμένους.

§174ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἰδέα μου εἶναι νὰ ἐξασφαλίσω τὸν ἀδύνατον, τὸν μὴ ἔχοντα 10 δραχμὰς νὰ πληρώσῃ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, καθ’ ἑνὸς πλαστοῦ διπλοτύπου· δὲν ἐννοῶ τοὺς μεγάλους ὀφειλέτας.

§175Δ. ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν λαλῶ, κύριοι, ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, διότι παραδέχομαι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐγγυήσεις τινὲς ἀρκοῦσαι πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ ὀφειλέτης εἶναι ἀκτήμων, διότι πιστεύω, ὅτι ὅλοι ἐννοοῦμεν νὰ μὴν ὑπαγάγωμεν εἰς τὴν φυλάκισιν, μόνον τὸν ἀκτήμονα. Αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ζητεῖ τὸ ἄρθρον αὐτὸ νομίζω πῶς εἶναι λογικαὶ καὶ ὀρθαί. Δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀνεκτέλεστοι, ἂν καὶ ᾖναι πράγματι, τὸ ὁμολογῶ, δύσκολοι· διότι, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς, καὶ συμμερίζομαι τὴν ἰδέαν του, κυρίως ἡμεῖς μεριμνῶμεν περὶ τῆς τάξεως τῶν φορολογουμένων, καὶ οἱ τοιοῦτοι, πάντες γνωρίζετε, εἶναι γνωστότατοι καί εἰς τὸν ἐφημέριον καὶ εἰς τὸν δήμαρχον καὶ εἰς τὸν εἰδικὸν πάρεδρον. Ὡς πρὸς τούτους λοιπὸν δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἂν τῳόντι ᾖναι ἀκτήμονες οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὑπάλληλοι θὰ δώσουν πιστοποιητικόν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν λοιπὴν τάξιν, τῳόντι ὁμολογῶ, δύσκολον εἶναι εἷς ἐφημέριος ἢ δήμαρχος νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἷς τῶν δημοτῶν του δύναται νὰ ἔχῃ ἐνιαχοῦ τοῦ Κράτους μίαν ἰδιοκτησίαν· ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, ἂν τῳόντι ᾖναι ἀκτήμων, ἀδύνατον εἶναι νὰ μὴ ᾖναι γνωστὸς εἰς γείτονα του, εἰς ἕνα ἄλλον, καὶ ἡ διὰ τοῦ τοιούτου τρίτου διαπίστωσις πρὸς τὸν δήμαρχον δύναται νὰ τὸν πείσῃ νὰ ἐκδώσῃ ἓν τοιοῦτον πιστοποιητικόν· καὶ δὲν εἶναι, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἔνοχος ἐπιορκίας, διότι διεπίστωσεν πρᾶγμα ψευδές, ὅταν δὲν τὸ ἔπραξεν ἐν γνώσει. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἐδάφιον, δὲν ἐννοῶ διατί ὑπάρχει ἡ φράσις ὀφειλέται δὲν κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς πέραν τοῦ μηνός, καὶ ἰδοὺ διατί. Κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον ὁ δανειστὴς θὰ δύναται νὰ φυλακίσῃ τὸν ὀφειλέτην πέραν τῶν δύο ἐτῶν, μετὰ ταῦτα ὑπάρχει τὸ νομικὸν τεκμήριον ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ πληρώσῃ καὶ ἀπαλάσσεται. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡμεῖς θέλομεν τὴν βεβαίωσιν τῆς ἀκτημοσύνης. Λέγω λοιπὸν, ὅταν ὁ ὀφειλέτης βεβαιώσῃ τὴν ἀκτημοσύνην, διατί πλέον νὰ μένῃ εἰς τὰς φυλακάς; Καὶ παράδειγμα σᾶς φέρω τοῦτο. Ὑποθέσατε ὅτι αὐτὸν τὸν ὀφειλέτην τὸν βάλλετε σήμερον εἰς τὴν φυλακήν· αὔριον σᾶς φέρει ἓν πιστοποιητικὸν ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν δήμαρχόν του καὶ τὸν ἐφημέριον, καὶ, ὅπως λέγει ὁ νόμος, δι’ αὐτοῦ βεβαιοῦται ὅτι δὲν ἔχει περιουσίαν αὐτὸς εἰς κανὲν μέρος τοῦ Κράτους· διατί νὰ ἀφίνεται εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ταμία νὰ εἴπῃ «μάλιστα, βεβαιοῦται ἡ ἀκτημοσύνη, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸν κρατήσω ἐπὶ ἕνα μῆνα.» Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τροποποιηθῇ τὸ μέρος τοῦτο ὡς ἑξῆς, «δὲν δύναται νὰ φυλακισθῇ, ἅμα ἀποδειχθῇ ἡ ἀκτημοσύνη.»

§176ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜ. Νὰ μὴ ἐμβαίνῃ εἰς τὴν φυλακὴν διόλου;

§177ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὄχι· τὸν ἐφυλάκισε σήμερον ὁ ταμίας, αὔριον φέρει τὸ πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν ἐφημέριόν του, ἀπὸ τὸν πάρεδρόν του, ὅτι τῳόντι δὲν ἔχει περιουσίαν, διατὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν, ὅταν τὸ παρουσιάσῃ εἰς τὸν ταμίαν νὰ μὴ ᾖναι ὑποχρεωμένος ὁ ταμίας νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ; Τότε, καὶ ἀπαντῶ ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τότε τῳόντι καθίσταται ὑποχρεωτικὸς ὁ νόμος αὐτὸς διὰ τὸν ταμίαν. Κατ’ ἄλλον τρόπον δύναται νὰ παρουσιάσῃ αὐτὸς τὸ πιστοποιητικὸν τῆς ἀκτημοσύνης του, ὅπως ὑμεῖς τὸ διατάσσητε σήμερον κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, καὶ μολαταῦτα ὁ ταμίας νὰ εἴπῃ «θέλω ἀκόμη νὰ σὲ κρατήσω ἐπὶ ἕνα μῆνα.»

§178ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖσθε, ὅτι χαρίζομεν 23 μῆνας εἰς τὸν ὀφειλέτην; τέλος πάντων περιορίσατε τὸν χρόνον.

§179ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον οὕτως· «ὀφειλέται ἐντελῶς ἀκτήμονες, δὲν κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς, ἅμα βεβαιωθῇ ἡ ἀκτημοσύνη των».

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσικαπῆς.

§181ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἂς ἔλθῃ ἄλλος.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δανόπουλος.

§183ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθησαν πολλὰ, καὶ θεωρητικῶς νομίζω, ὅτι καὶ οἱ μὲν, καὶ οἱ δὲ, ἔχουν δίκαιον, διότι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν εὑρίσκονται δυστυχῶς ἄνθρωποι κακῆς πίστεως. Μίαν μόνον προσθήκην ζητῶ, τὴν ἑξῆς· οἰκία μικρὰ τοῦ φορολογουμένου, ἔχουσα ἐμβαδὸν διακοσίων περίπου μέτρων ἐξαιρεῖται, δὲν θεωρεῖται δηλαδὴ ὡς κτηματίας ὁ ἔχων τοιαύτην οἰκίαν.

§184ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κύριον βουλευτὴν Ἄργους, τὴν μικρὰν αὐτὴν καὶ πενιχρὰν οἰκίαν εἷς ἰδιώτης δανειστὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κατάσχῃ; ἀφοῦ ἔχει ἕνας ἰδιώτης τὸ δικαίωμα αὐτὸ, πολὺ περισσότερον τὸ ἔχει τὸ δημόσιον.

§185ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δημόσιον πρέπει νὰ κάμῃ ὅ,τι κάμνει ὁ πατὴρ εἰς τὰ τέκνα του, καὶ ποτὲ δὲν τὰ ῥίπτει εἰς τὸν δρόμον.

§186ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι διόλου νέα, ὑπάρχει εἰς τοὺς παλαιοὺς νόμους περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων εἰς τὸ ἄρθρον 8, καὶ ἐν τούτοις, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, γνωρίζω ἐκ πείρας ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν καμμία κατάχρησις· σπανιώτατα ἀναφαίνεται τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς παντελοῦς ἀκτημοσύνης, καὶ ἰδοὺ πῶς δύναται ν’ ἀναφανῇ. Μετέρχεταί τις τὸν ἔμπορον, καὶ καταστρέφεται ὁλοσχερῶς ἀπὸ τὰς περιστάσεις, ἢ εἷς γεωργὸς, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἄμπελον καὶ οἰκίαν τὴν ὁποίαν ὁ πωλητὴς ἐξεποίησε διὰ χρέος, ὀφείλει ἀπὸ πρότερον φόρους ἐγγείους ἢ ἄλλα δικαιώματα. Αὐταὶ αἱ περιστάσεις μόνον ἀναφαίνονται, καὶ ἐν τοιαύταις μόνον ἐφαρμόζεται ὁ νόμος αὐτὸς, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι διατελέσας ἐπὶ 16 ἔτη δήμαρχος, ἓν μόνον πιστοποιητικὸν τοιοῦτον ἐξέδωκα. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν κανένα φόβον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ κατάχρησις. Βεβαίως δὲν θέλω ν’ ἀνασκευάσω ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι ὁ δήμαρχος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν ὁ συνδημότης του ἔχῃ περιουσίαν εἰς ἄλλο μέρος τοῦ κράτους, Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς εἶναι τόσον μικρά, ὥστε ὄχι μόνον ὁ δήμαρχος γνωρίζει αὐτό, ἀλλ’ ὅλοι μεταξύ μας σχεδὸν γνωριζόμεθα, καὶ ἠξεύρομεν τί ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει. Ἀλλ’ ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον αὐτὸ, δὲν ἔχει καμμίαν πρακτικὴν σημασίαν, καὶ, καθ’ ἃ σᾶς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ζέγγελης, δὲν κάμνει καμμίαν θυσίαν ὑπὲρ τῶν πραγματικῶν ἀκτημόνων, διότι τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι οἱ ἀκτήμονες δὲν δύνανται νὰ σταθοῦν εἰς τήν φυλακὴν πέραν τοῦ μηνός. Ἀπορῶ μάλιστα, πῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν ἐζήτησεν ἀμέσως τὴν ἀπάλειψιν τῆς φράσεως αὐτῆς, ἀφοῦ οἱ ἰσχυρισμοί του εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος σᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ὀφειλέτης μεγάλης ποσότητος, καὶ αὐτὸς ὁ ἀφερέγγυος καὶ αὐτὸς ὁ κτηματίας δὲν δύναται νὰ κρατηθῇ περισσότερον τοῦ μηνὸς ἢ τῶν 2 μηνῶν, διότι ὁ ταμίας θὰ πεισθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ καὶ θὰ προέλθῃ εἰς ἄλλο μέτρον. Λοιπὸν ποία ἡ χάρις διὰ τὸν ἀκτήμονα; καμμία· διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζέγγελη, ὅτι ἅμα παρουσιαζομένου τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ τῆς ἀκτημοσύνης, τὸ ὁποῖον θέτει τόσας ἐγγυήσεις, τὸ ὁποῖον καθίσταται ἀναμφισβήτητον, διότι συντάσσεται ὑπὸ τὸ κράτος μεγάλης εὐθύνης, ὑπὸ τοῦ δημάρχου καὶ ἑνὸς ἱερέως τοῦ Ὑψίστου, ν’ ἀπολύηται ἀμέσως.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἀπαίτησις τοῦ νόμου εἶναι νὰ ἀπέρχηται ὁ ὀφειλέτης εἰς τὴν φυλακὴν, καὶ ἀφοῦ προσέλθῃ, τότε ν’ ἀπολύηται, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἡ ἀκτημοσύνη του. Ἐὰν λοιπὸν ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἦναι μεγάλη, ἠμπορεῖ νὰ βραχυνθῇ, νὰ περιορισθῇ εἰς 8 ἡμέρας ἢ εἰς 5, καὶ νὰ τεθῇ «πέραν τῶν 5 ἡμερῶν».

§188ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω, ὅτι ὁ σκοπός μου ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ περιορισμοῦ τούτου τῶν 5 ἡμερῶν, ἀλλ’ εἴμεθα ἀνακόλουθοι, διότι λέγομεν, ὅτι τὸν ἀκτήμονα ὀφειλέτην δὲν θέλομεν νὰ τὸν φυλακίζῃ ὁ ταμίας, καὶ ἐνῷ τώρα ζητοῦμεν νὰ σημειωθῇ, ὅτι, ὅταν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀκτήμων ν’ ἀπολύεται, δὲν θέλομεν νὰ τὸ διατυπώσωμεν ἐν τῷ νόμῳ. Διὰ τοῦτο τὸ προτείνω, διὰ νὰ μὴ φαινώμεθα ἀνακόλουθοι.

§189ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς τεθῇ «πέραν τῶν 5 ἡμερῶν».

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτάσεις δὲν ἔχομεν. Διορθόνεται ἡ ἔκφρασις «πέραν τοῦ μηνὸς» ἢ «πέραν τῶν 5 ἡμερῶν». Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§191ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δεκτόν. Προχωροῦμεν εἰς τὸ ἄρθρον 45. Ἀναγινώσκεται τὸ 45 ἄρθρον. «Ἄρθρον 45. Τὸ δημόσιον δὲν ὑποχρεοῦται εἰς προκαταβολὴν ἐξόδων διατροφῆς τῶν προσωποκρατουμένων ὀφειλετῶν, ἐκτὸς ἂν ὁ κρατούμενος ὀφειλέτης ζητήσῃ τοῦτο ἐγγράφως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει συνερχόμενοι ὁ νομάρχης ἢ ἔπαρχος, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ὁ ταμίας ἀποφασίζουσιν ἂν πρέπει νὰ γείνῃ καταβολὴ τοιούτων ἐξόδων. Ὁ ὀφειλέτης δὲν ἀποφυλακίζεται καὶ ἐὰν ἀποτίσῃ ὁλόκληρον τὸ χρέος, δι’ ὃ ἐπροσωποκρατήθη, πρὶν ἢ πληρώσῃ καὶ τὰ καταβληθέντα δι’ αὐτὸν ἔξοδα διατροφῆς.»

§193ΣΑΡΑΒΑΣ. Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δευτέρου μέρους τῆς πρώτης παραγράφου, ἤτοι τῆς ἑξῆς φράσεως «ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει συνερχόμενοι ὁ νομάρχης ἢ ἔπαρχος, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ὁ ταμίας ἀποφασίζουν, ἐὰν πρέπῃ νὰ γείνῃ καταβολὴ τοιούτων ἐξόδων». Ἀφοῦ ὁ φυλακισμένος, ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ διατροφὴ, ὀφείλει νὰ κάμῃ αἴτησιν, αὐτὸ εἶναι ἱκανὸν τεκμήριον ὅτι εἶναι ἄπορος.

§194ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς συμφωνεῖ, λοιπὸν ἀπαλείφεται. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν.

ΚΕΦ. Γʹ.

Συνέπειαι τῆς ὑπερημερίας τῶν ὀφειλετῶν. Ἄρθρον 46. Οἱ μὴ κατὰ τὴν προθεσμίαν πληρόνοντες τὸ πρὸς τὸ δημόσιον χρέος των ὑπόκεινται εἰς τόκον ὑπερημερίας 12% κατ’ ἔτος. Δὲν ὑπόκεινται εἰς τόκον· Α.) Τὰ ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας χρέη τῶν φορολογουμένων. Β.) Τὰ δικαστικὰ ἔξοδα ἐν γένει. Γ.) Τὰ παντὸς εἴδους πρόστιμα καὶ αἱ χρηματικαὶ ποιναί, Δ.) Ὁ συμπεφωνημένος τόκος πιστώσεων διὰ τὸ τίμημα ἐκποιουμένων δημοσίων κτημάτων, πλὴν τοῦ περιεχομένου εἰς χρεωλυτικὰς δόσεις κατὰ τὸ σύστημα τῆς συνθέτου χρεωλυσίας. Ε.) Τὰ προκαταβαλλόμενα ἔξοδα εἰς ἀναθεωρητικὰς καταμετρήσεις ἐλλειπῶς δηλουμένων ζώων, ἀμπέλων κλπ. κατὰ τοὺς φορολογικοὺς νόμους.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§198Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν φύσιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, καθ’ ὅσον σχετίζεται μὲ τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀδιακρίτως καὶ ἐπὶ τῶν παλαιῶν χρεῶν, καὶ ἐπὶ τῶν νέων, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ κεκτημένα οὐσιαστικὰ δικαιώματα, ὡς ἐξ ἀρχαιοτέρων νόμων, δὲν ἠμπορεῖ, χωρὶς νὰ παραβιασθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ κεκτημένου δικαιώματος, ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν. Βλέπω, ὅτι καθιεροῦται ἐδῶ τόκος 12% ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ ὑπάρχουν νόμοι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καθιερώνουν μικρότερον τόκον, τὰ παλαιὰ χρέη εἶχον 8/00. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ 12%, καὶ τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἔλαβον γένεσιν ὑπὸ τὸ κράτος ἄλλων νόμων, οἱ ὁποῖοι καθιερώνουν ὀλιγότερον τόκον.

§199ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διὰ τὰ παλαιὰ εἴπομεν, ὅτι εἰς τὸ τέλος θὰ ἀποφασίσωμεν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§201ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν· ἄρθρον 47. Ἀναγινώσκεται τὸ 47 ἄρθρον. «Ἄρθρον 47. Ὡς πρὸς τὴν ἐποχὴν ἀφ’ ἧς ἄρχεται ἡ τοκοδοσία ἑκάστου χρέους τηροῦνται οἱ ἑξῆς κανόνες. Αʹ) Ἐπὶ χρεῶν στηριζομένων εἰς πρακτικὰ δημοπρασίας ἢ ἄλλα ἔγγραφα, ἐὰν ὁ Νόμος δὲν ὁρίζῃ ῥητῶς τὴν λῆξιν, ὁ τόκος ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν ὁμολογίᾳ ὁριζομένης προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τοῦ κεφαλαίου. Βʹ) Ἐπὶ διαχειρίσεως ὑπολόγων, ἐὰν τὸ χρέος προέρχηται ἐκ τῆς χρηματικῆς ληψοδοσίας αὐτῶν, ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἀνεκαλύφθη κατὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τὸ ἔλλειμμα, ἢ ἀφ’ ἧς παρέδωκεν ὁ ὑπόλογος τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν διάδοχόν του· ἐὰν δὲ προέρχηται ἐκ λογιστικῶν προσκομμάτων, ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη ἡ βεβαιοῦσα ταῦτα ἀπόφασις. Γʹ) Ἐπὶ παντὸς ἄλλου χρέους, ἀπὸ τῆς προσκλήσεως.»

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§204ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 48. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 48. Οἱ καθυστεροῦντες πρὸς τὸ δημόσιον χρέη ληξιπρόθεσμα καὶ οἱ ἐγγυηταὶ αὐτῶν δὲν εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς ἐπὶ πιστώσει δημοπρασίας τῶν ἐθνικῶν προσόδων καὶ κτημάτων, ὅταν τὰ χρέη των ὑπερβαίνουσι τὰς δραχμὰς τριακοσίας.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§207ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 49. (Ἀναγινώσκεται).

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ.

Γενικαὶ διατάξεις. Ἄρθρον 49. Ὅλαι αἱ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου καὶ τῆς προσωπικῆς αὐτῶν κρατήσεως ἀναφυόμεναι ἔριδες εἰσάγονται ὡς κατεπείγουσαι καὶ δικάζονται τὴν τρίτην ἡμέραν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ἀποστάσεως. Προτιμῶνται δὲ πάσης ἄλλης κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν συζητητέας ὑποθέσεως. Τὸ δημόσιον παριστῶσιν ἐπὶ δικαστηρίου οἱ ταμίαι, ἡ δὲ πρὸς ἔφεσιν προθεσμία κατὰ τῶν ἐν ταῖς δίκαις ταύτας ἐκδιδομένων ἀποφάσεων εἶναι δεκαήμερος.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§210ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 50. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 50. Πλὴν ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου οὐδεὶς τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου δύναται ν’ ἀντιτάξῃ συμψηφισμὸν ἀπαιτήσεως αὐτοῦ ἀπέναντι χρέους του πρὸς τὸ δημόσιον.»

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§213ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἄδικον.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§215Γ. ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι διὰ τοὺς παλαιοὺς ὀφειλέτας πρέπει νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις. Εἷς, ὅστις ἔχει νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον ἐδῶ καὶ τριάκοντα ἔτη τί νὰ γείνῃ; διὰ τοῦτο ἐπεθυμοῦσα νὰ γείνῃ μία τροπολογία, ἥτις νὰ λέγῃ μέχρι τοῦ 60 ἔτους ὀφειλέται τοῦ δημοσίου.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν ἰδέαν σας.

§217ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐξερχώμεθα τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης, ἐὰν εἷς ὀφείλῃ εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἔχῃ λαμβάνειν ἀπὸ τὸ δημόσιον, εἶναι δίκαιον νὰ συμψηφίζῃ τὸ χρέος του καὶ κλείῃ τὸν λογαριασμόν του μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ αὑτοῦ. Διατὶ τάχα τὸ δημόσιον νὰ θέλῃ νὰ λαμβάνῃ ὅ,τι τοῦ ὀφείλουν, καὶ ὅταν εἷς ὀφειλέτης ἔχῃ λαμβάνειν ἀπὸ τὸ δημόσιον, νὰ μὴ συμψηφίζῃ τὸ χρέος του; Διατὶ αὕτη ἡ ἐξαίρεσις; Ποῦ ἵσταται; εἰς τὸ δίκαιον; Ὄχι· λοιπὸν ἔχομεν νομοθεσίαν, ἢ ὄχι; οὗτος ὁ νόμος πρέπει νὰ καταστρέψῃ τὴν νομοθεσίαν τοῦ Κράτους; διατὶ νὰ μὴ δύναμαι νὰ κάμω συμψηφισμόν, ἐνῷ ἐγὼ ἔχω νὰ λαμβάνω πενῆντα χιλιάδας δραχμὰς καὶ τοῦ χρεωστῶ δέκα; διατὶ νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβω τὰς πενῆντα χιλ. δραχμὰς, ἐνῷ αὐτὸ θέλει νὰ λάβῃ τὰς δέκα;

§218ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λογικὴ καὶ δικαία ἡ ἀπαίτησις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ἀλλὰ καταστρέφονται δι’ αὐτῆς ἐν γένει τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους περὶ ὧν ὀφείλομεν πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ μεριμνῶμεν. Διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ δημόσιον ὀφείλει χρέη ἀπαιτητὰ 1) 4 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα παρελάβαμεν ἀπὸ χρέη κινητὰ τῆς Ἑπταννήσου, 2) 2 ἑκατομμύρια εἰς τὴν ἐνταῦθα Τράπεζαν καὶ 3) ἓν ἑκατομμύριον εἰς διαφόρους πολίτας προερχόμενον ἀπὸ δικαστικὰς ἀποφάσεις, καὶ ἴσως καὶ ἓν ἑκατομμύριον ἀπὸ ἔξοδα κλεισμένων χρήσεων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαιτητά. Ἐὰν ἀποφασίσητε λοιπὸν νὰ μὴ περιλάβητε εἰς τὸν προκείμενον νόμον διάταξιν, ἥτις ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ βασιλείου ὑπάρχει καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ, τότε ὁ προϋπολογισμός, ἀντὶ τοῦ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου, θέλει παρουσιάσει ἔλλειμμα ἐννέα ἢ δέκα ἑκατομμύρια· συλλογισθῆτε δὲ ἂν δύνασθε νὰ κυβερνήσητε τὴν ἐπικράτειαν ἔπειτα ἀπὸ μίαν τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων. Ἐγὼ ὁμολογῶ καὶ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ τὸ αἴσθημα συμμερίζονται καὶ οἱ συνάδελφοί μου, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀφίνομεν τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖρας ἐκείνου, ὅστις μὲ ἕνδεκα ἑκατομμυρίων ἔλλειμμα δύναται νὰ κυβερνήσῃ τὴν ἐπικράτειαν. Κύριοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὀφείλει τὸ δημόσιον χρέη τινὰ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρόνῃ ἐγκαίρως, ἀλλὰ πᾶς ὁ συναλλαττόμενος μὲ τὸ δημόσιον γνωρίζει, ὅτι τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου διέπουσιν εἰδικοὶ νόμοι καὶ πρὸ πάντων ὁ λογιστικὸς, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται οὐδεὶς ὑπουργὸς νὰ ἐπιτρέψῃ πληρωμὴν, ἥτις δὲν περιέχεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν ἠρκέσθη ὁ νόμος μόνον εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἔθεσεν ὡς ἐπιτηρητὴν τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ὑποχρεοῦται νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ οὐδεμίαν πληρωμὴν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐδόθη πίστωσις· διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι μολονότι ὀφείλομεν ἀπὸ δικαστικὰς ἀποφάσεις ἓν ἑκατομμύριον, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν σημειοῦνται εἰμὴ 300 χιλιάδες, διότι μόνον τόσον δυνάμεθα νὰ πληρόνωμεν. Εἶναι δυστύχημα τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ διαφορετικά. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ κάμητε πρότασιν, ἥτις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι δεκτή.

§219ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§220ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, μοὶ φαίνεται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὀνομασθῇ ἐλευθέρα πολιτεία, εὐνομουμένη πολιτεία, ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐξασφαλίζονται τὰ δικαιώματα τοῦ ἰδιώτου ἐπίσης, ὡς καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου. Εἶναι ἐλευθέρα ἡ πολιτεία ἐκείνη, εἶναι εὐνομουμένη, εἰς ἣν δὲν ἐξασφαλίζονται τὰ δικαιώματα τοῦ ἰδιώτου ὅπως καὶ τοῦ δημοσίου; Εἶναι τυραννικὴ πολιτεία, δεσποτικὴ ἐκείνη, ἥτις μόνον τὰ δικαιώματα τῆς ἐξουσίας γνωρίζει, τὰ δὲ δικαιώματα τοῦ ἰδιώτου τὰ παραβλέπει, τὰ καταπατεῖ (θόρυβος). Δὲν πιστεύω δυστυχῶς ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὥστε τὸ δημόσιον νὰ ᾖναι ἀνεπαρκὲς, ἀφ’ οὗ, ὡς βλέπετε, εἶχεν ἓν εἰσόδημα γνωστὸν καὶ μίαν περιουσίαν τὴν ὁποίαν διέθεσε. «Ὅ,τι σοὶ ὀφείλω νὰ τὸ λαμβάνεις, ὅ,τι μοὶ χρεωστεῖς νὰ μὴ μοὶ τὸ δίδῃς»· αὐτὸ εἶναι τὸ αὐθαίρετον τῶν αὐθαιρέτων. Ἡ δικαιοσύνη, κύριοι, ἀπαιτεῖ ὥστε ἅπαντες νὰ πληρώνουν τὸ χρέος των· ὅπως ὁ ἰδιώτης ὀφείλει νὰ πληρώνῃ τακτικῶς εἰς τὸ δημόσιον, καὶ τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ πληρώνῃ τὸν ἰδιώτην. Κύριοι, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ δημόσιον ἔχει χρέη πρὸς τὴν Τράπεζαν, σημειώσατε ὅμως ὅτι τὰ χρέη εἰς τὴν Τράπεζαν δὲν εἶναι ὡς τὰ χρέη εἰς τὸν ἰδιώτην, ἀλλὰ τὸ δημόσιον ἔχει πολλὰ μέσα ὑπὲρ αὑτοῦ, διότι ὅταν δὲν ᾖναι εἰς κατάστασιν, δὲν πληρώνει παρὰ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἶναι περιττὸν, διότι εἶπεν ἐὰν τὸ δημόσιον δὲν ἔχῃ νὰ πληρώσῃ, δὲν θέτει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν πληρώνει. Ἔχομεν, εἶπε, δέκα ἑκατομμύρια χρέος· ἐκ τῶν δέκα ἑκατομμυρίων μόνον θὰ πληρωθῶσι τρία, ἓν ἢ δύο εὐθύς.

§221ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε δὲν ὠφελεῖ ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου. Σεῖς ζητεῖτε τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου διὰ νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὸς ὁ συμψηφισμός.

§222ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὀφείλομεν εἰς τὴν Τράπεζαν· καὶ διὰ τοῦτο πρέπει τοὺς ἰδιώτας νὰ τοὺς δημεύσῃς τὴν περιουσίαν των; Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ ἴδια δικαιώματα ἔχει καὶ τὸ δημόσιον καὶ ὁ ἰδιώτης.

§223ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πράτσικας προτείνει ἀντὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὰ ἑξῆς· Ἄρθρον 50. Οἱ ὀφειλέται τοῦ δημοσίου δύνανται ν’ ἀντιτάξωσι συμψηφισμὸν ἀπαιτήσεως αὑτῶν ἀπέναντι τῆς χρήσεώς των πρὸς τὸ δημόσιον, ἐὰν ὅμως αἱ ἀπαιτήσεις των αὗται εἰσὶν ἐπισήμως ἀνεγνωρισμέναι.

Γ. ΠΡΑΤΣΙΚΑΣ.

§225ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πράτσικα.

§226ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἔχει ἡ πρότασις, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, δὲν εἶναι πλήρης. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ὁμιλία τοῦ κ. ὑπουργοῦ μὲ συνεκίνησε, διότι εἶπεν ἀληθείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀδικώτερον νομοθέτημα εἰς τὸν κόσμον παρὰ ἐκεῖνο, καθ’ ὃ ἔρχεταί τις νὰ σοῦ πάρῃ ὅ,τι τῷ ὀφείλεις, καὶ δὲν σοὶ δίδει ὅ,τι σοὶ χρεωστεῖ· καὶ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, νὰ τὸ καταλάβητε καλλίτερον. Ἔχει τις ἐνοικιασμένην εἰς τὸ δημόσιον μίαν οἰκίαν, καὶ δὲν τὸν πληρόνετε, ἐκεῖνος ὅμως, διότι χρεωστεῖ εἰς τὸ δημόσιον φόρον οἰκοδομῶν δι’ αὐτὴν τὴν οἰκίαν, θέλετε νὰ σᾶς πληρώσῃ, καὶ ἂν δὲν σᾶς πληρώσῃ, τὸν ῥίπτετε εἰς τὰς φυλακάς. Ἐπιθυμῶ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «Νὰ γίνωνται δεκταὶ αἱ αἰτήσεις, ὅταν στηρίζωνται εἰς τελεσιδίκους ἀποφάσεις, ἐκδοθείσας ἐν ἰδίῳ ὀνόματι καὶ ὄχι ἐξ ἐκχωρήσεων». Ὑποθέσατε ὅτι εἷς ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκτήμων, ἐπειδὴ ὑπηρέτησεν εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὸ δημόσιον 100 δραχμὰς, αὐτὸς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν θὰ θεωρηθῇ ὡς ἀκτήμων, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἄδικον καὶ μᾶς κάμνει ἐντροπήν.

§227ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον τρεῖς λέξεις θὰ εἴπω διὰ τοὺς ὀφειλέτας ἐν ἰδίῳ ὀνόματι (θόρυβος). Τὰ ἔντοκα γραμμάτια ῥητῶς ἀπὸ τὸν νόμον συμψηφίζονται ὡς τόκοι τοῦ δανείου τῶν 28 ἑκατομμυρίων, καθὼς καὶ αἱ ὁμολογίαι αἱ ὁποῖαι κληροῦνται.

§228ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι μετρητά.

§229ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν διαστολὴν, καθ’ ἣν ὁ ἔχων λαμβάνειν ἐν ἰδίῳ ὀνόματι νὰ δύναται νὰ ζητῇ τὸν συμψηφισμὸν, σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀκόλουθον· Ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ καὶ λαμβάνειν τις 100 χιλιάδας δραχμὰς ἀπὸ τὸ δημόσιον, οὗτος συνεννοεῖται μὲ ἕνα μεγαλέμπορον καὶ παρουσιάζεται εἰς τὰ τελωνεῖα τοῦ Κράτους ὡς παραλήπτης τῶν ἐμπορευμάτων αὐτοῦ λέγων, ὅτι εἶναι ἰδικά του. Ἕνας ἄλλος πηγαίνει καὶ γίνεται ἐνοικιαστὴς τῶν ἐλαιοδεκάτων ἢ τῆς ἐπικαρπίας τῶν σταφιδαμπέλων, καὶ ὅταν γείνῃ ληξιπρόθεσμον τὸ χρέος του, παρουσιάζει τοὺς τίτλους του καὶ ζητεῖ τὸν συμψηφισμόν. Λοιπὸν μὴ ἐπιμένετε, διότι ναὶ μὲν κατὰ θεωρίαν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μεγάλην ἀνάγκην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ δημόσιον.

§230ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πράτσικα.

§232ΤΙΝΕΣ. Παραιτεῖται ὁ κ. Πράτσικας.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις ἄλλη δὲν ὑπάρχει· ἄρα γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Ἄρθρον 51 (ἀναγινώσκεται). Ἄρθρ. 51. Τὰ τακτικὰ δικαστήρια εἰσὶν ἀναρμόδια νὰ ἐπεμβῶσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ ἐκτελεστικῆς τινὸς πράξεως ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἐνεργηθείσης πρὸς εἴσπραξιν καθαρῶν, ἤτοι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους βεβαιωμένων, δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου. Τὰ δικαστήρια τότε μόνον δύνανται νὰ ἀκυρώσωσι τὴν διοικητικὴν ἐκτέλεσιν, ὅταν κατ’ αὐτὴν παραλειφθῇ ἐντελῶς πρᾶξίς τις ἐκτελέσεως, ἥτις κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ.

§234ΤΙΝΕΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα καὶ δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν τρίτην λοιπὸν ἔχομεν συνεδρίασιν κατὰ τὴν ἀπόφασίν μας. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. (ὥρα 6 παρὰ ¼ Μ.Μ.)