1871.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

Τῆς 24 Φεβρουαρίου 1871.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 2 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρέθησαν παρόντων βουλευτῶν τῶν ἑξῆς·

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, χθὲς, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ διαλογὴ τῶν ψηφοδελτίων διὰ τὴν ἐκλογὴν, ἀπαρτία δὲν ἦτο, ἑπομένως ἐσημειώθη τὸ ἐξαγόμενον τῆς διαλογῆς· οὐδεμία διακήρυξις ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ, μὴ οὔσης ἀπαρτίας· τὸ ἀποτέλεσμα λοιπὸν, ἂν ἀγαπᾶτε, σᾶς ἀναγγέλλεται σήμερον· εἶναι τὸ ἑξῆς· 1) Ι. Δανόπουλος ἔλαβε ψήφους 107, 2) Δ. Καλλιφρονᾶς 106, 3) Ἀνδρ. Μιχαλόπουλος 106, 4) Σ. Λεονταράκης 106, 5) Ἀγ. Μεταξᾶς 104, 6) Βαρβιτσιώτης 103, 7) Ἰάκ. Πολυλᾶς 103, 8) Ἰωά. Λέκκας 103, 9) Π. Κωνσταντᾶς 102, 10 Εὐθύμιος Κεχαγιᾶς 101, 11) Γ. Σέρβος 101, 12) Π. Μανέτας 101, 13) Στ. Κολιάτσος 101, 14) Ἀθ. Κατριβάνος 100, 15) Γ. Μίλησης 100, 16) Δ. Ζέγγελης 100, 17) Α. Αὐγερινὸς 99, 18) Ε. Δεληγεώργης 98, 19) Δ. Σαράβας 95, 20) Δ. Χρηστίδης 95, 21) Δ. Βούλγαρης 93. Μεταξὺ τῶν ψηφοδελτίων εὑρέθησαν καὶ 7 λευκάς.

§2ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναχωρήσω, δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· εἰδοποιῶ λοιπὸν τὴν ἐπιτροπὴν περὶ τούτου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Κριεζώτης ὑπέβαλεν αἴτησιν καὶ φοβοῦμαι μὴ δὲν ἔχωμεν ἀπαρτίαν ἐντὸς ὀλίγου.

§4ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρουσία τοῦ κ. Αὐγερινοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἶναι σπουδαιοτάτη· καὶ ἂν ἦτον δυνατὸν νὰ μὴ ἀναχωρήσῃ, ἤθελε προσφέρει ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ἥτις ἐνδιαφέρει τὸν τόπον.

§5ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Διαμαντόπουλον δι’ αὐτὰ ὅπου εἶπεν, ἔχω ὅμως κατεπείγουσαν ἀνάγκην νὰ ἀναχωρήσω, ἄλλως τε ἔχω καὶ ἕτερον λόγον, καὶ ἂν δὲν θέλω νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, κανεὶς δὲν δύναται νὰ μὲ ὑποχρεώσῃ νὰ ἐργασθῶ.

§6ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ἐπιτροπὴν θὰ εἴπω δύο λέξεις, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω, διότι ὅλοι ἔχουν τὴν αὐτὴν ἐπιθυμίαν. Ἐπειδὴ, κύριοι, εἶναι σπουδαία ἡ ὑπόθεσις τοῦ Λαυρίου, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ὁρίσῃ προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς 5 ἢ ἐντὸς 10 ἡμερῶν. Ἐκτὸς τούτου, ἰδοὺ ἀμέσως ὁ κ. Αὐγερινὸς, εἴτε λόγῳ ἁβρότητος εἴτε δι’ ἄλλην αἰτίαν, δὲν δέχεται νὰ λάβῃ μέρος· τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ εἰδοποιήσῃ τὰ ἐκλεχθέντα μέλη καὶ νὰ ἐρωτήσῃ ἂν δέχωνται νὰ ἐργασθῶσιν, ἄλλως τε νὰ ἀναπληρωθῶσι δι’ ἄλλων· διότι νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ὥστε τὰ 21 μέλη μέλη νὰ ἐργασθῶσιν ἐν κοινῷ καὶ νὰ φέρωσιν ἔκθεσιν κοινὴν, χωρὶς νὰ ἔλθῃ ἡ πλειοψηφία ἢ μειονοψηφία νὰ ἐργασθῇ χωριστά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι θὰ εἰδοποιήσωμεν τὰ μέλη τὰ ἐκλεχθέντα· δὲν πιστεύω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ τὰ ἐρωτήσωμεν ἂν θὰ δεχθῶσι, διότι ὑποθέτομεν ὅτι θὰ δεχθῶσιν.

§8ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἂν δὲν ἀπαντήσουν ἀρνητικῶς ἐννοεῖται, ὅτι θὰ δεχθῶσιν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ Χρήστου Χρηστοδούλου, ὁ ὁποῖος ζητεῖ.....

§10ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὶ γίνεται περὶ τῆς προθεσμίας;

§11ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀκόμη ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνῆλθε· δὲν ἠξεύρομεν ποίας ἐργασίας ἔχει· πῶς δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν προθεσμίαν;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παροτρύνωμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν.

§13ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐπὶ τόσου σπουδαίου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρεται ἡ κοινωνία, δὲν πιστεύω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ δισταγμὸς ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐργασθῇ μεθ’ ὅλης τῆς προθυμίας καὶ θὰ φέρῃ τὴν ἐργασίαν της ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Τώρα νὰ θέσῃ ἡ Βουλὴ προθεσμίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δι’ ἐργασίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρομεν ποίας διαστάσεις θὰ λάβῃ, δὲν εἶναι τόσον δίκαιον οὔτε ἁρμόζει εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην μὲ τὴν ὁποίαν χθὲς ἐτιμήσατε διὰ τῆς ἐκλογῆς σας τὴν ἐπιτροπήν.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Κατσικαπῆ· καθ’ ὅσον εἴδατε, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔφερε νόμον ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν χωμάτων τῶν εἰς ἰδιοκτήτους γαίας κειμένων, περὶ δὲ τῆς φορολογίας, ἢ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν χωμάτων τῶν κειμένων εἰς ἐθνικὰς γαίας, ἐπεφυλάξατο νὰ φέρῃ νόμον. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ νὰ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ νόμος, καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερα, διότι πιστεύω, ὅτι ἐντὸς 15 ἡμερῶν δὲν θὰ ἔχωμεν ἐργασίας, καθ’ ὅσον πλησιάζει τὸ Πάσχα καὶ οὕτω θὰ παραβλαφθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου.

§15Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη περὶ εἰσαγωγῆς καὶ νέου νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ χώματα τὰ μεταλλοῦχα· ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας καὶ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν θὰ φέρωμεν τροπολογίαν, τὸ δικαίωμά μας εἶναι ἀπόλυτον. Ἂν δὲν φέρῃ ἡ κυβέρνησις νόμον, ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ φέρωμεν τροπολογίαν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δικαίωμά σας μένει ἀπόλυτον.

§17ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγὼ δὲν θὰ λάβω μέρος, διότι ὅ,τι εἶχον νὰ εἴπω, τὸ εἶπον προχθές· εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅμως πρέπει νὰ τεθῶσιν ὡρισμένα ὅρια, διότι ἅμα ἡ ἐργασία μείνῃ πέραν τοῦ Πάσχα, θὰ μείνῃ διὰ τὴν ἄλλην σύνοδον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει καὶ ὁ κύριος Μιχαλόπουλος τοῦ νὰ ὁρισθῇ προθεσμία διὰ τὴν ἐπιτροπήν.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐντὸς 5 ἡμερῶν.

§20Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ καθαρίσωμεν τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα τὸ πρῶτον, εἶναι τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ἐπιστημονικὸν εἶναι δευτερεῦον.

§21ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον οὔτε ἐτυπώθη, οὔτε διενεμήθη εἰσέτι.

§22ΛΕΚΚΑΣ. Δέκα ὥρας ἂν θέλῃ νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐτελείωσε τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§23ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, προκειμένου περὶ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκτάκτως προέβη ἡ Βουλὴ νὰ ἐκλέξῃ ἐπιτροπὴν εἰδικὴν, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν ἐκλεχθέντων προσώπων· τὰ πρόσωπα ταῦτα συμμερίζονται, ὅπως πάντες οἱ βουλευταί, τὴν ἰδέαν τῆς ταχύτητος καὶ τῆς τελειότητος, μὲ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προβῇ τὸ ἔργον. Ὅσον μεγαλείτερον εἶναι τὸ ζήτημα, τόσον περισσότερον πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν ἡ Βουλὴ ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεύρει πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναται κανεὶς νὰ διαφιλονεικήσῃ τὸν πατριωτισμόν.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Περὶ τῆς προθεσμίας πρόκειται, δὲν ἀμφισβητεῖ κανεὶς τὸν πατριωτισμόν σας.

§25ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν στέκεται νὰ ἐγερθῇ δισταγμός, ὅτι ταχέως δὲν θέλει διεκπεραιώσει τὸ ἔργον της· ὅταν μὲ ἐκλέξητε δικαστήν, δὲν ἔχετε δικαίωμα παρὰ νὰ συστήσητε εἰς ἐμὲ τὴν ταχύτητα, καὶ οὐχὶ νὰ λέγητε εἰς δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας νὰ ἐκδώσῃς τὴν ἀπόφασίν σου. Ἡ ἐπιτροπή, κύριοι, ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἐξετάσεις διαφόρους, ἔχει νὰ μελετήσῃ τὴν ἱστορίαν, ξένας νομοθεσίας, εἰδικοὺς ἀνθρώπους· καὶ δύνασθε νὰ ὁρίσητε λοιπὸν εἰς αὐτὴν προθεσμίαν; ἀκόμη δὲν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπή, ἀκόμη δὲν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, πῶς δυνάμεθα νὰ τῇ ὁρίσωμεν νὰ φέρῃ τὸ ἔργον της ἐντὸς 5–10 ἡμερῶν; Ἅμα τίθεται προθεσμία, σημαίνει δυσπιστίαν, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλέθριον, ὅταν περάσουν 4–5 ἡμέραι, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ βραδύνῃ, δώσει δὲ κατόπιν λόγον τῆς βραδύτητός της, τότε δύνασθε νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλητε, δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως ἀπὸ τοῦ νῦν νὰ ἀμφιβάλλητε περὶ τῶν διαθέσεων αὐτῶν τῶν προσώπων.

§26ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κύριος Δανόπουλος ἔῤῥιψεν εἰς τὸ μέσον τὸ ζήτημα τῆς δυσπιστίας, ἀφοῦ γνωρίζει πολὺ καλλίτερα ἐμοῦ ὅτι δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἔθεσεν εἰς ἐπιτροπὰς προθεσμίαν δι’ ἐπουσιωδέστερα ἀντικείμενα· ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ὅτε ἐσυστήθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ αἱ λοιπαὶ εἴπομεν ῥητῶς, καὶ τὰ πρακτικὰ μαρτυροῦσιν ὅτι ἐντὸς τόσων ἡμερῶν ἔπρεπεν αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ φέρωσι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν των, διότι ἄλλως ἡ Βουλὴ θὰ προέβαινεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νόμων αὐτῶν· κατὰ τί λοιπὸν προσεβάλομεν τότε τὰς ἐπιτροπάς, ὡς καὶ σήμερον τὴν τιμὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς; καὶ κατὰ τί δυσπιστοῦμεν, ὅταν ἡ Βουλὴ λέγῃ ὅτι θέλω ταχέως νὰ προβῇ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ θέλω ταχέως νὰ ἔχω μίαν ἀπόφασιν. Κατὰ τί προσβάλλεται ἡ ἐπιτροπή, ὅταν λέγωμεν ὀφείλεις νὰ ἐργασθῇς ἐντὸς τόσων ἡμερῶν; ἂν ὁ κ. Δανόπουλος δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ, δύναται νὰ τὸ εἴπῃ καθαρά, δὲν δύναμαι νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἐντολὴν τῆς Βουλῆς καὶ οὐχὶ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἀντικείμενον δυσπιστίας ἐπὶ ζητήματος τοιοῦτον ἀκροσφαλοῦς καὶ λεπτοῦ· λυποῦμαι πῶς περιέπεσεν εἰς αὐτὸ τὸ λάθος ὁ τόσον συνετὸς καὶ πεπειραμένος κ. Δανόπουλος, οὐδεμία δυσπιστία ὑπάρχει εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεναντίας ἡ θέλησις τὴν ὁποίαν ἔχουν αὐτὰ τὰ ἴδια μέλη τοῦ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, εἶναι μία τῶν μεγαλειτέρων ἐγγυήσεων· νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ ὁρισμὸς τῆς προθεσμίας εἶναι ἀναγκαιότατος.

§27Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ἀληθῶς παράδοξος ἡ συζήτησις αὐτή, ἡ ὁποία δὲν συντελεῖ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὸ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας. Χθὲς ἀπεφασίσαμεν νὰ συστήσωμεν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ ἡμῶν· ὁ κανονισμὸς ἀληθῶς περιέχει διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας εἰς τὰς συνήθεις ἐπιτροπὰς τίθεται προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλουν νὰ φέρουν τὴν ἔκθεσίν των· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ εἰδικὴ ἀπομακρύνεται ἐντελῶς ἀπὸ τοῦ κανονισμοῦ· ἑπομένως ὁ κανονισμὸς δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐπιχείρημα εἰς τὸ νὰ θέσωμεν ὡρισμένην προθεσμίαν. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει ταχύτατα νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄτοπον τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐξελέχθη παμψηφεὶ ἀπὸ τῆς Βουλῆς νὰ θέλωμεν νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ φέρῃ ἔκθεσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, αὕτη εἶναι τὸ ἀπαύγασμα τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς· ἀντιπροσωπεύει ὅλας τὰς ἀποχρώσεις, ὅλας τὰς μερίδας τοῦ κοινοβουλίου· ἔχει ἑπομένως τὰς αὐτὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ· ἀλλά, προκειμένου λόγου περὶ τοιούτου ζητήματος, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εὐρεῖαν προθεσμίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα ἐργασθῇ εὐσυνειδότως· δύναται δὲ νὰ φωτίσῃ καὶ τὴν κυβέρνησιν εἰς τὰς ἐργασίας της ὡς πρὸς τὴν λύσιν τοῦ ἑτέρου ζητήματος τὸ ὁποῖον μένει ἐκκρεμές, ἤτοι περὶ τῶν χωμάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς ἐθνικῶν γαιῶν. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ μεγάλη ἐπιμονὴ, τοῦ νὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς 5 ἡμερῶν δὲν εἶναι σπουδαία. Νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν μόνον νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἐργασίαν της. Ἂν ἴδωμεν δὲ, ὅτι δὲν ἐνασχολεῖται, ὅτι παρημέλησε τὴν ἐντολὴν, ἥτις εἰδικῶς ἀνετέθη αὐτῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τότε δυνάμεθα μετὰ παρέλευσιν 6 ἢ 7 ἡμερῶν νὰ ζητήσωμεν, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὸ ἔργον της· ἄλλως αὐτὴ ἡ σπουδὴ ἐκ τῶν προτέρων δὲν δικαιολογεῖται κατ’ οὐδένα λόγον.

§28ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Καὶ ἡ βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἕως τώρα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα εὑρίσκεται εἰς ἄγνοιαν, ἠξεύρετε διὰ τί; διότι ἀπ’ ἀρχῆς δὲν ὑπῆρχεν εἰλικρίνεια, οὐχὶ ἀπὸ ἡμᾶς, ἀπὸ ἐκείνους· δὲν ὑπῆρξέ τις νὰ μᾶς εἴπῃ ἀνευρέθησαν τοιαῦτα πράγματα καὶ ἐζήτησαν νὰ τὰ ἐκμεταλλεύσουν· τὰ πάντα γίνονται κρυφὰ, ἐν μυστικότητι· διάφοροι περιστάσεις ἔκαμαν νὰ γείνουν γνωστά. Ἀνάγκη ὅθεν νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον εἶναι γνωστά· ποία εἶναι ἡ ἀξία ἡ παραγωγικὴ, ποῖα δικαιώματα ἀπέκτησαν, καὶ ἑπομένως νὰ προέλθῃ μία πεφωτισμένη γνώμη, πρέπει νὰ γείνῃ ἐξέτασις ἐκτεταμένη, διὰ νὰ γνωρίσῃ τὸ κοινὸν τί τρέχει, εἰς τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθοῦν ὅρια. Μίαν μόνον παρατήρησιν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ὅτι τὰ πρακτικὰ σήμερον ἀνεγνώσθησαν, ἐπεκυρώθησαν· ἀπὸ αὔριον ἡ ἐπιτροπὴ ἂς ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας της, καὶ ὅσον τάχιστα νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της, οὐχὶ δὲ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφοῦ προτείνονται σκοποὶ ἀποκαλύψεως διαφόρων πραγμάτων, προτείνω ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§30ΛΕΚΚΑΣ. Λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ ἔχητε ὀλίγην ὑπομονήν· καὶ ἐγὼ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Σᾶς ὑπόσχομαι δὲ νὰ διεξαχθῇ πολὺ ταχέως ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ἔχω νὰ δώσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πληροφορίας ἀγνώστους, εἰς αὐτὴν καὶ μάλιστα περὶ ἐκείνων, καθ’ ὧν παραπονούμεθα καθεκάστην, λέγοντες ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνθρώπους εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ φέρω πρωτόκολλα ἐπιτροπῶν, θὰ καταδείξω, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς παραχωρήσεις διαταγμάτων δὲν ἀνέγνωσαν τί περιέχουν αἱ ἐκθέσεις αὗται. Σᾶς ὑπόσχομαι νὰ χορηγήσω τόσα μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὥστε ἐντὸς τῆς δευτέρας νὰ ἔχητε ἀποτέλεσμα πληρέστατον.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ταχύτης, ταχύτης.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστᾶται λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ταχύτης. — Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατέθεσε τὸν κατάλογον τῶν ὑποτρόφων, καὶ ὅστις ἀγαπᾶ δύναται νὰ τὸν ἰδῇ.

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§35ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττὴ ἡ τύπωσις.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§37ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζητήθη ὅμως μόνον ὁ κατάλογος τῶν ὑποτρόφων, ἐζητήθη καὶ ὁ κατάλογος τῶν ὑπεραρίθμων καθηγητῶν, ἐζητήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐπιστατῶν τοῦ Βαρβακείου καὶ ὁ κατάλογος σχολείων τινῶν, ἅτινα πρόκειται νὰ καταργηθῶσι.

§38ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν καταλαμβάνω τί λέγει ὁ κύριος Βακαλόπουλος.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡμεῖς, κύριε Βακαλόπουλε, διεβιβάσαμεν τὰς αἰτήσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§40ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις ἔφερε μόνον ἕνα κατάλογον.

§41ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠξεύρω τί ζητεῖ ὁ κύριος Βακαλόπουλος· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἦσαν ὀκτὼ καθηγηταὶ ὑπεράριθμοι, τί θέλει τώρα τὰ ὀνόματα;

§42ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς εἶπον νὰ μοὶ εἴπητε τὰ ὀνόματα.

§43ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα ποίους θὰ παύσῃ ἡ κυβέρνησις καὶ ποίους ὄχι, δὲν εἶναι ζήτημα.....

§44ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τὰ ὀνόματα τῶν ὑπεραρίθμων καθηγητῶν, μόνον δὲ τὴν σημείωσιν, πότε διωρίσθησαν.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀκτὼ ἦσαν, τώρα ἐπαύθησαν.

§46ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τοὺς διώρισε, πόθεν ἐπληρώθησαν; διότι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ μάθῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τοὺς διώρισεν, ἄνευ νόμου, διότι αὐτὸς πρέπει καὶ νὰ τοὺς πληρώσῃ (ἐπιδοκιμασίαι).

§47ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διωρίσθησαν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Δεληγεώργη. Εἶναι ὀκτὼ, ἐπαύθησαν· τώρα τί θέλετε; Τί σᾶς ὠφελοῦν τὰ ὀνόματα.

§48ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ διὰ τί εἰς τὸ Βαρβάκειον ὑπάρχει καὶ σχολεῖον καὶ γυμνάσιον ἑλληνικόν· τὸ δημόσιον πληρώνει τοὺς ὑπηρέτας καὶ τοὺς ἐπιστάτας· ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἔτι 10, 12, 15, τοὺς ὁποίους προσέτι πληρώνει τὸ ὑπουργεῖον· καὶ ῥίπτει εἰς βάρος τοῦ Βαρβακείου, εἰς βάρος τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος κληροδοτήματος. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ἀσχημίαι, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἔθνος καὶ ἐμποδίζουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εὐεργετήσουν τὸ ἔθνος νὰ τὸ εὐεργετήσουν, διότι ὅταν βλέπουν, ὅτι τὰ κληροδοτήματά των δαπανῶνται «ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ, δὲν θὰ ἔχουν ὄρεξιν νὰ ἐξακολουθήσουν εὐεργετοῦντες. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀσήμαντον, ὡς λέγει ὁ κύριος ὑπουργὸς, νὰ μάθωμεν, ποῖος ἔκαμε τοὺς διορισμοὺς, καὶ ἐκ τίνος κονδυλίου ἐπληρώνοντο. Πρέπει δὲ νὰ μάθωμεν καὶ τὴν ἡλικίαν τῶν ὑποτρόφων, διότι ἂν δὲν ἦναι ἔμβρυα ὑπότροφοι, θὰ ἦναι τοὐλάχιστον βρέφη.

§49Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριε πρόεδρε, ζητεῖ ὁ κ. Βακαλόπουλος, καὶ τῷ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν καὶ ἰδιαιτέρως, ἀπὸ τὸν σημερινὸν ὑπουργὸν νὰ εὕρῃ τὴν ἡλικίαν τῶν ὑποτρόφων· ἀλλὰ τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρω τὴν ἡλικίαν, διότι δὲν γνωρίζω οὔτε πότε ἐγεννήθησαν τὰ παιδιὰ τοῦ κόσμου, οὔτε πόσων ἐτῶν εἶναι. Ἂν ὁ κ. Βακαλόπουλος γνωρίζῃ τὸ τοιοῦτον, ἂς πληροφορήσῃ καὶ ἐμένα.

§50ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κύριος ὑπουργὸς, διότι ὁ νόμος ὁρίζει καὶ τὴν ἡλικίαν καὶ τὰ σπουδαστήρια ὅπου θὰ σπουδάσουν οἱ ὑπότροφοι· ποτὲ δὲν ἐννοεῖ ὅτι βρέφη εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθοῦν ὑπότροφοι (διάλογοι θορυβώδεις).

§51Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κατάστασις, κύριοι, τῆς Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας εἶναι οἰκτροτάτη. Ἡ ἐμφώλευσις κατὰ δυστυχίαν τῶν ληστῶν ἐκεῖ, καὶ ἡ ἀνάγκη εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη νὰ τοὺς καταδιώξῃ, καὶ ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ὑποχρεοῖ καὶ τοὺς κατοίκους νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν καταδίωξιν, ἐξήντλησαν ἐντελῶς τὸν τόπον αὐτὸν, καὶ κατὰ τὰς ἐκθέσεις τὰς ὁποίας σήμερον ἔλαβον, ὁ τόπος αὐτὸς στερεῖται ἄρτου, στερεῖται καὶ χόρτου, καὶ φόβος εἶναι ἂν δὲν προλάβωμεν νὰ δώσωμεν βοήθειάν τινα, πολλαὶ οἰκογένειαι ἑτοιμάζονται νὰ μεταναστεύσουν εἰς τὸ τουρκικὸν διὰ νὰ εὕρουν ἄρτον.

§52ΤΙΝΕΣ. Πῶς ἔπαθον;

§53ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Διότι οἱ λησταὶ καθήμενοι ἐκεῖ ἐφορολόγουν καὶ ἐγύμνοναν τὸν κόσμον· διότι ἡ καταδίωξις ἐζημίωσε τὸν τόπον· διότι ἐτροφοδότουν τοὺς στρατιώτας, καθὼς γίνεται· διότι οἱ καταδιώκοντες ἐσυνοδεύοντο καὶ μὲ πολίτας, οἱ πολῖται κατὰ συνέπειαν ἀπησχολοῦντο καὶ αὐτοὶ καὶ ἐτροφοδότουν ὁ εἷς τὸν ἄλλον. Τοιουτοτρόπως, ἐνῷ ἐξηντλήθη τὸ βαλάντιόν των, δὲν ἠδυνήθησαν οὔτε νὰ καλλιεργήσουν, καὶ τὰ κτήματά των εἶναι ἐλεεινότατα καὶ πρέπει νὰ σπεύσωμεν πρὸς βοήθειαν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Πρέπει νὰ κάμωμεν πᾶσαν θυσίαν ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μας

τῶν δεινῶς πασχόντων (ἀναγινώσκει)

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ χορηγίας βοηθείας πρὸς τοὺς ἐκ σιτοδείας πάσχοντας κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης, Ξηρομέρου καὶ Βάλτου. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχ. ὀγδοήκοντα χιλιάδων, καταλογισθησομένη ἐν εἰδικῷ κεφαλαίῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1871 τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου. Ἄρθρον 2. Τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει διανεμηθῆ πρὸς βοήθειαν τῶν ἐκ σιτοδείας πασχόντων ἐνδεῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης, Ξηρομέρου καὶ Βάλτου. Ἄρθρον 3. Εἰς ἕκαστον ἀρχηγὸν οἰκογενείας χορηγεῖται βοήθεια ἐκ δραχ. δώδεκα μετὰ προσθήκης δραχ. τεσσάρων δι’ ἕκαστον τῶν ἀνηλίκων μελῶν τῆς οἰκογενείας. Οἱ Ὑπουργοὶ

Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Κύριοι, ἐπειδὴ τὸ ποσὸν εἶναι περιωρισμένον, ἐνομίσαμεν, ὅτι αὐτὴ τὴν βάσιν ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὡς πρὸς τὴν διανομὴν, καὶ νομίζομεν ὅτι εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν θὰ δώσωμεν 25 ἕως 30 δραχμάς.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖος θὰ τὰ διανείμῃ;

§55ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ διορισθῶσιν ἐπιτροπαὶ ἐπιτόπιοι εἰς τὰς ὁποίας ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ λάβῃ μέρος καὶ νὰ γείνῃ ἡ διανομή. Ἂν ἔχητε κανένα ἄλλο μέσον, ὥστε ἡ διανομὴ νὰ γείνῃ εἰλικρινὴς, καθαρὰ, ἡμεῖς τὸ δεχόμεθα, διότι ὁ σκοπός μας εἶναι νὰ δοθῇ βοήθεια εἰς τοὺς πτωχοὺς, εἰς τοὺς πάσχοντας. Παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις.

§56ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Μόνον τὰς τρεῖς ἐπαρχίας; ποῦ εἶναι ἡ Αἰτωλία; Τώρα προτήτερα εἴπατε Ἀκαρνανία καὶ Αἰτωλία.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν εἶναι ὅτι ὁ Βάλτος καὶ τὸ Ξηρόμερον πάσχουν.

§58ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ εἶναι καλλίτερα ἡ Αἰτωλία;

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἴσως ἐγένετο λάθος.

§60ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Διορθώσατέ το τώρα.

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατόπιν, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§63ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρῶτον εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων.

§65ΤΙΝΕΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἐδῶ.

§66ΓΡΗΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Πολλαχόθεν, κύριοι, μοὶ ἐγένοντο διαβεβαιώσεις, ὅτι πολλὰ φορτία σκωριῶν ἐκ τοῦ Λαυρίου ἐστάλησαν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἐκεῖ ἐκαμινεύθησαν, τοιουτοτρόπως τὸ δημόσιον ἐστερήθη καὶ αὐτοῦ τοῦ κατὰ νόμον φόρου. Αἱ σκωρίαι κατ’ ἀρχὰς ἦσαν καταμετρημέναι εἰς κυβικὰ μέτρα· εἶναι γνωστὸς ὁ φόρος τὸν ὁποῖον ἐπλήρωσαν, καὶ ὅστις μαρτυροῖ τὸ ποσὸν τὸ ἀνακαμινευθέν. Ὑπάρχει καὶ ἓν ὑπόλοιπον. Τοῦτο δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἂν πράγματι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐκλείπει σήμερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἀπὸ τὸν φόρον τὸν πληρωθέντα ἢ δεικνύει, ὅτι εἶναι τοῦ ποσοῦ ὀλιγώτερον, καὶ ὅτι ἄλλο ποσὸν ἐξῆλθε αὐτούσιον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν ........

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χώματα;

§68Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σκωρίας.— Ἀνεκαμινεύθη ἐκεῖ καὶ οὐδὲν τέλος ἐπληρώθη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον ἂν ἔχῃ τοιαύτας πληροφορίας, ἢ τώρα ἢ κατόπιν νὰ δοθοῦν, διότι τὸ κοινὸν τὸ ὁποῖον τόσον πολὺ ἐξηγέρθη ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως πρέπει νὰ πληροφορηθῇ, ὅτι ὅσα λέγονται παρὰ πολλῶν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ἐπίσης ἤθελον ἐρωτήσει τὸ ὑπουργεῖον ποίαν ἱκανοποίησιν ἔλαβεν ὁ Γόβανς, ὅστις ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑπουργοῦ ἀπῆλθεν ἐκεῖ, ἠπειλήθη καὶ κατὰ τὴν ζωὴν καὶ κατὰ τὴν τιμὴν, καὶ τοῦ ἐπέταξαν τὰ ῥοῦχα.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὰ δείγματα.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πότε ἐστάλη;

§71Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας Αὐγερινοῦ. Ποίαν ἱκανοποίησιν ἔδωκεν ἡ ἑταιρία ἀπέναντι αὐτῆς τῆς προσβολῆς διὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ δημοσίου δι’ ἐθνικὴν ὑπόθεσιν; Καὶ θὰ μάθῃ ὁ κόσμος ἂν ἡ ἑταιρία αὐτὴ κατέστη ἄλλη δύναμις, ἄλλοι γιανιτσαρέοι.

§72ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, προσθέτω καὶ παρακαλῶ, οἱ ὑπουργοὶ νὰ μᾶς πληροφορήσουν, ἐκτὸς τῆς περιστάσεως αὐτῆς, ἂν ᾖναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν πόσον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ ἑταιρία ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, διότι ὁ ὑπουργὸς μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι αἱ γαῖαι τὰς ὁποίας ἐπήραμεν δι’ ἀποφάσεων τελεσιδίκων, εἶναι γυμναὶ σκωριῶν. Ποῖα μέσα ἐλήφθησαν;

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει κινηθῆ ἀγωγή.

§74ΛΕΚΚΑΣ. Εὑρέθη ὅμως τὸ ἔδαφος γυμνόν. Πῶς θὰ ἴδωμεν ἂν πρέπει νὰ ζητήσωμεν 30% τὸν τόνον ἢ 10 ἐπὶ τῶν ἰδιοκτήτων; Δὲν εἶναι καλὸν λοιπὸν νὰ σταλῇ μία δύναμις, μία ἐνωμοτία χωροφυλάκων, πρὸς φύλαξιν τῶν ἐκεῖ μερῶν, καθόσον ὑπάρχουσι καὶ πληροφορίαι, ὅτι ἡ ἑταιρία δίδει καὶ κάτι ἀντίδωρα, κάτι ἐπιμίσθια, καὶ μάλιστα, ὅτι καὶ ὁ τελευταῖος χωροφύλαξ λαμβάνει ἐπιμίσθια, καὶ μᾶς τὰ εἶπαν οἱ ἴδιοι. Ὅταν ἔχητε ἕνα ὑπάλληλον διακοσιόδραχμον καὶ ἕνα φύλακα μὲ 60 ἐκεῖ, ὅπου ἔχει 20 λεπτὰ τὸ αὐγὸ πῶς θὰ ζήσουν οὗτοι οἱ ἄνθρωποι; Λοιπὸν πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα ὁριστικὰ, ἐνεργὰ, δραστήρια, ἀποτελεσματικὰ, ἄλλως τε ἂς μὴ γελῶμεν καὶ ἡμεῖς τὸν κόσμον, καὶ ἂς κλείσωμεν τὸ στόμα μας καὶ τὰ ὦτά μας.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Διὰ τὰς σκωρίας ἂν ἀφῃρέθησαν, καὶ πόθεν καὶ πῶς, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω ἐγὼ, διότι αὐτὸ ἔγεινε πρὸ ἡμῶν. Ἡμεῖς εὕρομεν μίαν δίκην ἐκκρεμῆ ἐναντίον τῆς ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦμεν· χθὲς μάλιστα ἐδικάσθη νομίζω ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὡς πρὸς τὰ ἀργυροῦχα χώματα ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἀπὸ τὸν κ. Μπουγιούκαν εἶναι ὅτι, εἰς αὐτὰς τὰς γαίας δὲν ὑπάρχουν χώματα τοιαῦτα. Μ’ ὅλα ταῦτα ὑποθέτω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε μέτρα, ὥστε ἀπὸ τὰς γαίας τὰς ἀμφισβητουμένας ἤδη καὶ μέχρις οὗ ἀποφασισθῇ ἀπὸ τὰ δικαστήρια, νὰ μὴ ληφθῇ τίποτε. Ἀλλ’ αὐτὰ λαμβάνουν ἀπὸ γαίας ἰδιοκτήτους.

§76ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Δημητριάδης ἐπεθύμησε νὰ μάθῃ τὶ διέτρεξε μεταξὺ τῆς ἑταιρίας καὶ τοῦ κ. Γόβανς. Τῳόντι ὁ κ. Γόβανς ἔπειτα ἀπὸ ἐργασίας τινὰς συνεπλάκη ἡμέραν τινὰ μετὰ τοῦ Σερπιέρη, ὅτε ἀντήλλαξαν ὕβρεις ἴσως καὶ ξυλοκοπήματα, κατήγγειλε τοῦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἐσυμβιβάσθη, ὥστε δὲν ὑπῆρχεν ἀφορμὴ νὰ καταγγελθῇ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ὁ Σερπιέρης. Ἤκουσα ὅμως τινὰ τῶν βουλευτῶν νὰ λαλῇ περὶ τῶν δειγμάτων, τὰ ὁποῖα συνέλεξεν ὁ Γόβανς. Τὰ δείγματα ἦλθον καὶ εἶναι αὐτὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ διάδοχός μου κ. Δεληγιάννης τὰ ἀπέστειλεν εἰς Εὐρώπην, καὶ ἐγένετο ἡ δοκιμασία. Σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ μὴ ζητήσητε πληροφορίας διὰ τὸν κ. Γόβανς, διότι αὐτὸς κατ’ ἀρχὰς ἔκαμε κάτι τι, ἀλλὰ κατόπιν δὲν ἦτο εἰλικρινὴς ἡ ἐργασία, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ καθόσον εἶναι ξένος καὶ ἀπὼν νὰ ἐκθέσω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν τοῦ φέρουν τιμήν. Πιστεύσατε δὲ, ὅτι καὶ ἡ προκάτοχος καὶ ἡ διάδοχος κυβέρνησις ἐνήργησαν μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸν νόμον· νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1867, προσδιορίζει ῥητῶς πόσος φόρος πληρόνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σκωριῶν. Ὁσάκις λοιπὸν ἐξέρχονται τοιαῦτα, ἐκράτει σημείωσιν ὁ τελώνης καὶ ἐφορολογοῦντο σύμφωνα μὲ τὸν νόμον. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως μέχρι σήμερον ἡ ἑταιρία ἀποστέλλει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐν ἀγνοίᾳ, ἀλλ’ ἐν γνώσει τῆς κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαιώματος αὐτῆς. Τώρα θὰ μὲ εἴπητε τὶ ἐγένετο, τὶ ἔπραξε ὁ τελώνης, οἱ ἐπιστάται; Ἔ! ἠξεύρω καὶ ἐγὼ τί νὰ σᾶς εἴπω; Σᾶς προσθέτω καὶ ἕνα ἄλλο, ὅτι τῳόντι ἐγὼ τὸ ἐθεώρησα σπουδαιότατον καὶ σᾶς λέγω εἰλικρινῶς, ὅτι ὅταν ἦλθον ὑπουργὸς εὗρον ἕναν τελώνην διορισθέντα ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου, καὶ δὲν ἐτόλμησα νὰ τὸν ἀλλάξω, διὰ νὰ μὴ εἴπουν, ὅτι ἦλθα ὑπουργὸς καὶ ἔστειλα τὸν ἰδικόν μου, τὸν ἄφησα καὶ εὑρίσκετο καὶ ἕως ὅτου ἀπεχώρησα, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἦτο τίμιος.

§77ΔΑΓΡΕΣ. Διατί ἐπαύθη;

§78ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν τὸν ἔπαυσα ἐγώ· (διάλογοι).

§79ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Εἴπατε, κ. Αὐγερινὲ, ὅτι κατόπιν ὁ κ. Γόβανς καὶ ὁ κ. Σερπιέρης ἐσυμβιβάσθησαν....

§80ΛΕΚΚΑΣ. Λαυριακῷ τῷ τρόπῳ.

§81ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ μάθω πῶς ἐσυμβιβάσθησαν, ἐρωτῶ μόνον, ὁ συμβιβασμὸς ἐπῆλθε μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γόβανς, διὰ τῆς ὁποίας......

§82ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὅταν συνέλθητε εἰς ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐξελέχθη χθὲς, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέρος ἀλλὰ δὲν θὰ λάβω μέρος, θὰ σᾶς εἴπω· διότι δὲν συμφέρει ἐδῶ νὰ κάμω λόγον.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§84ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ ἑταιρία αὐτὴ, κύριοι, εἰς τὰς ἐκθέσεις εἴδατε, ὅτι κατηγορεῖ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὅλους ἡμᾶς ὅτι φέρομεν ἐμπόδια, καὶ ὅμως ἡ ἑταιρία αὐτὴ κατήντησε κράτος ἐν κράτει· ὑπάρχει κράτος ἐν Λαυρίῳ, τοῦ ὁποίου ἀνώτερος ἡγεμὼν εἶναι ὁ Σερπιέρος. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς κυβερνήσεως ἐκεῖ δὲν σημαίνουν τίποτε. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς προσβάλλονται· ἐῤῥαπίσθη ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἕτερος ἀπεσταλμένος ἐξυβρίσθη. Τὰ πάντα παρεχωρήθησαν εἰς τὴν ἑταιρίαν· δήμαρχοι ἐπαύθησαν, δάση ἐκάησαν. Στέλλονται πολλοὶ, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Βασιλέως Γεωργίου εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Σερπιέρη. Προσελήφθην ὡς πληρεξούσιος δικηγόρος εἰς ὑπόθεσίν τινα κατὰ τῆς ἑταιρίας ἐνώπιον τῶν ἐνταῦθα ἐφετῶν. Μεταξὺ τῶν μαρτύρων τῶν ἐξετασθέντων, ἐξετάσθη καὶ εἷς ἐνωματάρχης· κατ’ αὐτοῦ ἐπροτάθη λόγος ἐξαιρέσεως, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐμισθοδοτεῖτο ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν· ὁ ἐνωματάρχης τὸ ἐβεβαίωσε, λαμβάνω, εἶπεν, ἐπιμίσθιον. Ἐρωτῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τοὺς ἄλλους ὑπουργοὺς, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς κυβερνήσεως νὰ μισθοδοτῶνται ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν αὐτήν; Ἐξεταζόμενος ὁ ἐνωματάρχης εἶπεν ὅτι λαμβάνει ἐπιμίσθιον 40 δραχμῶν· ἡ ἔνστασις ἦτο ὅτι λαμβάνει 80 δραχμὰς μηνιαίαν μισθόν.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸς ἐδιώχθη.

§86ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν γνωρίζω, δὲν εἶσθε ὑπουργὸς τότε. Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοί μας τρώγουν καὶ πίνουν μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Σερπιέρου καὶ μὲ ἔξοδα αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν κυβέρνησιν, τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους στέλλει ἐκεῖ νὰ τοὺς μισθοδοτῇ ἁδρότερον· νὰ φέρῃ μίαν τροποποίησιν εἰς τὸν νόμον, καὶ νὰ ᾖναι τὰ στελλόμενα σπουδαῖα πρόσωπα. Ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ἀντικειμένου· ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἠρώτησα τὶ γίνονται αἱ ἐπὶ ἐθνικῶν γαιῶν εὑρισκόμεναι σκωρίαι. Αἱ σκωρίαι αὗται ἐχάθησαν· σήμερον ἐρωτῶ τὶ γίνονται τὰ χώματα; Ἀνακαμινεύονται βεβαίως. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐργασθῇ σπουδαίως καὶ ταχέως, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει τις πότε θὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας ἡ ἐπιτροπὴ, ἀκολούθως καὶ ἡ Βουλή. Δὲν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις; θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ μποδίσῃ τὴν ἑταιρίαν ἀπὸ τὸ νὰ ἀνακαμινεύῃ τὰ χώματα.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ χώματα λέγουν αὐτοὶ ὅτι εἶναι ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας των, ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ καὶ νὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον κατόπιν ἀποζημιώσεις;

§88ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποῖα μέτρα ἐλάβατε; διότι σήμερον φορολογεῖτε ἐπὶ τῇ βάσει ὅτι ταῦτα περιέχουν μόνον μόλυβδον.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν δὲν κάμῃς νόμον, πῶς θὰ φορολογήσω ἐγώ; Ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν γῆν, λαμβάνει, λέγει, τὰ χώματα καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἐθνικήν.

§90ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχήν σας νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι συνέβη ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν σκωριῶν· τουτέστι νὰ προσέξητε νὰ μὴ ἀνακαμινεύωνται χώματα ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἵνα μὴ ὁ νόμος καταστῇ χάρτης ἄγραφος.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὅ,τι ὁ νόμος μας ἐπιτρέπει εἶναι νὰ λάβωμεν πρόνοιαν διὰ τὰ κείμενα ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς, διὰ τὰ ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τίποτε πρὶν τοῦ νόμου.

§92ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§93ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησί μου προσθέτω νὰ ζητηθοῦν καὶ πληροφορίαι ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἂν ἀπεβιβάσθησαν καὶ ἀνεκαμινεύθησαν σκωρίαι, διότι παντοῦ ἔχομεν τοὺς ὑπαλλήλους μας, καὶ πάντοτε δυνάμεθα νὰ συλλέξωμεν τοιαύτας πληροφορίας, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ἐλήφθη περὶ τούτου φροντὶς κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Πολλὰ ἐλέγοντο, πολλὰ ἔμαθον, καὶ ὄχι εἰς τὸν δρόμον, ἀλλ’ ἀπὸ πηγὰς ἀξιοπίστους, ἀπὸ ἀνθρώπους συνετοὺς, ἐντίμους, οἱ ὁποῖοι δὲν καταδέχονται νὰ διαστρέφωσι τὴν ἀλήθειαν, νὰ πλάττωσι τοιαύτας εἰδήσεις· καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν τοιαῦτα διδόμενα ἀφορῶντα τὸν δημόσιον πλοῦτον ἀραρπαζόμενον, ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς τὰς κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις νὰ ζητήσωσι τοιαύτας πληροφορίας. Ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα καθήκοντα τῶν προξένων εἶναι νὰ διαβιβάζουν καὶ πᾶσαν πληροφορίαν ἀφορῶσαν τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἐλήφθη μέχρι τοῦδε πρόνοια, νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τοιαύτας πληροφορίας· καθόσον ἔμαθα τὰ πλοῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἑταιρίας, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὑπέκλεψεν καὶ αὐτὸν τὸν φόρον, Εὐχαριστῶ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Αὐγερινὸν διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ὑπ’ ἄλλην ἔποψιν ἂν ἐθεώρει τὸ πρᾶγμα, ἤθελε συμφωνήσει μετ’ ἐμοῦ ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία ἱκανοποίησις. Ὁ κύριος Γόβανς δὲν ἐνήργει ὡς ἄτομον, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως σταλεὶς ἐκεῖ ἐπῆγε νὰ ἐκπληρώσῃ καθήκοντα δημόσια καὶ σοβαρά· μία χεὶρ ἰδιώτου, μία ἑταιρία τὸν ἀπωθεῖ, τὸν ὑβρίζει καὶ μάλιστα τοῦ λέγει, πῶς ἐτόλμησες νὰ πατήσῃς τὸ ἔδαφος αὐτὸ; καὶ τὸν ἐμποδίζει ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας του, καὶ τὸν ἐμποδίζει ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας. Πῶς προσεβλήθη λοιπόν; ὄχι ὡς ἰδιώτης, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος διὰ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας του καὶ ἐμποδίσθη καὶ ἠναγκάσθη νά φύγῃ κακὴν κακῶς. Τοῦτο εἶναι ἔγκλημα τιμωρούμενον αὐτεπαγγέλτως, καὶ ἔπρεπε νὰ δείξῃ μία κυβέρνησις, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν ταπεινοῖ καὶ γίνεται ἀνώτερος τοῦ νόμου. Ὁ Γόβανς ὡς ἰδιώτης ἂν προσεβάλετο ἠδύνατο νὰ συμβιβασθῇ, ἀλλ’ ὡς δημόσιον πρόσωπον δὲν τοῦ δίδουν οἱ νόμοι δικαίωμα συμβιβασμοῦ. Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἀπήντησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας. Τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐνήργησε, καὶ ἂν ὁ κ. Σερπιέρης δύναται νὰ φοβίσῃ καθένα. Καὶ μάθετε, κύριοι, ὅτι τόσον φόβον ἐπήνεγκεν διὰ τὴν αὐθάδειάν του, ὥστε καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἀπεδειλίασαν νὰ μεταβαίνουν ἐκεῖ. Κύριοι, ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ ἐκπληρώσῃ ἓν μέγα καθῆκον, καθῆκον καὶ τιμῆς ἀκόμη καὶ ὑπερασπίσεως τῶν νόμων της καὶ ὑπὲρ τῆς τάξεώς της. Ἡ δημοσία γνώμη πολλὰ λέγει, καὶ λέγονται λεπτομέρειαι διάφοροι, κύριοι, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ μίαν ἱκανοποίησιν· διότι εἶναι ἔγκλημα δημοσίας τάξεως· καταδιώκεται ἐξ ἐπαγγέλματος καὶ τιμωρεῖται αὐστηρῶς.

§94ΛΕΚΚΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὡραῖα λόγια ἤξιζαν νὰ εἰπωθοῦν διὰ τὸν Βουσάκην, καὶ ὄχι διὰ τὸν Γόβανς.

§95ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κύριοι, ἀπόφασιν σταθερὰν εἶχον νὰ μὴ ἀναμιχθῶ πλέον εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν λαυριακὴν ὑπόθεσιν καὶ μὴ λάβω οὐδὲν μέρος εἰς τὴν συστηθεῖσαν μεγάλην ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ συμπεριλάβῃ, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους θέλω νὰ ἔχω ἐν συνειδήσει, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ μὲ βιάσῃ ἄκοντα νὰ ἐκφρασθῶ. Δὲν ἠξεύρω ὅμως πῶς ἔρχονται τὰ πράγματα εἰς τοιαύτην περιπλοκὴν, ὥστε ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πάλιν. Πρὸ μικροῦ, εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι οὐδὲν μέτρον δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν κατ’ ἀνθρώπου, ὅστις νομίζει ὅτι ἔχει κεκτημένον δικαίωμα ἰδιοκτησίας, καὶ ὡς ἀπὸ ἰδιοκτήτου χώρας λαμβάνει τὸ πρᾶγμα, τὸ ἐκκαμινεύει καὶ τὸ ἐκφέρει καὶ τὸ μεταπωλεῖ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πολλὰ ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ πρὸς ἐξασφάλισιν μεγάλων συμφερόντων, ὅσον δὲν εἶναι ὅλα τὰ ἄλλα συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πρῶτον, κύριοι, ὡς πρὸς τὰς γαίας τὰς ἐνδίκους περὶ τῶν ὁποίων τὰ δικαστήρια δὲν ἀπεφάνθησαν εἰς τίνα ἀνήκει ἡ κυριότης, νομίζω πῶς ἠδύνατο πολὺ καλὰ ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ἡ Βουλὴ, νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ ἐξαγομένου καθαροῦ κέρδους. Τὸ αὐτὸ μέτρον ἠδύνατο νὰ λάβῃ καὶ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ, καὶ πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ καὶ περὶ τῶν χωμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ πέρυσι μέχρι σήμερον ἐξεκαμίνευσεν ἡ ἑταιρία περὶ τοὺς 50 ἢ 60,000 τόνους καὶ δι’ ἄλλα τόσα, τὰ ὁποῖα ἐξήγαγεν· διότι, κύριοι, ἂν δὲν εἶναι γνωστὸν καὶ ἀποδεδειγμένον, διότι δὲν ἔχομεν πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, πόσον ποσὸν ἐξήχθη, μ’ ὅλα ταῦτα δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι πολλὰ ἔλαβον χώραν πρὸς ἐξαγωγὴν καὶ εἰς ἀκατέργαστον κατάστασιν αὐτῶν τῶν χωμάτων. Κύριοι, πρὸ χρόνου ἑνός ἢ δύω, ναυαγήσαντος πλοίου κατὰ τὸν Καβομαλέα, τὸ φορτίον, τὸ ὁποῖον εὑρέθη ἐντὸς αὐτοῦ, δύναμαι νὰ φέρω ἐπισήμου; ἀποδείξεις, ἐὰν δυσπιστῆτε, συνέκειτο ἀπὸ τὸ κιτρινωπὸν χῶμα τῶν θέσεων αὐτῶν Καμάριζα καὶ ἄλλων. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐξεκαμινεύθησαν μέχρι τοῦδε 40,000 τόνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν περίπου 1½ ἑκατομμύριον δραχμῶν. Περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων μετὰ τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἐπ’ αὐτῶν ἐγένοντο, δὲν ἐπιτρέπεται πλέον οὐδεμία ἀμφιβολία, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ μέχρι σήμερον δὲν ἐνόησα τὴν μεγάλην ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, διότι τίποτε ἄλλο δὲν ἔχει νὰ κάμῃ παρὰ νὰ ἐξετάσῃ τρία ἄρθρα ἑνὸς νομοσχεδίου· τρεῖς ἄνθρωποι καθήμενοι ἐν νομοφροσύνῃ καὶ ὀρθοφροσύνῃ δύνανται νὰ τὸ περαιώσουν ἐντὸς τριῶν ὡρῶν. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ διστάσητε οὔτε στιγμὴν, ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν ἐνώπιόν σας ἐπισήμως δι’ ἐγγράφων, δι’ ἀποστολῶν, δι’ ἀναλύσεων ὅτι δὲν εἶναι ἀληθῆ καὶ ὅτι διορίζοντες μίαν ἐπιτροπὴν τῆς ἐδώσατε τὴν ἀποστολὴν νὰ ἐπανέλθῃ en reculant ὀπισθοδρομικῶς νὰ ἐξετάσῃ αὐτά. Δὲν ἀποτρέπεται λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἀπὸ τοῦδε μέτρα προσωρινὰ, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῶμεν ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτὴ ἡ ἑταιρία μέχρι σήμερον μᾶς ἥρπασε, ἐφυγάδευσε ἀπὸ τὸν τόπον εἰς μέταλλον καθαρὸν, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῶμεν ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα φιλονεικοῦνται ὡς ἰδιοκτησία καὶ περὶ τῶν ὁποίων τὰ δικαστήριά μας ἀκόμη δὲν ἀπεφάνθησαν ἀπὸ τὰ 1862. Δι’ ὅλα αὐτὰ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦδε ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρον, διότι, ἂν αὔριον τελειώσῃ τὰς ἐργασίας της καὶ φύγῃ ἡ ἑταιρία, τί ἔχετε; ἔχετε λόγια, ἔχετε νομοσχέδιον, διότι κατ’ ἀλήθειαν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μετεβάλατε τὸν τόπον τοῦτον εἰς χαρτοποιεῖον, οὔτε ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν πραγμάτων σκέπτεσθε, οὔτε ὄρεξιν ἔχετε νὰ κάμητε τίποτε. Διὰ τοῦτο εἶχον νὰ κάμω πρότασιν προχθὲς, ὅτι ἡ βουλὴ ἐντέλλεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ πᾶσαν ἐξασφάλισιν διὰ τὰς γαίας, τὰς μὴ ἐπιδικασθείσας ἀκόμη καὶ διὰ τὰ χώματα τὰ μέχρι τοῦδε ἐκμεταλλευθέντα. Νὰ θέσῃ μίαν ἀπαγόρευσιν καὶ συγχρόνως μίαν ποινικὴν ῥήτραν, μίαν ἐγγύησιν, διότι δὲν ἠξεύρει τί θὰ συμβῇ αὔριον εἰς αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν ἢ μετὰ ἓν ἔτος, διότι, Κύριος οἶδε, ἐὰν μετὰ ἓν ἔτος δὲν ἱστάμεθα ἐδῶ καὶ πάλιν σκεπτόμεθα περὶ Λαυρίου, ἐν ᾧ τὸ Λαύριον σήμερον ταξειδεύει εἰς Ἱσπανίαν, εἰς Γαλλίαν, εἰς Λιβερποὺλ, διότι ἐκεῖ εἶναι ἄλλα καταστήματα, ἐκμεταλλεύοντα τὰ ἐν τῷ μολύβδῳ περιεχόμενα μέταλλα. Λοιπὸν προτείνω εἰς τὴν βουλὴν νὰ λάβῃ ἀπὸ τοῦδε διὰ τῆς κυβερνήσεως μέτρα δικαστικὰ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν τε ἐκ τῶν ἀνεπιδίκων εἰσέτι γαιῶν προερχομένων καὶ προελευσομένων προσόδων, ἕως ὅτου ἤθελον ἐπιδικασθῆ, καὶ περὶ τῶν μέχρι τοῦδε ἐκμεταλλευθέντων χωμάτων περὶ τὰς 50,000 τόνων, διότι σᾶς λέγω οὐδεμίαν περὶ τούτου ἀσφάλειαν ἔχετε. Τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ ἀφίνω ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἢ μᾶλλον εἰς τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ θὰ χρησιμεύσουν ὡς ὁδηγίαι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§97ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητριάδου βλέπω, ὅτι εἶναι σπουδαία. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη, ὅταν πρῶτον ἦλθεν καὶ κατέλαβε τὰς σκωρίας μὲ πλήρη ἀδιαφορίαν τῆς κυβερνήσεως, ἐπραγματεύθη μὲ τὰς κοινότητας τοῦ Λαυρίου καὶ ἤρξατο ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σκωριῶν, οὔτε καμίνους εἶχε, οὔτε χρήματα ἐπλήρωσεν, ἀλλ’ ἔδιδε κάτι συναλλάγματα διὰ τὸ μέλλον· ἐξήγαγε πολλὰ φορτία σκωριῶν, τὰ ὁποῖα ἔφερον ἓν κέρδος καὶ μετὰ ταῦτα ἤρχισε νὰ κατασκευάζῃ καμίνους καὶ καταστήματα καὶ ν’ ἀναπτύξῃ αὐτὸν τὸν πλοῦτον, τὸν ὁποῖον σήμερον διαχειρίζεται. Ἡ κυβέρνησις ἔφερεν ἕνα νόμον πολὺ ἀργὰ εἰς τὰ 1867, ἐνῷ ἡ διαχείρισις ἤρχισε ἀπὸ τὰ 1864. Ἀπὸ τὰ 1864–1867 ποῖα μέτρα ἔλαθεν ἡ κυβέρνησις; Διὰ τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητριάδου ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα.

§98ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε! εἰς προγενεστέραν τινὰ συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, ὡς φαίνεται, δὲν ἦτο παρὼν, ἡ κυβέρνησις εἶπεν ὅτι διὰ τὰς σκωρίας μέχρι τοῦδε οὐδὲν εἰσέπραξεν ἀκόμη, διότι διῆλθεν ὅλα τὰ μεσολαβήσαντα πολιτικὰ προσκόμματα μέχρις ἀκόμη διακοινώσεων. Οὐδένα εἰσέπραξε φόρον ἐπικαρπίας. Θὰ εἰπῇ, ὅτι ἡ ἑταιρία οὐδὲν δικαίωμα ἀνεγνώρισεν ἀκόμη εἰς τὸ κράτος, οὐδένα ἐσεβάσθη μέχρι τοῦδε νόμον περὶ μεταλλείων, διότι αὐτοὶ θεωροῦν, φαίνεται, τὰς γαίας αὐτὰς ὑπὸ διπλῆν ἔποψιν, ποτὲ μὲν ὡς μεταλλεῖον, ποτὲ δὲ ὡς ἰδιοκτησίαν, δυνάμει ψευδῶν τίτλων, τοὺς ὁποίους ἀπέκτησαν. Ἠμπορεῖ δὲ ἐδῶ νὰ προσενεχθῇ ὁ λόγος τῆς ἀπάτης τῆς ὑπερόγκου βλάβης κατὰ τῶν ἰδιωτῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἠγόρασαν τὰς γαίας πρὸς μίαν καὶ δύο δραχμὰς τὸ στρέμμα. Βλέπετε πόσα μέσα νομικὰ ἔχομεν· 2) αὐτοὶ οὐδὲν δικαίωμα ἀνεγνώρισαν τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας. Εἶπον, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐδῶ κύριος εἰς αὐτὰς τὰς γαίας, εἴτε δυνάμει τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, εἴτε δυνάμει τῆς κυριότητος· πληρόσουν μόνον τὸν φόρον τῆς γῆς, ὅπως πληρόνει ὁ γεωργὸς διὰ τὸ σιτάρι καὶ τὸ κριθάρι του. Αὐτὰ τὰ εἶπον οἱ κύριοι ὑπουργοὶ πολλάκις. Ἄλλοτε ὁ κ. Σίμος ὡς ὑπουργὸς ἐστενοχώρησε πολὺ αὐτοὺς τοὺς κυρίους, τότε προῆλθον νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν γαλλικὴν κυβέρνησιν, καὶ ἡ γαλλικὴ κυβέρνησις ἀπηύθυνε μπουγιουρδὶ, διὰ τοῦ ὁποίου— (ἐνταῦθα ὁ ῥήτωρ θέτει τὸν δάκτυλον εἰς τὰ χείλη, ὡς σημεῖον σιωπῆς). Ὥστε βλέπετε, ὅτι δέν εἶναι κράτος ἐν κράτει, ἀλλὰ τὸ κράτος ἐκεῖνο εἶναι πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ κράτος τοῦτο καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσῃ τὸ κράτος ἐκεῖνο.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτα.

§100ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτήσητε τήν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ νὰ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα, διότι ὑποθέσετε, ὅτι ἡ ἑταιρία φεύγει ἢ χρεωκοπεῖ, καὶ τότε θὰ χάσωμεν 20, 30 ἑκατομμύρια.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ αὔριον εἰς τὰς 10 νὰ ἐκλέξῃ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν εἰσηγητήν της. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ ἄδικον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν θὰ ἐργασθῇ. Μὴ τὴν βιάζητε τόσον πολύ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν δημοσίων προσόδων. Εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 1. Ὁ κύριος ναύαρχος ἔχει τὸν λόγον.

§102ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι! Πρὶν προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἔλθω νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου ἐνώπιόν της. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος διωρίσθη κατ’ ἀπόφασιν τῶν ἐθνικῶν Συνελεύσεων καὶ ἤδη ἐργάζεται σπουδαίως, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν οἱ ἐνδιαφερόμενοι τὴν ἐνοχλοῦν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ ἐπιτροπὴ μὲ τόσην σπουδαιότητα ἐνεργεῖ, ὥστε δὲν μένει ἀμφιβολία, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμά της. Ἐπέκεινα τῶν 26,000 στρατιωτικῶν, ναυτικῶν καὶ πολιτικῶν εἶναι ὑπ’ ὄψιν της. Αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα, θὰ τὸ ὑποβάλῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ ἐγείρουν παράπονα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἐνοχλοῦν ἀκόμη καὶ τὸν Βασιλέα. Πολλοὶ ἄνθρωποι ἐνδιαφερόμενοι μοὶ ὡμίλησαν, διότι θεωροῦν, ὅτι ἡ ἐθνικὴ γῆ ἐπροσδιωρίσθη ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς Συνελεύσεις διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν· μοὶ εἶπον δὲ διατί δὲν ὁμιλῶ εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὰ δεδικασμένα δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἐνοχληθῇ καθ’ ἑκάστην, προτείνω ἀπὸ τὰ εἰσπραχθησόμενα χρήματα τοῦ νόμου τούτου νὰ κατατεθοῦν εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§103ΛΕΚΚΑΣ. Ἐκ τῶν παρελθουσῶν χρήσεων ἐννοεῖτε;

§104ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον. «Οἱ φορολογούμενοι προσκαλοῦνται εἰς ἀπότισιν τῶν φόρων καὶ δικαιωμάτων ἐπικαρπίας παρὰ τοῦ ταμία ἢ τοῦ δημοσίου εἰσπράκτορος, διὰ γενικῆς προσκλήσεως, περιεχούσης τὸ εἶδος τοῦ χρέους καὶ τὴν χρῆσιν εἰς ἣν ἀνήκει.» «Ἡ πρόσκλησις αὕτη ἀποστέλλεται εἰς τὸν δήμαρχον, ὅστις ὀφείλει νὰ δημοσιεύῃ αὐτὴν παραχρῆμα διὰ κηρύξεως, ἐπ’ ἐκκλησίας, ἀναγνώσεως καὶ τοιχοκολλήσεως εἰς τὰ δημοσιώτερα μέρη τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου καὶ τῶν ἄλλων χωρίων.»

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου; Εἶναι τρίτη καὶ τελευταία ἀνάγνωσις.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 2.

§108ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει) ά. Ἄρθρον 2. Πάντες οἱ λοιποὶ πρὸς τὸ δημόσιον ὀφειλέται ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας καὶ ἂν προέρχηται τὸ χρέος των προσκαλοῦνται ἐγγράφως ἰδίᾳ ἕκαστος, ἅμα κατασταθῇ ληξιπρόθεσμον τὸ χρέος των παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ταμίου, ἵνα ἀποτίσωσιν αὐτό. Ἡ πρόσκλησις ἐπιδίδεται εἰς τὸν ὀφειλέτην διὰ τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ταμείου, τῶν δικαστικῶν κλητήρων καὶ τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν ἐν γένει· ἐὰν ὁ ὀφειλέτης ᾖναι ἀπὼν, ἡ ἐπίδοσις γίνεται εἰς τοὺς ἐν τῇ αὐτῇ οἰκίᾳ οἰκοῦντας συγγενεῖς ἢ ἄλλους συνοίκους. Διὰ πᾶσαν ἐπίδοσιν συντάσσεται ἐπιδοτήριον, τὸ ὁποῖον ὑπογράφεται παρὰ τοῦ ἐπιδίδοντος καὶ τοῦ παραλαμβάνοντος. Ἐὰν οὐδεὶς εὑρεθῇ ἐν τῇ οἰκίᾳ ἢ οἱ ἐν αὐτῇ οἰκοῦντες εἶναι ἀγράμματοι ἢ ἀρνοῦνται τὴν παραλαβὴν, ἡ πρόσκλησις τοιχοκολλᾶται εἰς τὴν θύραν τοῦ δωματίου ἢ τῆς οἰκίας τοῦ ὀφειλέτου ἐπὶ παρουσίᾳ ἑνὸς μάρτυρος συνυπογραφομένου εἰς τὸ ἐπιδοτήριον, ἐὰν γινώσκῃ γράφειν. Τοῦ ὀφειλέτου ἀπουσιάζοντος ἐκ τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς του, ἔχοντος δὲ ἐν αὐτῇ πληρεξούσιον, ἡ πρόσκλησις δύναται νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τοῦτον. Ἀγνώστου δὲ οὔσης τῆς διαμονῆς τοῦ ὀφειλέτου, ἡ ἐπίδοσις γίνεται εἰς τὸν δήμαρχον τῆς τελευταίας γνωστῆς κατοικίας αὐτοῦ.»

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κανεὶς παρατήρησιν;

§110ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν.

§111ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ 2 ἄρθρου ἀντὶ τοῦ «ἅμα κατασταθῇ ληξιπρόθεσμον τὸ χρέος των» νὰ συμπεριληφθῇ ἡ κατάλληλος ἔκφρασις, ὥστε νὰ ὑποχρεώσῃ καὶ ὑπαγάγῃ εἰς τὸν ἴδιον νόμον καὶ τὰς παλαιὰς καθυστερήσεις, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον θέλω προτείνει ἀκροτελεύτιον ἄρθρον εἰς τὸν παρόντα νόμον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅλα τὰ παλαιὰ καθυστερήματα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, καὶ καθὼς λέγομεν, ὅτι ὅλα αὐτὰ θέλουσιν εἶσθαι ἀπὸ μέρους τοῦ δημοσίου ἀπαιτητὰ, νὰ μὴ κάμωμεν καμμίαν ἐξαίρεσιν· κατόπιν δὲ ἂν ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις, ἐγὼ λέγω, πρέπει νὰ διαλύωνται διὰ τελεσιδίκου δικαστικῆς ἀποφάσεως, π. χ. ὀφείλω πολλὰ ἢ ὀλίγα εἰς τὸ δημόσιον, θέλει μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ ἐξοφλήσω τὸ χρέος μου, ὡς καὶ πᾶσαν ἄλλην ὀφειλήν μου, διότι δὲν καταλαμβάνω διὰ τί νὰ ᾖναι τοῦ μὲν ἑνὸς ἀπαιτητὰ τὰ χρέη, τοῦ δὲ ἄλλου ὄχι· διότι καθυστέρησε περισσότερον χρόνον; τόσον καλλίτερον δι’ αὐτὸν, διότι τόκους δὲν θὰ πληρώσῃ. Οὐχ ἧττον ὅλοι πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶσι καὶ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν παρόντα εὐεργετικὸν νόμον τοῦ νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη των κατ’ ἐλαχίστας καὶ μακρὰς δόσεις· καὶ ἂν τυχὸν τινές, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν, ἔχουν ἀμφισβητήσεις δικαίας, αὗται θέλουν διαλύεσθαι διὰ τελεσιδίκου δικαστικῆς ἀποφάσεως. Τούτου οὕτως ἔχοντος, λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποχρεωθῶσιν ὅλοι καὶ οἱ παλαιὰ καὶ οἱ νεώτερα χρέη ὀφείλοντες καὶ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον, ἑπομένως νὰ προστεθῇ μία φράσις, ἥτις νὰ ἐννοῇ καὶ αὐτοὺς, τουτέστι «ἅμα κατασταθῇ ληξιπρόθεσμον τὸ χρέος των, ὄχι μόνον διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καθυστερήσεις εἰς τὸ παρόν.»

§112ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ μέλλον εἶναι αὐτό.

§113ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦσθε ἄδικοι καὶ καταστροφεῖς, ἐὰν καθιερώσητε νὰ ᾖναι διὰ τὸ μέλλον, διότι τότε θὰ καθιερώσητε τὸν νόμον, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι, ὅποιος πρῶτος ἁρπάσει, καὶ τοὺς νόμους κάμνομεν δι’ ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἀνόητοι καὶ λίαν ἀγαθοὶ καὶ δὲν ἥρπασαν· ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι τῆς γνώμης αὐτῆς· εἶπεν ὅτι ἀφορᾷ καὶ τὰ παλαιὰ καὶ τὰ νέα, καὶ πρέπει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ καθιερώσητε.

§114ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δὲν εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργός.

§115ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ᾖναι διὰ τὸ μέλλον, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ὁ νόμος αὐτός.

§116ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὸ τέλος, τότε ν’ ἀποφασισθῇ, ἂν ὁ νόμος θὰ ἀφορᾷ καὶ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω κυρίως ἐπὶ τοῦ τετάρτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου τούτου.

§117ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφάνθημεν περὶ τούτου;

§118ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Παρετήρησα ὅτι ὡς πρὸς τὰς ἐπιδόσεις ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἄλλας βάσεις παρὰ τὰς τῆς πολιτικῆς δικονομίας καὶ δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διατὶ νὰ τροποποιηθῶσιν αἱ βάσεις αὗται· «διὰ πᾶσαν ἐπίδοσιν» λέγει «συντάσσεται ἐπιδοτήριον τὸ ὁποῖον ὑπογράφεται παρὰ τοῦ ἐπιδίδοντος καὶ τοῦ παραλαμβάνοντος». Παρατηρῶ ὅτι καὶ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἡ ἐπίδοσις γίνεται, ὅπως καὶ διὰ τῆς πολιτικῆς δικονομίας ὁρίζεται μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἐπιδίδουν καὶ οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι. Ὡς πρὸς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, ὁσάκις εἶναι παρὼν καὶ ὑπογράφεται ὁ ὀφειλέτης· ἀλλὰ τώρα ἔρχεται καὶ ἄλλη περίστασις «ἐὰν οὐδεὶς εὑρεθῇ ἐν τῇ οἰκίᾳ» λέγει τὸ νομοσχέδιον, «ἢ οἱ ἐν αὐτῇ ἐνοικοῦντες εἶναι ἀγράμματοι ἢ ἀρνοῦνται τὴν παραλαβὴν, ἡ πρόσκλησις τοιχοκολλᾶται εἰς τὴν θύραν τοῦ δωματίου ἢ τῆς οἰκίας τοῦ ὀφειλέτου ἐπὶ παρουσίᾳ ἑνὸς μάρτυρος συνυπογραφομένου εἰς τὸ ἐπιδοτήριον, ἐὰν γινώσκῃ γράφειν». Ἐδῶ παρεκτρέπεται τῶν ἀρχῶν τῆς πολιτ. δικονομίας, διότι ἡ πολιτικὴ δικονομία λέγει, ὅτι ἐὰν δὲν θέλει νὰ ὑπογράψῃ, τότε τοιχοκολλᾶται ἐπὶ παρουσίᾳ δύο γειτόνων μαρτύρων ὅταν ᾖναι παρών· καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἀρκεῖ ὁπωσδήποτε καὶ εἷς μάρτυς· ἀλλὰ, ὅταν δὲν εἶναι παρὼν αὐτὸς καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν συνοίκων των, ὅταν ἀπουσιάζῃ, ὅταν ἡ θύρα ᾖναι μάλιστα κεκλεισμένη, φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀσφάλεια, ἐὰν γείνῃ ἡ ἐπίδοσις ἐπὶ παρουσίᾳ ἑνὸς μάρτυρος καὶ ἐὰν οὗτος δὲν γινώσκῃ νὰ γράφῃ, ὅτε θὰ ὑπογράφηται τὸ ἐπιδοτήριον παρὰ μόνου τοῦ ἐπιδίδοντος κλητῆρος. Τώρα εἶσθε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας οἱ περισσότεροι καὶ σκεφθῆτε αὐτὸ καλὰ, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν πολὺ, διότι δὲν ἔχομεν πάθη ἐδῶ, πόσα σκάνδαλα θὰ προέλθουν ἐκ τούτου ἀπὸ ἕναν φατριαστὴν δήμαρχον.

§119ΤΙΝΕΣ. Τὶ θὰ βλάψῃ;

§120ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κάμνει ἓν ἐπιδοτήριον εἰς ὃ δὲν ὑπογράφει κανεὶς καὶ συλλαμβάνει σᾶς δυνάμει ἐπιδόσεως, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ δὲν ἔγεινε καὶ σᾶς σύρει εἰς τὰς φυλακάς.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τώρα πῶς γίνεται;

§122ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐὰν οὐδεὶς εὑρίσκηται ἐν τῇ οἰκίᾳ, ἂς τοιχοκολλᾶται ἐπὶ παρουσίᾳ γείτονος μάρτυρος, διότι αὐτὸς θὰ εἰδοποιήσῃ τὸν γείτονά του. Ἀλλ’ ὅταν τὸ νομοσχέδιον λέγῃ ἁπλῶς μάρτυς καὶ δὲν ἀπαιτεῖ τὴν ὑπογραφὴν, τότε δύναται ὁ κλητὴρ νὰ κάμῃ ἓν ἐπιδοτήριον καὶ νὰ ἀπάγῃ τὸν τυχόντα εἰς τὰς φυλακὰς, αὐτὸ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς γίνεται τώρα;

§124ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Διότι ἔχομεν ἓν κακὸν προηγούμενον, πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ἀφοῦ μάλιστα ἡ πολιτικὴ δικονομία περιέχει βάσεις καλλιτέρας; Ἐὰν ᾖναι παρὼν θὰ ὑπογράφηται· ὅταν δὲν θέλῃ νὰ ὑπογράψῃ, δέχομαι τότε νὰ ὑπογράψῃ πᾶς μάρτυς, ἔξω καὶ μὴ γείτων· ὅτας ὅμως δὲν ᾖναι παρὼν ὁ ὀφειλέτης, ὅταν οὐδεὶς εὑρίσκηται εἰς τὴν οἰκίαν του, διὰ τί θέλετε νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν διάταξιν τῆς πολιτικῆς δικονομίας, ἥτις ἐξασφαλίζει τὸν ὀφειλέτην; δὲν θέλετε τοῦτο; τότε νὰ ἀπαιτήσητε μάρτυρα γείτονα· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ γείτων, τότε ἡ πολιτικὴ δικονομία διαγράφει τί πρέπει νὰ γίνηται. Συλλογισθῆτε, ὅτι εἶναι πολὺ κακὸν τοῦτο, καὶ θὰ ὑπάγουν εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι δυνάμει ἐπιδόσεως, ἥτις δὲν ἔγινεν.

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι κανὲν παράδειγμα μέχρι τοῦδε τοιοῦτον;

§126ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ᾖναι πλήρης ἡ Βουλὴ διὰ νὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Λοιπὸν νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε πρόεδρε, νὰ ἴδωμεν ἂν ᾖναι ἀπαρτία.

§127ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Δυστυχῶς, κύριε πρόεδρε, αὐτὴν τὴν ἔνστασιν θὰ τὴν ἔχωμεν συχνὰ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας.

§128ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ᾖναι εἰμὴ 65 βουλευταὶ πάντες, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ψηφίζομεν νόμον.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕνα κατάλογον· ἐὰν εἶναι βουλευταὶ εἰς τὰ δωμάτια, νὰ ἐξέλθωσι· θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος. Ὁρίστε, κύριε Ῥηγόπουλε. Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ κ. Ῥηγοπούλου, καὶ εὑρέθησαν παρόντες βουλευταὶ οἱ ἑξῆς.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 4 παρὰ 10|60 μ. μ.).