1871.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 9 Φεβρουαρίου 1871.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 1 μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρέθησαν παρόντες οἱ ἑξῆς βουλευταί. Κατέχει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Τσιριμῶκος.

(Κατόπιν, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποβληθείσας ἀναφορὰς ὑπέβαλε τὴν γνωμοδότησίν της.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§3ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ὑποτροφιῶν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ κατεπεῖγον καὶ νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσίν του, ἐπιψηφίσῃ δὲ αὐτὸ ταχέως διὰ νὰ μὴ δαπανῶνται παρὰ τοὺς κειμένους νόμους τὰ ἱερὰ αὐτὰ χρήματα, τὰ προωρισμένα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἄνδρες φιλοπάτριδες καὶ ἔχοντες εὐγενῆ αἰσθήματα ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς παιδείας ἐν τῇ πατρίδι μας ἀφιέρωσαν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς χρηματικὰ ποσά, ἐκ τῶν τόκων τῶν ὁποίων νὰ παρέχωνται τὰ μέσα πρὸς ἐμψύχωσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς παιδείας· ὑπῆρξε δὲ ἔθος χρονολογούμενον ἀπὸ μακροῦ χρόνου, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ διάφοροι ὑπουργοὶ ἐθεώρησαν, ὅτι ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὸν σκοπὸν τῶν εὐεργετῶν, ὅταν κατὰ διαφόρους περιστάσεις ἤρχοντο εἰς ἀρωγὴν διαφόρων πτωχῶν ἑλληνοπαίδων. Ἀλλ’ ἡ συνήθεια αὕτη ἐξακολουθήσασα εἰσῆλθεν εἰς στάδιον ὅλως διόλου ἔκνομον, καὶ λέγω ἔκνομον, διότι αἱ διάφοροι ὑποτροφίαι αἱ ἀπό τινος χρόνου γενόμεναι, δὲν ἐστηρίχθησαν, οὔτε εἰς τὰ διατάγματα περὶ ὑποτροφιῶν τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1839, οὔτε εἰς τὰ θεσπίσματα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τὰ κανονίζοντα τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ γίνωνται αἱ ὑποτροφίαι. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν, διὰ τὸν ἀκόλουθον λόγον· διότι δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε τὸ ὑπουργεῖον, οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ φανῇ, ὅτι κάμνει αὐθαίρετον πρᾶξιν ἀφαιροῦσα τὰ μέσα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους τὰ ἐχορήγησε διὰ διαταγμάτων, λέγω δὲ ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἀπόφασίς της καὶ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις εἶναι νομιμώτατον καὶ δὲν ἀδικεῖ οὐδένα. Κατὰ τὴν συζήτησιν θέλω ἐκθέσει ἐκτενέστερον καὶ λεπτομερέστερον τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγω τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Πρὶν καταβῶ τοῦ βήματος θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἐκθέσω ποῖα εἶναι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα κατὰ διαφόρους περιστάσεις ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα εἰς ὑποτροφίας. Κατὰ τὸ 1865 οὐδεὶς ἐγένετο ὑπότροφος, κατὰ τὰ 1866 ἐγένοντο ὀλίγοι, κατὰ τὰ 1867 ἐγένοντο ὑπότροφοι 6 ἄῤῥενα καὶ 12 θήλεα, καὶ ἐδαπανήθησαν 8,840 δραχμαί. Κατὰ τὰ 1868 ἐγένοντο δύο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰς δὲ τὸ ἐσωτερικὸν 35 ἄῤῥενα καὶ 49 θήλεα, καὶ ἐδαπανήθησαν 54,780 δραχμαί. Κατὰ τὰ 1870 ἐγένετο μόνον εἷς ὑπότροφος, ἀπὸ τὸν κύριον Αὐγερινὸν, καὶ ἐδαπανήθησαν 3,000 δραχμαί. Ὁ διορισμὸς δὲ αὐτοῦ εἶναι νομιμώτατος. Κατὰ τὰ 1870 ὡσαύτως ἐγένοντο 5 εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰς δὲ τὸ ἐσωτερικὸν 6 ἄῤῥενα καὶ 54 θήλεα, δαπάνη 45,600, ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν κύριον Ἀντωνόπουλον. Ὁ κύριος Σαράβας δὲν ἔκαμεν κανένα ὑπότροφον. Εἰς τὰ 1871 ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου ἐγένετο δαπάνη 31,000. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, κύριοι, νὰ τεθῇ ἕνας φραγμὸς, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὅσοι ὑπήρξατε ὑπουργοὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διὰ νὰ γείνῃ τις ὑπότροφος, ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ διαγωνισμὸς, ν’ ἀποδείξῃ διαγωγὴν καλὴν κατὰ τὸ διάστημα τῆς μαθητείας του, εὐφυΐαν καὶ ἐπιμέλειαν εἰς τὰ μαθήματά του, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν ὑπάρχουσιν αὐτοὶ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους ἔταξαν δύο θεσπίσματα τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως τοῦ 1863 καὶ ἓν βασιλικὸν διάταγμα κανονιστικὸν τοῦ 1865 πᾶσα ὑποτροφία θεωρεῖται ἔννομος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ὁ ἱερὸς σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον οἱ εὐεργέται αὐτοὶ ἀφιέρωσαν τὰ χρήματά των δὲν πραγματοποιεῖται, διότι οὗτοι, ἐκτὸς εἰδικῶν τινῶν περιστάσεων, ἄφησαν τὰ χρήματά των ῥητῶς πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς παιδείας ἐν τῇ Ἑλλάδι ἐν γένει, ὅπου δὲ διαθέτης τις, ὡς π. χ. ὑπάρχει ὁ Βέλλιος ὁ ὁποῖος ἄφησε κεφάλαιον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν Μακεδόνων, καθὼς ἡ Σοφία Βοττόβη ἡ ὁποία ἄφησεν ἐπίσης κεφάλαιον δι’ ἕνα εἰδικὸν σκοπὸν, ταῦτα δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ θίξωμεν· οἱ ἕτεροι ὅμως διαθέται διέθεσαν περισσότερα κεφάλαια ἐν γένει ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, ὅπως γνωρίζετε, εὑρισκόμεθα εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, πραγματοποιουμένου καὶ τοῦ σκοποῦ τῶν εὐεργετῶν, νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀνακούφισιν τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη, τοσαῦτα ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τῆς παιδείας, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποσπῶ τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἐκείνου καὶ τὸ μεταφέρω εἰς τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν. Λέγων δὲ δημοσίαν ἐκπαίδευσιν, βλέπω ὅτι τινὲς τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐταράχθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι δίκαιον, διότι ὁ μακαρίτης Βαρβάκης π. χ. ὅστις ἀφῆκε τὸ μεγαλείτερον ποσὸν ὥρισεν ῥητῶς εἰς τὴν διαθήκην του νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ Λυκείου του καὶ εἰς τὴν λοιπὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ τόπου· μεταφέρων σήμερον ἐγὼ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Λυκείου τοῦ Βαρβάκη καὶ τὴν λοιπὴν ἐκπαίδευσιν δὲν κάμνω ἄλλο παρὰ νὰ πραγματοποιήσω τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ διαθέτου· διὰ τοῦτο εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουρ.). Ἐπειδὴ πρὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐγένοντο τὰ περὶ ὑποτροφιῶν, ὥστε δὲν τὰ γνωρίζει καλῶς, θὰ εἴπω δύω λέξεις πρὸς διασάφισιν, καὶ ὅπως μὴ μείνῃ ἀμφιβολία τις. Τὰ περὶ ὑποτροφιῶν, κύριοι, δὲν εἶναι ἔργον καθ’ ἑαυτὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀλλ’ ἰδέαι ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐνεργεῖ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ὑποτρόφων, ὅταν κατὰ τῆς ἀρχῆς δὲν κηρυχθῇ τὸ συμβούλιον· οὕτως ὁ διορισμὸς τῶν ὑποτρόφων δὲν ἦτο μόνον ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐγνώριζε περὶ τίνος ἐπρόκειτο, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύναντο καὶ ἔπρεπε νὰ γείνουν ὑπότροφοι, ἀφοῦ κεφάλαια ὑπῆρχον· πτωχοὶ μαθηταὶ ὑπῆρχον ἔχοντες ἀνάγκην νὰ σπουδάσουν, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ὑπουργὸς ἦτο ἐν τῷ δικαιώματί του διαθέτων ὑπὲρ τῶν μαθητῶν αὐτῶν κεφάλαια· δὲν θεωροῦμεν δὲ ὡς παράνομον τὸ γενόμενον. Ἀλλὰ πολλοὶ ὑπότροφοι διορισθέντες δὲν ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐμμείνουν ἐν τῇ ὑποτροφίᾳ· ἐὰν διωρίσθησαν παρὰ τὰ διατάγματα καὶ τὸν περὶ τούτου κανονισμόν, καὶ νομίζομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παυθοῦν, διότι ὑπάρχει καὶ ἕτερον προηγούμενον κανονιστικὸν διάταγμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ διορίζωνται οἱ ὑπότροφοι, ἑπομένως ὅσοι διωρίσθησαν παρὰ τὰς διατάξεις τῶν διαταγμάτων αὐτῶν ὁ διορισμός των δὲν ἐγένετο κατὰ νόμον. Μᾶς ἠνάγκασε προσέτι νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασίς μας, ἐκάμαμεν ἱκανὰς πολλαχοῦ οἰκονομίας καὶ μόλα ταῦτα εὑρισκόμεθα ὡς θὰ ἀκούσητε ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς ἔλλειμμα· προχθὲς ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπάρχει ἔτι ἔλλειμμα 600,000 δραχμῶν, ἠναγκάσθημεν τότε νὰ καταργήσωμεν καὶ τοὺς ὑποτρόφους, τὰ δὲ χρήματα αὐτὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς πληρωμὴν δημοτικῶν σχολείων καὶ ἐν γένει εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι ἔχομεν ἀνάγκην ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀρκεῖ. Αὐτὸς ὁ λόγος μᾶς ἔκαμε νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσιάζομεν. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ αὐτὸν τὸν νόμον ὡς καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς παρουσιάσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ τοὺς ἐπιψηφίσητε, διότι οἱ νόμοι οὗτοι θὰ συμπληρώσωσι τὸ ἔργον τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§5ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Δὲν θὰ διορίζωνται πλέον ὑπότροφοι;

§6ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου δὲν πρέπει νὰ διορίζωνται, παρ’ ἐκεῖνοι μόνον περὶ τῶν ὁποίων οἱ διαθέται ὥρισαν. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἄλλως, τότε θέλουν διορίζεσθαι συνεπεία νόμου, τοῦ ψηφισθησομένου.

§7ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ὅπως ἐπερωτήσω τὸν πρώην ἐπὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ὑπουργὸν περὶ μιᾶς ἐνεργείας του, ἡ ὁποία ἀπό τινων ἡμερῶν ἐπασχολεῖ τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν καὶ τοὺς πολιτευομένους ἰδιαιτέρως. Ἐνόμιζα ὅτι εἶχον καθῆκον καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς λαβὼν τὸν λόγον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς παρούσης συνόδου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, νὰ μὴ σιωπήσω, ἐπίστευα δὲ ἀκόμη ὅτι ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀπαραίτητον καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσῃ ἀνεξέλεγκτον μίαν τοιαύτην ἐνέργειαν. Κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν ἤκουσα πολλὰς ὡραίας ἰδέας ἐκφερομένας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν κυβερνήσεων καὶ περὶ τῆς Βουλῆς ἐνασκούσης τὸ κοινοβουλευτικὸν δικαίωμα εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν του ἓν κοινοβούλιον, ὅταν διεκδικῇ τὸ δικαίωμά του ἀπέναντι τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀξιοῦν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀπορέῃ ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐγκαταλείπει δὲ τὸ κύριον τῶν δικαιωμάτων του, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐξασκῇ διηνεκῆ καὶ αὐστηρὸν ἔλεγχον καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν τὴν ἐμπιστοσύνην του; νομίζει μία πλειονοψηφία, ὅτι εἶναι ἱκανοποιημένη εἰς τὰ δικαιώματά της διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποῤῥέει ἐξ αὐτῆς; Μετὰ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπέβαλεν ὁ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ὑπουργὸς ἐσκεπτόμην ἂν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου, κατηργημένων τῶν περὶ ὧν ἡ ἐπερώτησις ὑποτροφιῶν, ἔβλεπα ἐπιτυγχανόμενον αὐτὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπεζήτουν, τοὐτέστι τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ κατὰ τῶν κληροδοτημάτων διαπραχθέντος ἀδικήματος· ἀλλ’ ὅταν κατόπιν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, λαβὼν τὸν λόγον, διεξεδίκησε τὴν νομιμότητα καὶ τὸ δίκαιον τῆς πράξεως ταύτης καὶ μᾶς εἶπεν μὴ νομίσητε, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐρχόμεθα νὰ ἀποδοκιμάσωμεν ἢ νὰ ἀναιρέσωμεν πρᾶξιν, ἡ ὁποία κατεδικάσθη ἀπὸ τὴν κοινὴν συνείδησιν· ἡ πρᾶξις αὕτη, εἶπεν ἐνηργήθη δικαιωματικῶς, ἀλλ’ ἤδη ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν ἐκλαβόντες τὸ πρᾶγμα νομίζομεν, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις μᾶς δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν χεῖρα ἐπὶ τῶν ἱερῶν χρημάτων καὶ νὰ τὰ συγχωνεύσωμεν μὲ τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν· διότι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν ἐπιτρέπουσιν νὰ κάμωμεν χρῆσιν αὐτῶν πρὸς ἕτερον σκοπόν· ὅταν λοιπὸν ἐτέθη οὕτως τὸ ζήτημα εἶχον καθῆκον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ὀλίγας ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεών μας εἶχα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ εἰς ἡμερησίαν διάταξιν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσαχθῆ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπε τὸν κανονισμὸν τῆς χρήσεως τῶν κληροδοτημάτων· τότε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ἐζήτησε ἀναβολὴν διὰ νὰ σκεφθῇ καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐγώ, κύριοι, ἠπόρουν πῶς ἦτο δυνατὸν ἓν μέλος τοῦ κοινοβουλίου παρὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, λαβὸν γνῶσιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀκοῦσαν τὰς ἀλλεπαλλήλους συζητήσεις ἐπ’ αὐτοῦ, πῶς δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ ἑνὸς τόσον ἁπλοῦ ἀντικειμένου, ὥστε οὐδὲ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐξηγήσω τὴν αἰτίαν· τὰ πράγματα ὅμως μοὶ ἤνοιξαν ἤδη τοὺς ὀφθαλμούς. Βλέπω τῳόντι ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶχεν ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ καὶ σκεφθῇ, διὰ νὰ βγάλῃ μία φουρνιὰ ὑποτρόφων, καὶ πρὸς τοῦτο εἶχε ζητήσει νὰ τῷ δοθῇ ὁ ἀνάλογος καιρός. Ὅταν κατόπιν, δοθείσης ἀφορμῆς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Κατσικαπῆ, ὑπέμνησα εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἀρκετὸς καιρὸς παρῆλθε, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ περιμένῃ ἀπὸ ἐμὲ νὰ τοῦ ὑπομνήσω τὴν ὑπόσχεσίν του, καὶ προσέθεσα ὅτι ἡ διαφόρων περὶ τῶν τροπολογιῶν, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐπενεχθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὁ μόνος σκοπός μου ἦτο νὰ τεθῇ κημὸς καὶ χαλινὸς εἰς τὴν αὐθαίρετον ἐνέργειαν τῶν ὑπουργῶν, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως κατεξανέστη καὶ διεμαρτυρήθη λέγων, πῶς τολμᾶτε νὰ ὁμιλῆτε περὶ αὐθαιρέτων ἐνεργειῶν, καὶ αὐτὴ ἡ εὐαισθησία του μὲ ἔκαμε νὰ πιστεύσω, ὅτι εἶναι ἀσφαλῆ τὰ κληροδοτήματα· τὰ πράγματα ὅμως διέψευσαν τὰς ἐλπίδας μου, διότι ὅλαι αὗται αἱ ἀναβολαί, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν ποῦ κατέληξαν; κατέληξαν εἰς τὸ νὰ λύσῃ ὁριστικῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων· τὸ ἔλυσε τῳόντι, ἀλλὰ τὸ ἔλυσεν, ὅπως ὁ μέγας Ἀλέξανδρος τὸν Γόρδιον δεσμόν· τὸ ἔκοψε. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ πλέον νόμος περὶ κληροδοτημάτων, ἀφοῦ ὅλοι οἱ πόροι τῶν κληροδοτημάτων διετέθησαν ἐπὶ πέντε καὶ ὀκτὼ ἔτη; Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ δέκα ἔτη, ἀφοῦ παύσωσι νὰ ὑπάρχωσιν οἱ μέχρι τοῦδε διορισθέντες ὑπότροφοι; Μὲ εὐχαρίστησίν μου ὅμως ἔμαθον, ὅτι εἰς τὴν σωρείαν αὐτὴν τῶν διορισθέντων ὑποτρόφων δὲν εὑρίσκεται οὐδεὶς ὑπότροφος ἀνήκων εἴς τινα βουλευτήν· τοῦτο ἔμαθα μετὰ τοσούτῳ μείζονος εὐχαριστήσεως, ὅσῳ ἔρχεται εἰς διάψευσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καθημέραν μᾶς κατασυκοφαντοῦν, λέγοντες, ὅτι ἡμεῖς ἐμποδίζομεν τὴν κυβέρνησιν ἀπὸ τὸ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της, οἱ ὁποῖοι ὅπως συκοφαντήσωσι τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν κυβέρνησιν, μεταχειρίζονται ὡς ὅπλα τὰς ἀπαιτήσεις τῶν βουλευτῶν· αὐτὴ ἡ περίστασις εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀποστομώσῃ ὅλους αὐτούς, διότι ἂν ὑπάρχῃ κατάχρησις τῆς ἐξουσίας, ἐγένετο βεβαίως οὐχὶ ἕνεκεν βουλευτικῶν πιέσεων. Ἐπιμένω λοιπὸν ζητῶν ἵνα ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως παρουσιάσῃ τὸν κατάλογον τῶν διορισθέντων ὑποτρόφων μὲ ἀκριβῆ σημείωσιν τοῦ ὀνόματος, τῆς πατρίδος, καί, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, τῆς αἰτίας, διὰ τὴν ὁποίαν διωρίσθη ἕκαστος ὑπότροφος· μετὰ δὲ τὴν κατάθεσιν τοῦ καταλόγου ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω συμπέρασμα, ἀφοῦ ἀκούσω τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ· τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ὅλως ἄσχετον μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν σήμερον ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῶν ἤδη γενομένων ὑποτροφιῶν, δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ τὸν συγχαρῶ· δύναμαι μάλιστα νὰ προσθέσω, χωρὶς νὰ παραπονεθῇ ὁ κύριος Πετράκης, ὅτι, ἐὰν ὁ κύριος Ἀθ. Πετιμεζᾶς διεύθυνε τότε τὸ ὑπουργεῖον, οἱ λόγοι μου ἤθελον εὕρει παρ’ αὐτῷ μείζονα ὑποδοχήν, δὲν ἤθελεν ἐναντιωθῇ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, καὶ ἤθελε θεωρήσει τόλμημα νὰ προβῇ εἰς διορισμοὺς ὑποτρόφων. Ὅταν δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις του ὁ ὑπουργὸς τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, θέλω φέρει εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ θέλω τὴν πείσει ἐλπίζω, ὅτι ἐκ τῶν τόκων δὲν ὑπῆρχον διαθέσιμα χρήματα, καθότι πᾶν τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη ἐλήφθη ἐκ τῶν κεφαλαίων.

§8ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶν καὶ συμμεριζόμενος πληρέστατα, ὅσα εἶπεν ὁ προαγορεύσας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Σαράβας, προσθέτω νὰ κατατεθῇ καὶ μία ἄλλη σημείωσις· διότι εἰς τὸ Βαρβάκειον ἡ Κυβέρνησις διορίζει ἐπιστάτας, ὑπηρέτας καὶ καθεξῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἓν μέσον πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν· παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταθέσῃ ἡ Κυβέρνησις πόσα εἶναι τὰ ὀνόματα καὶ ποῖοι εἶναι.

§9Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς Ναυτικῶν.) Κύριοι, ἔρχεται μομφὴ κατ’ ἐμοῦ ὅτι παρενόμησα διορίσας τινὰς ὑποτρόφους· φέρεται τὸ ζήτημα ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, ὅτι διετάραξεν ὅλην τὴν κοινωνίαν καὶ ὅλην τὴν ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν· ὅτι ἐγὼ ποιήσας χρῆσιν κληροδοτημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως διετέθησαν, δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῶν. Πρῶτον ὅτι, ἐνῷ ὑπεσχέθην ὡς ὑπουργὸς τότε τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μελετήσω τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ κ. Σαράβα, μολαταῦτα δὲν ἀνέμενον τὸν χρόνον τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Κύριοι, εὐγνωμονῶ τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἀρχὴ τῶν γενομένων ὑποτρόφων ἐγένετο τῇ κοινῇ ὅλων συγκαταθέσει, ἑπομένως δὲν ἀφορᾷ ἀτομικῶς ἐμὲ τὸ ζήτημα, ἀφορᾷ μόνον τὴν χρῆσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον, καὶ εἰς τὴν χρῆσιν αὐτὴν ἐμβαίνω. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλθοῦσα εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐσκέφθη περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζε, τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα· ἐσκέφθη νὰ φέρῃ εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὸν προϋπολογισμόν. Εἰς τὴν ἀρχὴν ἐν τοῖς συμβουλίοις ἦλθε τὸ ζήτημα, ἐὰν δυνάμεθα διὰ νὰ φέρωμεν οἰκονομίας καὶ εἰς τὸ ἄρθρον τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐὰν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέρος ἐκ τῶν ὑποτρόφων διὰ νὰ τὸ θέσωμεν ἐν γένει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ἀνεβλήθη ἡ σκέψις ἐκείνη, διότι ἐνομίζομεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἀλλαχόθεν τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ νὰ φέρωμεν μίαν πρακτικὴν ἰσοῤῥοπίαν. Ἀπαντῶν λοιπὸν εἰς τὸν κ. Σαράβαν, τῷ λέγω, ὅτι δὲν ἤμην ἐναντίος νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἤμην κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος αὐτοῦ, διότι νομίζω, ὅτι ἴσως τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἤθελε νὰ θεραπεύσῃ· διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶχον τὴν ἰδέαν νὰ σκεφθῶ ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ τὴν δευτέραν φορὰν, ὅταν ἔφερε τὴν ἐπερώτησιν, εἶπον, ὅτι δύναται νὰ τὸ θέσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· δὲν ἐννόουν δὲ ὅτι εἶχον σκοπὸν νὰ τὸ ὑποστηρίξω. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ προαγορεύσας κ. Σαράβας ἔθεσεν ὡς ζήτημα κατ’ ἀρχὴν τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, μόνον διὰ τὰς ὀλίγας ὑποτροφίας, τὰς ὁποίας ἔκαμα, διότι γνωρίζετε ὅτι παρὰ τῶν προκατόχων ἐδαπανήθησαν 160,000 δραχμαί· γνωρίζει καλλίτερα ἀπὸ ἐμὲ ὁ κύρ. Σαράβας, ὅτι ἐὰν εἶχε τὴν τιμὴν νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν του παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, βεβαίως αὐτὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπει νὰ μένουν ἢ ὄχι αἱ ὑποτροφίαι ἐκεῖναι, οὔτε τώρα τὸν ἐμποδίζουν αἱ ὑποτροφίαι τὰς ὁποίας ἔκαμον, νὰ κάμῃ τοῦτο, ὅταν παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔκαμεν.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσους ὑποτρόφους ἐκάματε;

§11ΠΕΤΡΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Τὸ ποσὸν ἀναβαίνει ἕως 20,000, ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν ὑποτρόφων εἶναι ἕως 50, διότι τὸ ποσὸν εἶναι πολὺ μικρόν· θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ.

§12ΣΑΡΑΒΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν ὑπάρχουν δύο διατάγματα, τὸ ἓν ἀπὸ 50 καὶ τὸ ἄλλο ἀπὸ 53 ἄτομα, καὶ ὅτι τὸ ἓν ἐξετελέσθη καὶ τὸ ἄλλο δὲν ἐξετελέσθη;

§13Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο· λέγω λοιπὸν ὅτι αἱ ὑποτροφίαι τὰς ὁποίας ἔκαμον καὶ ἐδημοσίευσα ἀναβαίνουν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 28,000 δραχμῶν, καὶ ἐπαναλέγω ὅτι, εἰς τὴν ἐντελῆ ἐπιψήφισιν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Σαράβας ἐπιδιώκει διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τῶν 166,000 δραχμῶν. Τῷ λέγω δὲ προσέτι ὅτι δὲν διέθεσα ἐκ τῶν κεφαλαίων, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διέθεσα εἶναι ἐντὸς τῶν τόκων κτλ. ἀλλ’ αὐτὰ ἐπιφυλάττομαι ν’ ἀντικρούσω εἰς τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν θὰ φέρητε Ὡς εἶπον, κύριοι, ἡ ἀρχὴ τῶν ὑποτρόφων ἀπεφασίσθη, θὰ ἐξετάσωσι δὲ οἱ ἀντιπρόσωποι, ἐὰν ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων ἔκαμον χρῆσιν τοῦ δικαιώματός μου, ναὶ ἢ ὄχι. Λέγω δὲ καὶ ὑποστηρίζω, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ οἰκεία συζήτησις θὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ χρῆσις τὴν ὁποίαν ἔκαμον, εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου· θέλω ἀποδείξει διὰ τοῦ δημοσιευθέντος καταλόγου ὅτι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους διώρισα, εἶναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν ἔννοιαν τῶν διαθετῶν, ν’ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα τῆς ὑποτροφίας.

§14Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν θὰ ἔχῃς καλὰς πληροφορίας.

§15Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ὅταν δημοσιευθῇ ὁ κατάλογος, ἐγὼ εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἕκαστος τῶν ὑποτρόφων τοὺς ὁποίους ἔκαμα, εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ τὰ προσόντα νὰ γείνῃ ὑπότροφος. Κύριοι, λέγουν ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ διαθέσω τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι λόγος, ὁ ὁποῖος δὲν στηρίζεται εἰς ἀπόδειξιν· ὅταν, λέγω, ἐπέλθῃ ἡ συζήτησις ἐκείνη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, θέλω σᾶς ἀποδείξει ὅτι οὐδεὶς τῶν νόμων μὲ ἐμπόδιζε νὰ κάμω χρῆσιν δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχον. Δὲν ἐννοῶ δὲ τὴν ἐξήγησιν, ἥτις τώρα ἔγεινεν ἢ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Σαράβα, διότι, ὅπως ὁ διάδοχος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν σᾶς εἶπε, καὶ ἐπὶ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων ἀπὸ τοῦ 1862 ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται καὶ γίνονται ὑπότροφοι.

§16ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξαιρέσητε 18 μηνῶν ἐποχήν.

§17ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐκάματε 2 ἢ 3, τὸ ἴδιον εἶναι.

§18Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Οὐδένα.

§19ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι δύναται καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ χρῆσιν.

§20ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἔπρεπε νὰ δόσητε εἰς τοὺς φίλους σας καὶ σεῖς, κ. Σαράβα καὶ Αὐγερινέ.

§21ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ λέγω ἀπεφασίσθη ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος σᾶς τὸ ἐξέθεσε. Ἐπαναλέγω ὅτι χρῆσιν τοῦ δικαιώματος ἔκαμον ἐντὸς τῶν νόμων, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω λόγον δι’ ἑκάστην ὑποτροφίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμον, καὶ τότε ἂς ἀναμένῃ ἡ βουλὴ νὰ ἴδῃ ὅτε ἔκαμον χρῆσιν δικαιώματος τὸ ὁποῖον εἶχον, ὅτι δὲν ἤμην ὑπόχρεως νὰ ἀναμένω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη πρὸ καιροῦ, καὶ δὲν ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ἐπιψηφισθῇ· ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιψηφισθῇ, τότε ὄχι μόνον τὸ ποσὸν τῶν 28,000 δραχμῶν τὰς ὁποίας διέθεσα, ἀλλὰ καὶ τῶν 136,000, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, θὰ παύσουν. Ἀλλὰ, κύριοι, ὡς σᾶς προεῖπον, αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν θέλει σᾶς ἐκθέσει, ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ ἄλλων οἰκονομιῶν· ὑπάρχει ἓν ἔλλειμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καλυφθῇ, καὶ διὰ νὰ καλυφθῇ πρέπει νὰ ληφθοῦν χρήματα ἀλλαχόθεν· ἐσκέφθημεν λοιπὸν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν ἐν γένει ὅλας τὰς ὑποτροφίας, τὸ δὲ ποσὸν νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν γένει, ἤτοι τὴν δημοτικὴν, ἤτοι τὴν μέσην· τὸ παρεδέχθημεν ὡς οἰκονομικὸν μέτρον καὶ ὡς τοιοῦτον τὸ παρουσιάζομεν. Περαίνων, κύριοι, λέγω, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος πάντοτε ν’ ἀποδείξω ὅτι ἔκαμον ἐνέργειαν, χρῆσιν δικαιώματος τὸ ὁποῖον εἶχον, καὶ ὅτι ἡ χρῆσις αὕτη ἐγένετο καλῶς, καὶ ὅτι οὐδεμία ὑποτροφία θέλει παρουσιασθῇ νὰ μὴ ἔχῃ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἔχῃ.

§22Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κατὰ ποίαν ἡμέραν ἐπροκλήθησαν οἱ διορισμοὶ τῶν τελευταίων;

§23Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Τὸ διάταγμα εἶναι τοῦ Ἰανουαρίου.

§24Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς ἢ τὸ τέλος αὐτοῦ;

§25Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κατὰ τὰ μέσα, νομίζω.

§26ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ ἔμβω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου ζητήματος, καθ’ ὅσον δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας· ὅ,τι ἐπιθυμῶ νὰ μάθω εἶναι ὅτι κατὰ τὴν 6 Ἰουνίου τοῦ 1870 ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς κυβερνήσεως, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὑπῆρχον ὑπότροφοι 6 ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, 61 ἄῤῥενες ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ 73 θήλεις, τὸ ὅλον 143, ἐδαπανῶντο δὲ 103,360 δραχμαὶ μέχρι τῆς 3 Ἰουνίου. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ ποσὸν ἀνέβη μέχρι τὴν σήμερον εἰς 160,000. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κατάλογος τῶν γινομένων ὑποτρόφων, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, διότι βεβαίως εἶναι ἄπορον ν’ ἀκούῃ τις, ὅτι ἀπὸ 103,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι ἦσαν τότε, σήμερον ἀναβιβάζονται εἰς 160,000 δραχμῶν, τοὐτέστι περίπου 60,000 περισσότερον, αἱ ὁποῖαι ἐδαπανῶντο μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ μίαν σημείωσιν τακτικὴν μὲ τὰ ὀνόματα καὶ ἐν γένει μὲ ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται.

§27Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς εἶπον, ὅτι ἦτον 165,000 ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ Ἀντωνοπούλου, καὶ ὅτι κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ὑπουργοὶ δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὰ θεσπίσματα καὶ τὰ κανονιστικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα προσδιορίζουν πῶς πρέπει νὰ γίνῃ τις ὑπότροφος.

§28ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἠπόρησε, κύριοι, ὅταν μὲ ἤκουσεν εἰπόντα ὅτι ἡ τελευταία αὕτη πρᾶξίς του ἐτάραξε τὴν Ἀθηναϊκὴν κοινωνίαν καὶ τὴν ἀπησχόλησεν ἐπὶ ἡμέρας· ἂν ἀνεγίνωσκεν ἐφημερίδα ἀνήκουσαν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέρος, ἤθελεν ἰδεῖ ὅτι ἐγὼ μετεχειρίσθην ἐκφράσεις ἠπιωτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθη ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπήν· ἰδοὺ πῶς ἐκφράζεται· (Ἀναγινώσκει τὸ τεμάχιον τῆς Παλιγγενεσίας). Αὗται, κύριοι, εἶναι αἱ κρίσεις τῆς Παλιγγενεσίας, ἐφημερίδος ἀνηκούσης εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου, ὥστε βλέπει ὁ κ. Πετράκης, ὅτι ἐγὼ ἐφάνην λίαν μετριοπαθὴς εἰς τὰς κρίσεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερα. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως θέλω ὑποστηρίξει, καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλω πείσει τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ διορισμοὶ τῶν ὑποτρόφων οἱ γενόμενοι ὑπὸ τοῦ κ. Πετράκη, τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐγένοντο οὐχὶ μόνον κατὰ παράβασιν τῶν κειμένων ὀργανικῶν διαταγμάτων, ὧν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἀλλὰ καὶ τοῦ διατάγματος τοῦ ὀργανικοῦ τοῦ 1843, θέλω ἀποδείξει τὸ σπουδαιότερον πάντων, ὅτι ἐγένοντο ὑπότροφοι ἐκ τῶν κεφαλαίων τῶν κληροδοτημάτων, θέλω ἀποδείξει ὅτι τὰ κληροδοτήματα δὲν εἶναι εἰς ἐξίσωσιν καί ὅτι οἱ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Δεληγεώργη, καθὼς καὶ οἱ ὑπὸ τοῦ τέως ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κ. Πετράκη διορισθέντες ὑπότροφοι διωρίσθησαν πρὸς βλάβην τοῦ κεφαλαίου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον παρακαλεῖται νὰ καταθέσῃ τοὺς καταλόγους διὰ νὰ τοὺς ἐκτυπώσωμεν καὶ τοὺς διανείμωμεν, ἡ δὲ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἀνάλογον προθεσμίαν καὶ νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§30ΤΙΝΕΣ. Τὴν δευτέραν.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ἔχετε ἀπαίτησιν νὰ στείλω κατάλογον γενικόν;

§33ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὄχι· ἀπὸ τῆς 6 Ἰουλίου καὶ ἐντεῦθεν.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν πρῶτον τὸ σύνηθες νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ τὸ ἔτος 1871. Δεύτερον, νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ μελισσίων. Τρίτον, νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς. Τέταρτον, νομοσχέδιον περὶ χορηγίας διμήνου πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους κατὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1871. Καὶ πέμπτον, τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ 1871, συνωδευμένον μὲ τὰ προσήκοντα νομοσχέδια καὶ τοὺς ἀπαιτουμένους ἀναλυτικοὺς πίνακας. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον τὰ ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς 32,576,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 33,197,385· ὥστε ὑπάρχει ἔλλειμμα ἐκ 621,385 δραχμῶν. Ἐπεκράτησε, κύριοι, συνήθεια, ὁ προϋπολογισμὸς νὰ συνοδεύηται μὲ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἀλλ’ ἐγὼ ἐπροτίμησα ἀντὶ γραπτῆς ἐκθέσεως νὰ σᾶς κάμω προφορικὴν εἰσήγησιν, διὰ τῆς ὁποίας ὄχι μόνον θέλω σᾶς ἀναπτύξει τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ προϋπολογισμός, ἀλλὰ συνάμα θέλω σᾶς ἐκθέσει τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐτῶν, καθὼς καὶ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος εὑρίσκεται. Ἐλπίζω, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε μὲ ἡσυχίαν καὶ προσοχὴν, διότι ἄνευ τούτου δύσκολον εἶναι τὰ ζητήματα τῶν ἀριθμῶν νὰ συζητηθῶσι καὶ νὰ ἐννοηθῶσιν. Ἡ μεταπολίτευσις τοῦ 1862, εὗρε τὸ δημόσιον ταμεῖον ὄχι μόνον ἐντελῶς κενὸν, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβαρυμένον μὲ προσωρινὸν δάνειον ἐκ 3,000,000 περίπου δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις εἶχε λάβει ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἕνεκεν τῆς Ναυπλιακῆς ἐπαναστάσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀνωμαλιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν πρὸ τῆς ἐξώσεως τοῦ μακαρίτου βασιλέως Ὄθωνος. Ἐκτὸς τοῦ προσωρινοῦ τούτου δανείου, τὸ Κράτος ἦτο ἐπιβεβαρυμένον μὲ ἐπέκεινα τῶν 100 ἑκατομμυρίων, διὰ τὸ δάνειον τῶν ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, εἶχε συνομολογηθῆ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς βασιλείας ἐκείνης, καὶ ἐχρησίμευσεν, ἐν μέρει μὲν εἰς ἀποζημιώσεις τῆς Ὀθωμανικῆς Πύλης, διά τινα χωρία, τὰ ὁποῖα διὰ συνθήκης παρεχώρησε, ἐν μέρει δὲ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείματος τῶν πρώτων ἐτῶν, καθ’ ἃ τὰ ἔσοδα δὲν ἐπήρκουν. Κατὰ τὴν μακρὰν διάρκειαν τῆς πρώτης δυναστείας, τὸ δημόσιον εἰσέπραξεν ἀπὸ ἐσωτερικὰ ἔσοδα 460,000,000, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 390,000,000 προέρχονται ἀπὸ φόρους, ὡς ἐμφαίνει ἡ ἀκόλουθος κατ’ ἄρθρον ἀνάλυσις. Ἀναλογία ἐσόδων.

Τὰ ἐσωτερικὰ ἔξοδα φθάνουσιν εἰς 470,000,000, ὑπερβαίνουσι τοὐτέστι κατὰ 10,000,000 τὰ ἔσοδα· ἄξιον δὲ σημειώσεως εἶναι, ὅτι ἐκ τοῦ κολοσσιαίου τούτου δι’ ἓν μικρὸν καὶ πτωχὸν ἔθνος ποσοῦ μόνον 12,000,000 ἐδαπανήθησαν διὰ δημόσια ἔργα, ἐξ ὧν 4,000,000 περίπου διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ 1,000,000 διὰ τὸν τηλέγραφον· ὅλα δὲ τὰ λοιπὰ ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν, τὸ δὲ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ὅλου διετέθη διὰ τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, ὡς προκύπτει ἀπὸ τὴν ἑπομένην κατὰ Κεφάλαιον ἀνάλυσιν. Ἀναλογία ἐξόδων.

Ἡ χρῆσις τοῦ 1861, ἥτις ἔληξε συγχρόνως μὲ τὴν μεταπολίτευσιν, ἀφῆκεν ἔλλειμμα ἐκ δρ. 2,610,000. Τὸ 1862 ἕνεκα τῶν ἀνωμαλιῶν, αἱ ὁποῖαι ἠκολούθησαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐμποδίσθη ἡ τακτικὴ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις, παρουσιάζει ἔλλειμμα 7,260,000. Κατὰ τὸ 1863, ἂν καὶ ἦτον ἔτος ἐπίσης ἀνώμαλον, μολαταῦτα εἰσεπράχθησαν ὅσα καὶ κατὰ τὸ 1862, μολονότι, καθὼς γνωρίζετε, ἡ συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ πολυειδῆ βάρη τῆς γεωργικῆς τάξεως ἠλάττωσε τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸν φόρον τῶν ζώων, ἡ δὲ ἐκ τῶν ἐλαττώσεων τούτων προκύψασα ζημία ὑπολογίζεται εἰς δύο ἥμισυ ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸ 1864 τὸ ἔλλειμμα περιορίζεται εἰς 1,360,000, μολονότι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπληρώθη 1,000,000 εἰς τὰς Δυνάμεις, διότι τὰ πράγματα ἔλαβον τὴν κανονικὴν αὐτῶν πορείαν, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἠδυνήθη νὰ εἰσπράξῃ 22,149,000, ὅ ἐστί 600,000 περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1861, τὸ ὁποῖον ἦτο ὁμαλὸν, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ φόροι δὲν εἶχον ἐλαττωθῆ. Κατὰ τὸ 1865 συγχωνεύθησαν τὰ δύω ταμεῖα, τὸ τῆς πρώην ἑλληνικῆς ἐπικρατείας μετ’ ἐκείνου τῆς Ἰονίου πολιτείας. Γενομένης τῆς συγχωνεύσεως, ἐγένετο κατάδηλον εἰς ὅλους, ὅτι ἐνόσῳ διετηροῦντο αἱ αὐταὶ βάσεις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἀδύνατον ἦτο νὰ ἐπιτύχωμεν ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τὰ ἔξοδα ἦσαν ἀνώτερα τῶν ἐσόδων, καὶ ἀδύνατον ἦτο νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἔλλειμμα. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἡ κυβέρνησις, ἥτις συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἔτος 1866 καὶ ἡ διάδοχος αὐτῆς, ἥτις ἀνεθεώρησε καὶ ὑπεστήριξεν αὐτὸν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ δύω ἄλλαι ἑπόμεναι κυβερνήσεις, αἵτινες τὸν ἐφήρμοσαν καὶ τὸν ἐπραγματοποίησαν, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν εἰς τὸ νὰ ἐλαττώσωσι τὰς δαπάνας, καὶ τὰς ἠλάττωσαν πράγματι κατὰ δύω καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1866 παρουσιάζει ἔλλειμμα δύω ἥμισυ ἑκατομμυρίων, διότι ἐγένοντο ἔκτακτα τινα ἔξοδα ἕνεκα τοῦ ἀγῶνος τῆς Κρήτης, καὶ διότι ἔλαβον χώραν ἄλλαι τινὲς προσθαφαιρέσεις ἐσόδων καὶ ἐξόδων, περὶ τῶν ὁποίων πολλάκις ἐγένετο λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ ἐπανάστασις τῆς Κρήτης ἀρξαμένη περὶ τὰ μέσα τοῦ 1866 καὶ διαρκέσασα μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου 1869, ὑπέβαλε τὸ Κράτος εἰς πολλὰ ἔκτακτα ἔξοδα χάριν τῶν ἀδελφῶν Κρητῶν, ἔφερεν αὐτὸ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναπτύξῃ τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς αὑτοῦ δυνάμεις, καὶ ἐγέννησε πολλὰς ἐσωτερικὰς περιπλοκὰς, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐξωγκώθησαν τὰ ἔξοδα τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Διὰ νὰ καλυφθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι καὶ νὰ ἀναπληρωθῶσι τὰ ἐλλείμματα τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ αὔξησις ὅλων τῶν φόρων, ἐκ τῆς ὁποίας τὰ εἰσοδήματα ἀνεβιβάσθησαν κατὰ ἑπτὰ περίπου ἑκατομμύρια. Συνάμα δὲ ἐψηφίσθη καὶ τὸ δάνειον τῶν 28,000,000 ἐκ τοῦ ὁποίου ἔμελλον νὰ ἀπαντηθῶσιν αἱ ἔκτακτοι δαπάναι, εἰς ἃς μᾶς ὑπέβαλον τὰ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Κρῆτας καθήκοντα. Αἱ χρήσεις τοῦ 1867 καὶ 1868 παρουσιάζουσιν ἐλλείμματα ἀναβαίνοντα εἰς 19,278,000, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐκαλύφθησαν ἀπὸ δάνεια. Ὅτε ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης κατέπαυσεν, ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν περιγράφεται εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος τότε ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς κ. Αὐγερινὸς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην τὸ ταμεῖον ἦτο ἐντελῶς κενὸν, τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἀνερχόμενα εἰς 6,000,000 ἦσαν ὅλα ἐν κυκλοφορίᾳ, ὠφείλοντο δὲ ἔξοδα καταστάντα ἀπαιτητὰ 6,517,000, ἐξ ὧν τὰ 3,200,000 προήρχοντο ἀπὸ διαφόρους ἐκτάκτους παραγγελίας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐκ τοῦ δανείου τῶν 28,000,000 εἶχον τεθῆ εἰς κυκλοφορίαν 66,000 ὁμολογίαι, φέρουσαι ὀνοματικὸν μὲν κεφάλαιον 15,000,000, πραγματικὸν δὲ 13,440,000. Ἐκτὸς δὲ τοῦ δανείου τούτου ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1868 εἶχε συνομολογήσει μὲ τὰς Τραπέζας ἕτερον δάνειον ἐξ 21,000,000 ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ δοθῇ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἰς τὰ γραμμάτια ἀμφοτέρων τῶν Τραπεζῶν. Ἐκ δὲ τοῦ δανείου τούτου εἶχον πραγματοποιηθῆ μόνον 5,915,000, ἐξ ὧν τὰ 3,000,000 τὰ ὁποῖα εἶχον ληφθῆ εἰς μέταλλον ἔμενον ἀνέπαφα, διότι δὲν ἔφθασε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀγορὰ τῶν δύω θωρηκτῶν πλοίων. Πρὸς ἀκριβεστέραν ἀπεικόνισιν τῆς τότε καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν σᾶς προσθέτω, ὅτι τὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὀφειλόμενα ἀπὸ πάγια καὶ κινητὰ δάνεια ἀνέβαινον εἰς 40,425,000. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1869 ἦτον ὑποχρεωμένη ὄχι μόνον νὰ πληρώσῃ τὰ ἀνωτέρω ἀπαιτητὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὀφειλόμενα ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς πληρωμὰς τῶν πρώτων μηνῶν τοῦ ἔτους, κατὰ τοὺς ὁποίους, ὡς γνωστόν, αἱ εἰσπράξεις εἶναι κατώτεραι ἀπὸ τὰς δαπάνας κατὰ 500 ἕως 600,000 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ὑπελόγισεν ἑπομένως ὅτι ἐκτὸς τῶν μηνιαίων εἰσπράξεων εἶχεν ἀνάγκην νὰ προμηθευθῇ ἐξ ἐκτάκτων 12,500,000. Ἐπειδὴ δὲ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 28,000,000 ἔμενον μόνον διαθέσιμοι 40,000 ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἔφερον πραγματικὸν κεφάλαιον 8,960,000, καὶ ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἀρτίως γενομένην αὔξησιν τοῦ τόκου ἀπὸ 8 εἰς 9% δὲν ἐθεωρεῖτο δύσκολος ἡ πραγματοποίησίς του, ἐφρόνει, ὅτι ἤρκει νέον δάνειον ἐκ 4,000,000 διὰ νὰ πληρωθῶσι τὰ ληφθέντα ἐκ τοῦ δανείου τῶν 21,000,000 καὶ ἀρθῇ οὕτως ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Τούτου δοθέντος, ἐβεβαίωνεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἤθελον λάβει τὴν κανονικὴν αὐτῶν πορείαν, διότι ἀφοῦ αἱ εἰσπράξεις τῶν πρώτων μηνῶν εἶναι κατώτεραι ἀπὸ τὰς πληρωμὰς, εἰς τὰς τῶν τελευταίων συμβαίνει κατὰ φυσικὸν λόγον τἀνάπαλιν, ἑπομένως ὅταν τὰ ἐλλείμματα τῶν πρώτων μηνῶν καλυφθῶσιν ἐξ ἄλλων πόρων, τὰ περισσεύματα τῶν τελευταίων θέλουν ἀφήσει ἱκανὸν ἀπόθεμα διὰ νὰ καλύψουν τὸ ἔλλειμμα τῶν ἀγόνων μηνῶν τοῦ ἑπομένου ἔτους. Συνεπῶς λοιπὸν πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους ἐνησχολήθη εἰς τὴν εὕρεσιν καὶ ἄλλου δανείου, περὶ δὲ τὰ τέλη Ἰουλίου παρουσίασεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐζήτει τὴν ἄδειαν νὰ πραγματοποιήσῃ δάνειον οὐχὶ 4,000,000 δραχμῶν, ἀλλὰ 9,000,000 φράγκων, ἤτοι δέκα καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πρὸς δικαιολόγησιν τῆς αὐξήσεως ταύτης ἡ κυβέρνησις ἐκείνη ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν πρῶτον, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῶν ἀγόνων μηνῶν κακῶς ὑπελογίσθη ἐκ 4,000,000, ἐνῷ πράγματι ὑπερβαίνει τὰ 5,000,000· δεύτερον, ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαργυρώσῃ ἔντοκα γραμμάτια καὶ ἄλλα κινητὰ χρέη ἀναβαίνοντα ἐν ὅλῳ εἰς 1,600,000· τρίτον, ὅτι ἡ Ἰόνιος τράπεζα ἀπῄτει τὴν πληρωμὴν 50,000 λιρῶν στερλινῶν προερχομένων ἀπὸ χρέος τῆς Ἰονίου πολιτείας· καὶ τέταρτον, ὅτι ἀφοῦ τὸ δημόσιον ὀφείλει ὑπὲρ τὸ 1,000,000 ἀπὸ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις, καλὸν ἦτο νὰ ὑπάρξῃ περίσσευμά τι διὰ νὰ πληρωθοῦν καὶ ταῦτα καὶ οὕτως ἀπαλλαχθῇ τὸ δημόσιον καὶ ἀπὸ τὰ παράπονα τῶν δικαιούχων, καὶ ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τοῦ βαρυτάτου τόκου τῶν 12% ὅστις πληρόνεται διὰ τὰς τοιαύτας ὀφειλάς. Ἡ κυβέρνησις τοῦ 1869 ηὐτύχησε νὰ πραγματοποιήσῃ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ὁλοσχερῶς τὸ δάνειον τῶν 28,000,000 καὶ εἰσέπραξεν 8,900,000· ἀλλὰ μὴ δυνηθεῖσα νὰ πραγματοποιήσῃ συγχρόνως καὶ τὸ δάνειον τῶν 9,000,000 φράγκων, ἠναγκάζετο νὰ λαμβάνῃ ἐκ διαλειμμάτων ἀπὸ τὰς τραπέζας χρήματα εἰς λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅτε δὲ κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1870 ἠδυνήθη νὰ πείσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅπως ἀναλάβῃ καὶ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο, εὑρέθη ὀφείλουσα εἰς τὰς τραπέζας δραχμὰς 10,329,000, ἐκτὸς ἄλλων 200,000, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν 17 Ἰουνίου 1870 ἐλήφθησαν λόγῳ προσωρινοῦ δανείου ἀπὸ τὸν ἐν Κερκύρᾳ Τάϋλωρ· ἐπειδὴ δὲ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν προμηθειῶν, τόκων καὶ ἄλλων ἐξόδων, τὸ δάνειον τῶν 9,000,000 δὲν ἔμελλε νὰ δώσῃ εἰμὴ μόνον 9,483,000, ἔμενεν ἔλλειμα 846,000, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη εἶχε σκοπὸν νὰ ἀναπληρώσῃ δι’ ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀποσύρει ἐν τῷ μεταξὺ ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν· ἀλλὰ μέχρις οὗ φθάσῃ ἡ 15 Ἰουλίου, καθ’ ἣν ἔμελλε νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἐδαπανήθησαν δι’ ἄλλας ἀνάγκας ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 846,000 δραχμαὶ 210,000. Ἐπομένως ἡ διάδοχος Κυβέρνησις ἐβιάσθη νὰ λάβῃ ἐκ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης νέον δάνειον 210,000 δραχμῶν. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν παρέλαβε τὰ οἰκονομικὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς 9 Ἰουλίου, περιγράφεται εἰς τὴν ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου π. ε. ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Κατ’ αὐτὴν τὰ πάγια καὶ κινητὰ δάνεια τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα συνεποσοῦντο εἰς 40,000,000 ὅτε κατέπαυσεν ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης, ἀνεβιβάσθησαν ἕνεκα τῆς συμπληρώσεως τοῦ δανείου τῶν 28,000,000 καὶ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τῶν 9,000,000, εἰς 59,000,000. Τὸ δυστύχημα δὲ εἶναι, ὅτι καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς 9 Ἰουλίου, μολονότι διεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν κατὰ τοὺς λεγομένους γονίμους μῆνας καθ’ οὓς τὰ ἔσοδα ὑπερβαίνουν τὰ ἔξοδα, μολαταῦτα ἕνεκα διαφόρων αἰτίων, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς πληρωμὰς καὶ ἐβιάσθη νὰ λάβῃ ἐκτὸς τῶν 210,000 δραχμῶν καὶ ἕτερον 700,000, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ νὰ ὀφείληται εἰς τὴν Τράπεζαν. Ὅτε δὲ ἀπεσύρθη τῶν πραγμάτων, τὸ παθητικὸν τοῦ Κράτους δὲν ἦτο παντελῶς κατώτερον ἀφ’ ὅσον τὸ παρέλαβεν. Εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα εὑρίσκοντο 540,000 μετρηταὶ ἀλλ’ ὠφείλοντο ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου καὶ πολλὰ τῶν προηγουμένων μηνῶν. Τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον συγκεντρόνονται αἱ εἰσπράξεις καὶ γίνονται αἱ περισσότεραι τῶν πληρωμῶν, δὲν περιεῖχεν εἰμὴ 49,000 δραχμῶν. Ἀπέναντι δὲ τούτων ὠφείλοντο 767,000 κατὰ τὴν σημείωσιν τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ Κεντρικὸς ταμίας. Ἔκτοτε μετὰ πολλῆς δυσκολίας ἠδυνήθημεν νὰ οἰκονομηθῶμεν καὶ μόλις ἐπαρκοῦμεν εἰς τὰς κατεπειγούσας πληρωμὰς ἀναβάλλοντες πολλὰς ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιδεκτικαὶ ἀναβολῆς. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ἀρκοῦσι, φρονῶ, κύριοι, νὰ σᾶς φωτίσωσι περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν διατελοῦσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κράτους. Ἐνῷ μετὰ τὴν κατάπαυσιν τοῦ ἀγῶνος τῆς Κρήτης, ἐπιστεύθη ὅτι ἤρκει δάνειον 4,000,000 μόνον διὰ νὰ ἀπαντηθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκκρεμεῖς πληρωμαὶ, νὰ ἀναπληρωθῶσι τὰ ἐλλείμματα τῶν ἀγόνων μηνῶν καὶ τὰ οἰκονομικὰ νὰ λάβουν πληρέστατα τὴν κανονικήν των πορείαν, ἐνῷ βραδύτερον ἐβεβαιώθη ὅτι διὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τῶν 9,000,000 ἤθελον πληρωθῆ διάφορα κινητὰ χρέη, βλέπομεν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ὅτι καὶ ἀφοῦ ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τοῦτο, ὄχι μόνον δὲν ἠλαττώθησαν τὰ κινητὰ χρέη, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας προσετέθη εἰς αὐτὰ καὶ ἓν περίπου ἑκατομμύριον διὰ τὰ προσωρινὰ δάνεια εἰς τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, καί τοι διαχειρισθὲν τὴν ἐξουσίαν κατὰ τοὺς γονίμους μῆνας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ. Αἰτία τῆς λυπηρᾶς ταύτης οἰκονομικῆς καταστάσεως εἶναι ὅτι τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ 1869 καὶ 1870 δὲν ἀπέβησαν δυστυχῶς κατὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς, ἀλλὰ τὰ μὲν ἔσοδα εἶναι πολὺ κατώτερα τὰ δὲ ἔξοδα πολὺ ἀνώτερα. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869 τὰ μὲν ἔσοδα εἶχον προϋπολογισθῆ εἰς 37,620,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 34,505,000, ὥστε φαίνεται περίσσευμα 3,015,000 δραχ. Ἀλλὰ κατὰ τὸν πρόχειρον ἀπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον σᾶς παρουσιάζω τὰ ἔσοδα ἔφθασαν εἰς 32,600,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 38,992,840 ὥστε ὑπάρχει ἔλειμμα, 6,297,385.

§35ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πόσα ἐβεβαιώθησαν;

§36ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. 36,048000, ἀλλ’ ἔμειναν καθυστεροῦντα 3,448,000. Τὰ ἔξοδα προϋπελογίσθησαν εἰς 34,601,000, ἀλλὰ δι’ εἰδικῶν πιστώσεων προσετέθησαν 9,194,000, ἑπομένως ἀνέβησαν ἐν συνόλῳ εἰς 43,809,000 καὶ ἐκ τούτων ἐξεκαθαρίσθησαν καὶ ἐπραγματοποιήθησαν 38,992,000. Εἰσεπράχθησαν λοιπὸν ἔσοδα κατὰ πέντε ἑκατομμύρια ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων, ἐπραγματοποιήθησαν δὲ ἔξοδα κατὰ 4 ἑκατομμύρια περισσότερον, ὥστε μεταξὺ τῶν προϋπολογισθέντων καὶ ἀπολογισθέντων ὑπάρχει διαφορὰ 9 περίπου ἑκατομμύρια. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ 1869 ἔφθασαν εἰς 32,600,000, ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο περιλαμβάνονται 2,845,000 προερχόμενα ἀπὸ τὸ ἔκτακτον ἔσοδον τῆς νομισματοποιΐας, ἑπομένως τὰ τακτικὰ ἔσοδα δὲν φθάνουν οὐδὲ τὰ 30 ἑκατομμύρια. Ἐπίσης ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῶν 38,992,000 πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν 2,500,000 διὰ τὴν νομισματοποιΐαν καὶ τότε μένουν ἔξοδα 36,485,000. Μεταξὺ τῶν πιστώσεων αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν διὰ τὸ 1869 ὑπάρχουν πολλαὶ ἔκτακτοι συνδεόμεναι μετὰ τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος, διότι καὶ κατὰ τὸ 1869 ἐδαπανήθησαν πολλὰ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870, τὰ ἔσοδα ὡρίσθησαν εἰς 34,103,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 33,883,000, ἑπομένως καὶ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον ὑπελείπετο περίσσευμα 217,000, ἀλλ’ ἐὰν κρίνωμεν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἀποτελεσμάτων, καὶ ἡ χρῆσις αὕτη θέλει κλείσει μὲ ἔλλειμμα οὐχὶ μικρὸν. Ἐν πρώτοις μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου ἐβεβαιώθησαν ἔσοδα ἐκ δραχ. 30,850,000 καὶ εἰσεπράχθησαν 25,888,000, ἤτοι δραχ. 255,000 πλέον τῶν ὅσα ἐντὸς τοῦ 1869 εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τακτικὰ ἔσοδα τῆς ὁμωνύμου χρήσεως. Τὰ τελωνεῖα, τὰ χαρτόσημα, τὸ ταχυδρομεῖον, αἱ κεκλεισμέναι χρήσεις καὶ ἄλλα ἔσοδα, ὧν ἡ εἴσπραξις ἐνεργεῖται κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς χρήσεως παρουσιάζουσι τὰς ἑξῆς διαφορὰς.

Κατὰ τὸ 1869 εἶχον εἰσπραχθῆ ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα τῶν ἐσόδων τῆς ὁμωνύμου χρήσεως.

Ἐπομένως οὐδένα λόγον ἔχομεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ 1870 θὰ ὑπερτερήσωσι τὰ 30 ἑκατομμύρια, ἐκτὸς ἐὰν ἐπιψηφισθῇ ταχέως ὁ νέος νόμος περὶ εἰσπράξεως ἐσόδων, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλλω καὶ δοθῇ μεγαλειτέρα ὤθησις καὶ προσοχὴ εἰς τὰς εἰσπράξεις, ὅτε εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσι μέχρι τῶν 31,000,000. Εἰς τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα προϋπελογίσθησαν εἰς 32,883,000 προσετέθησαν δι’ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων δραχ. 1,885,000· ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1870 μὲ τὰς τακτικὰς ἐκτάκτους καὶ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις ἀναβαίνει εἰς 35,768,000· ὥστε, ἀφοῦ τὰ μὲν ἔσοδα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσι τὰ προϋπολογισθέντα, τὰ δὲ ἔξοδα θὰ τὰ ὑπερβῶσι κατὰ πολύ, ἀδύνατον εἶναι νὰ μὴ παρουσιάσῃ καὶ τὸ 1870 ἔλλειμμα ἀρκετὰ σπουδαῖον. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἂν καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1869 ἐπιστεύθη ὅτι μόνον 4 ἑκατομμύρια ἤρκουν διὰ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία καὶ διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὰ οἰκονομικά μας τὴν κανονικήν των πορείαν, μ’ ὅλα ταῦτα, ἀφοῦ ἐπραγματοποιήθη δάνειον οὐχὶ 4 ἀλλὰ 10 ἑκατομμυρίων, καὶ ἀφοῦ ἐκτὸς τοῦ δανείου τῶν 10 ἑκατομμυρίων, ἡ μὲν Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Ζαΐμη ἔλαβε καὶ προσωρινὸν δάνειον 200 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δεληγεώργη 910 χιλιάδων, εἰς τὸ τέλος τοῦ 1870 εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν δυσχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ 1869, ὅτε ἔπαυσε ἡ Κρητικὴ ἐπανάστασις. Μετὰ τὴν ἐξιστόρησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς κάμω, εὐκόλως δύνασθε, κύριοι, νὰ ἐννοήσητε, πόσον δύσκολος ἀπέβαινε καὶ ἀποβαίνει ἡ θέσις ἡμῶν κληθέντων μάλιστα εἰς τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν ἀρχὴν τῶν ἀγόνων μηνῶν καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Βουλευτικῆς συνόδου, εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καθυποβάλωμεν τάχιστα τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων νομίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ φέρωμεν θεραπείαν τινα. Πρῶτον καθῆκον εἴχομεν νὰ φροντίσωμεν περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφίνει τὸ παρελθὸν, δηλ. πῶς νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰς ἀπαιτητὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας παρελάβομεν, καὶ πῶς συγχρόνως νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς δαπάνας τῶν ἀγόνων μηνῶν, κατὰ τοὺς ὁποίους, ὡς εἶπον καὶ ἀνωτέρω, αἱ εἰσπράξεις ἐλαττοῦνται τῶν δαπανῶν. Δεύτερον εἴχομεν καθῆκον οὐσιῶδες νὰ προνοήσωμεν περὶ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ κατορθώσωμεν δηλ. ὥστε εἰς τὸ μέλλον ὁ προϋπολογισμὸς νὰ κατασταθῇ ἀλήθεια καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰ ἔξοδα· διότι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν βαδίζοντες τὴν αὐτὴν πορείαν καὶ μᾶς μένει κατ’ ἔτος ἔλλειμμα 3, 4, 5 ἢ 6 ἑκατομμυρίων θέλομεν εὑρεθῆ εἰς θέσιν λίαν δύσκολον. Ἐὰν μέχρι τοῦδε ἠδυνήθησαν αἱ Κυβερνήσεις ν’ ἀναπληρώσωσι τὰ ἐλλείμματα διὰ δανείων, εἰς τὸ μέλλον ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ αὐτὸ μέσον· διότι, ὡς δὲν ἀγνοεῖτε, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μὴ ἔχουσα μεγάλην πίστιν, δὲν εὑρίσκει δάνεια ὅπως τὰ εὑρίσκουν αἱ ἄλλαι εὐρωπαϊκαὶ κυβερνήσεις, ἐννοῶ δάνεια ἄνευ ὑλικῶν ἐγγυήσεων. Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις διὰ τὴν ἔλλειψιν πίστεως ἀναγκάζεται ὁσάκις κάμνει δάνειον νὰ δίδῃ ὑλικὰς ἐγγυήσεις, ἐνεχυριάζουσα τὰς τελωνιακὰς εἰσπράξεις εἰς τὰς ὁποίας οἱ δανεισταὶ ἔχουν κατὰ προτίμησιν ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ σήμερον, ὄχι μόνον ὅλα τὰ πρώτης τάξεως τελωνεῖα, ἀλλὰ καί τινα δευτέρας, καὶ ἓν τῆς τρίτης διατελοῦσιν ὑπέγγυα διὰ τὰ μέχρι τοῦδε πραγματοποιηθέντα δάνεια, ὥστε καὶ ἂν θέλωμεν εἰς τὸ μέλλον ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν πορείαν, ζητοῦντες νὰ καλύπτωμεν τὰ ἐλλείματα διὰ δανείων, νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον, ἵνα μὴ εἴπω ἀδύνατον. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος καὶ τῶν ἀγόνων μηνῶν, δὲν ἔχομεν τίποτε ὁριστικὸν νὰ σᾶς εἴπωμεν· θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰς μᾶλλον ἀναποφεύκτους δαπάνας, καὶ θὰ ἀναβάλλωμεν ὅλας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιδεκτικαὶ ἀναβολῆς· ἐὰν στενοχωρηθῶμεν θὰ ἐκποιήσωμεν τὰς μετοχὰς, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ δημόσιον εἰς τὴν ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι μὲν ἐνεχυριασμέναι διὰ τὸ δάνειον τῶν 700 χιλ. δραχμῶν, ἐλπίζεται ὅμως ὅτι θὰ συναινέσῃ ἡ Τράπεζα νὰ τὰς ἀφήσῃ ἐλευθέρας λαμβάνουσα ἄλλας ἀσφαλείας. Ἐνδεχόμενον δὲ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς προσωρινὸν δάνειον, ὡς ἔκαμον καὶ οἱ προκάτοχοι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ζήσωμεν μέχρι τοῦ Ἰουνίου ἢ τοῦ Ἰουλίου ὅτε ἀρχίζουν νὰ πλεονάζουν αἱ εἰσπράξεις. Κυρίως λοιπὸν ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε εἰς τὸ μέλλον, εἰ δυνατὸν, ὁ προϋπολογισμὸς νὰ μὴ ἀφήσῃ ἔλλειμμα. Ἀλλὰ δυστυχῶς, κύριοι, οὐδὲ τοῦτο δὲν ἠδυνήθημεν ἐντελῶς νὰ τὸ κατορθώσωμεν, διότι μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατεβάλομεν, ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον σᾶς παρουσιάζω ἐμφαίνει ἔλλειμμα 600 περίπου χιλιάδων δραχμῶν. Ἐξ ὅσων ὅμως θέλω σᾶς εἴπει περὶ τῶν βάσεων εἰς τὰς ὁποίας στηρίζεται ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, θέλετε κρίνει, ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸν, ἐὰν ὄχι βέβαιον, ὅτι τὸ ἔλλειμμα δὲν θὰ ἦναι ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἀρχίζω, κύριοι, ἀπὸ τὰ ἔσοδα. Τὰ ἔσοδα κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον σᾶς παρουσιάζω, ὑπολογίζονται εἰς 32,576,000 δραχμῶν. Κατὰ τὸ 1869 ὑπελογίσθησαν εἰς 34,103,000 δραχ. κατὰ δὲ τὸ τὸ 1870 εἰς 33,993,000 δραχ. Ἑπομένως τὰ τοῦ 1871 εἶναι ὀλιγώτερα, ἀπὸ μὲν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869 κατὰ 1,527,000, ἀπὸ δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 κατὰ 1,417,000. Τὰ ὑπελογίσαμεν δὲ οὕτω, διότι ἐστηρίχθημεν οὐχὶ εἰς τὰ βεβαιωθησόμενα, ἀλλ’ εἰς τὰ εἰσπραχθησόμενα, εἰς ὅσα δηλ. νομίζομεν, ὅτι πράγματι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσι. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι οὔτε κατὰ τὸ 1869 οὔτε κατὰ τὸ 1870 εἰσεπράχθη τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι, ὡς προεξέθεσα, κατὰ μὲν τὸ 1869 εἰσεπράχθησαν μόνον 29,800,000 αἱ δὲ κατὰ τὸ 1870 εἰσπράξεις δὲν δύνανται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα νὰ ὑπερβῶσι τὰ 31,000,000. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1871 θέλουν φθάσει εἰς 32,576,000, ἐὰν μὴ συμβῇ τι ἔκτακτον, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους, τοὺς ὁποίους νομίζω θὰ εὕρητε καὶ ὑμεῖς λίαν βασίμους. Πρῶτον, διότι ἀφοῦ κατεστράφη εἰς τὴν Πελοπόννησον ἡ μυσαρὰ ληστρικὴ συμμορία, ἡ ὁποία ἐλυμαίνετο τὸν τόπον, καὶ ἀφοῦ ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων, ἐπῆλθε σημαντικὴ βελτίωσις εἰς τὴν κατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἥτις, δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θέλει καταστήσει τακτικωτέραν τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν. Δεύτερον, διότι ἕνεκα τῆς εὐφορίας τῶν ἐλαιῶν, θέλει ἐξαχθῆ μεγαλειτέρα ποσότης ἐλαίου ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ τὸ Δημόσιον θέλει εἰσπράξει περισσότερα χρήματα. Τρίτον, διότι εἰς τὸν ἐπέτειον φορολογικὸν Νόμον, εἰσάγονται καινοτομίαι τινὲς, διὰ τῶν ὁποίων κατὰ τὴν πεποίθησίν μας θὰ ἐλαττωθοῦν, ἐὰν δὲν ἐκλείψουν, τὰ εἰκονικὰ διπλότυπα καὶ θὰ περιορισθοῦν αἱ καθυστερήσεις. Καὶ τέταρτον, διότι τὸ 1871 αἱ εἰσπράξεις θέλουν ἐνεργηθῆ κατὰ τὸν νέον περὶ καταδιώξεως Νόμον, ὁ ὁποῖος θέλει διευκολύνει πρὸ πάντων τὴν εἴσπραξιν τῶν λιανικῶν φόρων, ἐξ ὧν μένουσι 30, 40 καὶ μέχρι 60% καθυστερήματα. Οἱ λόγοι οὗτοι μᾶς ἔπεισαν, ἐλπίζομεν δὲ νὰ πείσουν καὶ ὑμᾶς, ὅτι τὰ πραγματικὰ ἔσοδα τοῦ 1871 θέλουσι φθάσει τὸ ποσὸν τῶν 32,576,000. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὰ μέρος τῶν ἐξόδων, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον παντὸς προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἐνόσῳ μένουν οἱ αὐτοὶ ὀργανικοὶ νόμοι, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων δὲν δύναται εἰμὴ κατὰ πολλὰ μέρη νὰ ᾖναι ἀντιγραφὴ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἑνὸς ἔτους δύναται νὰ διαφέρῃ κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἄλλου. Πρῶτον, διότι πολλαὶ θέσεις ἐκ τῶν ἐνδιαλαμβανομένων εἰς τοὺς ὀργανικοὺς νόμους δύνανται νὰ μείνουν κεναὶ χωρὶς ἐντεῦθεν νὰ παραβλάπτηται τὸ κῦρος τῶν ὀργανικῶν νόμων, δεύτερον, διότι εἰς τὰς δαπάνας τῶν δημοσίων ἔργων οἱ ὀργανικοὶ νόμοι δὲν κανονίζουσιν ὅρια, καὶ ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς δύναται νὰ περιλαμβάνῃ μεγαλύτερον ἢ μικρότερον ποσὸν κατὰ τὸ δοκοῦν τῇ Κυβερνήσει καὶ τῇ Βουλῇ, καὶ τρίτον διότι αἱ δαπάναι τῆς στρατιωτικῆς καὶ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας κανονίζονται ἑκάστοτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, περιστρεφόμεναι ἐντὸς ἀνωτάτων τινῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους διαγράφουσιν οἱ ὀργανικοὶ νόμοι. Σᾶς εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι κατὰ τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν, τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἀνέρχονται εἰς 33,197,385, κατὰ τὸ 1870 ὑπελογίσθησαν εἰς 34,088.000· προστιθεμένων εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 1,302,275, καὶ τῶν ἐκτάκτων ἐκ δραχ. 572,942, τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων τοῦ 1870 ἀνέρχεται εἰς δραχ. 35,963.217, ὥστε μεταξὺ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1871 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν πιστώσεων τοῦ 1870 ὑπάρχει διαφορὰ 2,765,832. Παραβάλλοντες εἰς τὰ καθέκαστα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871 μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870, θέλετε ἴδει, ὅτι κατὰ τὸ 1871 ἐπηνέχθη αὔξησις εἰς τὰ ἑξῆς ἄρθρα.

Ἀφ’ ἑτέρου ἐγένετο ἐλάττωσις κυρίως εἰς τὰ ἀκόλουθα. 1) δραχ. 148,000 ἀπὸ τὰς πληρωνομένας ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου συντάξεις, ἕνεκα τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη τοῦ νὰ ὑποβληθοῦν καὶ οἱ συνταξιοῦχοι εἰς τὰς κρατήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ὑπάλληλοι. 2) δραχ. 34,000 ἀπὸ κατάργησιν εἰρηνοδικείων. 3) δραχ. 50,000 ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μαρτυρικῶν δικαιωμάτων διότι κατὰ δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θέλει σᾶς παρουσιάσει ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μεταβάλλεται τὸ σύστημα τῆς δαπάνης ταύτης. 4) δραχ., 120,000 ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προγυμναστῶν τῆς ἐθνοφυλακῆς. 5) δραχ. 941,000 ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. 6) δραχ. 469,000 ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. 7) δραχ. 36,000 ἀπὸ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. 8) δραχ. 121,000 ἀπὸ τὴν κατάργησιν τῶν ὑγειονομείων καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν θέσεων τῶν δημοσίων ἰατρῶν. Ἐκ τῆς ἀναλύσεως ταύτης, δύνασθε εὐκόλως νὰ ἐννοήσητε τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον προήδρευσεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ. (θόρυβος). Τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Ὅσαι δαπάναι εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ δημόσιον καὶ ἀναπόφευκτοι, εἰς ταύτας ὄχι μόνον δὲν ἐκάμαμεν καμμίαν ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ἀπεναντίας τὰς ηὐξήσαμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν οὐχὶ τί προϋπελογίσθη ἄλλοτε, ἀλλὰ τί πράγματι ἐδαπανήθη· ἐφροντίσαμεν δὲ νὰ κάμωμεν οἰκονομίας εἰς τὰς δαπάνας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί· οὕτω δὲ δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος θέλομεν ἀποφύγει τὰς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις· καὶ ἐπειδὴ ὁσάκις ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις δὲν εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν, πάντοτε μένει ἀδιάθετον ἀπὸ τὰς τακτικὰς πιστώσεις, περὶ τὸ 1,000,000, νομίζομεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι μᾶλλον ἢ ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἀπαντηθῶσιν ὅλαι αἱ ἔκτακτοι πιστώσεις, αἵτινες ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρουσιασθοῦν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους, καὶ ἑπομένως δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους δὲν θὰ ὑπερβοῦν τὰ 33,000,000 καὶ ὅτι τὸ ἔλλειμμα θέλει εἶσθαι οὐχὶ ἀνώτερον τῶν 600,000 δραχμῶν.

§37Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αἱ πρεσβεῖαι τί γίνονται;

§38Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα δὲν δέχομαι ἐρωτήσεις· ἔχω νὰ εἴπω τόσα πολλὰ, ὥστε ἐὰν ἀρχίσω νὰ ἀπαντῶ εἰς ἐρωτήσεις, θὰ μὲ καταλάβῃ ἡ νύξ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς κάμω γνωστὸν, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐζήτητε νὰ καλύψῃ καὶ τὸ ἔλλειμμα τῶν 600,000, διότι καὶ ἡμεῖς συναισθανόμεθα, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ παρουσιάζεται προϋπολογισμὸς μὲ ἔλλειμμα, ἀλλὰ μὴ δυνάμενοι νὰ κάμωμεν πλειοτέρας οἰκονομίας, ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ἡ ὁποία διακατέχει τὰς περισσοτέρας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 9,000,000 νὰ συγκατατεθῇ, ὥστε ἐπὶ δύω ἢ τρία ἔτη τὸ Δημόσιον νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν μόνου τοῦ τόκου, ἀφίνουσα προσωρινῶς τὸ κεφάλαιον διὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πληρόνωμεν ἐτησίως περὶ τὰς 600,000 δραχμῶν· ἀλλ’ ἡ Τράπεζα φοβουμένη μήπως διὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης κλονίσῃ την ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν τὸ Κοινὸν ἔχει εἰς τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα δάνεια, δὲν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ τὴν προταθεῖσαν ἀναβολήν. Ἐν τούτοις τὸ παρουσιαζόμενον ἔλλειμμα δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀνησυχῇ πολὺ, διότι, καὶ ἐὰν δὲν καλυφθῇ διὰ της καλητέρας διοικήσεως καὶ τῆς ἐπιμελεστέρας εἰσπράξεως, θέλουν τὸ καλύψει αἱ προκαταβολαὶ, τὰς ὁποίας κατὰ τὰ νομοσχέδια περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ τῶν φυτειῶν ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσιν οἱ κάτοχοι. Ὅταν, κύριοι, τὰ ἔθνη εὑρίσκωνται εἰς οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, εἰς δύω τινὰ συνήθως καταφεύγουσιν, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων καὶ εἰς τὰς οἰκονομίας. Καὶ περὶ μὲν αὐξήσεως φόρων δὲν δύναται νὰ γείνῃ καθόλου λόγος σήμερον, διότι οἱ φόροι ηὐξήθησαν κατὰ τὸ 1867 ἕνεκα τῆς Κρητικῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ηὐξήθησαν ἴσως ὑπὲρ τὸ δέον· ἄλλως τε, κύριοι, πᾶσα αὔξησις φόρων στειρεύει τὰς πηγὰς τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, αὐξάνει τὰς περὶ τὴν εἴσπραξιν δυσκολίας, δὲν ἐπιφέρει δὲ πάντοτε καὶ ἀνάλογον αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων. Πολλάκις διπλασιάζονται οἱ φόροι, καὶ, ἀντὶ νὰ διπλασιασθῶσι καὶ τὰ εἰσοδήματα, συμβαίνει νὰ εἰσπραχθῶσιν ὀλιγώτερα, ἀφ’ ὅσα εἰσεπράττοντο πρότερον. Καὶ χωρὶς νὰ ἀνατρέχωμεν εἰς ξένα παραδείγματα, ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τὴν γενομένην παρ’ ἡμῖν κατὰ τὸ 1867 αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν δασμῶν· τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ καφὲ ἀπὸ 25 λεπτὰ ἀνεβιβάσθη εἰς 50, τὸ τῆς ζαχάρεως ἀπὸ 13 εἰς 25, καὶ ὅμως κατὰ τὸ 1868 εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τὰ δύω αὐτὰ ἀντικείμενα ὀλιγώτερα χρήματα παρ’ ὅσα κατὰ τὰ 1865 καὶ 1866, ὅτε οἱ δασμοὶ ἦσαν μικρότεροι, διότι, ἢ ἠλαττώθη ἡ κατανάλωσις ἢ, ὅπως πιθανώτερον, ηὔξησαν τὰ λαθρεμπόρια.

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐν γένει αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις μετὰ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου ἠλαττώθησαν;

§40Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ηὔξησαν· μόνον εἰς αὐτὰ τὰ δύο εἴδη ἐπῆλθεν ἐλάττωσις. Ὁ μόνος φόρος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο δικαιολογημένως νὰ ἐπιβληθῇ παρ’ ἡμῖν καὶ τὸν ὁποῖον ἀγογγύστως ὁ λαὸς θέλει ὑποφέρει εἶναι ὁ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη ἔχουσι μέγιστα εἰσοδήματα, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν τὰ συστήματα κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ καπνὸς φορολογεῖται εἰς τὰ περισσότερα Κράτη τῆς Εὐρώπης δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι παρ’ ἡμῖν. Ἐν τούτοις ἡ κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν καὶ μελετᾷ σύστημά τι πρωτοφανὲς, τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ χωρὶς νὰ γεννηθῶσι περιπλοκαὶ καὶ ζημίαι. Ἐὰν δὲ ἐκ τῆς μελέτης ταύτης πεισθῇ, ὅτι τὸ τοιοῦτον σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ δὲν θὰ παραβλάψῃ τὴν παραγωγὴν καὶ δὲν θέλει γεννήσει ἀτοπήματα καὶ σκάνδαλα, ἐπιφυλλάσσεται νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας. Μὴ δυνάμενοι λοιπὸν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, κατεφύγαμεν εἰς τὰς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ αὗται πρέπει νὰ ἔχουν τὰ ὅριά των, διότι ὅταν τὰ ὑπερβοῦν, γίνονται πρόξενοι βλάβης ἀντὶ ὠφελείας, καθόσον βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία καὶ μένουν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ἀθεράπευτοι. Διὰ ταῦτα, κύριοι, ὀφείλομεν ἅπαντες νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας εἰς μέτρα ῥιζικώτερα, εἰς μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπόσχονται τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους, διότι ὅταν οἱ πολῖται εὐποροῦν, τὸ δημόσιον ταμεῖον δύναται νὰ εἰσπράττῃ πολλὰ, χωρὶς ν’ ἀφαιρῇ ἀπὸ τοὺς πολίτας οὔτε τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς, οὔτε τὰ μέσα τῆς εὐζωΐας. Εἰς τοιούτου εἴδους βελτιώσεις τῶν οἰκονομικῶν μας ἐστρέψαμεν καὶ ἔχομεν ἐστραμμένην τὴν προσοχήν μας καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐπεκαλέσθημεν καὶ ἐπικαλούμεθα τὴν ἐμβριθῆ σκέψιν καὶ τὴν πεφωτισμένην πεῖραν ὑμῶν. Ἐκτὸς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ληστείας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζεται, ὅτι θέλει καταστραφῆ τάχιστα τὸ μυσαρὸν τοῦτο τέρας, τὸ ὁποῖον λυμαίνεται τὸν ὡραῖον ἡμῶν τόπον καὶ μᾶς ἀτιμάζει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν δύω νομοσχέδια τὸ μὲν περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, τὸ δὲ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν· ἐκ τούτων τὸ μὲν ἓν ἐνέκρινεν ἤδη ἡ Βουλὴ σχεδὸν παμψηφεὶ, τὸ δὲ ἕτερον παρεδέχθη ὁμοψήφως ἡ ἐπιτροπή σας καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἅμα ἔλθῃ εἰς συζήτησιν θέλει τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας σας. Διὰ τῶν δύω αὐτῶν νομοσχεδίων πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ μεγαλείτερον ἴσως τῶν κοινωνικῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν, ζήτημα, περὶ τὴν λύσιν τοῦ ὁποίου ἐνησχολήθησαν ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ συνελεύσεις, πολλαὶ Βουλαὶ καὶ πολλαὶ κυβερνήσεις, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ παρέλθῃ τοσοῦτος χρόνος καὶ νὰ ὑποστῶμεν διαφόρους δοκιμασίας καὶ ἀποτυχίας διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν πεῖραν καὶ τὰς γνώσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν λύσιν ἑνὸς τοσοῦτον μεγάλου ζητήματος. Διὰ τῶν δύω αὐτῶν νομοσχεδίων πρόκειται ν’ ἀποκατασταθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ γεωργικὴ τάξις ἥτις ἀποτελεῖ τὸ μεγαλήτερον μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, θέλει παύσει ἀπὸ τοῦ νὰ ζῇ ὡς δουλοπάροικος ἐπὶ τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν ἀφῄρεσαν διὰ τῆς βίας ἀπὸ τοὺς προγόνους μας οἱ κατακτηταὶ Ὀθωμανοὶ, καὶ τὴν ὁποίαν ἀφοῦ οἱ πατέρες μας ἀπελευθέρωσαν διὰ χειμάῤῥων αἱμάτων, ἐβελτίωσαν καὶ βελτιώνουν οἱ κάτοχοι διὰ μεγίστων κόπων, καὶ διὰ πολλῶν χρηματικῶν θυσιῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· ἐὰν ἐπαληθεύσουν οἱ γενόμενοι παρ’ εἰδημόνων ὑπολογισμοὶ κατὰ τοὺς ὁποίους δύνανται νὰ διατεθῶσι 4,000,000 στρεμμάτων ἐθνικῆς γῆς, καὶ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἔκτασις αὕτη θέλει διατεθῆ κατὰ μέσον ὅρον, ἐπὶ τῇ μετρίᾳ τιμῇ τῶν 25 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, ἡ ἐθνικὴ γῆ θέλει μεταβληθῆ εἰς κινητὸν κεφάλαιον 100,000,000, ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον θέλει εἰσπράττει ἐτησίως 5–6,000,000, ἀντὶ τῶν δύω τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσπράττει ἀπὸ δικαιώματα ἐπικαρπίας. Βλέπετε πόσον μέτριοι ἐγείναμεν ἤδη, εὐχαριστούμενοι νὰ λάβωμεν 100 ἑκατομ. ἐν συνόλῳ ἀντὶ τῶν 110 τὰ ὁποῖα ἤλπιζον κατὰ τὰ 1835 νὰ εἰσπράττωσι κατ’ ἔτος· θὰ ἔχῃ λοιπὸν τὸ δημόσιον τίτλους 100,000,000 καὶ τίτλους ἀσφαλεστάτους, διότι θὰ στηρίζωνται εἰς πρώτην ὑποθήκην τῆς ἰδίας γῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ ἡμέραν εἰς ἡμέραν θέλει λαμβάνει μεγαλειτέραν ἀξίαν, διότι καὶ θὰ βελτιοῦται καὶ θὰ πληρώνεται. Διὰ τῶν τίτλων τούτων δύναται εὐκόλως πᾶσα κυβέρνησις νὰ εὕρῃ τὰ ἀναγκαῖα μέσα πρὸς ἱκανοποίησιν ὅλων τῶν ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος πηγαζουσῶν ὑποχρεώσεων μὴ ἐξαιρουμένης οὐδὲ τῆς πληρωμῆς τῶν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ συνομολογηθέντων ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν χρεῶν. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, κύριοι, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρουσιάσω νομοσχέδιον περὶ ῥιζικῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος· τὸ ὑπάρχον, ἐλαττωματικὸν εἰς τὴν βάσιν του, διότι φορολογεῖ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, καὶ ὀλέθριον εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, διότι συνοδεύεται μὲ μυρίας καταπιέσεις καὶ καταχρήσεις, κατεδικάσθη ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην καὶ ἐξωβελίσθη ἀπὸ ὅλην τὴν Εὐρώπην. Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ 1835 ὑπεσχέθη καὶ ἐν Ἑλλάδι τὴν κατάργησίν του, καὶ ἡ συνέλευσις τοῦ 1844 τὴν ἐσύστησε στενώτατα. Κατὰ δὲ τὰ 1859 ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ σημερινοῦ ὑπουργείου ὑπουργὸς ὢν τότε τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ὅμοιον ἐν πολλοῖς μὲ τὸ ἤδη ἑτοιμασθὲν, ὅπερ ἀκολούθως ἐπανέλαβε καὶ ἐνώπιον τῆς τελευταίας συνελεύσεως. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ γίνουν τοιαῦται μεγάλαι μεταβολαὶ, διὰ τῶν ὁποίων καταστρέφονται προαιώνιαι προλήψεις καὶ εἰσάγεται νέα τάξις πραγμάτων, ἀπαιτεῖται νὰ παρέλθῃ καιρὸς διὰ νὰ συζητηθῶσι τὰ πράγματα καὶ ὡριμάσουν, λογιζόμεθα δὲ εὐτυχεῖς, διότι νομίζομεν, ὅτι τὰ πράγματα ἔφθασαν σήμερον εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ἡ μεταβολὴ πανταχόθεν ἐπιζητεῖται καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγωμεν, δὲν θέλει ἀπαντήσει σπουδαίαν ἀντίπραξιν. Ἐκτὸς τούτων ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐστράφη πρὸς ἓν ἄλλο νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἐπίσης πολυσπουδαῖον, ἐννοῶ τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, τὸ ὁποῖον ἔχετε πρὸ ἡμερῶν ὑπ’ ὄψιν σας, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσατε νὰ παραπεμφθῇ εἰς δύο ἐπιτροπὰς ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον τοῦ νὰ παρουσιάσουν σήμερον τὴν ἔκθεσίν των, ἄλλως νὰ προβῆτε εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἄνευ ἐκθέσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι οὐσιωδέστατον καὶ τῆς πρωτίστης ἀνάγκης, διότι ὡς γνωρίζετε οὐδέποτε κατωρθώθη ἡ πλήρης καὶ τελεία εἴσπραξις τῶν δημοσίων εἰσοδημάτων καὶ τὸ κακὸν τοῦτο αὐξάνει ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, διότι πᾶσα χρῆσις κλείουσα κληροδοτεῖ εἰς τὰ ἔσοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων ἑκατομ. καθυστερούντων. Τὸ ἀτόπημα τοῦτο προέρχεται κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, πρῶτον διότι οἱ ὑπάρχοντες νόμοι, δὲν δίδουν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐξουσίαν εἰς τὰ ἐπιτετραμμένα τὴν εἴσπραξιν ὄργανα, καὶ δεύτερον, διότι οἱ εἰσπράκτορες δὲν ἐνεργοῦσιν ἀμερολήπτως τὸ καθῆκόν των. Διὰ τοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου θεραπεύονται καὶ τὰ δύω ταῦτα· διότι ἀφ’ ἑνὸς συγκεντροῦται πᾶσα ἡ ἀναγκαία ἐξουσία εἰς τὰς χεῖρας τῶν ταμιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καθιεροῦται τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἀνατίθεται ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων εἰς ἰδιώτας ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνεργῶσι τὸ καθῆκόν των μὲ περισσοτέραν ἀμεροληψίαν, καθόσον θέλουσιν ἔχει πραγματικὴν εὐθύνην διὰ πᾶσαν καθυστέρησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀνελλιποῦς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεων, δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἄλλο τι καλόν· γνωρίζετε ὅτι σήμερον τὸ Δημόσιον ἔχει νὰ λαμβάνῃ ὑπὲρ τὰ 65,000,000 ἀπὸ ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων. Ἐκ τῶν 65,000,000 δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι τὸ ⅓ ἢ τὰ ⅖ εἶναι παραλείμματα καὶ ὅτι μία τακτικὴ ἐκκαθάρισις θέλει τὰ διαγράψει ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ Δημοσίου. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εἰσπραχθῶσι καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ διὰ μιᾶς, ἀλλ’ ἐὰν τακτοποιηθῇ ἡ εἴσπραξις διὰ τὸ μέλλον, καὶ πεισθῶμεν ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν καθυστερήματα, δυνάμεθα νὰ ἀνανεώσωμεν τὰ παλαιότερα καὶ χορηγοῦντες προθεσμίας, νὰ εἰσπράττωμεν ἐτησίως δύω ἢ τρία ἑκατομμύρια, ἀντὶ τῶν 100 ἢ 200 χιλιάδων, αἱ ὁποῖαι μόλις σήμερον εἰσπράττονται. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ κυριώτερα τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι θέλει βελτιώσει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ διὰ τῶν ὁποίων προσδοκᾷ οὐ μόνον νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ μικρὸν ἔλλειμα, τὸ ὁποῖον ὁ προϋπολογισμὸς παρουσιάζει, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπαυξήσῃ ἐν τῷ μέλλοντι τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους εἰς τρόπον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ πολλὰς ὑποχρεώσεις καὶ διαφόρους ἄλλας ἀνάγκας. Τοιαύτη εἶναι ἡ εἰλικρινὴς ἡμῶν πεποίθησις. Ἂν νομίζετε, ὅτι αἱ σκέψεις μας δὲν εἶναι ὀρθαί, ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς νὰ μᾶς καταδείξητε ποῦ καὶ κατὰ πόσον πλανώμεθα, καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ παραδεχθῶμεν πᾶσαν τροποποίησιν, ἡ ὁποία ἐκ τῶν συζητήσεων ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἀναγκαία. Διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν, κύριοι, οὐ μόνον θὰ βελτιωθοῦν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἀκόμη θὰ χειραφετηθῇ καὶ ὁ λαὸς, καὶ θέλει ἐπέλθει κατὰ μέγα μέρος ἡ ἀποκέντρωσις, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν καὶ ἐπιζητοῦμεν· ἀφοῦ διατεθῇ ἡ ἐθνικὴ γῆ, ὁ γεωργὸς δὲν θὰ ᾖναι ἠναγκασμένος νὰ τρέχῃ ἀπὸ τὴν μίαν ἀρχὴν εἰς τὴν ἄλλην, ἵνα μὴ τοῦ ἀφαιρέσουν τὸ μικρὸν τεμάχιον τῆς γῆς, τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖ, οὔτε θὰ πάλλῃ ἡ καρδιά του εἰς τὸ ἄκουσμα, ὅτι ὑπουργός τις σκέπτεται νὰ διαθέσῃ τὴν ἐθνικὴν γῆν διὰ δημοπρασίας, ὅτι ἄλλος προτίθεται νὰ διανείμῃ αὐτὴν δωρεὰν εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀφίνων καὶ εἰς αὐτὸν 10 ἢ 15 στρέμματα, τὰ ὁποῖα δὲν τοῦ ἐξαρκοῦν πρὸς ἐξάσκησιν τῆς βιομηχανίας του, καὶ ὅτι ἄλλος σκέπτεται ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ἥμισυ τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν ἐφύτευσεν. Ὅταν μεταβληθῇ τὸ φορολογικὸν σύστημα, θὰ ἐκλείψουν αἱ πολυπληθεῖς δηλώσεις, τὰ εἰκονικὰ διπλότυπα καὶ πρωτόκολλα, οἱ ἀπαριθμηταὶ, οἱ πραγματογνώμονες, οἱ ἐνοικιασταὶ τὰ σμήνη τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν καὶ τῶν κερδοσκόπων, οἱ ὁποῖοι καταπιέζουν καὶ γυμνώνουν τὸν λαόν· ὁ φορολογούμενος δὲν θέλει ἔχει παρὰ μίαν καὶ μόνην ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ τὸν ἅπαξ κανονισθέντα φόρον, τὸν ὁποῖον ὀφείλει εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ὅταν τέλος πάντων τακτοποιηθῇ τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως, καὶ ἐκλείψουν τὰ καθυστεροῦντα, θέλουν βεβαίως λείψει πολλὰ σκάνδαλα καὶ θέλει παύσει ἀπὸ τοῦ νὰ ᾖναι προβληματικὴ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τῶν περισσοτέρων πολιτῶν. Τελειώνων τὸν λόγον, κύριοι, ζητῶ παρ’ ὑμῶν συγγνώμην, διότι θελήσας νὰ ἐκθέσω ὑμῖν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ τὰς ἰδέας, ὑφ’ ὧν ἐμφορεῖται ἡ σημερινὴ κυβέρνησις, ἐβιάσθην νὰ μακρηγορήσω. Σᾶς ἐκφράζω δὲ τὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ὑπομονὴν, μὲ τὴν ὁποίαν μοὶ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀκροασθῆτε, καίτοι ἐπὶ δύο σχεδὸν ὥρας ἀγορεύοντα. Τοῦτο εἶναι ἡ τρανωτέρα ἀπόδειξις τῆς μεγίστης σημασίας, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀποδίδει εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, καὶ εὐελπίζει τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θέλετε τὴν συνδράμει εἰς τὸ νὰ πραγματοποιήσῃ κατὰ τὸν μᾶλλον προσήκοντα τρόπον τὰ μέτρα της.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Ὁ κ. Φλέσσας ἔχει τὸν λόγον.

§42Η. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ μηνὸς μ’ ἐπληροφόρησαν πολλοὶ φίλοι μου, ὅτι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐνδιαιτῶνται πολλοὶ φυγόδικοι, ὑπόδικοι καὶ κατάδικοι· τοῦτο δὲν ἐπίστευσα, ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι ὅμως αὗται τῶν φίλων μου μὲ ἔθεσαν εἰς περιέργειαν μεγάλην, καὶ ἐφρόντισα, ὥστε συνήντησα πολλοὺς ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη τῶν Ἀθηνῶν.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τοὺς καταγγείλῃς.

§44Η. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τοῦτο εἶναι δικαίωμά μου. Ἔχω δὲ, κύριοι, τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐτυχίαν νὰ συνοικῶ μὲ ἕνα τοιοῦτον κατάδικον τὸν Μιχαὴλ Σταυρόπουλον.

§45ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχετε τὴν τιμὴν νὰ συνοικῆτε μετὰ τοῦ καταδίκου;

§46ΦΛΕΣΣΑΣ. Μάλιστα ἔχω τὴν τιμὴν ἐννοῶ ὅτι ἔχομεν τὸν αὐτὸν οἰκοδεσπότην· αὐτοὶ θεωροῦνται πρόσωπα τίμια σήμερον τῆς κοινωνίας, καθὸ φίλοι τῆς κυβερνήσεως· ἐνταῦθα ἐγνώρισα πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, ἤτοι τοὺς Παναγ. Χ. Δικαῖον, Ἡρακλῆν Ν. Δικαῖον καὶ Ἀθανάσιον Γ. Μπιτσάνην καὶ τὸν κατάδικον Μιχαὴλ Σταυρόπουλον ἐν τῇ πλατείᾳ τῆς Ὁμονοίας, παιανιζούσης τῆς μουσικῆς περιφερομένους μετὰ τοῦ προξένου Κωνσταντίνου Ἀναγνωσταρᾶ, οἵτινες, ἀφοῦ μὲ εἶδαν, ἀνεχώρησαν καὶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Ἐφώναξα ἕνα κλητῆρα καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ τοὺς συλλάβῃ, ἀλλ’ ὁ κλητὴρ μοῦ εἶπεν, ὅτι αὐτοὶ ἔχουν αὐθέντην πολὺ μεγάλον, καὶ οὕτως ἀνεχώρησε. Χθὲς δὲ μ’ ἐπληροφόρησε φίλος τις καὶ οἰκεῖος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οἱ ῥηθέντες φυγόδικοι καὶ ὑπόδικοι ἀνεχώρησαν μετὰ τοῦ κ. Πεῤῥωτοῦ εἰς Ναύπλιον, λαβόντες εἰσιτήρια κυβερνητικὰ δι’ ἄλλων προσώπων, ὅπου προσδιωρίσθη ἡ δίκη των τὴν 20 τρ. μ. Ἰδοὺ δὲ τὶ μὲ γράφουν ἐκ Καλαμῶν καὶ ἄλλοι πολλοὶ διὰ τὰ ὁποῖα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκροασθῇ. «Ὁ δήμαρχος Ἄμφιας, ὁ Κάρτσονας ἐνθαῤῥυνθεὶς παρὰ πολὺ ἐκ τῆς ἐξουσίας, καταδιώκει οἰκτρὰ τοὺς φίλους μας παρανόμως, συλλαμβάνει τὰ ποίμνια διὰ τῶν ἀγροφυλάκων του εἰς μὴ ἀπηγορευμένας θέσεις, ἀφοπλίζει τοὺς ποιμένας καὶ μετ’ αὐτῶν μεταφέρει ἅπαν τὸ ποίμνιον εἰς τὴν οἰκίαν του Ἀρφαρᾶ, καὶ ἀφοῦ σφάξῃ 10–15 ἐξ αὐτῶν μετὰ τῶν φίλων του κατόπιν λαμβάνει, ὡς σύλληπτρα ἄλλου μὲν 10 δρ. ἄλλου δὲ 15, τοὺς δαίρνει καὶ συνεπῶς διὰ πρωτοκόλλου, εἰσάγει εἰς δίκην, ὥστε κατὰ Τετράδην φέρει εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον Θουρίας πλέον τῶν 50 φίλων μας, ἐπὶ παρανόμῳ ὁπλοφορίᾳ κλπ. ἐνῷ πάντες οἱ φίλοι τοῦ δημάρχου περιφέρονται ὡπλισμένοι πανταχοῦ. Ὁ δὲ εἰρηνοδίκης φοβούμενος φαίνεται τὴν θέσιν του, καὶ ἐναντίον ἀποδείξεων τῆς ἀθωότητος τῶν εἰσαγομένων, καταδικάζει αὐτούς. Τὴν παρελθοῦσαν Τετράδην ἐδικάσθησαν πλέον τῶν 30 φίλων μας ἐρήμην, βλέποντες τὴν τακτικὴν πρόθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου· μετὰ δὲ τὴν ἐκδίκασιν τῶν πταισμάτων αὐτῶν, μικροῦ δεῖν γὰ συμβῶσι δυστυχήματα, ἐλθόντων εἰς ῥῆξιν τῶν ἡμετέρων μετὰ τοῦ Κάρτσονα· τὰ περαιτέρω δὲ προὔλαβεν ὁ ἀνθυπασπιστὴς Καράμπελας, ἀλλ’ ὡς παρατηρῶ, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμβῶσι δυστυχήματα, διότι οἱ δημοτικοὶ ἀγροφύλακες ὄντες πνεύματος κακούργου, καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων στερημένοι, προβαίνουσι κατ’ ἐνθάῤῥυνσιν τοῦ εἰρημένου δημάρχου εἰς λίαν ἐπιφόβους πράξεις, καὶ οἱ ἡμέτεροι ἀνέχονται αὐτοὺς τῇ προτροπῇ μου. Ἀλλὰ θὰ βλέπω πάντοτε αὐτοὺς ὅπως τοὺς ἀναχαιτίζω; Οὐχὶ βεβαίως. Ὁ εἰρημένος δήμαρχος προέβη εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ἀγροφυλάκων (κακούργων) παρανόμως καὶ δυνάμει πλαστῶν πιστοποιητικῶν, εἰκονικῶν, (ἀπλουστάτων δημοτῶν ὡς εἰδικῶν παρέδρων)· καὶ ὡς εἰδικὸς μὲν πάρεδρος Γαρδικείου ἐπιστοποίησεν τὴν ἄρνησιν τῶν κατοίκων τοῦ νὰ συνέλθωσιν εἰς ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων, ὁ Ἀναστάσιος Ἀθ. Δικαῖος, ἐνῷ εἰδικὸς πάρεδρος Γαρδικείου, εἶναι ὁ Παναγιώτης Ι. Μπάλας· ὡς εἰδικὸς πάρεδρος Ἀγρίλου ἐπιστοποίησεν ὁ Ἀθ. Κάργας ἐνῷ δὲν εἶναι τοιοῦτος· ἐν Πολιανῷ ὁ Γεώργ. Δικαῖος, ἐνῷ εἰδικὸς πάρεδρος εἶναι ὁ Δημήτριος Ι. Δημόπουλος. Τοιαῦτα ἐνεργεῖ ὁ εἰρημένος δήμαρχος πρὸς βλάβην τῶν φίλων μας, τοῦ ὁποίου ὅλας τὰς αἰσχρὰς ταύτας πράξεις καταγγείλαμεν, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐνεργήθη τίποτε κατ’ αὐτοῦ. Ὁ φονεὺς τοῦ δυστυχοῦς Εὐσταθίου Π. Φλέσσα Παναγιώτης Χ. Δικαῖος, διὰ τοῦ πρό τινων ἡμερῶν καταπλεύσαντος ἐνταῦθα ἀτμοκινήτου ἀπεβιβάσθη ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ εἰς τὴν παραλίαν Καλαμῶν καὶ ἐκεῖθεν φανερὰ ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Π. Ἀναγνωσταρᾶ, μεθ’ οὗ ἐν τῷ καφφενείῳ ἔλαβε καὶ καφφὲ καὶ ἐδιηγεῖτο τοῖς φίλοις τὰ κατὰ Κουμουνδοῦρον· συνεπεία τῆς ἀταραξίας αὐτῆς, ὁ Κωνσταντῖνος Ἰω. Ἀθ. Φλέσσας, παρεπονέθη εἴς τε τὸν Μοίραρχον καὶ Νομάρχην, καὶ παρεκάλεσε πολὺ αὐτοὺς νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς συλλήψεώς του, οἵτινες μετὰ μίαν ὥραν, ἀπέστειλαν ἕνα ἐνωματάρχην λεγόμενον Πουλικὸν πρὸς σύλληψιν τοῦ κακούργου· οὗτος δὲ ὁ ἐνωματάρχης μετὰ τοῦ Ἀστυνόμου, ἀπελθόντες εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Π. Ἀναγνωσταρᾶ καὶ λαβόντες τὸν καφφὲ, ἀνεχώρησαν κατησχυμένοι, διότι ὅλοι οἱ γείτονες αὐτοῦ, ἐχλεύαζον αὐτοὺς μὴ θελήσαντες νὰ συλλάβωσι τὸν ἐνώπιόν των ἱστάμενον κακοῦργον. Τὴν ἐπιοῦσαν κρύφα ὁ φονεὺς, διότι δὲν ἠξεύρω ἂν ἠδύνατο νὰ σωθῇ φανερά, ἐξερχόμενος ἀπῆλθεν, εἰς Κουρτζαούσιον, καὶ ἐκεῖθεν φροντίζει περὶ συλλογῆς χρημάτων, ἅτινα θὰ μεταχειρισθῇ πρὸς ἀθώωσίν του. Τοιαῦτα, κύριοι βουλευταὶ, συμβαίνουσι· καὶ ἐνταῦθα ἔρχομαι εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναμνησθῶ τὸν λόγον τοῦ κ. Μίληση, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχ. περὶ ληστείας εἶπεν ὅτι εἰς τοὺς νόμους τοὺς πολλοὺς καὶ δρακοντείους δὲν ἔγκειται τὸ καλὸν, ἀλλ’ εἰς τὴν καλὴν διοίκησιν· καὶ πραγματικῶς οἱ πολλοὶ νόμοι καὶ δρακόντειοι δὲν φέρουσι τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως, ἀλλ’ ἡ καλὴ διοίκησις. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, διότι ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπασχολώμεθα εἰς ἕτερα ζητήματα, ἅτινα δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖα. Συζητοῦμεν νόμον ἀφορῶντα τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ ἀφ’ ἑτέρου φυγόδικοι, κακοῦργοι καὶ κατάδικοι περιφέρονται ἐλευθέρως εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους. Πιστεύω, ὅτι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ θὰ μὲ διαψεύσουν, ἀλλ’ ἂν ἐπιτρέπηται δύναμαι, ν’ ἀποδείξω διὰ πλείστων μαρτύρων αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω καὶ διὰ βουλευτῶν ἀκόμη. Ταῦτα εἶχον νὰ προσθέσω, καὶ ζητῶ νὰ μὲ πληροφορήσουν διατί περιφέρονται ἐλευθέρως φυγόδικοι καὶ κακοῦργοι ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν;

§47ΛΑΠΑΣ. Νὰ καταγγείλητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς φυλάττουν (θόρυβος).

§48Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ πρωθυπουργὸν νὰ καταγγείλω; (θόρυβος)

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, δὲν καταδέχομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς συκοφαντίας ὅτι εἰς τὴν οἰκίαν μου ἐνδιαιτῶνται φυγόδικοι καὶ κατάδικοι (εὖγε, εὖγε). Εὐτυχῶς, κύριοι, ἡ οἰκία μου εἶναι ἀνοικτὴ ἀπὸ τὴν μίαν πρωΐαν ἕως τὴν ἄλλην καὶ κακούργους δὲν κρύπτει (θόρυβος, συνδιαλέξεις μεταξὺ Μπαρμπιτσιώτου καὶ Φλέσσα διακόπτουσι τὸν ἀγορεύοντα). Ἐπαναλαμβάνων, κύριοι, λέγω, ἐπειδὴ μὲ ἀφορᾷ ἀτομικῶς, δὲν καταδέχομαι ν’ ἀπαντήσω, ἐνδέχεται ὅμως εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ὑπῆρχον φυγόδικοι καὶ νὰ ὑπάρχωσιν· ἀκόμη διατί δὲν τοὺς κατήγγειλεν ὁ κ. Φλέσσας; ἡ ἀστυνομία ἀσχολεῖται περὶ τὴν καταδίωξιν τῶν κακῶν. Εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα σχεδὸν συνέβη καὶ οὐ μόνον φυγόδικοι καὶ κατάδικοι νὰ περιφέρωνται ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ λησταί. Ὁ συγγενὴς τοῦ κ. Φλέτσα, κ. Μπαλαμπάνης, μοὶ ἀνήγγειλεν ἡμέραν τινὰ, ὅτι τοιοῦτοι φυγόδικοι ὑπῆρχον ἐν Ἀθήνας, καὶ κατὰ συνέπειαν διέταξα τὸν ἀστυνόμον νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς συλλήψεως των· πληροφοροῦμαι δὲ ὅτι οἱ περὶ ὧν πρόκειται δὲν ὑπάρχουν ἐδῶ, ἀλλ’ εἰς τὰς φυλακάς· ἡ ἀρχὴ ἐν τούτοις καταγίνεται νὰ συλλάβῃ τοὺς τοιούτους. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τοῦτο, ὅταν ἀρχή τις παραγνωρίσῃ τὸ καθῆκόν της καὶ δὲν συλλάβῃ φυγόδικόν τινα καταδειχθέντα, ὀφείλω κατὰ καθῆκον νὰ τιμωρήσω τὴν ἀρχὴν ἐκείνην....

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Μάγειρας περιεφέρετο ἄλλοτε ἐδῶ ἐπὶ πολὺν καιρὸν, καὶ ἐθαύμαζε μάλιστα πῶς δὲν τὸν ἀνεγνώρισαν.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ καταδείκτης, καταδεῖκται εἶναι εἶναι οἱ ὑπάλληλοι. Ἐγὼ μόνον εἶμαι ὑπόχρεως νὰ τιμωρήσω τὸν ὑπάλληλον, ὅταν δὲν ἐκπληρῇ τὸ καθῆκόν του, καὶ νὰ φροντίζω νὰ τὸ ἐκπληρῇ· τότε εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ὑπουργὸς, ὅταν δὲν τιμωρήσῃ τοὺς ἀθετοῦντας τούς νόμους. Μήπως ἦμαι ἐγὼ ὑπόχρεως, διότι ἐνδέχεται νὰ περιφέρωνται τοιοῦτοι ὑπόδικοι ἢ κατάδικοι ἐν ἀγνοίᾳ μου; ὁ Μάγειρος περιεφέρετο ἄγνωστος, ἑωσότου ἡ ἀρχὴ τὸν ἀνεγνώρισε καὶ ἢ τὸν κατεδίωξεν ἢ ἔφυγε λάθρα. Συνεχῶς συμβαίνουν τοιαῦτα, ἢ ἂν ὄχι κατὰ πᾶσαν ἡμέραν συνέβη λῃσταὶ νὰ φυγοδικοῦν· τὰ νομίζω πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ἐπὶ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου νὰ συνέλαβον ἐν Ἀθήναις κρυπτόμενον, τί πταίει ὁ ὑπουργός. Τώρα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παρέδρους καὶ τοὺς ἀγροφύλακας κλπ., τί πταίω ἐγώ; ἠμπορεῖ νὰ γίνωνται ἐγκλήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχουν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ νὰ τιμωρῶσι καὶ νὰ θεραπεύωσι. Καὶ εἰς τὴν Μεσσηνίαν, κύριοι, διατηροῦνται αἱ αὐταὶ ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι ἦσαν καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Ζαΐμη καὶ Δεληγεώργη· δὲν πιστεύω τώρα νὰ ἔγειναν κακαί. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι κακὰς πληροφορίας ἔχει ἢ ὑπερβολὰς λέγει ὁ κ. Φλέσσας· ἄλλως, ἂν τῷ ὄντι παρηνόμησέ τις, αἱ ἀρχαὶ εἶναι ἐκεῖ καὶ θὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον. Τί λόγον ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς, διότι εἷς πάρεδρος ὑπέγραψεν ἀντὶ ἄλλου; ἂν ἐνωμοτάρχης παρηνόμησεν, ὁ μοίραρχος θὰ τὸν τιμωρήσῃ ἢ ὁ ὑπουργὸς, ὅταν τὸ μάθῃ. Τί κοινὸν μεταξὺ ἐνωμοτάρχου καὶ παραβιάσεως τῶν καθηκόντων τοῦ ὑπουργοῦ; Νομίζω ὅτι ἀδίκως ἠρεθίσθη ὁ κ. Φλέσσας καὶ εἶπεν ὅσα εἶπεν· ἄλλως τὰ τοιαῦτα δὲν φθάνουν μέχρις ἡμῶν.

§52ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὴν πληροφορίαν αὐτὴν τὴν γνωρίζει εἷς τῶν ὑπουργῶν ἀπὸ τοὺς παρόντας πρὸ τινων ἡμερῶν, καὶ μήτε ἐζήτησε πληροφορίας νὰ μάθῃ ποῦ εἶναι αὐτοὶ οἱ φυγόδικοι καὶ κατάδικοι διὰ νὰ διατάξῃ νὰ τοὺς συλλάβουν. (Διάλογοι.)

§53ΔΑΓΡΕΣ. Ἓν τῶν ὑπερτάτων καθηκόντων μου νομίζω ὅτι εἶναι τοῦ νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Λαμβάνων μέρος δὲν θέλω ἢ νὰ συστήσω ὅ,τι δημοσίως ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπον. Δὲν κάμνω ἄλλο, παρὰ νὰ δικαιολογηθῶ εἰς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκω, καὶ νὰ φανῶ συνεπὴς εἰς ὅ,τι διεκήρυξα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Τὸ ζήτημα τῆς τάξεως ἐν ὅλῃ τῇ Ἑλλάδι, καὶ λίαν ὑπερβαλλόντως εἰς τὴν Μεσσηνίαν, πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καὶ ἐμὲ, καὶ προκαλῶ ἐπὶ τούτῳ τὴν προσοχήν της. Θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὁ υἱὸς τοῦ συναδέλφου μου Φλέσα, βουλευτὴς Μεγαλοπόλεως, νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι φυγόδικοι, πολὺ δὲ περισσότερον ὑπόδικοι, μετέβησαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, οὐχὶ τοῦ νῦν, τὸν ὁποῖον πολὺ ἐκτιμῶ, ἀλλ’ οἱουδήποτε πρωθυπουργοῦ. Πολλάκις ἤκουσα ὅτι περιφέρονται ἐδῶ κατάδικοι καὶ ὑπόδικοι; τοῦτο πρέπει νὰ σᾶς διεγείρῃ τὴν περιέργειαν καὶ νὰ προσέξητε πολὺ, διότι εἶναι λίαν σκανδαλῶδες. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, προέκειτο νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ τοῦ 1869, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ συνδυασθῶ μετὰ τοῦ κυρίου Φλέσα καὶ τοῦ κυρίου Πεῤῥωτοῦ, μεθ’ ὧν μὲ διεχώριζον πολλαὶ ἀφορμαὶ καὶ συμφέροντα καὶ πάθη. Ἀλλὰ τότε διετέλει ἡ ἐπαρχία, καὶ ἐν γένει ἡ Μεσσηνία, εἰς οἰκτρὸν σημεῖον ἀλληλοσφαγίας καὶ πολλὰ κακὰ, ἅτινα ὅλος ὁ κόσμος τὰ ἀπέδιδεν εἰς τὴν μὴ αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων· εἴτε ὡς ἐκ τοῦ ζητήματος τῆς Κρήτης εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτιῶν ἐν τούτοις δὲν ἐφηρμόζοντο οἱ νόμοι, ὡς ἔδει. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ὡς ἓν μέσον τῆς καταστολῆς τοῦ λυμαινομένου τὸν τόπον ἐκεῖνον κακοῦ ὁ μεταξὺ μας συνδυασμὸς κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς· ἐκάμαμεν περιοδείαν μεταβάντες εἰς πολλὰ μέρη τὰ ὁποῖα κατεῖχον τὰ ἀσπονδότερα πάθη καὶ εἴπομεν, ἐσυμβουλεύσαμεν καὶ προετρέψαμεν νὰ παύσουν νὰ μὴ ἀλληλοκτονῶνται καὶ ἀφήσωσιν τὴν ἱκανοποίησιν τῶν παθημάτων των εἰς τὴν ἐξουσίαν· καὶ αὐτὴ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ σᾶς δώσῃ ἱκανοποίησιν καὶ ἰδοὺ τὸ πράττομεν πρῶτοι ἡμεῖς. Ἀπέναντί μου εἶχον τὸν φονέα μου, τοὺς συκοφάντας μου· τοῖς εἶπον, ὅτι τὸ παράδειγμα τῆς μετριοπαθείας καὶ ὁμονοίας δίδω πρῶτος ἐγώ· συγχωρηθεῖτε μεταξύ σας, καὶ ὅστις ἔχει ἀμφιβολίαν ἀπὸ ἐμὲ, ἂς προσέλθῃ νὰ τῷ δώσω οἱονδήποτε δεῖγμα θέλει. Εὐτυχῶς αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν πανηγυρικώτατα. Ὅλοι εἴπομεν καὶ ἐσυμφωνήσαμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ συντρέξωμεν πᾶσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τηρεῖ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως· ἔκαμα πᾶσαν πρὸς τοῦτο θυσίαν. Καὶ τῳόντι πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ τόπος ἐδιοικήθη ὅσον τὸ δυνατὸν ἀμερολήπτως. Συνέβησαν ἀδικήματα, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ πράξωσι τὸ πᾶν, ὅπως παύσῃ ἡ ἀλληλοσφαγὴ καὶ τὰ κακὰ καὶ ἔπαυσαν, διότι ἡ ἐξουσία ἀπέδιδε δικαιοσύνην ἄνευ διακρίσεως προσώπων, ἀλλὰ πρὸς πάντας ἐξίσου. Ἐκεῖ, κύριοι, πρέπει νὰ ἠξεύρητε καὶ τοῦτο, τὰ κακὰ τὰ μεγάλα ὀφείλονται εἴς τινας δημάρχους, οἱ ὁποῖοι μόλις ἐγένοντο δήμαρχοι ἀπὸ τὰ 1866 καὶ ἐνόμιζον, ὅτι δύνανται νὰ κακοποιῶσιν ἀτιμωρητὶ παραβιάζοντες τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων, καὶ δὲν ὤφειλον νὰ δώσωσι λόγον εἰς τὴν δικαιοσύνην. Καὶ κατὰ δυστυχίαν αὐτοῦ τοῦ τόπου, σᾶς λέγω ὅτι οὐδεὶς τῶν δημάρχων αὐτῶν κατεδιώχθη ἢ ἐτιμωρήθη. Σᾶς ἀνέφερον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἓν παράδειγμα, ὅτι εἷς δήμαρχος περιπολῶν τὴν νύκτα συνήντησε δύω πολίτας, οἵτινες φοβούμενοι ἐτράπησαν εἰς φυγὴν, τοὺς ἐπυροβόλησε καὶ συνέλαβε τὸν ἕνα, ὃν ἐλῄστευσε, τοῦ ἀφῄρεσε τὰ ὅπλα καὶ τὸν ἐβασάνισεν ἱκανῶς, τὸν κατήγγειλε δὲ πρὸς τούτοις εἰς τὸ δικαστήριον. Δυστυχῶς ἠξεύρετε τί ἔκαμαν; παρέπεμψαν αὐτοὺς τοὺς παθόντας δαρέντας καὶ ληστευθέντας, ἀπήλλαξαν δὲ τῆς καταδιώξεως τὸν δήμαρχον καὶ τοὺς ὀπαδούς του. Ὡς ἐκ τούτου καὶ πολλῶν ἄλλων τοιούτων ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ὅτι αὐτοὶ οἱ δήμαρχοι ἐγκληματήσαντες εἶναι ἀτιμώρητοι· περιεστάλησαν ὅμως, ὅταν εἶδον ὅτι ἡ ἐξουσία θέλει τοὺς καταδιώξει, ἀλλὰ καὶ τοῦτο μῦθος διὰ τὸν λαὸν ὑπῆρξεν. Ὑπάρχουν, κύριοι, δήμαρχοι κατηγορούμενοι διὰ δέκα, εἴκοσι ἀξιοποίνους πράξεις, καὶ ὅμως οὐδεὶς ἐτιμωρήθη.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πότε κατηγορήθησαν;

§55ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἠξεύρετε τί τεχνάσματα μετεχειρίσθη ὁ κατηγορούμενος δήμαρχος ἐπὶ πλαστογραφίᾳ; ἐτεχνάσθη νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν κατὰ τοῦ δημοσίου, διότι τὸ πρᾶγμα περὶ τοῦ ὁποίου ἐβεβαίωσεν ἦτο τοῦ δημοσίου· κινοῦν ἀγωγὴν καὶ ἐπέρχεται ἔνστασις, ὅτι ἡ ποινικὴ καταδίωξις πρέπει ν’ ἀνασταλῇ, ἕως οὗ διεξαχθῇ ἡ πολιτικὴ ἀγωγὴ, καὶ οὕτως ἀνεστάλη ἡ καταδίωξις· δυστυχῶς εὑρίσκονται δικασταὶ καὶ ἐκδίδουν ἓν βούλευμα δι’ οὗ ἀναστέλλεται ἡ καταδίωξις, μέχρις οὗ ἀποφανθῇ τὸ δικαστήριον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἀγωγῆς. Ἐννοεῖτε δὲ πολὺ σωστὰ ὅτι, οὔτε εἰσήχθη, οὔτε θέλει εἰσαχθῆ, καὶ μένει ἀκαταδίωκτος. Ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ νὰ ῥίψητε τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι ἀκαταδίωκτος μία τάξις ἀνθρώπων; τοὺς καθιστᾶτε θηρία. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν, καθὼς ἔχω καὶ ἐγὼ πληροφορίας, οἱ δήμαρχοι αὐτοὶ ἤρχισαν νὰ θρασύνωνται καὶ εἷς, ὡς αὐτοκράτωρ τῆς Κίνας, ἐξέδωκε διάταγμα παύων καὶ διορίζων τοὺς ἀναγκαίους εἰδικοὺς παρέδρους (ἱλαρότης).

§56ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος εἶν’ αὐτός;

§57ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἀναφέρω πρόσωπα.

§58ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε μὴ ἀναφέρητε καὶ πράγματα.

§59ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, θὰ σᾶς τὸν εἴπω. Προσκαλεῖ ὁ νομάρχης τὸν δήμαρχον καὶ τῷ λέγει τί εἶν’ αὐτά;

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἐκλελεγμένος πάρεδρος;

§61ΔΑΓΡΕΣ. Μάλιστα. Δὲν θὰ εἴπω τίποτε μὴ στηριζόμενον εἰς τὴν ἀλήθειαν.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠξεύρετε διατί σᾶς ἐρωτῶ; διότι καὶ ἐπὶ Ζαΐμη (διάλογοι)....

§63ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Πότε ἔγειναν αὐτὰ, κ. Δαγρέ;

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Δεληγεώργη.

§65ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγκύκλιον διαταγὴν ἐξέδωκεν ὁ κ. Δεληγεώργης, καθ’ ἣν ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ διορίζουν τοὺς παρέδρους οἱ δήμαρχοι ὅπου τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ ὄχι νὰ τοὺς παύουν (ἱλαρότης). Κύριοι, ἀκούετε τὸ ἀξίωμα τοῦ παρέδρου καὶ παραξενεύεσθε. Τοὺς παρέδρους τοὺς θέλουν ἵνα ἐκλέγουν τοὺς ἀγροφύλακας, τούτους θέλουν διὰ νὰ καταπιέζουν καὶ καταθλίβουν (διάλογοι· θόρυβος). Ὡς πρὸς τὸ μέρος λοιπὸν τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσουν λόγον τί ἔγειναν αἱ κατὰ Δημάρχων κατηγορίαι, ἂς ἦναι καί τινες φίλοι μου· καὶ ἂν λάβουν τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐξετάσουν τὰς δικογραφίας, θὰ ἴδουν ὅτι ἔλαβον χώραν ἀσχημίαι δικαστικαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν συνιστοῦν πολὺ τὸ δικαστήριον αὐτό.

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖον, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἐποχῆς μας.

§67ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ συσχετίζω τὰς διοικήσεις, καὶ αὕτη εἶναι συνεχής· πρὸ δύο ἐτῶν εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν θέλομεν νὰ παραδίδηται ἡ διοίκησις εἰς τὴν πολιτικήν· περὶ τούτου ἴδιον καὶ μακρὸν λόγον ἔκαμον τότε· αὐτὸ τοῦτο συνιστῶ καὶ ἤδη σᾶς λέγω ὅτι ἤρχισε κἄπως νὰ ἐπηρεάζεται ἡ διοίκησις. Σᾶς παρακαλῶ, ἐν ὀνόματι τῶν αἱμάτων τὰ ὁποῖα ἐχύθησαν καὶ μέλλουν νὰ χυθοῦν ἐν τῇ ἀτυχεῖ Μεσσηνίᾳ νὰ προσέξητε. Σᾶς λέγω ὅτι ὁ κόσμος ἐκεῖ, ὅταν βλέπῃ ἕνα κατάδικον νὰ μὴ κάθηται οὔτε τρεῖς ἡμέρας εἰς τὰς φυλακὰς, ταράττεται καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγανακτῇ καὶ ἐξεγείρηται; περὶ τῶν ὀνομάτων περὶ ὧν εἶπεν ὁ κ. Φλέσσας, δὲν ἤθελον κάμει λόγον, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ τὸν κύριον Φλέσσαν, κατὰ καθῆκον ὤφειλον νὰ κάμω λόγον (διάλογοι). Καίτοι ὁμιλῶν εἶμαι ὁ εἰλικρινέστερος τῶν φίλων σας, τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ.....

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε περὶ παύσεως παρέδρων, περὶ διορισμοῦ δημάρχων, περὶ κατηγοριῶν κατὰ δημάρχων, περὶ ἀθωώσεως αὐτῶν, ’ξεύρω ἐγὼ πόσα εἴπατε, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπητε ἂν ἔγειναν σήμερον ἢ πρίν.

§69ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα εἰς σᾶς αὐτὰ, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω....

§70ΛΑΠΑΣ. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις...

§71ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θὰ κάμω τὴν χάριν εἴς τινας φίλους τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀντιπολιτευθῶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν μίαν ἀντιπολίτευσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως (θόρυβος)... Ἐγὼ ἦλθον διὰ νὰ ἐνισχύσω τὴν Κυβέρνησιν· θέλω νὰ καταστήσω ζωηρότερον τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὅπως ἀποκρούῃ ἀπαιτήσεις φίλων, οἵτινες καὶ τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ βλάπτουν καὶ τὸν τόπον. Θέλω νὰ μάθουν οἱ ἐν Μεσσηνίᾳ φίλοι του ὅτι ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι περισσότερον περὶ τῆς ὑπολήψεώς του· δὲν θέλω νὰ εἴπῃ ὁ κόσμος ὅτι ἡ κακὴ κατάστασις ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον.

§72ΛΑΠΑΣ. Πῶς εἶπες; ὅτι ἐπιθυμοῦμεν ἡμεῖς τὴν ἀντιπολίτευσιν τῆς Κυβερνήσεως;

§73ΔΑΓΡΕΣ. Κάθησε χάμου νὰ σοῦ εἰπῶ (διάλογοι· θόρυβος).

§74ΛΑΠΑΣ. Ὅταν θέλω νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν, δὲν μὲ κρατεῖ κανένας.

§75ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισεν ὁ κ. Λάππας ὅτι τοῦ εἴπατε πῶς θέλει ἀντιπολίτευσιν, διὰ νὰ λάβῃ καιρὸν νὰ πάρῃ ῥουσφέτια (θόρυβος).

§76ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω πληροφορίας, καθ’ ἃς λέγεται ὅτι περιφέρονται κατάδικοι καὶ ὑπόδικοι εἰς τὴν ἀγοράν· λέγεται ὅτι ἔφυγον κατάδικοι εἰς ἰσόβια δεσμά· λέγεται, δὲν τὸ βεβαιῶ, ὅτι ἐξέρχονται τοιοῦτοι εἰς καιρὸν, καθ’ ὃν ἦσαν ἐντὸς δεσμωτηρίου, καὶ ἐχρησίμευσαν ὡς ἓν μέσον καταπιέσεως καὶ καταθλίψεως (θόρυβος). Τὰ τοιαῦτα παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἂν τῳόντι ἐξῆλθον ὑπόδικοι καὶ κατάδικοι νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ὑπευθύνους ὑπαλλήλους καὶ νὰ σώσῃ ἕνα τόπον, ὅστις εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν προτέραν ἀθλίαν του κατάστασιν.

§77ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Λέγεται, λέγεται, λέγεται· ποῖος τὸ λέγει; διότι, ἂν ἔχῃ ἄλλως τὸ πρᾶγμα, ἄλλην ἀπόφασιν θὰ λάβῃ ἡ Βουλή.

§78ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ἀφήσητε νὰ τελειώσω, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ θὰ καταλήξω καὶ τότε νὰ κρίνητε. Ἐγώ, εἶπον περὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω.

§79ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔχετε πεποίθησιν εἰς αὐτὰς τὰς πληροφορίας;

§80ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶσθε ἁρμόδιος νὰ μοῦ κανονίσητε τὸν λόγον.

§81ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πρὸς τιμὴν τοῦ Σώματος.... (θόρυβος).

§82ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ σῶμα δὲν ἔχει ἀτιμίαν (διάλογοι). Ἐγώ, ἐπειδὴ ἐνδιαφέρομαι δι’ αὐτὸν τὸν τόπον, ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω· ἴσως δὲν ἦναι ἀληθεῖς. Δεύτερον εἴπετε, κύριε πρωθυπουργὲ, ὅτι διατηρεῖτε τὰ ὄργανα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἔδωκα παραγγελίαν νὰ μὴ ἐνεργοῦν παρὰ τὸ καθῆκόν τους, ἀδιαφοροῦντες πρὸς τὰ πρόσωπα, ἂν ἦναι φίλοι, ἢ ἐχθροί.

§84ΔΑΓΡΕΣ. Ἀληθὲς ὅμως εἶναι ἐπ’ ἴσης ὅτι σήμερον συμβαίνουν, ὅτι ἄλλοτε δὲν ἐσυνέβαινον· λοιπὸν δὲν ἔχω τίποτε πλέον νὰ εἴπω παρὰ νὰ σᾶς συστήσω νὰ ἐξετάσητε ἂν ἔχωνται ἀληθείας αἱ πληροφορίαι νὰ τιμωρήσητε τοὺς ὑπευθύνους, ἄλλως ζητῶ συγγνώμην δι’ ὅσα εἶπον.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὄχι μόνον διετήρησα τοὺς ἰδίους ὑπαλλήλους εἰς Μεσσηνίαν, διότι τοὺς ἐνόμιζον τιμίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς παρήγγειλον ῥητῶς καὶ ἐπανειλημμένως, τὸ λέγω δημοσίως, διότι ἡ δημοσιότης εἶναι ὁ καλλίτερος ἔλεγχος, νὰ ἀποβλέψουν εἰς τὸ χρέος των, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων καὶ μόνον τῶν νόμων, ἀδιαφοροῦντες ποῖα πρόσωπα ἐνδιαφέρονται. Εἶναι, κύριοι, πρόεδρος ὁ Βλάχος καὶ νομάρχης ὁ Οἰκονομόπουλος, πρὸς οὓς ἔγραψα καὶ εἶπον πρὸς αὐτοὺς, πρέπει τέλος πάντων νὰ ἐννοήσῃ ἡ Μεσσηνία, ὅτι ὑπάρχει δικαιοσύνη, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος. Καὶ διὰ τοῦτο, οἱ Μεσσήνιοι τὸ ἠξεύρουν παράπονα ἠγέρθησαν ἐναντίον τῶν ἀρχῶν ἐκ μέρους τῶν φίλων μας καὶ τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι γράφονται ἀπὸ τοὺς φίλους μας (διάλογοι). Δὲν ἠξεύρω, κύριε Φλέσσα, ἂν αὐτοὶ ᾖναι κακομαθημένοι, ἢ ἂν τὸ 68 δὲν ἀπέδειξεν ὅτι ἄλλοι εἶναι κακοαναθρεμμένοι.

§86ΙΩΑΝ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς τὸ σπῆτι τοὺς εἶχες τοὺς φυγοδίκους ἐψὲς τὸ βράδυ!

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοὺς εἶδες;

§88ΙΩ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τοὺς εἶδα (θόρυβος).

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κύριος Φλέσας δὲν ἦλθε πλέον εἰς τὴν οἰκίαν μου, καὶ ἀπὸ τὸν καιρὸν καθ’ ὃν εὐεργετήθη, ὁμιλεῖ λίαν θυμωμένος· ἐγὼ εἰς τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς τῆς συκοφαντίας δὲν καταδέχομαι νὰ ἀπαντήσω (διάλογοι). Κύριοι, περὶ τῶν ἐξελθόντων ἐκ τῶν φυλακῶν δὲν ἠξεύρω τίποτε. Ὑπάρχει ἐφημερὶς «Καθῆκον» ἐν Μεσσηνίᾳ· αὐτὴ ἔγραψέ ποτε, ὅτι εἷς καταδικασθεὶς εἰς τριῶν ἡμερῶν φυλάκισιν, δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὰς φυλακάς· ἔσπευσα νὰ ζητήσω λόγον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς καὶ αἱ ἀρχαὶ ἐδικαιολόγησαν. Ἔκτοτε δὲν ἤκουσα τίποτε· σήμερον ἀκούω ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Δαγρὲς, καὶ, κύριοι, θέλω τιμωρήσει καὶ τοὺς δεσμοφύλακας καὶ τοὺς ἀνωτέρους των, ἐὰν παραβιάζωσι τὸ καθῆκόν των, διότι διαταγὴ ὑπάρχει νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς οὐδένα νὰ ἐξέρχηται τῶν φυλακῶν, καὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ὅσοι παραβιάσωσι τὸν νόμον· διότι εἶναι φρικτὸν καὶ ἐναντίον τοῦ νόμου εἷς ἐπιστάτης, ἄνθρωπος τελευταῖος, νὰ δίδῃ χάριν τρόπον τινὰ, ἀπαλλάτων τῆς φυλακῆς τὸν κατάδικον. Αὐτὰ, κύριοι, ἐγένοντο ἄλλοτε σκανδαλωδῶς. Ὑπόσχομαι δὲ ὅτι ὅπου μάθω ὅτι συνέβη τοιοῦτόν τι, καὶ ἀπὸ ὁποιονδήποτε συνέβη, νὰ τὸν τιμωρήσω αὐστηρότατα ἐφαρμόζων, ἐννοεῖται, τοὺς κειμένους νόμους· ἐπιβεβαιῶ δὲ ὅτι ἐκτὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου κατὰ τοῦ ὁποίου, ὡς σᾶς εἶπον, ἐγένετο παράπονον ὅτι ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν φυλακὴν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, ἐζήτησα ἀμέσως τὸν λόγον, πληροφορίας ἄλλας δὲν ἔχω· ἅμα ἐπανέλθω εἰς τὸ ὑπουργεῖον θέλω τηλεγραφήσει, καὶ θὰ ζητήσω πληροφορίας· ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ τιμωρηθῇ ὁ ἔνοχος. Κύριοι· ὁ κύριος Δαγρὲς ἀνέφερε διάφορα ἄλλα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς δὲν συνέβησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου· καὶ ἐνδιαφέρομαι εἰς αὐτά· διότι ὅ,τι ὑπεσχέθην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ αἰσθάνομαι ὅτι εἶναι τοῦτο ἀνάγκη τοῦ τόπου, θέλω νὰ πραγματοποιηθῇ· θέλω ἀληθῶς ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις νὰ μὴ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν, διότι ἐνόσῳ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν, οὔτε δικαιοσύνη, οὔτε διοίκησις θὰ ὑπάρξῃ, οὔτε πολιτεία δύναται νὰ συστηθῇ. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ ἀκούω καὶ ἐξετάζω καὶ μελετῶ τὰ ἀναφερόμενα ὡς ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀρχῆς πραττόμενα. Ὁ κύριος Δαγρὲς ἐπανέλαβε πολλὰ περιστατικὰ δυστυχῆ τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Ἠμποροῦν νὰ ἐξακολουθοῦν αἱ κακαὶ συνέπειαι αὐτῶν, ἀλλ’ εὐτυχῶς αὐτὰ δὲν ἔλαβον χώραν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου. Δὲν διέταξα οὔτε νὰ διορίζουν δήμαρχοι παρέδρους, οὔτε νὰ παύουν παρέδρους, οὔτε ἐπροβίβασα πρόεδρον ὁ ὁποῖος ἔκαμε παράνομον ἀπόφασιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἔγειναν τοιαῦτα καὶ ἐὰν αἱ συνέπειαι ἐξακολουθοῦν, δὲν εἶμαι ὁ αἴτιος, ἀλλ’ ἠμπορῶ νὰ ὑποσχεθῶ, ὄχι μόνον διότι αὐτὸ ἀπαιτοῦσιν οἱ νόμοι, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι καὶ τῆς πεποιθήσεώς μου ὅτι θέλω φροντίσει καὶ εἰς τὴν Μεσσηνίαν καὶ παντοῦ ὥστε ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις νὰ μένῃ ἀποκεχωρισμένη ἀπὸ τὴν πολιτικήν· διότι ἐὰν αὐτὸ δὲν καταστῇ ἀλήθεια ἐν Ἑλλάδι, Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ·

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μποῦτος ἔχει τὸν λόγον.

§91ΜΠΟΥΤΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης.

§93ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Ἐῤῥίφθη ἐν τῷ μέσῳ τῆς Βουλῆς μία μομφὴ λίαν σκανδαλώδης εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν πρέπει τόσον εὐκόλως νὰ παρατρέξωμεν ἓν τοιοῦτον σκάνδαλον, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν· διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλον σιωπηλῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἡ Βουλὴ νὰ παραδέχηται φράσεις τινὰς ἀπὸ ἕνα βουλευτήν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀποφανθῇ.......(θόρυβος).

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§95ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σταθῆτε νὰ τελειώσω, καὶ θὰ ἰδῆτε. Ἐγώ, ὅστις συχνάζω εἰς τὸν οἶκον τοῦ κ. προέδρου, δὲν ἀνέχομαι νὰ πιστεύηται, ὅτι συχνάζω εἰς οἰκίαν εἰς τὴν ὁποίαν συχνάζουν κακοῦργοι καὶ ὑπόδικοι· εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον δι’ ἐμὲ καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συχνάζουν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτήν. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ τούτου καταφατικὴν ἢ ἀποφατικήν.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπαιτῶ τίποτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν, οὔτε τὴν παρακαλῶ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι οἱ ἐξενεγκόντες αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν εἶναι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι χωρίζονται ἀπ’ ἐμοῦ δι’ αἵματος· συγγενεῖς μου κατὰ δυστυχίαν ἐφονεύθησαν ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἐφόνευσαν αὐτοὺς, ἑπομένως συγχωρῶ τοὺς κυρίους οἱ ὁποῖοι τοιαῦτα ἔχουν αἰσθήματα, τοὺς συγχωρῶ νὰ συκοφαντῶσι ὅσον θέλουν.

§97ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη καὶ τὸ ὁποῖον, μολονότι περιεβλήθη μὲ γενικότητα, ἀνάγεται εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης. Ἀπέχω νὰ ἀμφισβητήσω τὰς ἰδέας τοῦ ἐκ Καλαμῶν βουλευτοῦ περὶ τῶν διαφόρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οὔτε εἶμαι ὁ κατάλληλος νὰ συζητήσω μετ’ αὐτοῦ, ἐὰν αἱ ἰδέαι του ᾖναι ὀρθαὶ ἢ ὄχι· ἀπαντῶ μόνον εἰς τὸ ἀντικείμενον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀφορᾷ τὴν διαχείρισίν μου ὡς ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης. Ὁ ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἠθωώθη εἷς δήμαρχος, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀθωώσεώς του ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου προὐβιβάσθη ἐφέτης. Ὅταν λέγωνται τοιαῦται μομφαὶ, καλὸν εἶναι νὰ μὴ περιβάλλωνται μὲ γενικότητα, ἀλλὰ νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον διὰ νὰ δύναται νὰ ἀπαντήσῃ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλέγω, μοὶ κάμνει πολλὴν χάριν, εὐχαριστῶ πάντα ὁ ὁποῖος ἤθελε προκαλέσει ἐν οἱᾳδήποτε ἐποχῇ καὶ ἐν οἱᾳδήποτε περιστάσει, καὶ ἐφ’ οἱᾳδήποτε πράξει μου ἀναγομένῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τόσον τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης, καθὼς καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, δημοσίαν συζήτησιν· διότι ἡ δημοσία συζήτησις ἐκτὸς τοῦ ὅτι συντελεῖ πρὸς φωτισμὸν τῆς κοινῆς γνώμης, συνάμα χρησιμεύει εἰς τὸ ν’ ἀναιρῇ πολλὰς πλάνας, καὶ ἂν θέλητε, πολλὰς συκοφαντίας· ἐλέχθη λοιπὸν ὅτι ἠθωώθη σκανδαλωδῶς ἕνας δήμαρχος καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἀθώωσιν αὐτοῦ ὁ πρόεδρος ἐπροβιβάσθη. Περὶ τῆς ἀθωώσεως σᾶς λέγω ὅτι εἶναι πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἀκούω νὰ γίνηται λόγος, οὔτε ἐκράτησα σημειώσεις, οὔτε γνωρίζω ποῖοι δήμαρχοι ἀθωώνονται καὶ ποῖοι παραπέμπονται. Ἅπαξ μόνον μοὶ ἐγένετο λόγος κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς διεξαγωγῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀπὸ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ ἐν Καλάμαις πρωτοδικείου τί ὤφειλε νὰ πράξῃ ὡς πρὸς τὰς διαφόρους καταγγελίας, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἐκκρεμεῖς ἐναντίον διαφόρων δημάρχων καὶ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκα ἐδημοσιεύθη διὰ τῶν ἐφημερίδων, διότι ἔλαβε τὸν τύπον ἐγκυκλίου διαταγῆς. Τῷ εἶπον ῥητῶς ὅτι δὲν ἐννοῶ ποτὲ ἡ μεγάλη ἀρχὴ τῆς ἰσότητος ἐνώπιον τοῦ νόμου ὅλων τῶν πολιτῶν νὰ μὴ ἐφαρμόζηται πρὸ πάντων ἐπὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ᾖναι ὁ τύπος καὶ ὑπογραμμὸς τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων των· ἀλλὰ συνιστῶ πολὺ νὰ προσέξῃ, προσέθεσα, μήπως μία καταδίωξις γενομένη κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν παρεξηγηθῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον, μέτρον γενικὸν, γενικώτατον, ἀδιαφορῶν ὁποῖα ἤθελον εἶναι τὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἤκουσα νὰ γίνηται λόγος περὶ δημάρχου ἀθωωθέντος. Ἐπροβίβασα τὸν πρόεδρον Καλαμῶν κύριον Σανόπουλον, διότι ὅλαι αἱ πληροφορίαι ἦσαν, ὅτι ἦτο ὁ πρόεδρος, ὁ ὁποῖος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὑπεδεικνύετο ὡς ἄξιος προβιβασμοῦ. Αὗται εἶναι αἱ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας κατὰ καθῆκον ὤφειλον νὰ δώσω, καὶ ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ σχέσις τις μεταξὺ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ κ. Σανοπούλου καὶ τῆς πράξεως ἐκείνης περὶ τῆς ὁποίας, ὡς σᾶς εἶπον, πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ προλαλήσας....

§99ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσεν.

§100ΡΩΜΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ φύγωμεν δὲν εἶναι κατάστασις αὕτη.

§101ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἐμέμφθην κανένα· ὀφείλω λοιπὸν κατὰ καθῆκον νὰ ἐκθέσω τὶ ἐννοοῦσα· καὶ νομίζετε ὅτι, διότι δὲν εἶναι ὑπουργὸς ἕνας ἄνθρωπος, δὲν εἶναι ὑποκείμενος νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; καὶ νομίζετε ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐνασκήσητε ἔλεγχον ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὑπεγγύου ὑπουργοῦ;

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, κύριε, ἔλεγχον.

§103ΔΑΓΡΕΣ. Εἶπεν ὁ προλαλήσας ὅτι συνειθίζει νὰ μὴ ἀφίνῃ οὐδεμίαν λέξιν, ὅταν, ἔστω ἐκ πλαγίου ἀκόμη, ἠμπορῇ νὰ τὸν μεμφθῇ. Τούτου τοῦ συστήματος εἶμαι κατὰ δυστυχίαν καὶ ἐγώ· τίποτε δὲν χαρίζω εἰς κανένα, διότι δὲν θέλω κανεὶς νὰ μοῦ χαρίσῃ τίποτε. Κύριοι, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐστάλη ἀναφορά τις εἰς τὸν ἀξιότιμον πρώην ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης κ. Σαράβαν παραπονουμένη διότι εἰς τὴν μίαν καὶ μόνην ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τοῦ 69 ἐνηργήθη κατηγορία καὶ καταδίωξις, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη κατεδιώχθη δικαστικῶς κατ’ ἐξαίρεσιν, καὶ παρεπέμφθησαν ὅλα τὰ μέλη αὐτῆς εἰς τὸ κακουργοδικεῖον ὅπως δικασθῶσι. Τὸ ἥμισυ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἀνήκῃ εἰς ἐμὲ ἐπροφυλακίσθη, διότι τὰ ἁρμόδια δικαστήρια ἐχαρακτήρισαν ὡς κοινὴν τὴν πρᾶξιν αὐτὴν, τὸ δὲ ἥμισυ τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀνήκῃ εἰς ἄλλον δὲν ἐπροφυλακίσθη, διότι ἡ πρᾶξις ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὰ ἴδια δικαστήρια ὡς ἔχουσα πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ οὕτως δὲν ἐπροφυλακίσθησαν· λοιπὸν ἀναφορὰ τοιαύτη ἐστάλη εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Σαράβαν παραπονουμένου τινὸς ὅτι δὲν παρεπέμφθη καὶ ὁ δεῖνα ὅστις μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶχεν ἀνακριθῆ ὡς ὑποψήφιος δήμαρχος. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη στέλλεται εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἐπισημειωτικῶς ἰδιογράφως, στέλλεται δὲ καὶ ὁ προβιβασμὸς τοῦ προέδρου ὡς ἐφέτου, ἀλλὰ διατάσσεται ὁ κ. εἰσαγγελεὺς νὰ μὴ κοινοποιήσῃ τὸν προβιβασμὸν μεχρισότου περαιώσῃ τὰς ἐκκρεμεῖς ὑπαρχούσας ὑποθέσεις ἐν τῷ δικαστηρίῳ· ὁ δὲ κ. Σανόπουλος, ὁ ἐπαξίως προβιβασθεὶς, περιωρίσθη νὰ περαιώσῃ τρεῖς ὑποθέσεις, μίαν ἀναγομένην εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ δημάρχου, ὃν ἀνέφερα εἰς τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου, ἐπὶ τῆς πολιτικῆς κατὰ τοῦ δημοσίου ἀγωγῆς καὶ κατὰ τοῦ δημοσίου εἶχον προταθῇ ἀποδείξεις παρὰ τοῦ δικηγόρου τοῦ δημοσίου ὅστις εἶχεν παρουσιάσει ἐγγράφους ἀποδείξεις εἰς τὰς προτάσεις καὶ ὁ κ. Σανόπουλος ἐξέδοτο προδικαστικὴν ἀπόφασιν, ἔθεσε προθεσμίαν 40 ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ δημόσιον, τί νομίζετε; (καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν νὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον νὰ προσέξῃ πολὺ, διότι σπουδαῖα συμφέροντα κινδυνεύουν ἐκ τούτου τοῦ δημοσίου) διέταξε λέγω, ὁ κ. Σανόπουλος ὁ ἔχων γνῶσιν τοῦ προβιβασμοῦ του νὰ προσαγάγῃ τὸ δημόσιον ἐγγράφους ἀποδείξεις, ποίας; κύριοι, σημειώσατέ το, παρακαλῶ· αὐτὰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἦσαν συνημμέναι εἰς τὰς προτάσεις τοῦ δικηγόρου τοῦ δημοσίου. Τὸ περιστατικὸν αὐτὸ διήγειρε τὴν κοινὴν περιέργειαν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου. Δευτέρα περίστασις, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη κατεπείγουσα, ἦτο νὰ παραπεμφθῇ εἷς συγγενής μου ἐπ’ ἀδελφῇ γαμβρός, ἀνακηρυχθεὶς ὑποψήφιος ἀντίπαλος τοῦ ἀνωτέρω ἐπὶ πλαστογραφίᾳ κατηγορουμένου δημάρχου, εἰς τὸ κακουργιοδικεῖον δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὡς ἀντιπρόσωπος ἐμοῦ κατὰ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν Ἀμφίας τοῦ 1869· καὶ πῶς παρεπέμφθη; ἀδικαιολόγητος, χωρὶς νὰ τῷ καταγγελθῇ κατηγορία, καὶ ἐθεωρήθη ἀνέφικτος ἡ σύλληψίς του εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἦτο εἰς τὸ Ναύπλιον, καὶ συνέδρευε ὡς ἔνορκος μετὰ τοῦ παρεστῶτος εἰσαγγελέως καὶ ὅπου τοῦ ἐκοινοποιήθη τὸ βούλευμα. Δὲν δικαιοῦταί τις νὰ δυσανασχετῇ διὰ ταῦτα; Νομίζεται ὅτι εἶναι ἀκριβὴς ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος; μόλις ἐκδίδεται τὸ βούλευμα αὐτὸ καί τινα ἄλλα εἰς Λακωνίαν, τοῦ κοινοποιεῖται ὁ προβιβασμὸς καὶ γίνεται ἐφέτης. Τοῦτο σημειῶ καὶ ἂς κριθῇ.

§104ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε. Εἰς ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ πρόσωπόν μου δύναμαι νὰ ἀδιαφορήσω, εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν τὴν διαχείρησίν μου ὡς ὑπουργοῦ, οὐδέποτε δύναμαι νὰ ἀδιαφορήσω. Λοιπὸν ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω ἀποδεικνύων τὸ μὴ ἀκριβὲς τῶν λεχθέντων, δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶχε σταλῆ ἀναφορὰ διὰ τῆς ὁποίας ἐγίνετο παράπονον ὅτι εἷς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἦτο ἐκδεδομένον κατασχετήριον, αὐτὸς διετέλει ἔνορκος εἰς τὸ Ναύπλιον, αὐτὸς δὲ ἦτο συγγενὴς τοῦ κ. Δαγρέ. Λαβὼν τοιαύτην ἀναφοράν, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, τὶ ὤφειλον νὰ πράξω; ὤφειλον νὰ στείλω τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν παρ’ ἐφέταις εἰσαγγελέα, νὰ τὸν ἐρωτήσω ἐὰν ἦσαν ἀληθῆ τὰ ἀναφερόμενα καί, ἂν ἦσαν ἀληθῆ, νὰ ζητήσω λόγον, πῶς τοιοῦτος ἄνθρωπος ἠδύνατο νὰ ἦναι ἔνορκος καὶ νὰ δικάζῃ τοὺς ἄλλους. Ἡ ἀναφορὰ ἐστάλη, ἐπεβεβαιώθη ὅτι ἦτο ἀληθὲς τοῦτο, ἐπεβεβαιώθη μάλιστα, ὅτι εἶχε γείνει μία ἀσύγγνωστος παράλειψις τὴν ὁποίαν τὸ ἀφορῶν τοὺς λοιποὺς συναιτίους βούλευμα εἶχε καταδείξει, ἀναφέρον ἐν ταῖς σκέψεσί του ὅτι, μολονότι ὑπάρχουν βαρύταται ἐνδείξεις ὅτι ἐξετέλεσε τὴν πρᾶξιν καὶ ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ κυρίως αὐτουργός, ἐπειδὴ ὅμως ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ἔκαμε πρότασιν περὶ αὐτοῦ, τὸ συμβούλιον ἀπέσχε ν’ ἀποφασίσῃ· Κατόπιν τούτων ὁ εἰσαγγελεὺς ἐδέησε νὰ προβῇ περαιτέρω καὶ παρεπέμφθη ὁ συγγενὴς τοῦ κυρίου αὐτοῦ. Τώρα ἐρωτῶ τί ὤφειλε νὰ πράξῃ τὸ ὁποῖον εὑρίσκει ἀφορμὴν ὁ κ. Δαγρὲς νὰ κατακρίνῃ; Ὤφειλε, διότι ἦτο συγγενὴς τοῦ κ. Δαγρὲ νὰ τὸν ἀφήσῃ, καὶ τοι ὑπὸ τὸ βάρος κατασχετηρίου διατελοῦντα, νὰ δικάζῃ εἰς τὸ κακουργιοδικεῖον τοὺς ἄλλους; καὶ ἔπραξεν ἀδίκημα ὁ ὑπουργὸς διότι ἐζήτησε λόγον; Τοῦτο εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον ἀνέφερε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος πρὸ πολλοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον. Οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ παύσουν τοὺς διαλόγους, καὶ νὰ καθίσουν, διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τοὺς ὀνομάσω. Κύριε Κοκκινώρη, παρακαλῶ νὰ καθίσητε εἰς τὴν θέσιν σας.

§106ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ δικαστήρια, κύριοι, ἐτελείωσαν τὸ ἔργον των, καθόσον ἀποβλέπει τὴν ἀνάκρισιν τοῦ λυπηροῦ συμβάντος τοῦ Δηλίου. Τὸ ἐφετεῖον ἐξέδωκεν ἤδη τὸ βούλευμά του· ἡ ἀνάκρισις ἑπομένως εἶναι ὁριστικῶς περαιωμένη, καθόσον ἀποβλέπει τὴν ἀνακάλυψιν τῶν συνενόχων εἰς τὸ λυπηρὸν ἐκεῖνο κακούργημα. Πιστεύω, ὅτι ἤδη ἐφίσταται ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι πλέον ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐπερωτήσεώς μου περὶ τῶν αἰτίων τῆς παραιτήσεως τοῦ ὑπουργείου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ζαήμη. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν βουλὴν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν αὐτῆς.

§107ΖΑΪΜΗΣ. Σήμερον.

§108ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὶν τούτου ὀφείλω νὰ κάμω μίαν προειδοποίησιν, ὅπως μὴ μοῦ εἴπῃ τις ὅτι ἐξ ἀπροόπτου ἔρχονται ζητήματα ἐπὶ ὑποθέσεως λίαν σπουδαίας, τὴν ὁποίαν πέποιθα ὅτι καὶ ἡ βουλὴ σπουδαίως θὰ ἐξετάσῃ. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν τότε κατὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Ζαήμη ὑπάρχουν δύο τοῦ τότε ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν κ. Βαλαωρίτου. Εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν κατηγορεῖ τὸ τότε ὑπουργεῖον καὶ τὸν τότε ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης ὅτι παρενέβαλον προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἀνακρίσεως. Δὲν ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἀναλύσεως αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, θὰ τὰ ἐξετάσω, ὅταν ἔλθουν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἀπήντησεν, ὁ δὲ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ἀνταπήντησεν ὅτι «αὐτὰ τὰ ὁποῖα μοὶ λέγεις εἶναι μηδέν. Ἔχω τὰς ἀποδείξεις εἰς χεῖράς μου, ὅτι παρενέβαλες ἐμπόδια. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰς παρουσιάσω τώρα, διότι εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ἀνάκρισις· ὅταν ὅμως περατωθῇ, θὰ τὰς δημοσιεύσω». Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Βαλαωρίτην τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως νὰ ἔχῃ ἑτοίμους αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ὡς μέλος τῆς τότε κυβερνήσεως ἔφερε κατὰ τῆς τότε κυβερνήσεως, διότι ἡ βουλὴ καὶ τὸ κοινὸν ὀφείλει νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν. Πρὸς τούτοις ὑπάρχει ἓν ἄλλο ἔγγραφον εἰς τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐδημοσίευσε περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Δηλίου, ἓν ἔγγραφον τοῦ ἄλλοτε ὑπουργοῦ ἀξιοτίμου κ. Βαλαωρίτου, τὸ ὁποῖον, ἄς μοι συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἐὰν ὄχι ἀνατρέπῃ, ἀλλ’ ἀναιρεῖ τὴν διαβεβαίωσιν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζαΐμης ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς δικαιολόγησιν τῆς καταφορᾶς, ἡ ὁποία ἐφάνη ἐναντίον μας διὰ τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, ὅτι δηλαδὴ ἦτο ἀποτέλεσμα τοῦ ἐρεθισμοῦ τῆς ἀποπλανήσεως τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ τόπου ἐκείνου, ἐννοῶ τὸ ἔγγραφον τὸ ἀπευθυνόμενον παρὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν κ. Βαλαωρίτου εἰς τοὺς πρέσβεις τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον λέγει ῥητῶς ὅτι ἡ διαγωγὴ, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν οἱ λῃσταὶ τότε, ἦτο ὑποκίνημα ἄλλων ὑπὸ τὸν δόλιον σκοπὸν τοῦ νὰ φέρουν δυσκολίαν εἰς τὴν τότε κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν πλέον λόγια, δὲν εἶναι συνομιλίαι αἱ ὁποῖαι ἀντηλλάγησαν εἰς τρεῖς διαφόρους γλώσσας, εἰς τὴν Γαλλικὴν, Ἀγγλικὴν καὶ Ἰταλικὴν, καθὼς εἶπε τότε ὁ κ. Ζαΐμης, καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ παρεννοήθησαν, εἶναι ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν τὸ ὁποῖον δεικνύει εἰς τὸν κόσμον ὅτι ἔξωθεν ὑποκινήσεις ἔπεισαν τοὺς λῃστὰς νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀμνηστείας, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὸν φόνον τῶν αἰχμαλώτων καὶ ἑπομένως τὰ καθ’ ἡμῶν παράπονα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Βαλαωρίτην κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως νὰ ᾖναι προητοιμασμένος εἰς αὐτὰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ δώσῃ, ὅπως πεισθῇ τὸ κοινὸν καὶ ἡ βουλή· καθότι ἡ βουλὴ τῆς Ἑλλάδος ὀφείλει αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν νὰ ἐξετάσῃ μεθ’ ὅλης τῆς σπουδαιότητος. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ῥητὴ διὰ νὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§110ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν δευτέραν.

§111ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν προλαλήσαντα, διότι ἠθέλησε λίαν εὐγενῶς νὰ μὲ εἰδοποιήσῃ νὰ ᾖμαι ἕτοιμος εἰς ἀπάντησιν. Μολονότι ἦτο περιττὸν, διότι ὅ,τι ἔγραψα ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀποδείξω, μολαταῦτα τὸν εὐχαριστῶ, διότι θὰ εἴπω τότε ἀπροκαλύπτως ὅσα ἔχω νὰ εἴπω. Καμμίαν δυσκολίαν δὲν ἔχω.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ βουλὴ ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει;

§113ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§114ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν δευτέραν.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας.

§116ΛΑΠΑΣ. Τὸ πρῶτον κατεπεῖγον εἶναι τὸ περὶ λῃστείας, καὶ αὐτὰ ἐδὼ εἶναι διὰ νὰ ἀνταλλάξωμεν λόγια.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, τὴν πέμπτην εἶναι τῶν Λαυριακῶν.

§118ΖΑΪΜΗΣ. Μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας.

§119ΤΙΝΕΣ. Τὴν δευτέραν.

§120Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, κάμνω μίαν παρατήρησιν, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ βουλή. Τὸ νομοσχέδιον τῆς Λόϋδ θὰ συζητηθῇ μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκεῖ μέσα παιρνοῦν ὅσα θέλουν νὰ εἴπουν.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§122ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε. Δύο ἰδέαι ὑπάρχουν. Ἡμεῖς προτείνομεν ἡ συζήτησις νὰ ἐπέλθῃ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ λῃστείας· εἰς τοῦτο εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ κυβέρνησις· εἶναι ὑπόθεσις ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ νόμου περὶ λῃστείας.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ λῃστείας.

§126ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν πρῶτον τὸ ἐκκρεμὲς ἄρθρον ἢ τὴν ἐκκρεμῆ τροπολογίαν περὶ στρατιωτικῶν. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος κ. Λομβάρδος.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προχωροῦμεν εἰς τὸ 4 κεφάλαιον;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9ον νὰ μένῃ ἐκκρεμὲς ἀκόμη;

§130ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, νὰ συζητηθῇ.

§131ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ μείνῃ εἰς τὸ τέλος αὐτό.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί;

§133ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχει μεγάλη σπουδαιότης εἰς αὐτό.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναί τις ἐναντίος νὰ συζητηθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό;

§135ΔΑΓΡΕΣ. Βέβαια, διότι καὶ αὐτὴ ἡ κυβέρνησις ἐπρότεινεν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ δὲν ἠξεύρω τί βλάπτει νὰ προχωρήσωμεν...

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς τὸ ἀφήσωμεν δι’ αὔριον. Λοιπὸν κεφάλαιον 4ον ἄρθρον 30.

§137ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει) «Κεφάλαιον 4ον».

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ.

Ἐκδίκασις τοῦ ἐγκλήματος τῆς λῃστείας. Ἄρθρ. 30. Πᾶς λῃστὴς εἰς συμμορίαν ἀνήκων ἐπικεκηρυγμένος, ὡς καὶ πᾶς λῃστὴς συλλαμβανόμενος ἐν συμπλοκῇ, ἤτοι κατόπιν ἀντιστάσεως, προσάγεται ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως καὶ δικάζεται ἐπὶ ἑνώσει ἢ ἀντιστάσει ἀμέσως ἐνώπιον κακουργιοδικείου· διώκεται δὲ ἡ κατηγορία δι’ ἀπευθείας κλήσεως κατὰ τὰ ἄρθρα 162 καὶ 163 τῆς ποινικῆς δικονομίας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀντίῤῥησις, Κύριοι;

§139ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, κύριοι, εἶναι σπουδαῖον πολὺ διὰ τὴν ταχύτητα τῶν ἐκδικάσεων, καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ποινῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 30 ὁ λῃστὴς, ὁ ἐπικεκυρηγμένος, συλλαμβανόμενος ἐν συμπλοκῇ προσάγεται ἀμέσως εἰς τὸν εἰσαγγελέα καὶ εἰσάγεται ἀμέσως εἰς τὰ κακουργιοδικεῖα, καὶ δικάζεται δι’ ἀπευθείας κλήσεως. Ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου προκύπτει, ὅτι ὁ λῃστὴς πρέπει νὰ ᾖναι ἐπικεκηρυγμένος διὰ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ ποινικὸν κακουργιοδικεῖον ἄνευ βουλεύματος, καὶ μόνον δι’ ἀντίστασιν ἢ διὰ τὴν συμμορίαν δύναται νὰ δικασθῇ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, κύριοι, τὸ θεωρῶ πολὺ σπουδαῖον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν συναινῶ εἰς τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι ἔχει τι τὸ ἔκτακτον αὐτὸ τὸ ἄρθρον, καθὼς καὶ τὸ ἀκόλουθον κεφάλαιον· ἀλλὰ ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἔκτακτος, ἡ ἀφορμὴ ἔκτακτος καὶ ὁ σκοπὸς ἔκτακτος· καὶ ἐπιμένω πολὺ εἰς τοῦτο τὸ κεφάλαιον, διότι ἕνεκα αὐτοῦ μόνου δύναται νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἕνεκα αὐτοῦ ἐψήφισαν τὴν ἔκτακτον αὐστηρότητα τοῦ νόμου. Ἐὰν λείψῃ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, καὶ ἰδίως τὸ ἑπόμενον, τότε πρὸς τί τὰ ἔκτακτα μέτρα κατὰ τῶν λῃσταποδόχων· διότι κατὰ τῶν λῃστῶν οὐδὲν ἔκτακτον ὑπάρχει ἢ τὸ κοινὸν δίκαιον. Ἐγὼ δὲ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ᾖναι αὐστηροτέρα κατὰ τῶν λῃστῶν παρὰ κατὰ τῶν λῃσταποδόχων· καθὼς ἄλλοτε σᾶς εἶπον, λῃσταποδόχοι δὲν ὑπάρχουν κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, δηλ. πολῖται ἑκουσίως ὑποθάλποντες τοὺς λῃστὰς παρὰ πολλὰ ὀλίγοι, καὶ ἐν τούτοις πάντες οἱ Ἕλληνες οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰ δάση καὶ τὰς χαράδρας καὶ τὰς ἐρήμους, πάντες γίνονται λῃσταποδόχοι, καθὼς γίνεται σήμερον, πάντες δίδουσιν ἄρτον. Τώρα ὑμεῖς θέλετε νὰ ῥίψητε τὸ ἀνάθεμα καθ’ ὁλοκλήρου τάξεως ἀνθρώπων, μάλιστα 2, 3 τάξεων· δηλ. ἐπειδὴ ἔχομεν ὑπόνοιαν ὅτι ἐν τῇ τάξει, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν 2, 3 χιλιάδες ἄνθρωποι, ὑπάρχουν 2, 3 ἔνοχοι, ἐκσφενδονίζομεν τὸ ἀνάθεμα ἡμῶν κατὰ πάσης τῆς τάξεως. Λέγω λοιπὸν ὅτι αὐτὸ εἶναι βαρὺ καὶ ἄσκοπον, διότι οἱ λῃσταὶ τότε θὰ παύσωσι νὰ εὑρίσκωσι τροφὰς, ὅταν ἐρημωθῶσι τὰ βουνὰ καὶ τὰ δάση· δὲν ἀρκεῖ νὰ συνοικίσωμεν 5, 10, ἀλλὰ ὅλους· πάντα τὰ μέρη πρέπει νὰ γείνωσι πόλεις, διότι οἱ λῃσταὶ λαμβάνουσι τροφὰς καὶ ἀπὸ Βλάχους καὶ ἀπὸ ποιμένας, καὶ ἀπὸ μονὰς, καὶ ἀπὸ ἄλλους. Κατὰ τὴν γνώμην μου οἱ λῃσταπάδοχοι ἀδικοῦνται, ἀδίκως ἡ πολιτεία ἐξέρχεται καθ’ ὅλης τάξεως. Μόλον τοῦτο ὑπερεψήφισα τοῦ νομοσχεδίου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ μετὰ δύω ἢ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως. Τί ἐνόουν, κύριοι; ἐνόουν νὰ καταψηφίσω τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τὸ περὶ ἐκτοπίσεως· νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ ὅλως διόλου· διατί ἐσκεπτόμην οὕτως; ὅτι ἂν τὰ ἔκτακτα μέτρα, τὰ κατὰ τῶν λῃστῶν τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ κυβέρνησιν συνετὴν καὶ δραστηρίαν, ὡς εἶναι ἡ προκειμένη, ἐξαλείφεται ἡ λῃστεία· θέλει κοπάσει τόσον, ὥστε δὲν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ἐκτόπισιν· ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον ἐψήφισα τὰ μέτρα περὶ ἐκτοπισμοῦ, διότι ὁ ἐκτοπισμὸς εἶναι ποινὴ πολὺ αὐστηρὰ, καὶ ἐπιβαλλομένη ἕνεκα μόνον ὑπονοίας εἶναι αὐστηροτάτη. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ὑπόνοια δὲν ᾖναι πραγματικὴ, ἡ ποινὴ εἶναι αὐστηρά· καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ὑπόνοιαι, μάλιστα· ἀλλὰ καὶ μὴ ὑπαρχουσῶν ὑπονοιῶν, νὰ ἐκτοπίζωνταί τινες, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι αὐστηρότατον· πάντοτε ἡ διοίκησις θὰ λύσῃ τὸ δικαστικὸν τοῦτο ζήτημα, καὶ ἑπομένως λέγω, ὅτι οὐδεμίαν ἀσφάλειαν ἔχει ἡ τάξις αὕτη τῶν πολιτῶν. Λῃσταπάδοχοι, κύριοι, ὅσοι ἐκτοπισθῶσι, θὰ ὑποστῶσι μίαν ποινὴν βαρεῖαν, ὁποίαν ὑπέστησαν ἐν Ἀκαρνανίᾳ ἐπὶ Σκόδρα, ἐρημώσαντος τὸν τόπον, ὅταν ἥρπασαν ἀνὰ ἓν ἄτομον καὶ τὸ ἐξεῤῥίζωσαν ἀπὸ πᾶν ὅ,τι εἶχε ἱερόν· εἰς ποῖον τόπον νὰ σταθῇ; τί γίνεται ἡ οἰκοία του, ἡ περιουσία του, ἡ ἄμπελός του, τὸ χωράφι του, τὸ ἄλογόν του, ὁ ἡμίονος του κτλ.; εἶναι φωτιὰ πανολεθρία, καὶ εἶμαι ἐναντίον τοῦ ἐκτοπισμοῦ καὶ ἐψήφισα μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν μετὰ δύο μῆνας, διότι ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῇ τοῦτο, καὶ ὁ ἐκτοπισμὸς χρησιμεύει ὡς μία ἀπειλή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ, κύριοι, προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξάλειψιν ἑνὸς κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ μέτρα κατὰ τῆς λῃστείας, ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλοὶ ἐπιμένουν ὅτι διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν λῃσταποδόχων θὰ λείψουν οἱ λῃσταὶ, αὐτή ἡ ἰδέα, κύριοι, προῆλθεν ἐκ τῆς ἀνικανότητος τῶν μεταβατικῶν, διότι ὁσάκις ἀπετύγχανον, ἔλεγον, ἀπετύχαμεν ἕνεκα τῶν λῃσταποδόχων, καὶ ἐσχηματίσθη ἡ ἀρχὴ, «ἂς ἐξαλειφθῶσιν οἱ λῃσταποδόχοι διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λῃστεία».

§140ΛΑΠΑΣ. Ἐὰν εἶπες ἕνεκα τῆς ἀνικανότητος τῶν μεταβατικῶν νὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσῃς, διότι θέλω νὰ σὲ ἀπαντήσω.

§141ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πολλάκις, κύριοι, εἴδομεν ἐκθέσεις ἀξιοτίμων μεταβατικῶν ὅτι εὕρομεν τοὺς λῃστάς, τοὺς ἐκλείσαμεν, ἀλλὰ νυκτὸς ἐπελθούσης, ἀλλὰ βροχῆς ἐπελθούσης, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ κάμωμεν τίποτε. Ἄπειροι ὅμως ἐκθέσεις κατακρίνουν τὸν λαόν. Κατ’ ἐμὲ ἕνεκα τῆς ἀνικανότητος συνέβησαν αἰχμαλωσίαι ὑπὸ λῃστῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι σήμερον, ἦσαν καὶ ἄλλοτε, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, πενταπλάσιαι· ὑπῆρχεν ἐποχὴ καθ’ ἣν ἦσαν 800, 1000 λῃσταί, καὶ ἐν τούτοις αἰχμαλωσίαι δὲν ἦσαν. Πῶς ἐξηγεῖτο τὸ φαινόμενον; ἐκεῖνοι δὲν εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ συλλάβωσιν αἰχμαλώτους; ὄχι· ἡ καταδίωξις τοὺς ἐμπόδιζε.

§142ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Λαραζάνης ἔδιδεν ἄλλην ἐξήγησιν.

§143ΛΑΠΑΣ. Εἴπατε καὶ τὴν ἐποχὴν, κατὰ ποίαν ἐποχὴν, τοῦ Ζαΐμη, τοῦ Βούλγαρη.......

§144ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν ἐνδιαφέρει τοῦτο.

§145ΛΑΠΑΣ. Μὲ ἐνδιαφέρει ἐμὲ, εἶμαι στρατιώτης· διότι ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ὅλος ὁ στρατὸς ἐσχάτως ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του.

§146ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ φαινόμενον τῶν αἰχμαλωσιῶν δὲν ἐξηγεῖται ἄλλως. Ὅταν ἡ ὁροφυλακὴ ἐφύλαττε τὰ μεθόρια, ὑπῆρχον λῃσταί. Κατὰ τὸ 1851, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ἀνακριτὴς εἰς τὴν Λαμίαν, αἰχμαλωσίαι δὲν ἦσαν· ὑπῆρχε σῶμα εἰδικὸν ἐπὶ τούτῳ, τὸ ὁποῖον κατεδίωκε τοὺς λῃστάς, καὶ ὁ λῃστὴς ἠδύνατο νὰ θύσῃ καὶ ἀπολέσῃ, δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ κατασταθῇ ὡς ἀρχὴ, δὲν ἦτον ὁ τρόμος, οὔτε ἠδύνατο ὁ πολίτης νὰ μὴ ἐξέρχηται ἐκ τοῦ χωρίου αὐτοῦ. Τώρα δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὰ κατόπιν ὄργανα, διότι ἴσως ὑπ’ ἄλλην ἔποψιν, τὴν πολιτικὴν, ἔχουν μεγίστην διαφορὰν, καὶ δὲν ἐγκρίνω τὸ μέρος τοῦ νὰ ἤμεθα τόσον αὐστηροὶ κατὰ τῶν λῃσταποδόχων, ἐνῷ κατὰ τῶν λῃστῶν εἴμεθα σχεδὸν ἐπιεικεῖς, τοὺς ἀφήσαμεν εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον, οὐδὲν ἔκτακτον μέτρον θέλομεν νὰ λάβωμεν κατ’ αὐτῶν. Κύριοι, ἐκεῖνοι λέγουν, ἐξαλείψατε τοὺς λῃσταποδόχους διὰ νὰ λείψῃ ἡ λῃστεία, ἐγὼ ὅμως λέγω ἐξαλείψατε τοὺς λῃστὰς διὰ νὰ λείψουν οἱ λῃσταπόδοχοι, καὶ σᾶς λέγω ὅτι, ἐὰν δὲν λείψουν οἱ λῃσταὶ, δὲν θὰ λείψουν οἱ λῃσταπόδοχοι, τοὺς λῃσταποδόχους τοὺς ἀπαντᾶτε εἰς ἐρήμους, ἐκεῖ ὅπου ἄρχει ὁ Τάκος, ἡ συμμορία τοῦ Σπαθιὰ, τοῦ Πατσαβούρα κλπ., ἀλλὰ δὲν εἶναι λῃσταπόδοχοι αὐτοί. Θεωρῶ ἐμαυτὸν δυστυχῆ ὅπου δὲν ἔχω ἔκθεσιν, διὰ νὰ σᾶς φέρω ὀνόματα ἀνδρῶν λῃσταποδόχων κρεουργηθέντων ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τοὺς λῃστάς· 9 λῃσταπόδοχοι ἐκρεουργήθησαν ἀπὸ τοὺς λῃστάς· διατί; ὡς καταγγείλαντες τοὺς λῃστάς· κατήγγειλαν τοὺς λῃστὰς, διότι εἶδαν πῶς ἐπῆραν ψωμί. Βλέπετε ὅτι οἱ κρεουργηθέντες δὲν ἦσαν παρὰ λῃσταπόδοχοι, ἀλλὰ δύνασθε νὰ ἐκτοπίσητε αὐτούς; διατί; διότι δὲν κατήγγειλον· ἔπρεπε νὰ μὴ καταγγείλουν; ἦτο φρόνιμον ὅτι κατήγγειλον; καὶ ἐὰν ἦτο φρόνιμον· πῶς ἐκρεουργήθησαν; ἔχω κατάλογον, κύριοι, 9 τοιούτων, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν τὸν ἔχω. Λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ λάβωμεν μέτρα αὐστηρότατα κατὰ τῶν λῃσταποδόχων, ἐνόσῳ δὲν λαμβάνομεν μέτρα ἐξολοθρευτικὰ κατὰ τῶν λῃστῶν. Ἀλλά, κύριοι, αὐτοὶ δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσάγονται, αὐτὸ εἶναι ἔκτακτον, φοβερὸν ὄχι, κύριοι, ἀφοῦ μάλιστα περιορίζεται. Κύριοι, θὰ ἀναφέρω δύο παραδείγματα τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, καὶ δύο παραδείγματα ἄλλου ἔθνους λίαν εὐνομουμένου, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁσάκις ἐνδιαφέρεται ἡ τάξις, τὰ ἐγκλήματα εἰσάγονται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ οὐχὶ διὰ βουλευμάτων, διότι τὸ βούλευμα θέλει τακτικὴν ἀνάκρισιν, διότι τὸ βούλευμα τοῦ Πρωτοδικείου ὑπόκειται εἰς τὴν προσβολὴ καὶ τὸ τοῦ ἐφετείου ἐπίσης καὶ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ παρέρχονται δύο ἔτη, καὶ μένει ὁ ληστής. Ἄλλως οὐδὲ ἡ ποινὴ φέρει τὸ ἀποτέλεσμα, διότι ἡ ποινὴ ἔχει ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων σκοπῶν, τὸν σκοπὸν τῆς ἐκφοβίσεως· μὴ ἐπιβαλλομένης ἀμέσως, καὶ ἰδίως ὅταν πρόκηται περὶ ἐκτάκτων μέτρων, τότε εἰς μάτην ὁ σκοπὸς τῆς ποινῆς τὸ νὰ παρασταθῇ φοβερά. Κύριοι, ἔχομεν τὴν ποινικὴν δικονομίαν τοῦ 1834 ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἀπ’ εὐθείας κλῆσιν ἐπὶ στρατιωτικῆς δίκης. Τώρα ἡ στρατιωτικὴ δίκη κατηργήθη, ἀλλὰ δὲν καταργεῖται ἡ ποινικὴ δικονομία, διατί; διότι τὸ στρατιωτικὸν δικαστήριον εἶναι διοικητικὸν, διότι εἶναι ἔκτακτος ἐπιτροπή. Ἀλλὰ εἰς τὴν τάξιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, δὲν ἀνήκει τὸ στρατιωτικὸν, εἶναι αὐθαιρεσία τοῦ κράτους, ἐνεργοῦντος δυνάμει τοῦ δικαίου τῆς ἀνάγκης. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ στρατιωτικῶν δικαστηρίων· διοικητικῶν, ἡμεῖς εὑρίσκομεν τοὺς ληστὰς καὶ τοὺς προδίδομεν εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν. Ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν σκόπιμον τὸ μέτρον αὐτό· λέγω λοιπὸν ὅτι εἶναι σκόπιμον, πάντα τὰ μέτρα φέρουν τινὰ ἀποτελέσματα· ἡ κοινωνικὴ κατάστασις καὶ τὸ ἔγκλημα αὐτὸ μᾶς κάμνει νὰ λάβωμεν σύντομα μέτρα, καὶ ἤθελον παραδεχθῆ ἀφεύκτως τὴν στρατιωτικὴν δίκην, ἐὰν δὲν ἀπηγορεύετο, ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴν παραδεχθῶμεν τὰ ἄλλα μέσα, τὴν ἔλλειψιν τῆς χάριτος κτλ. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἰσάξωμεν εἰς τὸ κακουργιοδικεῖον ληστὰς, ἐν συμπλοκῇ συλληφθέντας, καὶ ἄραντας ὅπλα κατὰ τοῦ κράτους δι’ ἀπευθείας κλήσεως. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ προκειμένου ὑπάρχει καὶ νόμος, ὁ ὁποῖος τὰ ἐγκλήματα τοῦ τύπου εἰσάγει δι’ ἀπευθείας κλήσεως.

§147ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὰ ἀφορῶντα πλημμελήματα.

§148ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις ἐδόθησαν ὅπως αἱ ἐλευθερίαι ἡμῶν ἐξασφαλίζωνται. Κύριοι, δύο παραδείγματα εὑρίσκω εἰς τὴν Ἀγγλικὴν νομοθεσίαν καθ’ ἃ ἐπιτρέπεται ἡ ἀπ’ εὐθείας κλῆσις, πολὺ ἧττον σπουδαιότερα. Λυποῦμαι διότι δὲν ἔχομεν τὸν Βλάξστων παρ’ ἡμῖν νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι μέχρι τινος, ὡς καὶ ἡ κλοπὴ, ἐπειδὴ ἐπεπόλαζε, εἰσήγετο δι’ ἀπευθείας κλήσεως· αὐτὸ λέγει ὁ Βλάξστων καθὼς καὶ Τυσὲθ, ὅταν ἡ τάξις ἐνδιαφέρηται, ὑπάρχουν τοιαῦται περιπτώσεις, μάλιστα ὁ Τυσὲθ λέγει νὰ παραγκωνίζουν πᾶσαν ἐγγύησιν· εἰσάγει ἀπ’ εὐθείας τὸ ἔγκλημα εἰς τὰ δικαστήρια χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν μηδενὸς δικαστηρίου, καὶ ποῦ γίνεται αὐτὸ, κύριοι; εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου ἡ ἐλευθερία εἶναι θεός τους· καὶ διὰ ποίας περιπτώσεις; ὄχι τόσον σπουδαίας ὡς τὴν προκειμένην. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐννοήσητε πόσον δίκαιον ἔχω νὰ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀπ’ εὐθείας κλῆσιν, ἔχω νὰ φέρω παράδειγμα· τὸ ἔγκλημα εἰς τὴν Ἀγγλίαν οὐδεμία δύναμις ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπιβάλῃ εἰς πολίτην καὶ νὰ τὸν παραπέμψῃ εἰς τὸ δικαστήριον παρὰ τὸ Grand jury, ἄνευ δὲ τούτου οὐδὲν δικαστήριον δύναται νὰ καταστήσῃ οὐδὲ κατηγορούμενον, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ τὸν καταδικάσῃ. Φαντασθῆτε λοιπὸν, μέχρι τίνος ὁρίου ἐκτείνει ἡ Ἀγγλικὴ νομοθεσία τὴν φειδὼ πρὸς τὴν ἐλευθερίαν. Δὲν ἐπέτρεψε οὔτε εἰς τὸ μέγα δικαστήριον οὔτε εἰς κανὲν δικαστήριον νὰ κάμῃ τὸν πολίτην κατηγορούμενον, πρέπει ἓν μέγα δικαστήριον ἐξ 24 καὶ νὰ ἦναι 12 σύμφωνοι, νὰ διατυπώσουν κατηγορίαν καὶ ἔπειτα νὰ δικασθῇ ἀπὸ τὸ Grand jury. Ἐκεῖ λοιπὸν ἐν ἐκτάκτοις περιστάσεσιν, ὅταν ἡ δημοσία τάξις κινδυνεύῃ, ἐπιτρέπεται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως κατηγορία, καὶ παραγκωνίζεται τὸ Grand jury καὶ εἰσάγεται ὁ κατηγορούμενος ἀμέσως Ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ γείνουν, ἀλλὰ ἐδῶ τὸ ζήτημα εἶναι· ἐγὼ ζητῶ νὰ συλληφθῇ ὁ Πατσαβούρας εἰς τὸ Ἀγρίνιον τὴν Δευτέραν, τὴν Τετάρτην νὰ τὸν φέρουν εἰς Μεσολόγιον οἱ συλλαβόντες αὐτὸν, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας, τὸ Σάββατον νὰ δικασθῇ ἀπὸ τὸ κακουργιοδικεῖον, καὶ νὰ καταδικασθῇ· τὴν Κυριακὴν ν’ ἀποκοπῇ, θὰ ᾖναι δὲ μάρτυρες αὐτοὶ οἱ συμπλακέντες μετὰ τῆς λῃστρικῆς συμμορίας στρατιῶται ἢ πολῖται. Ἠξεύρετε τί ἀποτελέσματα θὰ φέρῃ αὐτὸ; φόβος καὶ τρόμος θὰ καταλάβῃ τοὺς λῃστάς· ἕκαστος αὐτῶν θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ κοινωνία δὲν μᾶς ἀνέχεται, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν εἶναι ἐξολοθρευτικὰ, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ζήσωμεν ἐν Ἑλλάδι, καὶ τότε φεύγουν οἱ λῃσταὶ καὶ λείπει ὁ ἐκτοπισμὸς καὶ ἀνδραποδισμὸς τῶν ἀθώων, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπομεν εἶναι, ὅτι ἡ πόλις ποιεῖ ἀνάστατον κοινωνίαν τινα ἐφ’ ἁπλῇ ὑπονοίᾳ ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν ἐγκρύπτεται ἔγκλημά τι. Ἐγὼ θέλω θετικὴν τὴν ποινὴν, ἵνα ἐμποιήσω τὸν τρόμον εἰς τοὺς λῃστὰς καὶ ἐμποδίσω οὕτω τὸν ἀνδραποδισμὸν τῶν πολιτῶν μας. Κύριοι, τὸ σκόπιμον μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ, τὸ ἐννοοῦν ὅλοι. Ὅ,τι δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸ σύνταγμα οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἐνδείκνυται ὑπὸ τῆς ἐποχῆς ἀπέδειξα, ἀλλὰ ἀναμνησθεὶς τῶν περιπτώσεων τῆς στρατιωτικῆς δίκης ἀπέδειξα συγχρόνως, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ προηγούμενα ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ. Σᾶς ἀνέφερον δὲ ὅτι, αἱ ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῶν λῃστῶν εἶναι μέγισται ἄνευ βουλεύματος, διότι μείζων ἐγγύησις, παρὰ τὴν ἐγγύησιν τὴν διδομένην εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων, οὐδέποτε ἐπενοήθη. Δὲν βλέπετε, κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπικεκηρυγμένων λῃστῶν, πρὸς τί ἡ ἐπιείκεια, ἡ μακρὰ αὕτη ἀνάκρισις, ἵνα γείνῃ βούλευμα, ἀνακοπὴ τοῦ βουλεύματος, νὰ ὑπάγῃ μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου; Ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπητε, ἂς καθήται εἰς τὰς φυλακὰς ὁ λῃστὴς, μίαν φορὰν θὰ τελειώσῃ· ἀλλὰ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ σκεφθῆτε σπουδαίως· ἀπὸ τὰ 1863 μέχρι τοῦδε ὑπάρχουν περὶ τοὺς 40 λῃστὰς, οἱ ὁποῖοι ἀπέδρασαν ἐκ τῶν φυλακῶν. Πῶς συνέβη αὐτό; Διὰ χιλίους λόγους, πολλάκις ἐτρύπησαν τὸν τοῖχον, πολλάκις διέφυγον τὴν προσοχὴν τοῦ δεσμοφύλακος, πολλάκις διέφθειραν τὴν πίστιν ἑνὸς ἁπλοῦ στρατιώτου, ἢ ἑνὸς δεκανέως, καὶ ἀναφέρω παραδείγματα· ὅταν ὁ λῃστὴς Λάμπρος συνελήφθη κατὰ τὴν Ἀκαρνανίαν, ἐφυλακίσθη εἰς τὸ φρούριον τῶν Πατρῶν, ἐν τούτοις κατόρθωσε νὰ διαφύγῃ ἐκεῖθεν· εἰς ἄλλην ἐποχὴν ὁ διαβόητος λῃστὴς Σπαθιᾶς μετὰ 34 ἄλλων, ἐξ ὧν πολλοὶ λῃσταὶ ἔφυγον ἀπὸ τὸ Ῥίον· τώρα θὰ περιμένῃ ἡ κοινωνία τὸν ἔλεον ἀπὸ ἕνα στρατιώτην καὶ ἀπὸ ἕνα δεσμοφύλακα; Διατί νὰ μὴ λάβῃ μέτρα ἀσφαλῆ; Διὰ τί ἀφοῦ τὸν κακοῦργον τὸν ἐπικίνδυνον εἰς χεῖρας μου νὰ μὴ τὸν δικάσω ἀμέσως, καὶ νὰ μεταχειρισθῶ τοὺς στρατιώτας τοὺς συμπλακέντας μετ’ αὐτοῦ ὡς μάρτυρας; διὰ τί νὰ μὴ λάβῃ τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας του ἐντὸς 8 ἡμερῶν; Τὸ σύνταγμα δὲν τὸ ἀπαγορεύει· ὁ λόγος τῆς δημοσίας τάξεως συνηγορεῖ. Μόνον, κύριοι, ἀκριβολογῶν τις δύναται νὰ μεμψιμοιρήσῃ, ὅτι θὰ καινοτομήσωμεν εἰς τὴν ποινικὴν δικονομίαν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ποινικὴ δικονομία, τὴν ὁποίαν ἂς θεωρήσωμεν ἱερὰν ἐπὶ μερικῶν περιπτώσεων ἐπιτρέπει τὴν δι’ ἀπευθείας κλῆσιν. Μὴ διστάζητε νὰ ψηφίσητε κατὰ τῶν λῃστῶν τὸν ἄμεσον ὄλεθρον καὶ διὰ νὰ ἐξαλείψωμεν τὴν λῃστείαν, καὶ διὰ νὰ σώσωμεν τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς ἢ ποιμένας, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἀνάγκης, ἢ ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός των, εὑρίσκονται ἐκτεθειμένοι εἰς αὐτοὺς, καὶ εἶναι ἔρημοι πάσης ὑποστηρίξεως τῆς κοινωνίας, διότι σεῖς εἶσθε ἔνοχοι τοῦ νὰ μὴν ἔχῃ ὁ πολίτης ἀσφάλειαν. Μὴ θέλητε νὰ μεταβάλητε τὴν κοινωνίαν εἰς θέατρον ἀναστατώσεων καὶ ἀνδραποδισμῶν. Κηρύττομαι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποσύρει τὴν πρότασίν της;

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ κυβέρνησις τί φρονεῖ; θέλει νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ἢ ν’ ἀπαλειφθῇ;

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μᾶς εἶναι ἀδιάφορον. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἂς τὸ ἀπαλείψῃ. Ἡμεῖς εἴπαμεν χθὲς τὴν γνώμην μας.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 30 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ θέσω τἀνάπαλιν, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον νὰ ἐγερθῶσι, δηλ. οἱ θέλοντες τὴν ἀπάλειψιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ὑποστηρίζουν 15; (Ἐγείρονται πολλοὶ βουλευταί). Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον λέγουν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, δηλ. οἱ θέλοντες τὴν ἀπάλειψιν, λέγουσιν Ὄχι. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νομοσχεδίου, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐνταῦθα γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 99, 68 εἶπον ὄχι, 27 εἶπον ναὶ, ἠρνήθησαν 4· ἄρα τὸ ἄρθρον ἀπηλείφθη. Νομίζω, ὅτι ἀπ’ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον δὲν δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν, εἰμὴ τὰ ἄρθρα 35 καὶ 36. Ὁ κ. Ῥοντήρης νομίζει, ὅτι δύναται νὰ διατηρηθῇ τὸ ἄρθρον 31 ἔχον ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 31. Πρὸς ἐκδίκασιν τῶν διαληφθεισῶν πράξεων καθίσταται ἁρμόδιον πᾶν κακουργιοδικεῖον διὰ τῆς εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως εἰσαγωγῆς τῆς δίκης.»

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπαλειπτέον.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32· ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 32. Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἀθωωθῇ τῆς ἐπὶ ἀντιστάσει ἢ ἑνώσει κατηγορίας, παραπέμπεται διὰ τὰς λοιπὰς αὐτοῦ πράξεις εἰς τὴν προσεχῆ τῶν κακουργιοδικῶν σύνοδον, διωκομένης τῆς κατηγορίας ἐπὶ τῇ βάσει τακτικῆς ἀνακρίσεως.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπαλείφεται καὶ αὐτό.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 33· ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 33. Κατὰ τῆς ἐτυμηγορίας τῶν ἐνόρκων καὶ κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῶν συνέδρων κατ’ οὐδεμίαν περίστασιν ἐπιτρέπεται ἀναίρεσις.»

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπαλειπτέον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34· ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 34. Τοῦ πλημμελήματος τῆς συνεργείας εἰς ληστείαν, ὡς καὶ τοῦ κακουργήματος τῆς συνεργείας ἢ συναιτιότητος αὐτοῦ, διατάσσεται ὁ χωρισμὸς τῆς δίκης ἀπὸ τοῦ κυρίου ἐγκλήματος διὰ βουλεύματος. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τὸ πλημμέλημα εἰσάγεται εἰς τὸ ἁρμόδιον πλημμελειοδικεῖον.»

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ διατηρεῖται καὶ γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 35· ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 35. Ἐὰν ἀπὸ τῶν φυλακῶν ἢ τῶν εἱρκτῶν ἀποδράσῃ ληστής, καὶ δὲν ὑπάρχῃ δεινοτέρα τις τοῦ δικαίου παράβασις, τιμωρεῖται πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ φύλαξ καὶ ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν στρατιωτικῶν ἀρχιφύλαξ μὲ φυλάκισιν τοὐλάχιστον τριῶν μηνῶν καὶ συγχρόνως ἀποβάλλονται τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ δὲ ἀξιωματικός, εἰς ὃν ἀνήκει ἡ ἄμεσος διοίκησις ἢ ἐπιτήρησις, τίθεται εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως.»

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§164ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον αὐτό, καθὼς καὶ τὸ ἑπόμενον 36, διότι περὶ αὐτοῦ προνοεῖ ὁ ποινικὸς νόμος.

§165ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν ἐπίτασιν καὶ νὰ θεωρήσωμεν ἐκ τῶν προτέρων ὡς τεκμήριον ῥαθυμίας πᾶσαν ἀπόδρασιν· δὲν ἐννοοῦμεν δὲ τὰ τυχαῖα συμβεβηκότα π. χ. ἂν κρημνισθῶσιν αἱ φυλακαὶ τυχαίως καὶ ἀποδράσουν οἱ φυλακισμένοι, δὲν εἶναι ἔνοχοι οἱ φυλάττοντες· ἐκ τῶν προτέρων ἐθεωρήσαμεν ὅμως ὡς τεκμήριον ἀμελείας τῶν φυλάκων καὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ πᾶσαν ἀπόδρασιν.

§166ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ ποινικὸς νόμος τιμωρεῖ πάντα αἴτιον πρὸς ἀπόδρασιν φυλακισμένων μὲ εἱρκτὴν ἢ μὲ φυλάκισιν τριῶν μηνῶν· μὲ εἱρκτὴν, ὅταν ἡ ἀπόδρασις γείνῃ ἐκ προθέσεως, μὲ φυλάκισιν δὲ, ὅταν γείνῃ ἐξ ἀμελείας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον, ὅτι εἰς τὴν βʹ. περίπτωσιν, οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν φύλαξιν δύνανται νὰ τιμωρηθῶσι κατὰ τὸν ποινικὸν νόμον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου ἐννοεῖ ἤδη νὰ καταλογισθῶσι καὶ τὰ τυχαῖα; Διότι ἐκτὸς τοῦ καταλογισμοῦ τῆς προθέσεως καὶ τῆς ἀμελείας δὲν ὑπάρχει ἄλλη περίπτωσις.

§167ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τεκμαιρόμεθα τὴν ἀμέλειαν, καὶ ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἢ ὁ φύλαξ πρέπει ν’ ἀποδείξῃ τὸ τυχαῖον συμβεβηκός, ἄλλως τιμωρεῖται.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτόν.

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 36. «Ἄρθρον 36. Ἡ καταγινώσκουσα κεφαλικὴν ποινὴν ἀπόφασις ἐκτελεῖται ἐντὸς εἴκοσι ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῆς, ἂν δὲν ἀπονεμηθῇ Β. χάρις.»

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐμάθομεν, ὅτι ὑπάρχει διάταγμα τὸ ὁποῖον ὁρίζει προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας γίνεται ἡ ἐκτέλεσις, διὰ τοῦτο θεωροῦμεν τὸ ἄρθρον αὐτὸ περιττόν.

§172ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς μείνῃ εἰς τὸν νόμον τὸ ἄρθρον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 36. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὰς εἰδικὰς διατάξεις.

§174ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαδικασίας εἴμεθα σύμφωνοι· ὑπάρχει μόνον διαφωνία τις καὶ διὰ τοῦτο παρουσιάζομεν τὴν ἑξῆς πρότασιν· «ὁ ἐπικεκηρυγμένος ληστὴς διατελεῖ ἐν καταστάσει νομίμου ἀπαγορεύσεως, νόμιμος δὲ κηδεμὼν πρὸς διοίκησιν τῆς περιουσίας του εἶναι ὁ οἰκεῖος δήμαρχος.» Ἅπασα ἡ περιουσία τοῦ ἐπικηρυχθέντος λῃστοῦ εἶναι ὑπέγγυος διά τε τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ζημιωθέντος καὶ τὰς τοῦ δημοσίου· ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῆς καταδίκης, καθαρίζονται δὲ αὐτὰ προσωρινῶς ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ ἁρμοδίου τῶν Πρωτοδικῶν, ἡ δὲ περὶ τούτου πρᾶξις αὐτοῦ ἀποτελεῖ τίτλον πρὸς ἐγγραφὴν ὑποθήκης. Ὁ ἐν ἰσχύει περὶ καταδιώξεως πρὸς τὸ δημόσιον καθυστερουμένων νόμος ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῆς κατασχεθείσης καὶ ἐκποιηθείσης περιουσίας τοῦ ἐπικεκηρυγμένου λῃστοῦ.

§175ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος ὄχι εἰς τὴν ἀρχὴν, ἀλλ’ εἰς τὴν διατύπωσιν.... (θόρυβος).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§177ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν· (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 38 ἔχον ὡς ἑξῆς). «Ἄρθρον 38. Λῃσταὶ οὐχὶ ἐπέκεινα τῶν τριῶν, συλλαβόντες καὶ προσαγαγόντες ἀρχιλῃστὴν ἢ φονεύσαντες αὐτὸν, ἐὰν προσέλθωσιν ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ φόνου εἰς μίαν τῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, δημοσίαν ἢ δημοτικὴν, τιμωροῦνται μὲ εἱρκτὴν δι’ ὅλας τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις, ὧν κατέστησαν ἔνοχοι. Τ’ αὐτὰ κρατοῦσι καὶ περὶ παντὸς λῃστοῦ, ὅστις ἤθελε συλλάβει καὶ προσαγάγει ἢ φονεύσει λῃστὴν ἐπικεκηρυγμένον καὶ προσέλθει ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ φόνου εἰς μίαν τῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους. Ἡ προκειμένη διάταξις δὲν ἰσχύει ἐπέκεινα τῶν ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, οὐδ’ ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς μετ’ αὐτὴν ἐπιδοθησομένους εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον, ὡς καὶ εἰς τοὺς φονεῖς, οἵτινες μετὰ τὸν φόνον κατέστησαν λῃσταί. Διὰ Β. Διατάγματος δύνανται νὰ ἐξαιρῶνται τῆς διατάξεως ταύτης ἀρχιλῃσταὶ καὶ λῃσταὶ ἐκ τῶν ἐπικεκηρυγμένων».

§179ΔΑΓΡΕΣ. Προτείνω νὰ λαμβάνουν καὶ τὴν ὁρισθεῖσαν ἀμοιβήν.

§180ΦΩΝΑΙ. Ἄ! ἄ! (θόρυβος).

§181ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ προτείνω ἀντὶ τῆς εἱρκτῆς νὰ τιμωρῶνται μὲ φυλάκισιν καὶ λαμβάνουν καὶ τὴν ἀμοιβὴν, ἡ ὁποία εἶναι ὡρισμένη (διάλογοι).

§182ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ ζητοῦμεν ἀποτέλεσμα, βέβαια ἡ πρότασις ἂς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· κατ’ αὐτὴν ἡ εἱρκτὴ μεταβάλλεται εἰς φυλάκισιν, διότι θέλουν ἐμψυχώσει τὸν λῃστὴν νὰ φονεύσῃ τὸν σύντροφόν του λῃστήν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἂν δὲν θέσωμεν ὅρον τινὰ ἐλάχιστον, τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν, καθιεροῦμεν πλαγίως τὴν ἀμνηστείαν, ἐὰν ὑποβληθῇ εἰς ὀλίγων ἡμερῶν φυλάκισιν, ὥστε καὶ ἂν δεχθῇ ἡ Βουλὴ φυλάκισιν, πρέπει νὰ θέσῃ ἐλάχιστον ὅρον 3, 4, 5 ἐτῶν. Δεύτερον πρέπει νὰ ἀρνηθῇ ὅλως διόλου τὰ πολιτικὰ δικαιώματα εἰς αὐτοὺς, διότι ἠμπορεῖ νὰ τοὺς ἴδωμεν ὡς δημάρχους, ὡς συμβούλους καὶ δὲν ἠξεύρω τι.

§183ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐσυζητήθη αὐτὸ καὶ ἐγένετο δεκτὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§184ΣΑΡΑΒΑΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐκυρώθη ὁ νόμος ἐκεῖνος. Σᾶς τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως.

§185ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, εἶναι ἄλλος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς νὰ τὰ εἴπωμεν αὐτὰ τώρα. Τότε εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ λαμβάνουν τὴν ἀμοιβὴν οἱ λῃσταὶ καὶ νὰ φυλακίζωνται ἐπὶ τρία ἔτη.

§186Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐμψυχώνει τὴν κακοήθειαν.

§187ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν ἔχει ἀποτέλεσμα οὔτε ἂν ἀφήσωμεν τὴν εἱρκτὴν (διάλογοι).

§188ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἓν παράδειγμα ἐνθυμοῦμαι φόνου ληστοῦ παρ’ ἑτέρου ληστοῦ· αὐτὸς εἶναι ὁ Μπίμπισης, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθεν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν εἰς τὸν ληστρικὸν βίον. Λοιπὸν θέλετε νὰ δώσωμεν εἰς ἕνα τοιοῦτον καὶ ἀμοιβὴν καὶ νὰ τὸν φέρωμεν εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας; μεγαλείτερον σκάνδαλον δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν κοινωνίαν παρὰ νὰ βλέπῃ τις ληστὴν ὅστις ἐφόνευσεν ἄλλον ληστὴν ἔχοντα τὰ μέσα τῆς εὐζωΐας καὶ δυνάμενον νὰ ἀποδράσῃ τῶν φυλακῶν, διότι θὰ λάβῃ ἀμοιβήν. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου ὅπως ἔχει. (Διάλογοι).

§189ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον θὰ φέρῃ εὐάρεστα ἀποτελέσματα.

§190ΦΩΝΑΙ. Ἄ! Ἄ! Ἄ!

§191ΛΑΠΑΣ. Τί ἄ! καθένας ἔχει τὴν ἰδέαν του, κύριοι. Ἐγὼ λέγω ὅτι θὰ ἰδῆτε μετὰ ταῦτα πῶς οἱ λησταὶ δὲν θὰ κοιμοῦνται ἕνας μὲ τὸν ἄλλον μαζή· διότι πάρε παράδειγμα ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σου· ἂν ἔχῃς ἕνα σύντροφον ποῦ δὲν τὸν ἐμπιστεύεσαι ὁ ἕνας θὰ ἐπιβουλεύεται τὸν ἄλλον καὶ καθένας θὰ τηράξῃ πῶς νά φάῃ τὸν ἄλλον. Βάλτε λοιπὸν τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν. Τὸ ἄλλο εἶναι ὅπως εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, νὰ μὴ ἔχῃ κανὲν δικαίωμα εἰς τὴν πολιτείαν· μόνον νὰ τιμωρῆται μὲ τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν καὶ θὰ ἰδῆτε πόσον θὰ ὠφελήσῃ αὐτό· Τρία ἔτη, μὴ βάλλετε πολλά.

§192ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι ἀντιθέτου ἰδέας, καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως μάλιστα τοῦ ἄρθρου· μέχρι τοῦδε ἐδείξαμεν τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐδώσαμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου εἰς τὴν κυβέρνησιν τόσα μέσα, ἐκτόπισιν, ἀποκήρυξιν κτλ. τόσα χρήματα, τὸν στρατὸν καὶ τὴν ὑπαλληλίαν ἅπασαν· μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὄχι τόσον ἠθικὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχομεν τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας τῶν λῃστῶν. Μὴ πρὸς Θεοῦ, φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ. Ἴδετε, ἤμην ἐκ τῶν πρώτων, ὅστις σᾶς παρεκάλεσα νὰ θέσωμεν ἐν τῷ νόμῳ δρακοντείους διατάξεις, ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν τὴν ἀνάγκην καὶ αὐτῶν τῶν τεράτων· ὅτι ἔχομεν τὴν ἀνάγκην τοῦ Τάκου.

§193ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Τάκος ἐξαιρεῖται.

§194ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Μὰ τοὺς ὑπερασπίζεσαι αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; .....................

§195ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγώ; Μὰ ἀστειευόμεθα;

§196ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι· ὁ ἔντιμος πολίτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φονεύσῃ ἕνα λῃστὴν καὶ ὁ λῃστὴς διατὶ νὰ μὴ φονεύσῃ ἕνα ἄλλον λῃστήν; (θόρυβος).

§197ΛΕΚΚΑΣ. Πράξετε ὅπως ἀγαπᾶτε· ἐγὼ ἐξήγησα τὴν ἰδέαν μου. Σᾶς ἐνθυμίζω ἓν ἁπλοῦν παράδειγμα συγχρόνου ἱστορίας. Καὶ ἄλλοτε ὑπῆρχεν λῃστρικὴ συμμορία ἐκ τοῦ Ὀθωμανικοῦ καὶ ἦτο ἀρχηγὸς τῆς Ἀνατολικῆς Ἑλλάδος εἷς τῶν ἐνδοξοτέρων ἡρώων τῆς ἐπαναστάσεως, ὅστις διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν μετεχειρίσθη τὸ ἴδιον μέτρον τῶν καλῶν μας γειτόνων. Ἀλλ’ ὁ ἐνάρετος καὶ ἀτυχὴς ἐκεῖνος βουλευτὴς ἔφερε τὸν ἀρχηγὸν παρ’ αὐτῷ καὶ τὸν εἶπεν ἀποτελεσματικὸν τὸ μέτρον, ἄδικον ὅμως. (Διάλογοι). Ἐγὼ, κύριοι, αὐτὴν τὴν λογικὴν δὲν τὴν ἐννοῶ. Πράξετε ὅ,τι ἀγαπᾶτε, σκεφθῆτε ὅμως ποῦ θὰ φθάσωμεν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε τὴν ἀπάλειψιν· ὁ κ. Λάππας τί λέγει;

§199ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω καὶ λέγω νὰ βάλητε μέσα εἰς τὸ σπῆτι τῶν λῃστῶν τὴν φωτιά.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε λοιπὸν, κύριε Λάππα, τὴν τροπολογίαν σας.

§201ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τριῶν ἐτῶν φυλάκισις.

§202ΛΑΠΑΣ. Καὶ στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. (Διάλογοι.)

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, προσέξατε διὰ νὰ μὴ εἴπητε κατόπιν, ὅτι δὲν ἐνοήσαμεν· ὁ κύριος Λέκκας προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Ἔχομεν τώρα τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Λάππα. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τώρα τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ μία προσθήκη τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία λέγει «ἄρθρον 30. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ὁρίζεται εἰς δύω ἔτη.» (Διάλογοι).

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγηθῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ βεβαιωθῇ τὶ σημαίνει «διὰ Β. διατάγματος δύνανται νὰ ἐξαιρῶνται τῆς διατάξεως ταύτης ἀρχιλῃσταὶ καὶ λῃσταὶ ἐκ τῶν ἐπικεκηρυγμένων». Νομίζω, κύριοι, δημοσίως πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὴ διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει σκοπὸν νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς πλείστους τῶν ἀρχιλῃστῶν, πρὸ πάντων τὸν Τάκον ὅστις ἠμπορεῖ νὰ φονεύσῃ ὅλους τοὺς λῃστὰς, ἀλλ’ εἶναι ἀποφασισμένον νὰ κοπῇ.

§205ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις «ἄρθρον 28 αἱ ποινικαὶ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἐφαρμόζονται εἰμὴ ὁσάκις δὲν ὑπάρχει δεινοτέρα τις τοῦ δικαίου παράβασις προβλεπομένη καὶ τιμωρουμένη αὐστηρότερον ὑπὸ τοῦ Π. Νόμου».

§207ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει ἐν γένει βαρυτέρας ποινάς· μόνον ὅταν φονεύσῃ λῃστὴς λῃστὴν, ἔχει ἠπιωτέραν· εἰς τοιαύτην περίπτωσιν πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ἡ βαρυτέρα ποινή.

§208ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Περιττὸν εἶναι αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§209ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια περιττὸν εἶναι.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὶ νὰ γείνῃ;

§211ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ.

§212ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἐντελῶς περιττὸν, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ποινὴ ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ νόμῳ, ἐλαφροτέρα τῶν ποινῶν τῶν καθιερωμένων ὑπὸ τοῦ ποιν. νόμου.

§213ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡμεῖς τὸ θεωροῦμεν πολὺ οὐσιῶδες διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι τινὲς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰδικῶς προβλέπονται καὶ χαρακτηρίζονται ὡς ἐγκλήματα, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμπέσῃ μὲ ἄλλας περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι προβλέπονται ἀπὸ τὸν ποιν. νόμον· π. χ. ἐπιβάλλομεν ποινὴν αὐστηρὰν εἰς ἐκεῖνον ὅστις ἠξεύρει ποῦ ἐνδιαιτᾶται λῃστὴς καὶ δὲν ἤθελε τὸν φανερώσει. Τώρα ἂν ἀποτελῇ βαθμὸν συνεργείας, τιμωρεῖται βαρύτερον ἀπὸ τὸν ποιν. νόμον, καὶ μολοντοῦτο, ἂν ἡ περίπτωσις καθ’ ἣν δὲν εὐθύνεται ἀπὸ τὰς διατάξεις τὰς περὶ συνεργείας, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ βάλωμεν μίαν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ εἰδικαὶ διατάξεις ἐν τῷ παρόντι εἰδικῷ νόμῳ, τότε ἐφαρμόζονται, ὅταν εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν δὲν ἀποφασίζεται ἄλλο τι ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῇ καὶ ἄλλη περίπτωσις. Ἀκόμη δὲ εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ ποινὴ τοῦ νόμου τούτου εἶναι μετριωτέρα τῆς τοῦ π. νόμου, ποῖος νόμος πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ; τότε κατὰ γενικὴν ἀρχὴν ἐφαρμόζεται ἐλαφρότερος· ὥστε ἔχει τὸν λόγον του τὸ ἄρθρον αὐτό.

§214ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν κατώρθωσα, κ. πρόεδρε, νὰ ἐννοήσω τὴν χρησιμότητα τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ προαγορεύσαντος. Τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Σαράβας, δὲν συμπίπτει παντελῶς μὲ τὴν συνέργειαν τοῦ π. νόμου. Ὁ εἰδικὸς οὗτος νόμος τιμωρεῖ τὴν ἁπλῆν μὲν κατάδειξιν τῶν λῃστῶν, ἥτις δὲν συνιστᾷ ὄχι συνέργειαν, ἀλλ’ οὔτε ἔγκλημα ἐν γένει κατὰ τὸν π. νόμον. Πάντοτε λοιπὸν ἡ ποινὴ τοῦ ἐξαιρετικοῦ τούτου νόμου, εἶναι βαρυτέρα πολὺ τῆς ἐν τῷ π. νόμῳ, διότι οὗτος δὲν τιμωρεῖ παντάπασιν τὴν πρᾶξιν ταύτην. Ἐν γένει δὲν βλέπω σημεῖόν τι ἐπαφῆς, τοῦ εἰδικοῦ τούτου νόμου μετὰ τοῦ ποινικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ πρῶτος νὰ ἦναι ἐπιεικέστερος τοῦ δευτέρου. Εἶναι λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη ἐντελῶς περιττή, καὶ σημειώσατε, ὅτι τὸ περιττὸν εἰς τὰ νομοθετήματα, ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ καὶ βλάπτει, διότι ὁ δικαστής, εὑρίσκων τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ νόμῳ, θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀναζητήσῃ περίστασιν συγκεκριμένην, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ συμπίπτουν αἱ διατάξεις τοῦ γενικοῦ μὲ τὰς τοῦ εἰδικοῦ νόμου. Καὶ δὲν εἶναι διόλου παράδοξον, ὁρμώμενος ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν νομοθετεῖ ἀσκόπως, νὰ πλάσῃ τοιαύτην περίστασιν, τουτέστι διόλου παράδοξον νὰ θεωρήσῃ ὁ δικαστὴς τὴν μὴ κατάδειξιν ἁπλῶς τοῦ λῃστοῦ ὡς συνεργείαν καὶ νὰ εἴπῃ, ναὶ μὲν ὁ εἰδικὸς νόμος τιμωρεῖ μὲ τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, ἀλλ’ ἔχομεν τὸν ποινικὸν νόμον, ὅστις τὴν τιμωρεῖ μὲ δεσμὰ διὰ βίου. Βλέπετε τὸ ἐπικίνδυνον τῶν περιττῶν διατάξεων. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, δὲν εὑρίσκω πρᾶξιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ συμπίπτῃ ὁ εἰδικὸς νόμος μὲ τὸν γενικόν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁ εἰδικὸς νὰ ἦναι ἐπιεικέστερος τοῦ γενικοῦ. Ἄσκοπος λοιπὸν καὶ λίαν ἐπιβλαβὴς δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ ὑπὸ συζήτησιν διάταξις. Ἀρκετὰ αὐστηρός, ἀρκετὰ αὐθαίρετος εἶναι καθ’ ἑαυτὸν ὁ ἐξαιρετικὸς οὗτος νόμος. Μὴ ἀνοίγωμεν θύραν καὶ πρὸς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ ἑρμηνευτοῦ, καὶ τὴν ἀνοίγομεν, ὅταν δίδωμεν ἀσκόπως διατάξεις περιττάς.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται λοιπὸν ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθ. 28 τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 29 τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο δεκτὸν τὸ 34 τοῦ νομοσχεδίου.

§216ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴτε μένει τὸ τελευταῖον ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἑξῆς «Ἄρθρον 30. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ὁρίζεται εἰς δύο ἔτη.»

§218ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ.

§219ΕΤΕΡΟΙ. Ἅμα λείψῃ ἡ λῃστεία, παύει καὶ αὐτὸς ὁ νόμος.

§220ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, αὐτὴ ἡ προσωρινότης φοβοῦμαι πῶς θὰ βλάψῃ, οἱ λῃσταὶ θὰ εἰποῦν ὅτι αὐτὰ εἶναι τῆς ἡμέρας.

§221ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐδῶ εἶναι καὶ μία τροπολογία περὶ στρατωνίσκων.

§222ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν πρῶτον τὸ 9 ἄρθρον καὶ δεύτερον μίαν τροπολογίαν περὶ στρατωνίσκων, μάλιστα.

§223ΠΟΛΛΟΙ. (ἐγειρόμενοι). Αὔριον! (θόρυβος).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία στιγμή, παρακαλῶ, κύριοι.

§225ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ περὶ διαρκείας τοῦ νόμου νὰ μείνῃ δι’ αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει ἐκκρεμὲς αὐτό;

§227ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§228ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλο ζήτημα ἐκκρεμές. Πολλοὶ ἵστανται ὄρθιοι ἕτοιμοι νὰ ἀναχωρήσωσιν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ὑποβάλῃ τινὰ νομοσχέδια.

§230ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὑποβάλλω ἓν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 66 τῆς ποιν. διατιμήσεως καὶ ἕτερον περὶ διορισμοῦ τῶν δικαστικῶν κλητήρων καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐξ αὐτοῦ εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν τασσομένων. Καταθέτει ταῦτα εἰς τὸ προεδρεῖον ἔχοντα ὡς ἕπεται. Πρὸς τὴν Βουλὴν. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τοῦ Κράτους ἐνόμισα, ὅτι δυνάμεθα νομοθετικῶς νὰ ἐπιφέρωμεν τὰς μᾶλλον καταλλήλους οἰκονομίας ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς πορείας ἰδίως τῶν μαρτύρων, καθόσον τὰ περὶ τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ὡς πρὸς τὰς ποινικὰς ἐπιδόσεις, πρόκειται ἤδη νὰ νομοθετηθῶσιν ἄλλως. Κατὰ τὸ ἄρθρον 66 συνδιαζόμενον πρὸς τὸ ἄρθρον 65 τῆς ποινικῆς διατιμήσεως, τὰ αὐτόθι μνημονευόμενα πρόσωπα ἀπομακρυνόμενα τοῦ τόπου τῆς κατοικίας των πλειότερον τῶν δύο χιλιομέτρων (ἡμισείας ὥρας διάστημα), ἀλλὰ μὴ ἐξερχόμενα τοῦ δήμου εἰς ὃν ἀνήκουσι, λαμβάνουσιν ἀνὰ πᾶν μυριόμετρον, λόγῳ ἀποζημιώσεως διὰ τὴν πορείαν αὐτῶν, οἱ μὲν ἰατροὶ δρ. δύω, οἱ δὲ χειροῦργοι, ἐμπειροτέχναι καὶ ἑρμηνεῖς δραχμὴν μίαν, καὶ αἱ μαῖαι, οἱ μάρτυρες καὶ οἱ κλητῆρες λεπτὰ πεντήκοντα· ὅταν ὅμως τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐξέρχωνται τοῦ δήμου των, λαμβάνουσι τὴν αὐτὴν ἀποζημίωσιν ηὐξημένην κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἡ διαφορὰ αὕτη τῶν ἀποζημιώσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ δήμου ἀπελεύσεως, ἥτις, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς μάρτυρας ἰδίως, ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον ταμεῖον μὲ τὴν πληρωμὴν πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, δὲν φαίνεται ἀρκούντως δεδικαιολογημένη, καθ’ ὅσον οὐχὶ μόνον εἰς τὰς πλείστας τῶν περιστάσεων οὐδεὶς θέλει ὑπάρχει λόγος ὑποστηρίζων τὴν αὔξησιν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκτὸς τοῦ δήμου ἀπελεύσεως τοῦ μάρτυρος, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας θέλουσι μᾶλλον ὑπάρχει λόγοι δικαιολογοῦντες τὴν μείωσιν τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἀποζημιώσεως, διότι, ὅταν π. χ. ὁ μάρτυς ἀπέλθῃ ἀπὸ ἑνὸς μέρους τοῦ δήμου αὑτοῦ εἰς ἄλλο καὶ δὲν διανύσῃ πλειότερον τοῦ ἑνὸς μυριομέτρου, θέλει οὐδὲν ἧττον δαπανήσει ὅλην τὴν ἡμέραν καὶ ὅμως δὲν θέλει λάβει ἢ δραχμὴν μίαν διὰ τὴν προσέλευσιν καὶ ἐπάνοδον ὁμοῦ, ἐνῷ ὅταν ἐξέλθῃ τοῦ δήμου καὶ διανύσῃ, φέρ’ εἰπεῖν, δύω μυριόμετρα, θέλει λάβει δραχ. δύω διὰ προσέλευσιν καὶ ἐπάνοδον ὁμοῦ, εἰ καὶ τὴν αὐτὴν μίαν ἡμέραν μόνον θέλει δαπανήσει, καὶ περιπλέον θέλει λάβει καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἡμιόλιον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἰς περίπτωσιν μακρᾶς πορείας ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος μάρτυς θέλει λάβει ἀναλόγως μικροτέραν ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ αἱ μακρὰν αὗται ἐφ’ ὁλοκλήρους ἡμέρας διαρκοῦσαι πορεῖαι δὲν ἀποτελοῦσι τὸν κανόνα, εἰς δὲ τὰς περιστάσεις ταύτας ἰδίως θέλουσι προστίθεσθαι καὶ τὰ δικαιώματα τῆς διατριβῆς ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐξετάσεως, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀναπληροῖ τὴν τυχὸν ὑπάρχουσαν περὶ τὴν ἀποζημίωσιν ἀνισότητα· ἄλλως τε ὁ πάντων ἀψευδέστερος ὁδηγὸς, ἡ πεῖρα, διδάσκει ὅτι τὰ μαρτυρικὰ δικαιώματα ἐθεωρήθησαν πολλάκις τουλάχιστον πλέον ἢ ἐπαρκῆ διὰ τοὺς ἐκτὸς τοῦ δήμου ἀπερχομένους, διότι οὐχὶ σπανίως συνέβη νὰ γείνωσι μηνύσεις δι’ ἀνύπαρκτα ἐγκλήματα πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς ὠφελείας τῶν μαρτύρων ἐκ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος δικαιωμάτων πορείας. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ τροποποιηθῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος 66 ἄρθρον τῆς ποινικῆς διατιμήσεως καὶ νὰ περιορισθῶσιν ἑπομένως τὰ δικαιώματα πορείας τῶν μαρτύρων καὶ τῶν ἄλλων ἐν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρῳ μνημονευομένων προσώπων, ὅταν οὗτοι ἐξέρχωνται τοῦ δήμου τῆς κατοικίας των, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ διδομένου ἤδη αὐτοῖς ἡμιολίου, γινομένης οὕτω σπουδαίας οἰκονομίας, ἥτις διὰ μόνον τοὺς μάρτυρας ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς περίπου ἑξήκοντα τρεῖς χιλιάδας. Ὅθεν ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐξαιτοῦμαι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἀθήνῃσι, τῇ 15 Ἰανουαρίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Α. Λ. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 66 τῆς ποινικῆς διατιμήσεως. Τὸ ἄρθρον 66 τῆς ποινικῆς διατιμήσεως τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· Δι’ ἕκαστον μυριόμετρον (δύο ὡρῶν δρόμον) τὸ ὁποῖον διατρέχουσιν ἐντὸς τοῦ δήμου τῆς κατοικίας των ἢ ἐκτὸς αὐτοῦ, λαμβάνουσιν·

Ἀθήνῃσι, τῇ 15 Ἰανουαρίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Α. Α. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ.

Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν δικαστικῶν κλητήρων πολλαχῶς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνυομένην ἀποτυχίαν καὶ τὰ ἐντεῦθεν προκύπτοντα δυσάρεστα καὶ ἐπιβλαβῆ διά τε τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἀποτελέσματα, ἐθεώρησα λυσιτελὲς νὰ περιβάλω τὴν εἰρημένην ἐκλογὴν διὰ μείζονός τινος ἐγγυήσεως, ἥτις, κατ’ ἐμὲ θέλει προκύπτει ἐκ τῆς προηγουμένης τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου. Ἀποβλέπων δὲ εἰς τὸ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐπίσης ἀποδειχθὲν πλημμελὲς σύστημα τοῦ τρόπου τῆς ἀποζημιώσεως τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ὡς πρὸς τὰς κοινοποιήσεις τῶν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀφορώντων ποινικῶν δικογράφων, ἐθεώρησα προτιμητέον νὰ ἐνεργῆται ἡ κατὰ τὰ εἰρημένα κοινοποίησις ὑπὸ κλητήρων, ἐφ’ ἅπαξ ἐπὶ τούτῳ διοριζομένων καὶ μηνιαίαν λαμβανόντων ἀποζημίωσιν, καθ’ ὅσον διὰ τοῦ μέτρου τούτου καὶ τὸ ἐλατήριον τῶν πολυειδῶν τῶν κλητήρων παρεκτροπῶν θέλει ἀφαιρεθῆ εἰς τὸ μέλλον καὶ οἰκονομία λόγου ἀξία ὑπὲρ τοῦ δημοσίου θέλει ὁμολογουμένως ἐπιτευχθῆ. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐξάγω ἐκ πληροφοριῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπ’ ἐμὲ ὑπουργείου ὑπὸ τῶν διαφόρων δικαστικῶν συμβουλίων καὶ τῶν εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῶν αὐτῶν πληροφοριῶν στηρίζονται καὶ αἱ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ ἑκάστου Πρωτοδικείου, ὡς καὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν, ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ διατάξεις· ὅπως μὴ διακωλύηται δὲ ἡ ἐνέργεια τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἐξ ἀσθενείας ἢ ἄλλου κωλύματος τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος τὴν κοινοποίησιν τῶν ποινικῶν δικογράφων ἐπιτετραμμένων κλητήρων, ἐθεώρησα σκόπιμον τὴν περὶ ἀναπληρώσεως αὐτῶν ὑπ’ ἄλλων τῆς αὐτῆς περιφερείας κλητήρων περιεχομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξιν. Ἐπὶ τῶν λόγων τούτων στηρίζεται τὸ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Ἀθήνῃσι, τῇ 15 Ἰανουαρίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς

Α. Α. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ διορισμοῦ τῶν δικαστικῶν κλητήρων καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν διατασσομένων. Ἄρθρον 1. Ὅπως διορισθῇ τις δικαστικὸς κλητὴρ ἀπαιτεῖται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς διατεταγμένας ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1866 Β. Διατάγματος ἐξετάσεις καὶ νὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ τὸ Συμβούλιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν. Τοιαύτη γνωμοδότησις ἀπαιτεῖται καὶ ὅπως ἀπολυθῇ τις τῆς θέσεως τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος· εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις τὴν γνωμοδότησιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου προκαλεῖ ὁ εἰσαγγελεύς. Ἄρθρον 2. Ἡ κοινοποίησις τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐνταλμάτων καὶ ποινικῶν ἀποφάσεων, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 51 καὶ ἑπόμενα τῆς ποινικῆς διατιμήσεως, γίνεται διὰ δικαστικῶν κλητήρων ἐπὶ τούτῳ διοριζομένων καὶ λαμβανόντων, ἀντὶ τῶν διὰ τῆς ποινικῆς διατιμήσεως κανονιζομένων δικαιωμάτων, μηνιαίαν ἀποζημίωσιν κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἑπομένων ἄρθρων. Ἄρθρον 3. Παρ’ ἑκάστῳ πλημμελειοδικείῳ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνακριτῶν, παρὰ ταῖς εἰσαγγελίαις τῶν Πρωτοδικῶν, τῶν Ἐφετῶν καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, παρ’ ἑκάστῳ Εἰρηνοδικείῳ καὶ παρὰ τῷ Πταισματοδικείῳ Ἀθηνῶν διορίζονται δικαστικοὶ κλητῆρες, ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀποζημιώσει, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ποινικῆς ὑπηρεσίας. Οἱ παρ’ ἅπασι τοῖς εἰρηνοδικείοις καὶ τῷ Πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν δικαστικοὶ κλητῆρες ἐκτελοῦσι καὶ τὰς εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν ἀναγομένας παραγγελίας τῶν παρ’ αὐτοῖς δημοσίων κατηγόρων. Ἄρθρον 4. Παρ’ ἑκάστῃ τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ μνημονευομένων δικαστικῶν ἀρχῶν διορίζεται ἀνὰ εἷς δικαστικὸς κλητὴρ διὰ τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ποινικὴν ὑπηρεσίαν, δύνανται ὅμως νὰ διορισθῶσι καὶ πλειότεροι, ἂν ἡ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη βεβαιωθῇ διὰ γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἥτις προκαλεῖται ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως· ἀλλ’ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰρημένων δικαστικῶν κλητήρων δύναται νὰ ὑπερβῇ· Ἐν μὲν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ἀθηνῶν τὸν ἀριθ. τῶν 24. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Χαλκίδος τὸν ἀριθ. τῶν 15. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Λαμίας τὸν ἀριθ. τῶν 15. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Παρνασσίδος τὸν ἀριθ. τῶν 10. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Σύρου τὸν ἀριθ. τῶν 27. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ναυπλίου τὸν ἀριθ. τῶν 25. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Τριπόλεως τὸν ἀριθ. τῶν 25. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Σπάρτης τὸν ἀριθ. τῶν 20. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Καλαμῶν τὸν ἀριθ. τῶν 29 Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Πατρῶν τὸν ἀριθ. τῶν 15. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Μεσολογγίου τὸν ἀριθ. τῶν 22. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ζακύνθου τὸν ἀριθ. τῶν 8. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Λευκάδος τὸν ἀριθ. τῶν 8. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ἠλείας τὸν ἀριθ. τῶν 10. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Κερκύρας τὸν ἀριθ. τῶν 10 Καί ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Κεφαλλ. τὸν ἀριθ. τῶν 11. Ἄρθρον 5. Ἡ μηνιαία ἀποζημίωσις τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον διοριζομένων κλητήρων ὁρίζεται ὡς ἑξῆς· αʹ) τῶν μὲν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς Πλημμελειοδικείοις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνακριτῶν, παρὰ ταῖς εἰσαγγελίαις, παρὰ τοῖς ἐν ταῖς ἕδραις τῶν νομῶν εἰρηνοδικείοις καὶ παρὰ τῷ πταισματοδικείῳ Ἀθηνῶν εἰς δραχμὰς πεντήκοντα· βʹ) τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν εἰρηνοδικείοις, πλὴν τῶν Παξῶν, καὶ προσέτι παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις Πειραιῶς, Ληξουρίου, Φαρῶν, Δύμης, Πρόνων, Ἐῤῥύσου, Θουρίας, Παμίσου, Ἐράνης, Οἰνοῦντος, Τρικάλων, Καλαυρίας, Φαλάρου καὶ Μακρακώμης εἰς δραχμὰς τεσσαράκοντα· καὶ γʹ) τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς λοιποῖς εἰρηνοδικείοις εἰς δραχμὰς τριάκοντα, ἐκτὸς τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις Παξῶν, Μυκόνου, Κέας, Κύθνου, Σερίφου, Πάρου, Πανόρμου, Κορθίου, Γαυρίου, Σίφνου, Κιμώλου, Φολεγάνδρου, Σικύνου, Καλλίστης, Ἴου, Ἀμοργοῦ καὶ Ἀνάφης, ὧν ἡ μηνιαία ἀποζημίωσις ὁρίζεται εἰς δραχμὰς εἴκοσιν. Ἄρθρον 6. Οἱ κατὰ τὰ ἀνωτέρω διωρισμένοι δικαστικοὶ κλητῆρες ὀφείλουσι, προσκαλούμενοι ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως, νὰ ἐκτελῶσι, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ποινικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὰς παραγγελίας πάσης ἄλλης ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἑδρευούσης δικαστικῆς ἀρχῆς, ἐκτὸς ἐκείνης παρ’ ᾗ εἰσιν εἰδικῶς διωρισμένοι. Ἄρθρον 7. Ἀσθενοῦντας ἢ ἄλλως πως κωλυομένους τοὺς εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν τεταγμένους κλητῆρας, ἀναπληροῖ ἕτερος κλητὴρ διοριζόμενος ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν πρωτοδικῶν ἢ τοῦ Εἰρηνοδίκου, ὅπου δὲν ἑδρεύει Πρωτοδικεῖον, καὶ λαμβάνων τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἀσθενοῦντος ἢ κωλυομένου κλητῆρος ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ ἀσθένεια ἢ τὸ κώλυμα αὐτοῦ. Ἄρθρον 8. Τὰ ποινικὰ δικαιώματα, τὰ μέχρι τοῦδε πληρονόμενα εἰς τοὺς κλητῆρας, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 53 καὶ ἑπόμενα τῆς ποινικῆς διατιμήσεως, ἐκκαθαρίζονται καὶ εἰσπράττονται ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ἄρθρον 9. Ὁ διορισμὸς καὶ ἡ παῦσις τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω διὰ τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν τεταγμένων κλητήρων γίνεται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1, ἀλλ’ αἱ παρὰ ταῖς Εἰσαγγελίαις τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετῶν κλητῆρες διορίζονται καὶ παύονται μόνον ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων. Ἄρθρον 10. Πᾶσα διάταξις τοῦ τε ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς ποινικῆς διατιμήσεως ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται. Ἀθήνῃσι, τῇ 15 Ἰανουαρίου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς

Α. Α. ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 παρὰ 15/60 μ.μ.