1869.11.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78

τῆς 19 Νοεμβρίου 1869.

(Τετάρτη)

Ὥρα 1 καὶ 10.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τοῦ κυρίου Κωνσταντᾶ.

§2ΔΑΓΡΕΣ. Προηγοῦνται ἄλλα νομοσχέδια· (θόρυβος).

§3ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ κ. Ἰακωβάτου.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐκθέσεις ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν. Ἡ συσταθεῖσα εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τοῦ κ. Κωσταντᾶ τῶν ἀφορώντων τὰς ἐγχωρίους διαχειρίσεις ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της.

§5ΠΟΛΥΛΑΣ. Ποῖα εἶναι τὰ μέλη;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξω 4 ἢ 5 μέλη καὶ νὰ τὰ παρακαλέσω νὰ δώσουν γνώμην, ἐκ τῶν 5 ἦλθον μόνον τρία.

§7ΠΟΛΥΛΑΣ. Ποῖα εἶναι αὐτά;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρεστενίτης, Χατζίσκος, Σέρβος, Ἰακωβάτος καὶ ἕτερος.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ. (θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀναφορὰ ἐνοικιαστῶν τινων τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου, καταδιωκομένων διὰ τὰ καθυστεροῦντα καὶ ζητούντων νὰ καταδιωχθῶσιν οἱ φορολογούμενοι.

§11Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι παραπονοῦνται, ὅτι ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα συμψηφίζονται πρὸς τὰ καθυστερήματα, ὁ ταμίας φατριαστικῶς καταδιώκει αὐτούς. Παρακαλῶ λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν τίποτε ἄλλο.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως καθυπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ τῆς συστάσεως ἕδρας ἐν τῇ ἀστυκλινικῇ ὀδοντοϊατροῦ. Θέλει τυπωθῆ.

§13ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ νόμος περὶ ληστείας πιθανὸν νὰ μὴ συζητηθῇ, διὰ τοῦτο παρουσιάζω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπω νὰ διατηρηθῶσιν αἱ ἀμοιβαὶ διὰ τοὺς φονευθέντας εἰς τὰς λῃστείας. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι κατεπείγουσα καὶ πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης καθυπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ μεταφορᾶς τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας εἰς τὸ δικαστήριον τῆς Ἠλείας. Θέλει τυπωθῆ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐθνικοῦ στόλου ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ὁ νόμος περὶ λῃστείας, τότε ἡ πρότασις τοῦ κ. Εὐθυμιοπούλου διὰ τί νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κατεπείγουσα; τὴν θεωρῶ μάλιστα καὶ περιττήν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας εἶναι ἐδῶ· θ’ ἀναγνωσθῇ. Ζητῶ, κύριοι, μίαν ἐξήγησιν, χθὲς ἀνεγνώσθη διὰ τρίτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς πιστώσεως τῶν 250,000, παρετηρήσαμεν ὅμως εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ δὲν φαίνεται ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, φαίνεται ὅτι κατὰ λάθος δὲν ἐσημειώθη· διὰ πᾶν λοιπὸν ἐνδεχόμενον ἀναγινώσκεται ἤδη διὰ τρίτην ἀνάγνωσιν.

§18ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀναγινώσκει. Ἄρθρον 1. «Πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἔργων τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἐπιτρέπεται νὰ χορηγηθῶσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας δραχ. διακόσιαι πεντήκοντα χιλιάδες ἀριθ. 250,000 προσπορισθησόμεναι ἐκ τῆς ἐκποιήσεως ἀναλόγου ἀριθμοῦ ἐκ τῶν παρὰ τῇ ἐθνικῇ Τραπέζῃ μετοχῶν τοῦ δημοσίου. Ἄρθρον 2. «Διὰ τὴν πληρωμὴν ταύτην χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς ἐνεστώσης χρήσεως ἔκτακτος πίστωσις δραχ. 250,000 καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «Συνδρομὴ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας.»

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§21ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πολυλᾶ καὶ Παπαδάτου, βουλευτῶν Κερκύρας, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΣΝΔ. νόμου τοῦ ἔτους 1867, φέρει τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν ἐγνωμοδότησεν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προτείνει τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ἥτις ἐξαιρετικῶς δίδεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διαχειριζομένην τὴν ἐγχώριον κοινοτικὴν περιουσίαν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα, καθόσον πρόκειται ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτὸ τὸ ἐξαιρετικὸν προνόμιον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις ἐκκρεμὴς ἀντίθετος, δὲν πολεμῶ τὸ κατεπεῖγον, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνδυασθῇ καὶ αὐτὴ καὶ ἡ πρώτη.

§23ΠΟΛΥΛΑΣ. Μὴν ἀφίνετε διαλόγους νὰ γίνωνται, κύριε πρόεδρε, (θόρυβος). Τὶ διακοπαὶ εἶναι αὐταί. Μὴ ἀφίνετε τοὺς βουλευτὰς ν’ ἀπαντοῦν.

§24ΡΩΜΑΙΟΣ. Σὺ ἀτακτεῖς· (θόρυβος).

§25ΠΟΛΥΛΑΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ φέρετε τὴν τάξιν, καὶ νὰ μὴ κάμνετε διάκρισιν μεταξὺ ἀντιπολιτευομένων καὶ συμπολιτευομένων.

§26ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὑποστηρίζω τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως, διότι ὡς θέλετε ἰδεῖ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀποκλειστικῶς καὶ ἐξαιρετικῶς δίδεται τὸ προνόμιον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διαχειριζομένην τὴν κοινοτικὴν ἐγχώριον περιουσίαν, ὅπως λέγουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ σήμερον ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρώτη ἀνάγνωσις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαφέρει τὸ κατεπεῖγον ἀπὸ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν. Θέλει ἡ Βουλὴ τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς τῆς προτάσεως;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἶναι τῳόντι κατεπείγουσα ἡ πρότασις τοῦ κ. Πολυλᾶ, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμβαδίσῃ μὲ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου, ἥτις εἶναι ἐναντία καὶ πρόκεινται ἀμφότεραι αἱ προτάσεις νὰ μεταβάλουν νόμον κείμενον, τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις τοῦ 1867 μὲ μίαν πολυμελῆ ἐπιτροπὴν νομομαθῶν συνέταξε. Πρέπει λοιπὸν νὰ συμβαδίσῃ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πολυλᾶ μετὰ τῆς ἰδικῆς μου, αἵτινες ἐνεγράφησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δὲν πολεμεῖ κανεὶς τὸ κατεπεῖγον, ἀλλὰ τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ θεωρηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις αὕτη.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ συμβαδίσουν αἱ δύω προτάσεις;

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ χθὲς μείναντος ἐκκρεμοῦς ζητήματος.

§33ΔΑΓΡΕΣ. Πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ν’ ἀναγνωσθῶσιν ὅσαι προτάσεις εἶναι διὰ δευτέραν ἢ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§34ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν «Ἡ Βουλευτικὴ ἀποζημίωσις καὶ πᾶν ἄλλο βουλευτικὸν ἐπίδομα οὔτε κατάσχεται, οὔτε παραχωρεῖται».

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια 1) περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν γαιῶν πρὸς ἀνέγερσιν λωβοκομείου, καὶ 2) περὶ κατασκευῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Νέας Πέλλης μέχρις Ἀταλάντης. Κατόπιν ἀνεγνώσθησαν τὰ νομοσχέδια τῶν κυρίων Δαγρὲ καὶ Ἰακωβάτου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§36ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐπ’ αὐτῶν ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξεν ἴδιον νομοσχέδιον. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§37ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. πρόεδρε, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν μοὶ φαίνεται κανονική. Τί ἀναγινώσκετε, ποῖον εἶναι τὸ ἀληθὲς νομοσχέδιον, ποία ἡ τροπολογία, δὲν γνωρίζομεν. Ἐρωτᾶτε μόνον, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις; — ὄχι. — Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ Ἰακωβάτου, τῆς ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ κ. Δαγρὲ; Πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ νὰ κανονίσητε τὴν συζήτησιν, διότι δὲν καταλαμβάνομεν τί ψηφίζομεν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις νόμου ἀπὸ τὸν βουλευτὴν κ. Ἰακωβάτον καὶ κ. Δαγρὲ καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ν’ ἀμφισβητῇ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλουν προτάσεις νόμου· αὐταὶ ἐστάλησαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἄλλας ἔκαμε τροποποιήσεις ἰδικάς της, ὅλα ταῦτα ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν καὶ ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἔχουν εἰς χεῖράς των τὰ ἔντυπα. Τώρα τί ζητεῖτε ἀπὸ τὸν πρόεδρον; νὰ κηρύξῃ ὅτι βάσις τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς; αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὰ καθήκοντά μου, ἡ Βουλὴ ἔχουσα ὅλα ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀκούουσα ὅλα ἀναγινωσκόμενα ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§40ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τί παρεδέχθη ἡ Βουλὴ; τὴν πρότασιν τοῦ Ἰακωβάτου, τὴν πρότασιν τοῦ Δαγρὲ ἢ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§41ΤΙΝΕΣ. Ὅλα.

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνέγνωσα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἰακωβάτου καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, καὶ εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί παρεδέχθη; Μὲ συγχωρεῖτε μὲ ὅλον τὸ σέβας τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς ὑμᾶς, κ. πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον· διότι ὑμεῖς ὡς πρόεδρος ὀφείλετε νὰ κανονίζητε τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ἠξεύρῃ ἡ Βουλὴ τί πρέπει νὰ παραδεχθῇ, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ ἄλλο.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδιάφορον, πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμὸς καὶ ἡ τάξις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρώτησα τὴν Βουλὴν διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ἰακωβάτου καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν, τώρα θὰ ἐρωτήσω καὶ διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Δαγρὲ, ὅλα λοιπὸν τὰ νομοσχέδια μὲ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀναγινώσκονται. Πρώτη ἀνάγνωσις εἶναι, ἡ Βουλὴ δὲν κάμνει ἀντίῤῥησιν· τί λέγω ἐγώ; παρεδέχθη· τὸ ἴδιον θὰ γίνῃ καὶ αὔριον καὶ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι ἡ ὁριστικὴ, τότε θὰ γίνῃ ἡ διαίρεσις καὶ ἡ κατάταξις τῶν νομοσχεδίων.

§48ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἔχει καμμίαν διαφορὰν ἡ τρίτη συζήτησις ἀπὸ τὰς ἄλλας;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· μήπως χθὲς, ὅταν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσήνης ἐζήτησε νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δὲν ἔγεινεν; ἐζητήσατε τὸν λόγον τώρα καὶ δὲν σᾶς τὸν ἔδωκα;

§50ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις θεωρεῖται ὡς συζήτησις καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀναγινώσκεται κατ’ ἄρθρον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, θεωρεῖται παραδεδεγμένον τὸ νομοσχέδιον· εἴπατε, ὅτι εἶσθε ἐναντίος; Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Δαγρὲ, τοῦ κ. Ἰακωβάτου καὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§53ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κατὰ τὸ σύνταγμα δὲν ὑπάρχει πρώτη, δευτέρα, τρίτη ἀνάγνωσις· τὸ σύνταγμα λέγει, τὰ νομοσχέδια ἀναγινώσκονται, συζητοῦνται καὶ ἀποφασίζονται κατ’ ἄρθρον εἰς τρεῖς διαφόρους ἡμέρας· τώρα πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν καὶ συμφωνῶ νὰ γίνῃ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Δαγρὲ, διότι διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων πρόκειται νὰ τροποποιηθῶσι διάφορα ἄρθρα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ λόγος καὶ νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι εἰς πολλὰ ἀντιφάσκουν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον τῆς ἐπιτροπῆς.

§55ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὰ νομοσχέδια, ὄχι ὅμως καὶ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγω ἐγὼ, ἐσεῖς τὸ ἐζητήσατε. — Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Δαγρέ;

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§58ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ὑπάρχει· ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶμαι ἐναντίος.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος ὑποστηρίζει τὸν κ. Ῥοντήρη;

§60ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος, κ. πρόεδρε, τί βγαίνει;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀκολουθοῦμεν τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον πάντοτε ἀκολουθεῖ ἡ Βουλή.

§62ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ ἀντίῤῥησις; ἡ ἀντίῤῥησις εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν πολὺ εὐλόγως καὶ εὐκρινῶς ἔκαμεν ὁ κ. Κολιάτσος· ἔρχονται νὰ συζητηθῶσι τρεῖς διάφοροι προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἀντιφάσκουν πρὸς ἀλλήλας. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσω τώρα κατ’ οὐσίαν οὔτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρὲ, οὔτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἰακωβάτου, πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τοῦτο τὸ ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς καὶ εὐκρινῶς εἶπεν ὁ κ. Κολιάτσος· ἐδέχθημεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἰακωβάτου, πρόκειται νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρὲ, προσθέτουν δὲ τώρα ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Τί θὰ εἴπῃ ἂν δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς; δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίφασιν; αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ ἡ ἀντίῤῥησις τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδὴ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἔχουν μίαν βάσιν, νὰ ληφθῇ τὸ ἓν νομοσχέδιον ὡς κείμενον καὶ τὰ ἄλλα νὰ ληφθοῦν ὡς τροπολογίαι καὶ νὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίῤῥησίς μου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης ἔφερε καὶ ἓν τρίτον νομοσχέδιον, τὸ νομοσχέδιον λέγει τῆς ἐπιτροπῆς· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει νομοσχέδιον, εἶναι τροπολογία ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων· ὅταν τὰ νομοσχέδια συζητῶνται, τότε ἔρχονται αἱ τροπολογίαι καὶ τὸ προεδρεῖον ἔσφαλε νὰ σᾶς ἀναγνώσῃ τὰ νομοσχέδια καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τροπολογεῖ αὐτά. Τώρα ἡ Βουλὴ ἔχει ἀντίῤῥησιν;

§64ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§66ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλητήρων τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἄρθρον 1. Ὁ ἀριθμὸς τῶν τακτικῶν κλητήρων τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὁρίζεται εἰς διακοσίους πεντήκοντα, ἐξ ὧν δέκα πέντε πρώτης τάξεως, εἴκοσι πέντε δευτέρας, οἱ δὲ λοιποὶ τρίτης τάξεως. Ἄρθρον 2. Ἀπαγορεύεται τοῦ λοιποῦ ἡ κατάταξις ἐκτάκτων ἀστυνομικῶν κλητήρων παρὰ τῇ Διευθύνσει τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, οἱ δὲ μέχρι τοῦδε ὑπηρετοῦντες ἀπολύονται μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρον 3. Ἡ πληρωμὴ τοῦ μισθοῦ τῶν πεντήκοντα προστιθεμένων κλητήρων θέλει καταλογισθῆ εἰς τὸ Κεφ. Γʹ. ἄρθρον 1 «γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας» τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τρίτη ἀνάγνωσις.

§68ΜΠΟΥΤΟΣ. Πρὸ ὀλίγου εἶπεν ἡ Βουλὴ, ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦτο, (θόρυβος).

§70ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐζήτησα τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν τὸ ἐγκρίνῃ, τότε.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖον, κ. πρόεδρε, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τελειώσῃ.

§72Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ παρουσίασα ἐπὶ τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς ἀντιπολιτεύσεως διὰ νὰ θεραπευθῇ μία κατάστασις πραγμάτων ἀνυπόφορος, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον ἐπιμένετε νὰ μὴν ἀναγνωσθῇ.

§73ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τὸ ἀναγινώσκει ἐκ νέου.

§74ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, προκειμένου περὶ ὑποστηρίξεως τῆς τάξεως, οὐδεὶς, πιστεύω, θὰ εἶναι ὁ ἔχων τὴν ἐναντίαν γνώμην. Ζητεῖ ἡ ἐξουσία ἕναν ἀριθμὸν κλητήρων, ἕναν ἀριθμὸν μικρῶν λειτουργῶν δυναμένων νὰ παρέξωσι τὴν ἀσφάλειαν τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς. Βεβαίως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἐναντίαν πρόθεσιν, μίαν μόνον παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω. Ἐπιθυμῶ, ἂν τὸ ἐγκρίνετε, νὰ τεθῇ εἰς τὸ προτεινόμενον ἄρθρον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν λειτουργῶν τούτων πρέπει πάντοτε νὰ εὑρίσκεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, πρέπει ἑπομένως νὰ τεθῶσι καὶ δύω λέξεις, ὅτι ὁ διευθυντὴς εἶναι ὑπόλογος διὰ πᾶν ἄτομον τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ μισθὸν καὶ δὲν θὰ ἐνεργῇ τὸ καθῆκον του. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ ἐρωτᾶτε τὸ διατί, ἠξεύρω πολλὰ διατί, καὶ ἐκ τοῦ παρελθόντος, καὶ ἐκ τοῦ ἐνεστῶτος. Δι’ αὐτὸ πρὸς περιστολὴν πάσης ἀταξίας πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ τοιοῦτον μέτρον, διότι ἐὰν δὲν θέλετε νὰ εἴπω τι διὰ τὸ ἐνεστὼς, σᾶς ἐνθυμίζω τὸ παρελθὸν, ὅλοι ζῆτε εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἠξεύρετε ὅτι πολλάκις εὑρίσκοντο ἄνθρωποι πληρονόμενοι ἀπὸ τὸ δημόσιον καὶ ὑπηρέτουν οὐχὶ αὐτὸ, ἢ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἀλλ’ εἰς τὰς οἰκίας μας.

§75ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρω.

§76ΛΕΚΚΑΣ. Ἐὰν ᾖναι ὑπεύθυνος ὁ διευθυντὴς διὰ τὴν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διαρκῆ διαμονὴν παντὸς ἀτόμου, πληρονομένου ἐκ τοῦ ταμείου, τὸ κακὸν θέλει παύσει, ἄλλως τὸ ἀτυχὲς δημόσιον θὰ πληρώνῃ, ἡ τάξις θὰ καταστρέφεται καὶ αἱ θέσεις θὰ δίδωνται εἰς ῥουσφέτια.

§77Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περάσῃ εἰς τὸν νόμον.

§78ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν ν’ ἀγορεύσω, οὔτε νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, διὰ τοῦτο θέλω σᾶς παρακαλέσει νὰ γίνῃ μία σπουδαία ψηφοφορία εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς κάμω, ἐὰν θέλετε ἢ δὲν θέλετε νὰ ψηφισθῇ σήμερον ὁ νόμος μετὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς λῃστείας διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§79ΛΕΚΚΑΣ. Ἐπειδὴ εἶχε τὴν καλοσύνην ὁ κ. Ῥοντίρης νὰ μὲ διακόψῃ, ὑπεχώρησα πρίν τελειώσω τὸν λόγον μου. Ἀκόμη δύο λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ ἄτομα νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν ἀφεθέντων στρατιωτῶν καὶ δεκανέων μὲ ἀρίστην διαγωγὴν, διότι ἠξεύρετε, κύριοι, τί συμβαίνει· ἑπομένως δι’ αὐτοῦ θέτομεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις.

§80ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Εἶναι εἰς τὸν νόμον.

§81ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Διάταγμα τῆς 8ης Δεκεμβρίου 1864 προσυπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ κ. Κουμουνδούρου κανονίζει τὰ προσόντα τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων, καὶ εἶναι πολὺ καλὰ προσόντα.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Τὰ προσόντα τῶν κλητήρων εἶναι καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1866.

§83ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ καθῆκον ὀφείλω νὰ λάβω τὸν λόγον, κύριοι, πρῶτον, διότι ὑπηρέτησα ὡς διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας, καὶ δεύτερον, διότι εἰργάσθην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουμουνδούρου ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν διὰ τὸ ὑπάρχον σῶμα τῶν κλητήρων, συνειργάσθην δὲ καὶ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος. Τὸ διάταγμα αὐτό, ὀφείλω νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι προβλέπει περὶ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε, καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων. Καθῆκόν μου δὲ θεωρῶ καὶ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ τε παρόντος ὑπουργείου καὶ τοῦ διευθυντοῦ καθὼς καὶ τῶν μελλόντων, ὅτι ὀφείλουν νὰ προσέχουν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κύριος Λέκας. Τὸ διάταγμα αὐτὸ ἀναφέρει περὶ τῆς παύσεως τῶν κλητήρων, ὅτι οἱ κλητῆρες κατατάσσονται εἰς πενταετῆ θητείαν καὶ δὲν παύονται, ἐὰν δὲν τιμωρηθῶσι δὶς καὶ τρίς· ὅταν ἑπομένως ὑπάρχῃ προσοχὴ εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν κλητήρων, τότε ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ προσοχὴ αὕτη θέλει μορφώσει ὄργανα ἐπιτήδεια εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ὅταν ὅμως τοῦτο παραβλέπεται, ὅπερ εἶναι λίαν ἐλαστικὸν καὶ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας, διότι οὗτος, ὅταν ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τιμωρῇ τὸν κλητῆρα ἅπαξ καὶ δὶς καὶ τὴν τρίτην τὸν ἀπολύῃ, τοιουτοτρόπως μηδενίζεται τὸ προνόμιον τῆς θητείας. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν εἰς τοὺς κ. διευθυντὰς νὰ ᾖναι λίαν φειδωλοὶ εἰς τὰς ἀπολύσεις, καὶ νὰ μὴ τιμωροῦν ἢ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι ποινῆς, καὶ ὄχι ὅταν εἷς κλητὴρ ἐν τῇ ζωηρότητί του καὶ ἐν τῇ συναισθήσει τοῦ δικαίου του πράξῃ μικρόν τι παράπτωμα καὶ τοῦ διαφύγῃ μία ζωηρὰ ἔκφρασις· δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι τοιαύτας ποινὰς πρέπει νὰ θέτητε καὶ οὔτε ν’ ἀπολύσητε τοὺς κλητῆρας αὐτοὺς, καὶ ἕνεκα τούτου εἶδον ἄλλοτε παυθέντας κλητῆρας τῆς ἀστυνομίας, ὄργανα καλὰ, σπουδαῖα καὶ ἠθικά. Δεύτερον δὲ, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ προτείνω καὶ μίαν τροποποίησιν· οἱ κλητῆρες εἶναι ἄνθρωποι, εἶναι ἕν σῶμα στρατιωτικὸν, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς συνάφειαν μὲ ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας· ὁ στρατιώτης ἀπὸ στρατιώτης δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, ὁ κλητὴρ δὲν δύναται εἰμὴ ἀπὸ τρίτης τάξεως νὰ φθάσῃ εἰς τὴν πρώτην· ἐὰν εἷς κλητὴρ ἀνακαλύψῃ μίαν κλοπὴν σπουδαίαν ἢ προλάβῃ ἕν ἄλλο κακὸν, πῶς θὰ τὸν ἱκανοποιήσητε; θὰ τοῦ δώσητε μόνον ἀμοιβὴν χρηματικὴν, ἀλλ’ αὐτὸς θέλει μίαν θέσιν, τοὐλάχιστον τῆς δευτέρας ἢ τῆς τρίτης τάξεως, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀνάλογος ὁ ἀριθμὸς τῆς δευτέρας τάξεως καθὼς καὶ τῆς πρώτης, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω ν’ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῆς πρώτης τάξεως εἰς 20, καὶ τῆς δευτέρας εἰς 40. Εἶναι δὲ καθῆκον τοῦ διευθυντοῦ νὰ μὴ συμπληρώσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς θέσεις, ὅπως ἔχῃ στάδιον νὰ ἀμείβῃ τοὺς μετὰ ζήλου ἐκπληροῦντας τὸ καθῆκόν των. Λοιπὸν πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὸν ἀριθμὸν τῆς πρώτης τάξεως εἰς 20, καὶ τῆς δευτέρας εἰς 40, καὶ αὐτὸ εἶναι δίκαιον, διότι αὐξάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν κλητήρων εἰς 250.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ προάγωνται, ἂν ὄχι εἰς τον νόμον, τοὐλάχιστον διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος, διότι ἄλλως θὰ γείνουν ὅλοι διὰ μιᾶς.

§85ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω· διευθυντὴς ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν του εὐσυνειδήτως εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπληρώσῃ ὅλον τὸν ἀριθμὸν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτε ὑπῆρξα διευθυντὴς, δὲν συνεπλήρωσα ὅλον τὸν ἀριθμὸν, ἄφησα πάντοτε 2, 3, 4, 6 θέσεις κενὰς εἰς τὰς δύω ἀνωτέρας τάξεις διὰ νὰ μοὶ δοθῇ καιρὸς νὰ προαγάγω τοὺς ἀξίους· πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ παρὼν καὶ ὁ μέλλων διευθυντὴς τὸ αὐτὸ θὰ πράξωσιν, ἀποβλέποντες πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ θὰ προαγάγουν μόνον τοὺς ἔχοντας περισσοτέραν ὑπηρεσίαν ἢ ὑπηρετοῦν εὐδοκιμώτερα.

§86ΛΕΚΚΑΣ. Προσεκλήθην ἀτομικῶς καὶ δι’ αὐτὸ ἐπανέρχομαι· δὲν εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον. Ὁ βουλευτὴς Νέων Ψαῤῥῶν Κ. Νικόδημος ὑποβάλλει τινὰς ἰδέας εἰς τὸν Κ. Λέκαν, τὰς ὁποίας νὰ εἴπῃ ἀντ’ αὐτοῦ. Κύριοι, εἷς τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου ἐνωχλήθη, διότι ὑπέθεσεν ὅτι τοῦ ἀπεδόθη ἡ ἀδιαφορία, διὰ νὰ μὴν εἴπω ἡ ἔλλειψις, ὅπως εἶπεν ὁ ἴδιος, τοῦ ἀδυνάτου τῆς ἐξηγήσεως ἄρθρου τινὸς τοῦ συντάγματος. Δυσηρεστήθη μεγάλως καὶ ἠγανάκτησεν ὁ ἔντιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τῷ ἀπεδόθη ἀπὸ ἕνα ἄλλον συνάδελφόν μου μία ἔλλειψις, ἐὰν ὄχι ἰδιότης· ἐγὼ δὲν παραπονοῦμαι διὰ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλοσύνην δημοσίως νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ὁ βουλευτὴς τῆς Ἀττικῆς δὲν γνωρίζει καὶ τὸ κοινότερον τῶν πραγμάτων, δὲν γνωρίζει τὸν νόμον τῆς διευθύνσεως τῆς ἀστυνομίας, τὸ διάταγμα τῆς καταρτίσεως τῆς διευθύσεως τῆς ἀστυνομίας· ὁ κ. Δεληγεώργης εἶχε τὴν ὑπομονὴν, τὴν λεπτότητα ν’ ἀκούσῃ τὸν κ. Δεληγιάννην εἰς τὰς αἰτιάσεις του, δὲν ἔχετε καὶ σεῖς ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε δύω λέξεις, ἐνῷ σᾶς λέγω, ὅτι μὲ ἀδικεῖτε, καὶ δὲν παραπονοῦμαι; παράδοξος τρόπος! φίλτατε κ. Δαγρὲ, αὐτὸ τὸ χαρτὶ, τὸ ὁποῖον ἠθέλατε νὰ δώσητε εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω, μάθετε, ὅτι τὸ γνωρίζει ὁ τελευταῖος τῶν κλητήρων, δὲν εἶναι τόση μεγάλη φιλοσοφία, τόσον μέγα πρᾶγμα, τόσον δυσνόητον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἠξεύρῃ κανείς· πᾶς πολίτης τὸ γνωρίζει. Ἐγὼ ὅμως δὲν παραπονοῦμαι διὰ σᾶς, συνειθίζω νὰ μὴ παραπονοῦμαι, παρὰ μόνον δι’ ἐκείνους, οἵτινες μοὶ ἀνευρίσκουσιν ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ὁμολογῶ, ὅτι τὰς ἔχω· δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους δὲν παραπονοῦμαι, ἀδιαφορῶ. Ἐμμένω, κύριοι, εἰς τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν μου, διότι ἐν πεποιθήσει γνωρίζω τὰ γινόμενα. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁρίζει καθαρῶς ὁποία πρέπει νὰ ᾖναι ἡ φύσις τῶν λειτουργῶν αὐτῶν, πόθεν πρέπει νὰ ἐκλέγωνται, τὸ διάταγμα αὐτὸ ἢ ὁλοτελῶς δὲν ἐπραγματοποιήθη ἢ πλημμελῶς ἐπραγματοποιήθη. Ἐν τῇ κοινωνίᾳ μας, κύριε Δαγρὲ, ὅπως σήμερον κατήντησε, μὴ σᾶς φαίνεται παράδοξον, ἐὰν εἶπον, ὅτι ὅ,τι ἐνυπάρχει ἐν τῷ διατάγματι, πρέπει διὰ νόμου νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐὰν μὲ τόσους νόμους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τακτοποιηθῶμεν, σᾶς φαίνεται παράδοξον, διὰ τὶ εἶπον ἐγὼ μία διάταξις ἑνὸς διατάγματος νὰ τεθῇ εἰς ἕνα νόμον; Καλὸν θὰ ἦτο, ἠθικὸν θὰ ἦτο, ἀποτελεσματικὸν θὰ ἦτο, κοινωνία Ἑλληνικὴ ἤθελε πραγματικῶς ἀπαρτισθῆ, ἐὰν εἴχομεν τὸ ἑκατοστὸν τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν καὶ εἴχομεν καὶ κάτι ἄλλο, οὗτινος στερούμεθα, τότε τ’ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν πλέον εὐχάριστα, ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτὸ τὸ ἄλλο δὲν τὸ ἔχομεν· λοιπὸν θὰ βιασθῶμεν, καὶ διὰ νὰ τοποθετήσωμεν ἐκείνην τὴν τράπεζαν (δεικνύει) νόμον νὰ κάμωμεν, εἰς τοιαύτην ἀποσύνθεσιν ἤλθομεν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας, ὅτι οἱ κλητῆρες δὲν πρέπει νὰ παύωνται ἀπὸ τὸν προϊστάμενον. Ἐγὼ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχω διαφορετικὴν ἰδέαν. Ἡ ἀστυνομία ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι ἔχει ἕνα τύπον στρατιωτικῆς τάξεως. Ὁ προϊστάμενος ἐν τῇ στρατιωτικῇ τάξει εἶναι πάντοτε ὑπόλογος. Δέκα στρατιῶται σφάλλουσιν εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἀγανακτεῖ ὁ βουλευτὴς τῆς Ἀττικῆς, διότι ζητεῖται λόγος, διατὶ οἱ στρατιῶται ἠτάκτησαν· κατ’ αὐτὸν ὁ φρούραρχος ἔσφαλε, δὲν ζητεῖ ποτὲ ὁ βουλευτὴς τῆς Ἀττικῆς λόγον ἀπὸ 10 στρατιώτας, διότι σκέπτεται, ὅτι ἔσφαλεν ὁ φρούραρχος, ἔσφαλεν ὁ λοχαγὸς, ἔσφαλεν ὁ ἀξιωματικός. Τοιουτοτρόπως ἐννοεῖ ἐν τῇ μικρᾷ κεφαλῇ του τὴν εὐθύνην, δὲν τὴν ἐννοεῖ εἰς τὰ ἄτομα, τὰ ἄτομα εἶναι ἴσον τῷ μηδενὶ, αἱ ἀρχαὶ εἶναι ὑπόλογοι· ὅταν εἶπον, ὅτι θέλω τὴν παρουσίαν ὅλων τῶν ἀτόμων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐζήτητα νὰ ἐπιτρέψητε, ὅπως νομιμοποιηθῇ νὰ ᾖναι ἀτομικῶς ὑπόλογος ὁ προϊστάμενος, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶχον ἀρκετὸν δίκαιον νὰ τὸ ζητήσω. Τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντικείμενον, κύριοι, ὁποῦ δὰ πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ, εἶναι ἓν καὶ τὸ παρὸν, ὁ προϊστάμενος, ὁ διευθυντὴς πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ τὰ δικαιώματά του, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς ἓν ἄτομον νὰ τακτοποιήσῃ μίαν ὁλόκληρον πόλιν τῆς πρωτευούσης, δὲν τὸ νομίζετε τόσον ἱκανὸν, τόσον ἠθικὸν, τόσην πίστιν ἔχον, ὥστε ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς παρουσίας ἢ ἀπουσίας ἑνὸς ἀτόμου; δὲν τὸ εὑρίσκω λογικόν. Ἐὰν ᾖναι τοιοῦτος ὁ διευθυντὴς, ὥστε νὰ καταφερθῇ ἐναντίον ἑνὸς κλητῆρος, νὰ παύσῃ ἀδίκως ἕνα κλητῆρα καὶ τὸν ἔχετε ἀκόμη διευθυντὴν, ἀλλοίμονον ἀπὸ τὸν τόπον αὐτόν! Εἶμαι λοιπὸν τῆς ἐναντίας ἰδέας, ὁ διευθυντὴς πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτὴν, διότι ἐὰν πλησίον ὅλων τῶν ἄλλων, ὅλων τῶν χαρτιῶν, ὁποῦ στέλλουν τόσοι δήμαρχοι, ἔπαρχοι, νομάρχαι εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν τὸν ἐνοχλῇ καθ’ ἑκάστην καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας μὲ τοὺς κλητῆράς του, ἀλλοίμονον εἰς αὐτὸν, δὲν θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ ἐργασθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, αὐτὸς ὁ κυβερνήτης. Καθόσον ἀφορᾷ περὶ τῶν δικαίων τῶν ἀτόμων αὐτῶν, καὶ πάλιν δὲν παραδέχομαι τὰς ἰδέας τοῦ προλαλήσαντος. Κλητῆρες πρώτης, δευτέρας καὶ τρίτης τάξεως, ἐὰν γίνωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, κ. βουλευτὰ, ἐκ Μεσσήνης· πόθεν εἶσθε;

§87ΔΑΓΡΕΣ. Ἐκ Καλαμῶν.

§88ΛΕΚΚΑΣ. Ἐκ Καλαμῶν, πολὺ καλά· εἶσθε ἐκεῖ κοντά· ὥστε σᾶς συγχέει κανείς· ὁ τῆς πρώτης τάξεως, ἐὰν ᾖναι ἱκανὸς γίνεται δευτέρας, ὁ τῆς δευτέρας γίνεται τρίτης, ἐὰν ᾖναι ἀκόμη ἱκανὸς, γίνεται ὑπαστυνόμος, ἀφοῦ προηγουμένως ἐργασθῇ ὡς βοηθός.

§89ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κλητήρ;

§90ΛΕΚΚΑΣ. Λυποῦμαι, ὅτι λέγετε, ὅτι ὑπήρξατε διευθυντὴς καὶ δὲν τὸ γνωρίζετε, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἐν Ἀθήναις ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν ὑπαστυνόμοι ἀπὸ κλητῆρες καὶ βοηθοὶ τῆς ἀστυνομίας. Καὶ διατί; τί ἐστὶν ὁ βαθμὸς τοῦ ὑπαστυνόμου, ὅταν ᾖναί τις γραμμάτων ἄνθρωπος καὶ ἐκμάθῃ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀστυνομικὴν, διατί ὁ κλητὴρ νὰ μὴ γίνῃ ὑπαστυνόμος; ὁ ὑπαστυνόμος θέλει προσόντα ἔκτακτα; οὐχὶ βέβαια.

§91ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πόσοι κλητῆρες ἔγιναν;

§92ΛΕΚΚΑΣ. Ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον προχθὲς ἐπαύσατε (Ἆ, Ἆ)· ἀφήσατέ με, μὴ κινεῖτε χορδάς. Ἐὰν ἀγαπᾶτε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, νὰ ὁρίσητε ἐν τῇ ὑπηρεσία τὸν χρόνον μετὰ 10, 15 ἢ 20 ἔτη, ὅσον θέλετε, ὡς τὸ ἐκάματε δι’ ἐκείνους τῆς Ἑπτανήσου, νὰ τοῖς δίδετε μίαν σύνταξιν ἀνάλογον μὲ τὴν τοῦ στρατοῦ π. χ., τοῦτο τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ νὰ μοῦ λέγετε ἄλλου εἴδους ἀμοιβὴν δὲν τὴν ἐννοῶ. Λοιπὸν οἱ κλητῆρες πρέπει νὰ διορίζωνται καὶ νὰ παύωνται κατ’ ἐμὴν ἰδέαν ἀπὸ τὸν διευθυντὴν, νὰ διορίζωνται ἐκ τῶν ἀφιεμένων στρατιωτῶν ἢ δεκανέων μὲ ἀρίστην διαγωγὴν, καὶ ἂν ἀπαιτῆται ἀμοιβὴ, αὕτη νὰ ἐνεργῆται ἐντὸς τῆς τακτικῆς προαγωγῆς ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν καὶ μέχρι τοῦ ὑπαστυνόμου· ἐὰν δὲ δὲν ἔχουν τὰ προσόντα παρελθόντων τῶν ἐτῶν, νὰ τοῖς δίδεται ἀνάλογος σύνταξις.

§93ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, θὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. βουλευτὴν Ἀττικῆς, διότι ἐξέφρασε τὴν τελευταίαν ἰδέαν του, καὶ τὴν ὁποίαν παρέλειψα εἰς τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου, καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἦλθον πάλιν νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον. Νομίζω, καὶ ὀφείλει ἡ κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν κλητήρων, νὰ σκεφθῇ ὅπως ὑποβάλῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸν νόμον τῆς συντάξεως, διότι εἶναι μὲν δημόσιοι ὑπηρέται, ἀλλὰ καταντᾷ νὰ ὑπηρετοῦν διαρκῶς ἐπὶ 10, 15, 20 καὶ πλειότερα ἔτη, καὶ δὲν ἐννοῶ, ὅπως πολλοὶ τῶν ὑπαλλήλων εἶπον ἄλλοτε καὶ παρεπονέθησαν, ὅτι τοὺς ληστεύουν, ὅτι τοὺς ἀφαρπάζουν τὴν περιουσίαν των, δὲν ἐνόησα διατὶ νὰ μὴ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν κλητήρων, ὅπως εἰς τὰ γηρατειά των καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουν μίαν ἐξοικονόμησιν νὰ ἀποζήσουν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τῶν συντάξεων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, αὔριον ἢ εἰς τὴν κατόπιν συνεδρίασιν νὰ ὑποβάλῃ μίαν στατιστικήν, ἐπειδὴ θέλω νὰ φέρω πρότασιν, ὅπως ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἐγὼ ἐδυσφημίσθην ὡς καὶ ἄλλοι βουλευταὶ καὶ ἡ Βουλὴ κατεκρίθη, ὅτι συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἀδικηθῇ μία τάξις, καὶ τάξις, ἡ ὁποία ὑπηρέτησε τὴν κοινωνίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ἐπειδὴ λοιπὸν σκοπεύω νὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς ὡρισμένην συζήτησιν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων, νὰ ὑποβάλῃ μίαν στατιστικὴν τῶν πληρονομένων συνταξιούχων λόγῳ ἀγῶνος, τῶν πληρονομένων συνταξιούχων καὶ μὴ λαβόντων ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου, καὶ τῶν πληρονομένων συνταξιούχων ἐχόντων ὅμως ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου· διότι ἐξ αὐτοῦ, κύριοι, θὰ ἰδῆτε, ὅτι οἱ διϊσχυρισθέντες καὶ ἐπιμένοντες εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τῆς προσθήκης 50,000 δραχ. ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων, εἶχον δίκαιον, καὶ ὑπεχρεοῦντο ἀκόμη, ὅταν προσκαλῆται ἡ κοινωνία νὰ συνεισφέρῃ τὸν ὀβολόν της πρὸς σωτηρίαν τῶν τοιούτων ἢ ἄλλων, οἱ νομοθέται τοῦ ἔθνους, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν φορολογουμένων λαῶν, νὰ σκεφθοῦν, ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσουν, καὶ πόσον πρέπει νὰ δώσουν, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ δώσουν καὶ ὑποχρεοῦνται νὰ περιθάλψωσιν εἰς τὰ γηρατειά των τοὺς ὑπηρέτας τῆς κοινωνίας, ἀλλ’ ἀφοῦ σκεφθῶσιν ὡρίμως. Λοιπὸν αὔριον ἢ τὴν ἑπομένην ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ φέρῃ τὴν πρότασιν.

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν δευτέραν.

§95ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Σωτηρόπουλε, σᾶς λέγω, ὅτι ἐξ ἡμῶν αὐτῶν ἐξαρτᾶται, ἐπειδὴ εἴπετε τὴν δευτέραν, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖτε, ὅτι τὴν δευτέραν δὲν θὰ ἔχωμεν Βουλήν· σᾶς λέγω, ὅτι ἐξ ἡμῶν ἐξαρτᾶται νὰ ἐργασθῶμεν καὶ τὴν δευτέραν καὶ τὴν ἑπομένην· καὶ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν, διότι ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα καὶ ἡ μᾶλλον κατεπείγουσα. Ἀπαντῶ ὅμως εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅστις θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ παραπονεθῶ καὶ εἴπω, ὅτι ἀδίκως ὡμίλησε κατ’ ἐμοῦ εἰπόντος, ὅτι δὲν γνωρίζει πῶς ὑπάρχει ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐσχηματίσθη τὸ προσωπικὸν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων ἐπὶ θητείᾳ, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ὡς πρῶτον προσὸν ἔχει διὰ τοὺς καταταχθέντας καὶ καταταχθησομένους κλητῆρας, νὰ ᾖναι ἐκ τῶν ἐξυπηρετησάντων ὑπαξιωματικῶν, οὐχὶ στρατιωτῶν, ἀλλ’ ὑπαξιωματικῶν. Ἐὰν ἤξευρον, ὅτι δὲν θὰ παραπονεθῇ, θὰ ἐκφράσω καὶ δευτέραν ἀπορίαν. Πῶς ἐλησμόνησεν ὁ πολυμαθέστατος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας νὰ παύσῃ ἀπολύτως κλητῆρα; καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ συγχωρήσῃ ἡ Βουλή, πρῶτον διότι ἀντίκειται εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον, καὶ δεύτερον, διότι πιστεύω νὰ μὴ λησμονῇ ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς φίλος μου κ. Λέκας, ὅτι ἡ γενικὴ ἀστυνομία τοῦ κράτους ἐξασκεῖται παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πιστεύω, ὅτι τὸ ἐλησμονήσατε, τὸ γνωρίζετε, ἀλλὰ τὸ ἐλησμονήσατε, διότι ἐὰν δὲν τὸ ἐλησμονούσατε, βεβαίως δὲν θὰ ἐλέγατε, ὅτι ὁ κλητὴρ εἶναι στρατιώτης, καὶ ἐὰν καὶ τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἐσκέπτεσθε, δὲν ἠθέλατε προτείνει, ὅτι ὁ κλητὴρ εἶναι στρατιώτης, καὶ ὅτι ὁ διευθύνων τὸ σῶμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξασκῇ ἐξουσίαν, ὅπως ὁ φρούραρχος· βεβαίως δὲν θὰ ἐπροτείνατε τὴν παῦσιν ἄνευ λόγου ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας. Λοιπόν, λέγω, ὅτι ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ εἰς τοὺς διευθυντὰς τῆς ἀστυνομίας, ὅτι χρῆσις τῆς παύσεως τῶν κλητήρων πολλὰ σπανίως πρέπει νὰ γίνῃ, καὶ τότε μόνον, ὅταν πεισθοῦν, ὅτι ὁ κλητὴρ ὁ πλημμελήσας δὶς εἶναι ἀδιόρθωτος.

§96ΛΕΚΚΑΣ. Μίαν λέξιν.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§98ΛΕΚΚΑΣ. Μίαν λέξιν, κ. πρόεδρε.

§99ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μὴ ἀκούετε τίποτε· ἔχει δίκαιον ἡ κυβέρνησις.

§100ΛΕΚΚΑΣ. Δίδω ἀμνηστείαν εἰς τὸν προαγορεύσαντα· δὲν ἀπαιτῶ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀναιρέσῃ τὴν πολυμάθειαν μόνον.

§101ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ εἶσαι πολυμαθής.

§102ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶπε κάτι τι προσωπικὸν ὁ κ. Λέκας δι’ ἐμὲ, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις (θόρυβος). Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει κενὸν, δηλ. ὁ κανονισμὸς τῆς σχέσεως τῆς ἀστυνομίας πρὸς τοὺς στρατιώτας. Συμβαίνουν δυστυχῶς καὶ μεταξὺ στρατιωτῶν, καθὼς καὶ μεταξὺ πολιτῶν, ἀτακτήματα, καὶ ἠξεύρετε τί γίνεται; Ὁ ὑπαστυνόμος καὶ ὁ κλητὴρ δύνανται κάλλιστα νὰ παρευρίσκωνται καὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα βλέποντες ἀτακτοῦντα τὸν στρατιώτην νὰ λαμβάνουν μέρος. Θὰ παρακαλέσω τὴν κυβέρνησιν, αὐτὸ τὸ κενὸν, ἐὰν ὑπάρχῃ, νὰ τὸ ἀναπληρώσῃ καὶ νὰ κανονίσῃ καλλίτερον τὰς σχέσεις τῆς ἀστυνομίας.

§103ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι ὅλα κανονισμένα· εἶναι ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§104ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ φίλος μου, κ. Λέκας, ἀνέφερεν, ὅταν τὸν ἠρώτητα, ποῖος κλητὴρ ἐγένετο ὑπαστυνόμος, μοὶ ἀπήντησεν, ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐπαύσατε, γνωρίζουν ὅλοι, ὅτι ποτὲ δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς τὰ προσωπικὰ, οὔτε σύστασιν ἔκαμον καμμίαν. (Ἄ! Ἄ!) Ἐκεῖνοι φωνάζουν ἄ ἄ, οἱ ὁποῖοι τρέχουν καὶ ζητοῦν ῥοσφέτια. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς, λέγω εἰς τὸν φίλον μου, κ. Λέκαν, ὅτι διωρίσθη τις ἀπὸ κλητὴρ ὑπαστυνόμος. Ἕνας, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν, ἦτο βοηθός.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ δεύτερον ἄρθρον. Ἄρθρον 2. Ἀπαγορεύεται τοῦ λοιποῦ ἡ κατάταξις ἐκτάκτων ἀστυνομικῶν κλητήρων παρὰ τῇ Διευθύνσει τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, οἱ δὲ μέχρι τοῦδε ὑπηρετοῦντες ἀπολύονται μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ τρίτον ἄρθρον. Ἄρθρον 3. Ἡ πληρωμὴ τοῦ μισθοῦ τῶν πεντήκοντα προστιθεμένων κλητήρων θέλει καταλογισθῆ εἰς τὸ Κεφ. Γʹ. ἄρθρ. 1 «γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας» τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§112ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—Εἰς τὸ σύνολον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§114ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Περὶ κληροδοτημάτων.»

§116Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἦλθε;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἀπεφασίσθη ν’ ἀναγνωσθῇ ἄνευ ἐκθέσεως.

§118ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι, δὲν ἀπεφασίσθη.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά.

§120ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι, δὲν ἀπεφασίσθη.

§121ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπεφασίσθη χθές.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§123ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν γίνεται, ἔχομεν ἀντίῤῥησιν. Ζητῶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ.

§124ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χθὲς ἀπεφασίσθη ν’ ἀναγνωσθῇ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι γεγραμμένον· ἐκηρύχθη κατεπεῖγον.

§126ΡΟΥΦΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι· ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἐναντίον.

§127ΛΕΚΚΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ τοῦ δέσητε τὰ χέρια, καὶ σεῖς δὲν τὸ παραδέχεσθε· δὲν τὸν ἐννοῶ τὸν πατριωτισμόν σας τοῦτον, κύριοι, τῆς πλειονοψηφίας.

§128ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ἐὰν δὲν ἔλθῃ σήμερον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀναγνωσθῇ ἄνευ ἐκθέσεως.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§131ΡΟΥΦΟΣ. Ὑπάρχει· διότι δὲν εἴμεθα προητοιμασμένοι.... (θόρυβος).

§132ΠΟΛΛΟΙ. Προχωρήσατε! (Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. βουλευτὰ ἐκ Πατρῶν, ὁρίσατε νὰ διαβάσητε τὰ πρακτικά.

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἕνας βουλευτὴς τῆς πλειονοψηφίας, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰ μυστικὰ τοῦ προεδρείου, λέγει, ὅτι ἐπλαστογράφησαν. Ἐγὼ δὲν λέγω τίποτε· ὁ κ. Ῥοῦφος τὰ λέγει.

§135ΛΕΚΚΑΣ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ κάμνουν τιμὴν καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸ ἔθνος, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι κατεπείγοντα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπετε, ὅτι ἐπέρασεν εἰς τὰ πρακτικὰ ἀπόφασις μὴ γενομένη, κ. βουλευτά· ἐπιμένετε εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν;

§137ΡΟΥΦΟΣ. Μάλιστα!

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§139ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ· διότι ἀπεφάνθη χθές.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί δὲν ἔχετε ὑπομονὴν δύο λεπτά; Ἐδῶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Πατρῶν κατηγόρησε τὸ προεδρεῖον ὅτι ψευδῶς ἐνέγραψεν......

§141ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν εἶπε ψευδῶς· εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπεφασίσθη χθές.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπεν· ὅπως πράττετε πάντοτε.

§143ΡΟΥΦΟΣ. Γίνεται μεγάλη ἀταξία εἰς τὸ προεδρεῖον.

§144ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθη καλῶς τὸ προεδρεῖον, αὐτὸ ἐννοεῖ.

§145ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπιμένει.

§146ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι, κ. πρόεδρε· προκαλέσατε τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Βουλῆς.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ πράττω. Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ 4, 5, 6 καὶ 7 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρώτη συζήτησις.

§149ΡΟΥΦΟΣ. Λέγει ὁ κ. πρόεδρος, ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν· εἶναι ὅμως τὸ τελευταῖον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§150ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§151ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος ἀπευθύνω τὰς εὐχαριστήσεις μου διὰ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε νὰ καθαρίσῃ αὐτὰ τὰ κληροδοτήματα, νὰ μᾶς φέρῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἂν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔλειπε ἀπὸ τὰ κεφάλαια, συνεπληρώθη ἢ ὄχι καὶ πόσον μένει, ἂν δὲν συνεπληρώθη, ἵνα συμπληρωθῇ.

§152ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς ἐκπαιδεύσεως). Θέλω φέρει ἀκριβῆ σημείωσιν τόσον περὶ τῶν ὑποτρόφων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν σήμερον ὅσον καὶ περὶ τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῶν κληροδοτημάτων σχετικῶς πρὸς τὰ ἔξοδα· ἐλπίζω δὲ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εὐχάριστον εἴδησιν, ὅτι οἱ πόροι τῶν κληροδοτημάτων ἐξισώθησαν πρὸς τὰ ἔξοδα καὶ τὸ ταμεῖον δὲν εἶναι σήμερον εἰς παθητικὴν κατάστασιν, καὶ τοῦτο διότι, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ἐφρόντισα νὰ μὴ κάμω κανένα ὑπότροφον, εὐθὺς ὡς ἀνέλαβα τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου, εἰμὴ μόνον ἕνα, τὸν ὁποῖον ἔστειλα μόνον δι’ ἓξ μῆνας εἰς Εὐρώπην, καὶ οὗτος εἶναι ὁ γραμματεὺς τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς ἐν Κρήτῃ, κατ’ ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§153ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ κληροδοτημάτων.

§154ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ συμβαδίσῃ καὶ αὐτὸ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργοῦ.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τροπολογία.

§156ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι ἀνεξάρτητον, αὐτοτελὲς νομοσχέδιον περὶ κληροδοτημάτων.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται λοιπὸν καὶ αὐτό.

§158ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Τί σημαίνει, ἂς ᾖναι καὶ ἐναντίον. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν συζήτησιν.

§159ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§160ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὸ περὶ συντάξεως ὑπαλλήλων μὴ μισθοδοτουμένων παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§162ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ.

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄλλο, ἄλλο.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀναβάλλομεν ἀφοῦ δὲν θέλει ὁ κ. Εὐθυμιόπουλος (θόρυβος).

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τηρῆται ἡ ἡμερησία διάταξις ἀκριβῶς, διότι ἄλλως τε συμβαίνουν ἄτοπα. Ποσῶς, ὡς παρατηροῦμεν, δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Φεύγετε ἀπὸ τὸ ἓν νομοσχέδιον καὶ πηγαίνετε εἰς τὸ ἄλλο. Φεύγετε ἀπὸ τὸν πρῶτον ἀριθμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ πηγαίνετε εἰς τὸν τελευταῖον. Ἂν θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τακτικῶς πρέπει νὰ ἐφαρμώσητε τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ λείψουν τὰ χατήρια καὶ αἱ παραχωρήσεις (θόρυβος).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων περὶ ληστείας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου εἶναι ἡ βάσις.

§167ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει πάντα τὰ περὶ ληστείας νομοσχέδια εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἡ δὲ Βουλὴ τὰ παραδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§168ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητῶ νὰ πληροφορηθῶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τί γίνονται τὰ δύω ἄρθρα τὰ ὁποῖα εἰσήγαγε, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπληροφόρησε τὴν Βουλήν. Τί γίνονται; μένουσι συζητήσιμα, μένουν ἐκκρεμῆ, τί ἀπάντησιν ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τὰς δικαστικὰς ἀρχάς; εἶναι ἢ δὲν εἶναι συνταγματικὰ τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα. Ἂν τυχὸν τὰ ἀπέσυρε νὰ μᾶς τὸ ἀναγγείλῃ, διότι καὶ ἂν τὰ ἀπέσυρεν, ἠμπορεῖ ἕτερος βουλευτὴς νὰ τὰ ἀναδεχθῇ καὶ ὑποστηρίξῃ.

§169Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Εἰς ἐμὲ δὲν εἶναι γνωστὸν εἰμὴ μόνον, ὅτι ἓν ἐφετεῖον ἔπεμψε τὴν γνωμοδότησίν του περὶ τῶν δύω αὐτῶν ἄρθρων καὶ ἡ γνώμη τοῦ ἐφετείου εἶναι ἐντελῶς ἐναντία; καθόσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τῶν ἄλλων ἐφετείων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἀκριβῶς νὰ σᾶς πληροφορήσω, διότι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς πρὸ 2 ἡμερῶν ἀσθενεῖ.

§170ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῖον ἐφετεῖον ἔστειλε γνωμοδότησιν;

§171ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§172ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶχε γνωμοδότησιν λοιπὸν ἐναντίαν;

§173ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα.

§174ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ τὰ ὑπουργεῖα δὲν σχολάζουν ποτὲ, ἔστω καὶ ἂν ἀσθενοῦν οἱ ὑπουργοὶ, ἢ φυλάττουν τὸν οἶκον των, παρακαλῶ νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν, ποία εἶναι ἡ γνώμη τῶν δικαστηρίων καὶ ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς κυβερνήσεως.

§175ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς εἶχον εἰπεῖ ἄλλοτε, ὅτι ἐγένετο λόγος κατὰ πρῶτον ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀναμένει τὴν γνώμην ὅλων τῶν δικαστηρίων τῶν ἀνωτάτων, καὶ ἂν ἤθελεν εἶσθαι αὕτη ἐναντία τῶν ἄρθρων, ἡ κυβέρνησις ἤθελε τὰ ἀποσύρει· τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω καὶ πάλιν.

§176ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἐννοήσητε.....

§177ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς ἐνόησα. Δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἔκθεσις παρουσιάσθη καὶ τὰ ὁποῖα δὲν περιέχουν νεωτέρας διατάξεις παρὰ τὰς τοῦ νόμου τοῦ 67 μέ τινας τροποποιήσεις. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ πληροφορηθῇ τι. Τὰ ἕτερα δύο δὲ πρῶτα ἄρθρα ἀποτελοῦν αὐτοτελῆ νόμον, καὶ ἂν ἡ κυβέρνησις ἐκ τῶν γνωμοδοτήσεων πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ τὰ εἰσαγάγῃ, θὰ τὰ φέρῃ, ἄλλως θὰ τὰ ἀποσύρῃ. Ἡ Βουλὴ δύναται λοιπὸν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ γνωρίζῃ, ἂν τὰ ἀπέσυρεν ἢ ὄχι ἡ κυβέρνησις τὰ δύο πρῶτα ἄρθρα.

§178ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι σᾶς ἐνόησα ὅπως εἴπατε, ὅτι μ’ ἐνοήσατε. Ἀφοῦ ἐνοηθήκαμεν ἀμοιβαίως πρέπει νὰ συμπεράνωμεν. Ἂν τυχὸν ἐγὼ ὁ βουλευτὴς νομίζω ὅτι σύμφωνα μὲ τὴν πρώτην ἰδέαν πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἡ περὶ λῃστείας συζήτησις μαζὺ μὲ τὰ ἄρθρα τὰ δύο, τὰ ὁποῖα μεταφέρουν τὴν ἐκδίκασιν τῆς λῃστείας εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐφετῶν, πρέπει νὰ μοὶ εἴπητε ῥητῶς ἂν τὰ ἀποσύρετε ἢ ὄχι, διότι ἄλλως μὲ βάλετε εἰς θέσιν νὰ τὰ υἱοθετήσω ἐγὼ, ἂν ἦμαι ὑπὲρ αὐτῶν· δὲν δύνασθε νὰ τ’ ἀφήσητε ἐκκρεμῆ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, τί θὰ εἴπητε; ὅτι δὲν τὰ δέχεσθε;

§179ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπὶ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως θὰ σᾶς δώσωμεν ὁριστικὴν ἀπάντησιν.

§180ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐννοήθημεν λοιπὸν καλῶς.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κωνσταντᾶ, ὁρίσατε ν’ ἀναπτύξητε τὴν πρότασίν σας.

§182ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι μία ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐπεξειργάσθη ἓν νομοσχέδιον περὶ λῃστείας· ἐδόθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἡ ἔκθεσις πρὸς τύπωσιν ναὶ ἢ ὄχι;

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ· ἔμεινε σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀναγνωσθῶσιν, εἰμὴ μαζὶ καὶ τὰ νομοσχέδια καὶ αἱ τροπολογίαι.

§184ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ νὰ παρακολουθήσουν τὸ κύριον νομοσχέδιον.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει κανεὶς τὸν λόγον; (θόρυβος). Τώρα δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ ἂν ἔχῃ τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς, διότι αὐτὸ λέγει καὶ ὁ κανονισμὸς, διότι εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§186ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μόνον ἓν πρᾶγμα θὰ ἐρωτήσωμεν, πότε εἶναι ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις;

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον, ἂν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀναβάλῃ.

§188ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐκ τῆς χθεσινῆς καὶ προχθεσινῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ὑπὸ σκέψιν νομοσχεδίου, προέκυψεν, ὅτι ἐν τῇ δευτέρᾳ διατάξει αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ ἀμνηστεία καὶ ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ἂν δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, τουτέστιν ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσουν ἀμνηστείαν. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον ὑπὸ τὴν δικανικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ τὴν πραγματικὴν ὠφελεῖ τὸ κράτος. Πιστεύω, ὅτι τὸ στενὸν τοῦ χρόνου δὲν συγχωρεῖ, οὐδὲ ἐπιτρέπει νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὰ τὰ δύο θέματα, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχομαι διὰ μιᾶς τροπολογίας νὰ ἄρω αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ νὰ κανονίσω τὸ περὶ πολιτικῶν ἀποζημιώσεων, τοὐτέστι νὰ λάβῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν ὁ νόμος ὁ Ἑλληνικὸς καὶ νὰ πληρώσουν τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπλήροναν τότε. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσῃ τὴν τροπολογίαν (Ἀναγινώσκει)· ὥστε βλέπετε, ὅτι αἴρεται ἐκ τοῦ μέσου τὸ ζήτημα τῶν συναφῶν πράξεων.

§189ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν πῶς ἐτιμωροῦντο;

§190ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐτιμωροῦντο διὰ περιορισμοῦ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας.

§191ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§192ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπέρασε τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§193ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κωσταντᾶ).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἄλλα εἶναι κατὰ τὸν πρώην Ἰόνιον νόμον.

§195ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν διασάφησιν ζητῶ ἀπὸ τὸν προτείναντα τὴν τροπολογίαν, αὐτοὶ οἱ λαθρεμπορεύσαντες καὶ ἑπομένως σήμερον κατηγορούμενοι συνελήφθησαν ἐπ’ αὐτοφώρῳ;

§196ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο θέλουσι τὸ λύσει τὰ δικαστήρια, ἐγὼ δὲν εἶμαι οὔτε δικαστὴς, οὔτε τελώνης.

§197ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἓν ζήτημα, καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἀφοῦ θὰ νομοθετήσωμεν, εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐλαθρεμπόρευσαν καὶ συνελήφθησαν ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ἢ ἀνεκαλύφθησαν μετὰ ταῦτα;

§198ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ὥστε νὰ γνωρίζω, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ ἰσχύων νόμος ἀπαιτεῖ τὴν ἐπ’ αὐτοφώρῳ σύλληψιν, προκειμένου νὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, κατέφυγον εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, καὶ μετεχειρίσθην τὰς ἰδίας λέξεις καὶ τὰς ἰδίας ῥήτρας.

§199Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην, κύριοι, συνεδρίασιν ἅμα ἐπαρουσιάσθη ἡ πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντᾶ, ἀφορῶσα τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν ὡρισμένοι κάτοικοι τῆς Κερκύρας, ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ ποινάς τινας καὶ τῆς ἐσκεμμένης καταδιώξεως, καὶ κατὰ τὴν πρώτην, λέγω, συζήτησιν, ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἡ ἄκρατος ἐπιθυμία, τοῦ νὰ εὑρεθῇ τρόπος ν’ ἀπαλλαχθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μιᾶς θέσεως δεινῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται. Κανεὶς δὲν ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ θέλῃ νὰ δείξῃ τὴν συμπάθειάν του ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ δυστύχημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ σήμερον, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς τροπολογίας του, καὶ σήμερον ὁ κ. Κωσταντᾶς διὰ τῆς τροπολογίας του ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν νὰ ἀπονείμωμεν δικαίωμα χάριτος καὶ νὰ δώσωμεν ἀμνηστείαν. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν οὐχὶ ὑπὸ τὸ πρίσμα τοῦ ὑπουργικοῦ καὶ ἀντιπολιτευομένου, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ τὸ ἐξετάσωμεν τρόπον τινὰ οἰκογενειακῶς, διότι τοιουτοτρόπως αὐτὸ ἐξετάζοντες, δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἀσφαλέστερον συμπέρασμα. Ἀνεπτύχθη χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπονέμει ἀμνηστείαν, καὶ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀμνηστεύειν τινὰ ἐγκλήματα, ἐνῷ δὲν ἐχορηγήθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος εἰς τὸν Ἡγεμόνα, ἑδρεύει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ὁ κ. Λομβάρδος ἰσχυρίσθη, ὅτι ἑδρεύει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας, διότι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως τροπολογεῖται σήμερον ὑπὸ τοῦ Κωσταντᾶ, ἀναφέρει ἄφεσιν ποινῆς καταγνωσθείσης. Ἡ λέξις δεδικασμένον δὲν ἔχει κανὲν ἐναντίον, καὶ περὶ αὐτοῦ ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Ὅταν τὸ Σύνταγμα αὐτὸ ἀναφέρῃ ῥητῶς περὶ αὐτοῦ, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τοῦτο, ὥστε ἂς μὴ πλανῶνται ἐκεῖνοι, ὅτι ἤδη ἐπέρασε τὸ πρῶτον ἄρθρον. Εἶναι ἤδη ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἡ πρώτη διάταξις περιέχει τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος, καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ, καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, καὶ κατὰ τὴν γνώμην ὅλων τῶν δημοσιογράφων, ἀνήκει εἰς τὸν Ἡγεμόνα, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ. Ἐὰν ἦτο ἀστυνομικὴ ποινὴ ἀποσβεννυμένη διὰ παραγραφῆς, καὶ ἠξεύρετε, ὅτι αἱ τοιαῦται ποιναὶ ἀποσβέννυνται ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, δὲν ὑπάρχει πάλιν κανεὶς λόγος ἵνα εἰσαχθῇ νόμος, λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον περιέχει ἀπονομὴν χάριτος. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, ἐὰν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἀμνηστείαν, γνωρίζετε, κύριοι.....

§200ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ζητεῖται αὐτὸ πλέον.

§201Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς εὑρίσκομεν, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐὰν δὲν περιέχῃ ἄμεσον ἀμνηστείαν, περιέχει ἔμμεσον. Γνωρίζετε, ὅτε ἡ ἀμνηστεία ἱστορικῶς δὲν ἀναγνωρίζεται ἀπονεμηθεῖσα ποτὲ εἰς ἰδιωτικὰ ἐγκλήματα. Πρῶτος ὁ Θρασύβουλος ὑπεστήριξεν αὐτὴν, διότι εὕρισκεν, ὅτι ἐὰν εἰσήγαγον εἰς δίκην ὅλους τοὺς ἐγκληματήσαντας, ἠδύναντο νὰ ταράξωσι τὴν τάξιν καὶ νὰ χαλαρώσωσι τὴν τάξιν τῆς πολιτείας, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πάντοτε ἡ ἀμνηστεία ἐχορηγήθη εἰς πολιτικὰ ἐγκλήματα. Ἡ ἀμνηστεία δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, παρὰ νὰ καταργῇ τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐνθυμεῖσθε τὸ παράδειγμα, ὅτε ἠμνήστευσαν τὸν Κῦρον καὶ ἔπειτα τὸν υἱοθέτησαν, διότι ἐξηλείφθη τὸ ἔγκλημα. Ποτὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας ἀπὸ τοῦ 1 ἕως τοῦ 6 αἰῶνος δὲν εἶχεν ἀναφανῆ, εἶναι δὲ σπουδαῖον, ὅτι ἕνας βασιλεὺς ἤνοιξε τὰς φυλακὰς καὶ ἠλευθέρωσε πολλούς. Ἐξηκολούθητε δὲ αὐτὸ μέχρις ὅτου ἦλθεν ἡ Συνέλευσις τῆς Γαλλίας, αὕτη δὲ ἐμφορουμένη ἀπὸ τὰς ἰδέας τοῦ Βεκκαρία, ἐθεώρησιν ὄχι μόνον τὴν ἀμνηστείαν, ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος, ἀνάρμοστον εἰς τὸν βασιλέα καὶ τὸ ἠρνήθη ῥητῶς· ἦλθεν ἔπειτα ἡ ἄλλη καὶ ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἐξασκούμενον μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ μεταξὺ πολλῶν ἐγκληματησάντων, ἀλλὰ καὶ πάντοτε ἐπὶ πολιτικῶν ἐγκλημάτων. Τὸ δικαίωμα τῆς χάριτος τοῦτο τὸ ἀνεγνώρισε τὸ σύνταγμα τοῦ 1844, καθὼς καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας τῇ εὐθύνῃ τοῦ ὑπουργείου· ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸ σύνταγμα, δὲν ἦσαν νομοθέται, ἦτο συντακτικὴ Συνέλευσις. Ἤδη δὲ τί ἔχομεν εἰς τὸ Σύνταγμα, τί λέγει τὸ Σύνταγμα; κατ’ ἀρχὴν ἀνεγνωρίζει τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἐγκλημάτων, κατόπιν δὲ ἐξετάζον τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας εἶπεν, ὅτι ὁ βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῇ εὐθύνῃ τοῦ ὑπουργείου, διότι ἐκεῖ εὕρισκεν ὄχι ἐγγυήσεις περισσοτέρας, ἀλλὰ προσέφερε τοῦτο εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἔβλεπον, ὅτι ἡ τάξις ἠδύνατο νὰ κινδυνεύσῃ ἐὰν γείνῃ χρῆσις αὐτοῦ. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ, δύναται νὰ χορηγηθῇ ἀμνηστεία εἰς ἄλλα ἐγκλήματα; βεβαίως δὲν δύναται νὰ γείνῃ, διότι οὔτε ἱστορικῶς δὲν ὑπάρχει μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἔλαβε χώραν τὸ τοιοῦτον, ὥστε νὰ λάβῃ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, αὐτὴ εἶναι κατάχρησις, καὶ τὴν κατάχρησιν αὐτὴν τὴν κατήργησε τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ δεδόσθω, κύριοι, ὅτι δύναται ἡ ἀμνηστεία νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἄλλα ἐγκλήματα μὴ πολιτικὰ, εἰς τὰ κοινὰ ἐγκλήματα, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑφίσταται εἰς τὴν Βουλὴν, ὑπάρχει βεβαίως εἰς τὸ ἔθνος, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι παρόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὑφίσταται τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἀμνηστείας, καὶ ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀμνηστεύσῃ τὰ κοινὰ ἐγκλήματα. Ἑπομένως ἡ ἰδέα τῆς ἀμνηστείας, ἥτις φέρεται εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ κηρυχθῇ ἀπαράδεκτος. Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κωσταντᾶ, τί λέγει· ὑπάρχουσιν ἐγκλήματα διαπραχθέντα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῆς προστασίας, ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ἐγκλήματα ταῦτα; εἶναι μόνον ἐγκλήματα λαθρεμπορίας; ὄχι· ὑπάρχουσι καὶ ἐγκλήματα ἀπιστίας καὶ ἐξαφανίσεως δημοσίων ἐγγράφων καὶ ἄλλα τιμωρούμενα μὲ χρηματικὴν ποινήν.

§202ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὄχι ληστεῖαι καὶ καλπονοθεύσεις.

§203Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν ἔλθω καὶ σᾶς ζητήσω δι’ αὐτὰ ἀμνηστείαν, τότε ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε αὐτό. Λοιπὸν αὐτὰ τὰ ζητήματα πρέπει ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἥτις εἶναι ἐξουσία ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν καὶ ἐκτελεστικήν. Ἀλλά, σᾶς ἐρωτῶ, κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἥτις λέγει διὰ τὰ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματα, ποία θὰ ᾖναι ἡ συνέπεια διὰ τὰ ἄλλα ἐγκλήματα; βεβαίως ἕπεται, ὅτι τὰ ἄλλα δὲν τιμωροῦνται, διότι ὅταν λέγῃς, ὅτι τὸ ἔγκλημα μόνον τοῦτο τιμωρεῖται, τὰ ἄλλα δὲν τιμωροῦνται.

§204ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν θέλω νὰ διαστρέφητε τὰς ἰδέας μου.

§205Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἰδέα, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσω τὸν νόμον αὐτὸν, θὰ ἔλεγον· ὅτι δὲν τιμωροῦνται τὰ ἄλλα ἐγκλήματα παρὰ μόνον τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας τὸ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, σεῖς δὲ ἐὰν καθήσητε ὡς δικασταὶ νὰ δικάσητε, ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε τὸ ἐναντίον· ἐγὼ τὴν γνώμην μου σᾶς ὑποβάλλω καὶ σᾶς λέγω, ὅτι οὕτω φρονῶ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον αὐτὸν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ νὰ μὴ παραδεχθῇ τὸν νόμον αὐτὸν (θόρυβος).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι......

§207ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολλάκις σᾶς ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτὴν καὶ χθὲς τὸ ἑσπέρας, καὶ ἔπειτα ἑτοιμάζεσθε διὰ ψηφοφορίαν.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κατάστασις πραγμάτων αὐτή;

§209ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. πρόεδρος.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Λομβάρδε, νὰ ὁμιλήσητε.

§211ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Στέκεται εἰς ἡμᾶς, εἶπε σήμερον εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, εἰς ἓν ἄλλο ἀντικείμενον, εἷς τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν τῆς πλειονοψηφίας, καὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς μεταδίδουν τὰς ἰδέας, τοὺς σκοποὺς καὶ τὰς σκέψεις τῆς κυβερνήσεως, στέκεται εἰς ἡμᾶς νὰ συζητήσωμεν καὶ σήμερον, καὶ αὔριον καὶ ὅσον θέλομεν. Ἐὰν τὸ στέκεται εἰς ἡμᾶς νὰ συζητήσωμεν πρόκειται νὰ σταθῇ καθὼς συζητοῦμεν σήμερον, μὰ τὴν ἀλήθειαν, κύριοι, δὲν τὴν ζηλεύω αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν περὶ τούτου, καὶ δὲν κάμνω καμμίαν παρατήρησιν εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς εἰπώθη, ὅτι στέκεται εἰς ἡμᾶς νὰ συζητήσωμεν, διότι ἐνίοτε λόγοι τινὲς λέγονται διὰ νὰ περάσωμεν τὸν καιρόν μας καὶ δι’ οὐδὲν πλέον. Χαίρομαι, κύριοι, καὶ ἐναβρύνομαι μάλιστα, ὅτι ζήτημα Ἑπτανησιακὸν ἀπασχολεῖ καὶ Βουλὴν καὶ Κυβέρνησιν σοβαρῶς, ἐπὶ τόσας συνεδριάσεις. Ἐναβρύνομαι τώρα περισσότερον, ὅτι τὸ Ἑπτανησιακὸν τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπεβλήθη καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, εἶναι ζήτημα οὐχὶ τῆς ὅλης Ἑπτανήσου, ἀλλὰ πέντε ψήφων Ἑπτανησίων.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ζήτημα τοῦ δικαίου.

§213ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἀπὸ ἐκείνους καὶ θέλω σοῦ τὸ ἀποδείξει.

§214ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Οὔτε εἶσαι, οὔτε ἠμπορεῖς νὰ ἦσαι ὅμοιος μὲ τὸν Λομβάρδον.

§215ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν ἔχω ἐγὼ νὰ κάμω μὲ σένα, ἐγὼ ὁμιλῶ εἰς τὸν κ. Λομβάρδον (θόρυβος). Ἤμην καὶ εἶμαι ὁ ἴδιος καὶ τὸ ἀποδεικνύω, τὸ μέτωπόν μου εἶναι καθαρὸν καὶ τὰ χέρια μου δὲν εἶναι αἱματωμένα (θόρυβος).

§216ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ὁμιλῇς εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, ὁ Λομβάρδος δὲν θέλει ὁμιλήσει εἰς ἐσέ.

§217ΡΩΜΑΙΟΣ. Τὸ ἠξεύρω, ὁ Λομβάρδος εἶναι μέγας ἄνθρωπος, ὁ Λομβάρδος ὁμιλεῖ μὲ τὸν Γαριβάλδην.

§218ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ὑβρίζῃ τὸν ἀγορεύοντα, τί ἀφίνετε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον νὰ διακόπτῃ; (θόρυβος).

§219ΜΙΛΗΣΗΣ. Αἶσχος, κ. πρόεδρε.....(θόρυβος).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, παρακαλεῖσθε....

§221Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐξηγηθῇ ὁ κ. Λομβάρδος, τί θὰ εἴπῃ διὰ πέντε ψήφους, διότι εἶναι μία προσβολὴ κατὰ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§222ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἂν μοῦ εἴπῃ ἕνα, θὰ τοῦ εἴπω εἰκοσιένα. Τὰ ἰδικά του θὰ ᾖναι ψεύματα, τὰ ἰδικά μου θὰ ᾖναι ἀλήθεια. Τί νομίζεις, ὅτι ἠμπορεῖς νὰ ὑβρίζῃς τέσσαρα, πέντε ἄτομα ἀτιμωρητί;

§223ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, καλέσατε τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ καθήσουν, τί πράγματα εἶναι αὐτά. Τοὺς ἐπιτρέπετε νὰ κάθηνται ἐκεῖ κοντὰ καὶ ἔπειτα φωνάζουν.

§224ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ἐξηγηθῇ ὁ κ. Λομβάρδος καὶ ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει δίκαιον.

§225ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Λομβάρδος ἐξηγεῖται καὶ ἀπευθύνεται εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λέγω διὰ τὰς ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν κατὰ τὰς συνεδριάσεις, σὺ εἶσαι κατὰ 50% αἴτιος. Ἐὰν ἐφέρεσο ἀμερολήπτως καὶ αὐστηρῶς ὡς πρόεδρος, ὡς ὤφειλες νὰ φερθῇς, καὶ ὡς σὲ προεκαλοῦσαν νὰ φερθῇς αἱ λευκαὶ τρίχες σου καὶ ἡ ἡλικία, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσαι, ἐὰν ἐπρόσεχες νὰ περιστείλῃς τὸν καθένα καὶ μόλις παρεκτρεπόμενον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ καθήκοντός του νὰ προσπαθῇς νὰ τὸν ἐπαναφέρῃς εἰς τὸ καθῆκόν του καὶ ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, πολλὰ, τὰ ὁποῖα συνέβησαν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, δὲν ἤθελον συμβῆ. Καὶ ἂν σήμερον ἐξεπλήρονες τὸ καθῆκόν σου, τὸ ὁποῖον ἦτο νὰ ἐπιπλήξῃς, ἔστω ἀμφοτέρους, ἐὰν τοὺς ἔβλεπες, ὅτι παρεξετράπησαν, ἔστω νὰ ἐπιπλήξῃς ἐμέ......

§226ΔΑΓΡΕΣ. Κ. Λομβάρδε, μὲ συγχωρεῖτε....

§227ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Μὴ διακόπτῃς.

§228ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω τὸ καθῆκον τὸ ἀπαραίτητον νὰ σοὶ εἴπω, ὅτι παρεκτρέπεσαι ἀποκαλῶν τὸν πρόεδρον φατριαστήν. Δὲν εἶναι συγχωρημένον τοῦτο· ὀφείλεις νὰ διορθώσῃς τὴν ἔκφρασίν σου.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. ἀντιπρόεδρε, λάβετε τὴν θέσιν μου. Κ. Λομβάρδε, ὀφείλεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ν’ ἀποδείξῃς....

§230ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ προτείνω ν’ ἀποδοκιμάσῃ τὸν κ. Λομβάρδον (θόρυβος).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καθήσω εἰς τὴν ἕδραν (θόρυβος). Χιλιάκις ἀπετάθην εἰς πάντα παρεκτρεπόμενον· δὲν ἔκαμον ποτε καμμίαν διάκρισιν, καὶ πρὸ πάντων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ συκοφαντοῦν, εἶναι οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπακούουν εἰς τὰς προσκλήσεις μου. Λοιπὸν σήμερον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἀπηύθυνε μίαν κατηγορίαν κατὰ τοῦ προέδρου ὡς μερολήπτου, ὡς φατριαστοῦ. Ἐγὼ ἐγκαταλείπω τὴν ἕδραν, πρὶν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ.

§232ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πολὺ καλά, κ. πρόεδρε, ὀφείλει ν’ ἀνακαλέσῃ.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ πλέον νὰ καθήσω εἰς τὴν ἕδραν. Ἐνταῦθα ἀναχωρεῖ ὁ πρόεδρος κ. Χρηστίδης, καὶ καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κολιάτσος.

§234ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂς ἀναιρέσουν, ὅσοι θέλουν φατριάζουν (θόρυβος).

§235ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐξακολουθῶ λοιπὸν, κύριοι....

§236ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Πῶς ἐξακολουθεῖς; (θόρυβος).

§237ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ (θόρυβος).

§238ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐξακολουθῶ ἐγώ. Ὁ Κ. Λομβάρδος ἀγορεύων....

§239ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν ἔχεις τὸν λόγον. Κάθησε (θόρυβος).

§240ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καθήσω ἐγὼ εἰς τὴν ἕδραν μου ὁ δώσας ψῆφον ὑπὲρ τοῦ προέδρου, ὅταν ὁ πρόεδρος συκοφαντῆται. Ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ προεδρεῖον νὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, ὅταν παρεκτρέπεσθε.

§241ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σεῖς θὰ τὸ δικάσητε τώρα.

§242ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ἀπαντήσητε ἐπ’ αὐτοῦ.

§243ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ;

§244ΜΑΓΓΙΝΑΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Δαγρὲς νὰ σᾶς ἐπιβάλῃ ἐπὶ τίνος θὰ ὁμιλήσητε.

§245ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἀποδοκιμάζουσα τὸν κ. Λομβάρδον· διότι ἀπεκάλεσε τὸν κ. πρόεδρον φατριαστὴν, ἐνῷ εἶναι ἀμερόληπτος καὶ σεβαστός.

§246ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν μὲ διέκοψαν, ἔλεγον· ὅτι ἐὰν ὁ πρόεδρος σήμερον ἐπίσης ἤθελεν ἐπιπλήξει, ἔστω καὶ ἐμὲ, ἐὰν ἐγὼ παρεξετράπην, καὶ τὸν ἄλλον, δὲν ἤθελε προχωρήσει· δὲν μὲ ἄφησε νὰ ἐξηγηθῶ. Τί εἶπον, κύριοι; Εἶπον, ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν· (μὴ νομίζετε, ὅτι ἀποσύρω τὸ παραμικρὸν ἀφ’ ὅ,τι εἶπον) καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν ὑπὸ πέντε ψήφων. Ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος ἤθελε μοὶ ζητήσει ἀμέσως ἐξηγήσεις καὶ μοὶ εἴπῃ κύριε τί ἐννοεῖς μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεις; ἤθελον τῷ εἴπει, ὅτι 5 ψῆφοι Ἑπτανησίων, δηλαδὴ 5 ἀπὸ τοὺς 33 ἑπτανησίους βουλευτὰς, ὑποστηρίζουν αὐτὴν τὴν πρότασιν, καὶ τὴν ὁποίαν βλέπω μὲ τόσην ἰσχὺν ὑποστηριζομένην ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν. Ἤθελον ἐξακολουθήσει νὰ εἴπω· ἐὰν τυχὸν αὐτοὶ οἱ 33 ἤθελον ἤμεθα ὅλοι ἡνωμένοι εἰς τὰ ζητήματα τοῦ τόπου μας, καὶ νὰ μὴ ἤμεθα διῃρημένοι, καθὼς εἴμεθα, δὲν θὰ ἐπετυγχάνομεν πᾶσαν ὑποστήριξιν; Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ μοῦ ζητηθῇ καὶ δώσω τὴν τοιαύτην διασάφησιν, διὰ μιᾶς διακόπτομαι εἰς τὴν σειρὰν τοῦ λόγου μου, ἀπὸ ἐκεῖ φωνὴ ἐξέρχεται· σὺ εἶσαι πωλημένος, σὺ εἶσαι ἐκεῖνο, εἶσαι τὸ ἄλλο, καὶ ὅσα ἠκούσατε. Ἀπήντησα μόνον εἰπὼν, ὅτι ἀπάντησιν δὲν δίδω. Εἰς τοῦτο ἔρχεται ὄπισθεν ἀπὸ μέρους τοῦ προέδρου ἐπίπληξις εἰς ἐμὲ, ὁ ὁποῖος ἔμεινα ἀτάραχος, ἀπαθὴς, χωρὶς νὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἐναντίον μου· καὶ τὰ ὁποῖα εἴδετε, μὲ πόσην ἀταραξίαν τὰ ἤκουον, καὶ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δείξω, ὅτι τὰ περιφρονῶ, ὅτι τὰ ἀφίνω μακρὰν ἀπὸ τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς, διότι ἀπ’ ἐδῶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς αὐτά. Ἐὰν ὁ πρόεδρος ἤθελεν ἀμέσως ζητήσει ἐξηγήσεις, ἤθελε γίνει αὐτὸ τὸ ἄλλο; Αὐτὸ ἔγεινεν· ἰδοὺ τὸ παράπονον τοῦ προέδρου. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι τοῦτο εἶναι προσβολὴ κατὰ τοῦ προέδρου, ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε. Δι’ ἐμὲ ἡ ἀπόφασίς σας θέλει εἶσθαι μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἐμοῦ, ἐνώπιον τῆς κοινωνίας, ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ γεγονότος, σᾶς ἐπαναλέγω, χρέος τοῦ προέδρου ἦτο νὰ μοὶ ζητήσῃ ἀμέσως ἐξηγήσεις· τί ἐννοεῖς μὲ αὐτὰς τὰς πέντε ψήφους; Ἤθελον δώσει τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα, καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἰδῆτε εἰς τὴν ἀγόρευσιν μου, ὅτι ἐκεῖ ἐστηρίχθην. Ἀλλ’ εἰς τὴν διακοπὴν, ἡ ὁποία μοὶ ἦλθε, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἔρχομαι νὰ χαρακτηρίσω·—χαρακτηρίσατέ την σεῖς ἐν τῷ χαρακτῆρι τοῦ βουλευτοῦ ἐκείνου—ἐγὼ δὲν ἤνοιξα τὸ στόμα, δὲν εἶπον τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον, ἀφοῦ εἶπεν, ὅσα εἶπε, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦλθε καμμία παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ προέδρου, εἶπον· δὲν ἀπαντῶ. Εἶναι αὐτὴ κοινοβουλευτικὴ διαγωγὴ, ναὶ ἢ ὄχι; Ἤμην δικαιολογημένος νὰ κάμω τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἔκαμον εἰς τὸν κ. πρόεδρον, ὁ ὁποῖος ἴσως δὲν ἐπρόσεξε καλὰ εἰς τὰ διατρέξαντα, ναὶ ἢ ὄχι; Θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε ἀποδοκιμασίαν σήμερον; ὑποστηρίξατέ την· ἐγὼ δὲν ἀποσύρω οὔτε λέξιν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπετε φατριαστής;

§248ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ εἶπον φατριαστής.

§249ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴπετε· ὅλων τῶν συμβάντων καθ’ ὅλην τὴν σύνοδον....

§250ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν, καθὼς εἶπον, σήμερον ἤθελεν ἀποταθῆ εἰς ἐμὲ νὰ μοὶ ζητήσῃ ἐξηγήσεις, δὲν ἤθελε συμβῆ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συνέβη, οὔτε ἐὰν καὶ εἰς ἄλλας συνεδριάσεις ἐπρόσεχεν αὐστηρῶς ὁ κ. πρόεδρος, νὰ ἐπιτίθεται καθ’ ἑκάστου καὶ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν καὶ οἱουδήποτε ἄλλου, ἤθελε προλάβει· ἴσως στοχάζεται, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤθελον πηγαίνει κανονικώτερον αἱ συνεδριάσεις, ἀλλ’ ὁ πρόεδρος ἀπὸ τὴν θέσιν του πρέπει ἀμερολήπτως νὰ προσέχῃ εἰς ὅλα αὐστηρῶς.

§251ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κ. Λομβάρδε, δὲν ἔπρεπε λοιπὸν ἀφοῦ εἶναι αὐτὸ εἰς τὸν πρόεδρον, ὅτι ἀπ’ ἐδῶ καὶ πέρυσιν ἐλάμβανε χώραν αὐτὸ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εἰπῆτε διὰ τὸ σημερινόν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος λέγει, ὅτι δὲν ἠννόει νὰ προσβάλῃ τὸν κ. πρόεδρον.

§253ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, ὅτι ἐνόουν, καθὼς εἶπον καὶ καθὼς λέγω, ὅτι μὴ προσέχων ὁ κ. πρόεδρος, ὄχι ὁ κ. Χρηστίδης, ἀλλ’ ὁ κ. πρόεδρος, μὴ προσέχων αὐστηρῶς νὰ ἐπιπλήττῃ, νὰ περιστέλλῃ τὸν καθένα, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ κοινοβουλευτικά του ὅρια, ἐγένετο κατὰ τὰ 50% αἴτιος διὰ τὰ συμβάντα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν, π. χ. ἐὰν ἤθελεν εἶναι ἡ ἀνατροφή μου, ἢ ἡ ἰδιοσυγκρασία μου, ἢ τὸ κεφάλι μου, ὅμοιον μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε καὶ νὰ τοῦ εἴπω ἄλλα ὅπως εἶπεν ἐκεῖνος, ποῦ ἤθελον εὑρεθῶμεν σήμερον; ἀπεναντίας, ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος ἤθελε ζητήσει ἐξηγήσεις διὰ τὰς 5 ψήφους, ἤθελεν εἶναι ἄλλως τὸ πρᾶγμα· ἐὰν ὅμως τὴν πρώτην φωνὴν, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀπὸ ἐκεῖ (δεικνύων τὴν θέσιν εἰς ἣν ἵστατο ὁ κ. Ῥωμαῖος) ἤθελε διακόψει.......

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Χρηστίδου ὡς προέδρου εἶναι γνωστή, νομίζω, εἰς τὴν Βουλήν. Ἀφοῦ ἐξηγήθη, ὅτι δὲν ἐνόησε ποτὲ νὰ προσβάλῃ τὸν πρόεδρον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετά.

§255ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ πρόεδρος ἀπεκαλέσθη ἀπὸ τὸν κ. Λομβάρδον, καὶ πιστεύω ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει φατριαστὴς, καὶ ἐνεγράφη εἰς τὰ πρακτικά. Ἐὰν λοιπὸν ἄλλο ἐννοῇ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ ἱκανοποίησις εἰς τὸν πρόεδρον, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐσεβάσθημεν καὶ σεβόμεθα ὡς εὐσυνειδήτως καὶ ἀμερολήπτως ἐκπληρώσαντα τὰ χρέη του; Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι τοῦ κ. Λομβάρδου τοῦ διέφυγεν, ὅτι δὲν ἐννόησε ν’ ἀποκαλέσῃ τὸν γηραιὸν, τὸν σεβαστὸν, τὸν γηράσαντα εἰς τὰ κοινοβούλια, τὸν κοινοβουλευτικώτατον ἄνδρα, φατριαστὴν, δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐννοεῖ τοῦτο (θόρυβος.)

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσωμεν τὰ στενογραφήματα.

§257ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν δίδω περισσοτέραν πίστιν εἰς τὰ στενογραφήματα ἀπὸ τὴν μνήμην μου.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σοῦ ἀφαιρῶ τὸν λόγον, θέλω ν’ ἀκούσω τὶ λέγουν τὰ στενογραφήματα.

§259ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κ. πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διότι σᾶς ὑβρίζει.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω προσοχήν. Ἰδοὺ τὶ λέγουν τὰ στενογραφημένα πρακτικά.

§261ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Λομβάρδος ἐξηγεῖται καὶ ἀπευθύνεται εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ τοῦ λέγω, αἱ ἀσχημίαι αἱ ὁποῖαι ἐφάνησαν κατὰ τὰς συνεδριάσεις μας, σὺ εἶσαι κατὰ 50% αἴτιος.

§262ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ τ’ ἀνακαλέσῃ καὶ αὐτὰ ὁ κύριος Λομβάρδος.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸν παρακαλῶ τόσην ὥραν.

§264ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν σοὶ ἐπιτρέπομεν ν’ ἀνακαλέσῃς τίποτε, κ. Λομβάρδε.

§265ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Λομβάρδε, ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπιφορτισμένος τὴν ἀστυνομίαν τῆς Βουλῆς, τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, καὶ τὸ χρέος τὸ ἱερὸν τοῦ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν τοὺς ἀτακτοῦντας, ἐὰν ὁ κ. πρόεδρος, ὅταν σκληραὶ ὕβρεις ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον σας, ἀδιαφόρησε, δὲν εἶπε τίποτε, δὲν ἐκαλοῦσεν εἰς τὴν τάξιν τὸν ὑβρίσαντα, εἴχετε δίκαιον νὰ εἴπητε, ὅ,τι εἴπατε, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ ἀποδοκιμάζῃ, τὸ ἀναλαμβάνομεν ἅπαντες ἡμεῖς.

§266ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα ὅλοι.

§267ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἡμεῖς, κ. πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Λομβάρδος πρῶτος ὕβρισε 5 βουλευτάς.

§268ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὕβρισε.

§269ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος ὤφειλε νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν, ὁ πρόεδρος εὐγενῶς ἐφέρθη καὶ δὲν τοῦ ἔπαυσε τὸν λόγον, λέγομεν, ὅτι ὁ Λομβάρδος πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ.

§270ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος ἐξηγήθη καθαρῶς, τί ἐννοεῖ μὲ τὴν λέξιν πέντε.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ζητεῖ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς;

§272ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ὁ κ. Λομβάρδος ἐπανέλαβε πολλάκις, ὅτι ὅ,τι καὶ ἂν εἶπεν ἐν τῇ ἀπαντήσει του δὲν ἐνόησεν οὐδέποτε νὰ προσβάλῃ τὸν κ. πρόεδρον. Φρονῶ, ὅτι ἀρκούμεθα εἰς τὰ ἑξῆς· ἐὰν ὁ κ. Λομβάρδος εἴπῃ, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐλέχθη, δὲν ἐλέχθη κατὰ τοῦ κ. προέδρου.

§273ΤΙΝΕΣ. Εἶναι γραμμένα εἰς τὰ πρακτικά.

§274ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὡς προσβολὴν κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ κ. προέδρου, τὸ ἀποσύρει.

§275ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπεν, ὅτι ἀποσύρει.

§276ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι ὡς ἐκ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη νὰ εἴπῃ τὸν κ. πρόεδρον, ὅτι εἰς τὰ συμβαινόμενα, εἶναι ἔνοχος 50%, διότι μεροληπτεῖ (θόρυβος)· ὁ κ. Λομβάρδος βεβαίως θὰ ᾖναι συνεπής· εἶπε δὲν ἐνόησε νὰ προσβάλῃ τὸν κ. πρόεδρον, εἶπε, πᾶν ὅ,τι ἐλέχθη, καὶ τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς ἐναντίον τοῦ κ. προέδρου, τὸ ἀποσύρει.

§277ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὶ ἀποσύρει; εἶναι τὰ πρακτικά.

§278ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμμένω εἰς τὴν ἰδέαν μου, ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ προσβάλῃ (θόρυβος).

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ παρακαλέσω ὅλους νὰ μὴ προσθέτωμεν σκάνδαλα, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ τὰ συμβιβάσωμεν, (θόρυβος). Εἶπον νὰ μεταφερθοῦν τὰ πρακτικά.

§280ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ μὴ μεταφερθοῦν, διότι ἔχω περισσοτέραν πίστιν εἰς τὸ μνημονικόν μου παρὰ εἰς τὰ στενογραφήματα.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἔδωκα τὸν λόγον, περιμένω τὰ πρακτικά.

§282ΔΑΓΡΕΣ. Τὶ τὰ θέλετε; ἡμεῖς ἠξεύρομεν τὶ ἐλέχθη, (θόρυβος).

§283ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί περιμένετε, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀντιγραφοῦν τὰ πρακτικά; πρέπει ὅμως νὰ διατάξητε ν’ ἀντιγραφοῦν καὶ αἱ ὕβρεις τοῦ κ. Ῥωμαίου.

§284ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὰ δὲν σᾶς ἀναγκαιοῦν.

§285ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς ὄχι; Θὰ συζητήσωμεν, ἂν εἶχε δίκαιον ὁ κύριος Λομβάρδος νὰ ὁμιλήσῃ ὅπως ὡμίλησε, μετὰ τὰς προσβολὰς καὶ τὰς ὕβρεις τὰς ἀπευθυνθείσας κατ’ αὐτοῦ. (θόρυβος). Διατί θορυβεῖτε; Δὲν θέλετε νὰ εὕρωμεν τὴν ἀλήθειαν;

§286ΔΑΓΡΕΣ. Μάλιστα νὰ τὰ συζητήσωμεν...... (θόρυβος).

§287ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατάξατε, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀντιγραφοῦν ἀπὸ τὰ στενογραφήματα καὶ αἱ ὕβρεις τοῦ κ. Ῥωμαίου καὶ αἱ διακοπαί.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀντιγραφῇ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν κύριον πρόεδρον.

§289ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλα, ὅλα (θόρυβος).

§290ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. ..... (θόρυβος). Φέρω ῥητὴν κατηγορίαν, ὅτι σήμερον ὁ πρόεδρος δὲν ἐφέρθη ὡς πρόεδρος.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί εἶπεν ὁ κύριος Λομβάρδος. (Ἀναγινώσκει εἰς τὰς στενογραφημένας ἀγορεύσεις τοῦ κυρίου Λομβάρδου τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὸν κύριον πρόεδρον. «Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λέγω, ὅτι αἱ ἀσχημίαι, αἵτινες ἀνεφάνησαν κατὰ τὴν συζήτησιν κτλ.» Ὑπεβλήθη ἤδη πρότασις παρὰ τοῦ κυρίου Χρήστου Χριστοπούλου ἐπὶ τοῦ παρεμπίπτοντος αὐτοῦ ζητήματος «Ἡ διαγωγὴ τοῦ προέδρου ὑπῆρξε κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριάσεων ἀμερόληπτος καὶ ἀξιοπρεπής.»

§292ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡμεῖς λέγομεν μεροληπτικὴν τὴν διαγωγὴν τοῦ κυρίου προέδρου. (θόρυβος).

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀτακτῆτε.

§294ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ τὴν ἀγανάκτησιν τῶν κυρίων βουλευτῶν, διότι νομίζουν, ὅτι ὁ κύριος πρόεδρος ἐξυβρίσθη καὶ βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ αἰσθάνεται, ὅτι ἐξυβρίσθη, ἵνα ἀποδοκιμάσῃ τὰς ὕβρεις· ἀλλά, κύριοι, αἱ ἐναντίον τοῦ κυρίου προέδρου ὕβρεις δὲν εἶναι βαρύτεραι τῶν ἐναντίον βουλευτοῦ τινος ὕβρεων. Δὲν θέτω τὴν τιμήν μου κατωτέρω κανενὸς ἀνθρώπου, εἴτε πρόεδρος εἶναι, εἴτε ὅ,τι ἄλλο, οὔτε νομίζω, ὅτι ὀλιγώτερον αἰσθάνομαι τὰς κατ’ ἐμοῦ ὕβρεις ἢ ὁ κύριος πρόεδρος τὰς κατ’ αὐτοῦ. Δὲν νομίζετε, κύριοι, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς νὰ προστατεύῃ οὐ μόνον τὴν τιμὴν τοῦ προέδρου, ἀλλὰ καὶ τὴν τιμὴν παντὸς βουλευτοῦ καὶ νὰ μὴ συγχωρῇ, ὅπως καὶ ἄλλοτε συνέβη, νὰ μεταβάλλεται ἡ Βουλή, οὐχὶ εἰς Βουλήν, ἀλλὰ εἰς στάδιον διαπληκτισμῶν καπηλικῶν, καὶ ἡμεῖς δὲν ἐδώκαμεν τὸ παράδειγμα.

§295ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶπε τοὺς βουλευτὰς....... (θόρυβος).

§296ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς, κύριε Κρεστενίτη, ὁ ὁποῖος διδάσκετε ἀπὸ τὴν θέσιν σας, προπέρυσιν ἀπεχωρίσθητε ἀπὸ ἡμᾶς, διότι δὲν ἱκανοποιήσαμεν τὰς ἀπαιτήσεις σας. (θόρυβος).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κοινοβουλευτικὸν εἶναι καὶ αὐτό!

§298ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σὺ δὲν θὰ μᾶς διατάξῃς πῶς νὰ ὁμιλῶμεν. (θόρυβος).

§299ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὰς πεποιθήσεις μας εἶναι κοινοβουλευτικόν, κοινοβουλευτικὸν εἶναι πᾶν ὅ,τι τείνει εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ πολιτικοῦ βίου ἑκάστου ἐξ ἡμῶν· καὶ ἐνταῦθα ὡς ἄνθρωποι ἐξασκοῦντες πολιτικήν τινα ἐξουσίαν, πρέπει νὰ λέγωμεν πᾶν ὅ,τι συντείνει εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας, καὶ δὲν ἐννοῶ διὰ τί δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν ἂν ὑπάρχῃ τι νὰ τὸ ἀνακαλύψωμεν. Λοιπόν, κύριοι, ἐπιμένετε νὰ ἱκανοποιήσητε τὸν κύριον πρόεδρον δι’ ὅλον τὸ παρελθὸν ἢ διὰ τὸ σημερινόν; ἂν θέλετε διὰ τὸ σημερινὸν μόνον, διὰ τί δὲν ἱκανοποιεῖτε καὶ τὸν κ. Λομβάρδον, καθ’ οὗ ἀπηυθύνθησαν αἱ σκληρότεραι ὕβρεις, καὶ ὁ ὁποῖος ἐν τῇ δικαίᾳ ἀγανακτήσει του ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ καὶ περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἶπεν, ὅταν ἔβλεπε τὸν δικαστήν, τὸν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἐπεφορτίσαμεν νὰ ἐμποδίζῃ τὰς ὕβρεις καὶ νὰ προστατεύῃ τὸν ἀγορεύοντα, σιωπῶντα καὶ γελῶντα μάλιστα!

§300ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κύριος Λομβάρδος...... (θόρυβος) ἀνακαλῶ!

§301ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτῃς. (θόρυβος).

§302ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι, κύριε πρόεδρε... (θόρυβος).

§303ΡΩΜΑΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ὁ κύριος Λομβάρδος ἐνόει νὰ μᾶς ὑβρίσῃ...... (θόρυβος). Ἀφοῦ ἤδη ἀνεκάλεσε, ἀνακαλῶ καὶ ἐγώ.

§304ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀνεκάλεσα τίποτε.

§305ΡΩΜΑΙΟΣ. Τότε...... (θόρυβος).

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ᾖναι ἐπιτετραμμένον εἴς τινα βουλευτὴν νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ πρόεδρος φέρεται μεροληπτικῶς.

§307ΛΕΚΚΑΣ. Ἕνας ἄλλος βουλευτὴς τὸν εἶπε πλαστογράφον καὶ δὲν ὡμίλησε. (θόρυβος).

§308ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπευθύνομαι εἰς τὴν εὐθυδικίαν τῆς πλειοψηφίας. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς κανένα βουλευτὴν νὰ προσβάλῃ τὸν πρόεδρον, βεβαίως, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς κανένα βουλευτὴν νὰ προσβάλῃ ἄλλον βουλευτήν· ὅταν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἔρχεται ν’ ἀναιρέσῃ τὸ ἕν, πρέπει ν’ ἀναιρέσῃ καὶ τὸ ἕτερον, διότι εἶναι συνδεδεμένα. Ἡ Βουλὴ πρέπει πρότερον νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της διὰ τὰς ὑβριστικὰς ἐκφράσεις καθ’ ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ ἔπειτα νὰ ψηφοφορήσῃ αὐτὸ τὸ θέμα, καὶ τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Τὸ νὰ θέλετε ὅμως ν’ ἀναιρέσητε, ὅ,τι ἐῤῥέθη κατὰ τοῦ προέδρου, ἐνῷ ἀφίνετε ζῶν, ὅ,τι ἐῤῥέθη κατὰ τοῦ βουλευτοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον τὸν ἠνάγκασε νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπε.....

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀνελάβατε σεῖς...... (θόρυβος).

§310ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πράττετε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ δίκαιον. (θόρυβος).

§311ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητῶ τὸν λόγον. (θόρυβος). Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ὅτι τοὺς ἄφησα, διότι δὲν ἔκαμαν τὰς ἀπαιτήσεις μου. Ἰδοὺ μία προσβολὴ, μονάχοι τους ἀποδοκιμάζονται, θὰ σᾶς εἰπῶ τώρα· ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μὲ τοὺς συντρόφους του ἠθέλησαν νὰ παραβῶ τὸν νόμον, ὅτε ἤμην σύντροφός των (γέλως). Εἶναι κύριοι, ἕνας Κονταρᾶτος, ὁ ὁποῖος ἦτο φίλος μὲ ἕνα εἰρηνοδίκην τῆς Νάξου. Ὁ Ῥαυτόπουλος ἔλεγε σήκωσε τὸν εἰρηνοδίκην ἀπ’ ἐκεῖ, διότι εἶναι δοῦλος τοῦ Κονταράτου (θόρυβος· δὲν ἀκούεται ὁ ἀγορεύων). Ἐγὼ τὸν ἔστειλα εἰς τὴν Τῆνον καὶ ὁ τῆς Τήνου εἰρηνοδίκης ἐπῆγεν εἰς τὴν Νάξον.....(θόρυβος). Παρῃτήθην, κ. Κουμουνδοῦρε, καὶ εἶπον μὴ χαλᾷς τὰς φάλαγγάς σου, ἐγὼ παραιτοῦμαι (θόρυβος).

§312ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔπειτα ἔγεινες πρόεδρος (θόρυβος).

§313ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτῃς (θόρυβος).

§314ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἤμην μαζύ σας, ἕως ὅτου ἐνόμιζα, ὅτι σέβεσθε τὸν νόμον, καὶ ἔπειτα σᾶς ἄφησα. Ποτὲ δὲν ἐζήτησα ἀρχὴν ἐγώ· πάντα ἡ ἀρχὴ μ’ εὕρισκεν εἰς τὸ σπῆτί μου, καὶ ἂς ὁμολογήσουν ὅσοι μὲ γνωρίζουν, ἂν ἐσεβάσθην τὸν νόμον ναὶ ἢ ὄχι (θόρυβος). Ἐγὼ παρῃτήθην, δὲν ἠμποροῦσα νὰ ἦμαι μὲ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν σέβονται τὸν νόμον, καὶ δὲν ἔφυγα ἀπ’ ἀρχῆς καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἴχαμεν κάμει μαζὺ ἤμουν σύμφωνος· καὶ φίλος μου μάλιστα τότε μοῦ εἶπεν — εἶσαι ὑπεράνθρωπος — διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ἀφοῦ παρῃτήθην θὰ ἔφευγα. Λοιπόν, κύριοι, δὲν συμφωνῶ μαζύ των, διότι δὲν σέβονται τὸν νόμον.

§315ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωστοποιοῦμεν μόνον, ὅτι δὲν παρῃτήθητε (θόρυβος).

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατηγορήθη ὁ κ. πρόεδρος, ὅτι δὲν ἐτήρησε τὴν τάξιν, ἀλλ’ ἤδη καὶ ἐγὼ βλέπω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὴν διατηρήσω (θόρυβος).

§317ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς προσεβλήθη λίαν ἀποτόμως οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, οὐδὲ τὸ διαφιλονικεῖ ἡ πλειονοψηφία, τῆς ὁποίας ἀπόῤῥοια εἶναι ὁ πρόεδρος, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀφήσῃ ἄνευ ἱκανοποιήσεως τὸν πρόεδρον αὐτῆς· ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἀντετάχθη....

§318ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴπομεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν.

§319ΖΑΪΜΗΣ. Εἰς τοῦτο ἀντετάχθη, ὅτι ὑβρίσθη εἷς βουλευτὴς ὁ κ. Λομβάρδος ὑπὸ τοῦ κ. Ῥωμαίου· ὁ κ. Ῥωμαῖος ὅμως ἀνεκάλεσεν ὅ,τι εἶπεν· ὁ κ. Ῥωμαῖος εἶπε καθαρὰ, ὅτι ἀφοῦ ὁ κ. Λομβάρδος διὰ τῆς λέξεως πέντε ψῆφοι, δὲν ἐνόησε νὰ τὸν προσβάλῃ, ἀνεκάλεσεν ὅ,τι εἶπε κατὰ τοῦ κ. Λομβάρδου. Ἑπομένως ὁ κ. Λομβάρδος εὑρίσκεται μετὰ τὴν ἀνάκλησιν τῶν λόγων τοῦ κ. Ῥωμαίου λίαν ἱκανοποιημένος, καὶ ἑπομένως, ἂν ἐπιμένῃ εἰς τὰς προσβολὰς τὰς κατὰ τοῦ κ. προέδρου, ἡ πλειονοψηφία δὲν δύναται παρὰ νὰ τὸν ἱκανοποιήσῃ καὶ ἔχει μεγίστην ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ψηφοφορήσῃ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον βουλευταί τινες.

§320ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶπον, κ. πρόεδρε, πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ἀνακαλῶ τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Εἶπεν ὁ κ. Ῥωμαῖος, ὅτι ἀνακαλεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε, καὶ εἶχε δίκαιον νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ, διότι ἦσαν προσβολαί, καὶ διὰ νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ ἐνόει καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι ἦσαν προσβολαί. Ἂν ὅμως ἔλθω καὶ ἐγὼ ν’ ἀνακαλέσω, θὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐξέφερα προσβολὰς, καὶ ὅτι τοιαύτας εἶχον εἰς τὸν νοῦν μου. Ὁ κ. Ῥωμαῖος, ὁ ὁποῖος εἶχε νομίσει, ὅτι ἐξέφερεν ὕβρεις, εἶχε καθῆκον νὰ τὰς ἀνακαλέσῃ. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἤθελον ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Ῥωμαῖος καὶ νὰ μοὶ ζητηθῶσιν ἐξηγήσεις τί ἐννοοῦσα διὰ τῆς λέξεως πέντε ψήφων, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνόμισάν τινες ὡς ὕβριν, δὲν ἔχω κανὲν καθῆκον ν’ ἀνακαλέσω. Τοῦτο καθόσον ἀποβλέπει τὸ ζήτημα μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ῥωμαίου, καθόσον ὅμως ἀποβλέπει τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. προέδρου, ἀπευθύνομαι καὶ πρὸ πάντων εἰς τὸν προαγορεύσαντα πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ λέγω· ἀξιότιμε κ. Ζαΐμη, μὲ ὅλον σου τὸ κρύον αἷμα, μὲ ὅλην σου τὴν ἀπάθειαν, τὴν ὁποίαν θέλεις νὰ βαστᾷς καὶ βαστᾷς συνήθως ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργικῆς ἕδρας, ἀπάντησον σὺ ἐν συνειδήσει, σὲ θέτω δικαστήν, οὐχὶ τὴν πλειονοψηφίαν, οὐχὶ ἄλλον τινὰ νὰ ἐκφέρῃ τὴν περὶ ἐμοῦ ἀπόφασιν, ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ φέρῃ τὸ στόμα σου. Ἀνάβηθι μίαν στιγμὴν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ στοχάσθητι, ὅτι ἔχεις ὄπισθέν σου πρόεδρον, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σὲ ὑβρίζουν τόσον καπηλικῶς, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ὁ πρόεδρος δὲν δίδει καμμίαν ἀπάντησιν, στέκεις, καὶ ὑποφέρεις διὰ τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχεις πρὸς τὸ σῶμα εἰς τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖς, καὶ πρὸς τὸν ἑαυτόν σου· ὑπόθες, ὅτι ἀκούεις, ὅσα ἤκουσα ἐγώ, καὶ τὰ ὁποῖα ἤκουσες καὶ σὺ διότι ἤσουν παρών, καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθῃ παρατήρησις κατὰ τοῦ ὑβρίζοντος, ἔρχεται παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ προέδρου κατὰ σοῦ· ἀπάντησον σύ, ἤθελες βαστάξει, δὲν λέγω τίποτε ἄλλο, τὴν ἀδιαφορίαν καὶ τὴν ἀπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐβάσταξα ἐγώ; ἤθελες βαστάξει μόνον καὶ μόνον νὰ εἴπῃς· κύριε πρόεδρε, διατὶ ἀπ’ ἀρχῆς δὲν ἀπηύθυνες παρατηρήσεις εἰς τὸν ὑβρίζοντα, καὶ διατί ἀπ’ ἀρχῆς δὲν περιέστελλες τὰς ἀσχήμους των λέξεων, αἵτινες ἀσχημίζουν τὴν Βουλήν; εἰπέ το σύ, κύριε Ζαΐμη· ἤθελες περιορισθῆ εἰς μόνον τὰς ἐκφράσεις ταύτας, ἢ θὰ ἦσο ἀποτομώτερος; ἐγὼ σὲ εἶδον ἄλλοτε νὰ παροργισθῇς ἐκ τοιούτων λέξεων καὶ νὰ φύγῃς ἀπὸ τὴν συνεδρίασιν ἐκφέρων καὶ ἀπευθύνων λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν δικαιολογημέναι ἀπὸ τὴν ἔξαψιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσο, ἀλλὰ δὲν ἦσαν δικαιολογημέναι ἀπὸ τὴν θέσιν σου τὴν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀνάβηθι ἐπὶ τοῦ βήματος λοιπὸν καὶ εἰπέ, ἔπειτα ἀπὸ τὰ λεχθέντα, τὴν ἀπόφασίν σου, σὺ δίκασον, ἂν πρέπῃ νὰ ἔλθῃ ἡ πλειονοψηφία νὰ δώσῃ ἱκανοποίησιν. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον.

§321Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Πολὺ καλά· εἰς τὴν ψηφοφορίαν, κ. πρόεδρε.

§322ΛΕΚΚΑΣ. Ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Ζαΐμης ν’ ἀπαντήσῃ (θόρυβος).

§323Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ζακύνθου, ὅτι ἀφοῦ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κερκύρας κ. Ῥωμαῖος ἀνεκάλεσεν, ὅ,τι ἐν στιγμῇ ἐρεθισμοῦ εἶπεν, ὑποθέσας, ὅτι διὰ τῶν λέξεων, πέντε ψήφων ὁ κ. Λομβάρδος προσέβαλε τοὺς βουλευτὰς τῆς ἐξοχῆς Κερκύρας, ὅταν, λέγω, ὁ κ. Ῥωμαῖος εὐχαριστήθη εἰς τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Λομβάρδος ἐπὶ τῶν λέξεων τούτων, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ προσβάλῃ τὰς πέντε ταύτας ψήφους, ἀφοῦ, λέγω, ὁ κ. Ῥωμαῖος ἀνεκάλεσε, δὲν δύναται ὁ κ. πρόεδρος νὰ μείνῃ ὑπὸ τὸ βάρος τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Λομβάρδος ἐξετόξευσε κατ’ αὐτοῦ· ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ προσβάλῃ τὸν κ. Λομβάρδον δύναται νὰ δώσῃ ἱκανοποίησιν εἰς τὸν πρόεδρον.

§324ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς τὴν θέσιν μου, σᾶς εἶπον, τί ἠθέλατε κάμει (θόρυβος).

§325ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀπαντᾷ εἰς αὐτὰ ὁ κ. Ζαΐμης.

§326ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. πρόεδρε, δύω λέξεις θὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Ἂν ἐνόησα τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, ἡ ἰδέα του εἶναι, ὅτι ἡ ἀνάκλησις ἐκ μέρους τοῦ Ῥωμαίου τῶν ὑβριστικῶν λέξεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, ἀναγκαίως πρέπει νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ ν’ ἀποφανθῶμεν, ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ προέδρου πρὸς τὸν κ. Λομβάρδον ἦτο καὶ ἄμεμπτος καὶ ἀξιοπρεπής. Μοὶ φαίνεται ὅμως, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, εἰς ὃ καταφεύγουν, δὲν εἶναι σπουδαῖον. Ἡ ἀνάκλησις τῶν ὕβρεων, οὐδόλως αἴρει, οὐδόλως μεταβάλλει τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὁ κ. Λομβάρδος, ὅτε αἱ ὕβρεις ἐξετοξεύθησαν κατ’ αὐτοῦ, ἑπομένως οὔτε τροποποιεῖ τὴν πρὸς τὸν κ. Λομβάρδον διαγωγὴν τοῦ προέδρου. Τοῦτο δὲ πρέπει ἀκριβῶς νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή, τοὐτέστι ποῖον τὸ καθῆκον προέδρου σεβομένου ἑαυτὸν, ποῖον καθῆκον ἔχει ὁ πρόεδρος, ὅταν ἀκούῃ ἕνα βουλευτὴν, ἀπευθύνοντα κατ’ ἄλλου βουλευτοῦ ὕβρεις, τὰς ὁποίας δὲν θέλω, δὲν καταδέχομαι νὰ χαρακτηρίσω. Τὸ καθῆκον τοῦ προέδρου εἶναι, κύριοι, ν’ ἀνακαλέσῃ ἀμέσως εἰς τὴν τάξιν τὸν ὑβρίσαντα, καὶ ἂν ἐπιμένῃ οὗτος εἰς τὰς ὕβρεις, νὰ προκαλέσῃ τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀποδοκιμασίαν τοῦ Σώματος. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐγένετο· ὄχι. Ὁ κ. πρόεδρος, τὸ ἐνθυμεῖσθε, ἐκάθητο νωχελῶς ἐπὶ τῆς ἕδρας του καὶ ἤκουε μὲ ἦθος ἀτάραχον, ἀπαθὲς, ἐκφερομένας μίαν κατόπιν τῆς ἄλλης τὰς ὕβρεις τοῦ Ῥωμαίου· δὲν ἠξεύρω δὲ, ἀλλὰ, μὰ τὴν ἀλήθειαν, πολὺ φέρομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι καὶ δὲν τὸν δυσηρέστουν, ὅτι τὰς ἤκουε μὲ ἐνδόμυχόν τινα εὐχαρίστησιν, κακῶς κρυπτομένην.....

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ κάμνετε, ὅ,τι ἔκαμε καὶ ὁ ἄλλος, δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ προσβάλλετε....τὶ εἶν’ αὐτὰ, νωχελῶς καὶ......(θόρυβος).

§328ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ κρίσεις ἐπὶ γεγονότων......

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρίσεις λοιπὸν, καὶ ὄχι προσβολάς.

§330ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πταίω ἐγὼ, ἂν τὰ γεγονότα φέρουν τοιοῦτον χαρακτῆρα. —Καὶ λοιπὸν, ὁ πρόεδρος ἤκουσε μὲ ἀπάθειαν νὰ χαρακτηρίζωνται αἱ χεῖρες τοῦ ἀγορεύοντος βουλευτοῦ ὡς βεβαμμέναι μὲ αἷμα, ἤκουσε μὲ ἀταραξίαν στωϊκὴν, ἀκατανόητον, νὰ παριστάνεται τὸ μέτωπον τοῦ βουλευτοῦ, τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου, ὡς μὴ καθαρὸν, (θόρυβος). Ὁ θόρυβος δὲν μὲ ταράττει, ἐστὲ βέβαιοι. —Πότε δὲ ἐξηγέρθη; πότε ἐξύπνησεν; Ὅταν ὁ κ. Λομβάρδος ἀπὸ τοῦ ὕψους τῆς εὐγενοῦς, τῆς δικαίας περιφρονήσεώς του, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν ὑβριστὴν Ῥωμαῖον· τότε ἐξύπνησε, τότε ἐχόλωσεν ὁ κ. πρόεδρος, καὶ ἠθέλησε νὰ κάμῃ παρατηρήσεις εἰς τὸν κ. Λομβάρδον. Ἰδοὺ τὸ γεγονός. Ἀπευθύνομαι τόρα, κύριοι, εἰς τὴν καλήν σας πίστιν, ἀπευθύνομαι εἰς τὴν συνείδησίν σας, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμὸν ὁ κ. πρόεδρος; Καὶ διότι ὁ βουλευτὴς, ὁ τοσοῦτον σκληρῶς ὑβρισθεὶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ, ἐξέφρασεν ἓν παράπονον ζωηρὸν, θερμὸν, ὁποῖον εἶναι τὸ παράπονον τοῦ ὑβριζομένου καὶ μὴ προστατευομένου ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις ὤφειλε νὰ τὸν προστατεύσῃ, διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔλθῃ νὰ καταδικάσῃ τὸν βουλευτήν;

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις.

§332ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν—ἢ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ πρὸς αὐτὸν ἀγωγὴ τοῦ προέδρου ὑπῆρξε δικαία καὶ ἀμερόληπτος; Ὄχι, κύριοι, ὁ πρόεδρος δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκόν του, ὁ πρόεδρος παρεβίασε τὸν κανονισμὸν (θόρυβος)· ὁ πρόεδρος, ἐπαναλαμβάνω διὰ νὰ τὸ ἀκούσητε, δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, δὲν ἐφήρμοσε τὸν κανονισμόν, ἄφησε τὸν βουλευτὴν ὑβριζόμενον, προπηλακιζόμενον, χωρὶς νὰ τὸν προστατεύσῃ, ἀδιαφόρησε. Πῶς λοιπὸν θὰ εἴπητε, ὅτι ἦτο συνετή, ὅτι ἦτο δικαία ἡ διαγωγὴ τοῦ προέδρου; Ἀλλ’ ἔστω· ἠμπορεῖτε νὰ τὸ πράξητε· ἔχετε τὸν ἀριθμόν. Ἕνα ὅμως, ἕνα μόνον μάρτυρα θέλομεν ἡμεῖς ἐναντίον σας, τὴν συνείδησίν σας, ἡ ὁποία, εἶμαι βέβαιος, σᾶς λέγει ἐνδομύχως «ἡ διαγωγὴ τοῦ προέδρου δὲν ἦτο δικαία, δὲν ἦτο συνετή». Μὴ λησμονεῖτε δὲ ἐπὶ τέλους, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ὅταν μάλιστα ἔχωσι τόσην σπουδαιότητα, κρίνονται ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης καὶ δικάζονται ὑπὸ τῆς ἱστορίας. Ἡ διαγωγὴ δὲ τοῦ προέδρου, ὅ,τι καὶ ἂν ἀποφασίσητε, οὔτε ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, οὔτε ὑπὸ τῆς ἱστορίας θὰ θεωρηθῇ ποτε ὡς δικαία καὶ ἀμερόληπτος (ἐπιδοκιμασία ἀριστερά).

§333Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε· ὁ κ. Λομβάρδος ὁμιλῶν ἐπρόφερε μερικὰς λέξεις, ὅτι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὴν κυβέρνησιν εἴμεθα ἀγορασμένοι, μᾶς ὑβρίζετε, κύριοι, καὶ ἔπειτα φωνάζετε, ὅτι ὁ πρόεδρος δὲν ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του.

§334Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ἐξεπλάγην, κύριοι, ὅταν ἤκουσα νὰ γίνηται ἔκκλησις εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν ἱστορίαν δι’ ἀντικείμενα ἁπλούστατα καθαρᾶς τάξεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐλέχθησαν λέξεις καὶ σκέψεις, τὰς ὁποίας δὲν δύναταί τις νὰ διαστρέψῃ, διότι τὰ πράγματα εἶναι εἰσέτι νωπά. Ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ ἀπόῤῥοια τῆς πλειονοψηφίας, εἶναι τὸ ὄργανον μὲν τῆς Βουλῆς, ἡ ἔκφρασις δὲ τῆς θελήσεως αὐτῆς. Εἶναι ἡ καθεστηκυῖα ἀρχὴ, ἡ ὁποία διευθύνει τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἡ ὁποία κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ σύνταγμα αὐτῆς, διευθύνει τὴν Βουλὴν καὶ ἐκφράζει τὴν θέλησίν της. Ἡ πεποίθησις τοῦ κοινοβουλίου περὶ τῆς εὐθύτητος τοῦ προέδρου κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ πρώτη βάσις, ἡ δὲ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τῆς εὐθύτητος τοῦ προέδρου, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ ὄργανον τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ ἀνατροπὴ τῶν βάσεων τοῦ κοινοβουλίου (θόρυβος). Δότε λοιπὸν, κύριοι, πρῶτοι σεῖς τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸν κανονισμὸν καὶ μὴ μὲ διακόπτετε. Καὶ ἐάν, κύριοι, ἀνατρέπωμεν τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται αἱ συζητήσεις τοῦ κοινοβουλίου, νομίζετε, ὅτι πράττομεν μικρὰν βλάβην εἰς τὸ πολίτευμα; Ἀποβάλλει, κύριοι, τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν ὑψηλὴν θέσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ σῶμα τοῦτο ἐν τῇ πολιτείᾳ. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει ἀπροσέκτως νὰ προβάλλωνται γνῶμαι, αἵτινες ἢ ἀνατρέπουσι ἢ ἀκρωτηριάζουσι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, γνῶμαι αἵτινες δύνανται νὰ ἔχωσιν ὀλεθρίας συνεπείας, πρέπει δὲ ἁβροφρονέστερα νὰ δεικνυώμεθα καὶ νὰ φερώμεθα πρὸς ἐκεῖνον εἰς τὸν ὁποῖον ὅλοι ὑποκείμεθα καὶ ὁ ὁποῖος προωρίσθη νὰ διευθύνῃ τὰ ἔργα μας. Μὲ συνδέει μετὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου φιλία ἂν ὄχι πολιτική, ἀτομικὴ, καὶ ἔχω περὶ αὐτοῦ ἀρίστην ὑπόληψιν. Ἤκουσα αὐτὸν ἀγορεύοντα καὶ εἶδον, ὅτι ἐδυσφόρησαν τινὲς, διότι ἐλέχθησαν παρ’ αὐτοῦ λέξεις ὑποληφθεῖσαι ὡς ἐφαπτόμεναι τῆς ὑπολήψεώς των· μόλις αἱ λέξεις αὗται προεφέρθησαν, ἀμέσως ἠγέρθη θόρυβος, ὁ δὲ πρόεδρος ἀπὸ τῆς θέσεώς του, κατὰ τὴν συνήθη τακτικήν του, ἐκίνει τὰς χεῖρας διὰ νὰ ἡσυχάσωσι, διὰ νὰ καταπαύσῃ τὸν σάλον. Διατί ἠγέρθησαν αἱ φωναί; ὁ κ. Λομβάρδος ἑρμηνεύων τὸν λόγον του ἐξήγει τί ἐνόει διὰ τῶν εἰρημένων λέξεων καὶ ἐπείσθην, ὅτι ἦτο ἁπλῆ παρανόησις· ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἐνόει νὰ προσβάλῃ τινά, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν δὲν ἀφορᾷ εἰ μὴ 5 ψήφους, ἀλλὰ ἤθελε νὰ ἀποδείξῃ πόσον καλὴ ἤθελεν εἶσθαι ἡ σύμπνοια τῶν ἐξ Ἑπτανήσου βουλευτῶν, καὶ ὅτι ἂν αὕτη ὑπῆρχεν, ἤθελον κατορθωθῶσι πολλὰ ὑπὲρ τοῦ τόπου ἐκείνου. Ὁ κύριος Λομβάρδος δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ προσβάλῃ τινά, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ῥωμαῖος ὑπέλαβεν, ὅτι ἤθελε νὰ κατηγορήσῃ αὐτόν, ἠρεθίσθη ἑπομένως καὶ ἐν τῷ ἐρεθισμῷ του εἶπε λέξεις τινὰς ἀπρεπεῖς· ἠγέρθη σάλος, ὁ δὲ πρόεδρος ἐζήτησε τότε νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τάξις κινῶν τὰς χεῖρας· ἀλλ’ ὁ κύριος Λομβάρδος εἶναι ὡσαύτως ἄνθρωπος, ὅστις ἠρεθίσθη ἐκ τῶν φράσεων τοῦ κ. Ῥωμαίου καὶ ἐν τῷ ἐρεθισμῷ αὐτοῦ ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ κ. προέδρου αἰτιάσεις ὡς μεροληπτικῶς ἐκπληροῦντος τὸ καθῆκόν του· δηλαδὴ προσέβαλεν αὐτὸν ἠμφισβήτησε τὴν εὐθύτητα τοῦ προέδρου. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ καὶ καθῆκον ἔχω νὰ ἦμαι ἐπίσης δίκαιος πρὸς τὸν κ. Λομβάρδον ὡς καὶ πρὸς τὸν βουλευτὴν Κερκύρας, ὅστις κατανοήσας, ὅτι ἐν ἐρεθισμῷ εἶπε φράσεις ἀπρεπεῖς ἀνεκάλεσεν αὐτάς. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ, δὲν εὑρίσκω ἀφορμὴν περαιτέρω συζητήσεως, ἀρκεῖ ὁ κ. Λομβάρδος νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἐν ἐρεθισμῷ ᾐτιάθη ἀδίκως τοῦ προέδρου. Ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ κ. Λομβάρδος νὰ αἰτιαθῇ τοῦ προέδρου, διότι οὗτος δὲν κατέστειλεν ἀμέσως τὸν κ. Ῥωμαῖον, ἀντιλέγω ὅμως, ὅτι καὶ τότε ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἠδύνατο νὰ αἰτιαθῇ τοῦ προέδρου, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἔκκλησιν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τοῦ προέδρου, διότι αὕτη εἶναι ὁ ἀνώτατος δικαστὴς, ὅστις ἤθελε δικάσει μεταξὺ τοῦ κυρίου Λομβάρδου καὶ τοῦ προέδρου.

§335ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. προλαλήσαντα βουλευτὴν, ὄχι ὡς ὑπουργὸν, μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμά τις νὰ μέμφεται τὸν πρόεδρον, ἐὰν δὲν ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τ’ ἄλλα συμφωνῶ· ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι ὑβρίσθη, ἑπομένως, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ τὰ παράπονά του, ἔστω κατὰ τοῦτο εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι καὶ πλειοτέρας συζητήσεως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§336Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ εἴπῃ ὁ κ. Λομβάρδος.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μίλησης εἶπε κἄτι τι ἄλλο.

§338ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος ὑβρίσθη, ὑβρίσθη προπετῶς, εὑρέθη λοιπὸν δικαίως ὑπὸ τὸ κράτος ὑπὸ τὸ ὁποῖον εὑρέθη διὰ νὰ ἐκφέρῃ τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερε.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χρηστοπούλου.

§340ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὰ πράγματα, πρέπει νὰ ἔλθῃ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀπόφασις. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι καὶ ἂν ἠρεθίσθην ἀπὸ τοὺς λόγους καὶ τὰς ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι ἐῤῥέθησαν, ὤφειλον ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ βεβαίως εἶπε μίαν ἀλήθειαν, καὶ τοῦτο ἐγὼ ἔκαμον· ὡμιλοῦσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἶπον, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος δὲν εἶπεν εἰς τὸν κ. Ῥωμαῖον ν’ ἀνακαλέσῃ τὰς ὕβρεις τὰς ὁποίας εἶπε κατ’ ἐμοῦ, δὲν μὲ ἄφησε νὰ τελειώσω καὶ μὲ διέκοψε. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι τίς ἔπταισεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; τὶ θὰ εἴπῃ διὰ τῆς ψήφου της ἡ Βουλή; ὁ πρόεδρος εἴτε ἀπροσέκτως, εἴτε σκεπτόμενος ἄλλως, ἔκαμε καλά, καὶ δὲν ἐπροκάλεσεν εἰς τὴν τάξιν τοὺς ὑβρίζοντας; τοὐτέστιν ὁ κ. Χρηστίδης ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ τὸν κ. Ῥωμαῖον νὰ ὑβρίζῃ χωρὶς νὰ τοῦ κάμῃ καμμίαν παρατήρησιν. Ἐγὼ, κύριοι, σᾶς εἶπον, ἤθελον ὑβρίσει τὸν ἑαυτόν μου, ἐὰν ἤθελε περάσει ἀπὸ τὸν νοῦν μου, ὄχι τὸν πρόεδρον, ὅστις ἔχει ἄσπρα τὰ μαλιά του, ἀλλὰ τὸν ἐλάχιστον βουλευτὴν νὰ ὑβρίσω, ἀλλὰ δὲν μὲ ἄφησαν καὶ μὲ διέκοψαν· ἐγὼ εἶπον μόνον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑβρίζουν, καὶ ὁ πρόεδρος νὰ μὴ τοὺς ἀνακαλῇ εἰς τὴν τάξιν, ὅπως ἔγεινε σήμερον. Καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι, ὄχι κατὰ τοῦ κ. Χρηστίδου, ἀλλὰ καθ’ οὗ τινος δήποτε κατέχοντος τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, ποτὲ δὲν ἤθελον ἔχει τοιαύτην πρόθεσιν, ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο δὲν προεθέμην, ἔφερα καὶ φέρω κατηγορίαν κατὰ τοῦ προέδρου. Στέκεται εἰς ὑμᾶς ν’ ἀποφασίσητε, ὅτι ὁσάκις ἕνας βουλευτὴς ὑβρίζεται, νὰ μὴ ἀνακαλῆται εἰς τὴν τάξιν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸν ὑβρίζει.

§341ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Μίαν διασάφησιν κάμνω, ὅτι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Ἰδοὺ διατί· διότι ἡμεῖς ἐβλέπαμεν τὸν κ. πρόεδρον προσπαθοῦντα διὰ τῶν χειρῶν του νὰ φέρῃ τὴν τάξιν.

§342ΜΙΛΗΣΗΣ. Πότε; τὶ πράγματα εἶναι αὐτά.

§343ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶχεν ἐστραμμένον τὸ πρόσωπόν του πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν ἴδῃ, καὶ ὑπέλαβεν, ὅτι δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκόν του.

§344ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲ θεωροῦμεν τὴν διαγωγὴν τοῦ κ. προέδρου ὡς μὴ σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμόν, διότι αἱ ὑβριστικαὶ φράσεις αἱ ἀναφερθεῖσαι εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, δὲν ἦσαν στιγμιαῖαι, ἐπανελήφθησαν τρὶς καὶ τετράκις καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. πρόεδρος νὰ ἀκούσῃ τὰς φράσεις αὐτάς· ὑπενθυμίζομεν δὲ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ὅτι, ἐφ’ ὅσον αἱ πράξεις αὗται γίνονται καὶ ἡ μία πτέρυξ καὶ ἡ ἄλλη βλάπτεται, καὶ φθάνουσι καὶ μέχρι τοῦ προέδρου, διότι βεβαίως γίνεται ψηλαφητὴ ἡ παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ. Θεωροῦμεν τὴν διαγωγὴν τοῦ προέδρου ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν κανονισμόν, διότι τότε ἐζήτησε μόνον νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν, ὅταν ἀπήντησεν εἰς τὰς ὕβρεις ὁ κ. Λομβάρδος, καὶ ἀπήντησεν εὐγενέστατα· τότε μόνον ἐν τῇ τοιαύτῃ διαγωγῇ τοῦ ἀξιοτίμου κ. προέδρου οἱ φρονοῦντες αὐτὴν ὡς σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμόν, ἂς τὸ εἴπουν διὰ τῆς ψήφου των, ἡμεῖς ὅμως πάντοτε θὰ τὴν θεωρῶμεν ἀσύνετον.

§345ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν, ὅτι ὄχι μόνον μίαν στιγμὴν, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Μίλησης, ὁ κ. πρόεδρος ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμόν, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔλαβον χώραν αἱ παρεκτροπαὶ, διότι ὁ κ. πρόεδρος ἀμέσως ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμὸν ἀλλ’ ἀπεχώρησεν ἀπὸ τῆς ἕδρας του καὶ ἐζήτησεν ἱκανοποίησιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§346Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω, κ. πρόεδρε, παρὰ μόνον τρεῖς λέξεις· ὁ κ. πρόεδρος ἐζήτησε νὰ ἱκανοποιηθῇ, διότι ἐθεώρησε τὸν ἑαυτόν του προσβεβλημένον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι διὰ τῶν φράσεών του, ἢ διὰ τῶν κατηγοριῶν του, τὰς ὁποίας ὁ κ. Λομβάρδος ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ προέδρου παρεβίασε τὸν κανονισμὸν καὶ δὲν ἐσεβάσθη τὸν πρόεδρον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ἔκφρασις τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ὅταν δὲ ἔγεινεν ἡ παρατήρησις ἀπὸ τὸν κ. Λομβάρδον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε ὁ κ. Λομβάρδος ἵστατο ἄφωνος ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐδέχετο τὰς προσβολὰς αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνοντο κατ’ αὐτοῦ, ὁ κ. πρόεδρος, καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ἔμεινεν ἐντελῶς ἀπαθής, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ἔμενεν ἀπαθής, ἀλλ’ ἐκίνει τὰς χεῖράς του, καὶ διὰ τῆς κινήσεως αὐτῆς τῶν χειρῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἤθελε ν’ ἀνακαλέσῃ εἰς τὴν τάξιν τὸν κ. Ῥωμαῖον βουλευτὴν Κερκύρας.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ πρόεδρος ἔχει καὶ ἄλλα καθήκοντα.

§348Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, διὰ ν’ ἀναιρέσω καὶ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἐπιχείρημα, μολονότι κατ’ ἐμὲ δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἐπιχείρημα, διότι εἰς κανὲν μέρος τοῦ κανονισμοῦ δὲν ὑπάρχει, ὅτι ὁσάκις διακόπτεται εἷς τῶν βουλευτῶν ὁ πρόεδρος τὸν ἐπαναφέρει εἰς τὴν τάξιν οὕτω, μολαταῦτα διὰ νὰ ἄρω καὶ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγω, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος κατὰ τὸ τέλος τῆς συζητήσεως εἶπεν, ὅτι κατέρχεται τῆς ἕδρας τοῦ προέδρου ἐὰν δὲν ἱκανοποιηθῇ, καὶ διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς πίπτει ὅλη ἡ ἰσχὺς τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ὁ κ. πρόεδρος τότε μόνον ᾐσθάνθη, ὅτι παρεβιάσθη ὁ κανονισμός, ὅταν ἐνόμισεν, ὅτι προσβάλλεται αὐτός. Ἐὰν ὁ κύριος πρόεδρος καθ’ ἣν ὥραν ἄφινε τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ἔλεγεν ὅτι, κύριοι, κατέρχομαι τῆς ἕδρας τοῦ προέδρου, διότι παρεβιάσθη ὁ κανονισμός, καὶ ὁ κανονισμὸς παρεβιάσθη πρῶτον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Λομβάρδου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ῥωμαίου, καὶ δεύτερον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ προέδρου ἐκ μέρους τοῦ κ. Λομβάρδου, τότε ἤθελον ἐννοήσει, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος πραγματικῶς φροντίζει ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τοῦ κανονισμοῦ, καὶ τότε ἤθελον ἐννοήσει, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἴσως ἤθελεν ἔχει ὑπόστασιν. Τώρα ὅμως οὔτε τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν ὑπόστασιν, διότι ὁ κ. πρόεδρος μόνον καὶ μόνον ἐζήτησε νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ πρόσωπόν του, ἀδιαφορῶν διὰ τὰς προσβολὰς αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν καθ’ ἑνὸς ἄλλου βουλευτοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχε τὸ καθῆκον καὶ ἦτο ὑπόχρεως νὰ προστατεύσῃ ὁ κ. πρόεδρος. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Λομβάρδος ἔθεσε πολὺ καλὰ καὶ ὅπως ἔπρεπε τὸ ζήτημα.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χρ. Χριστοπούλου «ἡ διαγωγὴ τοῦ προέδρου ὑπῆρξε κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριάσεων ἀμερόληπτος».

§350ΜΙΛΗΣΗΣ. Διατὶ τῶν συνεδριάσεων, καὶ ὄχι τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως; Λοιπὸν καθαρὸν συγχωροχάρτι. Ἔστω, ἐμπρός. Τὰ γενικὰ συγχωροχάρτια εἶναι τόρα καὶ τοῦ καιροῦ.

§351ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, ἠξεύρετε, ὅτι ἔχετε ὑποχρεώσεις. Πάντοτε τὸ θέμα εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἢ τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία γεννᾶται ἐν τῷ κοινοβουλίῳ. Ἡ συζήτησις περιεστράφη καθαρῶς ἐπὶ τῶν σημερινῶν συμβάντων. Ἐγώ, κ. πρόεδρε, θὰ ψηφοφορήσω κατὰ τῆς προτάσεως, ὅταν ὅμως συνδέεται τὸ σημερινὸν γεγονὸς μὲ τὴν διαγωγὴν ὁλόκληρον τοῦ προέδρου, μὲ φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν καὶ ἐμὲ καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Πετιμεζᾶ, ἀμέσως νὰ ἐξηγηθῶμεν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριάσεων.

§353ΧΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι ὅσα συνέβησαν ἐν τῇ Βουλῇ, κατὰ τὰ 50% εἶναι ἔνοχος ὁ κ. πρόεδρος.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν καὶ ὑμεῖς καὶ οἱ ἄλλοι νομίζουν, ὅτι ἡ διεύθυνσις τῶν συνεδριάσεων μέχρι τοῦδε ἐκτὸς τῆς σημερινῆς καθ’ ὑμᾶς εἶναι ἀμερόληπτος, τότε δὲν ἔχομεν τίποτε· (θόρυβος).

§355ΠΟΛΛΟΙ. Συμφωνοῦμεν.

§356Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἀκόμη ἐνθυμούμεθα τὴν συνεδρίασιν, τὴν ὁποίαν προεκάλεσε τοῦ ἁγίου Δημητρίου, καὶ θέλουν νὰ ἤμεθα ὑπὲρ αὐτοῦ; Εἴμεθα σύμφωνοι κατὰ τῆς προτάσεως.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο ψηφολέκται.

§358ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν ἐγνωρίζομεν τὴν γενικότητα τῆς προτάσεως, ἠθέλομεν κάμει ἀμφοτέρων συζήτησιν, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ θέλουν, ἂς ψηφίσωμεν καὶ αὐτήν.

§359ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Χρ. Χρηστοπούλου. βουλευτοῦ Μαντινείας.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χρηστοπούλου λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 153. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 95, κατὰ 55, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον· ὥστε ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις, ὅτι ἡ διαγωγὴ κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ κ. προέδρου ὑπῆρξεν ἀμερόληπτος καὶ ἀξιοπρεπής. Αὔριον εἶναι ἡ ἐξακολούθησις συζητήσεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 5 καὶ ½ μ. μ.