1869.11.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 71.

Τῆς 11 Νοεμβρίου 1869.

(Τρίτη).

Ὥρα 12 καὶ ½ μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, μίαν ἐξήγησιν, ἐπειδὴ ἡ ψηφοφορία ἔγεινε χθές· εἶναι ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν παρεδέχθη χθές· ἐὰν συμφωνῇ, καλῶς· περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χωροφυλάκων· ἂν δέχεται αὐτὴν τὴν ἰδέαν, νὰ ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, ἄλλως ἂς μείνουν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν· ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἐπιμένῃ νὰ γείνῃ ἡ σημείωσις τῆς αὐξήσεως τῶν 180 χωροφυλάκων.

§3ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Εἴχομεν 15 ἐνωμοτίας ἱππέων καὶ ἔμειναν 5· τί ὠφελεῖ νὰ τὰς γράψωμεν;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὰ παρεδέχθη. — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της περὶ τῶν Ὀλυμπίων.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι κατεπεῖγον λίαν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ καὶ αὐτή. (Ἀναγινώσκεται). Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ πλήρης καὶ ἀκριβὴς ἔκθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τυπωθεῖσα καὶ διανεμηθεῖσα ἤδη πρὸς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς, δίδει εἰς ἕκαστον πληροφορίας περί τε τοῦ εὐγενοῦς σκοποῦ, ἐξ οὗ ὡρμήθη ὁ ἀοίδιμος Εὐαγγέλης Ζάππας εἰς τὴν ἵδρυσιν νέων ἐν Ἑλλάδι Ὀλυμπίων, καὶ τοῦ μεγαλοδώρου ἀφιερώματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τούτῳ προσήνεγκεν εἰς πραγματοποίησιν τῆς ἰδέας αὐτοῦ. Διὸ συνιστῶμεν παμψηφεὶ τὴν παραδοχὴν τοῦ ἐπὶ τούτῳ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθῇ;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§12ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ παριστάνουν ὡς κατεπεῖγον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἂς συζητηθῇ διὰ πρώτην φορὰν, ἀλλὰ κατόπιν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ναύαρχος Νικόδημος ὑποβάλλει δύο προτάσεις νόμου περὶ συντάξεως τῶν κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα πεσόντων. ά) Ἄρθρον 1. Κατὰ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 150 θέσπισμα τῆς Βουλῆς τῆς 24 Ἰουνίου 1822, καὶ ὑπ’ ἀριθ. 1452 τῆς 28 Ἰουνίου 1822 διακηρύξεως τοῦ προέδρου τοῦ ἐκτελεστικοῦ, χορηγεῖται εἰς τοὺς ἀνδραγαθήσαντας κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα πυρπολιστὰς, εἰς μὲν τοὺς ναυκλήρους στρέμματα γῆς τριάκοντα, εἰς δὲ τοὺς ναύτας, δεκαπέντε. Ἄρθρον 2. Χορηγεῖται ἐπίσης εἰς τοὺς ἀνδραγαθήσαντας πλοιάρχους πυρπολιστὰς στρέμματα γῆς ἑκατὸν, εἰς δὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν πυρπολικῶν στρέμματα γῆς τριάκοντα. Αἱ γαῖαι αὗται θὰ δοθῶσιν ἀπὸ τὰς ἐθνικὰς γαίας δωρεὰν ἀπ’ ὁποίαν ἐπαρχίαν ἐγκρίνωσι. Ἄρθρον 4. Διὰ τοὺς ἀποβιώσαντας πυρπολιστὰς τὴν εἰρημένην γῆν θέλουσι λάβει αἱ χῆραι αὐτῶν ἢ οἱ νόμιμοι κληρονόμοι. Ἄρθρον 5. Θέλει χορηγηθῆ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνδραγαθήσαντας πυρπολιστὰς πλοιάρχους, ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας τὸ ἀργυροῦν παράσημον τοῦ Τάγματος τοῦ Σωτῆρος κατὰ τὸ ἀνωτέρω θέσπισμα τῆς Βουλῆς καὶ τὴν διακήρυξιν τοῦ προέδρου τοῦ ἐκτελεστικοῦ. βʹ) Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται σύνταξις εἰς τοὺς ἀνδραγαθήσαντας κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα πυρπολιστὰς, εἰς μὲν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ναυκλήρους ὁ ἐλάχιστος ὅρος τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΣΚΗʹ. νόμου τῶν συντάξεων τοῦ ναυκλήρου ά. τάξεως δραχ. 40, εἰς δὲ τοὺς ναύτας τοῦ αὐτοῦ νόμου ὁ ἐλάχιστος ὅρος τοῦ ἐπὶ τῶν ἀρμένων ά. τάξεως δραχ. 30. Ἄρθρον 2. Μετὰ τὴν ἀποβίωσιν αὐτῶν ἡ σύνταξις νὰ περιέρχηται εἰς τὰς χεῖράς των κατὰ τὸν νόμον. Ἄρθρον 3. Νὰ χορηγηθῇ ἡ σύνταξις εἰς τὰς χήρας τῶν ἀποβιωσάντων ἀνδραγαθησάντων πυρπολιστῶν, κατὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ βαθμοῦ, ὃν ἤθελον λάβει ζῶντες οἱ σύζυγοι αὐτῶν. Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσίν της ἐπὶ διαφόρων ἀναφορῶν. (Ἀναγινώσκεται). Ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποβληθείσας αὐτῇ ἀναφορὰς, φέρει τὴν ἑξῆς ἐπ’ αὐτῶν γνώμην. 1) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 18. Ἀναφορὰ Ἐπαμινώνδου Ι. Σταματιάδου, πολίτου Ἕλληνος, περὶ ἄρσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Σαμιακῶν οἴνων εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, καὶ ὁλοσχεροῦς ἀφομοιώσεως αὐτῶν πρὸς τοὺς ἐγχωρίους οἴνους. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ἵνα παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 2) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 26. Οἱ συμβολαιογράφοι Λευκάδος ἐξαιτοῦνται, παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα συστήσῃ τὴν ἀναφοράν των εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς ἐπιβληθείσης αὐτοῖς χρηματικῆς ποινῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 3) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 27. Κάτοικοι τοῦ δήμου Ἄριος ἐξαιτούμενοι, ὅπως μὴ καταδιωχθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἐλαιοδεκάτου διὰ τὸ ἔτος 1868, ὡς ζητούντων πλέον τοῦ νενομισμένου φόρου. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 4) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13. Μαριγὼ, χήρα Σπηλιάδου, ἐξαιτεῖται διὰ τὰς πολυειδεῖς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της νὰ τῇ χορηγηθῇ ἀνάλογος σύνταξις καὶ νὰ προικισθῇ ὑπὸ τοῦ ἔθνους ἡ ἐν ὥρᾳ γάμου κόρη της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ, ὅπως συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησίν της διὰ τὰ περαιτέρω. 5) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀρ. 29. Νικολέττα Ἐμμανουὴλ Χρήστου, ἐκθέτουσα τὰς κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της, ἐξαιτεῖται ἢ νὰ προικισθῶσιν αἱ δύω θυγατέρες της, ἢ ἐν ἐλλείψει νὰ τῇ δοθῇ ἀνάλογός τις χρηματικὴ συνδρομή. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον. 6) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 30. Νικολάου Ι. Δαρμάρα, αἰτοῦντος νὰ παραχωρηθῇ καὶ ὁ χάρτης δωρεὰν διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς βίβλου του, ὡς παρεχωρήθη τῷ μεταφραστῇ ὑπὸ τῆς περυσινῆς Βουλῆς δωρεὰν καὶ ἡ ἐκτύπωσις τῆς ἐκ τοῦ ἀγγλικοῦ μεταφρασθείσης βίβλου περὶ Κρήτης κλπ. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 7) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 33. Δ. Χρηστίνης, μνημονεύων ἀπόφασιν τῆς ἐθν. συνελεύσεως, δι’ ἧς συνελήφθη ἡ εἰς Εὐρώπην ἀποστολή του ὡς ὑποτρόφου ἵνα τελειοποιηθῇ εἰς τὰς γεωργικὰς σπουδάς του, ζητεῖ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης, ἀφοῦ καὶ εἰς τὴν ἐν Τίρυνθι γεωργικὴν σχολὴν ὑπηρέτησεν εὐδοκίμως καὶ σύγγραμμα λόγου ἄξιον περὶ γεωργίας ἐξέδωκεν. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ὅπως λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν δικαίαν αἴτησιν τοῦ ἀναφερομένου καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. 8) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 37. Ἰωάνν. Ἀντ. Οἰκονόμου ἐξ Ὕδρας, ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα συστήσῃ στενῶς τὴν αἴτησίν του εἰς τὴν κυβέρνησιν ὅπως τῷ χορηγηθῇ σύνταξις διὰ τὰς μεγάλας πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ πατρός του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 9) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 38. Οἱ ἐν Ἀθήναις ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ἐξαιτοῦνται ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὸν νόμον τοῦ 1853. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. 10) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 44. Αἴτησις Παν. Ἀθ. Γκουμάκη, κατοίκου Δαλαμανάρας, τοῦ δήμου Ἄργους, περὶ ἀπαλλαγῆς του ἐξ ἐνοικιάσεως ἀγρῶν δημοσίων. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. 11) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 49. Διάφοροι ἀγωνισταὶ αἰτοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ περὶ ἀποστράτων νόμου. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ἵνα παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 12) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50. Ζαχαρένια, χήρα Γραμματικοπούλου, ἐξαιτεῖται νὰ τῇ χορηγηθῇ σύνταξις ἀνάλογος τῶν πρὸς τὴν πατρίδα πολυειδῶν ἐκδουλεύσεων τοῦ συζύγου της ἀντιστρατήγου Ἰωσὴφ Γραμματικοπούλου. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 13) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 55. Βασίλ. Χ. Βουδούρης. Διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις καὶ θυσίας του ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ τῷ χορηγηθῇ ἀνάλογον χρηματικὸν ποσὸν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς προὶξ τῆς ἐν ὥρᾳ γάμου θυγατρός του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργείων διὰ τὰ περαιτέρω. 14) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 58. Ἑλένη, χήρα Μίνδλερ, ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα συστηθῇ ἡ αἴτησίς της εἰς τὴν κυβέρνησιν, διὰ νὰ τῇ χορηγῆται χρηματική τις χορηγία, διὰ τὰς ὁποίας προσέφερεν ὑπηρεσίας τῇ Ἑλλάδι ὁ σύζυγός της, καὶ ἰδίως, διότι εἰσήγαγε τὴν στενογραφικὴν τέχνην καὶ ἐπραγματοποίησεν αὐτὴν ἐν τῷ τόπῳ. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. 15) Μαροῦκα Παναγ. Σοφιανοπούλου, ἐκθέτουσα τοὺς πολυειδεῖς ὑπὲρ πατρίδος ἀγῶνας, στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς, τοῦ μακαρίτου συζύγου της, ἐξαιτεῖται περὶ τὸ τέρμα τοῦ βίου της ἀνάλογον σύνταξιν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα λάβῃ τὴν δυνατὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῆς ἀναφερομένης καὶ ἐνεργήσῃ τὰ πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῆς. 16). Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 59. Μητροπολίτης Ἀθηνῶν Θεόφιλος. Παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα πληρωθῇ ποσὸν χρηματικὸν ὀφειλόμενον ὑπὸ τῆς συστηθείσης ἐπιτροπῆς τῶν κυριῶν πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Κρήτης προσελθόντων γυναικοπαίδων εἰς διαφόρους ἐμπόρους, οἵτινες ἐχορήγησαν τὰ ἐμπορεύματά των. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν ἐπὶ τῆς προκειμένης δικαίας αἰτήσεως. 17). Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 60. Ἡμερινὴ, χήρα Ἐμμ. Δαρειώτου. Ἐπισυνάπτουσα κατάλογον τῶν ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος χρηματικῶν θυσιῶν τῆς οἰκογενείας Δαρειώτου, ἐξαιτεῖται δικαίαν ἀμοιβήν. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπουργεῖα διὰ τὰ εἰκότα. 18. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 65. Κατάδικοι Σωφρονιστηρίου Κεφαλληνίας, παραπονούμενοι περὶ τῆς διαίτης των καὶ κατὰ τῶν φυλάκων, ὡς παραβιαζόντων τοὺς κανονισμοὺς καὶ καταχρωμένων, ἐξαιτοῦνται νὰ γίνῃ περὶ τούτων ἀνάκρισις καὶ βελτιωθῇ ἡ θέσις των. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, συνιστᾷ δὲ αὐστηρὰν ἀνάκρισιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. 19. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 68. Διάφοροι ἀγωνισταὶ ἐκ Τριπόλεως ἀναφέρονται περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ πραγματοποιήσεως στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ἐκδουλεύσεών των εἰς τὸ τέρμα τοῦ βίου των. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 20. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 69. Αἴτησις τῆς ἐκ Λαγγαδίων Καλομοίρας, χήρας Π. Ἀρμυριώτου, ὑπολοχαγοῦ τῆς Β. φάλαγγος περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀγώνων καὶ θυσιῶν τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα τῇ χορηγήσῃ χρηματικήν τινα βοήθειαν· συνάμα δὲ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος. 21) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 70. Στρατιῶται τῶν τακτικῶν σωμάτων, μετὰ τὴν κατάπαυσιν τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος, εἰς ὃν ἔλαβον μέρος ἐνεργητικὸν, ἐπανελθόντες εἰς τὰς τάξεις των, ζητοῦσι τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων ἀποδοχῶν των, ὡς τοῦτο ἐγένετο εἰς πολλοὺς ἄλλους. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 22) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 71. Αἴτησις Ἀριστ. Δ. Γιαννοπούλου, κατοίκου Ν. Κορίνθου. Περὶ πληρωμῆς ἀντιμισθίας τῶν ἐργασθέντων κατὰ τὸ 1868 εἰς τὰς ἐθνικοϊδιοκτήτους σταφιδαμπέλους τῆς Σικυῶνος τῆς Κορινθίας. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον πρὸς ἐπίληψιν τῶν δεουσῶν ἐνεργειῶν. 23) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 73. Ὁ ἐκ Τριπόλεως ἀντισυνταγματάρχης τῆς ἐνεργητικῆς φάλαγγος Π. Χρυσανθόπουλος ἢ Κακλαμάνος, αἰτεῖται τὴν προίκισιν τῶν δύω ἐνηλίκων ἀγάμων θυγατέρων του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. 24) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 74. Εὐδοκία Μουτζοπούλου αἰτεῖ περίθαλψίν τινα πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ γήρατός της, ὡς ἀνήκουσα εἰς οἰκογένειαν, ἥτις ἠγωνίσθη κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τοῦ 1821. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ὅπως χορηγήσῃ τῇ ἀναφερομένῃ χρηματικήν τινα βοήθειαν. 25) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 75. Οἱ ὑποδικηγόροι Κερκύρας ἐξαιτοῦνται, ὅπως χορηγηθῇ αὐτοῖς ἡ ἄδεια νὰ παρίστανται ὡς δικηγόροι ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ Πλημμελειοδικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργεῖον, ὅπως ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων του ἐπὶ τοῦ προκειμένου. 26) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 76. Θεονύμφη Δαβερώνη καὶ Θ. Δαβερώνη ζητοῦσι νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ κινήσωσι δίκην τινὰ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ὡς ἐνδεεῖς καθολοκληρίαν, ὅπως μὴ καταστραφῶσι τὰ δικαιώματά των. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω. 27) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 77. Ἀδελφοὶ Πρινόπουλοι ἐξαιτοῦνται παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1870 σημειωθῇ χρηματικόν τι ποσὸν, ὅπερ νὰ δοθῇ αὐτοῖς ἀπέναντι τῶν ὅσων δικαιοῦνται νὰ λάβωσι διὰ τὰς ἐργασίας των εἰς τὸν Μητροπολιτικὸν Ναόν. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον, ὅπως φέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. 28) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 288. Ὁ Δήμαρχος Τροπαίων ἐκθέτων τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ ζωοκλοπὴ τῶν αἰγοπροβάτων ποσῶς δὲν κατέπαυσεν, ἐξαιτεῖται ἵνα κατασταθῶσιν ἁρμόδια τὰ πταισματοδικεῖα πρὸς ἐκδίκασιν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων κλπ. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργεῖον, ὅπως μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ἀντικείμενον καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 8 9βρίου 1869.

Ὁ πρόεδρος

Α. Λ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Α. Πετραλιᾶς. Ἀλέξ. Παπαλέξης, Ἰω. Ῥοϊλός. Μ. Παΐζης. Θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, καὶ νὰ προσδιορίσητε ἡμέραν διὰ ά. ἀνάγνωσιν.

§14ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς ἀπαιτεῖ νὰ προηγῆται ἡ τύπωσις πρὶν ἡ ἐπιτροπὴ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της· αὐτὸ δὲν ἔγεινεν ἐδῶ· ἦλθεν ἡ ἔκθεσις· ἐκεῖνο ὅπου δὲν ἔγεινε τότε, νὰ γείνῃ τώρα. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἡ δὲ Βουλὴ ὁρίζει ἑκάστοτε τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Εἶναι ἀναφοραὶ διαφόρων καὶ πρέπει οἱ πολῖται οἱ ἀναφερθέντες νὰ λάβουν μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὴν Βουλήν· εἶναι σπουδαιότατον. Προσδιορίσατε μίαν ἡμέραν.

§16ΤΙΝΕΣ. Ἀνὰ πᾶν Σάββατον.

§17ΤΑΜΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 24 ὥρας μετὰ τὴν διανομήν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ὀλυμπίων. Ἀναγινώσκεται διὰ ά. φοράν. Ἄρθρον 1. Πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ καταστήματος τῶν Ὀλυμπίων, μετὰ τῶν παραρτημάτων καὶ τῆς περιοχῆς αὐτοῦ, παραχωροῦνται δωρεὰν αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι (μὴ ἐξαιρουμένου καὶ τοῦ εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκοντος μέρους τῶν κοινῶν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἰδιωτῶν γαιῶν) αἱ κείμεναι ἐντὸς τῆς διὰ τοῦ συνημμένου διαγράμματος ἀπεικονιζομένης ἐκτάσεως Α. Β. Γ. Δ. Ε. Ζ. Ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως ταύτης τῆς ἀπαρτιζούσης μέρος τῆς ζώνης τῆς πόλεως, ἐφ’ ἧς κατὰ τὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀνέγερσις οἱουδήποτε οἰκοδομήματος, ἐπιτρέπεται νὰ ἀνεγερθῶσι μόνον τὸ κατάστημα τῶν Ὀλυμπίων, τὰ παραρτήματα καὶ τὰ περιφράγματα αὐτοῦ. Ἄρθρον 2. Ἡ ἀνέγερσις τοῦ καταστήματος, ὅπερ κληθήσεται Ζάππειον, γενήσεται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου ἱδρυτοῦ τῶν Ὀλυμπίων Εὐαγγέλη Ζάππα, δαπάνῃ τοῦ ἐκτελεστοῦ αὐτῆς Κωνστ. Ζάππα. Ἄρθρον 3. Αἱ κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον 1 παραχωρούμεναι ἐθνικαὶ γαῖαι, παύουσαι ὁπωσδήποτε νὰ χρησιμεύωσι πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν παραχωροῦνται, ἐπανέρχονται αὐτοδικαίως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου.

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Ἕτερον σχέδιον νόμου, εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν. Ἄρθρον μόνον. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1847 νόμου περὶ συνοικισμοῦ τῶν Ψαριανῶν εἰς Ἐρέτρειαν τίθενται ἐν ἰσχύει ἐπὶ μίαν ἔτι τριετίαν, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. — Ἔχομεν μίαν ἄλλην πρότασιν εἰς ἀ. ἀνάγνωσιν. Πᾶσα σύμβασις ἢ συναλλαγὴ, γινομένη εἰς δραχμὰς, πρέπει νὰ γίνεται εἰς δραχμὰς λογιζομένας κατὰ τὴν ἐπίσημον διατίμησιν τῆς δραχμῆς. Πᾶσα δὲ ἐναντία προφορικὴ ἢ ἔγγραφος σύμβασις ἢ συναλλαγὴ εἶναι ἄκυρος καὶ μὴ οὖσα. Τὰ δικαστήρια ὀφείλουσι νὰ ἐκδίδωσι τὰς ἀποφάσεις αὑτῶν εἰς δραχμὰς λογιζομένας κατὰ τὴν ἐπίσημον διατίμησιν, μηδόλως λαμβάνοντα ὑπ’ ὄψιν συμφωνίας ἀντιβαινούσας εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ὁ νόμος οὗτος τίθεται εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1870. Δ. Χρηστίδης, Γ. Μπούμπουλης, Α. Βαφιαδάκης, Π. Σεβαστόπουλος, Α. Ῥαυτόπουλος. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη διὰ ἀ. φοράν. — Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν «Κεφάλαιον 10. Ὑπαξιωματικοὶ ὑπεράριθμοι δρ. 91,504». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Κεφάλαιον 11. Ἀπόμαχοι δρ. 112,068». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ. Ἤθελα νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. Ἀκούω ὅτι κατατάσσονται εἰς αὑτὸν τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κατὰ τὸ 1868, ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἀπόμαχοι» ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἀνικανότητι κτλ· ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη τῆς συντάξεως, καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι εἰς ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν διὰ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἀπελύθησαν· τοὺς κατέταξαν δὲ εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων, ὅπως συμπληρώσωσι τὰ ἔτη των καὶ λάβουν ἔπειτα τὴν σύνταξίν των· ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ, καθὼς εἰς ὅλα τὰ κράτη, ὅπου εἰς τὸν λόχον αὐτὸν κατατάσσονται ἄνθρωποι πληγωθέντες καὶ παθόντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐδῶ κατατάσσονται ἄνθρωποι μὴ χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μὴ συμπληρώσαντες δὲ καὶ τὸν χρόνον τῆς συντάξεώς των· ἐπειδὴ εἶμαι προστάτης λ. χ. ἑνὸς ἀνθρώπου, ἔρχομαι καὶ σᾶς λέγω, κύριε ὑπουργὲ, βάλτε τον εἰς τὸν λόχον αὐτόν.

§26ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Καθ’ ὃ διάστημα εἶμαι ὑπουργὸς, δὲν συνέβησαν αὐτὰ τὰ πράγματα· ὑπάρχει κανονισμὸς περὶ τούτου, καὶ μόνον οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ παθόντες κατατάσσονται· ἂν ἔγεινε κἀμμία κατάχρησις ποτὲ, δὲν εἰξεύρω.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.— «Κεφ. 12. Διαθέσιμοι καὶ ἀργοί. Ἄρθρον 1. Μισθὸς διαθεσίμων ἀξιωματικῶν δραχ. 108,020». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.—Ἄρθρον 2 Μισθὸς ἀργῶν ἀξιωματικῶν δρ. 41,840». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Κεφάλαιον 13. Κεκλεισμέναι χρήσεις». — «Κεφάλαιον 14. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Τροφαὶ, δρ. 873,184». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. —«Ἄρθρ. 2. Ἱπποφορβὴ, 249,222». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 3. Ἱματισμὸς ἐπὶ τῆς καταθέσεως 504,182». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§38ΛΕΚΚΑΣ. Ἱματισμὸς ἐπὶ τῆς καταθέσεως δὲν εἶναι παρὰ δαπάνη τοῦ δημοσίου διὰ τὸν ἱματισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑπολογίζουν εἰς βάρος τοῦ στρατιώτου καὶ ἐκ τῆς μισθοδοσίας του ἐξαφανίζεται τὸ χρέος· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀδιαφορῶ ὁ ἱματισμὸς ἐὰν ᾖναι ἐπὶ τῆς καταθέσεως ἢ μὴ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὅστις καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἀντικείμενον τῶν ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, χθὲς κάλλιστα μοῦ ἔθεσε φίμωτρον εἰς τὸν νέον διοργανισμὸν δι’ οὗ θά τακτοποιηθῶσι τὰ πάντα. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἱματισμὸν καὶ τὸν ὁπλισμὸν, θὰ παρακαλέσω, λέγω τὸν κ. ὑπουργὸν, τὸν ὁποῖον ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ οἰκονόμος καὶ φειδωλὸς, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσῃ τὸν τρόπον τῆς προμηθείας, πρῶτον, ἐπειδὴ ἔχομεν περισπουδάστους ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ δυναμένους πολλὰ νὰ διαπράξωσι, νὰ μὴ φέρωμεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς πολεμεφόδια, διότι τοῦτο εἶναι πολὺ πικρόν· πρὸς τί αἱ δαπάναι διὰ τὰ ὁπλοστάσιά μας; πρὸς τί, πρὸς τί, κτλ.; ἐνῷ εἶναι δυνατὸν ἀντὶ νὰ φέρωμεν αὐτὰ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην νὰ γίνωνται ἐν τῷ τόπῳ μας; διότι οὐχὶ μόνον τὰ πολεμεφόδια τοῦ πεζικοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι εὔκολον νὰ γίνουν ἐνταῦθα, ναὶ, κύριοι, καὶ ὀβούζια καὶ τὰ πάντα εἶναι εὔκολα. Καθόσον ἀφορᾷ ὅμως τὸν ἱματισμὸν, ἡ προμήθεια νὰ γίνεται δι’ ἐπιτροπῆς, ὄχι δι’ ἑνὸς ἀτόμου, ἐξ Εὐρώπης, καὶ εἰ δυνατὸν ἀπὸ τὰς ἰδίας πηγὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας προμηθεύονται ὁ γαλλικὸς στρατὸς, ὁ αὐστριακὸς, ὁ πρωσσικὸς, διότι οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία· Διὰ νὰ πεισθῆτε δὲ ὅτι ἠρύσθην τὰς ἰδέας μου ταύτας ἐκ τῶν πραγμάτων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ βραδύνω ἐπὶ μίαν στιγμήν. Ὁ ἀντιστράτηγος, τότε δὲ συνταγματάρχης, ὁ φιλέλλην Χὰν, διὰ τὰ τάγματά του, διὰ τὸ σύνταγμά του, ἔχων σχέσεις μὲ ἐμπόρους, τῆς Γερμανίας εἰς τὸ Μόναχον, δὲν ἠξεύρω που, ἔφερεν ὑλικὸν μὲ ὅλα τὰ ἔξοδα βεβαρυμένον, μὲ τὰ τελωνιακὰ, μὲ τὰ ἔξοδα διαμετακομίσεως κτλ., εἶχεν ἐπιφορτίσει τὸν ἀξιωματικὸν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας του, καὶ νομίζω δὲν ἀπατῶμαι, θὰ ἦτο ὁ κ. Πεταλᾶς, ὁ συνάδελφός μας, καὶ ἐν τούτοις εἶδος, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ἀγορὰν ἐτιμᾶτο 45 δραχμὰς, οἱ ἀξιωματικοὶ τὸ ἐλάμβανον δι’ 25 δραχμάς. Ἐπειδὴ δ’ ἔχομεν ἀξιωματικοὺς πολλοὺς καὶ καλοὺς, καὶ διακεκριμμένους, καὶ δι’ ἐπιτροπῆς δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν τὸν ἱματισμὸν, ὁπόθεν ἀρύονται αὐτὸν οἱ στρατοὶ τῆς Εὐρώπης καὶ οὐχὶ δι’ ἐργολαβιῶν.

§39Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Αὐτὸ τὸ περὶ ἱματισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ συνάδελφός μου ἐπρότεινε, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὸ παραδεχθῶ· ὑπάρχει νόμος ὅσαι προμήθειαι γίνονται διὰ τὸν στρατὸν ἐκτίθενται εἰς μειοδοσίαν, ἅπαξ, δίς, τρὶς κτλ. ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναλάβῃ ὁ ὑπουργὸς τὴν εὐθύνην.

§40ΛΕΚΚΑΣ. Νὰ γείνῃ διὰ νόμου βέβαια, ὅπερ εἶναι πρᾶγμα εὐκολώτατον.

§41ΥΠΟΥΡ. ΣΤΡΑΤ. Θὰ γείνῃ ἀντικείμενον σκέψεως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. 18. Νοσηλεία δρ. 80,000,» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ. Ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῆς νοσηλείας εἶναι 120,000 δρ., διότι ναὶ μὲν σημειοῦνται 80,000, ἀλλ’ εἶναι 40 αἱ ὁποῖαι μένουν ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἔτος· καὶ εἶναι διὰ φάρμακα ....

§47Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὄχι μόνον φάρμακα, ἀλλ’ ἐν γένει διὰ νοσηλείαν.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα νοσηλείαν.

§49Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὰ ἔρχονται ἀπὸ ἄλλα μέρη, ἕκαστος στρατιώτης ἀφίνει μέρος τοῦ μισθοῦ του διὰ τὴν νοσηλείαν, διὰ νοσοκομεῖα, φάρμακα κτλ. αὐτὸ τὸ ποσὸν σχηματίζει τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς νοσηλείας, δὲν εἶναι μόνον διὰ φάρμακα.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σωστά· αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐδῶ τί ἐννοεῖ; αὐτὸ θὰ δαπανηθῇ εἰς φάρμακα καὶ ἄλλα καὶ ἰατρούς.

§51Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κλίνας, στρώματα, σινδόνια καὶ τὰ τοιαῦτα.

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς εἶναι· ὁπωσδήποτε ἐγὼ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν Βουλήν ....

§53Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· λάβετε αὐτὸ καὶ τότε ἴδετε, (τῷ δεικνύει τὸ φύλλον λεπτομερείας τῆς δαπάνης τοῦ κεφαλαίου τούτου).

§54ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπαράλλακτα καθὼς τὸ ἰδικόν μου. 120,000 δραχμαὶ θὰ δαπανηθοῦν εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τῆς νοσηλείας, τῶν φαρμάκων καὶ τὰ ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἰμπορεῖ νὰ ἐξοδευθῇ διὰ τὰ συνήθη, καθὼς πέρυσιν ἔμειναν 40,000 δραχμαί, δὲν ἔχω κανένα δισταγμὸν ὅτι καὶ ἐφέτος θὰ μείνῃ ἓν ἀρκετὸν ποσὸν καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ προμηθεύεται τὰ ἀναγκαῖα φάρμακα εἰς τοὺς ἀσθενεῖς ἀπ’ εὐθείας, ὄχι διὰ φαρμακοποιῶν, καὶ τότε ἂς μείνῃ βέβαιος ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι θέλει οἰκονομήσει 999 τοῖς 1,000· μὴ ἀμφιβάλλῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς διὰ τοῦτο, διότι τόση εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πρώτης τιμῆς τῶν φαρμάκων τῶν ἀγοραζομένων ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης καὶ τῶν ἀγοραζομένων ἐδῶ ἐν τοῖς φαρμακοπωλείοις.

§55Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχετε πεῖραν πολὺ περισσοτέραν ἐμοῦ εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα, θέλω τὰ λάβει ὑπὸ ὥριμον σκέψιν.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργόν· ἑπομένως τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ τὴν φροντίδα εἰς τὸ μέλλον νὰ συντάσσεται τακτικώτερον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· διότι εἰς μίαν συνεδρίασιν μᾶς εἶπεν, ὅτι θέλει φέρει τοὺς ἀναγκαίους νόμους ἐδῶ· διὰ νὰ μὴ εἴπω ὑποθέτω, πιστεύω καὶ εὔχομαι νὰ μὲ δείξῃ ψεύστην ἡ Κυβέρνησις, δὲν πιστεύω ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ· διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θέλει νὰ ζήσῃ δὲν θὰ ἀποφασίσῃ νὰ ζήσῃ ἐν τῇ Βουλῇ· διότι μία Κυβέρνησις μὲ 8 ψήφους δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει λάβει ἓν μέτρον ἢ ἀμέσως ἢ εἰς τὸ ἑπόμενον νὰ φροντίσῃ νὰ παύσῃ τὴν ἀνωμαλίαν τοῦ νὰ ἔχωμεν σῶμα πλῆρες· διότι μισθοδοτοῦμεν καὶ πληρόνομεν χωρὶς νόμον· τοιοῦτον εἶναι τὸ στρατιωτικόν, τὸ πεζικόν, τὸ πυροβολικόν, ὅλα αὐτὰ ὑπάρχουν ἄνευ νόμου, μόνον καὶ μόνον δι’ ἁπλοῦ διατάγματος· ἐὰν μὲν πρὸ τοῦ 1843 τὰ διατάγματα εἶχον καὶ ἔχουν ἰσχὺν νόμου, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἀρχικὰ διατάγματα κατεστράφησαν ἐπανειλημμένως καὶ ἐξακολουθοῦν καταστρεφόμενα διὰ διαταγμάτων μετὰ ταῦτα Νὰ λάβῃ φροντίδα ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παύσῃ ἡ συνήθεια τοῦ νὰ θεωρῶσιν, ὅτι εἶναι ἐξουσιοδοτημένοι νὰ δαπανῶσιν εἰς ἄλλο κεφάλαιον χρῆσιν ψηφισθεῖσαν δι’ ἄλλο κεφάλαιον. Ἐξηγοῦμαι. Μᾶς προτείνουν νὰ ψηφίσωμεν καὶ ψηφίζομεν τὴν δαπάνην 10 ταγμάτων πεζικοῦ· ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι σωσταὶ αἱ πληροφορίαι μου, τὰ τάγματα αὐτὰ ποτε δὲν εἶναι πλήρη. Τώρα νομίζει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ ἡ ψηφισθεῖσα διὰ τὰ 10 τάγματα δύναται νὰ δαπανηθῇ ἀλλοῦ καὶ ἑπομένως νὰ γίνουν στρατῶνες, στρατόπεδα, περίπατοι, δὲν ἠξεύρω τί ἄλλα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δὲν καθυπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ δὲν ἐξουσιοδότησε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ νομιμοποιήσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας, νὰ σκεφθῇ, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεώς των, καὶ ἐὰν ᾖναι, νὰ νομιμοποιηθῶσι. Τὰ φρουραρχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἄνευ νόμου, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν κάμποσα, νὰ φροντίσῃ, ἐὰν ᾖναι ἀναγκαῖα, νὰ γίνωσι διὰ νόμου, νὰ φροντίσῃ δὲ νὰ περιορίσῃ ἐντὸς τῆς νομιμότητος ἄλλα ἐγκαθιδρύματα στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ἄλλα μὲν δὲν ἐξουσιοδοτοῦνται παρὰ τοῦ νόμου, ἄλλα διατηροῦνται ἐναντίον τοῦ νόμου. Ἐξηγοῦμαι. Ἔχομεν δικαστήρια στρατιωτικά, δὲν ἐξετάζω τώρα τὸ ζήτημα, ἐὰν ᾖναι καλὸν ἢ κακὸν νὰ ὑπάρχουν στρατιωτικὰ δικαστήρια, δὲν ἐξετάζω, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον ὁ γέρων Ναπολέων, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι ὁ στρατιώτης εἶναι πρῶτον πολίτης καὶ ἔπειτα στρατιώτης, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ δικάζηται ὡς οἱ ἄλλοι πολῖται. Ὑπάρχουν δικαστήρια στρατιωτικά, ἔχομεν καὶ τὸ ἀναθεωρητικὸν στρατοδικεῖον. Αὐτὸ εἶναι νομιμώτατον, συστημένον διὰ νόμου καὶ διατηρεῖται νομίμως, καθότι διὰ τὸ ἀναθεωρητικὸν εἶναι προσδιωρισμένος ὁ μισθὸς τῶν διαφόρων μελῶν, καὶ δὲν συζητῶ τώρα, ἐὰν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον κάμνουν, ἀναλογῇ μὲ τὸ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον γίνεται· ἔρχομαι ὅμως εἰς τὰ διαρκῆ στρατοδικεῖα, τὰ ὁποῖα μισθοδοτοῦνται ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ αὐτοῦ.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§58ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Εἶναι νόμος περὶ τούτου.

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι νόμος περὶ διαρκῶν στρατοδικείων, κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκεῖνος διατάσσει, ὅτι τὰ μέλη τῶν στρατοδικείων αὐτῶν λαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς.

§60ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἔτσι εἶναι.

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί μᾶς φέρετε λοιπὸν ἐδῶ 66,000 δραχμὰς νὰ ψηφίσωμεν δι’ αὐτὰ τὰ στρατοδικεῖα; Ἔχω λοιπὸν ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ συμπεράνω, ἀφοῦ μᾶς ἐφέρατε ἐδῶ δαπάνην νὰ ψηφίσωμεν τοῦ μισθοῦ αὐτῶν τῶν στρατοδικείων, ὅτι λαμβάνετε ἀπὸ τοὺς ἐν ἀργίᾳ, ἀπὸ τοὺς ἐν διαθεσιμότητι, ἐν παραβάσει τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ· διότι ἄλλως τί μᾶς φέρετε τὸν μισθὸν αὐτῶν ὡς μισθὸν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας των; Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα νὰ νομιμοποιήσῃ καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ὁπλοστάσιον καὶ τὸ πυριτιδοποιεῖον, καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Λέκας, ἔχομεν ἓν ὁπλοστάσιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει παρανόμως· ἐὰν ἦναι χρειαζόμενον, νὰ νομιμοποιηθῇ· ἔχομεν πυριτιδοποιεῖον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνο ὑπάρχει παρανόμως, καὶ ἐκεῖνο, ἐὰν ἦναι χρειαζόμενον, νὰ νομιμοποιηθῇ, νὰ λάβῃ δὲ πρόνοιαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅπως μὴ συμβαίνουν μερικά τινα πραγματάκια καθ’ ὅσον ἀποβλέπει αὐτὸν τὸν κλάδον τοῦ ὁπλοστασίου, π. χ. πέρυσι ἐκάη τὸ πυριτιδοποιεῖον, νομίζω εἰς τὸ Ναύπλιον· μετὰ ταῦτα ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ μία οἰκοδομὴ, δὲν ἠξεύρω διατί εἰς τὸ Ναύπλιον, ἠγέρθη, ἀλλ’ ἐνῷ ἔβαλλον τὰς κεράμους ἔπεσε. Ἐχρειάσθη νὰ φέρουν ἕνα ἀξιωματικὸν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ μίαν μηχανὴν, ἡ ὁποία ἦλθε διὰ τὸ ὁπλοστάσιον καὶ δὲν ἠξεύρω διατί ἄλλο, ἡ ὁποία εἶναι ἐκτεθειμένη τώρα εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἦλθε, αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, τοῦ ἐπληρώθησαν, καθὼς πληροφοροῦμαι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἁδρὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου, τῷ ἐπληρώθησαν ἁδροὶ μισθοὶ διὰ τὴν διαμονήν του ἐδῶ, ἀφοῦ δὲ ἔμεινεν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπὸ τὴν Γαλλίαν 6, 8, 10 μῆνας ἐδῶ καὶ δὲν εἶχαν τί νὰ τὸν κάμουν, ἔπρεπε νὰ γυρίσῃ ὀπίσω, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς εἶπεν, ἐγὼ ἔφυγον ἀπὸ τὸν τόπον μου, ἦλθον ἐδῶ, διότι ἐνόμιζον, ὅτι θὰ εὕρω στάδιον διὰ 5, 6 ἔτη καὶ οὕτω ἐχρειάσθησαν ἔπειτα ἁδραὶ πληρωμαὶ διὰ νὰ ὑπάγῃ ὀπίσω. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ἀλλὰ μανθάνω, ὅτι ἤδη ἐξεδόθη διάταγμα νὰ ἐγερθῇ νέον ὁπλοστάσιον εἰς Πειραιᾶ, δὲν τὸ πολεμῶ, ἀλλὰ ποῖος νέος νόμος ἐξουσιοδότησε τὴν δαπάνην δι’ αὐτὸ τὸ ὁπλοστάσιον; Αὐτὰ καὶ διάφορα ἄλλα εἶχον νὰ προσθέσω καὶ καθυποβάλω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ὡς εἰδικὸς εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν καὶ ὡς ἐπιθυμῶν νὰ εἰσέλθῃ ὁ στρατὸς εἰς τὴν νομιμότητα, ἐλπίζω, ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ σκεφθῇ ποῖαι εἶναι αἱ ἀναγκαῖαι δαπάναι αἱ χρήσιμοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι καὶ αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρανόμως, νὰ νομιμοποιηθῶσι, διότι μὲ τοῦτο νομίζω, ὅτι χωρὶς νὰ πάθῃ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, χωρὶς νὰ πάθῃ διόλου ὁ στρατὸς, μάλιστα κατὰ τὰς πληροφορίας καὶ τὰς διαβεβαιώσεις εἰδικῶν ἀνθρώπων, δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν ὄχι μικρὸν ποσὸν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον νὰ ἠμπορέσῃ καὶ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλας δαπάνας πλέον ἀναγκαιοτέρας καὶ ἰδίως νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ νὰ ἐμψυχωθῶσι κατώτεροι ἀξιωματικοὶ μέχρι τοῦ λοχαγοῦ, διότι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, κύριοι, ἐὰν ἐκτελοῦν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἐκτίθενται εἰς κινδύνους, εἶναι οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ μέχρι τοῦ λοχαγοῦ. Ἐὰν θὰ χρειασθῇ νὰ εἰσπράξουν φόρους, αὐτοὶ θὰ εἰσπράξουν φόρους, ἐὰν χρειασθῇ νὰ πολεμήσουν μὲ τοὺς λῃστὰς, αὐτοὶ θὰ πολεμήσουν, ἐὰν χρειασθῇ νὰ φονευθῶσι πολεμοῦντες μὲ τοὺς λῃστὰς, αὐτοὶ θὰ φονευθῶσι, καὶ αὐτοὶ ἰδιαιτέρως ἕνεκα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἕως τώρα ἐκυβερνήθη ὁ στρατὸς ἔχουν δικαίωμα παραπόνων, διότι βλέπουν ἀπ’ ἐπάνω των ἕνα ὄγκον μεγάλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτίθεται εἰς τοὺς κινδύνους καὶ τοὺς κόπους εἰς τοὺς ὁποίους ἐκτίθενται οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ, καὶ οὐδὲν ἧττον ἐμποδίζει τὴν προαγωγήν των. Ὅλα αὐτὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν σκέψιν, καὶ ἂν τυχὸν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἐργαζώμεθα, ὅπως εὔχομαι, θὰ φέρῃ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκαῖοι, ἄλλως δὲ καλὴν ἀντάμωσιν διὰ τοῦ χρόνου.

§62Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ σᾶς εἴπω ὅσα γνωρίζω. Κύριοι, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου μὲ ἔθεσεν εἰς δεινὴν θέσιν, διότι πρέπει νὰ δικαιολογήσω τὸ παρελθὸν καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὸ τέλος. Ὁ κ. Λομβάρδος μὲ ἐζήτησε λόγον διατί ἐκλήθη ἐκ Γαλλίας ἀξιωματικός τις διὰ νὰ τοποθετήσῃ μηχανὰς, αὐτὸ ἔγεινε πέρυσι, ἔφερον μηχανὰς, διότι ἑτοιμάζοντο εἰς πόλεμον.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅποιος καὶ ἂν τὸ ἔκαμε, ἀδιάφορον.

§64Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐγὼ τὸν μηχανικὸν αὐτόν, ὄχι τὸν ἀξιωματικὸν, τὸν Γάλλον, τὸν εὗρον μισθοδοτούμενον 400 φράγκα κατὰ μῆνα, εἶχε συμβόλαιον, ὥστε τὸν πρῶτον μῆνα ὅταν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν τὸν ἔλεγον πήγαινε εἰς τὴν πατρίδα σου, ἤθελεν εἴπει πλήρωσέ με ὅλον τὸν μισθὸν τὸν ἐτήσιον, διότι εἶχε συμβόλαιον. Τὸν ἐχρησιμοποίησα μόνον εἰς τὸ νὰ καθαρίσῃ τὴν μηχανὴν ἕως ὅτου ἦτον ἐδῶ, καὶ ἅμα ἐτελείωσεν ἡ προθεσμία του ἐπῆγεν εἰς τὴν πατρίδα του. Ἡ μηχανὴ εἶναι εἰς Πειραιᾶ, ἐγὼ δὲν τὴν ἔφερον, εὑρίσκεται ὅμως ἐκεῖ καὶ καλῶς τοποθετημένη. Ὁ κ. βουλευτὴς τῆς Ζακύνθου ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ στρατὸς ὅλος διευθύνεται ἄνευ νόμου.

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ ὁπλοστάσιον, ὅτι ἐγένετο διάταγμα.

§66Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πῶς; Τὰ διατάγματα τοῦ 1834 δὲν εἶναι νόμοι;

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοῦ Πειραιῶς.

§68Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἔγεινε κανὲν ὁπλοστάσιον, διάταγμα ἐγένετο. Χωρὶς νόμον δὲν θὰ κάμω τίποτε, κ. βουλευτά.

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἠρώτησα ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγένετο διάταγμα.

§70Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Διὰ τὴν τοποθέτησιν τῆς μηχανῆς.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔγεινε λοιπὸν διάταγμα δι’ ὁπλοστάσιον Πειραιῶς;

§72Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὄχι δι’ ὁπλοστάσιον.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐξηγηθῇ.

§74Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Δύο τινὰ ὑπάρχουν οἱ μισθοὶ καὶ οἱ ὀργανισμοὶ, οἱ μισθοὶ εἶναι διὰ νόμου, ἐπειδὴ οἱ μισθοὶ προσδιωρίσθησαν κατὰ τὸ 1833, ἀκολούθως τὸ 1859 ἄλλος νόμος ἐδέχθη τοὺς μισθοὺς καὶ ἐπρόσθεσε καὶ κἄτι τι ἄλλο, ἀλλ’ ἀνεγνώρισε τοὺς παλαιοὺς ὡς πρὸς τοὺς ὀργανισμούς. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ μνείαν περὶ τούτου, διότι θὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἐνῷ εἶσθε ὑπουργὸς, τὸ δέχεσθε;

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁρίστε. Ἐγὼ λέγω νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς κείμενα.

§76Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μάλιστα, εἶμαι πρόθυμος. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Κουμουνδοῦρος, πρωθυπουργῶν καὶ βλέπων τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ στρατοῦ παρέβλεψε τὰ μικρὰ διὰ τὰ μεγάλα καὶ τοὺς τύπους διὰ τὴν οὐσίαν καὶ ἐσχημάτισε ἄνευ νόμου 4 εὐζωνικὰ τάγματα.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι αὐτὸ καθιερώθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§78Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Μάλιστα, ἐγὼ δὲν λέγω τὸ ἐναντίον· δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἐγὼ λέγω καὶ ἄλλο, προσδιωρίσθη πρὸς τούτοις καὶ ἡ μισθοδοσία ἄνευ νόμου. Αὐτὸ εἶναι ἴσως συνήθεια νὰ γίνεται, ἑπομένως δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ προσβάλλω τινά.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ 1865 ἢ τὸ 1867;

§80Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Τὸ 1867, 19 Φεβρουαρίου, ἐξεδόθη τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν σχηματισμὸν τῶν 4 εὐζωνικῶν ταγμάτων, 29 Ἀπριλίου 1867 ἔλαβε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸν νόμον, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ τότε ἀπὸ τὰ 1861, ὑπῆρχον 550, καὶ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων προσετέθησαν 70 ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν νόμον. Κανονικὸν ἦτο κατ’ ἐμὲ, ἐγένοντο τὰ τάγματα, ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐδῶ, τὴν 29 Ἀπριλίου ἔγεινε καὶ ὁ νόμος καὶ συνεπληρώθησαν καὶ αἱ θέσεις τῶν 4 εὐζωνικῶν ταγμάτων. Τώρα αὐτὰ τὰ λέγω ὡς παράδειγμα, παραλείπων καὶ ἄλλα τινά, ὅταν ὁ κ. Λομβάρδος ἦτο ὑπουργὸς, π. χ. τὴν διάλυσιν τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς.

§81ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Σχολὴ ὑπάρχει παρανόμως τόσα χρόνια.

§82Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἔφερον νόμον.

§83ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐπαινέσαμεν καὶ σᾶς ἐπαινοῦμεν.

§84Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ μεγάλως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπήτησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου, οἱ διοργανισμοὶ οἱ στρατιωτικοὶ νὰ γείνουν διὰ νόμου, αὐτὸ εἶναι ἰδική μου ἐπιθυμία, καὶ ἀπόδειξις τούτου, ὅτι σᾶς ἔφερον ἓν ἔργον, τὴν Σχολὴν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο νομιμοποιημένη πρὸ τοσούτου καιροῦ. Ἐγὼ θὰ προπαρασκευάσω τὴν ἐργασίαν, καὶ ἂν ἐγὼ δὲν τὴν ὑποβάλω, θὰ ἔλθῃ ἄλλος νὰ τὴν ὑποβάλῃ, ἀλλ’ ὅτι θὰ προτιμήσω τὴν ἐργασίαν, νὰ ἦσθε βέβαιοι.

§85ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν πρέπει νὰ μὲ ἐννόησε, ὄχι πρέπει, ἐξάπαντος μὲ ἐννόησε, ὅτι αὐτὰ δὲν τὰ λέγω πρὸς τὸν παρόντα ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀλλὰ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ φροντίδα ὅπως παύσουν αὐταὶ αἱ καταχρήσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔφερε τὸν νόμον περὶ Στρατιωτικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία παρανόμως ὑπάρχει, ἔχω ὅλην τὴν ἐλπίδα, ὅτι καθὼς προσεπάθησε τὸ παράνομον ἐκεῖνο, ἔτσι θὰ προσπαθήσῃ νὰ νομιμοποιήσῃ καὶ ἄλλα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος.

§87ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐσὺ ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἠξεύρεις, ἐσὺ μόνον δι’ ἀριθμοὺς γνωρίζεις.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀριθμοὺς πάλιν θὰ παρουσιάσω. Ἡ παρέκβασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Λομβάρδος, μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον ὀλίγον ταχύτερον παρ’ ὅ,τι ἐσκόπευον. Ἐγὼ εἶχον σκοπὸν νὰ προτείνω οἰκονομίας τινὰς καὶ ἐλαττώσεις εἰς διάφορα ἄρθρα τοῦ στρατιωτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐπροτίμησα μᾶλλον νὰ σιωπήσω, διότι ἐφοβήθην μήπως ἤθελον θεωρηθῇ αἱ προτάσεις μου ὡς ὑπαγορευόμεναι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐξεγείρει κατ’ ἐμοῦ τὴν πλειοψηφίαν· ἀπεφάσισα δὲ νὰ περιμείνω νὰ τελειώσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τούτου, καὶ τότε, νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ φέρω γενικάς τινας παρατηρήσεις περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον κανονίζονται τὰ ἔξοδα τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἴσως δώσουν ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐλαττώσῃ οἴκοθεν τινὰς τῶν ψηφισθεισῶν δαπανῶν, ἢ τοὐλάχιστον θέλουν τὸν ἀναγκάσει νὰ φέρῃ μίαν ὥραν ἀρχήτερον τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ὑπεσχέθη καὶ τοὺς ὁποίους θεωρῶ λίαν ἀναγκαίους καὶ λίαν κατεπείγοντας. Γνωρίζετε κύριοι, ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ συντάγματος οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ εἰς μὴ νομοθετημένην θέσιν, ἑπομένως διὰ πάντα κλάδον τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας ὑπάρχουν εἰδικοὶ νόμοι περιλαμβάνοντες τὸν ἀριθμόν, τὸν βαθμὸν καὶ τὸν μισθὸν τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ κλάδος ἔχει· ὁσάκις δὲ παρουσιασθῇ, ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης ἑνὸς ἢ πλειοτέρων ὑπαλλήλων, ἢ ὁσάκις θεωρηθῇ ἀναγκαῖον νὰ δημιουργηθῶσι νέαι θέσεις, ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νέος νόμος, ὅστις διέρχεται ὅλα τὰ κανονισμένα στάδια τῆς συζητήσεως, ἐπεξεργασίας· δὲν συμβαίνει ὅμως τοῦτο κατὰ δυστυχίαν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· τὰ διάφορα στρατιωτικὰ σώματα διοργανίζονται διὰ Β. Διατάγματος καὶ οἱ διοργανισμοὶ οὗτοι μεταβάλλονται καθ’ ἑκάστην, αὐξομειωμένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βαθμολόγων· οἱ λεγόμενοι κλάδοι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας οὐδέποτε ἐκανονίσθησαν διὰ νόμου, δι’ ἁπλῶν διαταγμάτων συσταίνονται πολλάκις νέαι ἀρχαί, καὶ ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ, εἰς ἕκαστον αὐτῶν ἄλλοτε εἶναι μεγαλύτερος καὶ ἄλλοτε μικρότερος. Πολλάκις ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἀταξίας ταύτης, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἀλλ’ οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν διϊσχυρίσθησαν, ὅτι ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ περὶ ἀριθμῶν νόμος, ὅστις τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσι τοσούτους ἀξιωματικούς, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ μετασχηματίζωσι τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ διοργανίζωσι τὰ καθιδρύματα καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὴν κρίσιν των, ἀρκεῖ νὰ μὴ ὑπερβαίνωσι τὸν ὡρισμένον διὰ τοῦ νόμου ἀριθμόν. Πιθανὸν, ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος τῶν κυρίων ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν ὡς πρὸς τὰ ἐνεργητικὰ σώματα τοῦ στρατοῦ, οἷον τὸ πεζικόν, τὸ πυροβολικόν, τὸ ἱππικὸν κτλ. τὰ ὁποῖα ἴσως εἶναι ἀνάγκη νὰ συγκροτῶνται ἄλλοτε μὲν ἀπὸ τάγματα, ἄλλοτε δὲ ἀπὸ συντάγματα καὶ ἄλλοτε ἀπὸ μοίρας· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο παντάπασιν ἀναγκαῖον διὰ τοὺς λεγομένους κλάδους τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν μονίμους ἀρχάς, τῶν ὁποίων τὸ προσωπικὸν ἠδύνατο νὰ κανονισθῇ διαρκῶς διὰ νόμων. Καὶ κατὰ δυστυχίαν εἰς τοὺς κλάδους τούτους συμβαίνει, καθὼς παρετήρησα, ἀπὸ καιρὸν εἰς καιρὸν καὶ μὲ τρόπον, τὸν ὁποῖον πολλὰ ὀλίγον αἰσθανόμεθα καὶ πολλὰ ὀλίγοι καταλαμβάνουν, συμβαίνει νὰ γίνηται λίαν ἐπαισθητὴ αὔξησις τῶν ἐξόδων χωρὶς ἴσως νὰ ᾖναι καμμία πραγματικὴ ἀνάγκη. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀλίγα παραδείγματα διὰ νὰ ἴδητε κατὰ τίνα τρόπον, χωρὶς νὰ τὸ ἐννοῇ ἡ Βουλὴ, αὐξάνουν τὰ ἔξοδα διαφόρων κλάδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τὸ φρουραρχεῖον τῶν Ἀθηνῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1864 περιεῖχεν ἕνα συνταγματάρχην, ἕνα ταγματάρχην, ἕνα λοχαγόν, ἕνα ὑπολοχαγὸν, δύο ὑπολοχαγοὺς, δύο ἀνθυπολοχαγοὺς, δύο ἱερεῖς καὶ δύο ὑπαξιωματικούς, μετὰ διαφόρους αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ καιρούς· τὸ προσωπικὸν τοῦ φρουραρχείου Ἀθηνῶν συνίσταται σήμερον ἀπὸ ἕνα συνταγματάρχην, δύο ταγματάρχας, 4 λοχαγοὺς, ἀντὶ τοῦ ἑνὸς, τὸν ὁποῖον εἶχε εἰς τὰ 1864, 1 ὑπολοχαγὸν, 2 ἀνθυπολοχαγοὺς 6 ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἕνα ἰατρὸν, ἐνῷ κατὰ τὰ 1864 οὔτε ἀνθυπασπιστὰς, οὔτε ἰατρὸν εἶχε. Πιθανὸν, κύριοι, νὰ ᾖναι ἀναγκαία ἡ τοιαύτη αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ, καὶ δὲν ἐπεμβαίνω ὡς πρὸς τοῦτο, ἀναφέρω μόνον τὸ γεγονὸς, ὅτι, ἐνῷ εἰς τὰ 1864 ἡ στρατιωτικὴ αὐτὴ ἀρχὴ εἶχε ἐννέα πρόσωπα, σήμερον εὑρίσκεται ἔχουσα 18 πρόσωπα. Καὶ δύναμαι νὰ στοιχηματίσω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, ὅσοι ἀπὸ τὰ 1864 ἕως τώρα δὲν ἐλείψαμεν ἀπὸ τὸν περίβολον τοῦτον, παρετήρησε τοῦτο, καὶ ἐγὼ αὐτὸς, ὅστις, ὡς βλέπετε, ἐνασχολοῦμαι εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς, διότι ἄλλο τίποτε δὲν ἠξεύρω, καθὼς εἶπε καὶ ὁ κ. Γρηγοριάδης, δὲν τὸ εἶχον παρατηρήσει. Ἀλλά, κύριοι, τὸ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὰ 1866 εἶχε 2 ἰατροὺς μόνον· κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 ἔχει ἕνα ἐπίατρον, ἕνα ἰατρὸν καὶ 3 ἀνθυπιάτρους. Πιθανὸν νὰ ᾖναι ἀνάγκη τοσούτων ἰατρῶν σήμερον, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰς αὐξήσεις ταύτας γινομένας διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν τὰς ἀντιλαμβάνεται εὐκόλως ἡ Βουλὴ, ὅπως ἀντελήφθη π. χ. τὴν προσθήκην ἑνὸς ὑπαλλήλου, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ γενῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἔφερε νόμον, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τριπλῆν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν, καὶ ἑπομένως ὅλοι οἱ βουλευταὶ καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἔμαθεν, ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης πρόκειται νὰ προστεθῇ εἷς ὑπάλληλος. Ἀκόμη καὶ ἐφέτος, μ’ ὅλον ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐφρόντισεν, ὡς λέγει, νὰ καταστήσῃ τὸν προϋπολογισμόν του λίαν οἰκονομικὸν, εἰσεχώρησαν μικραί τινες αὐξήσεις.

§89ΣΟΥΤΣΟΣ. Τίποτε.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παρέβαλον τὸν προϋπολογισμόν σας μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869.

§91ΣΟΥΤΣΟΣ. Τότε ἔχετε δίκαιον.

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦ 1867 ἀκόμη δὲν ὑπῆρχεν ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ ἐν Ἀθήναις, τοὐλάχιστον δὲν φαίνεται τοιαύτη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, πέρυσι κατεχωρίσθη ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἀπὸ δύω πρόσωπα, ἐφέτος διὰ τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν φαίνονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 τρεῖς ἰατροί· εἰς τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον διαρκὲς στρατοδικεῖον κατὰ τὸ 1866 ἦσαν δύω ὑπογραμματεῖς καὶ 4 γραφεῖς, τώρα σημειοῦνται 4 ὑπογραμματεῖς καὶ 10 γραφεῖς. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμε τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν, εἶναι τὸ προσωπικὸν τῶν διοικήσεων τῶν λεγομένων εὐεργετικῶν ταμείων. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ στρατὸς ἔχει ταμεῖον συντάξεων, ὅπως ἔχουν καὶ οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ καθὼς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διοικεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους ἐν ἐνεργείᾳ, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ δωρεὰν, ἀπαράλλακτα καὶ οἱ νόμοι διὰ τῶν ὁποίων ἐσυστήθησαν τὰ στρατιωτικὰ ταμεῖα, ὁρίζουσιν, ὅτι θέλουν διοικεῖσθαι ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὕτη γίνεται δωρεάν· ὁ νόμος περὶ συντάξεως τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων λέγει. «Τὸ ταμεῖον διοικεῖται ἀπὸ πενταμελῆ ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν, ἔχουσα γραμματέα καὶ βασιλικὸν ἐπίτροπον». Ἕτερον δὲ ἄρθρον λέγει «ἡ ὑπηρεσία τῶν μελῶν τοῦ γραμματέως καὶ τοῦ ἐπιτρόπου εἶναι ἄμισθος». Τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβάνουσι καὶ οἱ ἄλλοι νόμοι. Μέχρι δὴ τοῦ ἔτους 1864 δὲν γίνεται μνεία εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς εἰδικοῦ προσωπικοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν στρατιωτικῶν ταμείων. Κατὰ τὰ 1865 πρώτην φορὰν βλέπομεν, ὅτι ἐσημείωσαν δύω λοχαγοὺς τῆς οἰκονομίας διὰ τὴν διοίκησιν τῶν εὐεργετικῶν ταμείων· εἰς τὰ 1866 περιωρίσθησαν εἰς ἕνα λοχαγόν. Κατὰ τὰ 1867 ἔγιναν τρεῖς λοχαγοὶ καὶ ἕνας ἀνθυπασπιστὴς, σήμερον δὲ σημειοῦται εἷς ταγματάρχης τῆς οἰκονομίας, εἷς ἀνθυπολοχαγὸς καὶ τρεῖς ἀνθυπασπισταὶ, βεβαιωθῆτε δὲ, ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς προσετέθη ἐφέτος, διότι δὲν ἦτο εἰς τὸν περυσινὸν προϋπολογισμόν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὡς ἐκ τῆς εὐκολίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ν’ αὐξομειώνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμολόγων εἰς τὰ διάφορα σώματα, γίνονται ἴσως πολλὰ περιττὰ, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ λείψουν. Ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι, ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ εἶπον, νὰ κατακρίνω τὸν νῦν ὑπουργὸν, διότι τὰ τοιαῦτα δὲν ἔγιναν σήμερον διὰ πρώτην φορὰν· θέλω μόνον νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης νὰ κανονισθῶσιν αἱ δαπάναι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας διὰ νόμων, καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας δύναται τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν σωμάτων· ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν κριθῇ εὔλογον ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐπιμένω, ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ τοὐλάχιστον τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἐνόσῳ μένουν ταῦτα ἀκανόνιστα δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ δημιουργῶνται περιτταὶ καὶ πλεονάζουσαι θέσεις πρὸς βλάβην τοῦ δημοσίου.

§93Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, μὲ δύω μόνον λέξεις ἠδυνάμην ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν προαγορεύσαντα κύριον Σωτηρόπουλον· ὑπεσχέθην περὶ ὅλων τούτων νὰ φέρω νόμον· περιττὴν νομίζω πᾶσαν συζήτησιν.

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ μόνον παρατηρήσεις ὑπέβαλον.

§95ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶχον φέρει τὸν νόμον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ἔλεγε, τὸν ἀριθμὸν τῶν 123 ἀξιωματικῶν, οὓς εἶχεν ὁ προκάτοχός μου, τὸν καταβιβάζω εἰς 107 καὶ εἴπατε, σταθῆτε ν’ ἀναβάλωμεν. Πολὺ καλά. Ἐγὼ προτείνω τὴν οἰκονομίαν, σεῖς δὲν τὴν ἀποδέχεσθε.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀντικατάστασιν ἐπροτείνατε, οὐχὶ οἰκονομίαν, καταβιβάζετε ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους, διὰ νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς κατωτέρους.

§97ΣΟΥΤΣΟΣ. Πέρυσιν ἔγειναν 4 λόχοι αὐθύπαρκτοι, αὐτοὶ ἔκαμαν 12 ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι νομιμοποιημένοι· σᾶς φέρω λοιπὸν νὰ τοὺς νομιμοποιήσητε, ἐγὼ δὲν τὸ ἔκαμα. Λέγετε, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ κάμῃ τις οἰκονομίας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀποκόπτων 60 κεφαλὰς καὶ θέτων εἰς ἀργίαν, ἐγὼ δὲν τὸ κάμνω αὐτό. (θόρυβος).

§98ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, βλέπω τὴν ἀνάγκην ἑνὸς ἐπιλόγου, ἐπειδὴ ἤλθομεν εἰς τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἐγὼ ἅμα εἶδον τὸ εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς μου, ἐσκέφθην, ὅτι θὰ ἔχω κἄποιαν ὕλην ἐφ’ ἧς νὰ ἐργασθῶ, ἂν οὐχὶ ἄλλο ἰδίως, εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὁμολογουμένως μέχρι τοῦδε κάπως ἓν εἶδος αὐθαιρεσίας διεῖπε τὰ τοῦ στρατοῦ. Ὅστις τῶν ὑπουργῶν ἤθελε νὰ σχηματίσῃ ἓν σῶμα νέον ἔκαμνεν ἓν καταστατικὸν, ἐλάμβανε βαθμολόγους ἀπὸ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο σῶμα, τοὺς μετέθετεν εἰς τρίτον καὶ ἐσχημάτιζεν ἓν σῶμα. Ὅστις ἤθελε ν’ ἀνοίξῃ θέσεις προεκάλει ἓν καταστατικὸν, ἐσημείου τὴν δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ αἱ θέσεις ἠνοίγοντο· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Εἶχον λοιπὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι κἄτι τι ἤθελον ἐνεργήσει. Ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται εἷς συνάδελφός μας, εἷς ὑπουργὸς, εἷς γέρων ἄνθρωπος καὶ λέγῃ· κατεῖδον τὸ πλημμελὲς, σᾶς ὑπόσχομαι νὰ τὸ διορθώσω διὰ νόμου, δὲν πρέπει πλέον νὰ κάμνωμεν λόγον, ἀλλὰ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν εἰς τὸ μέλλον νὰ φέρωμεν τὰς παρατηρήσεις μας· ἂν δὲ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ τὴν εὔνοιαν τὴν βασιλικὴν καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ εἶναι μέχρι τοῦ Νοεμβρίου τοῦ προσεχοῦς ὑπουργὸς, θὰ τῷ εἴπωμεν, θέλομεν τὸν διοργανισμὸν, δὲν ἠμπορεῖς πλέον νὰ μᾶς ἀπατήσῃς. Ἐπειδὴ δὲ περὶ πολλῶν ἔγεινε λόγος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθω εἰς μερικὰς ἐξηγήσεις, ἵνα μὴ εὑρισκώμεθα εἰς ἄγνοιαν οὕτως εἰπεῖν. Τὸ κεφάλαιον τῆς νοσηλείας δὲν εἶναι ἰδιαιτέρα δαπάνη· τὸ σεσημειωμένον ποσὸν θ’ ἀποδοθῇ εἰς τὸ δημόσιον ἐκ τοῦ μισθοῦ τοῦ στρατιώτου, διότι τὸ ἔξοδον κόπτεται ἐκ τῶν ἀποδοχῶν του. Εἰς τὸν στρατὸν ὑπάρχει τι λεγόμενον καταβολαί, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀφήσῃ περισσεύματα πάντοτε, διότι καὶ στρατιῶται καθεκάστην μεταβαίνουσιν εἰς ἄδειαν, καὶ ἐκ τούτου τὸ δημόσιον ἔχει ὠφελείας καὶ περισσεύματα. Θὰ εἰπῇ καταβολὴ σημείωσις ἀκριβὴς τοῦ καιροῦ καθ’ ὃν ὁ στρατιώτης διατελεῖ ἐν ἀδείᾳ, ἐν τῷ νοσοκομείῳ, πότε ἀπέρχεται, πότε ἐπιστρέφει, πότε ἐξέρχεται, πότε εἰσέρχεται. Ἑπομένως τὸ κεφάλαιον τῆς νοσηλείας μὴ τὸ νομίσητε μέγα πρᾶγμα. Ἂν δὲ εὐτυχήσωμεν, καὶ θὰ εὐτυχήσωμεν νὰ ἔχωμεν οἰκονομίας, θὰ ἔχωμεν ἀπείρους ἀνάγκας νὰ θεραπεύσωμεν. Ἔχομεν εὐθὺς τὴν χαροποιὰν ἀγγελίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ μοὶ δώσῃ ὁ κ. Λομβάρδος, ἥτις ὅμως δὲν εἶναι ἀληθὴς, τοῦ νὰ κατασκευάσωμεν ὁπλοστάσιον εἰς τὸν Πειραιᾶ· οὐδὲν τούτου σωτηριωδέστερον, οὐδὲν καταλληλότερον. Ἂν ἔχετε σκοπὸν ν’ ἀφήσητε τὸν ναύσταθμον εἰς τὸν Πόρον, ἢ ἔχετε νὰ τὸν φέρετε εἰς Σαλαμῖνα, τὸ ὁπλοστάσιον πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς Πειραιᾶ καὶ οὐχὶ εἰς τὰ θαλάσσια παραπήγματα τῆς Ναυπλίας, καὶ τοῦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας, καὶ μὲ τὰς οἰκονομίας τῶν μεταβολῶν μόνον...

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς Πάτρας.

§100ΛΕΚΚΑΣ. Εἰς τὰς Πάτρας ἕνας μόνον λόχος σκαπανέων ἀρκεῖ· τὸ τοιοῦτον τὸ ἤθελον, δυστυχῶς ὅμως δὲν πιστεύω νὰ γίνῃ, παρ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, θὰ τοποθετηθῶσι δηλαδὴ τινὲς ἐργάται καὶ μηχανή τις, καὶ οὐδὲν περισσότερον. Ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν τῶν στρατοδικείων, ὡς πρὸς τὰς ἐπιτροπὰς, αἵτινες διευθύνουσι τὰ ταμεῖα τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, ἡ ἐξήγησις εἶναι εὔκολος, ἡ ὑπηρεσία εἶναι πολύπλοκος καὶ πολλαπλασιαζομένης τῆς ὑπηρεσίας ἐπέρχεται ἡ ἀνάγκη ἑνὸς ἢ δύο ἀτόμων. Ἔπειτα, κύριοι, καὶ ἐνταῦθα συμβαίνει ὅ,τι εἰς τὰ ταμεῖα τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, εἰς αὐτὰ ἐργάζονται πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ὥστε δὲν ἀπολαμβάνουν ἰδιαίτερον μισθόν· δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεμία δαπάνη, εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ δαπάνη.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι, κύριε πρόεδρε, διότι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ παρουσιαζόμενοι εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσουν πληροφορίας, παραιτοῦν τὸ μνημονικόν των· αὐτὸ πιστεύω, ὅτι συνέβη, ἄλλως δὲν ἤθελε μᾶς ἀποδώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅτι ηὐξήσαμεν τὸν στρατὸν διὰ διατάγματος· ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἐνθυμεῖται, διότι δὲν ἀπετέλεσε μέρος τῆς Βουλῆς, ὅτι εὐζωνικὰ τάγματα ἔγειναν συνεπείᾳ νόμου ψηφισθέντος ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 1867. «Ἡ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ 67 ἔτος εἰς 31,000 καὶ 530 ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς, μουσικοὺς καὶ στρατιώτας, καὶ διαιρεῖται εἰς τακτικὴν καὶ ἔκτακτον. Ἡ μὲν τακτικὴ θέλει εἶσθαι ἀπὸ 21,530 ἀξιωματικοὺς ὑπαξιωματικοὺς, μουσικοὺς καὶ στρατιώτας. Ἡ δὲ ἔκτακτος θέλει εἶσθαι ἐκ 14,000 ἀνδρῶν, ἤτοι ἐκ κληρούχων 3,000, ἐκ τῶν καθυστερουμένων τοιούτων ἀπὸ τὰς παρελθούσας κληρώσεις, ἐκ τῶν τακτικῶν ἐφέδρων καὶ ἐκ τῶν ἐξυπηρετησάντων ὑποχρεωτικὴν θητείαν μὴ ὑπερβαινόντων κτλ. καὶ ἐξ ἐθελοντῶν 2,000.» Λοιπὸν ἡ Βουλὴ διὰ νόμου μᾶς ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ σχηματίσωμεν 2,000 στρατιώτας ἐθελοντὰς, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἀποτελέσει μέρος τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ· αὐτὸς ὁ νόμος εὑρίσκεται εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§102Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ποίαν ἡμερομηνίαν φέρει.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. 1867.

§104ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 18 Ἰανουαρίου.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα τὸν Ἰανουάριον ἡμεῖς (θόρυβος). Ὥστε μᾶς ἠδίκησεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, διότι ἐλησμόνησε τὰ γεγονότα. Τὸ παράπονον ἴσως ὅλων ἡμῶν εἶναι, ὅτι ἐνῷ ὁ στρατὸς ἔμεινεν ὁ ἴδιος, ἡ ὑπηρεσία μένει ἡ αὐτή. Ἐνῷ οὐδεμία αὔξησις ἔγεινεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον θέλομεν ὅλοι καλῶς ὠργανισμένον καὶ ἀνεπτυγμένον διὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους σκοποὺς, κατ’ ἔτος ἔχομεν θέσεις κενὰς καὶ κάμνομεν προβιβασμοὺς οὐχὶ εἰς τὸν στρατὸν τὸν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ὑπηρετοῦντα· μοὶ συνέβη νὰ ἰδῶ κατὰ τὴν περιοδείαν μου βαθμοφόρους, οἵτινες ὅλην των σχεδὸν τὴν ζωὴν ἔφθειραν εἰς τὰ μεθόρια καὶ εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας καὶ ὅμως οὐδένα προβιβασμὸν λαμβάνωσι (θόρυβος). Ἔχομεν δ’ ἐνταῦθα ἓν σῶμα, τοὺς ἐπιτελεῖς, μὲ ἰδίαν ἀρχαιότητα, ὅπου γίνονται οἱ πολλοὶ προβιβασμοὶ χωρὶς λόγον· εἴδομεν πολλάκις ὑπολοχαγὸν καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας προβιβαζόμενον λοχαγὸν, οἱ δὲ πρὶν συνάδελφοί του, οἱ ὁποῖοι ἔφθειραν τὴν ζωὴν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἔχουν ἀρχαιότητα, νὰ μένουν ὑπολοχαγοὶ, ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ἰδοὺ ἓν παράπονον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διορθώσητε, κύριε ὑπουργέ. Παρετηρήσαμεν πρὸς τούτοις καὶ ἕτερόν τι. Συνιστῶνται ἀρχηγεῖα· ταῦτα ἀνοίγουν θέσεις, ἔχουσιν ἀνάγκην στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων βαθμοφόρων· εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς καὶ κατὰ τὸν νόμον δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν οἱ ἐν διαθεσιμότητι, πρέπει νὰ ἔλθουν οἱ ἡμίσεις διὰ προβιβασμοῦ. Εἰς τὰ 69 παρουσιάσθη νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς κενὰς θέσεις οἱ ἐν διαθεσιμότητι· ἡ Βουλὴ δὲ τὸν παρεδέχθη· τί συμβαίνει λοιπόν; συνιστῶσιν ἀρχηγεῖα, πλάττουν θέσεις, φέρουν τοὺς ἡμίσεις ἐκ τῆς διαθεσιμότητος καὶ τοὺς ἡμίσεις διὰ προβιβασμοῦ. Τὰ ἀρχηγεῖα αὐτὰ καταλύονται κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας καὶ μετά τινα καιρὸν ἐπανέρχονται, ἰδοὺ νέαι κεναὶ θέσεις, νέοι προβιβασμοὶ, καὶ οὕτω πολλαπλασιάζονται οἱ βαθμοφόροι, καὶ αἱ στρατιωτικαὶ θέσεις, οὐχὶ πρὸς ὠφέλειαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καὶ ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, κάμνουν τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ κατατρίβουν τὴν ζωήν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ λείψῃ καὶ νὰ κανονίσωμεν τὸ μέλλον. Δὲν πρόκειται βεβαίως τώρα περὶ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ λέγομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσίς τις, διότι, ἐὰν ἐξακολουθοῦμεν λέγοντες, οὕτω τὰ εὕρομεν καὶ πέρυσι, δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς τὴν διόρθωσιν, ὅπερ θέλει ζημιώσει τὸν στρατόν.

§106ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρέπει ν’ ἀρχίσω καὶ ἤρχισα ἀπαντῶν εἰς τὸν Κ. Λομβάρδον, μὲ φέρετε εἰς θέσιν νὰ δικαιολογήσω τὸ παρελθόν. Εἰμπορεῖτε νὰ μοὶ εἰπῆτε ἕνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀναφέρετε, ὅτι ἔκαμον ἐγώ; Ἐν ὅσῳ ἤμην ὑπουργὸς, ἐσύστησα τὸ ἀρχηγεῖον τῆς Στερεᾶς, ἕνας ἀξιωματικὸς ἀνεκλήθη ἐκ τῆς διαθεσιμότητος, καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ λοχαγὸς Ὑπίτης. Κατηργήθη τὸ ἀρχηγεῖον, ἐτέθη εἰς διαθεσιμότητα, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἰπῆτε δεύτερον, ἂν διώρισα ἢ ἀνεκάλεσα ἐκτάκτως.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἕνας ὑπουργὸς σήμερον δύναται νὰ τὰ κάμῃ ἐὰν θέλῃ· καὶ θέλομεν εἰς τοῦτο νὰ φέρωμεν ἕνα φραγμόν.

§108ΣΟΥΤΣΟΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐργάζομαι νὰ σᾶς φέρω νόμον.

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἐμέμφθη, ὅτι μὴ ψηφίσαντες ἀμέσως τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔφερε, περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, παρενεβάλαμεν πρόσκομμα εἰς τὴν καλὴν αὐτοῦ πρόθεσιν, τοῦ νὰ κανονίσῃ τὰ ἀφορῶντα τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν διὰ νόμου Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ, ἐὰν ἡ ἀπαίτησις τοῦ νὰ ψηφισθῇ ὁ διαληφθεὶς νόμος ὅσον ἔνεστι τάχιον δὲν ᾖναι κάπως εἰς ἀντίφασιν μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει, ὅτι προτίθεται νὰ κανονίσῃ διὰ νόμου τὰ στρατιωτικὰ σώματα καὶ τοὺς κλάδους. Ἂν π. χ. οἱ εἰσαχθησόμενοι νόμοι θὰ κανονίζουν τὸ πεζικὸν, τὸ πυροβολικὸν, τοὺς σκαπανεῖς, τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς περιλαμβάνει ὁπόσοι ἀξιωματικοὶ θὰ ᾖναι εἰς ἕκαστον σῶμα καὶ κλάδον, τί χρησιμεύει πλέον ὁ νόμος περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν; εἰς τὰ πολιτικὰ ὑπουργεῖα βλέπετε, ὅπου ὁ ἀριθμὸς τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων προσδιορίζεται κατὰ κλάδον ὑπηρεσίας, δὲν ἔχομεν νόμον ὁρίζοντα ἐν γένει τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων· φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καὶ διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν εἶναι περιττὸς ὁ περὶ ἀριθμοῦ νόμος, ἐὰν τῳόντι προτίθεται νὰ φέρῃ ὀργανικοὺς νόμους.

§110ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον κ. Σωτηρόπουλον, τί βλέπετε: ἂν περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ νὰ προβιβάσῃ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ νόμος;

§111ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§114ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχε ζητήσει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἑρμιονίδος κύριος Μίλησης πληροφορίας τινὰς ἀπὸ τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν καὶ ἀπῄτησε νὰ παρουσιασθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν κατετέθησαν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι καὶ αἱ σημειώσεις, διότι ἐγὼ δὲν τὰς εἶδον.

§115ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ὁ κύριος Μίλησης δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ἴδιος.

§116ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἐζήτησα τινὰς πληροφορίας δι’ ἐπερωτήσεως παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Τὰς πληροφορίας δὲ ταύτας μετέβην ὁ ἴδιος εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅπου τὰς ἔλαβον très-satisfait. Ἂν ὁ κ. Σωτηρόπουλος θέλῃ καὶ αὐτὸς νὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, ὁ κύριος ὑπουργὸς δύναται νὰ τὸν πληροφορήσῃ.

§117ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἐγνώριζον αὐτό.

§118ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, κύριοι, τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ἐργασιῶν μας νομίζω, ὅτι ἐτήρησα θρησκευτικὴν σιωπὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ναυτικὰ τοῦ Κράτους· ἐτήρησα, λέγω, θρησκευτικὴν σιωπήν, ἐνῷ πολλάκις ἔλαβα τὸν λόγον εἰς ἄλλους προϋπολογισμοὺς καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἦτον ἀνάξιον ἐμοῦ αὐτοῦ νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις διὰ διαφόρων ἐπερωτήσεων ἀπὸ ὑπουργὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐν τῇ συνειδήσει μου δὲν ἐπερίμενον διασαφήσεις ἀληθεῖς καὶ ἐν γνώσει τῆς ὑπηρεσίας· αὕτη ἦτον ἡ αἰτία ἡ ὁποία μὲ ἔκαμε νὰ τηρήσω θρησκευτικὴν σιωπήν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, περὶ οὗ ἄλλοτε ἐγένετο τόσος λόγος καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε καὶ ὀφείλει πολὺ περισσότερον νὰ μεριμνήσῃ πρὸ παντὸς ἄλλου ὑπουργείου, βεβαίως δὲν ἠδυνάμην νὰ περιμείνω ἀπὸ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν τοιαύτας ἐξηγήσεις, διότι ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν χρονολογεῖται πρὸ χρόνων πολλῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν δύναμαι νὰ αἰτιαθῶ τοῦ παρόντος ὑπουργοῦ. Δυστυχῶς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν τὰ χείλη μου θὰ ἐκφέρωσι, πρὸ χρόνων τινῶν κατέστη ὡς ῥάκος ἀποκαθισμένον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρεκάλεσα, ἡσυχάσατε ὀλίγας στιγμὰς διὰ νὰ ἐκφράσῃ ὁ κ. βουλευτὴς τὸ φρόνημά του, σιωπὴ λέγω, κύριοι.

§120ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ῥάκος, λέγω, αὐτὸ πρὸ χρόνων τινῶν εἶχε τὴν τύχην νὰ ἴδῃ τὸ ἄροτρον καὶ τὴν ἀξίνην, τὴν σμίλην καὶ τοὺς πανδέκτας, τὸν Ἄρην καὶ τὴν σκαπάνην· βεβαίως λοιπὸν ἤθελον ἀδικήσει ἑαυτόν, ἐὰν ἀπῄτουν ἀπὸ τὰς εἰδικότητας αὐτάς, ἃς πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσα, τὴν βελτίωσιν τοῦ δυστυχοῦς ἐκείνου κλάδου τοῦ ὁποίου παρημελήθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἀνάπτυξις. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν δὲν ἀρκοῦσι τὰ παραδείγματα τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀρχαιότητος, ὅτε ἡ Ἑλλὰς τὴν σωτηρίαν της εὗρεν ἐν τῷ ναυτικῷ, ἐὰν δὲν ἀρκοῦσι τὰ ἐσχάτως παραδείγματα τῆς Κρήτης, δὲν ἀρκεῖ ἄρα τὸ παράδειγμα τοῦ Χόβαρτ, ὥστε νὰ μᾶς φέρῃ εἰς συναίσθησιν; δὲν ἀρκεῖ, λέγω, τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐταπείνωσε, ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ὀφρῦν τὴν ἰδικήν μας; εἶχον λοιπὸν τὴν ἀπαίτησιν, ὅτι τὰ παραδείγματα αὐτὰ τὰ φοβερὰ ἡ Ἑλλὰς ἤθελε τὰ συναισθανθῇ, καὶ συνελθοῦσα τὸ πρῶτον ἤθελε σκεφθῇ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ναυτικοῦ. Καὶ, κύριοι, διὰ τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ νομίζετε ὅτι ἔχετε ναυτικόν; καὶ διὰ τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ ὅπως ἐξακολουθοῦμεν, νομίζετε, ὅτι θὰ ἀποκτήσητε τοιοῦτον; καὶ νομίζετε διὰ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ προλάβετε, ἔστω καὶ κατὰ μικρὸν, ἓν ἄλλο ὅμοιον παράδειγμα, παράδειγμα θλιβερὸν διὰ τὸ ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος; διότι, κύριοι, ὁποία καταισχύνη διὰ τὸ ναυτικὸν, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ὁ Χόβαρτ! Εἶναι δὲ λοιπὸν πασιφανὲς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐάν ποτε θελήσῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν μῶμον αὐτὸν, δὲν δύναται νὰ τὸν ἱκανοποιήσῃ παρὰ διὰ τῆς ἀποκτήσεως ναυτικοῦ καλῶς ὠργανισμένου ἔστω καὶ μικροῦ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι, ἵνα κατανοήσετε ὀλίγον πῶς πρέπει εἰς τὸ ἑξῆς νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῶν ναυτικῶν μας, νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐξήγησιν περὶ τοῦ ὁρισμοῦ ἐν γένει τοῦ διέποντος τὴν ἰσχὺν πάσης ναυτικῆς δυνάμεως. Ἡ ἰσχὺς, κύριοι, πάσης ναυτικῆς δυνάμεως παντοῦ καὶ πάντοτε συγκροτεῖται ἀπὸ δύο πρωτουργοὺς δυνάμεις, ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον καὶ ἀπὸ τὴν σχετικὴν καλουμένην· καὶ τὴν μὲν ἀπόλυτον δύναμιν, κύριοι, ἀποτελοῦσιν ὅλα τὰ ὑλικὰ ἐκεῖνα μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀσφαλίσωσι τὸ ναυτικὸν, συντηρήσωσιν αὐτὸ καὶ συντρέξωσιν εἰς τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν μιᾶς ναυτικῆς πολεμικῆς ἐπιχειρήσεως· τὴν δὲ σχετικὴν καλουμένην δύναμιν συγκροτοῦσιν αἱ διανοητικαὶ καὶ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἡ μακρὰ πεῖρα αὐτῶν. Αὗται λοιπὸν αἱ δύο δυνάμεις εἶναι ἀχώριστοι εἰς τὴν ὕπαρξιν πάσης ναυτικῆς ἰσχύος· καὶ πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἤδη ἐὰν ἔχωμεν αὐτὰς ἐν τῷ ναυτικῷ τούτῳ προϋπολογισμῷ, ὅπως μέχρι τοῦδε πράττομεν καὶ ὅπως πράττει σήμερον ἡ κυβέρνησις, διότι δυστυχῶς καὶ ἡ κυβέρνησις αὐτὴ εἰς τὴν αὐτὴν σκολιὰν ὁδὸν βαδίζει· ἔχομεν, λέγω, κατὰ τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωσα, ἔχομεν λέγω τὴν ἀπόλυτον δύναμιν; ἀλλὰ ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν ἀπόλυτον ἐκείνην δύναμιν, ἔχομεν κἂν τὴν σχετικὴν καλουμένην δύναμιν; Ἐγὼ λέγω οὔ! πῶς πρέπει λοιπὸν νὰ φροντίσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς περὶ τῶν ναυτικῶν; δὲν εἶναι, κύριοι, τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν μόνα τὴν ναυτικὴν ἰσχύν· τί θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι, κύριοι, τὰ πλοῖα, ἵνα εἴπω ἓν παράδειγμα, τί χρησιμεύουσιν εἰς ἕναν οἰκοκύρην νὰ φέρῃ διάφορα ἔπιπλα ἐξ Εὐρώπης χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν κατοικίαν; καὶ φέρων αὐτὰ ἐκ τῆς Εὐρώπης δὲν εἶναι ἠναγκασμένος ἄλλα ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν διαμετακόμισιν, ἄλλα εἰς τὸν ἕνα γείτονα καὶ ἄλλα εἰς τὸν ἄλλον, καὶ μέχρις ὅτου κατασκευάσῃ τὴν οἰκίαν του καὶ ζητήσῃ νὰ εὕρῃ τὰ ἔπιπλα, δὲν θέλει εὕρει τὰ περισσότερα κατεστραμμένα; Οὕτω πως κύριοι παρουσιάζω τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἰδικοῦ μας στόλου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρήσωμεν πλοῖα, νὰ ἐπισκευάζωμεν πλοῖα, νὰ ἐφοδιάζωμεν αὐτὰ ἄνευ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς πολεμικοῦ ναυστάθμου, ἄνευ τῆς ὑπάρξεως δεξαμενῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας τὰ πλοῖα εἶναι ἄχρηστα καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας πλοῖα δὲν θέλομεν ἔχει; Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, νομίζω, τὸ καθῆκον τὸ περισπούδαστον, καθῆκον εἰς τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ὀφείλει τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐνδιατρίψῃ πρὸ παντὸς ἄλλου. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, εἰς ἣν εὑρίσκεται θέσιν ἡ κατάστασις τῆς πατρίδος μας, διότι πόρους ἀρκοῦντας εἰς τοιαῦτα μεγάλα ἔργα δὲν ἔχει, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβαρύνωμεν περιπλέον τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ναυτικῶν καὶ συμφωνῶ κατὰ τοῦτο πληρέστατα. Ἀλλ’ ἆρα δὲν δυνάμεθα ἐξ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό; Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν αὐτὴν, ἐὰν ἄλλος δὲν τὴν ἔχῃ εἶναι διὰ λογαριασμόν του· ἐγὼ ὅμως ἔχω πληρεστάτην τὴν πεποίθησιν, ὅτι δυνάμεθα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καλῶς διαχειριζομένου, εἰς διάστημα ὀλίγου χρόνου, καὶ ὀλίγον χρόνον λέγων δὲν ἐννοῶ μῆνας, εἰς διάστημα 4 ἢ 5 ἐτῶν ν’ ἀποκτήσωμεν κάτι πρὸς διατήρησιν τῶν πλοίων μας καὶ πρὸς σεβασμὸν αὐτῶν. Λέγω πρὸς σεβασμὸν αὐτῶν, διότι, ὅταν αὐτὰ τὰ πλοῖα δὲν ἔχουν εἰς περίστασίν τινα ποῦ νὰ καταφύγωσι νὰ προφυλαχθῶσι καὶ ποῦ νὰ καταφύγωσι νὰ ἐπισκευασθῶσι καὶ ἐφοδιασθῶσι, λέγω, ὅτι δὲν δύνανται νὰ καταστῶσι σοβαρά. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι διὰ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ διά τινων ἄλλων μικρῶν μέσων, τὰ ὁποῖα θὰ προτείνω, νομίζω, ὅτι μία Κυβέρνησις ἐννοοῦσα καλῶς τὸ συμφέρον τῆς ὑπάρξεως τοῦ ναυτικοῦ, δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡ θύελλα, κύριοι, παρῆλθε, καὶ ἀφοῦ παρῆλθε δυνάμεθα νὰ συνετισθῶμεν· ἵνα δὲ ἔλθω ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρέκβασιν. Κατὰ τὸ 1861 πρωθυπουργοῦντος τοῦ μακαρίτου Μιαούλη εἶχον λάβει ἐντολὴν νὰ μεταβῶ εἰς Δούναβιν δι’ ὑπηρεσίαν τινά, καὶ διερχόμενος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, περιῆλθον τὸν ναύσταθμον τῆς Τουρκίας· μετεχειρίσθην πολλὰ μέσα ἵνα δυνηθῶ νὰ λάβω ἰδέαν τινὰ περὶ τῆς ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς καταστάσεως αὐτοῦ· ἔπραξα τοῦτο καὶ ἔδωκα τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας εἰς τὸν ἄριστον ἐκεῖνον μακαρίτην. Κατόπιν δὲ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Χόβαρ γαργαλισθεὶς πολύ, ἵνα ἴδω ὁποία ὑπῆρξεν ἡ βελτίωσις τοῦ ναυτικοῦ ἐκείνου, ὅπερ ἐμπρὸς εἰς τοὺς ὀφθαλμούς μου ἐν Σύρῳ παρέστη στόλος ἀξιόμαχος, στόλος καλῶς ἔχων, ἐξομοιούμενος μὲ τοὺς τῆς Εὐρώπης, ἐγαργαλίσθην, λέγω, ἀπὸ τὰς κινήσεις τοῦ στόλου ἐκείνου ἀπέναντι τῆς Σύρου, ἐγαργαλίσθην νὰ ἴδω καὶ πάλιν τοὺς ναυστάθμους καὶ τὰ ἄλλα ναυτικὰ ἔργα αὐτῆς καὶ εὐχαριστήσω τὴν περιέργειάν μου, ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πρόοδος ἀπὸ τοῦ 1861 ἕως τοῦ 1868. Πρέπει, κύριοι, μὲ ὑπομονὴν νὰ τὰ ἀκούσητε αὐτὰ, εἶναι συμφέρον μάλιστα. Μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας μετέβην εἰς Κωνσταντινούπολιν· κατώρθωσα τέλος πάντων δι’ ὅσων ἠδυνήθην μέσων νὰ εἰσέλθω ὅσον ἦτο δυνατὸν καὶ κάμω μίαν ἔρευναν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς τοῦ ναυτικοῦ τῆς Τουρκίας ἐν γένει. Σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, μετὰ θλίψεως, σᾶς ὁμολογῶ μετ’ εἰλικρινείας, ὅτι ῥῖγος μὲ κατέλαβε καὶ ἀθυμία τοιαύτη, ὥστε δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐξέλθω ἐκ τοῦ ναυστάθμου αὐτοῦ, τοσοῦτον μὲ κατέλαβεν ἡ ἀθυμία ἐκ τῆς μεγίστης μεταβολῆς τὴν ὁποίαν ἀπήντησα. Ἀπήντησα τοσαύτην πρόοδον, τοσαύτην ἐνέργειαν, ἕνεκεν τῶν ὁποίων ἔκαμον κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις· εἶπον καθ’ ἑαυτὸν πόσον ἤθελεν εἶσθαι ὠφέλιμον εἰς τοὺς διοικοῦντας τὸ κράτος τῆς Ἑλλάδος, εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κυβερνήσεών μας, ἂν ἦτο δυνατὸν ἐκ τοῦ πλησίον νὰ ἐξετάσητε τὰς ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς δυνάμεις τῆς γείτονος δυνάμεως μετὰ τῆς ὁποίας ἐρχόμεθα εἰς τόσας ἔριδας, καθ’ ἑκάστην· εἶπον ὅτι ἤθελον συνετισθῆ καὶ ἀλλάξει δρόμον καὶ ἤθελον λάβει ὅλως διόλου διάφορα μέτρα, διάφορα πολὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔλαβον καὶ λαμβάνουσι. Μετὰ λύπης λοιπὸν σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι τὰ ναυτικὰ τῆς Τουρκίας εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀνεπτύχθησαν, ὥστε δὲν διστάζω νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι μετ’ ὀλίγον καιρὸν ὁ στόλος αὐτὸς θέλει καθέξει τὴν τετάρτην θέσιν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὴν τρίτην, μεταξὺ τῶν ναυτικῶν κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Καὶ μὴ ἐρειδώμεθα, κύριοι, εἰς φαντασίας, αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια, σᾶς τὸ λέγω ἐγώ, ὅστις ἐκ τοῦ πλησίον ἐξήτασα τὰ πράγματα ἐκεῖ. Εἶπον καθ’ ἑαυτὸν, ἄρα εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ συγκρατήσωμεν μίαν ναυτικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιτάξωμεν εἰς αὐτὸν τὸν κολοσσόν; εἶπον ὄχι· διότι αἱ ὑλικαὶ αὗται δυνάμεις ἀποκτῶνται διὰ χρημάτων καὶ χρημάτων ἀνεξαντλήτων· ἀλλ’ ἄρα ὀφείλομεν νὰ δέσωμεν τὰς χεῖράς μας, εἶπον ἀφ’ ἑτέρου; αἱ δύο αὗται περιστάσεις διῆλθον τῆς διανοίας μου· εἶπον πάλιν ὄχι· Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν ὑλικὴν νὰ συναγωνισθῶμεν μὲ τὴν γείτονα ἡμῶν δύναμιν, ἀλλὰ δυνάμεθα κάπως ἠθικῶς τοὐλάχιστον νὰ συναγωνισθῶμεν ποιοῦντες μίαν ναυτικὴν δύναμιν τοιαύτην, ἡ ὁποία εἰς μίαν ἔκτακτον περίστασιν, εἰς ἔκτακτα γεγονότα τῆς Εὐρώπης, νὰ δυνηθῇ ὁπωσδήποτε καὶ αὐτὴ ἡ Ἑλλὰς νὰ παρουσιάσῃ κἄτι εἰς τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο τὸ μεγάλον. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν αὐτὴν τὴν μικρὰν δύναμιν, ἥτις εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἰς τὴν ὕπαρξίν μας αὐτὴν, πάντες ὀφείλομεν νὰ κατέλθωμεν εἰς ἓν μέτρον ὁριστικὸν, μέτρον σωστικὸν, εἰς ἓν, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὠφελήσῃ καὶ θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε κακῶς ἐξετελέσθησαν. Καὶ λοιπὸν, κύριοι, ὀφείλομεν πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν μικρὰν μὲν, ἀλλὰ καλὴν ναυτικὴν δύναμιν, νὰ ἀποκτήσωμεν πρῶτον, ναύσταθμον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν στρατηγηματικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ναυτικήν· ἐντὸς δὲ τούτου ὡς ἀπαραίτητον καὶ πρῶτον ἔργον ἡ ὕπαρξις δεξαμενῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας ὅπως σήμερον ἔχουσι τὰ πλοῖά σας δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι καὶ ὑπάρξωσι. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι θὰ πικράνω δύο συναδέλφους μου, ἀναγκαζόμενος νὰ κατακρίνω τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρίσκεται ὁ ναύσταθμος.

§121ΚΟΡΙΖΗΣ. Δὲν θὰ πικράνῃς κανένα.

§122ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ ναύσταθμος ἐκεῖνος ὅπως εἶναι καὶ εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκεται καὶ ὅπως τὰ ναυτικὰ πολεμικὰ ἔργα ἀνεπτύχθησαν δὲν εἶναι πρόσφορος διὰ πολλοὺς λόγους. Σήμερον ἐν Ἑλλάδι δύο θέσεις παρίστανται πρόσφοροι διὰ τὴν ἀνέγερσιν ναυστάθμου, ἡ Σαλαμὶς καὶ ἡ Χαλκὶς, ἡ δὲ πρωτεύουσα γνώμη τῆς ὑπάρξεως ναυστάθμου εἶναι ἡ Χαλκὶς κατ’ ἐμέ.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ χαλάσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν διὰ νὰ φθιάσωμεν κενούργια;

§124ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν δὲν εἶναι ναύσταθμος, συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, εἶναι καλύβη· καὶ λυποῦμαι, διότι τὸ ἔθνος ἄπειρα ἑκατομμύρια κατηνάλωσε καὶ δὲν δύναται σήμερον νὰ κάμῃ μίαν ἁπλουστάτην ἐπισκευὴν ἐν τῷ λεγομένῳ ναυστάθμῳ· καὶ ἐπειδὴ, κύριοι, ἐῤῥίψαμεν πολλὰ ἑκατομμύρια ἀσκόπως, πρέπει νὰ ἐξακολουθῶμεν καὶ σήμερον νὰ πράττωμεν τὸ αὐτὸ κατόπιν τῶν γεγονότων τῆς προόδου τῆς ναυτικῆς πολεμικῆς; Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἔγκλημα καὶ ἔγκλημα καθοσιώσεως. Δύναται λοιπὸν, λέγω, ἡ παροῦσα κυβέρνησις καὶ πᾶσα ἄλλη, μετατρέπουσα τὸ ἔξοδον τὸ ὁποῖον ὡρίσθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἰς τὴν συντήρησιν τῶν μεγάλων πλοίων, μετατρέπουσα τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελε χρησιμεύσει διὰ τὴν ματαίαν ἐπίδειξιν τῆς συντηρήσεως τῶν δύο ἐλθόντων πλοίων, εἰς τὴν ὕπαρξιν ναυστάθμου· λέγω, ὅτι διὰ τῆς οἰκονομίας, διὰ τῆς πωλήσεως ὅλου τοῦ παλαιοῦ ὑλικοῦ ὑπάρχοντος ἐν τῷ ναυστάθμῳ καὶ εἰς οὐδὲν χρησιμεύοντος, διὰ τῆς πωλήσεως πολλῶν σεσηπότων πλοίων, διότι μὴ σᾶς λανθάνῃ, κύριοι, ὅτι χρήματα καὶ αὐτὰ εἶναι, διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ Μεσολογγίου καὶ ἄλλων ὡς εἶπον σεσηπότων πλοίων, ἐν τῷ λεγομένῳ ναυστάθμῳ, καὶ διὰ τῆς οἰκονομίας τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὄχι εὐκαταφρόνητον ποσὸν δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ θέσωμεν τὰ θεμέλια τοῦ ναυστάθμου, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ναυτικὴ δύναμις. Δύναται ἡ κυβέρνησις, ἔχουσα καλὴν θέλησιν, νὰ συγκροτήσῃ ἐπιτροπὴν ἀπὸ ἐπιστήμονας ἀξιωματικοὺς ναυτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς Ἕλληνας καὶ ξένους νὰ συνέλθωσι καὶ ν’ ἀποφασίσωσι τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἤθελον ἐγείρει τὸν πολεμικὸν ναύσταθμον. Δύνανται νὰ λάβωσιν ἓν σχέδιον εὐρὺ, λίαν εὐρὺ, ὑπ’ ὄψιν ἔχοντες τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ βεβαίως μὴ δυνάμενον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ. Λέγω, ὅτι πρέπει νὰ λάβωσιν ἓν σχέδιον σπουδαῖον, διότι τὰ μισὰ ἔργα πάντοτε εἶναι ὀλέθρια εἰς ἕνα τόπον. Σᾶς φέρω δὲ ἓν παράδειγμα ἐπὶ Λουδοβίκου ΙΔʹ. Ὁ Κολβὲρτ ὁ μέγιστος ἐκεῖνος ἀνὴρ τῆς Γαλλίας συνέλαβε τὴν ἰδέαν τῆς ἀνεγέρσεως ναυστάθμου σπουδαίου εἰς Τουλών.

§125ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§126ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Κολβὲρτ.

§127ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως θέλετε νὰ εἰπῆτε ὁ Κρόμβελ;

§128ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι.— Αὐτὸς, λέγω, ὁ ἀναγεννητὴς τῆς μεγάλης ἐκείνης ναυτικῆς δυνάμεως, συνέλαβε τὴν ἰδέαν τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἀνεγέρσεως ἑνὸς μεγίστου ναυστάθμου, ἐκείνου τῆς Τουλῶνος. Ἐδημοσίευσε τότε τὴν γνώμην του, προσεκάλεσεν ὅλους τοὺς μηχανικοὺς καὶ παρουσίασαν διὰ τοῦτο ἓν σχέδιον· μεταξὺ τῶν σχεδίων ἐκείνων ὑπῆρξε καὶ σχέδιον τοῦ περιφήμου ἐκείνου Βομπάν. Ὁ μέγας ἐκεῖνος ἀνὴρ, ὅταν ἀνελογίσθη τί ὤφειλε νὰ κάμῃ, ἔλαβεν ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ του ὅλα τὰ περιστατικὰ τοῦ κράτους τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων ἐκείνων συνέταξεν ἓν σχέδιον λίαν εὐρύ. Παρουσιάσθη λοιπὸν τὸ σχέδιον τοῦτο εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ Λουδοβίκου ΙΔʹ. Ὅταν δὲ εἶδον τὸ σχέδιον αὐτὸ, καὶ ὅτι ἑκατομμύρια ἄπειρα ἀπῃτοῦντο δυνάμει τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον, ἐξέστησαν ἅπαντες! τί εἶναι, εἶπον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς παρουσιάζεις; ποῦ εἴμεθα ἡμεῖς εἰς κατάστασιν νὰ ἀνεγείρωμεν τοιοῦτον ναύσταθμον; αὐτὸς δὲ καλῶς σκεφθεὶς εἶπε, μὴ τρομάζετε! τὸ σχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνέταξα ἐγὼ, δὲν τὸ συνέταξα διὰ τὸ παρὸν, δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ τὸ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν ὁλόκληρον, ἡ κυβέρνησις ἐννοῶ, ὅτι ὀφείλει ν’ ἀρχίσῃ, καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ πέρας αὑτοῦ, πραγματικῶς δὲ τοῦτο ἔγινε μετὰ 200 ἔτη. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι πρέπει ἐνταῦθα νὰ ἐργαζώμεθα διὰ τὸ παρὸν μόνον; Τέλος πάντων, κύριοι, ἀφοῦ ἔγεινε μακρὰ συζήτησις ἐπείσθησαν νὰ παραδεχθῶσι τὸ σχέδιον τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀνδρὸς, τὸ ἔθεσαν εἰς ἐνέργειαν, καὶ ἤδη, κύριοι, εἶναι ὁ πρῶτος ναύσταθμος ὄχι μόνον τῆς Γαλλίας, ἀλλὰ τοῦ ναυτικοῦ κόσμου ἐν Εὐρώπῃ. Μὴ τρομάζετε, ὅταν λέγω, ὅτι ἡ ἔκτασις ἑνὸς ναυστάθμου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνει τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ. Πρὸ παντὸς ἄλλου τὸ μέγεθος τῆς ἰσχύος αὐτοῦ καθιστᾷ ἡ οἰκονομία περὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ (διάλογοι) ὁ ναύσταθμος λοιπὸν ἐκεῖνος εἶναι ὁ καλλίτερος ἐν Εὐρώπῃ, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ Ἄγγλοι τὸ παραδέχονται καὶ τὸν φθονοῦσιν. Ὁ ναύσταθμος οὗτος εἶναι τοιουτοτρόπως ὠργανισμένος, ὥστε ἂν ἀριθμὸς στόλου λάβῃ διαταγὴν τινὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφωπλισμένος, ὢν νὰ τεθῇ εἰς θέσιν μάχης, ὁ ἀριθμὸς ἐκεῖνος, προσθέτω, ὁ αὐτὸς ὅστις ἀπῄτει τὸν καταρτισμόν του νὰ γίνῃ ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς 30 ἡμέρας, γίνεται ἐν Τουλῶνι τῆς Γαλλίας ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Ἰδοὺ ἡ διαφορὰ μεταξὺ ναυστάθμου καὶ ναυστάθμου. Ἔχει ἡ Ἀγγλία μεγαλείτερον ναύσταθμον, δὲν εἶναι ὅμως τὸ μέγεθος, ὅπερ κάμνει τὴν ἰσχὺν ἑνὸς ναυστάθμου (θόρυβος). Ἔφερον λοιπὸν τὸ παράδειγμα τοῦτο, κύριοι, διὰ νὰ στερεώσω τὴν πεποίθησιν τῆς κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὠφελεῖ νὰ κάμῃ, ἂν συλλάβῃ τὴν ἰδέαν ταύτην, μισὰ μέτρα, ἀλλ’ ὅτι ὀφείλει ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ κράτους καὶ τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος νὰ παραδεχθῇ ἓν σχέδιον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ν’ ἀρχίσῃ νὰ ἐργάζηται. Καὶ ἐννοεῖτε, ὅτι ἓν τοιοῦτον σχέδιον δὲν τελειώνει οὔτε εἰς 5, οὔτε εἰς 10, οὔτε εἰς 15 ἔτη. Θὰ ἀρχίσῃ ὅμως ἀπὸ τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν ἀναγκαῖα καὶ πρῶτα διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ὕπαρξιν τοῦ μικροῦ στόλου, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλάς. Νομίζω ὅθεν, ὅτι καλῶς σᾶς ἐξήγησα τὸ πρᾶγμα τοῦτο. Καὶ ἐπειδὴ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ οὐδεὶς ὑπουργὸς, διότι εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ ἔθνη, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ ὑπουργοὶ διέρχονται ποτὲ 1 καὶ 2 ἔτη, οἱ σημερινοὶ ἠμποροῦν νὰ διέλθουν καὶ 4, τοὺς τὸ εὔχομαι, καθ’ ὅσον τὸ σχέδιον θὰ ᾖναι εὐρὺ καὶ ἵνα μὴ ἔρχηται ὁ εἷς νὰ φτιάνῃ καὶ ὁ ἕτερος νὰ χαλᾷ, πρέπει νὰ νομιμοποιηθῇ δι’ ἑνὸς νόμου σπουδαίου καὶ στερεοῦ. Ἡ δὲ ἐμὴ ἰδέα εἶναι, προσέξατε μὴ μὲ ἐκλάβητε δι’ αὐλοκόλακα (διάλογοι), ἡ ἐκτέλεσις τοῦ σχεδίου αὐτοῦ βεβαίως συνταγματικῶς ὑπάγεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μὴ οἱ ὑπουργοὶ παρεκτρέπωνται, ὁ νόμος οὗτος νὰ ᾖναι πάντοτε ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Βασιλέως· διότι τὸ ἔργον τοῦτο δεῖται χρόνου μακροῦ καὶ δαπάνης οὐ σμικρᾶς, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀνατεθῇ ἀντισυνταγματικῶς εἰς τὴν βασιλείαν· ἀλλ’ ὡς ἄρχων τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ νὰ ἐπιβλέψῃ εἰδικῶς ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς βεβαίως θὰ κάμωμεν.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπὶ πάντων ἐπιβλέπει ὁ Βασιλεύς.

§130ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν βλάπτει ἂν σᾶς εἶπον καὶ μίαν λέξιν περιπλέον.

§131ΜΙΛΗΣΗΣ. Καλὰ, ἰδίως δι’ αὐτὸ σᾶς ἔκαμα προσεκτικόν.

§132ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν λοιπὸν, κύριοι, εἴτε ἡ παροῦσα κυβέρνησις, εἴτε ὁποιαδήποτε ἄλλη δὲν ἔλθῃ εἰς αὐτὸ τὸ σωτήριον μέτρον, θὰ ῥίπτωνται καθ’ ἑκάστην τὰ χρήματα ἀνωφελῶς ὅπως μέχρι τοῦδε ἐγένετο. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀλήθεια. Εἶμαι λοιπὸν ὅλαις δυνάμεσιν ἐναντίος τῆς ἐν ἐνεργείᾳ διατηρήσεως τῶν λεγομένων θωρακωτῶν πλοίων, δι’ οὓς λόγους σᾶς ἐξέθεσα, θεωρῶν αὐτὴν ἀνωφελῆ καὶ ἐπίδειξιν ὅλως ματαίαν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι κάμνοντες αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν καὶ ἄλλην οἰκονομίαν, δηλονότι οἰκονομοῦντες τοὺς ἀξιωματικούς μας εἰς τὰ λιμεναρχεῖα καὶ ἐν γένει εἰς ὅλην τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν, τηροῦντες δὲ τὰ ὑπηρετικὰ πλοῖα τὴν Πάραλον, τὴν Ἀφρόεσσαν κτλ. διὰ τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ἥτις εἶναι ἀναγκαιοτάτη, συγκροτοῦντες οὕτω πρὸς τὸ παρὸν διά τινας χρόνους τὴν ναυτικήν μας δύναμιν, καὶ πωλοῦντες, ὅ,τι ἄχρηστον ἔχομεν, διότι ἔχομεν ἄχρηστον ἀρκετὸν, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ποσὸν πλέον τοῦ 1,500,000 διὰ τὴν πρώτην ἔναρξιν.

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος θὰ τὸ ἀγοράσῃ;

§134ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φέρετέ τα ἐκεῖ ὅπου ἠξεύρουν νὰ ἐμπορεύωνται καὶ ὅπου δὲν πετοῦν οὔτε τὸ τελευταῖον κουρέλι. Στείλατέ τα εἰς τὴν Μελίτην ἢ ἀλλαχοῦ καὶ θὰ κερδίσητε περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι νομίζετε (θόρυβος).

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ διὰ νὰ φωτίζωμαι μόνον, ὄχι διὰ νὰ σᾶς διακόπτω.

§136ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ σωστικὸν τοῦτο μέτρον, καὶ τὸ πιστεύω, διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σπουδαίως θὰ σκεφθῇ, καθόσον ἀφορᾷ τὸ Ναυτικόν, ἄνευ τοῦ ὁποίου, ὡς προεῖπον, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ διεκδικήσῃ τὴν φιλοτιμίαν της. Τὸ ἀπέδειξαν περιστατικὰ μέγιστα! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκλόνητος ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν πρεσβεύω περὶ τῆς ἐν γένει ἀναδιοργανώσεως τοῦ ναυτικοῦ, ἄνευ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἦσθε πολὺ πεπεισμένοι, ὅτι οὔτε πλοῖα θὰ ἔχητε, οὔτε ἀξιωματικοὺς μαχίμους, καταλλήλους ἐν πολέμῳ· θέλετε μᾶς ἔχει τὸ λέγω μετὰ παῤῥησίας μόνον διὰ τὴν εὐχαρίστησιν τῆς μισθοδοσίας. Δὲν ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ὡς εἶπον ἄρδην μέμφομαι αὐτὸν, ὅπως ἔχει, καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἔλθω ἐπ’ αὐτοῦ, διότι τόρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοργανισθῇ. Μόνον εἰς ἓν θὰ περιορισθῶ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, πρώτην ἤδη φορὰν θ’ ἀποταθῶ καὶ πρὸς ὑμᾶς, διότι μέχρι τοῦδε ἐλάλησα γενικῶς περὶ τοῦ ναυτικοῦ, ποῖος εἶναι ὁ εὐφυὴς ἐκεῖνος, ὅστις σοὶ ἔδωκε τὴν γνώμην καὶ ἐπιστεύσατε αὐτὸν θέλοντες νὰ ἐπανέλθητε εἰς ἕνα ἀναχρονισμὸν φρικώδη; Ποῖος ἐξ ὑμῶν, κύριοι, ἀμφιβάλλει, ὅτι σήμερον ὁ ἀτμὸς διεδέχθη ὅλας τὰς ἐργασίας τοῦ ἀνθρώπου, ποῖος ἀμφιβάλλει ἐξ ὑμῶν εἰς τοῦτο; Πιστεύω οὔτε εἰς τὸ ἔσχατον χωρίον ἂν εὑρεθῇ τις δὲν θέλει ἀμφιβάλλει τοῦτο. Σήμερον, κύριοι, ὅτε ὅλα τὰ ἔθνη καὶ αὐτὰ τὰ πλέον βάρβαρα μεταποιοῦσιν καὶ αὐτὰς τὰς λέμβους εἰς ἐνέργειαν διὰ τοῦ ἀτμοῦ, σήμερον βλέπω ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἓν κονδύλιον 75,000 διὰ ναυπήγησιν τριῶν μικρῶν ἡμιολιῶν ἱστιοφόρων, λίαν χρησίμων θεωρουμένων πρὸς ἐκτέλεσιν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ὁποῖος ἀναχρονισμός, κύριοι! ὀπίσω ἐπανήλθομεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Λουδοβίκου ΙΔʹ.

§137ΚΟΡΙΖΗΣ. Μὲ ἀτμὸν θὰ γίνουν.

§138ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂς τὸ εἴπῃ ὁ ὑπουργός.

§139ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἐξακολουθήσατε καὶ τώρα θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον.

§140ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ τὸ χείριστον κατ’ ἐμέ, ὅπερ μ’ ἔκαμεν ὀλίγον νὰ μειδιάσω, εἶναι τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν). «Τοιούτων μικρῶν πλοίων ἡ Ἑλλὰς ἔχει μεγίστην ἀνάγκην πρὸς περιστολὴν λαθρεμπορίων, πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστοπειρατείας καὶ πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως εἰς διάφορα τοῦ Κράτους μέρη καὶ λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ τὰ κάμω δώδεκα τὸν ἀριθμόν κ.τ.λ.» Τοῦτο μ’ ἔκαμε νὰ μειδιάσω ἀπὸ καρδίας, καὶ λέγω τί σοφία αὕτη; Εἰς αὐτὸν τὸν αἰῶνα νὰ ἐπανέλθωμεν 100, 200 χρόνους ὀπίσω, νὰ καταδιώξωμεν τὴν λῃστείαν καὶ τὸ λαθρεμπόριον διὰ πλοίων ἱστιοφόρων, τὰ ὁποῖα ἄλλοι διὰ τοῦ ἀτμοῦ καὶ πάλιν κινδυνεύουν νὰ τὰ περιστείλουν! Σήμερον δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο, ὅτε οἱ ἄνθρωποι ἄνοιξαν τὰ μάτια των, διὰ πλοίων τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ ἀνέμου καὶ τῶν περιστάσεων, αὐτὸ εἶναι ὡς νὰ εἴπῃς εἰς τὸν πειρατὴ, πειρατὰ στάσου νὰ κάμῃ καιρὸς νὰ ἔλθω νὰ σὲ συλλάβω. Καὶ τί νομίζετε ὅτι θὰ κατασταθῶσιν αὐτά; κοινὰ καὶ ἀτυχῆ εἰς τὴν ἐνέργειάν των. Δὲν θὰ κάμουν δὲ ἄλλο παρὰ νὰ ψαρεύωσι χάνους καὶ πέρκας ὅπως τοῦτο γίνεται εἰς τοιούτου εἴδους πλοῖα. Λοιπὸν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἰς τὴν αὔξησιν πλοίων, ἀλλ’ ἀποσκορακίσατε τὴν ἰδέαν αὐτὴν τοῦ νὰ τὰ κάμητε ἱστιοφόρα, καὶ πρέπει ν’ αὐξήσητε τὴν δαπάνην διὰ νὰ τὰ κάμητε ἀτμοκίνητα. Ὅπως σήμερον, κ. ὑπουργὲ, ἀνεπτύχθησαν τὰ μέσα τῶν μηχανῶν, ἐπῆλθε μεγίστη οἰκονομία καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς γαιάνθρακας. Ἤδη ἐφεύρεσίς τις ἐπελθοῦσα ἐσχάτως καὶ βραβευθεῖσα ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως τῆς Ἀγγλίας θέλει σᾶς δώσει τὴν εὐχαρίστησιν ἀντὶ ἐκείνης τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἐδαπανᾶτε θέτοντες μηχανὴν διὰ τῆς καταναλώσεως π. χ. ἑνὸς τόνου τὸ ἡμερονύκτιον, διὰ τῆς ἐφευρέσεως αὐτῆς θέλετε ἔχει κατὰ τὸ τρίτον οἰκονομίαν· ὥστε τὰ μικρὰ ταῦτα πλοιάρια θέλουν κάμει μικρὰν χρῆσιν γαιανθράκων· θέλετε δὲ ἔχει ἐκ τῆς μεταποιήσεως ἀπὸ ἱστιοφόρων εἰς ἀτμοκίνητα καὶ μίαν ἄλλην οἰκονομίαν τοῦ προσωπικοῦ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ, διότι ἂν ἦναι ἱστιοφόρα, θέλουν ἔχει διπλασίαν δύναμιν ἀνδρῶν, ἀπὸ ἐκείνην τῶν ἀτμοκινήτων. Τοιουτοτρόπως θὰ δυνηθῆτε πράγματι νὰ συντελέσητε εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ τῆς πειρατίας καὶ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν σας, ὅπερ εἶναι τὸ μέγιστον πάντων διὰ μίαν κυβέρνησιν, τουτέστιν ἡ οἰκονομία τοῦ χρόνου. Τὴν οἰκονομίαν τοῦ χρόνου ἐπιδιώκουσιν ὅλα τὰ ἔθνη, κύριοι, σήμερον! Ἡ οἰκονομία αὕτη τοῦ χρόνου εἶναι ὁ πλοῦτος ὁ ἀνεξάντλητος! Ταῦτα εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι· εἰς δὲ τὰ καθέκαστα δὲν ἔρχομαι, διότι ὡς σᾶς εἶπον ἄρδην μέμφομαι τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ναυτικῶν ὅπως ἔχει.

§141Δ. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Μπούμπουλης, βουλευτὴς Σύρου, πραγματικῶς ἀνέπτυξε τὴν κατάστασιν τοῦ ναυστάθμου καὶ ἐν γένει τοῦ ναυτικοῦ. Ὅταν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ παραλάβω τὸ ὑπουργεῖον μετέβην καὶ ἐξέτασα τὴν κατάστασιν αὐτοῦ. Μετέβην, ἐπεθεώρησα τὰ καταστήματα ἐν γένει, ἐπεθεώρησα ὑπ’ ὄψιν στρατιωτικὴν τὸν ναύσταθμον, καὶ ἐπέστρεψα, βεβαιωθῆτε, μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀθυμίαν, διότι δὲν εὗρον τίποτε ἐν αὐτῷ. Ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν παρετήρησα, ὅτι εἶναι ἐκτεθειμένος ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη. Εἶδον, καὶ τὰ καταστήματα καὶ τὰ πλοῖα εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν Δὲν εἶπε τίποτε ὁ κ. Μπούμπουλης περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Ὁμολογῶ μὲ λύπην μου, ἐπειδὴ τὸ ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὁμολογήσω τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν· ἰδίως ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν στρατιωτικὴν, δὲν βλέπετε οὔτε ἓν κανονοστάσιον δι’ ὑπεράσπισιν τῆς σημαίας μας, οὐδὲν ἔργον ἄξιον λόγου, ἡ ἀποθήκη κενὴ, τὰ πυροβόλα διεσκορπισμένα ἔνθεν κακεῖθεν, αἱ μηχαναὶ ὅλαι ἄθλιαι, τὰ πλοῖα εἰς κατάστασιν ἐλεεινὴν, οἱ λέβητες οἰκτροί. Εἰς πᾶν ταξείδιον, εἰς πᾶσαν διαταγήν μου οἱ κυβερνῆται μοὶ ἀνέφερον, ὅτι τὸ πλοῖον εὑρίσκεται εἰς κακὴν κατάστασιν, οἱ λέβητες ἠμπορεῖ νὰ ἐκραγοῦν, γαιάνθρακας δὲν εἶχον σχεδὸν τίποτε, καὶ μάλιστα σᾶς τὸ λέγω μὲ λύπην, ὅταν ἀνεχώρησεν ὁ ἀτμοδρόμων δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ κινηθῇ. Ἦσαν κενὰ τὰ πυροβόλα, κύριοι, τὰ πυροβόλα εἰς ἀχρηστίαν ὑπὸ ὅλην τὴν στρατιωτικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν εἶναι εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἀχρήστων. Δὲν ἤθελον νὰ εἴπω αὐτὸ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔρχεται εἷς τῶν διακεκριμένων ἀξιωματικῶν καὶ τὰ ἐκθέτει, ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν καὶ ἂς τ’ ἀκούσῃ.......

§142ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί ἐκάματε, ἀφοῦ εἴδατε τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν;

§143ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω τί ἔκαμα. Ἀφοῦ εἶδον αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐπέστρεψα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐσκέφθην τί πρέπει νὰ κάμω. Οἱ ναῦται ἦσαν γυμνοὶ, κύριοι, δὲν εἶχον μίαν πῆχυν τσόχαν, εἶναι αἶσχος νὰ τὸ ἀναφέρω, ἕνα ὑποκάμισον δὲν εἶχον, παπούτσια. Ἔκαμα ἐπιθεώρησιν στρατιωτικὴν, οἱ ἴδιοι οἱ ναῦται μοὶ εἶπον δὲν ἔχομεν ὑποκάμισον, κύριε ὑπουργέ! Αἱ ἀποθῆκαι, κύριοι, κεναί. Καὶ ἦτο καθῆκον μιᾶς κυβερνήσεως, ἰδίως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, διότι αὐτὰ τὰ χρήματα εἶναι προκαταβολαὶ αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἀγοράζονται τὰ ὑλικά. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἐξέφρασε μίαν ἰδέαν λαμπρὰν νὰ πωλήσωμεν τὰ ἄχρηστα, τὸν ἐρωτῶ τί ἄχρηστα; ποῖα; τίποτε, κύριοι, δὲν ὑπάρχει. Τὰ ὑπηρετικὰ πλοῖα δὲν τὰ πέρνει κανεὶς διὰ τίποτε· αἱ μηχαναὶ εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, δὲν ἔχουν οὐδὲ τριῶν ἵππων δύναμιν, ἐνῷ αἱ μηχαναὶ ἔχουν καὶ 20 καὶ 25. Οἱ λέβητες τοῦ ἀτμοδρόμονος ἤθελον ἐκραγῆ. Νὰ τὰ πωλήσωμεν τὰ ὑπηρετικὰ πλοῖα, τὰς ἀποθήκας, καὶ ἂν τὰ πωλήσωμεν, τρεῖς, τέσσαρας χιλιάδας θὰ πάρωμεν καὶ τί θὰ μᾶς χρησιμεύσουν αὐτὰ; διὰ στόλον; ὄχι βέβαια. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης ἐσκέφθην νὰ τὸ ἐφαρμόσω καὶ τὸ ἔφερα εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον· εἶπον ναύσταθμον δὲν ἔχομεν. Ὑπέβαλα, κύριοι, εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ἐζήτησα νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, νὰ σχηματίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ ἐπιτροπὴν ἀπὸ εἰδήμονας ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, νὰ ἐξετάσουν πρῶτον τὴν θέσιν ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ πᾶνε πολὺ καλὰ, ἀλλ’ αὐτὰ θέλουν χρήματα. Καὶ τί νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὸν ναύσταθμον; μὲ λόγια; θέλει ἑκατομμύρια ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, ἂν ὑπὸ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν ἀνέφερον τὸν Βαμπᾶν, αὐτὸς εἶναι ὀπίσω· εἶναι ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐπέφερον ἄλλα ὀχυρώματα ἄλλης φύσεως εἰς τὸν κολοφῶνα τῆς δόξης· μόνον εἰς τὰ χαρτιὰ τὰ θαυμάζει κανείς. Ἐὰν θέλωμεν νὰ σηκώσωμεν τὸν ναύσταθμον ἀπὸ τὸν Πόρον καὶ νὰ τὸν ὑπάγωμεν ἀλλοῦ, ἂς μὴ ἦμαι ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλ’ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι εἰς τὸν στρατόν, καὶ εἶμαι ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ τὰ ὁποῖα συμβαδίζουν μὲ τὸ ναυτικόν· διότι δὲν ἔχει παρὰ πλωτὴν κανονοστοιχίαν καὶ ὡς τοιοῦτος ἠμπορῶ νὰ τὸ ἠξεύρω. Νὰ φέρωμεν σύστημα πυροβολικοῦ Ἀμστρὼγκ δὲν ἠμποροῦμεν, διότι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὔτε νὰ γυμνάσωμεν τοὺς ἄνδρας μας, καὶ οὔτε οἱ Ἄγγλοι ἠδυνήθησαν νὰ θέσωσι τὸ σύστημα τοῦτο εἰς ἐνέργειαν. Ἔχομεν πυροβόλα τῶν 270 λιτρῶν, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται θεωρητικαὶ γνώσεις τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ σᾶς φέρωμεν ἐδῶ πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλὰ σᾶς λέγω μόνον ὅτι ὀλίγοι ἐξ ἡμῶν εἶναι εἰς κατάστασιν, πρέπει νὰ φέρωμεν ξένους προγυμναστάς. Ἀλλ’ εἴμεθα εἰς κατάστασιν; ἐτρόμαξα κύριοι, νὰ φέρω τὰ δύο πλοῖα τὰ θωρακωτά, ἐγὼ ὁ γερσαῖος, ὁ ἀξιωματικὸς τῆς γραμμῆς, ἀλλὰ τὰ ἔφερα· ἦτον ἀδύνατον νὰ ἔλθουν τὰ πλοῖα αὐτά, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς τὸ εἴπω, καὶ τὸ ἀπέδειξα διὰ τῶν πραγμάτων. Ἔφερα τὰ πλοῖα, κύριοι, τὸ ἓν εἶναι σήμερον εἰς τὸν ναύσταθμον, ἀλλὰ τί νὰ τὸ κάμω; εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὡραῖα πυροβόλα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Μίλησην νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν Πόρον νὰ τὰ παρατηρήσῃ καὶ θὰ κλαύσῃ διότι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν· ἀλλ’ ἤθελα νὰ ὑπάγω καλλίτερα μὲ τὸν κ. Μπούμπουλην, διότι ἠμποροῦμεν νὰ συμβαδίσωμεν ἐκεῖνος μὲ τὰς γνώσεις του τὰς ναυτικὰς καὶ ἐγὼ μὲ τὰς στρατιωτικάς, καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα καὶ ἤθελον τὸν παρακαλέσει, καὶ ἂν δὲν ἦτο βουλευτὴς ἤθελον τὸν διατάξει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν· ἀλλὰ τότε ἤθελεν ἐπιστρέψει καὶ ἤθελε κτυπήσει τὸ μέτωπόν του καὶ εἰπῆ ἂν ἤμεθα εἰς κατάστασιν Τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται, εἶναι αἶσχος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἤρχισαν ἀπὸ τοῦδε νὰ σήπωνται καὶ πρέπει νὰ τὰ στείλωμεν εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Τεργέστην, εἰς τὴν Ἀγγλίαν· ἀλλὰ πταίω ἐγώ, ἂν ἦλθον τόρα αὐτὰ τὰ πλοῖα;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριοι βουλευταί, τοὺς περιπάτους.

§145ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Λοιπὸν σᾶς λέγω μὲ λύπην μου, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰ πλοῖα, διότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλλωμεν τὸ σύστημα τοῦ ναυστάθμου ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, οὔτε ὀχυρώματα νὰ κατασκευάσωμεν, οὔτε σύστημα πυροβολικοῦ νὰ φέρωμεν, διότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα· ἐγὼ κατέφυγα εἰς ἓν ἄλλο μέτρον, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αὐτὸ ἔχει δυσκολίας, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ δυνηθῶ νὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ἔχομεν ἀνάγκην διὰ νὰ μὴ στέλλωνται δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τὰ πλοῖά μας, νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κατασκευάσωμεν καὶ φέρωμεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν μίαν πλωτὴν δεξαμενὴν ντὸκ λεγομένην· αὗται διαιροῦνται εἰς τρεῖς, τέσσαρας, πέντε, ἓξ τάξεις· νὰ κανονίσωμεν μίαν τάξιν ἀνάλογον διὰ τὰ δύο πλοῖα τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Αὐταὶ αἱ δεξαμεναὶ διαιροῦνται εἰς τάξεις, καθὼς σᾶς εἶπα· ἡ δεξαμενή, ἡ ὁποία θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ διὰ τὸν σκοπὸν τῶν πλοίων τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἀπαιτεῖται νὰ ἦναι τοιαύτης δυνάμεως, ἀναλόγου μὲ ἓν ποσὸν 1½ ἑκατομμυρίου φράγκων· αὐτὸ τὸ ὑπέβαλα εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον τὸ εὗρε βεβαίως, ὅτι εἶναι ἀναγκαιότατον, ἀλλὰ τὰ μέσα μᾶς λείπουν, καὶ θὰ σκεφθῶ κατόπιν νὰ τὸ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν κριθῇ ἀναγκαῖον νὰ προμηθευθῶμεν μίαν δεξαμενὴν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὰ πλοῖα τὰ ἐμπορικά, τουτέστι νὰ ἐπισκευάζωνται καὶ αὐτὰ εἰς τὸ ντὸκ τὸ ἰδικόν μας, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ὠφελείας πολλάς, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ εἰσοδήματα· ὅλα αὐτὰ ἠθέλησα νὰ τὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν ἐν κεφαλαίῳ τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§146ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε σᾶς παρακαλῶ.

§148ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα, κ. πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐμποδίσητε μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν, ἀφοῦ ἐζήτησα τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν ἀγορεύοντα;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ ἀγορεύων, δὲν εἶναι πρόεδρος.

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρώτην φορὰν βλέπομεν τοῦτο ἐπὶ τῆς προεδρείας σας· μοὶ ἔδωκε τὴν ἄδειαν ὁ ἀγορεύων, ἐὰν δὲν μοὶ τὴν δίδετε σεῖς, ἄλλο ζήτημα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§152ΜΙΛΗΣΗΣ. Σᾶς ἐρώτησα, κ. ὑπουργὲ, προηγουμένως, ποῖα μέτρα ἐλάβετε, ἀφοῦ ἐπεστρέψατε ἐκ τοῦ ναυστάθμου καὶ εἴδατε τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν αὐτοῦ;

§153ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Σᾶς τὸ εἶπα, δὲν ἠμπορέσατε νὰ ἐννοήσητε;

§154ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι, κατὰ δυστυχίαν. Εἶμαι ὀλίγον δύσνους. Ἐνεδύθησαν τοὐλάχιστον οἱ ναῦται;

§155ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μάλιστα· διέταξα νὰ τοὺς δώσουν καὶ τσόχαν καὶ ἐπῆραν καὶ πανιὰ καὶ τώρα καταγίνονται εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Λοιπὸν ἔρχομαι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπαντῶ δι’ ὀλίγων λέξεων εἰς τὸν φίλον μου βουλευτὴν ἐκ Τριφυλλίας, ὅστις μὲ κἄποιον τρόπον, δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ τὸ εἴπω, εἰρωνικῶς εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μὲ ἕνα τρόπον ὑπεροπτικὸν καὶ ὑπερήφανον εἶπεν, ὅτι ἐτήρησε τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα καὶ συνέταξε τὸν προϋπολογισμόν. Πραγματικῶς εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα ἐνώπιόν σας, σᾶς εἶπον, ὅτι ἐτήρησα τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα καὶ πράγματι τίποτε δὲν παρέλειψα· καὶ ἂς ἀκούσῃ πρὸ πάντων ὁ φίλος μου κ. Σωτηρόπουλος. Ὁ προϋπολογισμὸς, ὡς γνωρίζετε, σήμερον διαιρεῖται εἰς δύω, εἰς τὸ προσωπικὸν, εἰς τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐπεψηφίσατε ἐσχάτως καὶ εἰς τὰ ὑλικά. Ἰδοὺ ὁ κατάλογος τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ὀνομάζονται οἱ ἀριθμοὶ αὐτοῦ τοῦ κλάδου. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι προϋπολογισμένοι τακτικῶς διὰ νόμων. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι ὑπερέβην κατὰ 7 πλωτάρχους· δὲν εἶναι ἔτσι. Ἰδοὺ, ὅστις θέλει νὰ παρατηρήσῃ, ἔφερα σημείωσιν γενικὴν καὶ τὴν ἀφίνω ἐνταῦθα καὶ ἂν τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἐπιθυμῶ καὶ αὔριον νὰ μοῦ κάμῃ τὴν παρατήρησιν, ὅτι παρέβην ἓν διάταγμα, ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον. Ὅλα τὰ ἐνήργησα σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους. Κατὰ τὸν περὶ ἀριθμῶν νόμον πλωτάρχαι πρέπει νὰ ᾖναι 12, κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι 17, ὑπερβαίνει κατὰ 5, ἀλλὰ τοὺς ἀφῄρεσα εἰς τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον. «Ἀφαιρεῖται διὰ κενὰς θέσεις τῶν προϊσταμένων τῶν λιμένων κατεχομένων ὑπὸ βοηθῶν δραχμ. 66,665.» Ἰδοὺ οἱ πλεονάζοντες 5 πλωτάρχαι πρὸς 370 δραχμὰς 22,200· ὀκτὼ ὑποπλοίαρχοι πλεονάζοντες τοὺς ἀφῄρεσα καὶ αὐτοὺς, διότι εἶχα ἀνάγκην νὰ τοὺς φέρω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ νόμου, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ οἰκονομία τὸ ἀπαιτεῖ, ἐπροτίμησα ν’ ἀφήσω βοηθοὺς καὶ βλέπετε εἰς αὐτὸ τὸ φύλλον λεπτομερείας εἶναι ἀφῃρημένον τὸ ποσὸν 66,665. Παρακαλῶ τὸν κ. Σωτηρόπουλον νὰ λάβῃ τὴν καλοσύνην νὰ ἴδῃ τὸν προϋπολογισμόν. Ἐλάλησεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ περὶ τῶν δοκίμων· ἀλλὰ δὲν ἔλαβε τὸν κόπον ὁ κ. Σωτηρόπουλος νὰ εὕρῃ καὶ τὰ ψηφίσματα τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1862 καὶ 1863 καὶ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκεῖ θέλει εὕρει ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον νὰ προσφερθῇ πρὸς ἐμὲ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον· καὶ ὁ κ. Μπούμπουλης εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τούτου· διότι νομίζω εἰργάσθη τότε ὡς ὑπουργός. Ὥστε βλέπετε, ὅτι αὐτὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὰ προσδιωρισμένα καὶ ψηφισμένα καὶ τίποτε δὲν παρέβλεψα. Ἂν παρέλιπον τι, εἴχατε δίκαιον νὰ μὲ μεμφθῆτε, διότι ποτὲ δὲν ἤθελον καταπατήσει τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα· διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ἀξιωματικὸς καὶ ἐντὸς τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἠξεύρω νὰ σεβασθῶ καὶ τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§157ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ἔχω τὰς λεπτομερείας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔκαμα κατ’ ἐμὲ μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν· τὸ ἄρθρον τοῦ προσωπικοῦ τὸ διήρεσα εἰς 14 ἄρθρα· ὅταν ἔλθητε εἰς τὰ καθέκαστα εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω πᾶσαν ἄλλην πληροφορίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ ἡμιολιῶν, ὁ κ. Μπούμπουλης ὡμίλησεν, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγνώσω καὶ ξένα συγγράμματα καὶ νὰ μελετήσω καὶ δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ὀπισθοδρομικῶν· καὶ διὰ νὰ μὴ εἴπω πολλὰ, σᾶς λέγω ὅτι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης, ἀλλ’ ἐσκέφθην, ὅτι μὲ 75,000 δραχ. δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμω δύο καὶ τρεῖς ἡμιολίας ἂν ἤθελα νὰ κατασκευάσω ἀτμοκινήτους, ἔτσι ἔπρεπε νὰ ἦναι, ἀλλ’ ὑπάρχει ἔλλειψις χρημάτων καὶ ἐνόμισα καλὸν νὰ κάμω τρεῖς μικρὰς γολέττας ὡς ὑπηρετικὰ πλοῖα νὰ μεταφέρουν ἀποσπάσματα, διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν ἀτμὸν, ὅταν πρόκειται νὰ μεταβιβάσωμεν ἕνα λόχον καὶ καθ’ ἑξῆς· διότι αἱ ἡμιολίαι εἶναι εἰς χρῆσιν διὰ τὴν ταχύτητα· ὅταν ὅμως δὲν χρειάζεται ταχύτης, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ αὐτῶν· ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι καλλίτερον τὸ ἀτμοκίνητον, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὰς δαπάνας του, καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ ἀτμοκινήτου δὲν εἶναι μόνον μηχανικοὶ, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἔξοδα πλέον περισσότερα. Μόνον ὁ μηχανικὸς, λαμβάνει 400 καὶ 500 δραχ. κατὰ μῆνα, ἕνας βοηθὸς 300, ἕνας ὑποβοηθὸς 200· τὸ προσωπικὸν μόνον τῆς μηχανῆς ἀπαιτεῖ ἔξοδα περισσότερα ἀπὸ τὸ ἄλλο προσωπικὸν τῶν ναυτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρακολουθοῦσι καὶ ἄλλαι δαπάναι· ἀπαιτοῦνται πολλὰ πρὸς διατήρησιν μιᾶς μηχανῆς καὶ πρέπει νὰ τὰ ὑπολογίσῃ κανεὶς, διότι δὲν ἔχει νὰ ἐξοδεύῃ παρὰ χρήματα καὶ χρήματα καὶ αἰωνίως χρήματα καὶ δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὔτε νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰς μηχανὰς, διότι καὶ μηχανικοὺς δὲν ἔχομεν. Διὰ τοῦτο εἶπα νὰ κάμωμεν αὐτὰς τὰς γολέττας.

§158ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§159ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Μπούμπουλην, ὅπου ὑπεστήριξε τὴν ναυτικὴν δύναμιν, εὐχαριστῶ ἐπίσης καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν ὅστις ἐξέθεσε τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τοῦ ναυτικοῦ καὶ μὲ ἀπήλλαξεν ἀπὸ πολλὰς πληροφορίας ὅπου ἤθελα νὰ τὸν ζητήσω. Κύριοι! Ἕκαστος ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐκεῖ καὶ μενέτω λέγει τὸ ῥητόν. Ἕνεκα τῆς γεροντικῆς ἡλικίας δὲν μὲ βοηθεῖ τὸ μνημονικὸν καὶ αἱ λοιπαὶ φυσικαὶ δυνάμεις νὰ ἐκφρασθῶ ὅπως δεῖ, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφρασθῶ ὅπως δύναμαι. Εἰς τὰς συζητήσεις τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων πολλὰ ἐλέχθησαν, δηλ. ὅτι πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐδαπανήθησαν, ἀλλὰ τὰ πράγματα μαρτυροῦσιν, ὅτι ἡ πατρὶς δὲν ὠφελήθη, διότι εἰς τὰς ἡμέρας τοῦ κινδύνου καὶ τῆς ἀπελπισίας αὐτῆς, οὐδεμία προπαρασκευὴ πολέμου ὑπῆρχε, τὸ δὲ Κεντρικὸν Ταμεῖον ἦτο κενὸν, ἡ δὲ πατρὶς ἐσώθη, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἡμεῖς ἐσώθημεν, ὡς ἐκ θαύματος. Οἱ στρατιῶται, κύριοι, τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον ἐπανήρχοντο κάθε ἡμέραν εἰς τὰ γυμνάσια μὲ λευκὰς περισκελίδας, ἡ δὲ «Ἀμφιτρίτη» κάμνουσα νερὰ διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ ἐστάλη εἰς Τεργέστην· δέσαντες αὐτὴν εἰς τὴν δεξαμενὴν οἱ τεχνῖται καὶ εὑρόντες τρία καρφία ὀξειδωμένα μᾶς ἐμυκτήριζον· τοὺς μυκτηρισμοὺς τούτους τοὺς ἔγραψαν καὶ αἱ ἐφημερίδες, καὶ ὁ ἀτμοδρόμων ἡ «Ἑλλὰς» ἐκεῖ ἐστάλη νὰ ἐπισκευασθῇ· ἡμεῖς λοιπὸν δίδομεν αἰτίας εἰς τοὺς ἐχθροὺς μας νὰ μᾶς κατηγοροῦν, διότι ὅταν οὗτοι ἀναγινώσκωσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δαπανᾷ πολλὰ ἑκατομμύρια καὶ ναύσταθμον δὲν ἔχει νὰ ἐπισκευάζῃ τὰ πλοῖά της, οἱ δὲ στρατιῶταί της ἀπέρχονται χειμῶνα μὲ λευκὰς περισκελίδας εἰς τὰ γυμνάσια, δικαιολογοῦμεν τὰς κατηγορίας των. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι τὰ πράγματα δὲν συμφωνοῦν μὲ τὰ λεχθέντα. Ἤδη, κύριοι, δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀναπτύξεως τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ περὶ ἐνάρξεως τῆς πραγματοποιήσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμεῖτε, κύριοι βουλευταὶ ὑμεῖς καὶ ὁ Ἑλληνισμός. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν σᾶς εἶπον, κύριοι, τὴν παραμέλησιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, ὅτι τὴν ἐξέθεσα εἰς φίλους μου, καὶ ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα διὰ τὴν ἔλλειψιν αὐτῆς νὰ μὴν εἰξεύρωσι καὶ Κυβέρνησις καὶ Ἕλληνες τί νὰ πράξωσι διὰ τὴν σωτηρίαν της· ἡ ἡμέρα τοῦ κινδύνου καὶ τῆς ἀπελπισίας ἐπῆλθεν, ἡ ἐποχὴ εἶναι πρόσφατος καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μνημονεύσω αὐτήν, ἀλλ’ ἐὰν τὸ πάθημα τοῦτο δὲν γίνῃ μάθημα, μὲ θάῤῥος καὶ μετὰ λύπης ἐν ταὐτῷ λέγω, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τάχιον ἢ βράδιον ἡ ἡμέρα θὰ ἐπέλθῃ καὶ αὖθις νὰ πάθῃ ἡ Ἑλλὰς, καὶ ὁ εἷς ἐξ ἡμῶν θὰ αἰτιᾶται τὸν ἄλλον, καὶ ὅλοι θὰ ἤμεθα αἴτιοι τῆς ἀπωλείας μας. Ἀλλὰ, κύριοι, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὰς μελλούσας ὀλεθρίας περιστάσεις, ὀφείλομεν νὰ ποιήσωμεν τὴν ἔναρξιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, διότι εἰς αὐτὴν ἐναποθέτει τὰς ἐλπίδας του ὁ Ἑλληνισμός· ἀλλ’ ἕκαστος Ἕλλην ἀναλογιζόμενος τὴν μεγάλην δαπάνην αὐτῆς, ἐπιφέρει τὰς κρίσεις του, ἂν καὶ θέλῃ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς· λέγει ὅτι ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ οἰκονομήσῃ τὰς κατεπειγούσας ἀνάγκας της, ἄλλοι ἂν γίνωσι πλοῖα, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὰ διατηρήσῃ καὶ ἐκ τῆς σήψεως θὰ ἀπολεσθῶσιν εἰς τὸν λιμένα τοῦ ναυστάθμου, καὶ ἄλλοι ἄλλα κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι· σεβόμενος τὰς πεποιθήσεις ἑκάστου, ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ὡς εἰς ἀνὰ χεῖράς σας φυλλάδιόν μου ἔγραψα· ἐν δὲ σελ. 18 λέγω· ὅτι τὰ ναυτικὰ ἔθνη ἐν καιρῷ ἀνάγκης τὰ πλοῖα δὲν τὰ ναυπηγοῦσιν, ἀλλὰ πρὸ χρόνων, καὶ τὰ διατηροῦσιν εἰς τοὺς ναυστάθμους, καὶ ἐν καιρῷ πολέμου τ’ ἀποστέλλουσι, καὶ ἡμεῖς, κύριοι, τὸ αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν, νὰ εὕρωμεν πόρους διὰ νὰ ἀρχίσωμεν. Ἔθεσα δὲ ὡς τίτλον τοῦ φυλλαδίου τὰ ἑξῆς ῥητά: «Ἔχομεν γῆν καὶ πατρίδα ὅταν ἔχωμεν πλοῖα εἰς τὴν θάλασσαν» (Θεμιστοκλῆς). «Φθάνουν εἰς τὸν προορισμόν μας, ὅταν ἔχωμεν στόλον εἰς τὴν θάλασσαν» (Οἱ σημ. Ἕλληνες). «Σωτηρία τῆς πατρίδος εἶναι ἡ συγκρότησις ἐθνικοῦ στόλου, δώσωμεν καὶ τὸν χιτῶνα ἡμῶν πρὸς συγκρότησιν αὐτοῦ» (ἐφημ. Ἶρις). «Ἀνατολικὸν ζήτημα εἶναι ἡ ἀπόκτησις ἐθνικοῦ στόλου» (ἐφημ. Κλειώ)· διὰ νὰ ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ἀναγνώστην τὴν ὕπαρξιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, ὅτι οἱ Ἕλληνες δι’ αὐτῆς δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὸν προορισμόν των, καὶ ὅτι διὰ νὰ ἀποκτήσωσιν αὐτὴν ὀφείλουσι νὰ δώσουν καὶ τὸν χιτῶνά των. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν φίλος μου κ. Σαράβας, ἀποδίδων μοι εὐχαριστήρια τοῦ φυλλαδίου, ὡς καὶ ὑμεῖς μοὶ ἀπεδώκατε, καὶ σᾶς ἀπονέμω τὰς εὐχαριστίας μου, μοὶ ἐπρόσθεσεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Θεμιστοκλέους· ἡ ὀρθὴ σκέψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ μὲ ἔθεσεν εἰς σκέψιν περὶ Θεμιστοκλέους, καὶ σκεφθεὶς, μετὰ θάῤῥους ὀνομάζω αὐτὸν ἵνα ἀναθέσῃ ἡ Ἑλλὰς τὴν πρωτοβουλίαν εἰς αὐτὸν, ὅστις εἶσθε ὑμεῖς κύριοι βουλευταὶ, ὅ ἐστὶ ἡ Βουλή. Ἐὰν οἱ πρόγονοι ἡμῶν εἶχον τὸ Λαύριον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ὁ νέος Θεμιστοκλῆς ὑστερεῖται· ἔχει ὅμως δύο πόρους ἀνεξαντλήτους, τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, καὶ τὸν μὲν πρῶτον ἐξελέγχοντες ὑμεῖς, κύριοι βουλευταὶ, τὰς πράξεις τῶν ὑπουργῶν, δὲν θέλετε συγχωρήσει τὰ περιττὰ ἔξοδα αὐτῶν, ἀλλ’ οἰκονομοῦντες αὐτὰ θέλετε τὰ προσδιορίζει διὰ τὴν ναυτικὴν δύναμιν, τὸν δὲ δεύτερον, ὃν ἐν σελ. 22 καὶ 23 τοῦ φυλλαδίου μου ἔγραψα, ὅτι οὗτος κατώρθωσε τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος, αὐτὸν θέλετε καλλιεργήσει ὅπως ὑμεῖς πρὸς περαίωσιν τοῦ ἐθνικοῦ σκοποῦ κάλλιον γνωρίζετε, ἡ δὲ ἱστορία θέλει εἰπῇ πόσον ὑπέρτερος εἶναι ὁ πατριωτισμὸς τῶν ἀπογόνων των τῶν προγόνων, δηλ. ἐκεῖνοι μὲν ἀφῆκαν ὅ,τι ἐξ ὠφελείας ἐλάμβανον, οὗτοι δὲ δίδουσιν ὅ,τι μόλις ἔχουν. Περὶ ἐνάρξεως καὶ πραγματοποιήσεως τοῦ ἔργου, ἐκθέτω τὰς σκέψεις μου, ὅτι πρέπει νὰ μιμηθῶμεν τὸν γεωργὸν, ὅτι οὗτος διὰ νὰ διατηρήσῃ τοὺς ἀροτῆρας βόας του οἰκοδομεῖ τὴν φάτνην των, ὅ ἐστὶ νὰ διατηρήσωμεν τὰ πλοῖά μας πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν οἰκοδομὴν τοῦ ναυστάθμου, μετὰ δὲ τὸ πέρας τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν περὶ καταλλήλου τοποθεσίας ναυστάθμου καὶ πρότασιν περὶ οἰκοδομῆς αὐτοῦ καὶ περὶ ναυπηγίας τῶν ἀτμοπλοίων, δεικνύων καὶ τὰ χρηματικὰ μέσα. Κύριοι, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὰς παρελθούσας συνεδριάσεις ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος περὶ πρωτοκόλλου, καὶ ὅτι ἡ ἐθνικὴ φιλοτιμία ἀπαιτοῦσι νὰ κάμωμεν πόλεμον. Πόλεμον πρὸς Θεοῦ!! Κύριοι, ἐνῷ δὲν ἔχομεν πλοῖα, οὔτε ναύσταθμον, οὔτε προπαρασκευὴν καμμίαν, καὶ τὸ ταμεῖον κενὸν, ἡ δὲ Κυβέρνησις τότε ἐζητοῦσεν εἰς τὴν Εὐρώπην ν’ ἀγοράσῃ πλοῖα, ὁ δὲ ἐχθρὸς εἶχε τὴν Σῦρον ἀποκλεισμένην, ἐὰν ἤρχετο εἰς Πειραιᾶ; .... δὲν μὲ συγχωρεῖ, κύριοι, ἡ συνείδησίς μου νὰ εἰπῶ τὰ ἀποτελέσματα. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, κύριοι, τῆς ἀπελπισίας, ἠρώτησα τὸν κ. νῦν πρωθυπουργὸν, ἐὰν θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος νὰ σχηματίσῃ ὑπουργεῖον, μὲ ἀπήντησεν ὅστις θὰ σχηματίσῃ ὑπουργεῖον θὰ ᾖναι σωτήρ μας, ἀλλὰ θὰ τὸν ἀπειλήσουν τὸν εἶπα· ἠξεύρετε, κύριοι, τί μὲ ἀπήντησεν, αὐτὸν τὸν ὁποῖον σεῖς λέγετε χλιαρὸν, κρῦον, δειλὸν, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν ἐκαλέσατε ἀγύρτην καὶ δημοκόπον; «Συμφέρει ἀπολέσθαι ἕνα ὑπὲρ τοῦ λαοῦ»· τὸ εἶπε καὶ τὸ ἔπραξεν. Ἡ ἀπώλεια, κύριοι, τὴν ὁποίαν συχνὰ ἐπαναλαμβάνετε, δὲν θὰ ἔλθῃ διότι ἐπῆρε τὰ χρήματα τῆς ὁδοποιΐας ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἀπὸ τὴν χρεωκοπίαν, ἀλλ’ ἐὰν ἐπέλθῃ, ὃ μὴ γένοιτο, θὰ ἐπέλθῃ ἐξ ὅσων ἀνωτέρω ἐξέθεσα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Λομβάρδος.

§161ΔΑΓΡΕΣ. Σύντομα.

§162ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι μόνον σύντομα, κύριε Δαγρὲ, ἀλλὰ πᾶν ἄλλο εἶχον κατὰ νοῦν ἢ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν· ἔπειτα ὅμως ἀπὸ τὰ ὅσα εἰπώθησαν ἔσωθεν, κύριε Δαγρὲ, νομίζετε.......

§163ΤΙΝΕΣ. Τί τὰ λὲς τοῦ Δαγρέ;

§164ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὅλοι, νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰπώθησαν, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον, κανενὸς νὰ σιωπήσῃ; καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μίαν ἡμέραν ἁπλῶς ἀναγνώσῃ τὰ ὅσα εἰπώθησαν ἐδῶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἔχῃ πολλὰς καὶ πολλὰς σημειώσεις νὰ κάμῃ· πόσον μᾶλλον ἡμεῖς, κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σημειωθῶσι καὶ θὰ ἀναγνωσθοῦν ἠξεύρομεν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι παρεστάθησαν μάρτυρες ἐδῶ, δὲν λέγω τοῦ ἐρεθισμοῦ ἢ τοῦ θυμοῦ, ἀλλὰ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, ὁ ὁποῖος συνώδευε τὰς ἐκφράσεις του δι’ ὅσην ὥραν μὲ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του μᾶς ἀπησχόλησε; Κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον πολλάκις ἐθύμωσαν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ, οὐδέποτε ὅμως εἶδον ὑπουργὸν τόσον ἀγανακτήσαντα, καθὼς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν σήμερον καὶ ἦτο βεβαίως ἀγανάκτησις πατριωτικὴ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ. Ἐπῆγα εἰς τὸν ναύσταθμον, σᾶς εἶπε, δὲν εὗρον τίποτε· ὅλως ἐκτεθειμένος, ἐὰν ὁ ἐχθρὸς ἤρχετο· δὲν εὗρον ὑλικὸν, δὲν εὗρον μηχανάς· καὶ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εὗρον, τὰς εὗρον ἐῤῥειπωμένας καὶ σαπισμένας, δὲν εὗρον πολεμοφόδια, δὲν εὗρον σχοινία, δὲν εὗρον πανιὰ, δὲν εὗρον σίδηρα, δὲν εὗρον καρφιὰ, δὲν εὗρον πέταλα, δὲν εὗρον τίποτε· ὁ ἀτμοδρόμων ἐῤῥειπωμένος, αἱ μηχαναί του ἕτοιμαι νὰ ἐκραγῶσι, ἄνθρακας τέλος πάντων δὲν εἶχον, ὄχι μόνον αἱ ἀποθῆκαι, ἀλλ’ οὔτε αὐτὸς ὁ ἀτμοδρόμων· καὶ τὴν ἀγανάκτησίν του τὴν εἴδατε, κύριοι, καὶ ἔπρεπε νὰ ᾖναι τοιαύτη ἡ ἀγανάκτησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἐξερχομένης μόλις ἀπὸ τὸ ῥάπισμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Χόβαρτ, ἔπρεπε νὰ ᾖναι τοιαύτη ἡ πατριωτικὴ ἀγανάκτησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἀποτελοῦντος μέρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀνεθεμάτισεν ὅλον τὸ παρελθὸν ἴσια ἴσια, διότι μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν τόσον ζωηρῶς ἀπεικόνισεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σήμερον· τί νὰ κάμῃ ὅμως; εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν· ἔκαμε, μᾶς εἶπε, μίαν ἐπιτροπὴν, ἐπῆγε εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐξέθεσε τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἐνθυμήθηκε τὸν κωδωνοκρούστην τοῦ συναδέλφου του ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος ἄλλως ἠμποροῦσε νὰ ζητήσῃ μίαν παρομοίωσιν ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπὸ ἕνα κωδωνοστάτην, ἀλλ’ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἠμποροῦσε νὰ ζητήσῃ τὴν παρομοίωσίν του, ἐὰν τυχὸν ἤθελε νὰ φέρῃ παρομοίωσιν, ἀπὸ τὸν πλοίαρχον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶπε, ὅτι δὲν ἐκτύπησε τὸ κανόνι δι’ ἑκατὸν καὶ ἕνα λόγους· ποῖος εἶναι ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς λόγους, τὸν εἶπον; δὲν εἶχον μπαροῦτι ἀπήντησεν. Αὐτὴν τὴν παρομοίωσιν ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προστρέξῃ, δηλ. εἰς τὸ κανόνι του, οὐχὶ δὲ ν’ ἀναβῇ εἰς τὸ κωδωνοστάσιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§165ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς ἐκκλησιαστικῶν). Τὴν ἐκκλησίαν τὴν ἀποστρέφεσαι;

§166ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, δὲν τὴν ἀποστρέφομαι· λέγω ὅμως, ὅτι δὲν ἦτο ἡ παρομοίωσις κατάλληλος. Καὶ λοιπὸν δὲν εἶχε τὰ μέσα καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἀπελπιστικὴν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀπεικόνισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔχομεν ἐλπίδα νὰ τὴν διορθώσωμεν; μᾶς λέγει· ὄχι· ἔκαμε μίαν ἐπιτροπὴν ἐπῆγε εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε. Καὶ δὲν φθάνει τοῦτο, κύριοι, ὄχι μόνον στερούμεθα τῶν ὑλικῶν μέσων τοῦ νὰ διορθώσωμεν τὴν ναυτικήν μας δύναμιν, ἀλλὰ ἵδρωσα, μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἕως ὅτου νὰ φέρω τὰ 2 θωρακωτὰ, τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν κανόνια, ἅτινα κανεὶς τῶν ἀξιωματικῶν μας δὲν ἠξεύρει νὰ μεταχειρισθῇ καὶ πρέπει νὰ φέρωμεν ἀξιωματικοὺς ξένους νὰ μᾶς διδάξουν. Καὶ τί ἐκάματε τώρα; τίποτε, δὲν ἔχω τὰ μέσα. Ἀνέβη μετὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὸ λείψανον τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος τοῦ 1821, ὁ ναύαρχος Νικόδημος. Κατέβηκα κάτω εἰς τὴν θέσιν μου καὶ ἦλθα ἐδῶ σιμὰ εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ τὸν ἀκούσω, κατέβηκα, διότι ἤθελα ν’ ἀκούσω ἐξερχομένους ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ λειψάνου ἐκείνους τοὺς παλμοὺς τῆς καρδίας του, ὅπως συγκινηθῇ καὶ ἡ ἰδική μου. Τὸν ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, ἤκουσα τὰς ἐλπίδας του. Ἀλλὰ, γέρων ἀγαθὲ, ποία ἐλπὶς σοῦ μένει, ὅτι αἱ ἐλπίδες σου ἠμποροῦν νὰ πραγματοποιηθῶσιν ὑπὸ ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔπειτα ἀπὸ δεκάμηνον ὕπαρξιν σοῦ ἀναγγέλλει, ὅτι ἀνεκάλυψε μίαν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ ναυτικοῦ τῆς πατρίδος, καὶ ὅλα ὅσα ἔκαμεν εἶναι ὅτι ἔκαμε μίαν ἐπιτροπήν, ἐπῆγεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ἐσταμάτησεν ἐκεῖ, διότι δὲν εἶχε τὰ μέσα; Γέρων ἀγωνιστὰ τοῦ 1821, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσας ἔργον μέγα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐλπίζεις, εὔχεσαι νὰ εὕρῃς μαθητὰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα σήμερον ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὴν φωνὴν τοῦ στόματός σου, ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔφθασα ἀκόμη εἰς ἐκεῖνον τὸν βαθμὸν τῆς ἡλικίας εἰς τὸν ὁποῖον ἔφθασες σύ, καὶ ὁ ὁποῖος ἑπομένως ἠμπορῶ νὰ αἰσθάνωμαι, καθὼς τὸ αἰσθάνονται ὅλοι οἱ συνηλικιῶταί μου, ὅτι ἔχω ἀκόμη τὴν ὑποχρέωσιν, διότι ἔχω ἀκόμη τὴν δύναμιν, κατά τι νὰ ἀγωνισθῶ ὑπὲρ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἰδέας ἐκείνης, τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὁποίας σὺ καὶ οἱ συναγωνισταί σου ἤρχισες, γέρων ἀγωνιστὰ τοῦ 1821, σὲ ἐρωτῶ, εἰμπορῶ νὰ ὑποστηρίξω διὰ τῆς φωνῆς μου καὶ διὰ τῆς ψήφου μου σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔπειτα ἀπὸ τὴν καταστροφὴν τοῦ Χοβὰρτ, ἔπειτα ἀφοῦ ἐξέρχεται ἡ πατρίς μας, (τὴν ὁποίαν σὺ μὲ τοὺς συναγωνιστάς σου ἀνήγειρες) ἀπὸ μίαν τοιαύτην ὕβριν, τὴν ὕβριν, τὴν ὁποίαν σὺ πρὸ ὀλίγου τόσον καλὰ ἐζωγράφισες, ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ἰδοὺ ἡ κατάστασις τοῦ ναυστάθμου, ἰδοὺ ἡ κατάστασις τῆς ναυτικῆς σας δυνάμεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ δικαίως, γέρων ναύαρχε, ἐλπίζεις καὶ νὰ προφυλάξῃς τὴν πατρίδα σου ἀπὸ μεγάλους κινδύνους καὶ νὰ φθάσῃς εἰς ἄλλον σκοπὸν μεγαλείτερον· σύστημα τὸ ὁποῖον ἔπειτα ἀπὸ δεκάμηνον ὕπαρξιν ἔρχεται καὶ σοῦ λέγει διὰ νὰ διορθώσω τὴν τοιαύτην κατάστασιν εἰς ἣν εὕρηκα τὸν ναύσταθμόν σας καὶ τὴν ναυτικήν σας δύναμιν, ἔπειτα ἀπὸ δέκα μῆνας ἔκαμα μίαν ἐπιτροπήν, ἐπῆγα εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ἐκεῖ ἐσταμάτησα; Δὲν σᾶς ἀντιπολιτευόμεθα, δὲν σᾶς ἀντεπολιτεύθημεν καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀντιπολιτευθῶμεν, κύριοι ὑπουργοί, σᾶς τὸ εἴπαμεν καὶ ἄλλοτε δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκάματε κυρίως, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκάματε. Εἴχομεν δικαίωμα νὰ προσμένωμεν ἀπὸ ὑμᾶς, ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀνεθεμάτισε τὸ παρελθὸν πλῆρες τῶν 36 ἐτῶν διὰ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἤλθομεν, εἴχομεν δίκαιον νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία τοιοῦτον βῆμα ἔκαμε, κάτι τι ἄλλο· ἐπροσμέναμεν νὰ μᾶς δείξῃ ὅτι βαίνομεν εἰς μίαν καλλιτέρευσιν, εἰς μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς φέρῃ εἰς ἀποτελέσματα διαφορετικὰ ἀπὸ τὰ τοῦ παρελθόντος τὸ ὁποῖον ἀνεθεματίσατε. Εἴχομεν δίκαιον νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τῆς κυβερνήσεως ταύτης, ὁ ὁποῖος μὲ τοιαύτην ζέσιν, μὲ τοιαύτην ἔξαψιν μᾶς ἀπεικόνισε τὴν κατάστασιν τοῦ ναυστάθμου μας καὶ τοῦ ναυτικοῦ μας, νὰ μᾶς εἴπῃ ταὐτοχρόνως, ἰδοὺ ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ναυτική σας δύναμις, τὰ ναυτικά σας, ἀλλ’ ἰδοὺ τί ἐσκέφθην, τί ἐπρότεινα, ἰδοὺ ποῖα μέτρα σᾶς καθυποβάλλω ὅπως διορθώσωμεν ὄχι διὰ μιᾶς, ἀλλ’ ὅπως διορθώσωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρουσιάζονται; τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου σας μ’ ὅλα τὰ προτερήματα, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῶν προκατόχων σας καὶ 75,000 δραχμῶν διὰ νὰ κάμητε τί; ἱστιοφόρα πλοῖα! ἱστιοφόρους λέμβους! καὶ νὰ κάμητε τὰς ἱστιοφόρους ταύτας λέμβους, διότι δὲν εἴχατε, μᾶς εἴπατε, ἄλλα χρήματα περισσότερα διὰ νὰ ἐφαρμόσητε ἄλλο σύστημα. Ἀλλ’ ἀναδιφίζοντες αὐτὰ τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ σας δὲν εὑρίσκετε χρήματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἠμπορέσητε νὰ οἰκονομήσητε; ἀναδιφήσατε ἂν ὄχι ἄλλο, τὰ λιμεναρχεῖα καὶ τὰ ὑπολιμεναρχεῖα καὶ τοὺς λογιστὰς καὶ τοὺς ὑπολογιστὰς καὶ τὰς τόσας ἄλλας περιττὰς καὶ παρανόμους θέσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε αὐτοῦ; Δὲν θέλω νὰ ἔμβω εἰς ἐξέλεγξιν τῶν καθέκαστα, καθὼς καὶ ὁ κύριος Μπούμπουλης δὲν ἠθέλησεν, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκετε μέσα νὰ δείξητε τοὐλάχιστον μίαν οἱανδήποτε ἰδέαν πρὸς διόρθωσιν τοῦ ναυτικοῦ, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὴν καταστροφὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξήλθομεν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1868, ἔχομεν εἰς τὸν νοῦν μας κἄτι νὰ κάμωμεν ὅπως κατά τι προοδεύσωμεν; Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι νομίζομεν, ὅτι χάριν τῶν προγονικῶν μας τίτλων, θέλομεν ἐπισύρει τὴν βοήθειαν τῆς Εὐρώπης πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἰδικοῦ μας μέλλοντος, ἡμεῖς σήμερον παριστανόμεθα ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης μὲ τὴν ἐξομολόγησιν καὶ ἀπεικόνισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ δύναμίς μας ἐκείνη, ἡ ὁποία καὶ μόνη δύναται σεβασμὸν νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ἠμποροῦν νὰ μᾶς φοβηθῶσιν οἱ ἐχθροί μας· εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς ἐξομολογήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν τῆς πατρίδος μας, μὲ τὰ σχόλια, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἡ δεκάμηνος σκοπεύει νὰ καλλιτερεύσῃ τὴν κατάστασιν ταύτην, μὲ τὴν ἀπελπιστικὴν ὑποσημείωσιν, ὅτι, οὔτε μηχανὰς νὰ κινήσωμεν δυνάμεθα, οὔτε ναύτας ἵνα θέσωσιν εἰς ἐνέργειαν τὰ πυροβόλα ἔχομεν, οὔτε ἐλπίδα καμμίαν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν κατάστασιν ταύτην! Καὶ διατὶ δὲν μᾶς τὸ ἐλέγετε προτήτερα καθαρὰ, παστρικά; καὶ διατὶ μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν δὲν παρουσιάζεσθε ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου καὶ νὰ εἰπῆτε τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησίς μας, δὲν ἔχομεν ἐλπίδα νὰ καλλιτερεύσωμεν, οὔτε τὰ στρατιωτικά μας, οὔτε τὰ ναυτικά μας, ἐλᾶτε νὰ σκεφθῶμεν εἰς ὅλα; ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσυζητεῖτο ἡ ἀπάντησις πρὸς τὸν λόγον τῆς Α. Μ. παρεδέχθητε τὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία σᾶς ἦλθεν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρῶτον μέλημά σας θὰ ᾖναι ἡ ἀνάπτυξις τῶν ὑλικῶν δυνάμεων τοῦ κράτους καὶ ὅτι τὴν ἰδέαν ταύτην κηρύσσετε ὡς τὴν πρώτην ἀνάγκην τοῦ ἔθνους; Ἰδοὺ, κύριοι ὑπουργοὶ, διατὶ παραπονούμεθα καθ’ ὑμῶν, ἰδοὺ, κύριοι ὑπουργοὶ, διατὶ σᾶς ἀντεπολιτεύθημεν καὶ σᾶς ἀντιπολιτευόμεθα, διότι βλέπομεν διαγεγραμμένην, ἐξηλειμμένην, ἀπηλειμμένην πᾶσαν ἰδέαν ἐν τῷ προγράμματι τῆς διοικήσεως, δὲν βλέπομεν ὄχι μόνον τίποτε καθαρὸν, ἀλλὰ δὲν βλέπομεν τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς δίδῃ τὴν παραμικροτέραν ἐλπίδα, ὅτι εἰς τὸν νοῦν τῆς κυβερνήσεώς μας ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς ὑποσχεθῇ τὴν καλλιτέρευσιν τοῦ παρόντος.

§167ΖΑΪΜΗΣ. Καλὰ, κύριε πρόεδρε, τὸ ἠκούσαμεν, προχωρήσατε.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1.

§169ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν δὲν ἠρκέσθη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης, ἀλλ’ ἐνόμισε καλὸν, διὰ νὰ ξεμπερδεύσῃ διὰ μιᾶς, νὰ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς τὰ ὀλίγα, ὅπου εἶπον ἐγὼ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἐπὶ τροχάδην τότε εἶπον τινὰ περὶ τοῦ ναυτικοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐπίστευον δὲ, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἤθελε περιορισθῆ νὰ εἴπῃ καὶ αὐτὸς τὸ σύνηθες δικαιολόγημα, ὅτι οὕτως ἐγίνοντο ἕως τώρα τὰ πράγματα, καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο διὰ μιᾶς νὰ τὰ μεταβάλῃ καὶ νὰ τὰ διορθώσῃ ὅλα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι συνεμορφώθη ἀπαρεγκλίτως μὲ τοὺς κειμένους νόμους, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν αἰτίασιν ἐκείνην μετὰ πολλῆς σπουδαιότητος καὶ σᾶς διαβεβαιώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν συνεμορφώθη μὲ τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλ’ ἔκαμε πολλὰς ὑπερβάσεις. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε διὰ νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐν ὀλίγοις τὰς ἰδέας μου. Ἐν πρώτοις, τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1846 συνίσταται ἀπό ἕνα τμηματάρχην ἢ γενικὸν γραμματέα καὶ ἕνα φροντιστὴν, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς, περιλαμβάνει ἐκτὸς τοῦ γενικοῦ γραμματέως δύο φροντιστὰς ἀντὶ ἑνὸς καὶ ἕνα ἀρχιφροντιστήν. Ἐπομένως ὑπάρχει ὑπέρβασις τοῦ νόμου τοῦ 1846, διότι δὲν γνωρίζω ἄλλον νόμον μεταγενέστερον, ἀναβιβάζοντα τὸν ἀριθμὸν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν σημειώνει ἴδιον προσωπικὸν ἐκ 10 ἀτόμων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον πρέπει νὰ διοικῆται δωρεὰν, διότι οὕτω διαλαμβάνει ὁ νόμος, καὶ ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου περὶ τῶν στρατιωτικῶν ταμείων, τὸ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ περὶ τῶν ναυτικῶν. Κατὰ τὸν νόμον, «οἱ διοικηταὶ, ὁ ταμίας, ὁ γραμματεὺς καὶ ὁ Β. ἐπίτροπος διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, λαμβάνονται δὲ μεταξὺ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ.

§170ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Οὕτως ἔγεινε.

§171ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀπὸ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου λαμβάνουσιν ἀμοιβήν.» Ὅθεν οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ διοικήσωσι τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, πρέπει νὰ ἦναι τοποθετημένοι εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ ἐκ περισσοῦ νὰ ἐκτελοῦν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἄμισθι, ὅπως κάμνουν καὶ οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι οἱ διοικοῦντες τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἐξ ὧν ἄλλος εἶναι τμηματάρχης, ἄλλος δικαστὴς, ἄλλος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κτλ. Ἐν τούτοις ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν φέρει τὴν μισθοδοσίαν 10 προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν βλέπω νὰ ἀσχολῶνται εἰς ἄλλην τινὰ ὑπηρεσίαν, διότι ἂν τὰ πρόσωπα ταῦτα ἔκαμνον καὶ ἄλλην ὑπηρεσίαν, ὁ μισθός των ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ἄρθρον καὶ κεφάλαιον καὶ οὐχὶ νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερον ἄρθρον περιλαμβάνον μισθοὺς προσωπικοῦ διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν σᾶς εἶπεν ἀληθῶς, ὅτι κατὰ μὲν τὸν νόμον ὁ ἀριθμὸς τῶν πλωταρχῶν ὁρίζεται εἰς 12, κατὰ δὲ τὸν προϋπολογισμόν του εἶναι 17, ἀλλ’ ἐφρόντισεν, ἐπέφερε, νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ ἓν σχετικὸν ἄρθρον ἱκανὴν ποσότητα, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔμβωσιν εἰς ἐνέργειαν οἱ πέντε πλεονάζοντες πλωτάρχαι· τὸ αὐτὸ προσέθηκε καὶ διὰ τοὺς ὑποπλοιάρχους, διότι κατὰ τὸν νόμον ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι 24, εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν σημειοῦνται 33. Δὲν σᾶς φαίνεται, κύριοι, πρωτοφανὴς ἡ τοιαύτη περὶ τὸ συντάττειν τοὺς προϋπολογισμοὺς μέθοδος; Ἀφοῦ ὁ νόμος δίδει δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ κατ’ ἀνώτατον ὅρον 12 πλωτάρχας καὶ 24 ὑποπλοιάρχους, αὐτὸς ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ἀντὶ τῶν 12 ἔγραψε 17 καὶ ἀντὶ τῶν 24, 33, καὶ ὅτι ἀκολούθως ἔκαμεν ἔκπτωσιν τῆς δαπάνης. Τί ἠθέλατε εἰπεῖ διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἀντὶ 13 νομαρχῶν ἔγραφεν 20 καὶ ἔπειτα σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐπέφερεν ἐλάττωσιν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον; Ὅταν οἱ ὀργανικοὶ νόμοι περιλαμβάνουν ἀριθμόν τινα προσωπικοῦ καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς χάριν οἰκονομίας θέλῃ ν’ ἀφήσῃ μερικὰς θέσεις κενὰς, τότε γίνεται ἡ ἐλάττωσις τῆς πιστώσεως· ἀλλ’ ὅταν ὁ νόμος ἔχῃ 12 πλωτάρχας καὶ 24 ὑποπλοιάρχους δὲν σᾶς ἦτο συγκεχωρημένον νὰ γράψητε 17 καὶ 33, καὶ ἔπειτα νὰ λέγετε, ὅτι ἠλαττώσατε τὴν πίστωσιν. Καὶ πῶς δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, κ. ὑπουργὲ τῶν ναυτικῶν, ὅτι πραγματικῶς θέλεις ἀφαιρέσει ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λιμεναρχείων τοὺς πλεονάζοντας πλωτάρχας καὶ ὑποπλοιάρχους καὶ δὲν θέλεις οἰκονομήσει τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑπολογιστῶν, λογιστῶν, βοηθῶν ἢ ἄλλων ὑπαλλήλων; Ἔπειτα διατείνομαι, ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε 5 πλωτάρχας ἀπὸ τὸν λιμενικὸν κλάδον, διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ἔχομεν πέντε κεντρικὰ λιμεναρχεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διοικῶνται ἀπὸ πλωτάρχας, διὰ νόμου δὲ, καὶ οὐχὶ διὰ διατάγματος, γενομένου κατὰ τὸ 1849 ἀπεφασίσθη, ὥστε ὁ διοικῶν τὸ λιμεναρχεῖον Πειραιῶς νὰ ᾖναι καὶ αὐτὸς πλωτάρχης, ὥστε ἀναγκαιοῦσιν ἓξ πλωτάρχαι διὰ τὴν διοίκησιν τῶν λιμεναρχείων τοῦ κράτους, ὑμεῖς δὲ ἔχετε 7 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἤτοι ἕνα περισσότερον. Ἀλλὰ τώρα λέγετε, ὅτι οὐχὶ μόνον δὲν θὰ διορίσητε καὶ αὐτὸν τὸν ἕνα, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἀφαιρέσητε καὶ ἄλλους τέσσαρας. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ λιμεναρχεῖα τὰ ὁποῖα θ’ ἀφήσετε ἄνευ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν; καὶ συμφέρει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἶναι δίκαιον τὸ λιμεναρχεῖον τῆς Κερκύρας, τῆς Σύρου, τοῦ Πειραιῶς καὶ τὰ ἄλλα κεντρικὰ, νὰ διοικῶνται ἀπὸ ἁπλοῦς βοηθούς; Ἐὰν ὁ νόμος ἤθελε τοῦτο, δὲν ἤθελεν ὁρίσει ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, ἐὰν δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν νομίζῃ εὔκολον, ἂς μεταβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ἂς κρατήσῃ δύο μόνον πλωτάρχας εἰς τὴν διοίκησιν τῶν λιμεναρχείων, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον τῶν κεντρικῶν λιμεναρχείων θέλει μείνει ἄνευ τοιούτων. Τοῦτο λέγω καὶ περὶ τῶν ὑποπλοιάρχων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ τὸ λιμεναρχεῖον τῶν Πατρῶν, τῆς Ζακύνθου καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἄνευ ἀξιωματικῶν καὶ νὰ τὰ ἐμπιστευθῇ εἰς ἁπλοῦς βοηθούς. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸν λιμενικὸν κλάδον, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἀντιπλοιάρχου ἐπιθεωρητοῦ δὲν στηρίζεται εἰς κανένα νόμον, διότι τὰ λιμεναρχεῖα ἐκανονίσθησαν διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ 1834, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπέστη ἄλλην μεταβολὴν παρ’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν σᾶς προανέφερα, τὴν γενομένην κατὰ τὰ 1849, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ διοικῶν τὸ λιμεναρχεῖον Πειραιῶς πρέπει νὰ ᾖναι πλωτάρχης· θέσις ἐπιθεωρητοῦ οὐδέποτε ἐδημιουργήθη, καὶ ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πλεονάζει. Ἐκτὸς τῆς ὑπερβάσεως τῶν πλωταρχῶν καὶ ὑποπλοιάρχων, ὑπάρχει ὑπέρβασις καὶ εἰς τοὺς ὑποφροντιστὰς, οἵτινες κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ ᾖναι ἓξ καὶ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀναβιβάζονται εἰς ὀκτώ· ἐπίσης καὶ οἱ ἀνθυποφροντισταὶ ἀπὸ τεσσάρων ἀναβιβάζονται εἰς ἕξ· ἐφιστῶ δὲ σπουδαίως τὴν προσοχήν σας εἰς τὰς ὑπερβάσεις ταύτας, διότι ἀφοῦ ἔχομεν νόμους περὶ ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν, καὶ ἀφοῦ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἀντεποιήθησαν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ὀργανίζωσι τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας διὰ διαταγμάτων, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ μένωσιν ἐντὸς τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ὥρισε, νὰ μὴ κάμνωσιν ὑπερβάσεις, διότι ἄλλως δὲν βλέπω ποῦ εἰμποροῦμεν νὰ καταντήσωμεν. Ἀλλ’ ἀφίνω κατὰ μέρος τοὺς ἀξιωματικοὺς, ἔρχομαι εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπό τινος καιροῦ διορίζονται παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, καὶ τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς κατέστη ἀπεριόριστος αὐξανόμενος ἑκάστοτε ἄνευ ἀνάγκης· τοιοῦτοι ὑπάλληλοι εἶναι οἱ λεγόμενοι ὑπολογισταὶ καὶ οἱ βοηθοὶ τῶν λιμεναρχείων, οὐδένα εὑρίσκω νόμον, δίδοντα τὴν ἄδειαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν, νὰ διορίζῃ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ μάλιστα ἀπεριορίστου ἀριθμοῦ. Καὶ περὶ μὲν τῶν βοηθῶν τῶν λιμεναρχείων γνωρίζω, ὅτι ἀνέκαθεν ἐπεκράτησε συνήθεια νὰ διορίζωνται εἴς τινα λιμεναρχεῖα εἷς ἢ δύο, ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη ἀντὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν δύο διωρίσθησαν 10 καὶ 15, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν σᾶς ὁμιλῶ εἰς ἓν λιμεναρχεῖον ὑπάρχουν 10 τοιοῦτοι, χωρὶς νὰ ᾖναι κατὰ τὴν κρίσιν μου, καὶ κατὰ τὴν κρίσιν ὅλου τοῦ κόσμου, ἡ ἀνάγκη οὐδενὸς ἴσως.

§172ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ὀνομάσατέ το.

§173ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ Πειραιῶς. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τοὺς ὑπολογιστὰς, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς κάμω τὴν ἱστορίαν τῆς θέσεως αὐτῆς. Κατὰ τὸ πρῶτον ὀργανικὸν διάταγμα, τὸ κανονίζον τὸ προσωπικὸν τοῦ ναυτικοῦ κλάδου, μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἦσαν καὶ οἱ λεγόμενοι τροφοδόται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναλογίαν μὲ τοὺς λεγομένους σιτιστὰς εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Οἱ τροφοδόται εἶναι βεβαίως ὑπαξιωματικοὶ, καὶ τοῦτο προκύπτει καὶ ἐκ τοῦ νόμου περὶ ναυτικῶν συντάξεων, εἰς ὃν θέλετε ἰδεῖ, ὅτι καὶ διὰ τοὺς τροφοδότας κανονίζεται ἀνάλογος σύνταξις ὅπως κανονίζεται καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς ναυτικούς. Μέχρι τοῦ ἔτους 1860 ὁ ἀριθμὸς τῶν τροφοδοτῶν ἦτον ἀπεριόριστος, ἀλλ’ ὑπετίθετο πάντοτε, ὅτι τροφοδόται δὲν διορίζονται εἰμὴ ἐπὶ τῶν πλοίων, ὅπου ὑπάρχει προσωπικὸν ἔχον ἀνάγκην σιτίσεως, ὅπως καὶ σιτισταὶ δὲν διορίζονται, παρὰ ὅπου ὑπάρχουν σώματα ἢ ἀποσπάσματα μεταβατικά. Εἰς τὰ 1860 ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν μακαρίτης Μιαούλης, θέλων νὰ διοργανίσῃ τὸν κλάδον τῶν τροφοδοτῶν, ὥστε ἐξ αὐτῶν νὰ λαμβάνωνται εἰς τὸ μέλλον οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ ναυτικοῦ, προεκάλεσε διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ὁ ἀριθμὸς τῶν τροφοδοτῶν εἰς δώδεκα, ἐκανονίζετο νὰ ἦναι εἷς εἰς ἕκαστον πλοῖον, εἰς δὲ τὰ μεγαλήτερα ἠδύναντο νὰ τοποθετηθοῦν καὶ δύο, ἐν περιπτώσει δὲ ἀφοπλισμοῦ πλοίου τινὸς οἱ πλεονάζοντες ὑπολογισταὶ διέταξε νὰ μένωσιν εἰς τὸν ναύσταθμον· ἀπήτησε πρὸς τοῦτο, ὥστε πρὸ τοῦ διορισμοῦ των νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐξετάσεις παρὰ ἐπιτροπῆς διὰ νὰ βεβαιοῦται, ὅτι γνωρίζουν νὰ γράφωσι, ν’ ἀναγινώσκωσι καὶ νὰ κάμνωσιν ἀριθμητικὰς ἐργασίας. Κατὰ τὸ 1865 ἐξεδόθη ἕτερον διάταγμα, τὸ ὁποῖον χωρὶς διόλου νὰ μεταβάλῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν τροφοδοτῶν ἤλλαξε τὸ ὄνομα αὐτῶν καὶ τοὺς ὠνόμασεν ὑπολογιστὰς, ἀπήτησε δὲ μεγαλείτερα προσόντα διὰ τῶν διορισμόν των, ἤτοι ἀπολυτήριον γυμνασίου, καὶ τὰς ἐξετάσεις κανονισμένας ἀπὸ τὸ διάταγμα τοῦ 60. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς λοιπὸν τοῦ 1865 ἔλαβον γέννησιν οἱ ὑπολογισταὶ, οἵτινες, ὡς βλέπετε, δὲν εἶναι παρὰ οἱ παλαιοὶ τροφοδόται, οἵτινες ἦσαν ὑπαξιωματικοὶ, ὥστε καὶ οἱ ὑπολογισταὶ πρέπει νὰ ἦναι ὑπαξιωματικοὶ, καὶ πρέπει νὰ φέρουν ἀπολυτήριον γυμνασίου καὶ νὰ δίδουν ἐξετάσεις. Ἔκτοτε δὲν φαίνεται κανὲν ἄλλο διάταγμα περὶ τούτων. Νόμος περὶ ὑπολογιστῶν δὲν ὑπῆρχε, καὶ διατείνομαι, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἰς τὰ 65 δὲν ἦτο νόμιμον, ἐκτὸς ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς ἀλλαγῆς τοῦ ὀνόματος, καθὼς φαίνεται ὅτι πράγματι οὕτως ἔχει· καὶ ἐν τούτοις τί γίνεται σήμερον; ἀντὶ τῶν 12 ὑπολογιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν, καὶ οἱ ὁποῖοι ὤφειλον πρὸ τοῦ διορισμοῦ των νὰ φέρουν ἀπολυτήριον γυμνασίου, καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐξετάσεις, ἐπλημμύρησαν τὰ ναυτικὰ γραφεῖα ἀπὸ ὑπολογιστὰς ἄνευ προσόντων. Καὶ ἐνῷ εἰς τὰ 1866, ὅτε ἤμην ὑπουργὸς οὐδεὶς ὑπῆρχεν ὑπολογιστὴς, εἰς τὰ 1867 διωρίσθησαν 40, εἰς δὲ τὰ 1868 35, ἀλλὰ μὴ νομίσητε ὅτι ὁ ἀριθμὸς τοῦ 1868 εἶναι μικρότερος, διότι κατὰ τὰ 1867 ἀφῄρεσαν τοὺς βοηθοὺς τῶν λιμεναρχείων, ἐνῷ εἰς τὰ 1868 καὶ 1870 προσέθηκαν καὶ 28 τοιούτους. (θόρυβος). Ἤθελον θεωρήσει ἀρκοῦσαν ἀπάντησιν εἰς ὅλα ταῦτα ἐκ μέρους τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν, ἂν ἔλεγεν, ὅτι ἔγειναν τὰ αὐτὰ καὶ πέρυσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἰσχυρίσθη ὅτι εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου, ἠθέλησα νὰ ἐξηγήσω τὰς ἀμφιβολίας μου καὶ περιμένω ν’ ἀκούσω νέαν παρ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν διὰ νὰ πεισθῶ καὶ ἐγώ. Ὁ προϋπολογισμὸς, ὡς εἶπον, περιέχει ὑπολογιστὰς καὶ βοηθοὺς, πολιτικούς· δηλ. ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι διορίζονται καὶ παύονται καθ’ ἑκάστην, χωρὶς ὁ διορισμός των ν’ ἀποῤῥέῃ ἀπὸ κανένα νόμον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἂν καὶ ὑπάρχῃ τὸ διάταγμα τοῦτο, ἀποβλέπει ὑπαξιωματικοὺς καὶ οὐχὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ κρίνω οὔτε νὰ ἐπικρίνω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἢ προτίθεται νὰ λάβῃ περὶ βελτιώσεως καὶ ἀναπτύξεως τοῦ ναυτικοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἐτέθησαν ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς· ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκαυχήθη ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν εἰπὼν, ὅτι ἅμα εἰσῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἔκαμε πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν, δὲν φαίνεται δυστυχῶς συνᾷδον πολὺ μὲ τὰ πράγματα, διότι καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν σᾶς ὁμιλῶ, γνωρίζω, ὑπάρχουσιν 20 ὑπολογισταὶ καὶ βοηθοὶ λιμεναρχείων ἐργαζόμενοι παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν ναυτικῶν καὶ μισθοδοτούμενοι μὲ 90 ἕως 120 δραχμὰς κατὰ μῆνα καὶ δαπανῶντες 20,000 δραχμὰς διὰ τὴν ἐτησίαν μισθοδοσίαν των. Ἐὰν τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἦσαν ἀναγκαῖα ἔπρεπε νὰ σημειωθῶσι καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἔπρεπε διὰ νόμου νὰ κανονισθῇ ἡ εἴσοδός των, διότι ἐπιμένω καὶ πάλιν ὅτι ἄνευ νόμου δὲν δύναται νὰ διορισθῇ οὐδὲν πρόσωπον. Ἐκτὸς τῶν 20 προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν, ὑπάρχουν εἴς τινα λιμεναρχεῖα 4–5, καὶ 10 εἰς τὸ λιμεναρχεῖον Πειραιῶς· μ’ ὅλον ὅτι δὲν εἶμαι ναυτικὸς, ἐπειδὴ ὅμως διεύθυνα τὸ τελωνιακὸν τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν, φρονῶ ὅτι ἀφοῦ εἰς τὸ ἐν Πειραιεῖ λιμεναρχεῖον ὑπάρχουν ὑπολογισταὶ, δὲν ἦτο ἀνάγκη οὐδενὸς βοηθοῦ· διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν νὰ δείξῃ περισσοτέραν φειδωλίαν ὡς πρὸς τοὺς ὑπολογιστὰς καὶ τοὺς βοηθούς. Κατὰ τὴν κρίσιν μου μάλιστα φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὸν προϋπολογισγὸν ἡ δαπάνη τῶν ὑπολογιστῶν καθὼς καὶ τῶν βοηθῶν, καὶ ἂν τῳόντι ᾖναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν ὀλίγοι τοιοῦτοι εἰς τὰ ναυτικὰ γραφεῖα, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ νόμος, ὅστις νὰ κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸν μισθὸν αὐτῶν· ἄνευ τούτου θεωρῶ παρανομίαν τὸ νὰ διορίζωνται πολιτικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν, καὶ θέλω σᾶς προτείνει εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα ν’ ἀπαλείψητε πᾶσαν τὴν δαπάνην τῶν ὑπολογιστῶν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήθη ἡ γενικὴ συζήτησις (γραμματεὺς ἀναγινώσκει). Κεφάλ. Αʹ. ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν ὑπουργείου 34,551». Ἄρθρον 2. «Ὑπασπισταὶ καὶ διαγγελεῖς τῆς Α. Μ. 8,330.»

§175ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ νόμον εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας.

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§177ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις (θόρυβος) εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν ὑπάρχουν δύω κλητῆρες.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπέρασεν αὐτὸ (θόρυβος).

§179ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ νομοθετήσῃ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας καὶ μάλιστα τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλίγον κατ’ ἐμέ. (Γραμματεὺς ἀναγινώσκει) Ναυτοδικεῖον 22,629.

§180ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ διορισθῇ ἕνας εἰσηγητὴς νομικὸς· ἡ ὑπάρχουσα ναυτικὴ νομοθεσία εἶναι προσωρινή. Πρῶτον ἦτον ἡ γαλλικὴ, ἔπειτα ἔκαμαν μίαν προσωρινὴν, ἐπῆραν μερικὰ κεφάλαια ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν προσωρινῶς, ὑπάρχει ὅμως μία ποινικὴ νομοθεσία ἕτοιμος, συντεταγμένη ἀπὸ τὸν μακαρίτην νομομαθῆ Πήλικαν καὶ ἀπὸ ναυτικούς, τὸν ὑποναύαρχον Σαχίνην, Νικόδημον, Ῥάπτην, Λ. Κόλβερ καὶ Α. Μιαούλην, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἀναθεωρήσῃ αὐτὴν τὴν ποινικὴν νομοθεσίαν καὶ νὰ τὴν ὑποβάλουν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν.

§181ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 προσθέτουν ἕνα γραφέα ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο καὶ πέρυσιν· ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, ὁ γραφεὺς αὐτὸς εἶναι πολιτικὸς ἢ στρατιωτικὸς ὑπάλληλος;

§182ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Σύμφωνα μὲ τὸν ποινικὸν νόμον οἱ γραφεῖς δύναται νὰ ᾖναι καὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι.

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι εἶναι οἱ γραφεῖς;

§184ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀπεριόριστος κατὰ τὴν ἀνάγκην.

§185ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας δίκας ἔχει τὸ ναυτοδικεῖον κατ’ ἔτος; (θόρυβος).

§186ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ σεβαστὸς ναύαρχος εἶναι δικαία, συνετὴ, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν τὴν ἐπιτρέπει, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕνας πολίτης νομομαθὴς, ἴσως εἶναι δίκαιον, ἀλλ’ ὁ στρατιωτικὸς νόμος ῥητῶς διαγράφει, ὅτι ὁ Βασ. ἐπίτροπος, ὁ ἀντεπίτροπος, ὁ εἰσηγητὴς δὲν εἶναι νομικοὶ, καὶ μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς γραφεῖς οὗτοι δύνανται νὰ ᾖναι πολῖται.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ γραφέως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου;

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§191ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 4. Ναυτικὰ ταμεῖα 26,451.

§192ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἔχω μίαν μικρὰν παρατήρησιν νὰ κάμω· εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον εἶναι σημειωμένοι δύο πλωτάρχαι. Εἴπομεν, ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ ταμεῖα αὐτὰ τῶν συντάξεων καὶ εἰς τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον δὲν μισθοδοτοῦνται ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ μισθοδοτοῦνται ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν, ἣν ἔχουσιν εἰς τὰ γραφεῖα αὐτὰ· γνωρίζετε ὅτι ὑπηρετοῦν πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου εἶναι συμπεριλημμένα. Φροντιστὴς δηλαδὴ εἶναι ὁ κ. Κουτσαλέξης νομίζω καὶ ἕνας ὑπάλληλος ἀκόμη τοῦ ὁποίου λησμονῶ τὸ ὄνομα· δηλαδὴ τὰ δύο πρόσωπα τὰ ὑπάρχοντα σήμερον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν εἶναι εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου. Οἱ προστιθέμενοι δὲ δύο πλωτάρχαι πρὸς ἐνέργειαν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας εἶναι πάντῃ περιττοὶ καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ κονδύλιον τῶν δύο πλωταρχῶν νὰ ἀπαλειφθῇ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραλιβάνου.

§194ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἥτις ἔχει τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου δὲν λαμβάνει τὴν μισθοδοσίαν ἀπὸ τὸ ταμεῖον αὐτὸ, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ ἄλλα ταμεῖα ὅπου ὑπάρχει ταμεῖον ὁριστικόν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι.

§196ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπίστευον ὅτι τὴν πρότασιν ἤθελεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀμέσως τὸ παραδεχθῆ.

§197ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν λέγει, ὅτι οἱ δύο πλωτάρχαι, οἵτινες ἔχουσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συντάξεων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκπληρῶσιν ἄλλην ὑπηρεσίαν· πόθεν τὸ ἐξάγει τοῦτο; ὁ νόμος τῶν συντάξεων λέγει ῥητῶς ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἄμισθος.

§198ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ὅρα ἄρθρον 29 τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖτε, κ. Καραλίβανε, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασίς σας;

§200ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὄχι.

§201ΤΙΝΕΣ. Ἐπιμένει.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραλιβάνου.......

§203ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπιμένει.

§204ΕΤΕΡΟΙ. Ἐπιμένει.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶδον, ὅτι παραιτεῖται καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὴν ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν.

§206ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Λέγω, ὅτι οἱ δύο πλωτάρχαι εἶναι πάντῃ περιττοί.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραλιβάνου νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον διὰ τοὺς δύο πλωτάρχας νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§208ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοῦτο τὸ ἄρθρον 4 ἀναφέρονται κατὰ πρῶτον θέσεις ὑπολογιστῶν· διὰ τοῦτο προτείνω ἵνα ὅλαι αἱ θέσεις τῶν ὑπολογιστῶν ἀπαλειφθῶσι καὶ θέλω νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου, γενικῶς, ἤτοι πρότασις περὶ ἀπαλείψεως ὅλων τῶν ὑπολογιστῶν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν· ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου αὕτη, τότε προτείνω νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολογιστῶν εἰς 12.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος προτείνει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον τῶν ὑπολογιστῶν ἐν γένει· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν δευτέραν πρότασιν νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπολογιστῶν εἰς 12, οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη......

§210ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 5. «Διευθυντήριον ναυστάθμου 44,220.

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἕνας ὑποπλοίαρχος περισσότερος ἀπὸ πέρυσι· παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, διατὶ προσετέθη.

§212ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Σύμφωνα μὲ τὸν νόμον ΚΜΝʹ. νόμον, τοῦ ὁποίου ἔχω ἀντιγεγραμμένην τὴν διάταξιν. (Ἀναγινώσκει).

§213ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἕνας περισσότερος.

§214ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον.

§215ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ἔχει πολλὰς θέσεις, ἀλλ’ ἠμποροῦν νὰ παραλειφθοῦν τινες, ὅταν δὲν ᾖναι ἀναγκαῖαι.

§216ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Τέλος πάντων εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον.

§217ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Πλήρωμα ναυστάθμου········ 16,876.»

Ἄρθρον 7 «Ἐργοστάσια ναυστάθμου········ 92,959.»

» 8. «Θεραπευτήρια ναυστάθμου····· 6,546.»

§218ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§219ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 9. «Λιμενικὴ ὑπηρεσία 130,000.»

§220ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο πιστεύω, ὅτι θὰ γείνῃ δεκτὸν τοὐλάχιστον. Ἐδῶ πλέον πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει σημειώσει, ὅτι τὰ λιμεναρχεῖα Ὕδρας, Σύρου, Σκιάθου κλπ. καὶ τὰ ὑπολιμεναρχεῖα Πειραιῶς καὶ Πατρῶν θὰ διευθύνωνται ἀπὸ πλωτάρχας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν μᾶς μένουν παρὰ 2, ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς εἰς ποῖα ἐκ τῶν 7 λιμεναρχείων θὰ ἀφήσῃ αὐτοὺς, διότι εἶναι μεγάλη ἀταξία νὰ φαίνονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 17, ἐνῷ ἔχομεν δικαίωμα νὰ διορίσωμεν μόνον δώδεκα.

§221ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἔχω τόσους πλωτάρχας, ὡς βλέπετε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ νὰ τοὺς τοποθετήσῃ κατὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἠμπορεῖ εἷς ὑποδεέστερος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὸν δὲ πλωτάρχην νὰ τὸν διορίσῃ εἰς θέσιν ἀνωτέραν· θὰ ἴδῃ ὁ ὑπουργὸς ποῦ εἶναι ἀνάγκη· εἰς τὴν Κέρκυραν βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι εἷς, εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Ὕδραν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ᾖναι· αὐτὸ εἶναι τῆς ὑπηρεσίας. Τόρα νὰ μὲ ἐρωτᾶτε ῥητῶς νὰ σᾶς εἴπω ποῦ θὰ βάλλω τοὺς πλωτάρχας, αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ.

§222ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἀφήσητε 2 μόνον, διότι διὰ 2 ἔχετε δικαίωμα.

§223ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Τοὺς ἄφησα εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον.

§224ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι πλέον, δὲν σᾶς κάμνω λόγον.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§226ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§228ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 10. Λόχος πρεσβυτῶν 21,483.» Ἄρθρον 11. «Πληρώματα Β. πλοίων..... 542,903.» 12. «Προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν... 39,906.»

§229ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν στηρίζεται εἰς κανένα νόμον.

§230ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Κατασκευάζονται φάροι καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοποθετήσω τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἀνέκαθεν δὲν ἔγεινε νόμος καὶ ὡς νόμος θεωρεῖται ὁ προϋπολογισμός.

§231ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§232ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸ ἔξω προσωπικόν, ἀλλὰ τὸ ἐν τῷ ὑπουργείῳ, συνιστάμενον ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ 4 ὑπολογιστὰς, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει νόμος.

§233ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ὑπάρχει ἕνας ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὰς ἐργασίας τῶν φάρων. Λοιπὸν τί νὰ τὸν κάμωμεν αὐτόν; τὸν ἐπεράσαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι ἐθεωρήθη πολὺ ἀναγκαῖος.

§234ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§235ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐδῶ θὰ μὲ συγχωρήσετε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, δὲν ἠξεύρω, ἂν ἀνάγεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἢ εἰς ἄλλο. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε τῶν Ναυτικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὸν ἅγιον Σώστην, ὅπου εἶναι μεγάλη ἀνάγκη, διότι εἶναι σπουδαία ἔλλειψις, καὶ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ μέρους ἐκείνου.

§236ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστᾶται ἡ παρατήρησις.

§238ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 13. «Ἀξιωματικοὶ διαθέσιμοι

δραχ.··········································· 25,551.»

ΚΕΦ. Βʹ. Ὑλικόν.

§239ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. (θόρυβος). Ἐὰν δὲν θέλετε πληροφορίας ἄλλος ὁ λόγος, χρεωστῶ ὅμως νὰ δώσω αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Κύριοι, ὀφείλω ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα καθὼς εἶναι καὶ εὑρίσκονται, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλω κάμει. Ἡ χρηματικὴ διαχείρισις, κύριοι, καὶ τοῦ ὑλικοῦ ἡ διαχείρισις, δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν. Κατὰ τὸ 1850 διωρίσθη μία ἐπιτροπὴ νὰ ἐξελέγξῃ τὴν χρηματικὴν διαχείρισιν, τὴν ὁποίαν βεβαιωθῆτε, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον δὲν ἠδυνήθη νὰ τὴν κάμῃ, διότι ἤμην εἰς τὸ διευθυντήριον τοῦ ναυστάθμου καὶ ἔφερα τροποποιήσεις. Κατὰ τὸ 1850 λοιπὸν διωρίσθη μία ἐπιτροπὴ νὰ ἐξελέγξῃ ἀπὸ τὸ 1835 ἕως τοῦ 1850, ἀλλὰ πρὶν περαιώσῃ τὸ ἔργον της ἡ ἐπιτροπὴ ἐπαύθη. Καὶ μολοντοῦτο ἀνεκάλυψε χρήματα τοῦ δημοσίου ὀφειλόμενα παρὰ πολλῶν ὑπὲρ τὰς 400,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον ἐσύναξε κατόπιν. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὴν τὴν διαχείρισιν τὴν χρηματικὴν ἀπὸ τὰ 1834–1837 καὶ ἀπὸ 1850–1869 διὰ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ ναυτικὴ χρηματικὴ διαχείρισις, καὶ διὰ νὰ ἀνακαλυφθοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι ὅσοι ὀφείλουν εἰς τὸ δημόσιον.

§240ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πολὺ καλά.

§241ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Παρακαλῶ δὲ προσέτι τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν ὅταν θὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὸν ἀπολογισμὸν αὐτὸν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἠξεύρωμεν τί ψηφίζομεν.

§242ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά, πάρα κάτω.

§243ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 4. «Ὁπλισμὸς 50,000».

§244ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. 50 χιλ. δραχμὰς ὁπλισμὸς τοῦ Ναυστάθμου εἶναι πολὺ ὀλίγος, καὶ τὸ κονδύλιον τοῦτο πρέπει ν’ αὐξηθῇ, καὶ εἰς ἕκαστον προϋπολογισμὸν ἐτήσιον ν’ ἀπερᾶται ἀνάλογος αὔξησις, ὥστε νὰ ἐναποτεθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ναυστάθμου βαθμηδὸν ὁπλισμὸς ἱκανὸς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς πᾶσαν περίστασιν.

§245ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Δὲν ἔχομεν ἄλλα.

§246ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 5. «Γαιάνθρακες 200,000».

§247ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ (Θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ, ἐγὼ εἶμαι ὁ καταλληλότερος εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα· παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ὥρας καὶ τοὺς πλόας ὅπου κάμνουν τὰ πλοῖα διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποία κατανάλωσις γίνεται εἰς τοὺς γαιάνθρακας.

§248ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 6. «Συντήρησις καὶ ἐπισκευὴ φάρων καὶ φανῶ. 50,000». Ἄρθρον 7. «Ἡμερομίσθια 10,000». ΚΕΦ. Γʹ. Ναυπηγία. Ἄρθρον 1. «Κατασκευαὶ πλοίων 75,000».

§249ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κύριοι, αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Μπούμπουλης, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Σύρου, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς πλοίων καὶ ὄχι ἡμιολιῶν, εἶναι πραγματικῶς σπουδαῖαι, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ ἔρευνα· ἀλλ’ ἐπειδὴ τοιαύτη δὲν ἔγεινε μέχρι τοῦδε καὶ ἐπειδὴ ἡ κατασκευὴ τοιούτων πλοίων ἀπαιτεῖ σκέψιν, διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἕως ὅτου σκεφθῶμεν.

§250ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§251ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶμαι σύμφωνος· μίαν παρατήρησιν, κύριοι, ἔχω νὰ σᾶς κάμω. Εἶμαι ναύτης, κύριοι, καὶ ἡμέραν καὶ νύκτα κοπιάζω καὶ δὲν παύω ἐργαζόμενος πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Παρατηρήσατε τὸ φύλλον τῶν πλοίων, θέλετε ἰδεῖ θωρηκτὰ ὁ βασιλεὺς Γεώργιος καὶ ἡ βασίλισσα Ὄλγα.

§252ΤΙΝΕΣ. Ἐπέρασαν αὐτὰ, κ. Ναύαρχε.

§253ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Δημοσίως θὰ τὰ εἴπω, διὰ νὰ εὐκολύνω τὴν ναυπηγίαν τῶν πλοίων, κοπιάζω νύκτα καὶ ἡμέραν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ γνωρίζει. Ἀφοῦ φωτίσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη πλοίων ὑπηρετικῶν, διότι μόνον ἓξ τοιαῦτα ἔχομεν καὶ αὐτὰ φθαρμένα, θὰ καταδείξω συνάμα καὶ τὸν τρόπον καὶ τὰ χρήματα. Τὰ δύο θωρηκτὰ εἴτε εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πόρου ἢ τοῦ Πειραιῶς θὰ μένουν, πάντοτε θὰ ὀξειδωθοῦν καὶ θὰ θέλουν καθαρισμόν· πρὸς τὸν ἐθνικὸν σκοπὸν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως νὰ μὴ τεθοῦν εἰς κίνησιν, ἡ δὲ χρηματικὴ δαπάνη ἥτις ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι ὑπὲρ τὰς 350,000 νὰ προσδιορισθῇ εἰς ναυπηγίαν

καὶ οὕτως ἀντὶ 350,000 νὰ προσδιορισθῶσι μόνον···· 280,000

Ἡ Κεντρικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου ἔχουσα εἰς τὴν Τράπεζαν ὑπὲρ τὰς 240,000 δραχμὰς, δύναται καὶ ἐκ τοῦ λαχείου τοῦ 1,500,000 φράγκων νὰ συνάξῃ εἰς τὸ ταμεῖόν της ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, ἐξ αὐτοῦ δύναται νὰ βοηθῇ τὴν κυβέρνησιν εἰς κάθε ναυπηγίαν ἀτμοπλοίων· ὁ Ἑλληνισμὸς θεωρῶν ὅτι τὰ χρήματά του δαπανῶνται πρὸς τὸν ἐθνικὸν σκοπὸν, θέλει αὐξήσει τὰς ἐτησίας συνδρομάς του καὶ οὕτως ὁ σκοπὸς ἐπιτυγχάνει καλλίτερα. Σᾶς ὡμίλησα περὶ ἐπιθεωρητοῦ· λέγω λοιπὸν ὅτι ὁ ἀντιναύαρχος εἶναι καὶ ἐπιθεωρητὴς, ἀλλ’ ἡ θέσις αὕτη δὲν εἶναι νομοθετημένη· ὁ ἐπιθεωρητὴς στόλου ἔχει ὑψηλὰ καθήκοντα, ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς ὁποῦ δὲν ἔχει στόλον εἶναι ἐναντίον τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἔχῃ ἐπιθεωρητὴν ἄνευ στόλου, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην καταρτίσεως ναυτικῆς δυνάμεως καὶ ὤφειλε νὰ ἐκθέσῃ τὰς σκέψεις του πῶς πρέπει νὰ καταρτισθῇ αὕτη. Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἔχει ἀναμφισβήτητα δικαιώματα καὶ πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τοὺς ἀποστράτους μὲ ἀνάλογον σύνταξιν τῶν ὑπηρεσιῶν του. Τὰ δὲ πληρώματα νὰ συγκροτηθοῦν, ὡς εἶπον, εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν κατὰ τὸν νόμον ἀπὸ κληρούχους καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὸν νόμον τῆς μισθοδοσίας των καὶ τὸν προβιβασμόν, καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας των νὰ καταγράφωνται εἰς τοὺς ἐλέγχους διὰ ἐφεδρείαν καὶ ἀπερχόμενοι μὲ τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα θέλουν προγυμνάζει τοὺς τῶν ἐμπορικῶν πλοίων ναύτας, καὶ τοιουτοτρόπως ἀποκτῶμεν ἐθνοφυλακὴν ναυτικήν. Ὁ τρόπος οὗτος καὶ χρηματικὴν οἰκονομίαν φέρει καὶ τὴν ἐξάσκησιν τῶν ἐμποροναυτῶν, καὶ ὁσάκις λάβῃ ἀνάγκην ἡ κυβέρνησις τοὺς προσκαλεῖ καὶ προσέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν γυμνασμένοι.

§254ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφάλαιον Δʹ. Καταστήματα. Ἄρθρον 1. «Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις καταστημάτων 10,000».

§255ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὰ καθέκαστα δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, διότι δὲν ἠμποροῦσα νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὅλως ἀντίκειμαι εἰς τὸν ὑπάρχοντα ὀργανισμόν. Εἰς αὐτὸ ὅμως τὸ μικρὸν κεφάλαιον δὲν ἀνθίσταμαι, ἀλλὰ λέγω εἰς τὴν κυβέρνησιν. Κύριε πρωθυπουργὲ, ἐὰν πράγματι λαμβάνῃς κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τούτων τὴν ἰδέαν τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου, τότε λέγω ὅτι ὀφείλετε νὰ σταματήσετε πᾶν ἔργον, δυνάμενον νὰ ἔχῃ δαπάνην ἀσυγχώρητον.

§256ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μάλιστα.

§257ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφ. Δʹ. Ἄρθρον 2. «Ἐνοίκια 12,600» καὶ ὄχι 12,000, διότι προσετέθησαν καὶ ἄλλα ἐνοίκια.

§258ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

«Ἄρθρον 3. Οἰκοδομαὶ ···················· 12,000

Κεφάλαιον Εʹ. Διάφορα ἔξοδα

Ἄρθρον 1. Ἔξοδα νοσηλείας ··············· 8,490

Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως ············ 74,000»

Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Εʹ. Ἄρθρον 2 ἐκπαιδεύσεως» ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν συγχώνευσιν τῆς ναυτικῆς σχολῆς εἰς τὴν σχολὴν τῶν εὐελπίδων.» Ἀναγινώσκονται τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἔχουσιν ἐν αὐτῷ.

«Ἄρθρον 3. Ἔξοδα γραφείων ················ 19,000

Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὁδοιποριῶν ·············· 12,000»

§259ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ μάθωμεν τί εἶναι αὐτά;

§260ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ἐπίσης μεταθέσεις γίνονται καθὼς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους.

§261ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔξοδα μεταθέσεως λοιπόν.

§262ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Βέβαια. Ἀναγινώσκονται καὶ τὰ ἑπόμενα τελευταῖα ἄρθρα τοῦ τελευταίου κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἔχουσιν ἐν αὐτῷ.

«Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ναυαγίων ················ 2,000

Ἄρθρον 6. Ἔξοδα ναυτολογίας·············· 2,000»

Ἐγείρονται πολλοὶ διὰ ν’ ἀναχωρήσωσι.

§263ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἔσοδα, κ. πρόεδρε.

§264ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὰ ἔσοδα μεθαύριον.

§265ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐπειδὴ ἐτελείωσαν τὰ ἔξοδα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν εἰς τὸ μέρος τὸ περὶ χωροφυλάκων τῆς Ἑπτανήσου, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προσδιορίσωμεν περισσότερον τῶν 30,000, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ δεχθῇ καὶ αὔριον θὰ φέρω τὸν νόμον.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται;

§267ΤΙΝΕΣ (ἱστάμενοι ὄρθιοι). Αὔριον.

§268ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἔμενεν ἐκκρεμὲς (θόρυβος) τὸ κονδύλιον τοῦ ποσοῦ τοῦ χορηγουμένου εἰς τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους, τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται εἰς 150,000 ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν θὰ ἔχωμεν περισσεύματα ἐκ τῶν ἐσόδων καὶ ἔλθωμεν εἰς ἓν εἶδος ἐπικουρίας πρὸς αὐτὸ τὸ ταμεῖον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν. Καθὼς βλέπετε, δὲν ἔχομεν περισσεύματα καὶ μὲ λύπην μου λέγω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπαύξησιν αὐτῆς τῆς χορηγίας ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§269Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω μίαν ὁμιλίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§270ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Αὔριον.

§271ΕΤΕΡΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τώρα.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις;

§273ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα (θόρυβος μέγας).

§274ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ θὰ ὁμιλήσωμεν πολλοὶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§275ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορῶ ν’ ἀποφασίσω ἐγὼ μόνος λοιπόν; Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ κ. Χρηστίδης.

§277ΔΑΓΡΕΣ. Διατί νὰ παρέμβῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα;

§278ΤΙΝΕΣ. Διότι ἔμεινεν ἐκκρεμές.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§280ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα χωριστὸν, ὅλως ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν......... (διάλογος μεταξὺ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Χριστοπούλου).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χριστόπουλε ἔχετε τὸν λόγον! (Ὁ διάλογος ἐξακολουθεῖ, εἰς ὃν προστίθενται καὶ ἕτεροι βουλευταί).

§282ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τί κάμνομεν τώρα;

§283ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τί μᾶς κρατεῖς ἐδῶ, κύριε πρόεδρε;

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Χριστόπουλε, θὰ προοδεύσωμεν; (ὁ διάλογος ἐξακολουθεῖ· θόρυβος)

§285ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμπρὸς, κ. πρόεδρε, οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, νὰ ἐγερθῶσι.

§286ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Μπά! τί λέγεις ἀδελφέ! (θόρυβος).

§287ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, θ’ ἀναχωρήσωμεν! (ὁ διάλογος ἐξακολουθεῖ).

§288ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Συνδρομὴ ταμείου συντάξεων πολιτικῶν ὑπαλλήλων 150,000.»

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον; (ὁ διάλογος ἐξακολουθεῖ καὶ πολλοὶ ἵστανται ὄρθιοι).

§290ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι.......

§292Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ! (θόρυβος· ὁ διάλογος ἐπαναλαμβάνεται).

§293ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπηρέται κανενὸς, τὸ καθῆκόν σας, κ. πρόεδρε, εἶναι νὰ ἐρωτήσητε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγω εἰς αὐτὴν τὴν πτέρυγα (δεικνύει τὴν δεξιὰν) νὰ μὴν ἀναχωρήσῃ, διότι προχθὲς εἶπον, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἐνοθεύθησαν (θόρυβος) καὶ ὅτι μὴ ὑπαρχούσης Βουλῆς ἐπεψηφίσθη νόμος. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ πρόφασις ἀφαιρεῖται. Θὰ προοδεύσωμεν, διότι τὸ θέλει ἡ Βουλή. Κύριοι θέλετε;

§295ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα. (θόρυβος μέγας).

§296ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Προχθὲς ἠξεύρετε τί ἐννόουν δι’ ὑμᾶς; ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς θέτει τὰ ζητήματα καὶ λαμβάνει τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς ἂν ἀπεφασίσθη ναὶ ἢ ὄχι· καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς ἐν συνειδήσει ἐγένετο αὐτὸ καὶ ὅταν ἤλθετε καὶ εὕρετε συνεδρίασιν εἶχε παραδεχθῆ νὰ γίνῃ συνεδρίασις;

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν συνειδήσει λοιπὸν καὶ ἐν τιμῇ σᾶς λέγω, ὅτι ἔγινε πλήρης ἀπόφασις. Πῶς θὰ μάθῃ τὴν ἀπόφασιν ὅστις φεύγει; θέλετε νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας; Σᾶς λέγω λοιπὸν, (δὲν ἤθελα νὰ ὁμιλήσω τότε) ὅτι ἡ Βουλὴ εἶπε ναί. Οἱ ἄλλοι ἔφυγαν καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν εἴπατε δὲν ἠξεύρομεν. Τὸ ἴδιον λέγετε καὶ τώρα.

§298ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω δὲν ἐζητήσατε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οὔτε τὴν ἀπηγγείλατε.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς διαψεύδω!

§300ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγώ! (θόρυβος).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἠμπορεῖς νὰ διαψεύσῃς τὴν Βουλὴν τότε! Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι;

§302ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κύριον Κουμουνδοῦρον). Τὴν Βουλὴν δὲν διαψεύδουν, κύριε! (θόρυβος μέγας). Πῶς θὰ ἐπιβάλετε τὴν θέλησίν σας ἐδῶ; ὡς πρόεδρος τῆς Βουλῆς σᾶς λέγω, ὅτι ἔχετε ἄδικον.

§304ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (ἀναβαίνων τὸ βῆμα). Κύριοι βουλευταί.... (θόρυβος πολλοὶ ἵστανται ὄρθιοι).

§305ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Στανικῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε συνεδρίασιν!

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ζητεῖτε;

§307ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτι εἶναι ἀργὰ καὶ συνεδρίασιν δὲν πρέπει νὰ κάμητε (θόρυβος μέγας).

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ζητεῖτε; δὲν ἀκούω!

§309ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προχωρήσατε! Ζητοῦμεν νὰ προχωρήσητε!

§310ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα, ὅπερ θὰ πραγματευθῶ, δὲν ἀνήκει οὔτε εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, οὔτε εἰς τὴν συμπολίτευσιν, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἂν ἡ κυβέρνησις στέργῃ, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον. Τὴν ὥραν ταύτην ἐκπληρῶ καθῆκον ὑπὲρ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, οἵτινες ὑπηρέτησαν τὸ κράτος καὶ ἔχουν δικαίωμα εἰς τὴν πρόνοιαν αὐτοῦ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὸ 1861 ἐσυστήθη ἓν ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων....

§311ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§312ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἐμορφώθη ἀπὸ τὰς καταθέσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀπὸ μικράν τινα βοήθειαν, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐχορήγησεν ὑπὲρ τοῦ ταμείου αὐτοῦ.

§313ΣΕΡΒΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§314ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ, κύριε πρόεδρε.

§315ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ταμεῖον τοῦτο, κύριοι....

§316ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐμέ.

§317ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ταμεῖον τοῦτο ἐκ τῶν διαφόρων κρατήσεων ἐπὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἐμόρφωσε περιουσίαν τινα, δυναμένην νὰ διαθρέψῃ τοὺς συνταξιούχους (θόρυβος). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡσυχία, κύριε πρόεδρε ἀφοῦ ἀπεφασίσθη νὰ συζητήσωμεν.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§319ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου τῶν συντάξεων εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο ἐπιβάλλονται ὑποχρεώσεις τινες, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Τὸ ταμεῖον τοῦτο ἐσυστήθη, ὅπως διὰ τῶν κρατήσεων ἐκ τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων...

§320ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐμὲ, κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§321Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... μορφώσῃ ἓν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ γῆράς των νὰ τοὺς παρηγορῇ. Ἀλλά, κύριοι, ὡς εἶπον, ἐπὶ τοῦ ταμείου τούτου ἔβαλον βάρος χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον, διότι τοὺς πτωχοὺς ἀγωνιστὰς δὲν ὤφειλον νὰ θρέψωσιν οἱ πτωχοὶ ὑπάλληλοι. Οἱ πολιτικοὶ ἀγωνισταὶ ἔχουν δικαιώματα μεγάλα ὡς οἱ στρατιωτικοί, καὶ ὅπως ἐδόθησαν δικαιώματα συντάξεων καὶ βαθμῶν εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἀγωνιστάς, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἔπρεπε νὰ δοθῶσι καὶ εἰς τοὺς πολιτικούς, διότι ἄνευ τῶν κόπων καὶ τῶν ἀγώνων τῶν πολιτικῶν, βέβαια διὰ τῶν ὅπλων μόνον ἡ ἐπανάστασις δὲν ἀπεπερατοῦτο. Τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀγωνιστάς, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι σημαντικὰ πρόσωπα καὶ παρακάθηνται μεταξὺ ὑμῶν, τοὺς ἔῤῥιψαν νὰ τοὺς θρέψουν τὰ δυστυχῆ ὀρφανὰ τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ καὶ οὗτοι εἶχον δικαίωμα νὰ παρακαθήσουν περὶ τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν. Πιθανόν, κύριοι, ὅτε κατηρτίσθη ὁ νόμος νὰ μὴ προεγνώρισαν τὰ μεγάλα βάρη τοῦ ἀγῶνος, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον ἐπὶ τοῦ ταμείου τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων, καὶ φαίνεται ὅτι δὲν τὰ ἐννόησαν ἀναντιῤῥήτως, διότι ἐνῷ ἡ τότε Βουλὴ παρέστησεν εἰς τοὺς τότε ὑπουργούς, ὅτι τὸ ταμεῖον αὐτὸ δὲν θέλει ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας του διὰ μόνον τῶν ἰδίων μέσων καὶ πρέπει νὰ δοθῇ ποσόν τι διὰ τὰς συντάξεις τῶν ἀγωνιστῶν, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἔστερξε μόνον διὰ 100 χιλιάδας δραχμῶν, «ἂν καὶ μικροπρεπὲς θεωρῇ τὸ νὰ τὰς παραδεχθῇ, εἶπεν, ἀφοῦ μάλιστα ἀφορᾷ τὴν γενεὰν τοῦ ἀγῶνος, τοσαῦτα μοχθήσασαν καὶ παθοῦσαν» Ἐπίστευεν ὁ ὑπουργὸς ὅτι τὸ ταμεῖον ἤθελεν ἐπαρκέσει ἐκ τῶν ἰδίων μέσων. Καὶ ὅμως τὸ ποσὸν τοῦτο, ὅπως θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀποδείξω ἀπὸ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν ἐξήρκεσε παντάπασι. Ἐὰν δ’ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη, μετ’ ὀλίγους μῆνας θέλετε ἰδεῖ τοὺς ἀγωνιστὰς ἀποθνήσκοντας τῆς πείνης. Εἶπον, κύριοι, ὅτι οἱ ἀγωνισταὶ οὗτοι ἔχουν δικαίωμα νὰ καθίσουν περὶ τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν, ἔχουν δικαίωμα εἰς τοὺς ἐθνικοὺς βαθμούς, ἔχουν δικαίωμα εἰς τὰς ἐθνικὰς συντάξεις, καὶ ὅμως τοὺς ἔστειλαν νὰ τοὺς θρέψουν τὰ δυστυχῆ ὀρφανὰ τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων. Ἕτερον βάρος, κύριοι, εἰς τὸ δυστυχὲς τοῦτο ταμεῖον προσετέθη. Ἡ ἀδελφὴ Ἑπτάνησος ἀπεφάσισε νὰ συνενωθῇ μετὰ τῆς μεγάλης Ἑλληνικῆς οἰκογενείας. Ἡ συνένωσις αὕτη δὲν κατήργησε κἀνὲν ἐκ τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων τῶν πρῴην Ἰονίων ὑπηκόων, ὅσα πηγάζουσιν ἐκ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατασταθῶσιν ἀντικείμενον συμβολαίου μεταξὺ ἰδιωτῶν. Ὥστε τὰ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα συνελθόντες μετὰ τῆς Ἑλλάδος συνεχώνευσαν, οὐχὶ δὲ καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα προέρχονται, ὡς εἶπον, ἐκ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου. Μία συνθήκη, κύριοι, ἐξησφάλισε τὰς συντάξεις τῶν προσώπων ἐκείνων, ὅσα ἡ προστάτις δύναμις ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπὸ ἰδιαιτέραν φροντίδα· ἄφησε δὲ εἰς τὴν φροντίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπίστευεν ὅτι ἡ νέα πολιτεία ἔμελλε νὰ καταπατήσῃ ἢ παραγνωρίσῃ. Ἓν ταμεῖον πολιτικῶν συντάξεων εἶχε καθιδρυθῆ ἐν Ἑπτανήσῳ κατὰ τὸ 1857. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ εἶχε μορφώσει περιουσίαν ἀνάλογον πρὸς τὰς χρείας τῆς πολιτείας ἐκείνης. Μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν παρελάβομεν τὸ ταμεῖον 16, μόνον συνταξιοῦχοι ὑπῆρχον, καὶ ἐπειδὴ εἰς τὴν πολιτείαν ἐκείνην οἱ ὑπάλληλοι ἦσαν ἐξησφαλισμένοι, δὲν ἐπαύοντο, βέβαια τὰ κεφάλαια αὐτοῦ θὰ ἐπήρκουν εἰς τὸ νὰ παρηγοροῦν τοὺς δυστυχεῖς γέροντας ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ἡ Ἑπτάνησος προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ προσάρτησις αὕτη ἐπέφερε τὴν ἄρδην παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων, κατὰ συνέπειαν ἀντὶ τῶν 16 συνταξιούχων 240 περίπου εἶναι οἱ συνταξιοῦχοι οἱ ἀναγνωρισθέντες ἕως σήμερον. Οἱ συνταξιοῦχοι οὗτοι καὶ πάντες οἱ πολῖται τῆς πρώην πολιτείας τῶν Ἰονίων, ἀποφασίσαντες νὰ συνενωθῶσι μετὰ τῆς Ἑλλάδος μόνον πολιτικὴν ἑνότητα ἐνόησαν, δηλονότι ἑνότητα ἐξουσίας, ἥτις συνεπάγεται καὶ τὴν δήμευσιν οὕτως εἰπεῖν, τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον διὰ τῆς πρώην νομοθεσίας τῆς Ἑπτανήσου. Δὲν ἐδημεύθη βεβαίως διὰ τῆς ἑνώσεως ἡ ἰδιοκτησία τῶν πολιτῶν Ἑπτανησίων, οὐδὲ τὰ δικαιώματα ἑπομένως τῶν συνταξιούχων. Εἶναι λοιπὸν βάρος τοῦ δημοσίου καὶ ὑποχρέωσις ὄχι μόνον κοινωνικὴ, ἀλλὰ καὶ ἐκ συνθήκης προερχομένη. Τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ πληρώσῃ, ἂν τὸ τοῦ 1857 ταμεῖον δὲν ἐξαρκῇ, ὅλας τὰς συντάξεις, ὅσαι προέρχονται ἐξ ὑπηρεσιῶν ἐν Ἑπτανήσῳ, διότι κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἐμὴν, κύριοι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ ἐξουσία τότε, ὑπὲρ τῆς πατρίδος των ὑπηρέτουν πάντες· ἔχουσι δὲ δικαίωμα εἰς ὅλας τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἡ νομοθεσία τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νομίμως ἐξησφάλισεν ὑπὲρ αὐτῶν. Εἶπον ὅτι, ἂν τὸ ταμεῖον τοῦ 1857 τῶν πολιτικῶν συντάξεων τῆς Ἑπτανήσου ἔμενεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἑπτανησιακῆς νομοθεσίας, ἤθελεν ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας του, διότι δὲν ἐπαύοντο οἱ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ μετεβλήθη ἡ κατάστασις, ἐῤῥίφθησαν ἔξω οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱονεὶ ἐδημεύθησαν τὰ δικαιώματα αὐτῶν. Ἂν δὲ σήμερον θελήσητε νὰ τηρήσητε τὸ ταμεῖον τῆς Ἑπτανήσου διὰ μόνον τῶν εἰσπράξεων τῶν Ἑπτανησίων ὑπαλλήλων, ἐνῷ πληρόνονται 241 χιλ. δραχμῶν εἰς συντάξεις, θὰ εἰσπράττωνται μόνον 41,000. Βλέπετε λοιπὸν ποῖαι ὑποχρεώσεις ἐπιβάλλονται εἰς τὸ Κράτος. Καὶ συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, εἶναι ἡ πρώτη δοκιμὴ ἡ ὁποία γίνεται συνενώσεως ἀποσπάσματος ἑλληνικῆς φυλῆς μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα προσεκτικοὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν νέων συμπολιτῶν μας. Ἂν δὲν ἀναγνωρίσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις αὐτάς, ἂν δημεύωνται τὰ ἰδιωτικὰ δικαιώματα αὐτῶν, ἂν δὲν ἀνταμείβωνται αἱ ὑπηρεσίαι των, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ ἀπελπίσωμεν τοὺς νέους συμπολίτας μας. Τὸ ταμεῖον, κύριοι, τῶν πολιτικῶν συντάξεων τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων ἀδίκως ἐπεβαρύνθη καὶ μὲ τὰς συντάξεις τῆς Ἑπτανήσου, αἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὸ κράτος, ὥστε συμβαίνει ἀντὶ τὸ ταμεῖον νὰ χρησιμεύῃ ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων, νὰ συντρέχῃ τὸ δημόσιον· ἀντὶ τὸ δημόσιον νὰ συντρέχῃ αὐτό, τὸ δημόσιον ἁρπάζει τὰ χρήματά του, καὶ τὰ μοιράζει εἰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ δημόσιον. Δὲν ζητεῖ τίποτε ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ μόνον νὰ τῷ ἀφήσῃ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει, καὶ αὐτὸ δύναται νὰ ζήσῃ· ἂς πάρῃ τὸ δημόσιον τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου, ἂς ἀφήσῃ ὅσα εἰσέπραξε, καὶ τὸ ταμεῖον τῶν ὑπαλλήλων εἶναι πλουσιώτατον. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπέσπευσε τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὡς νὰ μὴ ἔχῃ πλειοψηφίαν, καὶ ὁλοψηφίαν, ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, ὥστε νὰ φερθῇ, ὅπως ἤθελεν αὔριον, διότι ἡ ὥρα μὲ στενοχωρεῖ νὰ συντέμνω τὴν ἀγόρευσίν μου, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ τὴν ἐπεκτείνω, καθότι αἱ λεπτομέρειαι εἶναι πολλαί.

§322ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰπέτε τα ὅλα, καὶ κατόπιν θὰ ἔλθουν ἄλλοι.

§323ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ μόνον, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία, καὶ πρόκειται περὶ σπουδαίου ζητήματος· κατὰ τὸν κανονισμὸν ἔχετε καθῆκον νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον· τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα δὲν πρέπει ἔτσι νὰ συζητηθῇ.

§324ΤΙΝΕΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι πλήρης· οἱ βουλευταὶ εἶναι εἰς τὰ δωμάτια, ἂς ἐξέλθουν.

§325ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν πρέπει 5 ἄνθρωποι νὰ συζητήσουν αὐτὸ τὸ σπουδαῖον ζήτημα.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἔγεινε πρότασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, πρέπει νὰ τὸ βεβαιωθῶμεν· βεβαίως ἄνευ ἀπαρτίας δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν· κύριοι, καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας· Τὸ σωστὸν ὅμως εἶναι, ὅταν ἤθελεν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἀποφάσεως, τότε νὰ κάμητε τὴν ἔνστασιν· ἀλλὰ θέλετε νὰ χάνωμεν τὴν ὥραν μας; πολὺ καλά· ἕνα κατάλογον. Ἤρχεται ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου.

§327ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐξακολουθήσωμεν, κ. πρόεδρε· εἶναι περιττὸς ὁ κατάλογος, εἶναι ἀπαρτία.

§328ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ὄχι· ἀφ’ οὗ ἔγεινεν ἡ ἔνστασις, ἂς ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Ἐξακολουθεῖ καὶ τελειόνει ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ Λακεδαίμονος, εἶσθε ἠπατημένος. Ἰδού, ἀπαρτία ὑπάρχει· ἐχάσαμεν ὅμως τόσην ὥραν. Ὅταν ἔρχεται τὸ σῶμα εἰς ἀπόφασιν, τότε ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἔνστασις· ἠμπορεῖ νὰ ἀγορεύῃ τις ἐνώπιον 40 μόνον.

§330Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν, λέγω, κύριοι, ἂν ἤθελεν ἡ κυβέρνησις ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου διὰ τὴν αὔριον, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν δὲν εἰσηκούσθην· παρατηρῶ δὲ μὲ λύπην μου, κύριοι, ὅτι, ἐν ᾧ τὰ τέκνα τῶν ἀγωνιστῶν εὐχαριστοῦνται, ὁσάκις γίνεται λόγος περὶ τῶν ἀγώνων τῶν πατέρων των, δυσανασχετοῦν, ὅταν ἔρχωνται τὰ ὀρφανὰ ἄλλων ἀγωνιστῶν νὰ τοῖς ζητήσωσιν ἄρτον. Λυποῦμαι, λέγω, ὅτι οἱ μᾶλλον εὐϋπόληπτοι μεταξὺ τῶν ὑπουργικῶν βουλευτῶν ἀνησυχοῦν......

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι· πρόκειται περὶ σπουδαίου ἀντικειμένου.

§332ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Δὲν εἶναι σπουδαῖον, ἀλλὰ προσωπικόν· (θόρυβος).

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖσθε ν’ ἀφήσητε ν’ ἀγορεύσῃ.

§334Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ταμεῖον τοῦτο, κύριοι, συνεστήθη καθὼς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ἀπὸ τὰ 1861, καὶ μέχρι σήμερον λογαριάζει ζωὴν 8 ἐτῶν. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο τὸ ταμεῖον εἰσέπραξεν ἀπὸ κρατήσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀπὸ τὰς συνδρομὰς, τὰς ὁποίας τῷ ἔδωκε τὸ δημόσιον δραχ. 6,286,818 καὶ 54%· ἐπλήρωσε δὲ 5,449,631 καὶ 94%. Ἐκ τούτων ἐπλήρωσεν εἰς τὸν ἀγῶνα ἀπὸ τῆς συστάσεώς του 1,963,343 δραχμάς.

§335ΤΑΜΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἔτος.

§336Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καλά· ἐπλήρωσε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος, ὡς εἶπον, ἀπὸ τοῦ 1862 μέχρις Ἰουλίου 1869 δραχ. 1,963,343· ἔλαβε χορηγίαν ἀπὸ τὸ δημόσιον ἓν ἑκατομμύριον· ἐπλήρωσε λοιπὸν περισσότερον ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων κεφαλαίων αὑτοῦ 963,343· ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ ταμεῖον περιπλέον τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει, ὑπεβλήθη καὶ εἰς 963 χιλιάδας δραχ. Ἂν δ’ ὑπολογίσωμεν καὶ τὰς 240,906 28, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ πληρόνῃ κατ’ ἔτος διὰ τοὺς Ἑπτανησίους, θέλετε ἐννοήσει εἰς ποίας ἀδίκους ὑποχρεώσεις ὑποβάλλεται ἡ ἰδιωτικὴ αὕτη περιουσία. Ἀλλὰ, κύριοι, αὗται εἶναι αἱ ζημίαι μόνον, τὰς ὁποίας τὸ ταμεῖον ὑπέστη; Κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1843 εἷς νόμος ἐγένετο, ὅστις ἐπέβαλλεν εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κράτησιν 5 ἕως 15% καὶ ὁ νόμος αὑτὸς ἔλεγεν ἐν ἄρθρῳ 2, «ὅτι αἱ κρατήσεις αὗται θέλουν ἀποδοθῇ τοῖς ὑπαλλήλοις ἢ εἰς σύνταξιν ἢ εἰς γαίας.» Αἱ κρατήσεις αὗται διήρκεσαν μέχρι τοῦ 1852, ὅτε νόμοι ἀλληλοδιάδοχοι ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα καὶ κατήργησαν τὰς κρατήσεις, καὶ εἰς τὸ ἄρθρον δεύτερον τῶν νόμων τούτων ἐλέγετο πάλιν ῥητῶς, ὅτι «αἱ κρατήσεις αὗται θέλουν ἀποδοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τῶν ὀρφανῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν μελλόντων νὰ λάβωσι σύνταξιν». Ἐκ τῶν κρατήσεων τούτων τὸ ταμεῖον ἔχει νὰ λαμβάνῃ 1,500,000, ὥστε συμποσούμενα τὰ ποσὰ ταῦτα μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχει πληρωμένα, ἀναβιβάζεται τὸ ποσὸν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου εἰς 3 ἑκατομμύρια καὶ 300 χιλιάδας δραχμάς. Ἂν λοιπὸν τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων εἶχε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 3 ἑκατομμυρίων, δὲν ἤθελεν ἔχει ποτὲ κἀμμίαν ἀνάγκην, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν καὶ σήμερον ἀφαιρεθῶσι ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων αἱ πληρονόμεναι συντάξεις ὑπὲρ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τῶν Ἑπτανησίων, τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων εἶναι ἐπαρκές. Ἑπτακοσίας χιλιάδας δραχμὰς εἰσπράττει κατ’ ἔτος ἀπὸ τὰς κρατήσεις· 700,017 πληρόνει, τὰς περιπλέον 17 ἐννοεῖται, ὅτι εὐκόλως δύναται νὰ τὰς εὕρῃ, χωρὶς νὰ ζητῇ παντάπασι τὴν συνδρομὴν τοῦ δημοσίου. Τὸ ταμεῖον λοιπὸν τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἐμορφώθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἐκ συνεισφορᾶς ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὑπαλλήλων· τί χρεωστεῖ νὰ πληρόνῃ ὑπὲρ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν τοῦ κράτους, τῆς Ἑπτανήσου; Ὁ ἀγὼν, καθὼς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον, αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Ἑπτανήσου ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον· δὲν χρεωστεῖ τὸ ταμεῖον τῶν ὑπαλλήλων τοῦ παλαιοῦ βασιλείου νὰ ἀποζημιώνῃ τὰ χρέη μὲ ὅσα τὸ δημόσιον ἐπιβαρύνεται ἀπὸ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Εἶπον, κύριοι, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν πραγματεύομαι σήμερον ἐνώπιόν σας, δὲν εἶναι ἀντικείμενον οὔτε τῆς συμπολιτεύσεως, οὔτε τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ὑπόθεσις ἀνήκουσα εἰς ὅλον τὸ ἔθνος· δὲν τὴν συζητῶ ὡς ἀνήκων εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, οὔτε ἐπικαλοῦμαι τὴν βοήθειαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὴν συζητῶ, κύριοι, διότι μία ἐπιτροπὴ δυστυχῶν ὑπαλλήλων μὲ ἐπεφόρτισε νὰ φέρω τὰ δίκαιά των ἐδῶ· τὴν συζητῶ ὡς ἐπιτετραμμένος χιλιάδων προσώπων, τὰ ὁποῖα τὴν νυκτερινὴν ταύτην ὥραν καθ’ ἣν συζητοῦμεν ἡμεῖς ἐδῶ, κύριος οἶδεν ἂν ἔχωσιν ἄρτον ἢ ἂν δὲν ζῶσι τὰ τέκνα αὐτῶν εἰς τὸ σκότος· καὶ ὅμως, κύριοι, οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὑπηρέτησαν τὸ κράτος, καὶ ἂν προσενεχθῶμεν ὡς κακοὶ πατέρες πρὸς αὐτοὺς, κακὴ παρηγορία δίδεται εἰς τοὺς νεωτέρους ὑπηρέτας τῆς ἐπικρατείας· διότι ἀφίνονται ἐνώπιόν των νὰ κατασπαράσσωνται οἱ συγγενεῖς αὐτῶν ἀπὸ τὴν πεῖναν. Ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κυβερνήσεως οὐχὶ ὅπως φιλοδωρήσῃ τὸ ταμεῖον αὐτὸ, ἀλλ’ ὅπως ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον δικαίως πρέπει νὰ ἀποδώσῃ. Ἀποτείνομαι, λέγω, πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, ἀποτείνομαι καὶ πρὸς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως εἰς τὸν πρόεδρον αὐτῆς, ὅστις ὡς τέκνον ἀγωνιστοῦ δὲν ἁρμόζει, ὅταν τὰ τέκνα τῶν ἀγωνιστῶν κτυποῦν τὴν ὑπουργικὴν θύραν του, νὰ ἀρνηθῇ τὸ δίκαιόν των. Ἀλλὰ, κύριοι, θέλει ζημιωθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἂν ἔλθῃ εἰς βοήθειαν, ἢ ἂν λάβῃ εἰς βάρος του τὰς πολιτικὰς συντάξεις; Παντάπασιν· τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἔχει 800,000 δραχ. περιουσίαν εἰς δάνεια, εἰς μετοχὰς, εἰς τὸ ταμεῖον, εἰς ἄλλα ὁμόλογα. Θέλω παρακαλέσει λοιπὸν τὴν Βουλὴν, θέλω παρακαλέσει ἰδίως τὸ ὑπουργεῖον, ἂν ἄλλο τι δὲν κάμῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ν’ ἀναλάβῃ μέρος τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας δὲν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων, ὅπως οὕτως ἐπαρκέσῃ ἐπί τινα χρόνον εἰς τὰς ἀνάγκας του, ἕως οὗ τὸ δημόσιον σκεφθῇ τί θέλει νὰ κάμῃ περὶ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τὶ περὶ τῶν ἄλλων συμπολιτῶν μας, τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα ἐξησφαλίσθησαν καὶ διὰ τῆς συνθήκης καὶ διὰ τοῦ δικαίου· ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν θέλει κάμει, δύναται νὰ τῷ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ ταμεῖον ὡς εἶπον. Τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων ἔχει νὰ λάβῃ τὴν 1 Ἰανουαρίου 1870 ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 6,000,000, δραχ. 2267, κεφάλαιον πληρωθεισῶν 106 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου ἀνὰ δραχ. 100, δραχ. 10,600, τόκους μετοχῶν τοῦ ἐθνικοῦ δανείου πρὸς 6% δραχ. 41,000· τὸ ὅλον 54,651, ἀπὸ μετοχάς, ἂν θέλῃ νὰ τὰς ἐκποιήσῃ 82,000 δραχμάς· ἀπὸ τὴν ἐξόφλησιν ἑνὸς χρεωγράφου τῆς ἐγχωρίου διοικήσεως Κερκύρας κεφάλαιον 78,945 δραχ. καὶ διὰ τόκους 28,000 δραχ. τὸ ὅλον δραχμὰς 243,596 90|00. ὅταν λοιπὸν τὸ δημόσιον ἐξασφαλίζεται διὰ τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου, τὰ ὁποῖα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ, δὲν ἐννοῶ διατὶ ν’ ἀρνηθῇ τὴν βοήθειάν του εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο, ὅπως ἐπαρκέσῃ, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, ὄχι μόνον εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ προσωρινῶς καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τῶν ἄλλων. Ἤθελον παρακαλέσει, ἐπαναλαμβάνω, τὴν κυβέρνησιν καὶ ἰδίως τὸν πρωθυπουργὸν αὐτῆς νὰ μὴ στέρξῃ κἀνεὶς τῶν ἀγωνιστῶν ἢ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους νὰ ἀποθάνῃ, ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν ἡμερῶν του, τῆς πείνης.

§337Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ, κύριοι, εἶμαι συνταξιοῦχος καὶ ἑπομένως ἀποζῶ ἐκ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὅταν ἰδιωτεύω, ἐλπίζω, ὅτι καὶ ὁ φίλος μου κ. Χριστόπουλος καὶ πάντες οἱ ἄλλοι θέλετε κρίνει εἰλικρινῶς τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς δίδω· πρέπει δὲ νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην, ἐπειδὴ παρετήρησα εἴς τινας τῶν φίλων μου πεῖσμά τι κατὰ τῆς παρατάσεως τῆς συζητήσεως, καὶ θέλω νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ πλειοψηφία καὶ κατὰ συνέπειαν ἡμεῖς οἱ ὑπουργοὶ οὐδὲν ἄλλο διενοήθημεν παρὰ μόνον νὰ τελειώσωμεν τὰ δύο ἐκκρεμῆ μείναντα ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ κατορθωθῇ τὴν νύκτα ταύτην ἡ ἄθροισις ὅλων τῶν κατὰ μέρος ποσῶν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, καὶ παρασκευασθῇ οὕτω πρὸς συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὔριον ὁ νόμος τῶν ἐξόδων, ὅστις θέλει περιλάβει τὸ ὅλον ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ προσέτι παρατηρῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅτι τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Χριστόπουλος ἐξέθηκεν ἐνταῦθα, δὲν θέλω ἀμφισβητήσει· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπέναντι τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων, μὴ ἔχοντος τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς πρὸς τοὺς συνταξιούχους ὑποχρεώσεις του, εὑρίσκεται τὸ δημόσιον ταμεῖον, τοῦ ὁποίου τὴν κατάστασιν παριστῶσιν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν διαφόρων ὑπουργείων, αὐτῶν δὲ τὸ ἄθροισμα ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους σχεδὸν εἰς τὸ αὐτὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθησαν τὰ ἔσοδα· καὶ ἐπειδὴ οὐδὲ νέους φόρους δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν, οὐδὲ νέους πόρους νὰ ἐξεύρωμεν, διὰ τοῦτο, τὸ μόνον μέσον, ὅπερ μένει, εἶναι, νὰ προταθῇ αὔξησίς τις τῆς εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων γινομένης χορηγίας. Ἀλλὰ σημαντικόν τι τοιοῦτον ποσὸν δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἢ μὴ παριστῶν ἔλλειμμα, πραγματικὴν ὑπέρβασιν τῶν ἐξόδων· ἡ δ’ εὐκολία, τὴν ὁποίαν ὁ βουλευτὴς Ὀλυμπίας ὑπέδειξε, τὸ νὰ ἐξαργυρωθῶσι τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων, δὲν εἶναι ἐφικτή· διότι ἐὰν μὲν πρόκειται νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰς ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 6,000,000, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, τότε πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ τοῦ δανείου τῶν 6,000,000, ἀφ’ οὗ αἱ ὁμολογίαι αὐτοῦ κατὰ τὸν εἰρημένον νόμον κληρούμεναι κατ’ ἔτος ἐξοφλοῦνται, καὶ δὲν ἠμπορεῖ τὸ δημόσιον νὰ ἐξοφλήσῃ περισσοτέρας. Ἕπεται λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι παραγνώρισις τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἀξιώσεων τῶν συνταξιούχων, ἀλλ’ ἔλλειψις τῶν μέσων τοῦ δημοσίου, ἥτις καθιστᾷ ἀνέφικτον τὴν προσδοκωμένην ἐπικουρίαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ ἔχοντες ἀξιώσεις ἐπὶ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων πολιτικοὶ συνταξιοῦχοι, δὲν δυσκολεύεται νὰ συναινέσῃ ἵνα παραδεχθῇ αὔξησιν τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ψηφισθείσης χορηγίας κατὰ 50,000 δραχμάς· ἄλλος τρόπος δὲν ὑπάρχει ἄνευ τῆς διαταράξεως τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1870 παρουσιάσῃ περίσσευμα, παρουσιάσῃ ἔξοδα ψηφισθέντα μὲν, μὴ πραγματοποιηθησόμενα δὲ, τότε δι’ ἑνὸς νόμου δύναται νὰ χορηγηθῇ μεγαλητέρα ἐπικουρία.

§338ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Κύριοι, παράδοξος μοὶ ἐφάνη ἡ πρότασις τοῦ κ. Χριστοπούλου νὰ συστηθῇ νέον χρέος διὰ τὸ κράτος, νέος φόρος διὰ τοὺς συμπολίτας μου ἄνευ νόμου, μόνον καὶ μόνον δι’ ἑνὸς κονδυλίου ἐκ πολλῶν χιλιάδων τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλὰ πλέον ἢ παράδοξον καὶ μάλιστα λυπηρότατον μοὶ ἐφάνη ἡ πρότασις τῆς ἀποδοχῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε ἠξεύρω πόθεν ν’ ἀρχίσω, οὔτε ποῦ νὰ τελειώσω, δὲν ἠξεύρω δηλ. τὶ νὰ ἐλέγξω πρῶτον, τὶ νὰ ψέξω ὕστερον. Οἱ κύριοι αὐτοὶ λογίζουσι τὸν λαὸν, ὅτι δὲν εἶναι παρὼν, νομίζουσιν ὅτι ἤλθομεν ἐδῶ διὰ νὰ σκεπτώμεθα μόνον πῶς νὰ καλοπεράσουν οἱ ὑπάλληλοι, ὅταν ἦναι ὑπάλληλοι· πῶς νὰ καλοπεράσωσιν οἱ ὑπάλληλοι, ὅταν δὲν ἦναι ὑπάλληλοι, πῶς νὰ καλοπεράσωσιν οἱ ὑπάλληλοι, ὅταν ἐργάζωνται χορηγοῦντες ἐργασίαν 50 καὶ 100 δραχμῶν καὶ πληρωνόμενοι 300 καὶ 500 δραχμὰς, πῶς νὰ καλοπεράσωσι πάλιν, λέγω, οἱ ὑπάλληλοι, ὅταν δὲν ἦναι εἰς ὑπηρεσίαν, ὅταν δὲν ὑπηρετῶσι τὸ κράτος παντελῶς, λαμβάνοντες μισθὸν ἀργίας.

§339ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§340ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ, διότι εἶμαι ἐν μέρει σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ῥοντήρην.

§341ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Λυπηρότατον πρᾶγμα, ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα παρόντες!

§342ΤΙΝΕΣ. Εἴμεθα ἐναντίοι.

§343ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν τόλμην τοῦ πράγματος, ἐπαναλαμβάνω πάλιν, ὅτι παρατύπως, παρανόμως, παρὰ τὸν κανονισμὸν εἰσάγεται ἡ πρότασις, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 331 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, χρέος τοῦ κράτους δὲν συνιστᾶται ἄνευ νόμου, καὶ ἂν ἡ πίστωσις ἦναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δὲν πληρώνεται ἄνευ νόμου· καὶ μολοντοῦτο, κύριοι, διὰ τί εἰσάγεται; διότι εἴθισται κακῶς νὰ πληρώνεται πάντοτε. Ἡ θέσις τοῦ κ. Χριστοπούλου ἦτο πολὺ εὐάρεστος, διότι συνηγορεῖ ὑπὲρ προσώπων φυσικῶν, τὰ ὁποῖα καὶ οἴδασι χάριν εἰς τοὺς εὐεργέτας αὑτῶν καὶ τὰ ὁποῖα εὐκόλως δύνανται ν’ ἀνταμείψουν τοὺς ἀγῶνας, εἴτε διὰ λόγων, εἴτε δι’ ἔργων, εἶναι ὑπὲρ φυσικῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐννοῶ τοὺς ὑπαλλήλους. Ἡ θέσις ἡ ἐδική μου εἶναι δυσάρεστος, ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ καθῆκόν μου πρέπει νὰ ἐκπληρώσω καὶ ἂν μυρίους ἐχθροὺς πρόκειται νὰ κάμω. Ἡ θέσις ἡ ἐδική μου εἶναι κακὴ, διότι ὑπηρετῶν πρᾶγμα καὶ οὐχὶ πρόσωπον, καὶ δυστυχῶς τὸ ἔθνος εἶναι πρᾶγμα, δὲν ἔχει οὔτε ὀφθαλμοὺς, οὔτε αἰσθήσεις διὰ νὰ φθάσῃ καὶ νὰ αἰσθάνεται, καὶ ἂν εἶχε, δὲν θὰ ἐγίνοντο πολλὰ πράγματα ἀπὸ πολλούς. Κύριοι, ὑποκλέπτει ὁ κ. Χριστόπουλος τὴν ἀρχὴν, εἴτε τὴν βάσιν τῆς συζητήσεως, διότι συζητεῖ νόμον καὶ συζητεῖ οὐχὶ καθὼς πρέπει, καὶ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς συζητήσεως αὐτῆς ἢ, καθὼς λέγουν οἱ ἀδελφοὶ Ἑπτανήσιοι, τὸ ἀπροχώρητον, διότι τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει τὸν τόπον του ἐδῶ, διότι διὰ κονδυλίου δὲν ἀποφασίζεται αὐτὸ, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος, νὰ ψηφισθῇ τρὶς καὶ νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ βασιλέως, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ νὰ μὴ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ νὰ τυπωθῇ καὶ ἀφοῦ τυπωθῇ νὰ μὴ εἰσαχθῇ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἀφοῦ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ εἰσαχθῇ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πάλιν νὰ μὴ συζητηθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ νὰ τυπωθῇ καὶ ἔπειτα νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ τρεῖς φοραῖς. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπειδὴ τὸ ἀπροχώρητον παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἐνδέχεται νὰ ἀποῤῥιφθῇ, συζητῶν τὴν οὐσίαν. Συζητῶν τὴν οὐσίαν, ἔχω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν πρῶτον τοὺς δυστυχεῖς, τὰ θύματα, ἤτοι τοὺς ἀδικουμένους δῆθεν ὑπαλλήλους· δεύτερον, τοὺς ὑφ’ ἡμῶν σήμερον, ἐνῷ κοιμῶνται ἥσυχοι, ἐνῷ οὐδὲν γνωρίζουν, ἐνῷ οὐδὲν κάμνουν, ἤτοι τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον καλούμεθα νὰ χρεώσωμεν, διότι μὴ στοχασθῆτέ ποτε, ὅτι ἐγγράφεται δαπάνη ἑνὸς λεπτοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἡ ὁποία δὲν πληρόνεται. Ἂς ἐξετάσω τοὺς φόρους· τί ἐστὶ φόρος, καὶ ποία ἡ σήμερον ποσότης τῆς φορολογίας ἐν Ἑλλάδι; κατόπιν δὲ θὰ ἐξετάσω ἂν ὑπάρχῃ ὅλως δικαίωμα εἰς σύνταξιν καὶ κατόπιν ἐὰν δυνηθῶ, κύριοι, θὰ ἐξετάσω τοὺς ὑπολανθάνοντας λόγους, ὧν ὅλως σοφιστικὰ γίνεται χρῆσις διὰ νὰ κινήσῃ τὸν ἔλεον ἡμῶν καὶ τὴν συμπάθειαν. Κύριοι, ἡ σύνταξις, οὐδένα πολιτικὸν λόγον ἔχει, οὐδένα λόγον δικαίου, οὐδένα λόγον συμφέροντος τοῦ Κράτους, ἀποῤῥέει μόνον ἀπὸ τοῦ ἐλέου. Ἀλλὰ τὸν ἔλεον τὸν αἰσθάνεται ὁ πλούσιος ὑπὲρ τοῦ πτωχοῦ καὶ δὲν συμβιβάζεται ὅλως πτωχὸν ἔθνος δυστυχισμένον, νὰ ἐλεῇ πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μέγαρα πολλάκις καλλίτερα τῶν δημοσίων καταστημάτων. Αὐτὰ, κύριοι, εἶναι ἡ σύνταξις. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐξετάσωμεν καλλίτερον καὶ ὑπὸ ἄλλας ἐπόψεις πολλὰς, πᾶσα πληρωμὴ τοῦ Κράτους, ὡς καὶ πᾶσα πληρωμὴ ἰδιώτου, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀντάλλαγμα· ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντάλλαγμα, εἶναι ἄδικος ὅλως διόλου, διότι ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγεῖν τὸν ἄρτον καὶ ὅστις δὲν τρώγει τὸν ἄρτον ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του, ἀδικεῖ, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι χριστιανός. Αὐτὸ φαίνεται παράδοξον, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω, ὑπάρχει, εἶναι καθιερωμένον ὑπὸ τοῦ νόμου, ὑπὸ τοῦ φυσικοῦ δικαίου· ἄνευ ἀνταλλάγματος οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ λάβῃ τι, καὶ ἐὰν τὸ λαμβάνῃ εἶναι μία στέρησις τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἄλλου, καὶ θεωρῶ τὰς συντάξεις πώλησιν τῆς ἐθνικῆς περιουσίας, καὶ τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται διὰ τὴν πώλησιν ταύτην, θεωρῶ πώλησιν τοῦ πτωχοῦ βαλαντίου τῶν γεωργῶν—αὐτῆς τῆς τάξεως, κύριοι, τῆς ταλαιπωρουμένης, ἡ ὁποία μᾶς τρέφει, καὶ μιᾶς ἄλλης τάξεως ὑπὲρ ἧς θὰ ὑπάρχουν πολλὰ συνηγοροῦντα. Κύριοι, τὸν φόρον τοῦ λαοῦ ὅταν τὸν ἐκτιμᾶτε, πρέπει νὰ τὸν ζυγίζητε μὲ τὸ αἷμα αὐτοῦ, διότι καὶ ὁ ἱδρὼς ἐξ οὗ ἀποῤῥέουν τὰ εἰσοδήματά του ἐκ τοῦ αἵματός του ἀποῤῥέει. Ἐννοῶ ἓν ἔθνος πλούσιον, ἀκμαῖον, νὰ κάμνῃ θυσίαν, καὶ αὐτὴν ὄχι δυσανάλογον, μικράν· ὄχι ὅμως τὸ πτωχὸν Ἑλληνικὸν ἔθνος νὰ δίδῃ 3 καὶ 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν σύνταξιν, αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐντελῶς ἄδικον. Ἀλλά, κύριοι, οἱ ὑπηρέται αὐτοί, οἱ ὑπάλληλοι, ὑπηρέτησαν τὸ ἔθνος! τὸ ἀμφισβητῶ, καὶ ἐπικαλοῦμαι ὅλην τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅλως τὸ ἐναντίον, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ὑπηρετεῖ ἑαυτὸν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ὁ ὑπάλληλος ὑπηρετεῖ ἑαυτὸν πλειότερον παρὰ τὸν γεωργόν. Ὁ γεωργὸς ὠφελιμώτερος ὢν εἰς τὸν τόπον, ὑπηρετεῖ πλειότερον τὸν τόπον παρὰ αὐτός. «Ὑπηρέτησα τὴν πατρίδα!» Ὄχι, κύριε· ὑπηρέτησας σεαυτόν, διότι δὲν τὴν ὑπηρέτησας δωρεάν. Ἐννοῶ ἕνα δήμαρχον, ἐννοῶ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ἐννοῶ τοὺς ἄλλους τοὺς ὑπηρετοῦντας ὁπωσδήποτε ἄμισθι τὴν πατρίδα νὰ ζητήσουν ἔλεον, ἀλλὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι πληρόνονται ἁδρῶς, μὴ ὑπηρετοῦντες παρὰ μόνον ἑαυτούς, δὲν τοὺς ἐννοῶ, καὶ οὐδὲν δικαίωμα ἔχουν συντάξεως. Κύριοι, ἔπιασε κανεὶς ἀπὸ τὴν χεῖρα κανένα νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; καὶ ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει νὰ λέγωνται αὐτά, ὅπου ὅλοι γνωρίζομεν τί γίνεται διὰ τὰς δημοσίας θέσεις, ὁποίαν μανίαν ἔχει ὁ κόσμος διὰ τὰς θέσεις αὐτάς, ὅπου δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ βῆμα κανεὶς χωρὶς νὰ τὸν σταυρόνουν δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ διὰ μίαν θέσιν; τίς τοὺς ἐβίασε νὰ παρέχουν τὰς πολυτίμους αὐτῶν ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος, ἥτις τοὺς βιάζει νὰ προσέρχωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν; Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κολιάτσος. Ἡ ἁδρὰ μισθοδοσία, κύριοι, καὶ ἡ ἁδροτέρα σύνταξις. Λέγω ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ὁ ὑπάλληλος εἰς σύνταξιν, ἐὰν δὲ ἔχῃ δικαίωμα εἰς περίθαλψιν ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ καὶ τότε ὑποτίθεται διὰ τὴν περίθαλψιν τὸ ἔθνος εἰς ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν· κύριοι, οἱ ὑπάλληλοι, λέγουν, ἡμεῖς καταβάλλομεν ἐκ τοῦ μισθοῦ ἡμῶν, δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἀπὸ τὸ δημόσιον, μᾶς ἐφορτώσατε τοὺς ἀγωνιστὰς, ἦλθον οἱ Ἑπτανήσιοι. Ἀκούσατε, κύριοι, πῶς γίνεται ἡ καταβολὴ, διότι δὲν γίνεται καταβολή. Τὸ 1859 ἔγεινε τὸ ἑξῆς στρατήγημα, ηὐξήθη ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ 200 εἰς 300 διὰ νόμου, καὶ δι’ ἄλλου νόμου ἀφῃρέθη 10%, καὶ ἐσχηματίσθη τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Ποῖον δὲ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; οἱ μὲν ὑπάλληλοι λέγουν, 10% ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν περιουσίαν μας, σχηματίζεται αὐτὸ τὸ ταμεῖον, κατόπιν γίνεται ἡ διανομὴ, καὶ οὐδὲν σᾶς ἀδικοῦμεν. Ἐγὼ λέγω ὄχι, ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ κατὰ τὸ ⅓ δι’ αὐτὴν τὴν πρόφασιν, σᾶς κρατοῦμεν 10% διὰ τὸ ταμεῖον, καὶ πάλιν πέρνετε 20% πλειότερον, ἀφ’ ὅ,τι ἐλαμβάνετε ἀπὸ τὸ δημόσιον. Δὲν δύναμαι ν’ ἀναφέρω παραδείγματα ὅλων τῶν μισθῶν, ἀλλ’ οἱ μισθοὶ τῶν δικαστῶν ἀπὸ 200 ἔγειναν 300 δραχ. καὶ ἀφοῦ ἔγειναν 300 δραχ. γίνεται ἡ κράτησις. Ἀλλὰ λέγουν εἶναι κράτησις ἀπὸ τὸν μισθὸν αὐτόν. Ὁ μισθὸς ἦτο 200 δραχ. καὶ ἂν ἐγίνετο κράτησις ἀπὸ 200 δραχ. ἔπρεπε νὰ λάβουν 180 δραχ. καὶ θεωρεῖται ἀκόμη, ὅτι ἡ κράτησις γίνεται ἀπὸ τὸν μισθόν των, καὶ ὅτι ἡμεῖς οἱ φορολογούμενοι, ὁ ῥαγιὰς, ἀδικοῦμεν αὐτούς! Ἡ κράτησις, λέγω, εἶναι ψεῦδος, διότι δὲν εἶναι κράτησις, διότι ἔλαβε χώραν αὔξησις, καὶ κατόπιν ἔγεινε μείωσις τῆς αὐξήσεως, ἀλλ’ ἡ αὔξησις ἔγεινε, ὥστε κράτησις τοῦ μισθοῦ πράγματι δὲν γίνεται· ἀποδέχομαι τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ζήτησις τῆς θέσεως, ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ τόση μανία εἰς τὴν ζήτησιν, δὲν εἰμπορῶ νὰ ἐννοήσω ποτὲ πῶς ἦτο ἀναγκαία ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ. Ἀλλὰ, κύριοι, τοὺς λόγους αὐτοὺς δύνανται μόνον οἱ συνταξιοῦχοι ν’ ἀκούσουν, ὄχι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι. Ἐὰν ἡ συνεισφορὰ ἐγίνετο ἀπὸ τῶν ὑπαλλήλων ἑκόντων, τότε ἦτο διαφορὰ, τότε ἠδύναντο νὰ εἴπουν, ὅτι ἡμεῖς καταβάλλομεν, πληρώνομεν· ἀλλὰ δὲν γίνεται ἑκουσίως, ἀναγκαστικῶς, γίνεται ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τῶν μὴ ἐργαζομένων ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐργαζομένους 15 καὶ 20% ἀναγκαστικῶς. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πληρώνει ὁ ὑπάλληλος χωρὶς νὰ θέλῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων 15 καὶ 20%, εἶναι ποσὸν τὸ ὁποῖον πληρώνει τὸ δημόσιον ταμεῖον· διατί; διό ὁ ὑπάλληλος δὲν τὸ ὑπολογίζει ὡς μισθὸν, καὶ διὰ τοῦτο συνήθως σᾶς λέγει ὅταν λαμβάνῃ 300 δραχμὰς καὶ τὸν ἐρωτήσητε τί μισθὸν ἔχεις; σᾶς λέγει 270 δραχμάς. Ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον ὑπολογίζει ὁ ὑπάλληλος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, εἶναι πραγματικῶς ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον λαμβάνει, τὸ δὲ περιπλέον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ δημόσιον ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον διὰ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, δὲν τὸ ὑπολογίζει ὁ ὑπάλληλος. Καὶ ἐγὼ ἐπλήρωσα 1,000 δρ. 1,200 δρ. εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων χωρὶς νὰ θέλω, δὲν ἤθελον νὰ γίνω συνταξιοῦχος, μοῦ τὰς ἐκράτησαν ὅμως μὲ τὸ στανιό.

§344ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρεις τὸν νόμον.

§345ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τὸν νόμον, ἀφοῦ ἐπλήρωσα τὰς δραχμάς; μὲ τὰ σωστά σου τὰ λὲς αὐτά; ἐγὼ ἐπλήρωσα 1,000 δρ. Εἶναι δόλια αὐτὰ τὰ συστήματα ὅλα τῶν συντάξεων, οἱ νόμοι αὐτοὶ ὅλοι· εἰς τοὺς νόμους αὐτοὺς ὑπολανθάνουσι σοφιστικαὶ ἀρχαί. Κύριοι, ἔχουν ἄλλην πρόφασιν, ἔχουν τὴν πρόφασιν, ὅτι ἐκ τῶν χρημάτων των λαμβάνουν· ἀλλὰ διὰ τί μᾶς φορτόνονται; τέλος πάντων ἂς μᾶς ξεφορτωθοῦν, καὶ ἂς πάρουν ὅ,τι θέλουν, καὶ ἀπόδειξις ὅτι οὐχὶ ἐκ τῶν χρημάτων των λαμβάνουν, ἀλλ’ ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ δημοσίου εἶναι δύο λόγοι, πρῶτον διότι ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ, καὶ δεύτερον, διότι οἱ μὴ ἐργαζόμενοι λαμβάνουν σύνταξιν ἀπὸ τοὺς ἐργαζομένους ὑπαλλήλους, οἵτινες ὑπολογίζουν αὐτὴν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου καὶ ὄχι εἰς βάρος των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου παρουσιάζεται ἄλλη δυσκολία, ἔχομεν, λέγουν, τοὺς ἀγωνιστάς. Αὐτὸ εἶναι δεινὸν ὅπλον, ἀλλὰ κατὰ 9/10 ψευδὲς, κατὰ τὰ 15/10 εἰ δυνατὸν ἄδικον, ἄδικον κατὰ τοὺς λόγους τῆς ἰσότητος. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἀπόδειξιν τοῦ δευτέρου συλλογισμοῦ μου, διατί αὐτὴ ἡ προτίμησις τῶν ἀγωνιστῶν; μόνοι οἱ ὑπάλληλοι ἦσαν ἀγωνισταὶ τάχα; ἄλλοι ἀγωνισταὶ δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ Κράτος; Ἐνθυμεῖσθε ἀγωνιστὴν ἀποθανόντα εἰς Μεσολόγγιον πρὸ 10 μηνῶν τὸν Μαρκόρπαν, καὶ ἄλλον ἀγωνιστὴν λεγόμενον Λόλην, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐπὶ τῆς ψάθης· 85 ἐτῶν ἦτον ὁ Μαρκόρπας, καὶ ἀπέθανε μὲ τὴν τσάπαν εἰς χεῖρας, καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν ἔχω καιρὸν νὰ σᾶς ἐξηγήσω τί ἦσαν· σᾶς λέγω μόνον, ὅτι ἐὰν 4 ἢ 5 ἡρώων τῆς ἐξόδου τοῦ Μεσολογγίου γίνεται μνεία, οἱ πρῶτοι εἶναι αὐτοί. Συνέβη αὐτὸ τὸ παράδοξον, ὅτι οἱ πρώτιστοι τῶν ἡρώων τῆς ἐξόδου τοῦ Μεσολογγίου δὲν ἀπέθανον τότε, ἀλλ’ ἀπέθανον ἐσχάτως ψωμοζητοῦντες· ἐγνώρισα δυστυχῶς ἐξ αὐτῶν, τὸν........ ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως τὸν ἔκαμαν ἀπὸ λοχίαν ἐπιλοχίαν, τοῦ ἐξύλωσαν τὰ γαλόνια ἔπειτα καὶ ἐτελείωσε. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἀγωνισταὶ, οἱ πράγματι ἀγωνισταὶ, οἱ φέροντες τραύματα, διότι ὁ δυστυχὴς ὁ Μαρκόρπας εἶχεν ἑπτὰ πληγὰς, αὐτοὶ δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ γίνωσιν ὑπάλληλοι, κ. Λυκοῦργε, ἦσαν ἀγράμματοι, αὐτοὶ ἐγνώριζον νὰ διαχειρίζωνται καλῶς τὴν μάχαιραν, τὸ γιαταγάνι, τὸ καρυοφύλι, αὐτοὶ τὴν γραφίδα δὲν ἤξευρον νὰ διευθύνουν. Κατὰ μέγα μέρος σᾶς βεβαιῶ ἅπαξ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μάθῃ καθεὶς, ἐὰν ἐξετάσῃ, ὅτι ἡ ἀποτυχία τῆς μεγάλης ἐφόδου εἰς τὸ Μεσολόγγιον, ἀπέτυχεν ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ ἀνδρὸς, τοῦ Μαρκόρπα, ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν ἄνευ συντάξεως. Ἀλλὰ τί λέγω ἓν πρόσωπον; διότι 1000, 2000 ἀγωνισταὶ εἶναι ἐξ ἴσου ἐλεεινοὶ δυστυχῶς. Πρὸς τί λοιπὸν ἐδῶ νὰ ἔρχωνται, νὰ θέλουν νὰ κινήσουν τὸν οἶκτον, τὸν ἔλεον ἡμῶν ὑπὲρ τῶν ἀγωνιστῶν τοῦ 1835, τοῦ 1837; ἡμεῖς γνωρίζομεν πολὺ καλὰ, παιδιὰ 30, 39, 45 ἐτῶν, ὅπου ἔχουν σύνταξιν ὡς ἀγωνισταί. Πῶς γίνεται τοιαύτη κατάχρησις; Ἐὰν ὑπάρχουν ἀγωνισταὶ, κύριοι, ὑπάρχει τὸ μέτρον ὅ,τι εἶναι δι’ ὅλους, νὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτοὺς, καὶ ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ, πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νόμου, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅτι παραδέχομαι τὴν ἀναθεώρησιν τῶν περὶ τὴν σύνταξιν, παραδέχομαι μίαν εὐρυτάτην συζήτησιν, ἀλλ’ εὔχομαι τοῦτο ἐὰν γίνῃ, νὰ γίνῃ διὰ νόμου, νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα, νὰ φέρῃ πρότασιν ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὄχι διὰ κονδυλίων, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§346ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§347ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Κύριοι, τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, λέγει, ἔπαθε ἐκ τῶν Ἑπτανησίων. Ἔγεινεν αὐτὸ διὰ νόμου, δὲν ἠδικήθη, ἔγεινεν ἡ ἕνωσις τῶν δύο τμημάτων τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος. Τότε ἔπρεπεν ὁ κύριος Χριστόπουλος νὰ πολεμήσῃ τὴν ἕνωσιν. Δὲν τὸ ἐπολέμησε τότε, ἠξεύρω καὶ ἐγὼ διατί· ἐγὼ δυστυχῶς δὲν ἤμουν βουλευτής.

§348ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμουν ἄῤῥωστος.

§349ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Κύριοι, ἡ θεραπεία πρέπει νὰ ζητηθῇ ἐν τῷ νόμῳ, καὶ πρὶν εἴπω τὴν θεραπείαν, σᾶς λέγω μόνον τὰ σημεῖα, ἐξ ὧν προκύπτει τὸ νόσημα. Τρεῖς ἀφορμαὶ ὑπάρχουν εἰς τὸ ἀδίκημα τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων· πρῶτον αἱ συντάξεις εἶναι πολὺ μεγάλαι, ἁδραὶ καὶ ἄδικοι, ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ χρόνου· δεύτερον ὁ χρόνος τῆς συντάξεως εἶναι μικρὸς, εἶναι ὀλίγος. Τὸ ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι αἱ συντάξεις εἶναι ἁδραί· διότι σημειώσατε ὅτι αὐτὸ εἶναι σπουδαιότατον πρᾶγμα, καὶ συγχρόνως συνίσταται εἰς παραδείγματα. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὡς πρὸς τὰς συντάξεις λαμβάνεται ὡς βάσις ὁ μέσος ὅρος τοῦ μισθοῦ, ὃν λάβει ὁ ὑπάλληλος, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας του ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, ἀπὸ στρατιώτου μέχρι στρατηγοῦ, ἀπὸ γραφέως δικαστηρίου μέχρι προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀπὸ γραφέως ἐπάρχου μέχρι νομάρχου, ἀπὸ γραφέως οἰκονομικοῦ ἐπάρχου μέχρι οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, μέχρι προέδρου τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν λοιπὸν ὡς ἀνώτατος μισθὸς τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ μέσος ὅρος τοῦ μισθοῦ, ὃν ἔλαβε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν Ἑλλάδι, τί ἔγεινε; ἐλήφθη ὡς βάσις ὁ μισθὸς τῶν τελευταίων τεσσάρων ἐτῶν· πόθεν ἐπήγασε τοῦτο; τότε δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ, καὶ ἡ γραφειοκρατεία ἐνομοθέτει ὅπως τὴν ἐσύμφερε· τὴν ἐσύμφερε νὰ λάβῃ ἁδροὺς μισθοὺς, ἔλαβεν ὡς βάσιν τὰ τελευταῖα τέσσαρα ἔτη, ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖον ἀποτέλεσμα ἔχει αὐτό; Ὑπάλληλος, ὅστις ὑπηρετεῖ 20 ἔτη καὶ λάβει 20 χιλιάδας δραχ. ἢ 25, λαμβάνει τὴν σύνταξιν κατόπιν, καὶ λαμβάνει πλειότερον μισθὸν, εἰς τὸ διάστημα 20 ἐτῶν ἀργίας παρὰ τὸν μισθὸν, ὃν ἔλαβεν εἰς τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας. Αὐτὸ εἶναι παράδοξον, κύριοι, εἶναι παραδοξότατον. Εἷς ὑπάλληλος ὑπηρετήσας 10, 15 ἔτη μὲ 60 δραχμὰς γίνεται κατόπιν δικαστὴς καὶ λαμβάνει 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα καὶ ἡ σύνταξίς του λογίζεται ἐπὶ τοῦ τελευταίου τούτου μισθοῦ, ἂν κατόπιν ζήσῃ 10 ἔτη, θὰ λάβῃ ὡς σύνταξιν περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἔλαβε ὢν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Τοῦτο εἶναι ἀδικώτερον, διότι κατόπιν τὸ κράτος ὑποχρεοῦται νὰ τοῦ δίδῃ ἐνόσῳ ζῇ τὸν διπλάσιον σχεδὸν μισθὸν ἐκείνου, ὃν ἐλάμβανε κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ὑπηρεσίας του. Λέγω λοιπὸν αἱ συντάξεις εἶναι ἁδραὶ καὶ τὸ ταμεῖον δὲν ἐπαρκεῖ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος νὰ συζητήσωμεν (θόρυβος). Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐπὶ τῆς προστασίας εἶχον τὴν τόλμην νὰ ψηφίσωσι συντάξεις ὕστερον ἀπὸ ὑπηρεσίαν πέντε ἢ ἓξ ἐτῶν, καὶ οὕτως ὁ μὲν γεωργὸς ἔμεινε γεωργὸς, ὁ τεχνίτης τεχνίτης καὶ κατέβαλλον φόρους ὑπὲρ τῶν μὴ ἐργαζομένων. Κύριοι, βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔφερον τὸ ζήτημα, πρὸ πολλοῦ ᾐσθάνθην τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον γίνεται (θόρυβος)· καὶ ἦλθον νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους, δύναμαι νὰ γίνω διὰ τῶν λόγων, οὓς εἶπον, μισητὸς εἰς πολλοὺς, ὧν τινες εἶναι καὶ στενοὶ συγγενεῖς μου, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, τὸ πρᾶγμα θεωρῶ τόσον ἄδικον, ὥστε δὲν εἰμπορῶ παρὰ νὰ τὸ ἀποκρούσω· θεωρῶ κάπως σκανδαλώδη τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς...... (θόρυβος.) Ἡ πρότασις νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπαράδεκτος καὶ ν’ ἀναβληθῇ (θόρυβος.) Μὴ ταράττεσθε· ὅσα λέγω εἶναι κατ’ ἐμοῦ, διότι καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω δικαίωμα συντάξεως μέχρι τινός. Πρέπει λοιπὸν νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν μόνον τοῦ κονδυλίου, νὰ ἔλθῃ δὲ κατόπιν πρότασις νόμου, νὰ συζητήσωμεν, διότι ἐνδέχεται νὰ καταπεισθῶ καὶ ἐγὼ, διότι ἤδη οὔτε ἀριθμὸν εἶδον, οὔτε ἔγγραφα, οὔτε ἄλλας πληροφορίας ἐλάβομεν, πῶς θέλετε νὰ ψηφίσω (θόρυβος).

§350ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶδες φαίνεται τὸν νόμον τοῦ 61· αὐτὰ εἶναι χρήματα ἰδιόκτητα, δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον, ὅ,τι καὶ ἂν κάμωμεν ἡμεῖς ἐδῶ, αὐτοὶ δύνανται νὰ τὰ λάβουν διὰ τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ χειρότερον.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀναβολὴ, νὰ ψηφισθῇ τὸ κονδύλιον ὡς ἔχει καὶ ν’ ἀναβληθῇ πᾶσα συζήτησις.

§352ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς! θὰ συζητήσωμεν.

§353Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται συζήτησιν (θόρυβος).

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος παρεδέχθη νὰ προστεθῇ κονδύλιον (θόρυβος). Ὁ κ. Ῥοντήρης ἔκαμε πρότασιν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χριστοπούλου, νὰ γίνῃ δὲ δεκτὸν τὸ κονδύλιον ὡς ἔχει ἐν τῷ κανονισμῷ. (θορυβώδεις φιλονεικίαι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος).

§355ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὴν δαπάνην τὴν ἐγγραφεῖσαν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, θέλομεν δὲ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Χριστοπούλου περὶ τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων, καὶ τοῦτο διότι δὲν θέλομεν ν’ ἀδικήσωμεν κανένα, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸν νόμον καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ αὐτὸς ὁ νόμος, διότι θὰ εἶναι πολὺ πικρὸν ν’ αὐξήσωμεν τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, ὅταν ᾖναι βέβαιον καὶ ἀναντίῤῥητον, ὅτι ὑπάρχουσι συνταξιοῦχοι λαμβάνοντες σύνταξιν ἴσην μὲ τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας.

§356ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἐγείρεται ἀμφισβήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ προσθήκης 50,000 δρ. εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ περιλαμβάνον τὴν χορηγίαν τοῦ δημοσίου εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων (θόρυβος), τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ἔκαμα ἐγὼ ἐν ὀνόματι τῆς κυβερνήσεως· (θόρυβος καὶ ἐκ τούτου δὲν ἀκούεται ὁ ἀγορεύων).

§357ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀναβολῆς, ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ δὲν ἔχει τὸν τόπον της ἐπὶ τοῦ προκειμένου· (θόρυβος).

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται τὸ ἀπαράδεκτον.

§359ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἀπαράδεκτον ἐννοῶ τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ πρότασις παρὰ διὰ νόμου· (θόρυβος).

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ῥοντίρη περὶ ἀπαραδέκτου ...... (θόρυβος).

§361ΔΑΓΡΕΣ. Περὶ ἀναβολῆς. Τὸ ἀπαράδεκτον θὰ εἰπῇ, ὅτι ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν, οὔτε νὰ ἀποῤῥίψωμεν οὔτε νὰ παραδεχθῶμεν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 50,000 δραχμὰς, καὶ ἡ ὁποία ἅμα ἐγγραφῇ δὲν θέλει ποτὲ διαγραφῆ. Καὶ προσέξατε, διότι εἶσθε ἀντιπρόσωποι λαοῦ φορολογουμένου ...... (θόρυβος) καὶ δὲν ἔχετε τίποτε νὰ εἴπητε, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἐπαρχίας σας.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἀπώτερον θὰ θέσω τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δαγρὲ καὶ Ῥοντίρη περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῆς προσθήκης νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται πολλοί). Ἀπεῤῥίφθη.

§363ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τ’ ἀνάπαλιν· (θόρυβος).

§365ΔΑΓΡΕΣ. Συγχαίρω τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία, ὁσάκις ἔφερε πρότασιν, ἔφερε περὶ αὐξήσεως δαπανῶν καὶ οὐχὶ ἐλαττώσεως· (θόρυβος). Τοῦτο πρέπει νὰ τὸ μάθῃ ὁ κόσμος, εἶναι ὄντως πρωτότυπος· (θόρυβος).

§366ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ παραξέσχισες, κύριε Δαγρέ· (φιλονεικίαι θορυβώδεις).

§367ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἂς ψηφίσωμεν τὸ κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἂς ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα τῆς προσθήκης δι’ ἄλλην ἡμέραν· (θόρυβος).

§368ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθοῦν ὅλα δι’ αὔριον.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ ½