1869.10.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52.

τῆς 17 Ὀκτωβρίου 1869.

(Παρασκευή).

Ὥρα 1 5/60.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τῆς συντάξεως τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται.—Ἂς προσέλθουν οἱ νέοι βουλευταὶ τῆς Κορινθίας διὰ νὰ δώσουν τὸν ὅρκον. Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται οἱ κύριοι Ἀνδρέας Νοταρᾶς, Σπ. Νοταρᾶς, Ἐπ. Καμπερόπουλος, Ἀναστ. Δημητριάδης καὶ ὁ τοῦ Ξηροχωρίου Κίμων Χριστοδούλου.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπέμφθη ἐξ Ἀγρινίου εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μίαν ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων ἐκθετόντων, τὰ ὁποῖα ὑποφέρουν δεινὰ ὡς ἐκ τῆς μαστιζούσης τὸν τόπον λῃστείας, παρακαλοῦσι δὲ τὴν Βουλὴν, ἵνα φροντίσῃ περὶ τῶν μέσων τῆς ἀπαλλαγῆς των ἐκ τοῦ κακοῦ τούτου. Πρὶν ὁμιλήσῃ τις, κύριοι, ἔχω νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ ἀναφορῶν, διότι εἶδον εἰς μίαν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι ὑπάρχει παρεξήγησις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἀναφορῶν· ὁ κανονισμὸς προβλέπει περὶ τῶν ἀναφορῶν, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ κανονισμοὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Πᾶσα ἀναφορὰ διευθύνεται ὑπὸ τοῦ προέδρου εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν ἀπ’ εὐθείας, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ πρόεδρος ὀφείλει νὰ τυπώνῃ τὸ πρωτόκολλον, ἐν τῷ ὁποίῳ καταχωρίζονται αὗται αἱ ἀναφοραὶ, νὰ διανέμωμεν αὐτὰ τὰ ἔντυπα εἰς τοὺς βουλευτὰς, πρὶν ἔλθῃ ἀκόμη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὴ ἡ τάξις μοὶ λέγει τὸ γραφεῖον, ὅτι ποτὲ δὲν ἐγένετο καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐγένετο, καὶ, ἂν δὲν ἐγένετο, κακῶς δὲν ἐγένετο· διότι ἐσπευσμένως παρουσιάζεται μία ἀναφορὰ, δὲν γνωρίζει ὁ βουλευτὴς, καὶ ἐξ ἐφόδου ἐξέρχεται ἐσφαλμένη ἢ ἄδικος τῆς Βουλῆς ἀπόφασις· δεύτερον ἔρχονται ἀναφοραὶ ἀφορῶσαι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν· ἀναφορὰ ἔχουσα σχέσιν μὲ τὸ εἰσαχθὲν ἀντικείμενον διὰ νομοσχεδίου· διὰ προτάσεως ὁ πρόεδρος ὀφείλει νὰ τὴν διευθύνῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει ἀνὰ χεῖρας καὶ συζητεῖ τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετικόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον κανονίζει ὁ κανονισμὸς, καὶ ἀκούσατέ το διὰ νὰ ἤμεθα ἐξησφαλισμένοι. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 57 τοῦ κανονισμοῦ). Αὐτὴν τὴν τάξιν, ἂν ἦσθε σύμφωνοι, θὰ ἀκολουθήσω εἰς τὸ ἑξῆς. Συγχρόνως ὑπῆρξε χθὲς καὶ μία ἄλλη ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ συνεμερίσθη οὕτως καὶ ἄλλως, ἀλλὰ δὲν ἀπεφασίσθη. Ὑπάρχουν ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπεξεργάζονται ἀντικείμενα καὶ θέλουν νὰ λάβουν πληροφορίας· ἀναφέρονται εἰς τὸν πρόεδρον, ὅστις ζητεῖ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργείου τὰς ζητουμένας πληροφορίας. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἔχων νὰ διαβιβάσῃ πληροφορίας πέμπει αὐτὰς εἰς τὸν πρόεδρον καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα δὲν πρέπει νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ ν’ ἀνταλλάσωνται διὰ τοῦ προέδρου. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τάξις ἐπεκράτησεν καὶ ἐπικρατεῖ καὶ εἰς τ’ ἄλλα ἔθνη τὰ οὕτω πολιτευόμενα. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη καὶ αἱ ἀναφοραὶ καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πέμπει ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν ὑπουργὸν διὰ τοῦ προέδρου, καὶ ὁ ὑπουργὸς διὰ τοῦ προέδρου πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ εἰσάγωνται πρότερον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔπειτα νὰ διευθύνωνται;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σημειώσατε, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν, καθόσον ἡ Βουλὴ σχολάζει, ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ πληροφορίας, ὁ ὑπουργὸς ἀποκρίνεται. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ἐπιτροπήν της, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θέλει λάβει μίαν ἔκθεσίν της, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ περιέχωνται ὅλα αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα διήμειψεν εἴτε ἔλαβε παρὰ τοῦ προέδρου. Ἐὰν θέλετε τὰ εἰσάγω πρότερον εἰς τὴν Βουλήν.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, διότι τότε δὲν τελειόνομεν ποτέ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§9ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ προχθεσινὴ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ὑπαινίττεσθε δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἀνεφέρετε· αὐτὴ εἶναι ὅλως ἐξαιρετική· διότι ὁ κανονισμὸς καὶ ὑμεῖς τώρα ἐξηγεῖτε τὰς περιπτώσεις καθ’ ἃς ἐργαζομένη μία ἐπιτροπὴ ἐπὶ νομοσχεδίων ἢ ἄλλων ἀντικειμένων θέλει νὰ λάβῃ πληροφορίας τινάς· βέβαια αὐτὴ εἶναι μία ὑπηρεσία ὅλως ἐξώδικος, ἥτις δὲν ἐνδιαφέρει ποσῶς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἦτο τὸ ζήτημα προχθές; Προχθὲς τὸ ζήτημα ἦτον, ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον, παρεπέμφθη εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς· χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ γνῶσιν δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ, διότι ὅπως εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν, οὕτως ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ οἱανδήποτε τροποποίησιν ἢ ἀνάκλησιν, ἀλλὰ πάντοτε διὰ τῆς Βουλῆς. Βλέπετε, λοιπὸν, ὅτι ἡ περίπτωσις αὕτη εἶναι ὅλως ἐξαιρετικὴ, δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, διότι αὐτὰ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ τὰ ζητήσῃ καὶ χωρὶς ἔγγραφον. Διότι ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ἔχῃ ἀμφιβολίαν τινὰ, μεταβαίνει εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ λέγει, ὅτι ἔχω αὐτοὺς τοὺς δισταγμοὺς καὶ ἐπιθυμῶ νὰ λάβω πληροφορίας, ἢ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δισταγμῶν ἢ πρὸς ἄρσιν αὐτῶν. Δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅ,τι ὑπεθέσατε, ὅτι ὁ κανονισμὸς, ἢ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς προσβάλλεται οὐσιωδῶς. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ περίστασις αὐτὴ δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀνακλήσεως νομοσχεδίου εἴχατε δίκαιον, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως. Ὁ ὑπουργὸς ἔστειλε παρατήρησιν ἰδικήν του εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ λέγει, ὅτι ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε εἰς τὴν ἔρευνάν σας, παρακαλῶ νὰ μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ πρῶτον ἄρθρον ἢ τὸ δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐξακολουθήσατε. Αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αὐτὴ θὰ ἴδῃ, ἂν ᾖναι αὐτὸ μία ἀνάκλησις ἢ τροποποίησις. Βέβαια, ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἀνακλήσεως, ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος. Μία τροπολογία εἶναι, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ὁ ὑπουργὸς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Βουλήν. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ, ἐγὼ εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς ὑποβάλλω τὰ πάντα, σκεφθῆτε ὅμως, ὅτι θὰ προέλθῃ βραδύτης ἄδικος. Ὅπως ἐγκρίνετε.

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ ᾖναι οὔτε ἀντικείμενον σκέψεως αὐτὸ, κύριε πρόεδρε. Δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω περὶ τίνος πρόκειται· ἔπειτα γνωρίζομεν τὴν τακτικὴν τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ἐπειδὴ ἠθελήσατε νὰ εἴπητε περὶ τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, γνωρίζομεν πῶς εἰργάσθη πάντοτε καὶ ἐφέτος ἀκόμη. Εἶχεν ἀνάγκην πληροφοριῶν; ἀπευθύνετο ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς ὑπουργούς. Οἱ δὲ κύριοι ὑπουργοὶ εἶχον τὴν καλοσύνην ἀπ’ εὐθείας νὰ στέλλωσι τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐζήτε. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν αἱ ἀπαντήσεις ἦσαν ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐζήτει ἡ ἐπιτροπή. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδαμῶς ἡ περίπτωσις, καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τῶν ἐπιτροπῶν, τοῦ νὰ διαβιβάζουν διὰ τοῦ προέδρου. Μάλιστα ἀναφέρω ἓν κάποιον γεγονὸς, τὸν ὁποῖον ἔτρεξεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸς ἀπόδειξιν πόσον εὐχερῶς γίνεται αὐτὴ ἡ συναλλαγὴ μεταξὺ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε ζητήσει πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς παιδείας, ἀπὸ δὲ τοῦ ὑπουργείου ἐστάλη ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων «κύριοι, μᾶς διέταξεν ὁ ὑπουργὸς νὰ σᾶς εἴπωμεν τοῦτο καὶ τοῦτο». Παρατηρήσατε μὲ πόσην εὐκολίαν· τότε ἓν μέλος ἐκπλαγὲν ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι αὐτὰ τὰ ἁπλᾶ ἔγγραφα δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπιτροπὴ, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς δὲν τίθενται εἰς συγκοινωνίαν μὲ τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ μὲ τὸν ὑπουργόν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι καθόσον ἀφορᾶ τὰς ἐργασίας οὔτε ἐγεννήθη οὔτε δύναται νὰ γεννηθῇ τοιοῦτον ζήτημα. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τὸ προχθεσινὸν, ἂν περὶ τούτου γίνεται ἡ ἐρώτησις, ἄλλο ζήτημα, ἂς τὸ θέσωμεν καθαρά· ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐπιτροπῶν, δὲν τὸ ἤκουσα ποτὲ τοῦτο νὰ εἴπῃ τις, νὰ μὴ ἀνακοινώνεται τί γράφουν αἱ ἐπιτροπαὶ ἢ τί ἀπαντοῦν οἱ ὑπουργοί. Τὸ ζήτημα τὸ προχθεσινὸν εἶναι ὅλως διόλου διαφορετικὸν, καθόσον ἦλθεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς.

§12ΛΕΚΚΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἐρωτῶ οὔτε περὶ τοῦ χθεσινοῦ οὔτε περὶ τοῦ προχθεσινοῦ συμβάντος· λέγω μόνον, ὅτι παραδέχομαι πληρέστατα, τὴν τάξιν τὴν ὁποίαν ζητεῖ ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ὡς ἀρίστην· ἐπιθυμῶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν τάξιν νὰ ἐξαιρεθῶσι μόνον τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι σπουδαίως τὴν ἐπικράτειαν. Δὲν τὸ εὑρίσκω τόσον σωστὸν ἂν ἔλθῃ μία ἀναφορὰ κατοίκων πιεζομένων, ἔστω καὶ ἀδίκως ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, ἀναφορὰ ἑνὸς τόπου καταστρεφομένου ἀπὸ τὴν λῃστείαν, νὰ λέγωμεν εἰς αὔριον τὰ σπουδαῖα, ἂς ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἂς τὴν βασανίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ δὲν ἠξεύρω τί θὰ κάμῃ. Πᾶν λοιπὸν σπουδαῖον, ἰδίως τοιαύτη εἶναι ἡ λῃστεία, ἥτις μᾶς ἐκμηδενίζει εἰς τὸν ἐξηυγενισμένον κόσμον (ἰδική μου ἰδέα εἶναι), πᾶν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοιοῦτον ζήτημα, πρέπει νὰ τὸ βασανίζωμεν ἡμεῖς ἐδῶ. Δὲν ἠξεύρω τί ἐμπεριλαμβάνει αὐτὴ ἡ ἀναφορά· ἂν μάθωμεν ὅμως, ὅτι αἰχμάλωτοι συλλαμβάνονται, ὁ τόπος καταστρέφεται, πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν τί θὰ μᾶς εἴπῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ πῶς θὰ σκεφθοῦν τὰ νομοσχέδια διὰ τὸ μέλλον πρὸς καταστροφὴν τῆς λῃστείας; Τοῦτο δὲν τὸ θεωρῶ ὀρθὸν, διότι ἐνδεχόμενον αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον νὰ ᾖναι τοιοῦτον, ὥστε καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις νὰ συνεννοηθῶμεν νὰ στείλωμεν ὅλον τὸν στρατὸν, ἡ ἐθνοφυλακὴ καὶ οἱ ἐθνοφύλακες νὰ φυλάξουν τὰς φυλακὰς, καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀκόμη νὰ μεταβῶμεν πρὸς καταστροφὴν τῆς λερναίας ὕδρας. Ἐπ’ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ ἀντικειμένου πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ἀπ’ εὐθείας ἡμεῖς ἔντονα μέτρα.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅ,τι ἔγγραφον ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλὴν, πρέπει ν’ ἀναγινώσκηται εἰς αὐτήν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε νὰ τροποποιηθῇ ἐνταῦθα ὁ Κανονισμός;

§15ΛΕΚΚΑΣ. Περὶ τῆς λῃστείας ἐντὸς τῆς ἡμέρας δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἔκτακτα μέτρα· εἶναι κατεπεῖγον ζήτημα.

§16ΚΟΤΖΙΑΣ. ...... (θόρυβος).

§17ΛΕΚΚΑΣ. Εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν, κύριε Κοτζιᾶ, συλλαμβάνουν τοὺς ἀνθρώπους· προχθὲς 30 ᾐχμαλώτισαν.

§18ΚΟΤΖΙΑΣ. Δὲν εἶπα τίποτε ἐγὼ δι’ αὐτό.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε, κύριοι βουλευταί· δίδετε μίαν διακριτικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν πρόεδρον, τῆς ὁποίας δύναται νὰ κάμῃ μίαν, ἂν ὄχι κακὴν, ἀλλ’ ἀλλόκοτον χρῆσιν, διότι ἕνας πρόεδρος δὲν ἐννοεῖ τὴν σημαντικότητα τῆς μιᾶς ἀναφορᾶς ἀπὸ τῆς ἄλλης.

§20ΛΕΚΚΑΣ. Ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα πρέπει ν’ ἀνακοινώνωνται ἀμέσως καὶ ν’ ἀποκρίνηται ἐπ’ αὐτῶν ἀμέσως ἡ Βουλή.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μαζύ σας, ὅτι αἱ ἀναφοραὶ αἱ πρὸς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ παραπέμπωνται ἀπὸ τὸν πρόεδρον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἢ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρὸ τούτου ὁ πρόεδρος ὀφείλει ν’ ἀναγγείλῃ τὴν παρουσίασιν τῶν ἀναφορῶν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ὑπάρχει ἓν ἄλλο ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον διατάσσει, ὅτι πάντα τὰ ὑποβαλλόμενα καὶ εἰσαγόμενα ἀναγγέλλονται εἰς αὐτήν. Λοιπὸν, ὁ πρόεδρος, πρὶν παραπέμψῃ μίαν ἀναφορὰν, ὀφείλει νὰ τὴν ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλήν· ἂν δὲ εἷς τῶν βουλευτῶν προτείνῃ ν’ ἀναγνωσθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ τὸ δεχθῇ, δὲν βλέπω, κατὰ τί παραβιάζεται ὁ κανονισμός· ἂν δὲ ἄλλος εἴπῃ, ὅτι ζητῶ πάραυτα συζήτησιν, καὶ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ, πάλιν δὲν βλέπω κατὰ τί παραβιάζεται ὁ κανονισμὸς, ἂν γίνῃ συζήτησις ἀμέσως. Νομίζω, ὅτι συγχέομεν τὴν παραπομπὴν καὶ τὴν ἀναγγελίαν εἰς τὴν Βουλήν· ἄλλο τὸ ἓν, καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ὑμεῖς ὡς πρόεδρος, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν παραπέμψητε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀναγγείλητε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ χωρὶς νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν, ἔχετε καθῆκον νὰ τὴν παραπέμψητε. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τὴν κρατήσῃ, δὲν παραβιάζει καθόλου τὸν κανονισμόν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον σᾶς παρατηρῶ, κύριοι, ὅτι ὅσα λέγονται σήμερον, δὲν ἀφοροῦν τὸν παρόντα πρόεδρον μόνον, ἀλλ’ ὅλους.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸν πρόεδρον τὸν σημερινὸν, ἀλλὰ διὰ τὸν παρόντα καὶ διὰ τὸν μέλλοντα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι συγχέομεν ἡμεῖς, συγχέετε ἐσεῖς (θόρυβος). Παρακαλῶ· τὸ ἄρθρον 21, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλαλήσατε, κάμνει αὐτὴν τὴν διάκρισιν καθαρώτατα καὶ σαφέστατα· (ἀναγινώσκει τὸ 21 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ). Ἐδῶ ἔχει χωριστὸν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον περὶ ἀναφορῶν· καὶ παρετήρησα καὶ τοὺς κανονισμοὺς τῶν ἄλλων ἐθνῶν· ἔχει μεγάλην διαφορὰν ἓν ὑπόμνημα περὶ τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου π. χ. καὶ ἓν ἄλλο προερχόμενον ἀπὸ μίαν ἄλλην ἀρχὴν· θέλετε νὰ σημαίνῃ τὸ ἴδιον;

§25ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί διαφέρει μία ἀναφορὰ ἀπὸ τὸ ὑπόμνημα; Ἄν τις θέλῃ νὰ τὴν ὀνομάσῃ τὴν ἀναφορὰν ὑπόμνημα, τί θὰ εἰπῆτε; Αὐτὴ ἡ τάξις ἐπεκράτησεν, ὅπως αἱ ἀναφοραὶ ἀναγγέλλωνται εἰς τὴν Βουλήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲν θέλω νὰ λέγητε, ὅτι δὲν μᾶς ἀνηγγείλατε τὸ δεῖνα ἔγγραφον (θόρυβος).

§27ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ εὑρίσκω τὸν κανονισμὸν σοφὸν καὶ πληρέστατον, διότι ὁρίζει τὰ ὑπομνήματα, τὰ διαγγέλματα, τὰς προτάσεις, ἀπὸ τὰς ἀναφοράς.

§28ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν ἔχετε εἰς τὸ Ἄργος λῃστείαν κ. Δανόπουλε.

§29ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Α, τὸ ἐπήρατε τὸ ἔθνος ἐπάνω σας· μὴ διακόπτετε. — Τί λέγει τὸ Σύνταγμα; Οὐδεὶς αὐτόκλητος παρουσιάζεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἀναφορὰ ὅμως παρουσιάζεται, καὶ δύναταί τις βουλευτὴς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ὁ κύριος Λέκας ἔχει ὄρεξιν; πέρνει τὴν ἀναφορὰν καὶ τὴν ἀναγινώσκει. Βλέπετε λοιπὸν, πῶς ὅλα οἰκονομοῦνται· δὲν ἐμποδίζεται κανεὶς, ὅταν θέλῃ ἓν ζήτημα νὰ τὸ εἰσάξῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐξακολουθήσω τὸν κανονισμόν· εἶναι τῳόντι σοφώτατα συντεταγμένος. Μὴ θέλετε νὰ καταστρέψητε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἰδικά μας, διευθύνουν ἄλλα κοινοβούλια, ἄλλα μεγαλείτερα συμφέροντα. Λοιπὸν σᾶς ἔκαμα αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, καὶ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλὴ εἶμαι ἕτοιμος ὅλα νὰ τὰ ἀναγνώσω.

§31ΤΙΝΕΣ. Τὸν κανονισμὸν, κύριε πρόεδρε.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν, τώρα.

§33ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§34ΛΕΚΚΑΣ. Βέβαια, ν’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται)

§35Ι. ΛΕΚΚΑΣ. Ἰδοὺ ἀναφορὰ ἥτις δὲν ἐπιδέχεται ἀναβολὴν, ἡ ὁποία παριστᾶ τὴν θέσιν τοῦ Βραχωρίου ἀπελπιστικήν. Θέλω νὰ πιστεύω πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ ἀναφορὰ εἶναι ὑπερβολικὴ, δὲν πιστεύω καὶ ἐγὼ ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς ἀθλιότητος, ἀλλὰ τὸ νὰ στείλωμεν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν θὰ παρέλθουν 10, 15 καὶ 20 ἡμέραι ἀσκόπως, ἐνῷ εἰς 5 λεπτὰ λύομεν τὸ ζήτημα· ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ἀναφορὰν, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑλληνικὴ, φλέγεται ἀπὸ τὰ ἴδια αἰσθήματα μὲ ἡμᾶς, ἀνάγκη λοιπὸν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν κυβέρνησιν, ὅπως ἐὰν τὰ ἐκεῖ στρατιωτικὰ σώματα ἀμελῶς ἐργάζωνται νὰ φροντίσῃ νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν θέσιν των διότι μετὰ τὴν Βασιλείαν τοῦ Γεωργίου οἱ πάντες πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς τὸ σημεῖον των. Ἂν δὲν ἐπαρκοῦν τὰ σώματα αὐτὰ νὰ φροντίσῃ νὰ ἀνεύρῃ τὰ μέσα ἐν τῇ μικρότητί μας νὰ οἰκονομήσωμεν περισσότερα πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ· εἰς 5 λεπτὰ εὐχαριστοῦμεν τὸν κόσμον αὐτὸν καὶ θὰ ἀκουσθῇ ὅτι εἰς τὴν ἑλληνικὴν Βουλὴν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησίς των καὶ ἐζητήθη θεραπεία. Ἰδοὺ διατὶ ἐνέμενον νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη.

§36ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ συστηθῇ στενῶς.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν ἐπιτροπήν;

§38ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς καὶ ἕνεκα αὐτῆς ὁ κ. Πρόεδρος ἡμῶν ἠθέλησε ἐπικαλούμενος τὸν κανονισμὸν νὰ εἴπῃ, ἂν αἱ ἀναφοραὶ πρέπῃ διὰ τοῦ Προέδρου νὰ διαβιβάζωνται εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ἀναγγέλλεται ἐν περιλήψει τὸ περιεχόμενον αὐτῶν ἢ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἀπ’ εὐθείας νὰ ἀποστέλλῃ τὰς ἀναφορὰς καὶ κατόπιν ἡ ἔκθεσις τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς νὰ ᾖναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἢ θὰ ἀναγγείλῃ τὸ περιεχόμενον αὐτῶν. Ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἶχε πολὺ δίκαιον εἰπὼν, ὅτι εἶναί τινα ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ καταβάληται προσοχὴ ἀπὸ μέρους τῆς κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ βεβαίως τῶν σημαντικωτέρων ἀντικειμένων εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ληστείας. Εἶναι ἄξιον ἀπορίας ὅτι 9 μῆνας διοικεῖ ἡ παροῦσα κυβέρνησις, εἶναι ἄξιον ἀπορίας ἡμεῖς συνεδριάζομεν ἐνταῦθα πρὸ τετραμηνίας καὶ ἐν τούτοις δὲν εἴπομεν δύω λέξεις περὶ ληστείας, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἠκούσαμεν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ ἀσχέτως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καθυπέβαλε, νὰ μᾶς εἴπῃ δύο λέξεις περὶ ληστείας (θόρυβος), καὶ περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε (θόρυβος).

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶσθε ἐδῶ.

§40ΔΑΓΡΕΣ. Ἔπρεπε νὰ μεταβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς Θήβας νὰ σᾶς τὰ εἴπῃ.

§41ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὰς διακοπάς. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναπαυθῶμεν εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου; ἐπαναπαύεσθε εἰς ὅσα σᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις; καὶ νομίζετε ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ληστείας δὲν πρέπει ἡ κυβέρνησις κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μᾶς δίδῃ λόγον;

§42ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σεῖς πρέπει νὰ ἐρωτᾶτε.

§43ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἂν ᾖναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σήμερον κατατρύχει τὸ ἔθνος, καὶ δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τὴν κυβέρνησιν, εἶναι ἡ ληστεία. Δὲν δύναται οὔτε ἀναφορὰ οὔτε προφορικὴ ἔκθεσις νὰ παραστήσῃ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ στερεὰ Ἑλλὰς· δὲν εἶναι καμμία ὑπερβολὴ τὰ περιεχόμενα εἰς τὴν ἀναφορὰν τὴν ἀπευθυνομένην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Βουλήν· ἴσως εἶναι ἀδύνατον διὰ τῆς γραφῆς ἢ διὰ τῆς προφορικῆς ἐκθέσεως νὰ παραστήσῃ τις τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τοῦ τόπου μας, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὴν περιγράψῃ. Ἀπορίας ἄξιον λοιπὸν εἶναι ὕστερον ἀπὸ 9 μῆνας ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ προτάττῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ληστείας. Εἶναι περιττὸς ὁ προϋπολογισμὸς· ὅταν δὲν ἔχωμεν ἀσφάλειαν τῆς τιμῆς, τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας μας, τί τὸν θέλομεν τὸν προϋπολογισμὸν, τί νομοθετοῦμεν ἐνταῦθα; Ἐπεθύμουν τὸ κατ’ ἐμὲ ν’ ἀφήσωμεν πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν καὶ νὰ προτάξωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ληστείας διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν τοὐλάχιστον δι’ αὐτοῦ θὰ δυνηθῶμεν κατά τι νὰ θεραπεύσωμεν τὸ μέγα κακὸν, τὸ ὁποῖον μαστίζει τὸν τόπον.

§44Α. ΜΗΤΣΑΣ. Καὶ ὄχι μὲ τὰ χαρτιὰ, μόνον νὰ τὰ γράφωμεν, ἀλλὰ νὰ ἔβγωμεν ὅλοι οἱ βουλευταὶ νὰ ὑπάγωμεν πρὸς καταδίωξιν, διότι εἶναι αἶσχος (θόρυβος).

§45Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι σημερινὴ, εἶναι πρὸ χρόνων.

§46ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Θάνε, δὲν ἦλθον νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν μὲ τοῦτο ὡς τὸ αἴτιον τῆς καταστάσεως ταύτης. Συμπεραίνων, κύριοι, λέγω, ὅτι καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ σπεύσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ νὰ σκεφθῶμεν πῶς νὰ φέρωμεν θεραπείαν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§47Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ αὐτὸς ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον ἐξοδεύομεν εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτείνουν. Ἕκαστος, κύριοι, μὴ θέλῃ νὰ φαίνεται πατριώτης μόνος του, κανεὶς δὲν τοῦ δίδει τὰ πρωτεῖα εἰς τὸν πατριωτισμόν· Κύριοι, ἔχομεν ὄρεξιν, νὰ ἐργασθῶμεν νύκτα καὶ ἡμέραν, νὰ τελειώσωμεν. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ διωρίσθη νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας· ἠκούσατε προχθὲς τί ἔγεινε, τί πταίει ἡ κυβέρνησις, ὅταν ἀμελοῦν νὰ ἐργασθοῦν, διατὶ ἕκαστος δὲν θέλει νὰ εἴπῃ ὁ ἀναμάρτητος λίθον βαλέτω; Σᾶς λέγω ἐν συντόμῳ, ὅτι ὅταν ἦλθα ἐδῶ ἔγραψα ἕνα γρᾶμμα ἑνὸς ἀντισυνταγματάρχου, ὁ ὁποῖος ἀγαπᾷ τὴν πατρίδα του, καθὼς καὶ οἱ ἄλλοι, τοῦ Ἠλία Δημητρακαράκου καὶ τοῦ λέγω, δὲν ἐντρέπεσθε τόσοι στρατιῶται νὰ μὴ ἠμπορεῖτε νὰ καταστρέψετε 200 λῃστάς; μοὶ ἀπήντησεν ἐν τιμῇ καὶ συνειδήσει· «ἀδελφὲ, γνωρίζεις τὰ αἴτια· πρὸ πάντων τὰ σύνορα, εἶναι κατὰ δυστυχίαν καὶ αἴτιά τινα τοπικὰ, τὰ ὁποῖα κάμνουν νὰ διατηρῆται ἡ λῃστεία.» Δὲν ἀνήκει εἰς αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον ὁ Ἠλίας Δημητρακαράκος, εἶναι φίλος ἄλλου ὑπουργείου καὶ ἐν τούτοις λέγει ὅτι καμμία κυβέρνησις δὲν ἔδειξε μέχρι τοῦδε περισσότερον ζῆλον καὶ δὲν διέθεσε περισσότερα μέσα. Τί κατηγοροῦμεν; κύριοι, ἐλᾶτε νὰ ἐργασθῶμεν καὶ νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας νὰ καταδείξωμεν ἡμεῖς αὐτοὶ τοὺς λῃστάς· τί πατριωτισμὸν πωλεῖ ὁ καθένας; ἡ ἀναφορὰ νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ φροντίσῃ ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερον καὶ νὰ φροντίσῃ ἂν δὲν ᾖναι ἀρκετὴ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις νὰ στείλῃ ἄλλην. Τί θέλετε νὰ φροντίσουν οἱ ὑπουργοί; τὸν κ. Ζαΐμην ἐβάλαμεν νὰ διοικήσῃ, οὐχὶ νὰ καταδείξῃ τοὺς λῃστάς. Δὲν εἶναι, κύριοι αἰτία οὔτε ἡ παροῦσα κυβέρνησις οὔτε αἱ ἄλλαι· γνωρίζετε τὰς αἰτίας αἱ ὁποῖαι ἔφερον αὐτὴν τὴν λῃστείαν. Τὸ 1854 μᾶς ἄφησε λῃστὰς, διότι ὅταν δώσῃς τοῦ Ἕλληνος ὅπλον δυσκόλως τὸ ἀφήνει, μόλις σήμερον πάλιν ἡσύχασαν τὰ πολεμικά μας, θὰ καταστραφῇ λοιπὸν ἡ λῃστεία καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πωλῶμεν πατριωτισμὸν καὶ ἔπειτα νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τὰς 2 νὰ ἐργαζώμεθα.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πωλήσωμεν πατριωτισμὸν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐργασθῶμεν, εἶναι ἀνάγκη κἄτι τι νὰ κάμωμεν. Καὶ αὐτὰ τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα λέγομεν, εἶπεν ὁ προαγορεύσας βουλευτὴς Ἠλείας μᾶς ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὸ πρακτικόν· ἀλλὰ λέγω ὅτι αὐτὰ τὰ λόγια μᾶς φέρουν εἰς τὸ πρακτικὸν, διότι αὐτὰ τὰ λόγια ἦτον ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν πολλάκις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς λῃστείας, ὅπως φθάσωμεν εἰς ἕν πρακτικὸν συμπέρασμα, ὅπου ἐφθάσαμεν σήμερον· διότι ἠκούσατε μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ ἔβγωμεν ἀπ’ ἐδῶ καὶ ὑπάγωμεν ἡμεῖς νὰ καταδιώξωμεν τοὺς λῃστάς. Ἰδοὺ μία ἰδέα πρακτικὴ, μία ἰδέα ἡ ὁποία ῥίπτεται εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ ἀντικείμενον τῆς λῃστείας εἴπομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀντικείμενον κυβερνητικὸν, οὔτε τῆς συμπολιτεύσεως, οὔτε τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ εἶναι γενικὸν καὶ ὅσοι τὸ στοχάζονται ὡς διάφορον διὰ νὰ πωλήσουν πατριωτισμὸν πολὺ κακῶς τὸ στοχάζονται, διότι ὀλίγους ἀγοραστὰς θὰ εὕρωσιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅλοι, κυβέρνησις καὶ Βουλὴ, συμπολιτευόμενοι καὶ ἀντιπολιτευόμενοι. Ἡ κυβέρνησις ἐσκέφθη, παρουσίασε τὸ σύστημά της διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ τί ἐσκέφθη, τί σκέπτεται; δὲν ὀφείλει ἕκαστος τῶν βουλευτῶν, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ πωλήσουν πατριωτισμὸν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν, νὰ καταθέσουν τὰς γνώμας των, τὰς ἰδέας των; Τὸ ζήτημα περὶ λῃστείας ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι ἀντικείμενον, οὔτε συμπολιτεύσεως, οὔτε ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀσφαλείας καὶ ἡσυχίας τοῦ Κράτους, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μᾶς λέγουν νὰ μὴ χάνωμεν λόγια. Σήμερον μόλις ἦλθε μία πρότασις πρακτική· θέλετε μᾶς εἶπον νὰ καταστρέψωμεν τὴν λῃστείαν; νὰ ἔβγωμεν ὅλοι· ἦλθε μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους μιᾶς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ὑποφέρει ἀπὸ τὴν λῃστείαν· νομίζετε λοιπὸν, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τρεῖς μῆνας ἀφ’ ὅτου συνεδριάζομεν ἐνταῦθα, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας; ἐγὼ διὰ τὸν ἑαυτόν μου νομίζω ὄχι, μὴ διορίσαντες ἀκόμη ἡμέραν τινὰ ῥητὴν διὰ ν’ ἀνταλλάξωμεν τὰς ἰδέας μας περὶ λῃστείας· εἶναι αἱ ἰδέαι τῆς κυβερνήσεως καλαί; εἶναι συντελεστικαί; νὰ τὰς παραδεχθῶμεν· εἶναι ἄλλαι καλλίτεραι; νὰ σκεφθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν τοιαύτην, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον. Ἰδοὺ τί εἴπομεν ἐπανειλημμένως, ὅσοι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐλάβομεν τὸν λόγον· εἴπομεν νὰ ἐργασθοῦν αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ σήμερον πληροφοροῦμαι, ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης ἡ ἔχουσα νὰ ἐξετάσῃ τὰ νομοσχέδια τῆς λῃστείας δὲν συνῆλθεν ἀκόμη.

§49Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ τί πταίει ἡ κυβέρνησις;

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τρομάζει ὁ κ. Λυκοῦργος, μήπως λέγοντες ταῦτα προσβάλωμεν τὴν κυβέρνησιν· ἂς ἡσυχάσουν, δὲν ἐννοοῦμεν τοιοῦτόν τι. Ἵνα μὴ καταναλίσκωμεν τὸν καιρὸν, λέγω, προτείνω νὰ ὁρισθῇ ἡ ἐρχομένη δευτέρα, ὅπως καθείς μας καταθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς γνώμας του περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς λῃστείας, καὶ ὁ καθεὶς ἰδιαιτέρως θὰ τὰ μελετήσῃ.

§51Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Λομβάρδον νὰ ἐξηγηθῇ καλῶς· ἐννοεῖ τὴν ἐρχομένην δευτέραν ν’ ἀποτείνῃ ἐπερώτησιν πρὸς τὴν κυβέρνησιν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς λῃστείας, ἢ προσδιορίζει τὴν ἡμέραν αὐτὴν, ὡς ἡμέραν ἀκαδημαϊκῆς συνεντεύξεως καὶ συζητήσεως περὶ τῆς λῃστείας; Ἂν θέλῃ ν’ ἀποτείνῃ ἐπερώτησιν καὶ προσδιορίζει ὡς ἡμέραν τὴν ἐρχομένην δευτέραν, τὸν παρακαλῶ νὰ προσδιορίσῃ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεώς του. Ἂν ὅμως πρόκειται τὴν ἐρχομένην δευτέραν νὰ γίνῃ ἁπλῶς συζήτησις ἀκαδημαϊκὴ, νομίζω, ὅτι ἡ δευτέρα δὲν εἶναι ἁρμοδία ἡμέρα. Αἱ ἰδέαι ἑκάστου καὶ αἱ γνῶμαι περὶ τοῦ σπουδαίου ζητήματος τῆς λῃστείας θὰ ἀναπτυχθῶσιν ἐν δέοντι, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ τῆς λῃστείας, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις πρό τινων ἡμερῶν· ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὴν δευτέραν εἶναι περιττὸν νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἁπλῆς, ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Λομβάρδος θέλῃ νὰ φέρῃ ὡρισμένην ἐπερώτησιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλει αὕτη ν’ ἀπαντήσῃ.

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ φέρω ἐπερώτησιν περὶ τῆς λῃστείας τὴν δευτέραν, δῆθεν ἵνα τὸ κάμω θέμα συζητήσεως, ἵνα ἀνταλλαχθῶσιν αἱ ἰδέαι. Ἐννοῶ ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν περὶ λῃστείας, καθότι, ὡς βλέπω, ὡς ἐννοῶ, ὡς ὑποπτεύομαι, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνας λόγους, λόγους βεβαίως πατριωτικοὺς, δὲν συνῆλθεν ἀκόμη νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ νομοσχέδια καὶ φοβοῦμαι μήπως παραταθῇ ἐπὶ πολὺ ὁ χρόνος. Ἂν ἦναι δὲ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξετάσῃ ἀμέσως, εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς λῃστείας. Ζητῶ λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, νὰ προσδιορισθῇ ἡ δευτέρα ὡς ἡμέρα συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων περὶ λῃστείας.

§53Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπω ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος σπεύδει πολὺ καὶ διὰ τὴν σπουδήν του αὐτὴν λίαν παραξενεύομαι. Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς τῆς Φθιώτιδος εἶπεν, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς λῃστείας ἐπασχολεῖ ἐπὶ τριάκοντα ἔτη τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἕκαστον ἄτομον, ὅτι ἑπομένως χρήζει μεγάλης μελέτης καὶ μεγάλης σπουδῆς. Οὐδὲν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ποτὲ ἠρνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἀντικειμένου ὁ εἰσηγητὴς εἶχεν ἀνάγκην καιροῦ νὰ τὸ μελετήσῃ. Προχθὲς ὁ εἰσηγητὴς κ. Ῥοντήρης ἦλθε μεμελετημένος, ὑπέβαλε προκαταρκτικῶς τὰς ἰδέας του, σήμερον εἶναι ἡ δευτέρα συνεδρίασις, ὅπου τὸ ἀντικείμενον ἐν ἐκτάσει θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ πλησιάζει ἡ ἡμέρα καθ’ ἣν θὰ σᾶς ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της· δὲν ἐννοῶ ἑπομένως πῶς ὁ κ. Λομβάρδος ὑπερπηδῶν τὸν κανονισμὸν εἰσάγει καινοτομίας εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ θέλει κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον νὰ συζητῇ καὶ τὰ σπουδαῖα ζητήματα, καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν· τοὐναντίον ἐπειδὴ εἶναι σπουδαῖον δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν.

§54ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι σφάζονται καὶ αἰχμαλωτίζονται οἱ ἄνθρωποι.

§55Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας σας ἐσφάζοντο· πῶς τώρα δεικνύετε τόσην συμπάθειαν καὶ κατακρίνετε τὴν κυβέρνησιν ταύτην, ἥτις ὡς πρῶτον μέλημά της ἔχει τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας, καὶ τοῦτο ὁμολογοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν κυβέρνησιν; καὶ αὐτοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἄλλη κυβέρνησις δραστηριωτέρα εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας ἢ ἡ παροῦσα. Ὁ κ. Λομβάρδος λοιπὸν ὑπερέβη τοὺς κανονισμοὺς καὶ θέλει νὰ εἰσαγάγῃ νέους· ὁ κανονισμὸς διαγράφει πῶς εἰσάγονται τὰ νομοσχέδια, πῶς εἰσάγονται εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπόσχεται, κύριοι, ὅτι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος θέλει εἰσαγάγει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της, ἀνεθέσαμεν δὲ εἰς τὸν κ. Ῥοντήρην, ὁ ὁποῖος εἶχεν εἰσαγάγει καὶ ἄλλα νομοσχέδια καὶ ἔκτοτε εἶχε μελετήσει τὸ ζήτημα καὶ εἶναι εἰς καταλληλοτέραν θέσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα θὰ παρουσιάσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ παραπεισθῇ ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Λομβάρδου· διότι τὸ αὐτὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύει ὁ κ. Λομβάρδος, αἰσθάνεται ἕκαστος ἐξ ἡμῶν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ οἰκειοποιώμεθα τὸν πατριωτισμὸν καὶ νὰ ἀφαιρῶμεν τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἡ ἐπιτροπὴ μελετᾷ τὰ ζητήματα καὶ θέλει τὰ εἰσαγάγει ἐγκαίρως ἅμα ὡριμάσουν. Κάθε λόγος καὶ κάθε φράσις τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ἔννοιαν καὶ συνεπείας, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ φέρωμεν ἀτελές. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἐλευθέρους καὶ ὑπόσχομαι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ μέγας ἐνθουσιασμὸς τοῦ προλαλήσαντος τὸν ἔκαμε νὰ λησμονήσῃ ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἡμεῖς δὲν ὑπεβάλαμεν νομοσχέδιον καὶ δὲν ἐφροντίσαμεν περὶ λῃστείας. Ὁ κύριος προλαλήσας, ἂν ἀνεγίνωσκε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν του, θέλει ἀπαντήσει διαφόρους διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι προϊὸν τῆς μελέτης ἡμῶν, καὶ ὅτι ἡ πρώτη ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐκάμαμεν ἦτο νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἐνεργήσωμεν κατὰ τῆς λῃστείας καὶ νομοθετικῶς καὶ κυβερνητικῶς. Τόσον ὅμως ἁπλοῦν πρᾶγμα ἐλησμόνησεν ὁ κύριος Πετσάλης, ὁ ὁποῖος σήμερον ζητεῖ ἀναβολὴν, ἐνῷ μίαν ὥραν ἀπέχοντας ἀπὸ τὸ κτῆμά του, ὅπερ παρουσίαζεν ἡμῖν τόσα θέλγητρα, καὶ ἐπιθυμοῦντας νὰ τὸ ἴδωμεν, μᾶς προέτρεπε νὰ μὴ τὸ ἐπισκεφθῶμεν ἀπὸ τὸν φόβον τῶν λῃστῶν (θόρυβος). Ὁ κ. Πετσάλης λέγει μὴ σπεύδετε, ἀναβάλλετε, καὶ ἐνῷ τόσον ἄμεσον συμφέρον ἔχει. Τὸ ζήτημα τῆς λῃστείας εἶναι μέγιστον κοινωνικὸν κακὸν καὶ ἤδη μαστίζει ἐλεεινῶς τὴν κοινωνίαν· τοῦτο λέγων δὲν ἐννοῶ νὰ προσβάλω κανένα, οὔτε νὰ ἐπαινέσω κανένα. Συμφέρον ἔχομεν ὅλοι νὰ ἐργασθῶμεν, καὶ ἕκαστος νὰ προσφέρῃ τὴν πεῖράν του καὶ τὰς γνώσεις του, ὥστε τὸ κακὸν νὰ καταστραφῇ. Ἰδοὺ, κύριοι, ἡ ἰδέα ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμήθημεν ἡμεῖς. Ὁ κ. Πετσάλης σᾶς λέγει μὴ σπεύδετε, τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι ἂν δὲν τὸ ἐμελέτησε μέχρι τοῦδε καὶ δὲν τὸ ἐννόησε, δὲν θὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ ἐννοήσῃ ποτέ. Πρέπει ἤδη νὰ μελετηθῇ ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συζητηθῇ ἡσύχως, ὅπως καταρτισθῇ ἕν τι τέλειον. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ βραδύνῃ καὶ μάλιστα ὁ κ. Πετσάλης, ὁ ὁποῖος ἔχει 20 χρόνους, ὅπου δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ κτῆμά του.

§57Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πάντοτε εἶμαι ἐκεῖ, δὲν ἐπῆγα δ’ ἐσχάτως, διότι ἐμελετᾶτο μία ἀπόβασις (γέλως).

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης, ὅστις τόσον καιρὸν δὲν ἐξεῦρε τὰ μέσα τῆς ἐξαφανίσεως τῆς λῃστείας, πιστεύω ὅτι εἰς πέντε ἡμέρας δὲν θὰ τὰ εὕρῃ. Ὁ καιρὸς, ὁ ὁποῖος χάνεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, χάνεται πρὸς βλάβην τοῦ τόπου. Ὅ,τι ζητοῦμεν καὶ ὅ,τι ἐπιθυμοῦμεν εἶναι νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον· ὁ τόπος πάσχει, ἐκτελοῦνται αἰχμαλωσίαι, γίνονται κακουργήματα, ὁσημέραι δὲ ἐπαυξάνει τὸ κακὸν καὶ χρήζει πολλῶν κόπων καὶ κινδύνων διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ. Λοιπὸν, κύριοι, παρὰ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας εἰς ταῦτα, καλὸν εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ φέρῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της.

§59ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Χαίρω, κύριε Πρόεδρε, ὡς κάτοικος τῆς Φθιώτιδος, καὶ ὡς βουλευτὴς ἐκείνης τῆς ταλαίνης ἐπαρχίας, χαίρω διότι ἔμεινα ἤδη ὁ τελευταῖος. Φωναὶ ὑψώνοντο κατὰ τῆς λῃστείας ἄλλοτε ἀπὸ τοὺς κατοίκους πάσης τάξεως τῶν ἐπαρχιῶν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, καὶ χαίρω λέγω, διότι αἱ φωναὶ αἱ χθεσιναὶ καὶ προχθεσιναὶ καὶ αἱ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν σύνοδον προέρχονται παρ’ ὅλων τῶν βουλευτῶν, διότι ᾐσθάνθη ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, ἡ Βουλὴ καὶ αὐτὴ ἡ δημοσιογραφία ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ὑπουργεῖον πρὸς καταστροφὴν τῆς ἐπαράτου λῃστείας. Πρακτικώτατα ὅμως ἔκαμε τὴν παρατήρησιν εἷς τῶν προλαλησάντων, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι μόνη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης, καὶ κανονικώτατα εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐσωτερικῶν· ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ πρέπει νὰ συνέλθωσι καὶ ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ, κ. πρόεδρε, θὰ συντελέσῃ τὰ μέγιστα, ὅπως πληρέστερον φέρῃ τὸ ἔργον της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἐννοῶ ὅτι τὸ ἔργον θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὰς διαφόρους γνώσεις διαφόρων βουλευτῶν μὲ πεῖραν· ἀλλὰ καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι παρ’ ἁπλοῖ βουλευταὶ ὁρμώμενοι ἀπὸ τὸ ἴδιον αἴσθημα καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ φανῶσι χρήσιμοι εἰς τὴν πατρίδα, μὲ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἀπὸ διαφόρους βουλευτάς· ἐπαναλαμβάνω δὲ, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον, ὡς καὶ προχθὲς τὸν παρεκάλεσα, νὰ προσκαλέσῃ καὶ παρακαλέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατ’ ἀπόφασιν αὐτῆς τὰς ἐπιτροπὰς ἐντὸς τῆς ἡμέρας νὰ ἐργασθῶσι διὰ νὰ ἠμπορέσωσι νὰ φέρωσιν ἔργον πληρέστερον. Ἐγὼ, κ. πρόεδρε, προσθέτω τὸ ἑξῆς. Μεθαύριον πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ν’ ἀναφέρῃ τὸ προεδρεῖον, ἂν εἰργάσθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ, καὶ ἂς μὴ λησμονήσωμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ φωνάζωμεν καὶ ὅταν πρόκειται νὰ ἐργασθῶμεν ν’ ἀδιαφορῶμεν. Λοιπὸν νὰ προσκληθῶσιν ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐργασθῶσιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπιτροπαὶ ἀμφότεραι προσεκλήθησαν παρὰ τοῦ προέδρου διὰ νὰ συνέλθωσιν αὔριον εἰς τὴν 1ην ὥραν, καὶ παρακαλοῦνται ἀμφοτέρων τῶν ἐπιτροπῶν τὰ μέλη νὰ ἔλθωσιν.

§61ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§62ΔΑΓΡΕΣ. Ἐσύστησαν τινὲς τῶν προαγορευσάντων τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ Νόμου αὐτοῦ, καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὸ ἐναντίον, συνιστῶ σπουδαίαν ἔρευναν, μελέτην παρατεταμένην ὅπως διὰ τῆς μελέτης καὶ ἐρεύνης προκύψῃ ἓν πραγματικὸν ἀποτέλεσμα νομοθετικόν. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος σᾶς εἶπεν, κ. πρόεδρε, ὅτι ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ὢν ἐμερίμνησε περὶ τῆς λῃστείας, καὶ ὅτι ἐμερίμνησε τὸ μαρτυρεῖ τὸ ῥηθὲν νομοσχέδιον, καὶ αὐτὴ ἡ κυβέρνησις· καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, καὶ ὅλαι αἱ κατόπιν, καὶ ὅλαι αἱ προηγούμεναι ἐμερίμνησαν· τί δὲ καρποὺς ἔφερον; οἱ καρποὶ ἦτο τὸ νὰ σκέπτεται ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας χωρὶς νὰ ἠμπορέσῃ νὰ εἰσαγάγῃ παρὰ δύο νόμους· ἰδοὺ, κύριοι, ἓν περὶ ἐκτοπίσεως τῶν συγγενῶν ὡς ἐνόχων μετὰ τῶν λῃστῶν, καὶ ἓν περὶ φυγοδίκων· ταῦτα δὲ διότι κατεσπευσμένως συνεζητήθησαν, οὐδὲν ἔφερον πραγματικὸν ἀποτέλεσμα. Ἀνάγκη λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, παρὰ νὰ σπεύδωμεν εἰς τὴν συζήτησιν νὰ λάβωμεν καὶ σκεφθῶμεν ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν λῃστείαν καὶ νὰ μελετήσωμεν ὄχι μόνον μετὰ προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην ἰδέαν καὶ ἀπὸ πάντα ἄλλον σκοπὸν καὶ πολιτικὸν συμφέρον· ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, τότε μόνον δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν καλῶς, καὶ αἱ σκέψεις μας νὰ φέρωσι καρποὺς, διότι ὅταν τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἀναφέρωμεν καθ’ ἑκάστην διὰ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς θέσιν διὰ νὰ ἐκφέρωμεν ἰδέας, αἱ ὁποῖαι εὐχαριστοῦν τοὺς ἄλλους, νομίζω, ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν αὐστηρῶς καὶ σοβαρῶς τὸ καθῆκόν μας· διὰ νὰ σκεφθῶμεν καλῶς καὶ ἔλθωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, οὐδεὶς ἄλλος σκοπὸς πρέπει νὰ ᾖναι ἡμῶν, παρὰ μόνον πῶς νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα δύνανται ν’ ἀποφέρωσι τοὺς προσδοκωμένους καρπούς. Οἱ προηγηθέντες νόμοι δυστυχῶς ἀπεδείχθησαν ἀλυσιτελεῖς, καὶ δὲν ἐπέφερον τοὺς προσδοκωμένους καρπούς. Διὰ τοῦτο τελευτῶν, συνιστῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη νὰ συνέλθωσι διὰ νὰ σκεφθῶσι σπουδαίως καὶ ἐμβριθῶς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ λοιπὸν νὰ σταλῇ;

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα.

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὡρισμένην ἡμέραν.

§67ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀντιλέγω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λομβάρδου. Ἂν τοῦτο παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ κάμῃ βῆμα· θὰ περιμένωμεν τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς.

§68Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἴπομεν ὅτι θὰ προσπαθήσωμεν τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα νὰ γίνῃ συζήτησις (θόρυβος). Ἐφέτος δὲν ἐπῆγα, κ. Κουμουνδοῦρε, διότι ἤμουν εἰς τὰ λουτρὰ, καὶ δὲν εἶχον καιρὸν, καὶ οὐχὶ ἀπὸ φόβον λῃστῶν, καθὼς εἴπατε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσάγεται, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς σχολῆς τῶν εὐελπίδων.

§70Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι νομοσχέδιον, θέλετε νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν;

§72ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, νὰ τυπωθῇ, κ. πρόεδρε.

§73ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1870· παρατηρῶ δὲ, ὅτι ἐνῷ ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὰς διαφόρους συνεδριάσεις αὐτῆς ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, τινὰ ὅμως ἐξ αὐτῶν δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑπογράψουν τὴν ἔκθεσιν, ἐπεφυλάχθησαν δὲ νὰ φέρωσι τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§74ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν τύπωσιν κατὴν διανομὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐὰν μὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ ὡς ἡμέρα τῆς συζητήσεως ἡ προσεχὴς δευτέρα, ἐὰν δὲ βραδύνῃ ἡ τύπωσις, τὴν τρίτην τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν τετάρτην, ἐὰν μένῃ σύμφωνος καὶ ὁ ὑπουργὸς, νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§77ΤΙΝΕΣ. Τὴν τετάρτην ἔχομεν τὰς ἐπερωτήσεις.

§78ΕΤΕΡΟΣ. Ἅμα τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις μετὰ 24 ὥρας κατὰ τὸν κανονισμόν.

§79ΤΙΝΕΣ. Πότε θ’ ἀρχίσωμεν;

§80ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν δευτέραν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν δευτέραν.

§82ΠΟΛΥΛΑΣ. Ἡ κυβέρνησις βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἐν Κερκύρᾳ ὑπάρχουν δύο ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα διατηρούμενα καὶ διευθυνόμενα παρὰ τῆς Λατινικῆς προπαγάνδας· τὸ μὲν εἶναι παρθεναγωγεῖον πρό τινων χρόνων ὑπάρχον ἐν Κερκύρᾳ, τὸ δὲ ἐκπαιδευτήριον τῶν ἀῤῥένων, ὅπερ νομίζω, ὅτι ἔλαβε τὴν σύστασίν του ἀπὸ πέρυσιν· τὰ ἐκπαιδευτήρια ταῦτα ἀγνοεῖται ἂν ὑπάρχωσι τῇ ἀδείᾳ τῆς κυβερνήσεως. Ὅσοι γνωρίζουσι τὸ ἐσωτερικὸν τῶν καταστημάτων αὐτῶν, ἔχουν τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ἔχουν σκοπὸν ἐκπαιδευτικόν, ἀλλ’ ὁ προσηλυτισμὸς εἶναι ὁ σκοπός των· λέγεται δὲ, ὅτι καὶ οἱ καθηγηταὶ αὐτῶν τῶν καταστημάτων δὲν εἶναι ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἀνεγνωρισμένοι. Μέγας ἀναβρασμὸς ὑπάρχει ἐν Κερκύρᾳ ἕνεκα τῆς διαγωγῆς αὐτῶν τῶν καταστημάτων, καὶ πολλάκις ἀνεφέρθησαν καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ ἓν μέτρον καὶ κλείσῃ αὐτὰ τὰ καταστήματα ἢ νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τοὺς νόμους. Ὁ ἀναβρασμὸς αὐτὸς κορυφοῦται ὁσημέραι, διότι λέγεται νεάνις τις ἐξώμοσε τὸ ὀρθόδοξον δόγμα ἐνδιαιτωμένη ἐν αὐτῷ τῷ καταστήματι. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλαττόμενος νὰ συζητήσω τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὅταν ἡ κυβέρνησις δώσῃ ἀπάντησιν, παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Ἐὰν αὐτὰ τὰ δύο καταστήματα, τῶν ἀδελφῶν τοῦ ἐλέους καὶ τῶν ἀῤῥένων, ὑπάρχουν τῇ ἀδείᾳ τῆς κυβερνήσεως· δεύτερον ἂν ἡ ὕπαρξις τῆς ἀδείας συμφωνῇ μὲ τοὺς νόμους τοῦ κράτους καὶ ἂν ὑπάρχῃ εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι νεάνιδες ἐξώμοσαν τὸ ὀρθόδοξον δόγμα, καὶ τρίτον νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τοῦ νομάρχου τῆς Κερκύρας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν ἐσωτερικῶν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§83ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς παιδείας). Κύριοι, μεγάλως ἐκτιμῶ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς δεικνύει ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του. Ὄχι μόνον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐσχάτως ἐν Κερκύρᾳ διατριβήν μου ἔλαβον πληροφορίας τινὰς ἀναγομένας εἰς τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος ἐπερωτήσας. Ἔσπευσα νὰ δώσω προφορικὰς παραγγελίας εἰς τὰς ἐπιτοπίους ἀρχὰς, ἰδίως δὲ εἰς τὸν κύριον γυμνασιάρχην, ὅπως μὲ πληροφορήσῃ ἀκριβῶς περὶ τῶν διατρεχόντων, καὶ μοὶ πέμψῃ περὶ τούτου ἀκριβῆ ἔκθεσιν. Μετὰ τὰς δοθείσας πληροφορίας τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποφασισθῇ μετὰ τοσαύτης εὐκολίας, διότι ὑπάρχουσι συμφέροντα ἄλλων ἐνεχομένων εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ τῆς δεούσης περισκέψεως· παρακαλῶ τὴν βουλὴν νὰ ὁρίσῃ τὴν προσεχῆ τετάρτην, ὅτε θέλουσι συζητηθῇ αἱ λοιπαὶ ἐπερωτήσεις, ἵνα συζητηθῇ καὶ αὐτή.

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ 1867.

§85ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγόμενα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν θὰ προσαχθῶσι· δὲν ἔχει κανὲν συμφέρον ἡ Κυβέρνησις νὰ παραλείψῃ κανὲν ἀπὸ αὐτά.

§86ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν ν’ ἀπευθύνω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι ὅπως πάσχει ἡ Στερεὰ οὕτω πάσχει καὶ ἡ θάλασσα μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἡ μὲν στερεὰ ἔχει ἐχθροὺς φανεροὺς, ἡ δὲ θάλασσα κεκρυμμένους· περὶ τούτου ὅμως δὲν εἶναι σήμερον. Ἐπιφυλάσσομαι ἄλλοτε νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει κατὰ πόσον πάσχει ἡ ναυτιλία ἕνεκα πολλῶν αἰτιῶν, αἱ ὁποῖαι ἄλλαι μὲν πηγάζουσιν ἀπὸ ἡμᾶς, ἄλλαι δὲ ἔρχονται ἔξωθεν· σήμερον ὅμως κάμνω αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν. Δὲν σᾶς λανθάνει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ διαφόρων ἐπικρατειῶν ἔχει συνθήκας περὶ ναυτιλίας καὶ ἐμπορίου· οὕτως εἶχε καὶ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Σαρδηνίας καὶ πολλῶν ἄλλων Ἰταλικῶν χωρῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν ἔληξεν ἡ συνθήκη αὕτη, ἑπομένως τὰ πλοῖά μας ὑποβάλλονται εἰς πολλὰ ἀκριβὰ τέλη καὶ ἡ ζημία αὕτη, ἥτις συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα παρ’ ἐκείνην, ἥτις δύναται νὰ συμβῇ εἰς τὰ Ἰταλικὰ, διότι ὅλα σχεδὸν τὰ πλοῖα τῆς Ἑλλάδος προσορμίζονται εἰς τοὺς Ἰταλικοὺς λιμένας, ἐνῷ τὰ Ἰταλικὰ δὲν ἔχουν τοιαύτην ἀφορμὴν νὰ πλησιάζουν τοὺς ἰδικούς μας. Ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἐλήφθη ἡ φροντὶς περὶ τῆς ἀνανεώσεως αὐτῶν διὰ συμβάσεων καὶ ποῦ εὑρίσκονται αὗται.

§87Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ μετὰ τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Σαρδηνίας συνθήκη εἶχεν ὡρισμένην διάρκειαν, ἥτις ὁμολογουμένως ἔληξε πρὸ ἐτῶν, κατὰ συνέπειαν δὲ ἤρξαντο διαπραγματεύσεις πρὸ πολλοῦ πρὸς συνομολόγησιν νέας συνθήκης· τὰς διαπραγματεύσεις δὲ ταύτας ἤρξαντο αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, δυστυχῶς ὅμως δὲν ἦτον δυνατὸν νὰ φθάσωσιν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, διότι αἱ ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἐν ὀνόματι τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως ἐλθὼν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτὴν, ἦσαν τοιαῦται, ὥστε δὲν ἦτον εὔκολον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποδεχθῇ αὐτὰς χωρὶς νὰ παραβλάψῃ συμφέροντα ἄλλα μεγάλα. Ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου ἀποτελῶ μέρος, ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὀλίγας μετὰ ταῦτα ἡμέρας, ἦλθον εἰς συνεννόησιν, καὶ ἔκτοτε εἰς πολλὰς συνεντεύξεις μακρὰς καὶ πολυώρους μετὰ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἰταλίας ἐνταῦθα περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, δυστυχῶς ὅμως αἱ διαπραγματεύσεις εὑρίσκονται σχεδὸν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, διότι αἱ αὐταὶ δυσκολίαι αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν πρὶν ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχουσιν, αἱ αὐταὶ δὲ καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δυσκολεύουσαι τὴν διεκπεραίωσιν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν. Βλάπτεται πραγματικῶς ἡ ναυτιλία, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἀπαντῶμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, διότι τοῦτο ἤθελε συντελέσει ἴσως εἰς ἔμμεσον βλάβην τοῦ τόπου. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ τὰς διαπραγματεύσεις, καὶ δὲν θέλει ἀφήσει οὐδὲν τὸ ὁποῖον θέλει συντελέσει εἰς τὴν συνομολόγησιν τῆς συνθήκης αὐτῆς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἥτις εἶναι τίποτε σχεδόν. ά.) Ἔχομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ.

§89ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει), Περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1870. Ἄρθρον μόνον. Ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ ἔτος 1870 εἰς δεκατρεῖς χιλιάδας ὀκτακοσίους ἑξήκοντα πέντε ἄνδρας, ἤτοι εἰς 735 ἀνωτέρους καὶ ὑποδεεστέρους ἀξιωματικοὺς, 2176 ὑπαξιωματικοὺς καὶ μουσικοὺς καὶ 10654 στρατιώτας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§91ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§92ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει· ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ, κύριε πρόεδρε, ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσι μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν κάμνω ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι τὸ κοινὸν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Βασιλέως, καὶ τοῦ Ἔθνους, εἶναι νὰ ψηφίσωμεν αὐτοὺς τοὺς θεσμοὺς, ἀφοῦ προηγουμένως λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ βάρη καὶ τὰς δαπάνας τοῦ δημοσίου, ἄλλως δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ τυπικὴν ἐργασίαν, ἐπειδὴ ὁ νόμος οὗτος ψηφίζεται κατ’ ἔτος καὶ τὸν παραδεχόμεθα. Καὶ τὶ ἀντίῤῥησιν νὰ κάμω, ἀφοῦ ἅμα ἓν νομοσχέδιον ἀπὸ αὐτὰ θελήσωμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν, θὰ συζητήσωμεν ὅλην τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου; Τὸ ἴδιον ἔγινε διὰ τὰ πρακτικὰ προχθές.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον αὐτό. Λοιπόν, οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας διὰ τὸ ἔτος 1870. Περὶ τῆς στρατολογίας τοῦ ἔτους 1870. Ἄρθρον 1. Ἡ διὰ τὴν τακτικὴν δύναμιν στρατολογία, προσδιορίζεται διὰ τὸ ἔτος 1870 εἰς δισχιλίους καὶ πεντακοσίους ἄνδρας. Οἱ κληροῦχοι διανεμηθήσονται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν, ὑπὸ μὲν τῶν νομαρχῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπάρχων εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 2. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις 2 μέχρι τοῦ 11, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου, διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας νόμου τοῦ ἔτους 1851, ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν τοῦ ἔτους 1870, καθ’ ὅσον αὗται δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦϞΒʹ. νόμον τῆς 19 Μαΐου 1860.

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτον καὶ τελευταῖον νομοσχέδιον τὸ περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρον 1. Ὁ διὰ τοῦ νόμου ΧΟΓʹ. τῆς 8 Αὐγούστου 1861 ὁρισθεὶς ἀριθμὸς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ περιορίζεται εἰς ἑκατὸν ἑπτά, ἤτοι· 1 Εἷς στρατηγὸς ἔκτακτος. 3 Τρεῖς ἀντιστράτηγοι. 4 Τέσσαρες ὑποστράτηγοι. 10 Δέκα συνταγματάρχαι. 34 Τριάκοντα τέσσαρες ἀντισυνταγματάρχαι. 55 Πεντήκοντα πέντε ταγματάρχαι. Τὸ ὅλον 107. Ἄρθρον 2. Ὁ διὰ τοῦ νόμου ΣΛΑʹ. τῆς 29 Ἀπριλίου 1867 ὁρισθεὶς ἀριθμὸς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ ἀναβιβάζεται εἰς ἑξακοσίους τριάκοντα ἕξ.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρεκαλέσαμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας τινάς.

§98ΣΚΑΡ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργ. στρατιωτικῶν). Ὁ νόμος περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν ἐλήφθη ἀπὸ τὸ Βέλγιον. Κατὰ πρῶτον εἰσήχθη παρ’ ἡμῖν κατὰ τὸ 1861 καὶ ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί οἱ τότε, 1 στρατηγὸς, 2 ἀντιστράτηγοι, 10 ὑποστράτηγοι, 20 συνταγματάρχαι, 40 ἀντισυνταγματάρχαι καὶ 50 ταγματάρχαι, τὸ ὅλον 123, οἱ δὲ ὑποδεέστεροι ἀξιωματικοὶ ἦσαν 550. Ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Κουμουνδούρου ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν ηὔξησε κατὰ 70 καὶ οὕτως ἔγιναν 620, ὁ δὲ τῶν ἀνωτέρων ἔμεινεν ὁ αὐτός. Σκοπὸς τοῦ νόμου τούτου εἶναι νὰ θέση περιορισμὸν εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ νὰ μὴν ἠμπορῇ νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν, διότι ἅμα ᾖναι 10 συνταγματάρχαι ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ 12. Πέρυσιν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἕν νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν προκάτοχον ὑπουργὸν, ὅπερ ἀναβιβάζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν εἰς 640. Ὁ νόμος αὐτὸς, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἐσυζητήθη πέρυσι· αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποβάλλω σήμερον εἶναι νομοσχέδιον, ὅπερ καταβιβάζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἀντὶ 123 εἰς 107.

§99ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τί γίνονται οἱ λοιποί;

§100ΣΚΑΡ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργ. στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχουν· ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν κατωτέρων ἀπὸ 620 ἀναβιβάζεται εἰς 636· ὁ λόγος δὲ εἶναι, διότι συνεχωνεύθησαν εἰς τὰ 4 τάγματα τῶν εὐζώνων......

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον φέρετε ἀπεκδύεσθε τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ προβιβάσητε, νὰ πλάσητε ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Διὰ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν φέρετε δὲν πρόκειται νὰ καταργήσητε θέσεις, οὔτε νὰ θέσητε εἰς ἀργίαν ἀξιωματικούς.

§102ΣΚΑΡΛΑΤΟΣ. Ὄχι.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἐμποδίζουν τοὺς προβιβασμοὺς καὶ ὅτι γίνονται τοιοῦτοι ἐκτὸς αὐτῶν, καὶ ἐπειδὴ τὸ τοιοῦτον ἐπηρεάζει λίαν εἰς τὴν κατάστασιν τὸν στρατὸν καὶ τὸν προϋπολογισμόν, ὡς πρὸς τὸν ἑαυτόν μου λέγω, ὅτι δὲν εἶμαι σήμερον εἰς κατάστασιν νὰ δώσω μίαν γνώμην πῶς πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν, διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ συζητηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἄλλην ἡμέραν.

§104ΣΚΑΡ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἐρωτᾶτε ἂν ὑπάρχῃ περιορισμός· περιορισμὸς ὑπάρχει, διότι σμικρύνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀξιωματικοὶ ὅμως δὲν ὑπάρχουν.

§106ΣΚΑΡ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὅταν γίνῃ ὁ νόμος δύνανται νὰ γίνουν.

§107ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἐναντιόνεται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου κ. Κουμουνδούρου εἰς τὸ ν’ ἀναβληθῇ ἐπὶ δύο ἡμέρας τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή.

§108ΛΕΚΚΑΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι μέγα πρᾶγμα, μὴ τοῦ δίδωμεν μεγάλην ἀξίαν, εἶναι ἁπλοῦς τύπος· δὲν χρησιμεύει εἰς οὐδὲν ἄλλο παρ’ ὅταν μία Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὸν διοργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἔρχεται εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα καὶ λέγει, σήμερον μὲ τὴν μεταβολὴν ἔχω ἀνάγκην τόσων βαθμολόγων περισσοτέρων ἀπ’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους διαγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ἠξεύρετε ποῦ εἶναι ἡ βάσις ὅλων αὐτῶν; εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐκεῖ θὰ τὰ συζητήσωμεν ἐν ἐκτάσει. Δὲν πρέπει ν’ ἀναβληθῇ λοιπὸν νόμον διὰ δύο ἡμέρας· ἠξεύρετε διατί; διότι ἐπληροφορήθην ὅτι ἐπιτροπὴ ἀνωτάτη ἐργάζεται περὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Πιθανὸν κατόπιν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς φέρῃ διοργανισμὸν, ἀλλὰ πιθανὸν καὶ ἡμεῖς ν’ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διαγράψῃ ὅλα τὰ Διατάγματα καὶ νὰ μᾶς φέρῃ πλήρη διοργανισμὸν ὁρίζοντα πόσον πεζικὸν θέλει, πόσον πυροβολικὸν, πόσον μηχανικὸν κατ’ ἀναλογίαν καὶ κατὰ τοὺς παραδεδεγμένους τύπους, καὶ οὕτω παύει πλέον πᾶσα ἀμφισβήτησις· πρέπει λοιπὸν ταῦτα νὰ συζητηθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι πιθανὸν νὰ σᾶς ἔλθουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα περιορίζουν τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς καὶ μάλιστα τοὺς κατέχοντας τὴν πρώτην σειράν, διότι ὁ τόπος εἶναι πτωχός. Περὶ τῶν ὑπαρχόντων δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τίποτε, πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὰ κεκτημένα δικαιώματα, ὁμιλῶ διὰ τὸ μέλλον· πρέπει ὅμως ν’ αὐξήσωμεν, καὶ μὴ σᾶς ἐρεθίσῃ, τοὺς μικροὺς βαθμοφόρους, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι λιμώττουν 400 ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους σεῖς ἐπλάσατε· 400 ἀνθυπασπισταὶ, τί θὰ γίνουν αὐτοί; αἰωνίως θὰ μένουν ἀνθυπασπισταί; ἡ μεταβολὴ τοὺς ἔφερε, ἡμεῖς τοὺς ἐκάμαμεν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὄχι ἰδανικῶς ἀλλὰ διὰ τῆς ὠθήσεως τοῦ στρατοῦ. Βλέπετε ὅτι συμπονῶ διὰ τὰ κάτω στρώματα καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ αἰσθανθῆτε ὅτι σᾶς λέγω ἀλήθειαν. Ἡ θέσις μου εἶναι νὰ πλησιάζω οὐχὶ εἰς τὰ κάτω στρώματα ἀλλὰ κάπως εἰς τὰ ἄνω· ἐντούτοις ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τοὺς μικροὺς βαθμοὺς πρέπει νὰ τοὺς ἀναπτύξωμεν, ἔχομεν ἀνάγκην στρατοῦ· καθ’ ἑκάστην κάμνομεν λόγον περὶ ληστείας καὶ μᾶς ζητοῦν συνδρομὴν δι’ αὐτὴν, διὰ τὴν φύλαξιν τῶν φυλακῶν, διὰ τὰς εἰσπράξεις. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν λοιπὸν πρέπει νὰ ζητήσωμεν νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, περὶ τοῦ πῶς θὰ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν λόχων, ἰδίως αὐτὸ καὶ μόνον· ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς τάξεως τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Πῶς θέλετε νὰ ὑπηρετῇ ὁ ὑπαξιωματικὸς, ἂν αἰωνίως μένῃ τοιοῦτος καὶ ὁ λοχίας καὶ ὁ ἐπιλοχίας; παντοῦ οἱ ἄνθρωποι ζητοῦν τὴν προαγωγήν των· θέλετε λοιπὸν, διότι ἅπαξ ἐθέσατε ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀνθυπασπιστῶν, νὰ μένουν αἰωνίως ἀνθυπασπισταί; τοὺς κατόπιν τί νὰ τοὺς κάμωμεν; Ὅταν συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας ἐλπίζω νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὰ πάντα ἔχουν σχέσιν· καὶ ἡ ἀδικία ἡ γενομένη εἰς τὸν ἱματισμὸν τοῦ στρατιώτου, ἔχει τὴν ἐπιῤῥοήν της εἰς τὴν ληστείαν, καὶ ἡ ἀμέλεια τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Θὰ μὲ εὕρητε πολὺ αὐστηρότερον ἀπὸ τὸν ἀντισυνταγματάρχην καὶ ἄνω. Εἰς τοὺς μικροὺς τόπους ὅλοι πάσχομεν καὶ πρέπει νὰ συμπάσχωμεν διὰ τὴν ἀθλιότητα τῶν μικρῶν καὶ οὐχὶ τῶν μεγάλων.

§109ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ ὀρθὸν καὶ ἡ τάξις ἀπαιτεῖ ἀναλογίαν· πᾶσα ὑπέρβασις εἶναι ἐναντία καὶ τοῦ ὀρθοῦ καὶ τοῦ κανονισμοῦ καὶ τῆς οἰκονομίας· δυστυχῶς πρὸ καιροῦ εὑρισκόμεθα ἔξω τοῦ κανονισμοῦ, ἔξω τῆς τάξεως. Οἱ βαθμολόγοι εἶναι πολλοὶ ἀναλόγως τοῦ στρατοῦ, διὰ ποῖον λόγον, δὲν εἶναι ἴσως ἔργον τοῦ παρόντος νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ἔπλασάν τινας θέσεις δι’ ἄλλας ἀνάγκας καὶ χρησιμεύουν σήμερον πρὸς ἄλλον σκοπόν. Ἐδόθησαν βαθμοὶ πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μάλιστα προσωπικοί· ἔπρεπε ν’ ἀνταμειφθοῦν ἀγωνισταὶ καὶ ἐσχηματίσθησαν βαθμοὶ μεγάλοι, ἀντιστράτηγοι, ὑποστράτηγοι κτλ. ἀλλ’ αὐτοὶ παρῆλθον, οἱ βαθμοὶ ἐν τούτοις ἔμειναν ἐνῷ ἦσαν δι’ ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, σήμερον γίνεται χρῆσις παρὰ τὴν τάξιν, παρὰ τὸν κανόνα· ὁ προλαλήσας δὲ θέλει νὰ καταβῶμεν καὶ εἰς τὰ κατώτερα στρώματα, νὰ δώσωμεν καὶ ἐκεῖ βαθμοὺς, ὥστε νὰ ἔχωμεν περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς παρὰ στρατιώτας. Τὸ ἀντικείμενον λοιπὸν πρέπει ν’ ἀναβληθῇ διὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν αὐτοὶ οἱ βαθμοὶ πρέπει νὰ δίδωνται ἢ ὄχι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου δέχεται ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς ἐρχομένης πέμπτης.

§111ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλο ἀντικείμενον. Αὔριον ἔχομεν νομοσχέδια πρὸς ἀνάγνωσιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 3 παρὰ ¼.)