1869.10.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43.

Τῆς 4 Ὀκτωβρίου 1869.

(Σάββατον).

Ὥρα 12.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Καμμίαν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἄρα παρεδέχθη. — Κύριοι, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Πεῤῥωτὴς παρουσίασε μίαν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν συνιστᾷ. Λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀνάγνωσις τῆς περιλήψεως.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Περὶ αἰτήσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκ τοῦ βαθμοῦ του καὶ τῶν καθυστερουμένων ἀποδοχῶν τοῦ λοχαγοῦ Χρυσοβέργη.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἀποφασίζει ἡ Βουλὴ, κύριοι;

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§7ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§8ΛΕΚΚΑΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς, κύριοι, ὑπάρχει μία ἀπόφασις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν παρακαλῶ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Τί τὴν στέλλετε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τοῦτο ἠξεύρετε τί σημαίνει; Ἐγὼ ὁ στρατιώτης, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις. Ἐὰν ἤμην ὁ δικάζων τὸν λοχαγὸν Χρυσοβέργην ἤθελα τὸν παραπέμψει εἰς τὸ στρατοδικεῖον διὰ τὰς αἰτιάσεις, αἵτινες ἀπεδόθησαν εἰς αὐτόν. Φρονῶ, ὅτι εἶναι πολὺ βαρὺ διὰ τὸ ἔθνος, καὶ δὲν ἀξίζει εἰς ἓν ἄτομον αὐτὴ ἡ τιμή· μία ἐπανάστασις ὁλόκληρος ν’ ἀπολήξῃ εἰς ἕνα δυστυχῆ Χρυσοβέργην. Πολλοὶ ὑπηρέτησαν ἔτι τραχύτερα τὴν Βασιλείαν αὐτὴν τοῦ Ὄθωνος, πολλοὶ ὑπῆρξαν ὠτακουσταὶ καὶ ἠθικοὶ δήμιοι τῆς Βασιλείας ἐκείνης. Ἀκολούθως ἔρχεται μία Συνέλευσις καὶ τοὺς πάντας ἀπολύει, τοὺς διοικοῦντας, κύριοι, τοὺς στείλαντας τὰ στρατεύματα νὰ πολεμήσωσι ἀδελφοὺς πρὸς ἀδελφοὺς τοὺς ἠμνήστευσε· καὶ εἰς ἕνα δυστυχῆ ἀξιωματικὸν ῥίπτει ὅλον τὸ βάρος! τοῦτο εἶναι πικρόν. Βλέπετε πόσον εὐγενῶς σᾶς ὁμιλῶ, διότι ἔχω πάντοτε τὴν ἀρχὴν ὅταν ὁμιλῶ ἐνώπιον ὑμῶν νὰ σᾶς σέβωμαι. Δὲν εἶναι καλὸν ἓν ἔθνος ὁλόκληρον νὰ καταβῇ τόσον πολὺ καὶ νὰ αἰτιαθῇ ἓν μόνον ἄτομον, ἐνῷ τοὺς πάντας ἠμνήστευσε· ἀφοῦ ὑπουργοὺς καταδικασθέντας ἠθώωσε, φρουράρχους, σωματάρχας, καταδικάσαντας τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Ναυπλίου, καταδικάσαντας τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὴν μεταβολήν. Ἐγώ, κύριοι, ἂν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ μοὶ ἐγένετο καταγγελία, ὅτι ὁ λοχαγὸς αὐτὸς κατόπιν τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του δὲν ἤξευρε τί ἔκαμε, ἤθελον παραπέμψει αὐτὸν νὰ δικασθῇ εἰς τὸ στρατοδικεῖον, καὶ τοῦτο ν’ ἀποφασίσῃ καὶ τακτοποιήσῃ τὴν τύχην τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, ἀφοῦ τότε δὲν ἐγένετο τίποτε, ἀφοῦ εἰς τοὺς πάντας ἐπῆλθεν ἀμνηστεία, μόνον εἰς τὸν Χρυσοβέργην νὰ πέσῃ ὅλον αὐτὸ τὸ βάρος, αὐτὴ ἡ τιμὴ δὲν τοῦ ἀνήκει· διότι ἀλλοίμονον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐὰν αὐτὸς μόνον ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ δὲν ἤμην ἐπαναστάτης, ἔδοσα ὅρκον, τὸν ἐτήρησα. Ἐὰν ἡ ἐπανάστασις, κύριοι, εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ νὰ ἀμνηστεύσῃ πάντας, ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ διὰ τὸν λοχαγὸν Χρυσοβέργην τὸ ἴδιον, καὶ οὐχὶ τὸ ἐναντίον. Ἀκολούθως ἐπέρχεται πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως, βελτιοῖ τὴν τύχην αὐτοῦ καὶ ἔδωκεν εἰς αὐτὸν μίαν σύνταξιν καὶ οὐδὲν πλέον. Μὴ μὲ ὑποθέσητε, κύριοι, ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὑπερασπίζονται δωρεὰν πᾶσαν ὑπόθεσιν· ὑπερασπίζομαι μόνον τὸ ἠθικὸν, τὴν ἐθνικὴν τιμὴν, δὲν συμφέρει εἰς τὴν ἑλληνικὴν τιμὴν ὅλον τὸ βάρος μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἥτις ἀνέτρεψε μίαν Βασιλείαν ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Χρυσοβέργην· τότε ὅλη ἡ ἄλλη Ἑλλὰς τί ἔπραξεν, ὅταν μόνος ὁ Χρυσοβέργης ἔχῃ αὐτὴν τὴν τιμήν; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, χωρὶς νὰ στείλωμεν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι καὶ αὐτὴ θὰ εἴπῃ τὰ αὐτὰ, ὅτι κατεδικάσθη, ὅτι ἐπῆλθεν ἄλλη ἀπόφασις καὶ ὅτι σήμερον ὁ Χρυσοβέργης δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅπως ὁ φρούραρχος Παρασκευᾶς καὶ Λαζαρέτος, ὅπως ἐγὼ ὁ λοχαγὸς ὁ Λέκας, ὅπου δὲν ἤμην ἐπαναστάτης. Ἐὰν ἔσφαλεν ἂς ὄψεται ἐκείνη ἡ κυβέρνησις, ἥτις δὲν παρέπεμψεν αὐτὸν εἰς τὸ στρατοδικεῖον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τὸ κάμῃ. Πρέπει νὰ σεβώμεθα τοὺς νόμους, κύριοι, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔθνος, νόμος, Συνέλευσις, Σύνταγμα. Πρὸς τί τὰ πάντα ἐγένοντο; πρὸς καταρτισμὸν τῶν νόμων αὐτῶν· ἅμα ἡμεῖς δὲν τοὺς σεβόμεθα, πιστεύσατε, ὅτι τὸ πᾶν ἀπολήγει εἰς μηδέν. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν αἴτησιν αὐτὴν ὡς δικαίαν, καὶ νὰ κατατάξητε τὸν κ. Χρυσοβέργην εἰς τὴν τάξιν ὅλων τῶν μὴ ἐπαναστατῶν.

§9ΔΑΓΡΕΣ. Οὔτε εἰς κατάστασιν εἶμαι, οὔτε διάθεσιν ἔχω ν’ ἀναιρέσω τὸν προλαλήσαντα, εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Συνέλευσις, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὡς ἄκριτον, ᾐσθάνετο τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ μεταβολὴ, τὴν ὁποίαν ἐμέμφθη καὶ ἐξέφερε διαφόρους κρίσεις· ἠδικήθη· διότι αὕτη ἐφάνη γενναία καὶ ἡ μεταβολὴ ἐφάνη ἐπιεικὴς, ὅπως μὴ ὤφειλεν, καὶ διὰ τοῦτο οἱ καρποὶ τῆς ἐπαναστάσεως ἀμέσως ἐχάθησαν. Ἡ Συνέλευσις δὲν κατεδίκασε κανένα, ὡς Ὀθωνιστὴν, ἡ Συνέλευσις ἐὰν κατεδίκασε ἐπὶ στιγμῇ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς εὑρεθέντας κατὰ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν, κατόπιν ὅμως τοὺς ἠμνήστευσε. Γενναιοφρόνως σκεφθεῖσα ἡ Συνέλευσις κατεδίκασε τὸν Χρυσοβέργην, οὐχὶ ὡς ἐκπληρώσαντα τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ὡς ἀσεβήσαντα ἐπὶ τῶν πτωμάτων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀφοῦ ἐπολέμησε καὶ κατέβαλεν, ὤφειλε νὰ σεβασθῇ τὰ πτώματα, τοὺς νεκρούς των. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι κατεδίκασεν αὐτὸν ἡ Συνέλευσις. Σήμερον εἶμαι σύμφωνος καὶ ἐγὼ ἐὰν ἔχῃ ἁρμοδιότητα ἡ Βουλὴ ν’ ἀνακριθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτή· διότι εἶναι πικρὰ, τῳόντι εἶναι ἄδικον νὰ στερῆται τῶν ἀποδοχῶν τοῦ βαθμοῦ του ἕνας ἄνθρωπος, ἀφοῦ ἐπῆλθεν ἀμνηστεία εἰς πολλὰ ἄλλα καὶ μεγαλείτερα ἐγκλήματα. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως νὰ εἴπω, καὶ δικαιόνω τὴν πρᾶξιν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἡ Συνέλευσις μόνον διὰ τοῦτο, ὅτι ἠσέβησεν ἐπὶ τῶν νεκρῶν καὶ οὐχὶ διότι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του ὡς πιστὸς στρατιώτης, κατεδίκασεν αὐτόν· αὐτὴν τὴν μομφὴν δὲ τὴν δέχομαι, καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ἄνθρωποι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες διεύθυνον τὴν Συνέλευσιν, τὴν ὁποίαν πολλοὶ μέμφονται καὶ οὔτε τὰς ἰδέας, οὔτε τὰς ἀρχὰς, οὔτε τὰς κρίσεις ἠδυνήθησαν οἱ ἐπικρίνοντες νὰ ἐκτιμήσωσι, οὔτε τὸ ὕψος αὐτῶν τὴν Συνέλευσιν, ἥτις εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ τὴν διαθέσωσι ὡς ὡραίαν ὕλην πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, λυποῦμαι λέγω, διότι εὑρισκόμενοι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, διευθύναντες καὶ ἐπηρεάσαντες τὴν Συνέλευσιν, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ σιωποῦν. Ἐγὼ δὲ μὲ τὴν ἀσθενῆ μου φωνὴν δὲν δύναμαι νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον ὅπως ἐπιθυμῶ.

§10ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§11ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν.

§12Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι ἓν τοιοῦτον ἔγινε καὶ πέρυσι, καὶ ἐκεῖνος κἄτι τι ἔκαμε διὰ τοῦτο, καὶ ἡμεῖς λέγομεν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν διὰ νὰ θεωρήσῃ καὶ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ συλλέξῃ μίαν ὕλην.

§13ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συντόμως νὰ γνωμοδοτήσῃ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν προθεσμίαν θέλετε;

§15ΤΙΝΕΣ. Ἐντὸς δέκα ἡμερῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις νὰ ὑποβάλῃ τίποτε;

§17Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, παρουσιάζω τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἐζήτησε χθὲς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Τριφυλίας κύριος Σωτηρόπουλος, περὶ τῶν τηλεγραφικῶν εἰσπράξεων· ἐξ αὐτοῦ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, αἵτινες ὡς εἶπον χθὲς συμποσοῦνται εἰς 105,690 δραχ. διαιρεῖται οὕτως, ἀπὸ ἐσωτερικὰ ἐπίσημα 28,848, ἀπὸ ἐξωτερικὰ ἰδιωτικὰ, ἐσωτερικὰ ἰδιωτικὰ καὶ ἐξωτερικὰ πληρωμένα 59,101, καὶ 17,730 εἶναι τὰ ὑπὸ τοῦ Τηλεγραφείου Ἀθηνῶν, τῶν ὑπὸ ἐξακρίβωσιν διατελούντων ἐξωτερικῶν ἐπισήμων· ὥστε αἱ κυρίως εἰσπράξεις ἀναβαίνουν εἰς 76,700 περίπου δραχμάς Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου θέλετε παρατηρήσει, ὅτι τέσσαρα Τηλεγραφεῖα δίδουν τὴν περισσοτέραν εἴσπραξιν· τὸ τηλεγραφεῖον τῶν Ἀθηνῶν κατέχει τὴν πρώτην τάξιν, τοῦ Πειραιῶς τὴν δευτέραν, τῶν Πατρῶν τὴν τρίτην, καὶ τῆς Σύρου τὴν τετάρτην. Εἰσάγω, κύριοι, νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν ν’ ἀγοράσῃ ἐπὶ τόκῳ καὶ χρεωλυσίῳ οἰκίαν εἰς Πάτρας διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς δημόσιον γραφεῖον τριῶν δημοσίων καταστημάτων, τῆς νομαρχίας, τοῦ τηλεγραφείου καὶ τοῦ ταχυδρομείου (τὸ ὑποβάλλει).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης παρακατέθεσε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα χθὲς ἐζητήθησαν, τοῦ εἰσαγγελέως Τριπόλεως κλπ.

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν;

§20ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Λομβάρδος πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ, ὅτι ἡμιεπίσημα ἔγγραφα δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσι.

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ κατατεθῶσι τοιαῦτα ἔγγραφα, ἀλλὰ μόνον ἐὰν ᾖναι ἐπίσημα.

§22ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐπίσημα δὲν ὑπάρχουσιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα, κύριοι, εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§24ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, τὸν λόγον. Κύριοι! Εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ βίου μου ἀνέβην τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ δὲν θὰ ὁμιλήσω μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν γλῶσσαν, οὔτε μὲ τὴν γραμματικὴν καὶ τὴν εὐχέρειαν τοῦ λόγου. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἁπλοῦ καὶ διαλεκτικοῦ ἰδιώματος θὰ διατυπώσω καθαρῶς τὰς ἰδέας μου, περὶ ὧν προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως πρὸς τὸν Βασιλικὸν λόγον πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῶν πολεμικῶν τοῦ ἔθνους προπαρασκευῶν, ἀλλὰ τὴν πραγματικὴν τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν παρασκευὴν, τὴν δύναμιν τοῦ στόλου καὶ ἐκ τίνος εἴδους πλοίων συγκροτεῖται, οὐδεὶς εἶπεν· καὶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὀφείλω νὰ φωτίσω τὴν Βουλὴν, ὅπως εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1868 καὶ 69 σημειοῦνται καὶ συμφώνως μὲ τὸν πίνακα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ ναυτικὸς λοιπὸν ἡμῶν στόλος σύγκειται ἐκ 16 πλοίων, ἐξ αὐτῶν δὲ μόνον τὸν Ἀτμοδρόμονα κατατάσσω εἰς τὰ πολεμικὰ πλοῖα, τὸν δὲ δρόμονα Μεσολόγγιον δὲν δύναμαι νὰ καταλογίσω εἰς τὴν τάξιν τῶν πολεμικῶν, διότι εἶναι ἱστιοφόρον, οὔτε τὴν Ἀμφιτρίτην· τὰ δὲ ἄλλα 13 ὡς ὑπηρετικά. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ πλοῖα φέρουσι κατὰ τὸν πίνακα τοῦ ὑπουργοῦ πυροβόλα 84, ὧν ἡ ὁλκὴ ἀνέρχεται ἐκ λιτρῶν 2–30. Τὰ δὲ τῆς Ἀμφιτρίτης ἂν καὶ ᾖναι μεγαλειτέρας ὁλκῆς, χρήσιμα ὅμως ἐπ’ αὐτῆς ταῦτα δὲν γίνονται. Ἐὰν δέ τις θελήσῃ τὸν ναυτικὸν τοῦτον ὁλόκληρον τοῦ ἔθνους ὁπλισμὸν νὰ παραβάλῃ καὶ πρὸς μόνον τὸν ὁπλισμὸν τῆς ἀτυχοῦς ἀλλ’ ἡρωϊκῆς νήσου τῶν Ψαρῶν, θὰ εὕρῃ μεγίστην τὴν διαφορὰν καὶ ἀπελπιστικὰ δύναται ἐκ τούτου νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα. Τὰ Ψαρὰ εἶχον πυροβόλα 172 μείζονος ὁλκῆς. Ἡ δὲ ἐναποταμιευμένη πυρῖτις καὶ ἐν τῷ Βασιλικῷ ναυστάθμῳ καὶ ἐν τοῖς πολεμικοῖς πλοίοις εἶναι τῶν μὲν πυροβόλων 8165 ὀκάδες, τῶν δὲ ψιλῶν ὅπλων 4007. Ἐὰν δέ τις καὶ τὴν ἐναποταμιευμένην ταύτην τοῦ ἔθνους πυρίτιδα θέλει νὰ συγκρίνῃ πρὸς τὴν εὑρισκομένην εἰς τὰ Ψαρὰ, ὤ! κύριοι, θέλει εὕρει πολὺ κατωτέραν τῆς εὑρισκομένης ἐντὸς τῶν τεσσάρων αὐτῆς πυριταποθηκῶν· γνωστὸν εἶναι, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι μὲ τοιοῦτον ὁπλισμὸν εἶχον ὁπλίσει τὴν νῆσόν των οἱ Ψαριανοὶ, καὶ ὅτι 12,000 Τοῦρκοι ἐτάφησαν ἐκεῖ ἐκ τῆς πυρσοκροτήσεως τῶν πυριταποθηκῶν καὶ τῆς μάχης. Καὶ ὅμως, κύριοι, τίς δύναται νὰ τὸ πιστεύσῃ; ἀκόμη μέχρι τῆς σήμερον δὲν ἀπεζημιώθη ὑπὸ τοῦ ἔθνους ἡ πυρῖτις, ἥτις ἠγοράσθη μὲ αἵματα καὶ χρήματα τῶν Ψαριανῶν, ἐκείνη, ἧς ἡ εὐγενὴς καὶ ἡρωϊκὴ χρῆσις ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα· ἀκόμη μέχρι τοῦ νῦν ἡ ἀγορὰ τοῦ ὁπλισμοῦ ἐκείνου, δι’ οὗ διετρυπήθησαν ἄπειρα τῶν Τούρκων στήθη καὶ πάμπολλοι ἐπέμφθησαν εἰς τὸν ᾅδην, ὁ ὁπλισμὸς, λέγω, ἐκεῖνος μένει ἀπλήρωτος εἰς τοὺς Ψαριανούς. Ὁ ἀοίδιμος Κοραῆς λέγει, ὅτι εἰς τὴν φύσιν τοῦ ἀνθρώπου ἔγκειται νὰ λησμονῇ τὰ δεινὰ τὰ ὁποῖα ἔπαθε, ἀφοῦ λάβῃ ἄνεσιν αὐτῶν. Εἶμαι, κύριοι, ἀπὸ τοὺς παθόντας καὶ ἔλαβον ἄνεσιν τῶν δεινῶν μου· τεσσαράκοντα καὶ πέντε ἔτη παρῆλθον, καὶ ἀφοῦ μνησθῶ τὴν γύμνωσιν καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν καὶ τὰ δεινά, ἃ ὑπέστημεν, αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς μου ὀρθοῦνται καὶ φρίττω! Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑποβάλω ὑπ’ ὄψιν σας, διαρκούσης τῆς συνόδου ταύτης, τὰς γενομένας πρὸς τοὺς Ψαριανοὺς ἀδικίας, καὶ τότε θέλετε βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου. Ζητῶ συγγνώμην διὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην· μεταβαίνω εἰς τὸ προκείμενον· ὑμεῖς λοιπὸν κρίνατε, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ στόλος οὗτος ᾖναι ἄξιος νὰ ὀνομασθῇ θαλασσία δύναμις. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, καὶ εἰς τοὺς μυθικοὺς χρόνους, ἀπὸ τὴν ἐκστρατείαν τῶν Ἀργοναυτῶν, καὶ εἰς τοὺς ἱστορικούς, διὰ τῆς ναυτικῆς της δυνάμεως ἐνίκησε τοὺς ἐχθρούς της, καὶ δι’ αὐτῆς ἐμεγαλύνθη καὶ ἐδοξάσθη, καὶ εἰς τοὺς καθ’ ἡμᾶς χρόνους εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀγῶνος, γνωστὸν εἶναι πόσον τὰ σιταγωγὰ πλοῖα τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν συνήργησαν εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος. Μετὰ δὲ τὴν ἄφιξιν τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, ἀντὶ νὰ ἐνισχυθῇ, παρημελήθη· τὴν παραμέλησιν ταύτην τῆς ναυτικῆς δυνάμεως θεωρῶν μέγα δυστύχημα διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐξέθεσα εἴς τινας πολιτικοὺς φίλους μου τὰς σκέψεις μου, δηλ. ἐὰν ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἐξακολουθῇ τὴν παραμέλησιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως θέλει ἔλθει ἡμέρα καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ οἱ Ἕλληνες νὰ εὑρεθῶσιν εἰς κίνδυνον, καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ πράξωσί τι ὑπὲρ τῆς σωτηρίας των· οἱ φίλοι μου ἀναγνωρίζοντες τὴν ὀρθότητα τῶν σκέψεών μου, μὲ ἔλεγόν τινες, ὅτι διὰ νὰ σχηματισθῇ ναυτικὴ δύναμις ἀπαιτοῦνται πολλὰ χρήματα, καὶ ταῦτα πρέπει νὰ δαπανηθῶσι εἰς παραγωγικὰ ἔργα διὰ ν’ αὐξηθῶσι τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, καὶ ἄλλοι μὲ ἔλεγον ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχουσα τὴν προστασίαν τῶν προστατίδων δυνάμεων δὲν ἔχει ἀνάγκην ναυτικῆς δυνάμεως, καὶ ἕτεροι μὲ ἔλεγον ὅτι καλλίτερον εἶναι τὰ χρήματα ταῦτα νὰ δαπανηθῶσιν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ· ἐν τοσούτῳ τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου ἐδαπανήθησαν ἄνευ ἀποτελέσματος· ὁ δὲ ἀποκλεισμὸς τῆς Σύρου παρὰ τοῦ Χόβαρτ, κατέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, ἡ δὲ κυβέρνησις καὶ οἱ Ἕλληνες εὑρέθησαν εἰς ἀπελπισίαν· (εἴθε τὸ πάθημα τοῦτο νὰ γίνῃ μάθημα) καὶ ὅλοι οἱ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ἔλεγον ναυτικὴν δύναμιν· διὰ νὰ κάμω δὲ ἐνεργητικώτερον τὸ αἴσθημα τῶν Ἑλλήνων ἐδημοσίευσα φυλλάδιον ἐπιγραφόμενον, «ἡ ναυτικὴ δύναμις ἐν Ἑλλάδι,» τὸ ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἠσπάσθη, ἡ δὲ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου τὸ ἀπέστειλεν εἰς τὰς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ κράτους εἰδικὰς ἐπιτροπάς της· ἡ δὲ κυβέρνησις θεωροῦσα καὶ αὐτὴ τὴν ἀνάγκην τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, παρήγγειλε ναυπηγείαν ἀτμοπλοίων· ἡ ναυπηγεία τῶν ἀτμοπλοίων τούτων δὲν ἦτο σύμφωνος μὲ τὰς σκέψεις μου, δηλαδὴ ἡ κυβέρνησις δὲν ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τὸ εἶδος τῶν ναυπηγηθησομένων ἀτμοπλοίων, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης αὐτῶν, ἀλλ’ ἐχορήγησε διὰ τὴν ναυπηγείαν τὸ ἔτος 1867, δραχ. 3,270,000, τὸ δὲ 1868 ὡσαύτως ἐχορήγησε δραχ. 1,200,000, τὰ δὲ ναυπηγηθέντα ἀτμόπλοια εἶναι ἡ Βουβουλίνα, ἡ Ἀμφιτρίτη, ὁ Γεώργιος καὶ ἡ Ὄλγα, ἄγνωστον δὲ εἶναι τὰ χρήματα ταῦτα εἰς ποῖα ἀτμόπλοια ἐδαπανήθησαν, καὶ πόσα χρήματα εἰς ἕκαστον, διότι εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1867, 1868 καὶ 1869 δαπάνη ναυπηγείας ἀτμοπλοίων δὲν φαίνεται. Εἰς τὸν πίνακα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν σημειοῦται ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1865, 1866, 1867, 1868, οὐδεμία ἔκτακτος προμήθεια ὑλικοῦ ἐγένετο παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν. Τῇ ἀληθείᾳ ἄπορος εἶναι ἡ σημείωσις αὕτη, ἐνῷ τόσαι προμήθειαι ὑλικοῦ ἐγένοντο, οἷον ὁ ὁπλισμὸς τῆς Ἀμφιτρίτης, Γεωργίου καὶ Ὄλγας, ἀπὸ πυροβόλα, σφαίρας, πυρίτιδα κλπ. καὶ ἡ δαπάνη τοῦ ὁπλισμοῦ τούτου εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς νὰ μὴ ἐμφαίνεται! Ἐνῷ κατὰ τὸ 60 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος «ὅλα τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ κράτους πρέπει νὰ σημειοῦνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπολογισμόν. Διὰ νὰ ἐπιψηφίζωνται παρὰ τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ ἔκνομος αὕτη διαχείρισις ἔκρινα σκόπιμον τὸ περὶ σχηματισμοῦ στόλου νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, ἵνα σκεφθῇ αὕτη καὶ ἀποφασίσῃ τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ ἐπὶ στερεῶν βάσεων, καὶ πρὸς φωτισμόν της ὑπέβαλα τὴν 22 Νοεμβρίου 1868 εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν ἔκθεσιν περὶ σχηματισμοῦ ἐθνικοῦ στόλου· ἡ Βουλὴ παραδεχθεῖσα αὐτὴν διέταξε νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, ἵνα γίνῃ ἡ δέουσα σκέψις ἐπ’ αὐτῆς· ἡ ἀπόφασίς της ἐξετελέσθη καὶ ἤδη διενεμήθη αὕτη ἐν φυλλαδίῳ εἰς τὸ ὁποῖον παρατηρεῖτε, ὅτι κατὰ κεφάλαιον ἔγραψα τὰς σκέψεις μου. Αʹ.) Τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Βʹ.) Κατὰ τοὺς πόρους τοῦ δημοσίου ναυπηγοῦνται ἀτμόπλοια ἐκ ξυλείας δρυὸς εἰργασμένης. Γʹ.) Τὰς ἰδιότητας αὐτῶν. Δʹ.) Τὸν λόγον δι’ ὃν δὲν παραδέχομαι τὰ θωρακωτά. Εʹ.) Περὶ ἐπιθέσεως θωρακωτοῦ μὲ κριόν. ΣΤʹ.) Περὶ ἐπιθέσεως ξυλίνου ἀτμοπλοίου μὲ κριόν. Ζʹ.) Περὶ ὁπλισμοῦ. Ηʹ.) Περὶ ναυμαχιῶν. Θʹ.) Περὶ προπαρασκευῆς, καὶ Ιʹ.) Ἀκροτελευταῖαι παρατηρήσεις. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας νέα ἐφεύρεσις πυροβόλου σφαίρας, διαπερᾷ τὰ ἐλάσματα τοῦ θώρακος πάχους τῶν 10 δακτύλων· οἱ Ἄγγλοι φρονοῦν νὰ ναυπηγήσουν ἀτμόπλοια μὲ ἐλάσματα τοῦ θώρακος πάχους δακτύλων 13· ἀλλὰ καθὼς ἡ ἐπιστήμη ἀνεκάλυψε πυροβόλον καὶ ἡ σφαῖρα αὐτοῦ διαπερᾷ τῶν 10 δακτύλων, τίς ἀμφιβάλλει ὅτι ἡ ἐπιστήμη δὲν θὰ ἀνακαλύψῃ πυροβόλον οὗτινος ἡ σφαῖρα νὰ διαπερᾷ καὶ τῶν 13 δακτύλων; Καθ’ ὅλους λοιπὸν τοὺς λόγους διὰ τὴν Ἑλλάδα τὰ ἐκ ξυλείας δρυὸς εἰργασμένης ἀτμόπλοια εἶναι τὰ καταλληλότερα. Τὸ εἰρημένον φυλλάδιον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, ἥτις λαβοῦσα καὶ παρ’ εἰδημόνων ναυτικῶν πληροφορίας δώσῃ εἰς αὐτὴν τὰς δεούσας διασαφήσεις. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ποιήσωμεν ἔναρξιν τῆς ναυτικῆς δυνάμεως καὶ καταρτίσωμεν αὐτὴν βαθμηδόν, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι ἡ Ἑλλὰς φθάνει τὸν προορισμόν της καὶ ἀποκτᾷ τὴν δόξαν τῶν προπατόρων καὶ πατέρων ἡμῶν, οὓς ἐν προοιμίῳ ἀνέφερον. Ἡ χρηματικὴ ἀνέχεια, τὸ ἐμπόδιον τῆς ἐπιχειρήσεως, αὕτη δύναται νὰ ἀρθῇ διὰ τῆς αὐστηρᾶς οἰκονομίας, καὶ ἰδίως τοῦ ναυτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν Ἑλλήνων τὸν ὁποῖον μνημονεύει ὁ Βασιλικὸς λόγος καὶ ἡ πρὸς αὐτὸν ἀπάντησις τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ὅτι οὗτος θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὑλικῶν δυνάμεων, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖται ἤδη διὰ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐθνικοῦ στόλου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εὕρῃ τὰς σκέψεις μου ταύτας συντελεστικὰς πρὸς τὸν ἐθνικὸν σκοπόν, ἂς τὰς ἐνεργήσῃ πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ. Ἐπὶ τέλους παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δαπάνην, ἥτις ἐγένετο ἀπὸ τὸ ἔτος 1867 μέχρι σήμερον διὰ τὴν ναυτικὴν προπαρασκευή, διὰ νὰ φωτισθῇ αὕτη πόσα ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐδαπανήθησαν, καὶ ποῦ αὐτὰ ἐδαπανήθησαν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν· μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ σκέπτηται ἡ Βουλή. Κύριοι! εἰς τὴν «Ἀλήθειαν» ἐδημοσιεύθη ἀνωνύμως μία διατριβὴ διὰ τὰ ναυτικά· εἰς αὐτὴν καθάπτονται καὶ ἐμοῦ, μὲ ὑβρίζουν· ἀφίνω ὅλα τὰ ἄλλα, καὶ σᾶς ἀναγινώσκω ἐξ αὐτῆς τὰ ἑξῆς· «Ὁ ἀτμοδρόμων τοῦ Νικοδήμου εἶναι πάντως ὀλίγῳ τι ὑπὲρ τὸ ἥμισυ τοῦ δρόμονος «Μεσολογγίου», τὸ ἥμισυ τοῦ ἀτμοδρόμονος «Ἑλλάδος», τὰ δὲ πυροβόλα του εἶναι ἀνάξια λόγου, διότι εἶναι μικρότερα τῶν κανονίων τῆς «Καρτερίας» καὶ τῆς «Ἐπιχειρήσεως», ἀτμοκινήτων, μεθ’ ὧν οἱ Ἕλληνες ἐπολέμησαν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος. Ὁ ὑποναύαρχος Νικόδημος ἐξέθεσε τὰς περὶ καταρτίσεως ἑλληνικοῦ στόλου ἰδέας του καὶ ἐν ἰδίῳ φυλλαδίῳ πρό τινος.» Τὸ φυλλάδιόν μου, κύριοι, τὸ ἔχετε. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ μοῦ φέρουν 10 φυλλάδια ἐδῶ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα.

§26ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ ἐδιαβάσαμεν· ἂς ἔλθῃ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον). Φέρετε ἀπ’ αὐτὰ τὰ φυλλάδια ὀλίγα.

§28ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἦσαν ἐδῶ ὅλοι οἱ βουλευταὶ διὰ νὰ τὰ λάβουν· ἐγὼ τὸ ἔλαβα.

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἔχω.

§30ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ἀκούσατε· «ἀλλὰ πόσῳ καλλίτερα καὶ φρονιμώτερα ἤθελε πράξει, ἐὰν παρῃτεῖτο ὅλως τοιούτων ἐργασιῶν; Ἀντὶ νὰ γνωματεύῃ ἐν ἔτει 1869 ὅτι εἶναι προτιμητέα τὰ ἐκ ξύλων πλοῖα ἀντὶ τῶν θωρακωτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι (λέγει) καταλληλότερα ἐν καιρῷ ναυμαχίας, ἀλλὰ παθαίνουσιν εὐκολώτερον ἐν γαλήνῃ ἐντὸς τῶν λιμένων, ἐσύμφερεν αὐτῷ κάλλιον νὰ μὴ ἀναμιγνύηται εἰς πράγματα ἀλλότρια καὶ ξένα τῶν γνώσεών του, ἀφοῦ μάλιστα ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ὅτι εἶναι ἄμοιρος τῶν στοιχείων τῶν καθ’ ἡμᾶς ναυτικῶν ἐπιστημῶν». Βλέπετε, κύριοι, τὸν ὁπλισμὸν εἰς τὸ φυλλάδιόν μου, ὅτι τὸν ἀφίνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἀνακαλύψεις ὅπου γίνονται καθ’ ἡμέραν, νὰ παραδεχθῇ ἓν σύστημα· (τοῦ φέρουν τὰ φυλλάδια). «Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν ἐκ τῆς «Ἀληθείας.» «Πιστεύομεν ὅτι τὰ ὀλίγα ταῦτα θέλουν πείσει καὶ τοὺς περὶ τῶν ναυτικῶν μέγαν πάταγον ποιήσαντας ἐσχάτως, ὡς καὶ τὸν γέροντα Νικόδημον, περὶ πάντων παντοῖα καὶ παράδοξα γνωματεύοντα, ὅτι δὲν ἔχουσι διόλου βάσιν καμμίαν αἱ εἰκοτολογίαι των, καὶ ὅτι δὲν θέλουν μᾶς δώσει ἀφορμὴν νὰ ἐπανέλθωμεν συστηματικώτερα ἐπὶ τὸ θέμα τοῦτο». Εἰς τὸν γράφοντα ταῦτα δὲν καταδέχομαι ν’ ἀπαντήσω. Ἐπειδή, κύριοι, βλέπετε τὸ φυλλάδιόν μου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ λάβῃ πληροφορίας ἀπὸ εἰδήμονας ναυτικούς· παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ διανείμῃ αὐτὸ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ τὸ μελετήσουν διὰ νὰ ᾖναι εἰς γνῶσιν καὶ δώσουν πληροφορίας. Δὲν θέλω τίποτε ἄλλο· αἰτιάσεις καὶ ἀντεγκλήσεις δὲν θέλω διόλου.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, νὰ δοθοῦν καὶ εἰς ἡμᾶς τὰ φυλλάδια.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα, κύριοι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἂν καὶ κάμποσον ἀργά, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ εὐκολύνητε τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν. Ἔχομεν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ 61 ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίου μοναδικοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκεται)· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§35ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἑξῆς. Νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 2 καὶ νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς· «ὁ ἀνακόπτων δύναται νὰ κάμῃ τὴν ἀνακοπὴν καὶ ἐνώπιον τοῦ γραμματέως ἄλλου δικαστηρίου, εἴτε πρωτοδικείου, εἴτε εἰρηνοδικείου· ἡ δὲ ἀνακοπὴ διευθύνεται τὴν αὐτὴν τῆς συντάξεώς της ἡμέραν εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν, ὅστις εἰσάγει αὐτὴν πρὸς ἐκδίκασιν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν συνέδρων εἰς πρώτην αὐτοῦ συνεδρίασιν, τὸ δὲ δικαστήριον ἀποφασίζει ἐπ’ αὐτῆς, εἴτε προσήχθη αὐθορμήτως ὁ ἀνακόπτων, εἴτε μή».

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§38ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης;

§39ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Αὔριον εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§40ΤΟΠΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ δώσω μίαν διασάφησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον, εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς εἰδοποιῶ ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατὰ σειρὰν θὰ ἀναγνώσω εἶναι, εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν. Νομοσχέδιον περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ λοιπῶν δημοσίων δικαιωμάτων διὰ τὸ 1870. Ἄρθρον 1. Διὰ τὸ ἔτος 1870, ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζονται ὡς ἀκολούθως· Περὶ τῶν δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένων. Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται· ά.) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας 15%. βʹ.) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος, ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκάν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας λεπτὰ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττεται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκάν. γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον), εἰσπραττόμενον εἰς τὰ Τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1870. Ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν, ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΡΜΛʹ Νόμου καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. έ.) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου, ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην. ϛʹ.) Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%. ζʹ.) Ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, ἁπάντων δὲ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧϞʹ νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861. Ὁ προσδιορισμὸς τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, κανονίζεται διὰ Β. διατάγματος. Περὶ τῆς κατὰ δένδρον εἰσπραττομένης ἐπικαρπίας. Ὑπάρχει τροπολογία ὑπὸ τῶν κυρίων Μπούτου, Πεῤῥωτοῦ κτλ. Ἐπίσης καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Δαγρέ. «Ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 § 2 τοῦ φορολογικοῦ νόμου τ. ε. καὶ ἑπομένων, ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «τὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας λεπτὰ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν» ν’ ἀντικατασταθῶσι δὲ διὰ τῶν λέξεων «δικαίωμα ἐπικαρπίας 10%».

Κ. ΔΑΓΡΕΣ.

§43ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐκατάλαβα τίποτε, κ. πρόεδρε, ἀπὸ τὴν πρώτην τροπολογίαν.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ ὅλον τοῦ νομοσχεδίου πρῶτον· ἡ τροπολογία ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὰς μεταφερομένας ἐλαίας ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καὶ τὸν ἐλαιοκαρπὸν ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα· ἡ ἰδική μου ἀφορᾷ ἐν γένει τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγχωνευθῇ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε καὶ πάλιν τὰς τροπολογίας (ἀναγινώσκεται καὶ πάλιν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δαγρέ.).

§46ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὴν ἄλλην.

§47ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶναι ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου.

§48ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τῷ ὄντι, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πολλὰ συνέβησαν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Μεσσηνίαν κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐλαιῶν, καὶ δυστυχῶς ὡς ἐκ τῶν συμβάντων αὐτῶν τὸ δημόσιον πολλὰ ἐστερήθη μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη, καὶ ἀπόδειξιν σᾶς φέρω, ὅτι πέρυσιν εἶχεν ἐνοικιασθῆ ἡ ἐλαιοπρόσοδος τῶν Καλαμῶν 270 χιλιάδας περίπου δραχμὰς καὶ νομίζω, ὅτι ἕως τώρα μόνον 140 χιλιάδες εἰσεπράχθησαν, καὶ δυστυχῶς φαίνεται, ὅτι καταντᾷ ἀνέφικτος ἡ εἴσπραξις.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐτιμωρήσατε κανένα ἔφορον;

§50ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατελόγισα πᾶσαν ζημίαν τοῦ δημοσίου εἰς βάρος....

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προέρχονται ἐκ τῆς διαθέσεως αὐτῶν;

§52ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸ παρελθὸν λέγω, τὸ 1868, διότι φαίνεται αἱ ἀρχαὶ δὲν ἐφρόντισαν νὰ λάβουν ἀξιοχρέους ἐγγυητάς.

§53ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποίαν ἐπαρχίαν συνέβη αὐτό;

§54ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν Μεσσήνην.

§55ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ἔφορος;

§56ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Καλός.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας παρακαλῶ.

§58ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν.) Ἀπεδείχθη λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὁ τρόπος τοῦ εἰσπράττειν τὴν ἐπικαρπίαν εἶναι δύσκολος, δυσεφάρμοστος· ἑπομένως ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐὰν ἀποδίδεται τοῦ λοιποῦ εἰς καρπὸν θὰ ᾖναι ἡ εἴσπραξις εὐκολωτέρα καὶ τὸ δημόσιον θὰ λαμβάνῃ τὰ δικαιώματά του εὐκολότερον. Παραδέχομαι λοιπὸν δικαίωμα ἐπικαρπίας, ἀντὶ τριῶν λεπτῶν, ὅπως λέγει ὁ νόμος ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν, παραδέχομαι δέκα τοῖς ἑκατὸν εἰς εἶδος.

§59ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Δὲν θὰ ἀναμιγνύηται τὸ ἰδιόκτητον;

§60ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις περὶ τούτου.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον;

§62ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ ἔγγειος φόρος εἶναι κανονισμένος ἐντὸς τοῦ νόμου.

§63ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ, παρακαλῶ· ἐγὼ εἶμαι ἰδιοκτήτης.

§64ΔΑΓΡΕΣ. Κατόπιν ἀφήσατε αὐτὰ, κ. Μπαλάφα.

§65ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἀφήσατε νὰ ἀκούσωμεν· ὁρίστε, κ. Μπαλάφα.

§66ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐλαίας (θόρυβος).

§67ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν ἀκούω τίποτε, κ. πρόεδρε· κάμετε ἡσυχίαν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχίαν παρακαλῶ, δὲν πρόκειται τώρα περὶ τούτου.

§69ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσῃ τώρα, ἀφοῦ ἔχῃ ἀπορίαν.

§70ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, θέλω νὰ λάβω πληροφορίας. Ὑποθέσατε ὅτι εἶμαι ἰδιοκτήτης ἰδιοκτήτων καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιοδένδρων, συλλέγω ἀμφοτέρας τὰς κατηγορίας αὐτὰς, πῶς θὰ μὲ φυλάξῃ ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μὴ τὰ ἀναμίξω, πῶς θὰ ἀσφαλίσῃ τὰ δικαιώματά του;

§71ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν.) Πῶς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε; Τρία λεπτὰ ὑπεχρεοῦτο ὁ ἰδιοκτήτης νὰ πληρώνῃ εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν διὰ τὴν ἐπικαρπίαν ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς κατ’ ἐκτίμησιν, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ γίνεται ἡ ἐκτίμησις καὶ σήμερον· ἤδη θὰ πληρόνῃ 10% κατ’ ἐκτίμησιν, γινομένην σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παγίου Νόμου.

§72ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν ἰδιοκτήτων εἶναι 10%, δέκα τοῖς ἑκατὸν θὰ ᾖναι καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων; (θόρυβος.)

§73ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἐν ὀλίγοις θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τίποτε νέον δὲν κάμνετε παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρὰ νομιμοποιεῖτε ὅ,τι γίνεται ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους ἐπαρχιῶν ἐλαιοφόρων, αἵτινες ἔχουσι καὶ ἐθνικοϊδιόκτητα ἐλαιόδενδρα, διότι ἤκουσα μετὰ θαυμασμοῦ βουλευτὴν ἐρωτῶντα, πῶς τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα κτήματα πληρώνουν δέκα τοῖς ἑκατόν. Μὴ συγχέετε τὰ ἰδιόκτητα μὲ τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα· τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα πληρώνουν 10% ἔγγειον φόρον, καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι παλαιὰ, δὲν εἶναι τοῦ 1867· ἡ κυβέρνησις δὲ καὶ οἱ ὑπάλληλοι συνειθισμένοι εἰς τὸ νὰ λαμβάνουν 10% ἔγγειον φόρον καὶ 10 δικαίωμα ἐπικαρπίας, δὲν ἐπρόσεξαν εἰς τὸν Νόμον. Εἰς τὰ 1867 εἰσῆλθε τροπολογία πρὸς ὄφελος τῶν κατόχων τῶν ἰδιοκτήτων ἐλαιῶν τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος καὶ χάριν αὐτῶν εἰσήχθησαν ὅλα κατὰ δυστυχίαν. Τώρα τί γίνεται; ὁ Νόμος λέγει ῥητῶς ὅτι πρὸ τοῦ 1867 δικαίωμα ἐπικαρπίας αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι ἐλαῖαι ἐπλήρωναν δύο λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν, διαίρεσις δὲ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἀπὸ τῶν ἰδιοκτήτων γίνεται κατὰ τὸν πάγιον Νόμον. Ὁ Νόμος λέγει ῥητῶς, ὁ ἔχων ἐθνικοϊδιοκτήτους ἐλαίας πηγαίνει εἰς τὸ κτῆμά του μετὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ διορίζει ἐκτιμητὴν καὶ συμφωνοῦν περὶ τοῦ παραχθησομένου ποσοῦ, ἂν δὲν συμφωνήσουν ζυγίζεται εἰς ὀκάδας ὁ καρπός. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, εἶναι ἀντὶ νὰ δώσῃ ὁ φορολογούμενος τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, νὰ δώσῃ τὸ 10% τὸ κανονισμένον, τὸ γενικὸν εἰς ὅλα τὰ προϊόντα τὰ παραγόμενα ἐκ δένδρων, οὕτω δὲ θὰ ἀπαλλάξῃ καὶ τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ τοὺς κατοίκους ἀπὸ μίαν συμφοράν.

§74ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἀναγωγὴ τοῦ καρποῦ εἰς ἔλαιον;

§75ΔΑΓΡΕΣ. Πῶς γίνεται σήμερον εἰς τὴν ἐπαρχίαν σου;

§76ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρόνουν τρία λεπτὰ, οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἐκθλιβομένων (Θόρυβος.)

§77ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ ἀπαλλάξετε λέγω καὶ τὸ δημόσιον ἀπὸ ζημίας σπουδαιοτάτας......

§78ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας ζημίας; νὰ μᾶς εἴπητε.

§79ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας βεβαιοῦται εἰς χρήματα διὰ διπλοτύπου κατὰ τὴν νομολογίαν τῶν δικαστηρίων, καὶ οὕτω ἀντὶ χρημάτων ὡς καθιερώθη ἀπὸ τὴν νομολογίαν δίδουν διπλότυπα καὶ ἀπαλλάσσονται οὕτως τῆς καταδιώξεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς εἶπε τί γίνεται ἐν Μεσσηνίᾳ· οἱ ἐνοικιασταὶ ὠφελούμενοι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν κακῇ μοίρᾳ εἷς Δήμαρχος ἀνεκάλυψε καὶ εἷς Ἔφορος παρεδέχθη, καὶ εἶχε δικαίωμα κατὰ τὸ γράμμα τοῦ Νόμου, δὲν καταδικάζω οὔτε τὸν Ἔφορον, οὔτε τὸν Δήμαρχον· διότι ὁ Νόμος λέγει, δικαίωμα ἐπικαρπίας τρία λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν· οἱ ἐνοικιασταὶ ὠφελούμενοι ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ Νόμου προσέλαβον ἐκτιμητὰς ἀθώους ἀνθρώπους καὶ ἐσημείωσαν ὑπερόγκους ποσότητας, ἐξέδωκαν διπλότυπα, τὰ ὁποῖα ἐπεκύρωσαν καὶ κατεπίεζον οὕτω τοὺς φορολογουμένους. Ὁ ἔφορος ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον ὅμως τί νὰ εἴπῃ; εὑρέθη εἰς ἀμηχανίαν· ὁ ἐνοικιαστὴς κατόπιν κατέφυγεν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ τὸ δικαστήριον καθιέρωσε νομολογίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ μὴ καταδιώκωνται κατ’ ἀνάγκην· τὸ ὑπουργεῖον καὶ οἱ ἔφοροι ἐδέχθησαν τὰ διπλότυπα. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ὡς γνωρίζετε, τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας πλεονάζει ὁ ἔγγειος φόρος, διότι εἰς ἑκάστην ἐνοικιαστικὴν περιφέρειαν εἶναι περισσότερα τὰ ἰδιόκτητα. Εἰς ἕνα δῆμον π. χ. ἐνοικιάσθη ἔγγειος φόρος, καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας 18,000 ἐν τούτοις ὁ ἐνοικιαστὴς παρουσίασε ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας 23,000 δραχμὰς καὶ ἀπηλλάγη τῆς καταδιώξεως· κατόπιν καταδιώκονται οἱ φορολογούμενοι, οὗτοι δὲ μαθόντες, ὅτι ἐξεδόθησαν ὑπέρογκα ποσὰ κατήγγειλαν τοὺς ἐνοικιαστάς, κατήγγειλαν τοὺς μάρτυρας, ἐπῆλθε μία Βαβυλωνία, κατεδιώχθησαν οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καὶ κατέστη προβληματικὸν τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, ἂν θὰ δυνηθῇ τὸ δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ φόρους. Διὰ τῆς τροπολογίας μου λοιπὸν ἀποφεύγετε πᾶσαν ζημίαν, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν δύναται νὰ κάμῃ τίποτε ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ ἐνῷ σήμερον ὁ ἐνοικιαστὴς δύναται νὰ ἐκδώσῃ πλαστὰ διπλότυπα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ καταδιωχθοῦν οἱ φορολογούμενοι ἀδίκως. Παρατηρεῖτε λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν χρήζει περισσοτέρας ἀναπτύξεως.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς θὰ ἀναγάγητε τὰς ἐλαίας εἰς ἔλαιον;

§81ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ πάγιος νόμος προβλέπει.

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν προβλέπει.

§83ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας μου ταύτης οὐδέποτε θὰ εὑρεθῇ εἰς διάστασιν ὁ φορολογούμενος μετὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, διότι αἱ περιφέρειαι εἶναι γνωσταὶ, τόσαι ὀκάδες ἐλαιῶν παράγουν τόσας ὀκάδας ἐλαίου, ἄλλως τε δὲ ἂς προστεθῇ καὶ μία διάταξις.

§84Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ ἔκαμα ἐνοικιαστὴς ὅτε ὁ νόμος ἦτο εἰς ἐνέργειαν· οἱ πραγματογνώμονες ἤρχοντο εἰς τὸν τόπον καὶ ἐκτιμοῦσαν ἔλαιον· οἱ ἐντόπιοι γνωρίζουν κατὰ θέσιν πόση ποσότης ἐλαιῶν πόσον ἔλαιον βγάζει, καὶ εἰς τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐκτιμήσεως ἔγραφον ἔλαιον καὶ τὸ ἐλαιοτριβεῖον εἶχε τὸ κατάστοιχον καὶ ὁ ἐνοικιαστὴς ἅμα ἔφερον τὰς ἐλαίας ἐκύταζε τὸ κατάστοιχόν του καὶ ἔπερνε τὸ δικαίωμά του.

§85ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχύον φορολογικὸν σύστημα, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιοδένδρων ἀπεδίδετο καὶ εἰσεπράττετο εἰς χρήματα ἀνὰ τρία λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως εἶναι εὔκολος, διότι ἐξετιμᾶτο τὸ εἰσόδημα τῶν δένδρων εἰς ὀκάδας ἐλαιῶν πρὸς τρία λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν. Ἰδοὺ ἀμέσως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὤφειλε ν’ ἀποδώσῃ ὁ φορολογούμενος εἰς τὸν ἐνοικιαστήν. Τώρα ζητεῖται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Δαγρὲ ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου εἰς χρήματα διὰ τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ κανονισθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξακριβώσεως τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου ἀποδιδομένου εἰς εἶδος. Ὁ κ. Δαγρὲς λέγει, ὅτι κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα τό ἰσχύον συνέβησαν καταχρήσεις καὶ καταπιέσεις τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ἂν δύνανται νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας. Ἂν τότε ὁ ἐνοικιαστὴς εἶχε τὴν εὐκολίαν νὰ καταθλίβῃ τὸν φορολογούμενον, ἐπίσης καὶ τώρα, διότι προσθέτει εἰς τὸ διπλότυπον ἀντὶ χρημάτων καὶ ἔλαιον. Δὲν εἶμαι κατ’ οὐσίαν ἐναντίος εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου, ἀλλὰ πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐξακριβώσεως τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δαγρὲ ὅπως ἐτέθη, δὲν παρέχει ἐγγυήσεις, ἂν δὲν προτείνῃ καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως· ἐγὼ νομίζω ὅτι συμφέρει ἀντὶ νὰ γίνεται ἡ ζύγισις τοῦ καρποῦ εἰς ἐλαίας, καὶ νὰ γίνηται ἡ ἀναγωγὴ τῶν ἐλαιῶν εἰς ἔλαιον κατὰ τὸ δοκοῦν τοῖς ἐνοικιασταῖς ἢ τοῖς ἀντιπροσώποις αὐτῶν· συμφερώτερον εἶναι νὰ γίνηται ἡ βεβαίωσις εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα.

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ γίνῃ ἡ ἀνάμιξις.

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ δυσκολία τῆς ἀναμίξεως τοῦ ἐλαιοκάρπου εἶναι τῳόντι σπουδαία, ἀλλ’ ἂν δὲν εὑρεθῇ ἕτερος τρόπος, ἁπλῶς παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρὲ δὲν κάμνομεν τίποτε.

§88ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ σκέψις τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου εἶναι ἐσφαλμένη τοῦ νὰ γίνηται ἡ φορολογία εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, καθ’ ὅσον ἐκεῖ φυσικῷ τῷ λόγῳ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ διάκρισις τοῦ ἐγγείου φόρου, ἀπὸ τοῦ φόρου τῆς ἐπικαρπίας, ἴσα ἴσα ἐπὶ τῶν δένδρων γίνεται ἡ ἐκτίμησις, ἵνα γίνῃ διάκρισις τοῦ ἑνὸς φόρου ἀπὸ τὸν ἄλλον. Διὰ τοῦ νέου συστήματος αἱ δυσκολίαι ἐν μέρει ἐκλείπουσι, διότι ἂν ἐκδώσῃ διπλότυπον ὁ ἐνοικιαστὴς, δύναται νὰ ἐπέλθῃ κατάχρησις, ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ λάβῃ ἔλαιον δὲν δύναται νὰ τὸ εἰσπράξῃ, δὲν εἶναι τόσον εὔκολον, διότι τὸ ἔλαιον πολὺ βραδέως θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, θὰ λάβῃ δὲ γνῶσιν ὁ ἔφορος, οἱ ἐπιτηρηταὶ, καὶ κάπως τὸ δημόσιον δὲν θὰ ληστευθῇ ὡς σήμερον συμβαίνει· εὐκολύνονται δὲ οὕτω καὶ οἱ κάτοικοι. Θὰ κάμω καὶ ἑτέραν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν οἱ ἐλαιοκτήμονες εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν· ὁ φορολογικὸς νόμος λέγει, ὅπου δὲν ἐνοικιάζεται ὁ ἔγγειος φόρος πληρόνεται μία δραχμὴ καὶ 20 λεπ. τὸ λάδι· ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι 50 ὀκάδες ἐλαιῶν θὰ παραγάγουν 10 ὀκάδας ἐλαίου, θὰ πάρῃ ὁ ἐνοικιαστὴς μίαν ὀκά· ἀλλ’ οὕτως ἡ φορολογία δὲν εἶναι δικαία καὶ ἀνάλογος, ὅταν μάλιστα ὁ λόγος τοῦ ποσοῦ τῶν ἐλαιῶν πρὸς τὸ παραγόμενον ἔλαιον δὲν εἶναι ὁ αὐτὸς· ἀπέναντι λοιπόν, τοῦ δικαίου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῆς ἀποφυγῆς ζημιῶν, ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ καλόν, νὰ μεταβληθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας εἰς 10% ἐπὶ τοῦ εἴδους.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Δαγρὲς, ἀφοῦ βλέπω, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῶν ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀφ’ ἑτέρου, εἶναι σύμφωνοι καὶ θέλουν νὰ τὴν παραδεχθοῦν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ περιβόλου, νομίζω, πρὸς ἐξόφλησιν συνειδήσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἐκφράσω τὴν ἀμφιβολίαν, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας ἧς ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις, τὸ κακὸν οὐδόλως θέλει θεραπευθῇ. Κατὰ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιῶν, ὁ μὲν παραγόμενος καρπὸς ἐκτιμᾶται ἐπὶ τῶν δένδρων, τὸ δὲ δικαίωμα δίδεται εἰς χρήματα, πρὸς τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τίμημα σταθερόν. Τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω, ὅτι αἱ καταχρήσεις, αἱ καταπιέσεις τῶν φορολογουμένων, αἱ καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἔχουν τὴν πηγήν των εἰς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, καὶ οὐχὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου· διότι, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Δαγρὲς, οἱ ἐνοικιασταὶ πηγαίνουν εἰς τὰ χωρία, ἐκτιμοῦν τὸν καρπὸν ἐπὶ τῶν δένδρων καὶ ἀντὶ νὰ ἐκτιμήσουν, ὅτι π. χ. τὰ ἐλαιόδενδρα τοῦ δεῖνος θὰ φέρουν 100 ὀκάδας, τὰ ἐκτιμοῦν ἀντὶ 1000. Ἐκτὸς τούτου κάμνουν ἐκτιμήσεις διὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν, παρουσιάζουν κατόπιν αὐτὰ τὰ διπλότυπα περιβεβλημένα μὲ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ὁ ὁποῖος τὰ κηρύττει ἐκτελεστὰ, οὕτω δὲ ἀπαλλάττονται οἱ ἐνοικιασταί. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, ὡς καὶ τὸν κ. Δαγρὲ, ἂν γίνῃ παραδεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔφερε, θέλει παύσει αὐτὸ τὸ κακόν;

§90ΔΑΓΡΕΣ. Ἀναντιῤῥήτως.

§91ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ἂν εἴπητε, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας θ’ ἀποδίδηται εἰς εἶδος εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, τί ἤθελεν ἐμποδίσει τοὺς ἐνοικιαστὰς ν’ ἀπέρχωνται εἰς τὰ χωρία, νὰ ἐκτιμοῦν τὸν καρπὸν ἐπὶ τῶν δένδρων, νὰ κάμνουν εἰκονικὰ διπλότυπα; Ἡ διαφορὰ θὰ ἦναι, ὅτι ἀντὶ νὰ λέγουν τὰ ἐλαιόδενδρα τοῦ δεῖνος θὰ παραγάγουν 100 ὀκάδας ἐλαιῶν, θὰ σημειώνουν, ὅτι θὰ παραγάγουν 100 ὀκάδας ἔλαιον, τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ αὐτό. Τώρα κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπικρατεῖ, τὰ διπλότυπα θὰ παρουσιάζωνται εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ἵνα κηρυχθῶσιν ἐκτελεστὰ, τὸ ἴδιον θὰ γίνεται καὶ τότε· διότι ὁ ἐνοικιαστὴς ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ ἰδανικὸν διπλότυπον δὲν θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, διότι θὰ ἦναι πολὺ μωρὸς, θὰ πάρῃ τὰ βιβλία του καὶ θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον· ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος βλέπων τὰ βιβλία του περιβεβλημένα μὲ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους, θὰ τὰ κηρύξῃ ἐκτελεστά. Καὶ τί κακὸν θὰ συμβῇ; ὅτι θὰ γίνῃ κατάχρησις καὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου. Ὁ ἐνοικιαστὴς, ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξάγῃ ἔλαιον, θὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι ἔχει ὄχι 1,50 ἀλλὰ 2,50, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς τρεχούσης ἀξίας, ὅπως συμβαίνει νὰ γίνηται· καὶ διὰ νὰ πείσω τὸν κ. ὑπουργὸν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὶ συμβαίνει εἰς ἕτερον εἶδος, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται, καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖ νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς ἐλαίας εἰ τὰς ἐθνικοϊδιοκτήτους σταφιδαμπέλους. Κατὰ τὸν νόμον ὁ ἐνοικιαστὴς ἐκτιμᾷ τὴν παραγωγὴν εἰς εἶδος καὶ ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑπόχρεως νὰ τὴν ἀποδώσῃ εἰς εἶδος· δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως προλαμβάνονται αἱ καταχρήσεις καὶ καταπιέσεις εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων; καθ’ ἡμέραν δὲ, γνωρίζετε, ὅτι γίνονται εἰκονικὰ διπλότυπα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τοὺς ἐφόρους καὶ τοὺς ταμίας, καὶ ἂν ἐρευνήσητε τὰ γραφεῖα τῶν ταμιῶν Μεσσηνίας, Λακωνίας καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, θὰ τὰ εὕρητε γεμάτα ἀπὸ διπλότυπα ἐκτελεστὰ εἰκονικά. Τοῦτο εἶναι παράδειγμα ἀρκετὸν νὰ πείσῃ καθ’ ἕνα, ὅτι αὐτὴ ἡ μεταβολὴ δὲν θὰ ἐπιφέρῃ κανὲν ὄφελος. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ εἶναι, ὅτι ὁ φόρος τῶν τριῶν λεπτῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι βαρὺς, θὰ ἐλαττωθῇ· διότι θὰ πληρόνουν 10% Τότε καλλίτερον ὁ φόρος τῶν τριῶν λεπτῶν νὰ ἐλαττωθῇ εἰς ἓν ἢ δύο λεπτὰ, χωρὶς νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§92ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸς ἄρσιν πάσης ἀμφιβολίας φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ ἐνοικιαστοῦ καὶ φορολογουμένου ὡς πρὸς τὸ παραχθησόμενον ποσὸν ἐλαίου».

§93ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τίποτε ἀναντιῤῥήτως δὲν εἶναι ἐλεύθερον ἐλαττωμάτων. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ σύστημα, ὅπερ προτείνεται, ἐμπεριέχει ἐλαττώματα καὶ ἐλαττώματα σπουδαῖα, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἴδωμεν ποῖον ἔχει ὀλιγώτερα. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ προτεινομένου, διότι θέλω ἀποδείξει ὅτι ὄχι μόνον κινδυνεύετε τὰ δικαιώματά σας, ἀλλὰ καὶ τὴν περιουσίαν σας, ἂν ἐξακολουθήσητε τὸ ἴδιον σύστημα. Ὁ κίνδυνος τοῦ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθοῦν ψεύτικα διπλότυπα ἀποφεύγεται, ἂν τὸ πάρῃ ὁ ἐνοικιαστὴς τὸ δικαίωμά του εἰς ἔλαιον καὶ τότε δὲν ἔχει στάδιον νὰ παρουσιάσῃ διπλότυπα μεταγενέστερα, οὔτε νὰ ὑπερτιμήσῃ τὸ ἔλαιον, διότι θέλει ἐκτιμηθῆ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκτιμήσεως ἐν τοῖς ἐλαιοτριβείοις. Ἰδοὺ ὅμως τί φοβοῦμαι, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ φοβερώτερον· ἂν ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπέλθῃ συμφωνία τις μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ὥστε νὰ μὴ σημειοῦται τίποτε ὡς ἐθνικοϊδιόκτητον. Ἐκτιμᾶτε τὰς ἐλαίας μου καὶ μὲ ὑποχρεοῦτε νὰ δώσω 15 δραχ. διὰ τί νὰ μὴ τὰς δώσω εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ......

§94ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἐκδίδονται κἂν διπλότυπα, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. (Θόρυβος)

§96ΔΑΓΡΕΣ. Ὅ,τι προτείνομεν τώρα, αὐτὸ γίνεται μέχρι τοῦδε.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγώ, κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἂν οἱ ἐνοικιασταὶ ὑποχρεωθῶσι νὰ φορολογοῦν εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα καὶ τεθῇ ὡς ὅρος τὸ τοιοῦτον, τότε τὸ πλαστὸν τῶν καταχρήσεων θέλομεν τὸ ἀποφύγει· ἰδοὺ διὰ τί προτιμῶ τὸ δεύτερον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ ἄτοπα τοῦ προτέρου, ἀλλ’ ὀλιγώτερα.

§98ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ συμμερίζομαι καὶ ἐγώ.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα;

§100ΤΙΝΕΣ. Προβλέπει ὁ νόμος.

§101ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ὁ φορολογούμενος δὲν παρουσιασθῇ εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα; (διάλογοι παρατεταμένοι περὶ τὸ βῆμα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε εἰς τὰς ἕδρας, κύριοι βουλευταί, ἂς παύσωσιν οἱ διάλογοι.

§103Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐδῶ εἶναι........ θόρυβος). Ἐλαῖαι, κύριε πρόεδρε, κατ’ ἐμὲ, εἶναι τριῶν εἰδῶν· εἶναι αἱ εἰς βρῶσιν, καὶ αὐτὰς ἐξάγουν τὰ Σάλωνα· ὁ κύριος ὑπουργὸς τὰς ξεχωρίζει;

§104ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι χωριστά.

§105Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καθὼς γίνεται μέχρι σήμερον, εἰς μάτην κοπιάζει ὅστις θέλει νὰ φέρῃ ἀπορίας, διότι οἱ κακοὶ ἐνοικιασταὶ τὰ μεταβάλλουν ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γείνῃ. Προπέρυσι ἐπροσθέσαμεν ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅταν ὁ ἐνοικιαστὴς γράψῃ περισσότερον καὶ δὲν εἶναι ἐγκεκριμένον τὸ πρωτόκολλον ἀπὸ τὸν κάτοικον τὸν φορολογούμενον, ὅστις ἠξεύρει γράμματα, τότε ἐκμηδενίζεται καὶ μένει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια νὰ καλέσῃ· καὶ τὰ δικαστήρια μέχρι τοῦδε τα ἀπέῤῥιψαν ὅλα, καὶ κατεδικάσθησαν οἱ ὑπογράψαντες ὡς πλαστογράφοι. Διὰ τοῦτο παρατηρῶ ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν εἶναι προσδιωρισμένον, ἂν δὲν συμφωνήσουν ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ἐνοικιαστὴς, βάζουν τρίτον ἐκτιμητὴν, ἢ ἂν δὲν συμφωνήσουν ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον, τὸ προσδιορίζει τὸ δικαστήριον. Ὁ νόμος νομοθετεῖται ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει, ἂς ἐξαιρέσωμεν τὰς καταχρήσεις, διότι αὐτὰς τὰς καταθλίβει ἡ ἀρχή· ὁ ἐκτιμητὴς τοῦ ἑνὸς μέρους καὶ τοῦ ἄλλου γνωρίζει τὰς θέσεις πόσον παράγουν. Μόνον παρατηρῶ ὅτι ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν εἰς βρῶσιν τῶν παραγομένων εἰς μέρος, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, νὰ θέσωμεν ἀνὰ δύο λεπτά. Καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶναι σύμφωνος.

§106ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§107ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Δαγρέ). Ἐπρόσθεσε δὲ ὁ κύριος Μποῦτος (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§108Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ ἐξαιρεθοῦν αἱ εἰς βρῶσιν.

§109ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖαι ἐλαῖαι μεταφέρονται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, παρὰ αἱ ἐλαῖαι αἱ ὁποῖαι τρώγονται; (θόρυβος). Πρέπει νὰ ἐννοούμεθα ὅταν νομοθετῶμεν.

§110ΜΠΟΥΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶ. Ἠξεύρετε ποῖον σκοπὸν ἔχει ἡ πρότασίς μου περὶ τῶν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον; Ἔχει τὸν σκοπὸν, ὅτι ἂν εἷς κτηματίας ἔχει ἐθνικοϊδιόκτητα καὶ ἰδιόκτητα ἐλαιόδενδρα, καὶ θέλει νὰ μεταφέρῃ τὸν καρπὸν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἄλλου ἐνοικιαστοῦ, τότε τί γίνεται; Εὐκολύνεται δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον (θόρυβος). Ἂν θέλετε προσθέτομεν τὸ πρὸς ἔκθλιψιν.

§111ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα (διάλογοι).

§112ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Πῶς θὰ γείνῃ ἡ ἐξακρίβωσις;

§113ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἡ ἐξακρίβωσις θέλει γείνει, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται μεταξὺ τοῦ ἐλαιοκαρποῦ τοῦ παραγομένου εἰς ἐθνικοϊδιόκτητα ἐλαιόδενδρα καὶ ἰδιόκτητα.

§114ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Εἰς τὸ χωρίον μου ἐλαιοτριβεῖα δὲν ὑπάρχουν, θὰ τὰς μεταφέρω εἰς ἄλλον δῆμον, θὰ πληρώσω 2 λεπτὰ τὴν ὀκάν· εἰς τὸ μέρος ὅπου θὰ τὰς ἐκθλίψω, εἶναι ἄλλος ἐνοικιαστὴς, θὰ πληρώσω καὶ εἰς αὐτόν;

§115ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὄχι.

§116ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὴ δὲν εἶναι παρατήρησις.

§117ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Πῶς δὲν εἶναι; (διάλογοι).

§118ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Προστίθεται ἡ ἑξῆς τροπολογία. «Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% εἰς ἔλαιον».

§119ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν δῆμόν μου ὑπάρχει ἐλαιοτριβεῖον, δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ ὑπάγω καὶ εἰς ἄλλο ἐλαιοτριβεῖον; (διάλογοι).

§120ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ πληρώνωνται τώρα λεπτὰ, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω νὰ πληρόνεται εἰς ἔλαιον· αὐτὸ λέγω ἐγώ.

§121ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Βλέπω ὅτι καὶ οἱ κύριοι εὑρίσκονται εἰς δυσκολίαν, ἂν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ δευτέρα τροπολογία, καὶ νομίζω καλὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν μίαν καὶ μόνην.

§122ΜΠΟΥΤΟΣ. Καλά, ἂς μένῃ.

§123ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω εἰς συμπλήρωσιν ὅτι ἡ βεβαίωσις τῆς ἐπικαρπίας γίνεται δι’ ἐκτιμήσεως ἐπὶ τῶν δένδρων, ἀναγομένων τῶν ἐλαιῶν εἰς ἔλαιον. Ἐν περιπτώσει διαφωνίας ἀποφασίζει τρίτος διαιτητὴς, διοριζόμενος ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου.

§124ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατὰ τοῦτο νομίζω δὲν διαφωνοῦμεν, τουτέστι νὰ μεταβληθῇ ἀπὸ λεπτὰ εἰς εἶδος, ἂς τελειώσῃ λοιπὸν πρῶτον αὐτό. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῶν λέξεων «Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% ἐπὶ τῶν ἐλαιοτριβείων εἰς εἶδος.»

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεσθε, κύριοι;

§126ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι......

§128ΠΕΡΡΩΤΗΣ. «διὰ τὰς μεταφερομένας πρὸς ἔκθλιψιν», πρέπει νὰ προστεθῇ, διότι ἄλλως εἶναι σκάνδαλον μέγα (διάλογοι).

§129Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ εἴπητε εἰς ἔλαιον, καὶ ὄχι εἰς εἶδος.

§130ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα εἰς ἔλαιον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ, καθῆστε διὰ νὰ ἐρωτήσω ἂν παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Δαγρὲ, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. «Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% εἰς ἔλαιον».

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον!

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται. ά.) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας 15%. βʹ.) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος, ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκάν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας 10% εἰς ἔλαιον. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττεται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκάν. γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον), εἰσπραττόμενον εἰς τὰ Τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1870. Ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν, ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΡΜΑʹ. Νόμου καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. έ.) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου, ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ. Νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην. Ϛʹ.) Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%. ζʹ.) Ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, ἁπάντων δὲ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧϞʹ. νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861. Ὁ προσδιορισμὸς τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, κανονίζεται διὰ Β. διατάγματος.

§134ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κύριε πρόεδρε, νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς διαβεβαιώσεως, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς, πῶς θὰ γείνῃ, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχῃ διάταξις;

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γείνῃ παρατήρησις εἰς τὸν πάγιον νόμον.

§136ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, ὅτι δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐλαιοδένδρων τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων, τόσον τοῖς ἑκατό.....

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐτελείωσε, κύριε Παππαμιχαλόπουλε.

§138ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως (διάλογοι).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει, κύριοι, ἀντίῤῥησις καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ 2 ἄρθρου ὅπως ἐτροποποιήθη καὶ ἀνεγνώσθη;

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν τὸ τρίτον ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ σχεδίῳ· ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς) Ἄρθρον 3. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων μορεοδένδρων, τῶν συμπληρωσάντων τὸ 5 ἔτος τῆς ἡλικίας, ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 5 κατὰ δένδρον. Ἀναγινώσκεται τὸ τέταρτον ἄρθρον. Ἄρθρον 4. Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων κανονίζονται ἀναλόγως τῆς κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίας προσόδου ὡς ἑξῆς·

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§142ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ πέμπτον ἄρθρον. Ἄρθρον 5. Ὁ ἐπὶ τῶν κατωτέρω προϊόντων ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κανονίζονται κατὰ τὸν ἑπόμενον πίνακα·

Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§145ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, γνωρίζω ἐκ πηγῆς αὐθεντικῆς ὅτι ἐγένετο πρότασις ἀφορῶσα τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου ὁ καρπὸς αὐτὸς μεταφέρεται καὶ καταναλίσκεται· κατὰ τὰς προτάσεις αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας, ὅπου, ὡς γνωστόν, μεταφέρεται τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ σταφιδοκαρποῦ καὶ ἐξοδεύεται, ἀναδέχεται νὰ καταργήσῃ καθολοκληρίαν τὸν δασμὸν τῆς εἰσαγωγῆς ὁ ὁποῖος, εἰσπράττεται εἰς τὰ τελωνεῖα τῆς Ἀγγλίας, καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς γνωρίζετε, καὶ μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐλαττώσεις, ἃς ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ 1834 καὶ ἐντεῦθεν, ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι ἀκόμη ἀρκετὰ βαρύς, διότι ἀναβαίνει εἰς 100 περίπου δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ποσόν, τὸ ὁποῖον λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς συνήθους τιμῆς τοῦ σταφιδοκαρποῦ ἀναλογεῖ πρὸς 80% καὶ ἐνίοτε πρὸς 150%. Λέγω ὅτι τὸν βαρὺν τοῦτον δασμὸν ἀναδέχεται ἡ κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας νὰ καταργήσῃ, ἐὰν καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις συναινέσῃ νὰ κάμῃ καὶ αὐτὴ μερικὰς καταργήσεις ἢ ἐλαττώσεις εἰσαγωγικῶν τελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην θέσιν κατέχει ἡ κατάργησις τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ σταφιδοκαρποῦ, τοῦ εἰσπραττομένου εἰς τὸ τελωνεῖον. Ἐπεθύμουν νὰ δώσῃ ἡ κυβέρνησις διασαφήσεις, ἐὰν δὲν κωλύεται, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· ἐὰν δὲ, καθὼς ἐπληροφορήθην ἐσχάτως, ἡ κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας περιορίζει τὰς ἀπαιτήσεις της εἰς μόνον τὴν κατάργησιν τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος, ἀφίνουσα τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπινοήσῃ καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ ἄλλο σύστημα φορολογίας τῶν σταφίδων, κατὰ στρέμμα, ὡς λ. χ. νομίζω ὅτι δὲν πρέπει οὐδὲ στιγμὴν νὰ διστάσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι καθεὶς ἐννοεῖ, ὁποῖον μέγα ἀποτέλεσμα ἤθελεν ἔχει ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος εἰς τὴν Ἀγγλίαν.

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐκ τῶν πρώτων φροντίδων αἵτινες ἀπησχόλησαν τὸ ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος, ἦτον ἡ ἀσχολία, πῶς νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐνισχύσῃ ἢ νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τῆς σταφίδος, ἥτις ἕνεκα πολλῶν συμβεβηκότων καὶ ἰδίως τοῦ μεγάλου ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, τῆς περιστολῆς δὲ τῆς καταναλώσεως εἶχεν ἀρκετὰ ἀποθαῤῥυνθῆ. Ἡ πληροφορία αὕτη, τὴν ὁποίαν δίδω, τροποποιεῖ κατά τι τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἔδωκε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι οὗτος εἶχε διαλάβει ὅτι προτάσεις ἐγένοντο εἰς τὴν Ἑλλ. Κυβέρνησιν. Ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις πρώτη ἐμερίμνησε, καὶ πρώτη ἔκαμε προτάσεις καὶ ἀνεκοίνωσε τὴν ἐπιθυμίαν τῆς τροποποιήσεως τῆς φορολογίας, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Αἱ ἐνέργειαι τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εὗρον ἀπόλυτον ἄρνησιν, ἕνεκα τούτου πρὸ πολλοῦ ἤρξατο διαπραγμάτευσις, καὶ ἡ διαπραγμάτευσις αὕτη ἐξακολουθεῖ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Ἐὰν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὅταν προέβημεν εἰς τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, καὶ εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν, τὴν ὁποίαν προεκαλέσαμεν, θὰ εἴπῃ ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὴν ἀνάγκην ταύτην τοῦ τόπου. Ἐπιθυμοῦντες δὲ νὰ φθάσωμεν ὅσον δυνάμεθα εἰς ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας ἀπεκδέχονται, δὲν θέλομεν ὡσαύτως λησμονήσει νὰ συνδυάσωμεν τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην καὶ τὴν ἐπιτυχίαν ταύτην, μὲ ἄλλα ὡσαύτως γενικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσιν ἐὰν ὄχι κατ’ ἴσον λόγον σπουδαίας, ἀλλ’ ἐπίσης σπουδαίας ὑποχρεώσεις. Λυποῦμαι, διότι δὲν μοὶ εἶναι εὔκολον λίαν ὡρισμένως ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον κύριον Σωτηρόπουλον τὴν κατάστασιν τῶν διαπραγματεύσεων τούτων, διότι αὗται δὲν ἐπεραιώθησαν ἔτι· διαβεβαιῶ ὅμως αὐτὸν, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ, καὶ δὲν θέλει οὐδὲν παραλείψει διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν τῆς ὑποθέσεως.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τοῦ πέμπτου ἄρθρου;

§148ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν ἡ διαπραγμάτευσις εἶναι ἐμπορικὴ, δὲν βλέπω μυστήριον, καὶ δὲν ἐπιμένομεν διὰ νὰ μάθωμεν τὸ μυστήριον, ἀλλὰ διότι ἴσως ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ δώσῃ συνδρομήν τινα, ἐνέργειάν τινα. Μυστήριον εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς σταφίδος δὲν ὑπάρχει.

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐλάττωσιν ἢ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, ὡσαύτως ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ· ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀγγλία μᾶς ἀνεκοίνωσε προτάσεις καὶ εἴμεθα εἰς διαπραγμάτευσιν ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ διακοινώσω τὰς λεπτομερείας τῶν διαπραγματεύσεων· ὁ δὲ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, θέλει ἐννοήσει ὅτι, καὶ ἂν δὲν εἶναι πολιτικαὶ αἱ διαπραγματεύσεις αὗται, κατέχουν ὅμως τοιαύτην σπουδαιότητα, ὥστε δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀνακοινώσω αὐτάς.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τοῦ πέμπτου ἄρθρου;

§151ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ὡς ἕπονται. Περὶ τῶν Λακωνικῶν προϊόντων. Ἄρθρον 6. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύω ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἐφεξῆς. 1. Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκὰν καὶ 2. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου, 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα πρὸς 8%. Ἄρθρον 7. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· 1. Αἱ ἄμπελοι μέχρι 5 ἐτῶν συμπεπληρωμένων. 2. Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον ἄμπελοι. Ἀναγινώσκεται τὸ ὄγδοον ἄρθρον. Ἄρθρον 8. Ἀπαλλάσσονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 1. Τὰ ἄχυρα. 2. Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 3. Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4. Τὰ ἀσταχολόγια, ἀνὰ δύο μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5. Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, καναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6. Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομορεῶν. 7. Ἡ ῥόβη, ὁ βίκος καὶ τὰ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται.

§153Γ. ΡΟΥΦΟΣ. (Γραμματεύς). Ὑπάρχει καὶ τροπολογία «ἐξαιροῦνται καὶ τὰ γρασίδια, τὰ πεφυτευμένα ἐντὸς δένδρων ἐκ τοῦ συστάδην».

§154ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ παράγραφος βʹ. τοῦ ἄρθρου 8 λέγει, «οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος ὅπου καὶ ἂν κεῖνται δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ.» Εἰς πολλὰ μέρη ἐγένοντο παράπονα, ὅτι ἐάν ποτε ὁ καλλιεργητὴς τοῦ στρέμματος αὐτοῦ παραγάγῃ ἓν λάχανον ἢ ἓν σκόροδον ἢ ἓν κρόμμυον καὶ τὸ πωλήσῃ εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, ἢ τὸ ἀνταλλάξῃ μὲ ἄλλα προϊόντα, ἀμέσως ζητεῖται φόρος. Ἐμελέτησα τὸ πρᾶγμα τοῦτο, καὶ νομίζω δίκαιον, ἀφοῦ τῳόντι ἀφίνομεν δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν τὸν τόπον, τὸν λαχανόκηπον, νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἀπολύτως καὶ οὐχὶ δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἐννοεῖται δὲ, εἶναι περιττὸν νὰ κάμω ἐξαίρεσιν, ὅτι δὲν ἐννοοῦνται βεβαίως ῥητῶς τὰ περιβόλια τὰ εἰς τὰς πόλεις, αἴφνης ἐδῶ, εἶναι λαχανόκηποι σπουδαῖοι, δὲν ἐννοῶ αὐτοὺς ἀλλ’ ἐννοῶ ὅπου ὑπάρχουν νὰ μὴ ᾖναι αὐτὸς ὁ περιορισμὸς, ἀλλ’ ὅτι εἴτε τὸ πωλήσει εἴτε τὸ φάγει νὰ ᾖναι ἐλεύθερος φόρου. Νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ.»

§155ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πᾶσαν χρῆσιν.

§156ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὄχι διὰ πᾶσαν χρῆσιν, διότι εἶναι μερικοὶ κῆποι, ἐπὶ τῶν ὁποίων σπείρεται καπνὸς, καὶ παράγονται σπουδαῖα εἰσοδήματα, δὲν ἐννοῶ αὐτοὺς, ἀλλὰ τοὺς κήπους τῶν γεωργῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων καλλιεργοῦν τὸ κρόμμυον καὶ τὸ σκόροδόν των.

§157ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐξαιρέσεων ὑπάγομεν καὶ τὰ γρασίδια τὰ πεφυτευμένα ἐντὸς δένδρων ἐκ τοῦ συστάδην· γνωρίζετε δὲ ποῖος ὁ σκοπὸς τῆς σπορᾶς αὐτῆς· δὲν εἶναι ἄλλη ὠφέλεια, εἰμὴ μόνον νὰ καλλιεργήσῃ τὰ δένδρα. Συμβαίνει, οἱ κτηματίαι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον νὰ σπείρουν τὰ δένδρα, ὄχι διὰ νὰ ὠφεληθῶσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ τὰ φυλάξουν ἀπὸ ζημίαν τῶν ζώων. Τὴν σπορὰν αὐτὴν, ἡ ὁποία ἀργότερα ὀνομάζεται γρασίδιον, κατὰ τὸν Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον τὴν καταστρέφουν, διότι ἔχουν ἀνάγκην νὰ φυτεύσουν τὰ κτήματά των. Οἱ πραγματογνώμονες ὅμως, οἵτινες διορίζονται δυνάμει τοῦ παγίου νόμου, φορολογοῦσι τοὺς καλλιεργητὰς αὐτοὺς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ὠφεληθῶσιν ἀθεμίτως· καὶ ἐνῷ τὸ δημόσιον ἀποδεδειγμένως δὲν ἀπολαμβάνει οὐδὲ λεπτὸν, οἱ φορολογούμενοι καταπιέζονται καὶ φορολογοῦνται ἀπὸ τοὺς πραγματογνώμονας αὐτούς.

§158ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω 50 στρέμματα ἐλαίας νὰ φυτεύσω γρασίδι.

§159ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ ἔχων κτήματα δὲν ἠμπορεῖ νὰ φυτεύσῃ πρώϊμον καρπόν. Ἐν Μεσσηνίᾳ γνωρίζετε ὅλοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ σπείρῃ γρασίδι εἰς τὰ κτήματά του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν δεχθῇ.

§160ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι καταστρεπτικὸν, ἐγὼ μάλιστα καὶ τὸ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν τὸ θεωρῶ, ὅτι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν πρὸς κατάχρησιν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐλαίας καὶ ἔχομεν σπαρμένα σταφίδας, πληρόνομεν δι’ ἀμφότερα. Τὰ κτήματα ὅταν σπείρωνται μέσα καταστρέφονται· τὸν λυποῦμαι, διότι θὰ καταστρέψῃ τὰ κτήματά του καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τὸ δεχθῇ.

§161ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Βεβαίως ἐξήλθετε καμμίαν φορὰν εἰς τὸν περίπατον καὶ ἴδετε, ὅτι ἐδῶ εἶναι ἐλαιὼν, ὑπὸ τὸν ἐλαιῶνα σπείρονται γρασίδια καὶ αὐτὰ εἶναι μεγάλης ἀξίας, συλλογισθῆτε λοιπὸν τὰς συνεπείας· διὰ νὰ προβλέψωμεν δι’ ἕνα δῆμον μιᾶς ἐπαρχίας θὰ ἔχωμεν βαρείας συνεπείας διὰ τὸ δημόσιον. Λοιπὸν παρακαλῶ ν’ ἀποσύρητε αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§162ΔΑΓΡΕΣ. Τοὐλάχιστον ἂς ἐξηγηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐννοεῖ γρασίδια ὑποκείμενα εἰς φορολογίαν ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ὁ σπαρεὶς καρπὸς κόπτεται καὶ χρησιμεύει τῳόντι διὰ τροφὴν ζώων; Πολὺ καλὰ ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας εἶπεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ζημιώσητε τὸ δημόσιον, πρόκειται ν’ ἀπαλλάξητε λαὸν ἀπὸ καταπίεσιν. Συγχέομεν τὰ γεννήματα μὲ τὰ γρασίδια, συγχέει ὁ φίλος μου κ. Κρεστενίτης τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν μὲ τὰ χόρτα, τὰ ὁποῖα θὰ παράξῃ ὁ γεωργὸς πρὸς ἰδίαν του χρῆσιν. Λοιπὸν, κύριοι, ἐγὼ γνωρίζω τὸ δύσκολον καὶ τὸ δυσδιάκριτον· ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ καθαρίσῃ διὰ μιᾶς φράσεώς της, ὅτι γρασίδι ἐννοεῖ τὸ πράγματι γρασίδι, τὸ ὁποῖον σπείρει ὁ γεωργὸς καὶ μεταχειρίζεται διὰ τὰ ζῶα, γρασίδι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολὺ καλὰ σᾶς εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσσηνίας, ῥίπτει ὁ γεωργὸς διὰ νὰ προφυλάξῃ τὰ δένδρα του καὶ τὸν Μάρτιον ἀφίνει τὰ πρόβατα καὶ τὸ— λησμονῶ καὶ τὴν ἔκφρασιν τὴν κοινὴν — τὸ γλύφουν, κύριοι· ἔρχεται ὅμως ἕνας ἐνοικιαστὴς, εὑρίσκει ἕνα πτωχὸν καὶ βλέπει ὅτι εἶχε γρασίδι φυτευμένον καὶ δὲν ἐπλήρωσε φόρον τὸν στέλλει εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν καταδικάζει. Λοιπὸν ἐπιθυμῶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, νὰ ἐκκαθαρισθῇ, διότι γρασίδια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σπείρονται διὰ νὰ τρώγουν τὰ ζῶα.

§163ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Δὲν γίνεται αὐτό.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μεταξὺ τῶν ἄλλων κατετέθη τροπολογία νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς φορολογίας καὶ τὰ γρασίδια τὰ ἐντὸς δένδρων ἐκ τοῦ συστάδην πεφυτευμένω.

§165ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὴν ἀποσύρομεν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου 8;

§167ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 9, 10 καὶ 11 ὡς ἕπονται). Ἄρθρον 9. Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1870. Ἄρθρον 10. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται διὰ μόνα τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ὡς καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ὅσα στηρίζονται εἰς περιβεβλημένα μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις διπλότυπα, ὧν ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη δικαστικῶς. Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς χρεωστοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς λογαριασμούς των καὶ νὰ παρακαταθέτωσιν εἰς τὴν ἐφορίαν κατάλογον τῶν καθυστερησάντων τοὺς φόρους φορολογουμένων. Οἱ ταμίαι, οἰκονομικοὶ ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων μέχρις οὗ παραδώσωσι τὰ βιβλία τῶν διπλοτύπων καὶ τοὺς καθυστερηματικοὺς καταλόγους. Ὅσοι φορολογούμενοι καθυστερήσωσι τοὺς φόρους των μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς, χρεοῦνται, ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταί, διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Οἱ ἐνοικιασταί, ἐκτὸς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως, θεωροῦνται ὑπεύθυνοι καὶ συγκαταδιώκονται μὲ τοὺς φορολογουμένους διὰ τὰ καθυστερήματα τούτων, ά. ἐὰν ἀμελήσωσι τὴν ἐπὶ τῶν ἁλωνίων τακτικὴν ἔκδοσιν τῶν διπλοτύπων, καὶ βʹ. ἐὰν δὲν παραδώσωσι τοῖς ἐφόροις ἢ τοῖς ἀντιπροσώποις των τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων βιβλίων ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ἀπὸ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ΣΟΖʹ. Νόμου προθεσμίας. Ἄρθρον 11. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. Νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 8 Ἰανουαρίου 1866 Νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν παρόντα Νόμον. Ἀναγινώσκεται τὸ 12 ἄρθρον. Ἄρθρον 12. Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866. Ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν· ά. ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λεπτὰ 6 κατ’ ὀκάν· βʹ. ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας πρὸς λεπτὰ 2 κατ’ ὀκάν. Ἡ ὀφειλὴ τῶν ἐξαγαγόντων κατὰ τὸ 1868, ἐπὶ ἐγγυήσει, ἐλαιώδη ὕλην κανονισθήσεται κατὰ τὸν ἀνώτερον προσδιορισμόν.

§169ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, αὐτὸ τὸ τελευταῖον «Ἡ ὀφειλὴ τῶν ἐξαγαγόντων κατὰ τὸ 1868, ἐπὶ ἐγγυήσει, ἐλαιώδη ὕλην κανονισθήσεται κατὰ τὸν ἀνώτερον προσδιορισμόν.» ἐτέθη κατὰ λάθος, διότι προσδιωρίσθη ἤδη καὶ πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§171ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 13 ἄρθρον. Ἄρθρον 13. Ὁ ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1867 ΣΙΠʹ. Νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1870. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§173ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, παρὰ διαφόρων πληροφοριῶν καὶ παρὰ μηχανικῶν καὶ εἰδημόνων ἔμαθον, ὅτι τὰ κέρδη τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ τῆς ἐκμεταλλευομένης τὰς σκωρίας τοῦ Λαυρίου καταντοῦν μυθώδη, καὶ δὲν ἀναλογεῖ ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος μὲ τὰ κέρδη. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι καὶ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴν καὶ ἐσυζητήθη, καὶ ἐξετέθησαν διάφοροι γνῶμαι καὶ διάφοροι σκέψεις, καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω μετὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐνισχύσῃ αὐτὸ νὰ μὴ φεισθῇ μερικῶν μέσων διὰ νὰ προσεγγίσῃ τὴν πραγματικὴν ὠφέλειαν. Εἶναι πικρὸν εἰς τὸν γεωργὸν, τοῦ ὁποίου τὰ μέσα ὅλοι γνωρίζομεν ἐν Ἑλλάδι πῶς παράγει τὸν ἄρτον, μὲ τὸν ὁποῖον τρέφει τὴν οἰκογένειάν του, νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρον 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν δὲν μέμφομαι, ἀλλὰ τέλος μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πληρόνει οὔτε 2%. Νομίζω λοιπὸν χρέος μου νὰ ἐνισχύσω τὸν κύριον ὑπουργὸν, οὕτως εἰπεῖν, ὅπως φροντίσῃ τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον ἂν ὄχι διὰ τὸ παρόν.

§174ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἰς τὴν ὁμιλίαν, κύριοι, τοῦ προαγορεύσαντος, εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος· νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κανονισμένη ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ εἴδους αὐτοῦ, οὔτε συμφωνεῖ μὲ τὴν γενικὴν διάταξιν ἡ τάξις τῆς φορολογίας, οὔτε σύμφωνος εἶναι μὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον παράγει· δὲν εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν τάξιν τῆς φορολογίας, διότι ἡ φορολογία, εἴδετε ὅσα φορολογοῦνται μέχρι τοῦδε, κατ’ ἀρχὴν κατὰ τὸν νόμον, ἀνεγνώσατε ὅλοι, ἡ φορολογία αὕτη βασίζεται, στηρίζεται, ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου τῆς προσόδου πληρόνονται ὅλα, ὄχι μόνον αἱ παραγωγαὶ ἀλλὰ καὶ τὰ τελωνιακὰ ὅλα· ἐρωτῶ, εἰς τὸ τελωνεῖον λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ καθαρόν; τὸ ἀκαθάριστον μόνον· ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸ πληρόνει ὁ ἔμπορος ἐπὶ ὅλων τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγει καὶ ἐξάγει· λοιπὸν, τόσον ὁ τελωνιακὸς φόρος, ὡς καὶ ὁ φόρος ὅλων τῶν προϊόντων, εἶναι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου. Ὁ μόλυβδος, κύριοι, ἐπίσης εἶναι μία παραγωγὴ, προέρχεται ὄχι ἐκ τῶν σπλάγχνων τῶν μεταλλείων τῶν ἀνακαμινεύτων, τῶν ἀκατεργάστων· αὐταὶ αἱ σκωρίαι εἶναι κατειργασμέναι, εἶναι περιουσία ὅπως ὁ σίδηρος, ὁ ἄργυρος· πᾶν εἶδος ἐκκαμινευθὲν πῶς πληρόνει; ἐπὶ τῶν καθαρῶν; ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου· ἔφερέ τις σίδηρον, χαλκὸν, μόλυβδον, παρουσιάζεται εἰς τὸ τελωνεῖον, δὲν τοῦ τελωνίζουν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου· πόσον ἀξίζει, πόσον εἶναι ἡ τιμή· λοιπὸν καὶ ὁ φόρος τοῦ μολύβδου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς πρέπει νὰ ᾖναι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου, διότι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἠξεύρει τις παρέχει τόσους τόνους, θὰ πληρώσῃ τόσους τόνους· ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἠξεύρεις ποίαν τιμὴν ἔχει ὁ τόνος· ἐπὶ τοῦ καθαροῦ δὲ ποῖον δικαίωμα ἔχεις νὰ εἰσέλθῃς, καὶ ποίαν ἐμπιστοσύνην; πρῶτον ποῖον δικαίωμα ἔχεις νὰ ἐξετάσῃς ὅπως δήποτε τὴν διαχείρισίν του; τίποτε δὲν ἔχεις· σὺ μόνον ἔχεις δικαίωμα νὰ φορολογήσῃς· ὅπως φορολογεῖς τοὺς πάντας, πρέπει νὰ φορολογῇς καὶ αὐτούς· δὲν ἔχεις κανὲν δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃς καὶ νὰ ἐξετάσῃς, οὔτε δύνασαι νὰ ἠξεύρῃς πόσαι εἶναι αἱ δαπάναι ἐδῶ καὶ πόσαι ἐκεῖ, καὶ ποία ἡ ὠφέλεια, καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ σοὶ τ’ ἀνακαλύψω, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ σοὶ τ’ ἀποκρύψω. Λοιπὸν καθὼς καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται εἰς τὸ τελωνεῖον, ὅλα φορολογοῦνται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου, τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ φορολογηθῇ καὶ ὁ μόλυβδος, καὶ ψευδῶς ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον τῶν μεταλλείων, διότι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι διὰ τὰ ἀνακαμίνευτα, τὰ ἀπόκρυφα, τὰ ἄγνωστα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεμεταλλεύθησαν, ἡ χεὶρ τοῦ ἀνθρώπου δὲν ἔψαυσεν αὐτὰ, αὐτὰ ὅμως εἶναι περιουσία, εἶναι κινητὸν, ἐξεμεταλλεύθη, ἔγεινεν ἄργυρος, ὁ ἄργυρος ἐτέθη εἰς χρῆσιν, ἔμεινε μόλυβδος, ὁ μόλυβδος ἐπίσης, τώρα θὰ γίνῃ καὶ αὐτοῦ χρῆσις· λοιπὸν λέγω, ὅτι ψευδῶς ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον· πῶς ὀνομάζεται αὐτός; ΞΖ. νομίζω· ὑπάγεται καὶ ὁ μόλυβδος εἰς τὴν φορολογίαν, ὅπου ὑπάγονται ὅλα τὰ προϊόντα καὶ τὰ ἐμπορεύματα. Λοιπὸν, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐπιμένω, ὅτι τώρα αὐτὸ πρέπει νὰ κανονισθῇ σύμφωνα μὲ τὴν γενικὴν φορολογίαν τοῦ Κράτους· ἐξαίρεσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, εἶναι ἄτοπος, ἄνομος, ἔπρεπε καὶ αὐτὸς νὰ φορολογῆται ὅπως ὅλα τὰ εἴδη, τὰ ἐμπορεύματα, ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου· αὐτὴ εἶναι ἡ νόμιμος, ἡ ὀρθὴ φορολογία· ἡ κατάταξις εἰς τὸν νόμον περὶ τῶν μεταλλείων εἶναι ψευδὴς, καὶ ὅλοι οἱ δικηγόροι ἀπεφάνθησαν, ὅτι αἱ σκωρίαι δὲν εἶναι μέταλλον, εἶναι περιουσία· λέγω λοιπὸν, ὅτι πολλὰ φυσικὸν, πολλὰ ὀρθὸν εἶναι νὰ φορολογηθῇ καὶ ὁ μόλυβδος, ὡς ἓν ἀπὸ τὰ εἴδη τὰ φορολογούμενα ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ποσοῦ· ἐὰν θέλετε τὸν μόλυβδον νὰ τὸν ὑπαγάγητε εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐξαγωγίμων, τότε θὰ πληρώσῃ ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν εἰς τὸ τελωνεῖον· ἐὰν θέλετε νὰ τὸν ὑπαγάγητε εἰς τὸν νόμον τῶν προϊόντων ὅλων τῶν ἄλλων φορολογουμένων, τότε θὰ πληρώσῃ δέκα τοῖς ἑκατόν· λοιπὸν ἀποκρούω, ὅτι ἡ φορολογία πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ καθαροῦ, ὅπως πέρυσι καὶ προπέρυσι παρουσιάσθη ὡς ἑνιαύσιος καὶ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κοινὴν φορολογίαν, καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ τελωνιακὸς φόρος ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν ἢ ὁ τῶν προϊόντων δέκα τοῖς ἑκατὸν, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ φανεροῦ, τοῦ πραγματικοῦ, τοῦ ἀκαθαρίστου ποσοῦ τοῦ μολύβδου.

§175ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐλθὼν εἰς τὸ ὑπουργεῖον εὗρον αἰτήσεις τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ σήμερον πληρονομένου. Ἐζήτησα νὰ ἴδω ποῦ ἐστηρίχθη ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις καὶ προπαρελθοῦσα, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον τὸν πληρονόμενον τὴν σήμερον, εἶδον πράγματι, καὶ πιστεύω νὰ μὴ ἀγνοῇ τις, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς ἀπέστειλε μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ πολλῶν προσώπων συγκειμένην ἐπιστημόνων, λογιστικῶν, ἰατρῶν, φαρμακοποιῶν καὶ καθεξῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη κατὰ πολλὰ διεφώνησε καὶ ἐπανελθοῦσα δὲν ἠδυνήθη νὰ φθάσῃ εἰς ἓν, κύριοι, καὶ ἀληθὲς ἀποτέλεσμα. Ὁ ὑπουργὸς εὑρέθη ἐμπερδευμένος, δὲν ἤξευρε τί νὰ κάμῃ, οὐχ ἧττον ἔπρεπε νὰ φορολογήσῃ· ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἔλαβε δὲ καὶ ἄλλας πληροφορίας ὁ ἴδιος ἐξωδίκως, καὶ ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχε, ἐκανόνισε διὰ νόμου ὅπως γνωρίζετε τὸν φόρον τοῦ μολύβδου. Βραδύτερον ἠγέρθησαν φωναὶ πολλαὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὅτι ἡ ἑταιρία αὐτὴ κερδίζει ἑκατομμύρια, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ δημόσιον δὲν ἀπολαμβάνει τὸ μέρος του. Καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς εἴπω ἐπάνω κάτω εἶχον τὴν αὐτὴν ἰδέαν, καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὴν ἔχω ἀκόμη, ἐσκέφθην ὅμως πῶς ἠδυνάμην νὰ φθάσω εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, μὴ ἔχων ὕλην· ἐκάλεσα λοιπόν τινας τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ σκεφθῶσιν ὡς πρὸς τὸ τί δύναται νὰ πράξῃ ἡ κυβέρνησις, ἀφοῦ δὲν ἔχει τὴν ὕλην καὶ ἐνῷ δὲν γνωρίζει καθαρῶς τὴν παραγωγὴν, τὰς δαπάνας καὶ ἄλλα τινὰ, ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἀλήθεια. Αὐτοὶ, κύριοι, τὰ μέλη τὰ συγκροτήσαντα τὴν ἐπιτροπὴν ἤκουσαν καὶ ἐσυζήτησαν ἐν ἐκτάσει τὸ ἀντικείμενον καὶ ὡμολόγησαν ὅλοι καὶ μοὶ εἶπον, δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν ἐπὶ βάσεων ἀκριβῶν, εἰλικρινῶν νὰ μεταβάλητε τὸν φόρον τοῦ μολύβδου, οὔτε ἐπὶ ἔλαττον, οὔτε ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ διὰ τὸ 1870, ὅπως ἦτο καὶ διὰ τὸ 1869. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο ὅπου λέγει ὁ κ. Καλλιφρονᾶς, ὅτι φορολογεῖται ὀλίγον αὐτὴ ἡ καθαρὰ πρόσοδος, ἀλλὰ εἶναι ἄλλο, ἡ ἑταιρία ἔχει ἀπαιτήσεις, ἀνεφέρθη δὶς καὶ τρὶς εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς ὑπουργοὺς καὶ ἐζήτησε νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος, διότι εἶναι βαρὺς, ὑπέρογκος. Ἡμεῖς φρονοῦμεν τὸ ἐναντίον, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν στοιχεῖα νὰ φθάσωμεν καὶ φέρωμεν τὴν μεταβολὴν, οὔτε ἐπὶ ἔλαττον οὔτε ἐπὶ πλέον· ἐδῶ εὑρίσκονται τὰ πράγματα. Κύριοι, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς ἡ ἰδέα τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τόπου ἢ αἱ ἀξιώσεις τῆς ἑταιρίας. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι ἔπρεπε κἄτι τι νὰ ἐνεργήσω ὅσῳ ἠδυνάμην πρὸς ἐξακρίβωσιν αὐτοῦ, καὶ θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ ἐρωτήσητε τί ἐσκέφθην περὶ τούτου, διότι βεβαίως θέλω κἄτι τι νὰ γίνῃ, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ προγινώσκηται· εὔχομαι νὰ φθάσω εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ εἴτε ἡ παροῦσα κυβέρνησις εἴτε ἡ μέλλουσα νὰ εὕρῃ τὴν ὕλην νὰ μεταβάλῃ τὸν φόρον, εἴτε ἐπὶ ἔλαττον εἴτε ἐπὶ πλέον.

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε τί εἰσεπράχθη ἀπὸ τὸ 1868;

§177ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Νομίζω ....

§178ΛΕΚΚΑΣ. Νομίζω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ ᾖναι κατὰ τῆς ἑταιρίας· ἐκ προοιμίων ἀποφαίνομαι.

§179ΤΙΝΕΣ. Δὲν θὰ ᾖναι κατ’ οὐδενὸς, θὰ ᾖναι ὑπὲρ τοῦ δικαίου.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ 13 ἄρθρου;

§181ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§183ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 14. Ὁ Νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1870.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ 14 ἄρθρου;

§185ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ φορολογικοῦ νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρακαλεῖ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν συμπλήρωσιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων.

§187ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποίαν ἡμέραν ἀποφασίζετε;

§189ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ εἶναι κατεπεῖγον, σήμερον νὰ γίνῃ ἡ ἀνάγνωσις.

§190ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Τὸ ἀναγινώσκει).

§191ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη· εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις.

§193ΡΟΥΦΟΣ. (Γραμματεύς). Περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων διὰ τὸ 1870. Ἄρθρον 1. Ὁ ἐπὶ τῶν ζώων φόρος καὶ τῶν μελισσίων διὰ τὸ ἔτος 1870 προσδιορίζεται. 1. Ἐπὶ τῶν αἰγῶν καὶ προβάτων πρὸς λεπτὰ 30 κατὰ κεφαλὴν. 2. Ἐπὶ τῶν ὄνων πρὸς λεπτὰ 70 κατὰ κεφαλήν. 3. Ἐπὶ τῶν μεγάλων ζώων καὶ χοίρων πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 20 κατὰ κεφαλήν. 4. Ἐπὶ τῶν μελισσίων πρὸς λεπτὰ 25 κατὰ κυψέλην.

§194ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§196ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 2. Δὲν ὑπάγονται εἰς φόρον· α) Τὰ θηλάζοντα τῶν αἰγῶν, προβάτων καὶ χοίρων. β) Οἱ πῶλοι τῶν ὄνων, ἵππων, καμήλων, οἱ μόσχοι τῶν αἰγῶν καὶ τῶν βουβαλίων μέχρις ἡλικίας δύο ἐτῶν συμπεπληρωμένων, εἴτε θηλάζουσιν εἴτε ὄχι. γ) Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη ἐν γένει. δ) Εἷς οἰκόσιτος χοῖρος δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, ὅπου καὶ ἂν διαιτᾶται. έ) Τὰ ζῶα ἐν γένει καὶ τὰ μελίσσια τῶν Ἰονίων Νήσων.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§199ΡΟΥΦΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 3. Ὁ ἀριθμὸς τῶν συνοδευόντων τὸν ἐπὶ τῆς ἀπαριθμήσεως οἰκονομικὸν ὑπάλληλον ὁπλοφόρων κανονίζεται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Δήμαρχος παραπέμπων τὰ στελέχη τῶν δηλώσεων ὀφείλει νὰ διορίζῃ καὶ κοινοποιῇ ταὐτοχρόνως εἰς τὸν Ἔφορον, τὸν πάρεδρον ἢ τὸν δημοτικὸν σύμβουλον, ὅστις μέλλει νὰ συμπράξῃ εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ΥΜʹ. νόμου. Ἐὰν ὁ δήμαρχος ἀμελήσῃ νὰ κάμῃ τὴν γνωστοποίησιν ἢ ὁ διορισθεὶς πάρεδρος ἢ ὁ δημοτικὸς σύμβουλος ἀρνηθῇ ἢ ἀναβάλῃ τὴν σύμπραξίν του, ὁ ἔφορος ἢ ὁ ἀντιπρόσωπός του ἐνεργεῖ μόνος τὴν ἀπαρίθμησιν, τὰ δὲ πρωτόκολλα ὑπογεγραμμένα παρ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ κτηνοτρόφου ἢ μελισσοκόμου ἔχουσιν ἰσχὺν δημοσίου ἐγγράφου. Ἐὰν ὁ κτηνοτρόφος ἢ ὁ μελισσοτρόφος εἶναι ἀγράμματοι, τόσον οὗτοι καθὼς καὶ ὁ συμπράττων δημοτικὸς ὑπάλληλος ἀρνηθῶσι νὰ ὑπογράψωσι, γίνεται περὶ τούτου μνεία εἰς τὸ πρωτόκολλον.

§200ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§202ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 4. Αἱ ἀντιβαίνουσαι εἰς τὸν παρόντα νόμον διατάξεις ἀκυροῦνται.

§203ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§205ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ Νομοσχεδίου. Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ Νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ὑπὸ στοιχ. ΚΗʹ. Νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων λειτουργῶν παρατείνεται καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1870. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 18 Ἰουλίου 1869.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς

Α. Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ.

§206ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται πλεῖστοι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§208ΡΟΥΦΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τρίτη ἀνάγνωσις. Ἄρθρον 1. Εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 27, ἐδάφ. ϛʹ. τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν ὑπάγεται καὶ πᾶν ἄλλο κατάστημα δημοτικῆς ἀνάγκης.

§209ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§211ΡΟΥΦΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 2. Τὴν ἔκτασιν τῶν παραχωρουμένων ἐθνικῶν οἰκοπέδων προσδιορίζει τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν.

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Α. Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ.

§212ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐνταῦθα ἐγένετο παραδεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἄρθρον παραδεχθέντος, καὶ τοῦ συνόλου, τὸ ἑπόμενον Νομοσχέδιον.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ φυλάξεως καὶ συντηρήσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 1. Ὁ ἀπὸ 26 Ἰανουαρίου 1867 ὑπὸ στοιχ. ΓΟ, νόμος ἀκυροῦται. Ἄρθρον 2. Πρὸς φύλαξιν καὶ συντήρησιν τῶν ἐναερίων τηλεγραφικῶν γραμμῶν τοῦ Κράτους διορίζονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ μὲν τὰς γραμμὰς τῶν ὁποίων ἡ μεταξὺ δύο γειτνιαζόντων τηλεγραφείων ἀπόστασις δὲν ὑπερβαίνει τὰς ὥρας 4, πεζοὶ φύλακες, διὰ δὲ τὰς ἐχούσας μεγαλειτέραν ἀπόστασιν ἔφιπποι τοιοῦτοι. Ἄρθρον 3. Ὁ ἀριθμὸς τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων ὁρίζεται διὰ τὰς διατηρουμένας ἤδη γραμμὰς εἰς ἑξήκοντα καὶ δύο, ἤτοι 9 πεζοὺς καὶ 51 ἐφίππους, ὁ δὲ μισθὸς κατ’ ἀνώτατον ὅρον τῶν μὲν ἐφίππων ὁρίζεται εἰς δραχ. 80, τῶν δὲ πεζῶν εἰς δραχ. 50 κατὰ μῆνα. Ἐν περιπτώσει συστάσεως νέων γραμμῶν ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλάκων αὐξάνει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προηγουμένου ἄρθρου. Ἄρθρον 4. Ἡ ὑπηρεσία τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων προσδιορίζεται τετραετὴς ἀπὸ τῆς ὁρκοδοσίας αὐτῶν· οἱ δὲ πρὸ τοῦ τέλους τῆς τετραετίας καταλιμπάνοντες αὐτογνωμόνως τὴν θέσιν των καὶ μὴ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ καθῆκον ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρι τριῶν μηνῶν, καὶ ἀποβαλλόμενοι τῆς ὑπηρεσίας δὲν διορίζονται εἰς αὐτήν. Εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν καὶ τὰς αὐτὰς συνεπείας ὑπόκεινται, καὶ ὅσοι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χορηγηθείσης αὐτοῖς ἀδείας παρατείνωσι τὴν ἀπουσίαν των ἐπὶ πέντε ἡμέρας. Ἐὰν ὁ ἐγκαταλιπὼν τὴν θέσιν του ἔπραξε τοῦτο, καθ’ ὃν χρόνον διετάχθη νὰ ἐκτελέσῃ ὑπηρεσίαν ἀναγομένην εἰς τὰ καθήκοντά του, τιμωρεῖται μὲ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ποινῆς. Τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς θέσεως καὶ τὴν παράτασιν τῆς ἀπουσίας βεβαιοῦσι διὰ πρωτοκόλλου ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καὶ ὁ προϊστάμενος τοῦ τηλεγραφείου. Κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ἐν τῇ § 1 τοῦ παρόντος ἄρθρου περιπτώσεις προσλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ τηλεγραφείου ἀναπληρωτὴς μὲ τὸν μισθὸν τοῦ ἀπόντος. Ἄρθρον 5. Διὰ νὰ διορισθῇ τις εἰς θέσιν τηλεγραφικοῦ φύλακος ἀπαιτεῖται, ά) νὰ ᾖναι πολίτης Ἕλλην· βʹ.) νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 20–45 ἐτῶν· γʹ.) νὰ ᾖναι ἀρτιμελὴς καὶ κράσεως ὑγειοῦς κατ’ ἀνάλογον πρὸς τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία του· δʹ.) νὰ γνωρίζῃ νὰ γράφῃ καὶ ἀναγινώσκῃ, καὶ έ.) νὰ μὴ κατεδικάσθη ἐπὶ κακουργήματι ἢ πλημμελήματί τινι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ ποιν. νόμου καὶ τῷ Διατάγματι τῆς 20 Μαΐου 1836 ὁριζομένων. Προτιμῶνται, ἐὰν ἔχωσι τὰ λοιπὰ προσόντα. 1. Οἱ ὑπηρετήσαντες μέχρι τοῦδε ὡς κλητῆρες τηλεγραφείων ἢ τηλεγραφικοὶ φύλακες, ἐὰν προσαγάγωσιν ἔγγραφα τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν βεβαιοῦντα ὅτι ἐξεπλήρωσαν ἀκριβῶς καὶ ἀνεπιλήπτως τὸ καθῆκον αὐτῶν. 2. Οἱ φέροντες ἄφεσιν ἀμέμπτου ἢ ἐξαιρέτου διαγωγῆς ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς ἢ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης καὶ 3. Οἱ εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες ὡς ἐθνοφύλακες εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἄρθρον 6. Τὰ ἐν τοῖς ἐδ. ά. καὶ βʹ. τοῦ προηγουμένου ἄρθρου προσόντα ἀποδεικνύονται διὰ πιστοποιήσεως τῆς ἁρμοδίας δημοτικῆς ἀρχῆς· τὰ ἐν τῷ ἐδ. γʹ. δι’ ἐξετάσεώς του ἐνώπιον τοῦ στρατολογ. συμβουλίου τῆς οἰκείας ἐπαρχίας· τὰ ἐν τῷ ἐδ. δʹ. διὰ προχείρου ἐξετάσεως ὑπὸ τῆς διοικητ. ἀρχῆς ἢ τοῦ προϊσταμένου τοῦ τηλεγραφείου καὶ τὰ ἐν τῷ ἐδ. έ διὰ πιστοποιητικοῦ τῆς ἁρμοδίας δικαστικῆς ἀρχῆς. Ἄρθρον 7. Οἱ διανύσαντες τὴν τετραετῆ θητείαν των ἔχουσι δικαίωμα νὰ καταταχθῶσιν ἐν νέου, ἐὰν δὲν ὑπερέβησαν τὸ 50 ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ δὲν ὑπέστησαν σωματικήν τινα βλάβην καθιστῶσαν αὐτοὺς ἀκαταλλήλους διὰ τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Ἄρθρον 8. Κατὰ πᾶσαν νέαν κατάταξιν αὐξάνει κατὰ πέντε δραχμὰς ὁ μηνιαῖος μισθὸς τῶν φυλάκων ἐκείνων, ὅσοι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς προηγουμένης τετραετίας δὲν ὑπέπεσαν εἰς παράπτωμά τι τιμωρηθὲν πειθαρχικῶς· ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν δραχμῶν 60 διὰ τοὺς πεζοὺς καὶ τῶν δραχμῶν 100 διὰ τοὺς ἐφίππους. Ἄρθρον 9. Οἱ εἴκοσι τοὐλάχιστον ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὑπηρετήσαντες καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν ἐν τῷ σώματι ὑπηρεσίαν των, ὑπερβάντες δὲ τὴν ἡλικίαν τῶν 50 ἐτῶν, λαμβάνουσι σύνταξιν ἴσην μὲ τόσα πεντηκοστὰ τοῦ μέσου ὅρου τοῦ μισθοῦ τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν, ὅσα εἰσὶ τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των. Τὸ αὐτὸ δικαίωμα ἔχουσι καὶ ὅσοι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας περιπέσωσιν εἰς σωματικὴν βλάβην ἢ νόσον συνεπαγομένην ἀνικανότητα πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἀνικανότης αὕτη· ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως τούτων δὲν δύναται νὰ ᾖναι κατώτερον τῶν δέκα πεντηκοστῶν τοῦ μέσου ὅρου τοῦ μισθοῦ τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των. Ἄρθρον 10. Γενικὰ καθήκοντα τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων εἰσὶ, 1) ἡ ἐν καλῇ καταστάσει διατήρησις τῆς γραμμῆς τῆς περιφερείας των, 2) ἡ ἐπιθεώρησις αὐτῆς καὶ 3) ἡ ἐκτέλεσις τῶν μικρῶν ἐπισκευῶν. Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ ἀκριβέστερον τὰ τοιαῦτα καθήκοντα καὶ τὸ ὁμοιόμορφον τῆς στολῆς τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων· τὰ δὲ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς αὐτῆς ἐπιβαρύνουσιν αὐτούς. Ἄρθρον 11. Οἱ τηλεγραφικοὶ φύλακες πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν των ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς τὸ δημόσιον. Ἄρθρον 12. Οἱ τηλεγραφικοὶ φύλακες δὲν δύνανται ν’ ἀπολυθῶσι τῆς ὑπηρεσίας, εἰμὴ, 1) ἐὰν διὰ τελεσιδίκου δικαστικῆς ἀποφάσεως καταδικασθῶσιν ἐπὶ κακουργήματι ἢ πλημμελήματί τινι ἐκ τῶν ἐν τοῖς ἄρθρ. 22 καὶ 24 τοῦ ποιν. νόμου ὁριζομένων, ἢ ἐὰν παραπεμφθῶσι δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος ἐπὶ ἐγκληματικῇ πράξει, καὶ 2) ἐὰν τρὶς τιμωρηθέντες ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἀμέλειαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν, ἢ δι’ ἀπείθειαν πρὸς τοὺς ἀνωτέρους των κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν κατασταθῶσιν ἐκ νέου ἄξιοι πειθαρχικῆς ποινῆς. Ἄρθρον 13. Πᾶσα παράβασις ἢ παραμέλησις τῶν καθηκόντων τῶν τηλεγραφικῶν φυλάκων τιμωρεῖται πειθαρχικῶς, δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. 1.) Μὲ ἐπίπληξιν. 2.) Μὲ πρόστιμον 5–30 δραχμῶν καὶ 3.) Μὲ προσωρινὴν παῦσιν ἑνός μέχρι τριῶν μηνῶν. Ἐν τῇ τελευταίᾳ περιπτώσει προσλαμβάνεται ἐγκρίσει τοῦ εἰρημένου ὑπουργοῦ ἀναπληρωτὴς τοῦ προσωρινῶς παυθέντος μὲ τὴν χορηγουμένην εἰς τοῦτον μισθοδοσίαν. Ἄρθρον 14. Εἰς πάντα νεωστὶ κατατασσόμενον ἔφιππον φύλακα δύνανται νὰ δοθῶσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου προκαταβολικῶς δραχμ. 150 δι’ ἀγορὰν ἵππου, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁποίων θέλουσι κρατεῖσθαι κατὰ μῆνα ἐκ τοῦ μισθοῦ των δραχμαὶ 20. Ἄρθρον 15. Ὁ παρὼν νόμος τίθεται εἰς ἐνέργειαν τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς κυβερνήσεως δημοσίευσιν αὐτοῦ. Μέχρι δὲ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἡ φύλαξις καὶ συντήρησις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν τοῦ κράτους θέλει ἐνεργεῖται διὰ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ φυλάκων. Ἄρθρον 16. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον. Ἄρθρον μόνον. Ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς μεγάλης Βρεταννίας καὶ Ἰρλανδίας συνομολογηθεῖσα ἐν Λονδίνῳ τὴν 7. Δεκεμβρίου 1868 (Ε. Ν.) ταχυδρομικὴ σύμβασις ἐξ ἄρθρων 27 ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερ. ὑπουργὸς

ΘΕΟΔ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§215ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§217ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύμβασις αὕτη δὲν διενεμήθη, κύριε πρόεδρε.

§218ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶναι τυπωμένη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ἡ συνθήκη αὕτη ἦτον εἰς ἐνέργειαν, καὶ εἶναι τυπωμένη.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον. Ἄρθρον μόνον. Ἡ μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας «ἡ Μικρὰ Ἀσία» συνομολογηθεῖσα ἐν Ἀθήναις σύμβασις ἐξ ἄρθρων 10 ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§220ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, Ὄχι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ παρεδέχθη.

§222ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως. Ἄρθρον μόνον. Χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους 1869.

Πρὸς πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ διορισθησομένου εἴς τινας κενὰς θέσεις προσωπικοῦ τῶν ἐπαρχείων καὶ τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν

Α. Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ.

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§223ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἕτερον. «περὶ κυρώσεως δύο Β. Διαταγμάτων περὶ ἐλαττώσεως εἰσαγωγικοῦ τέλους κτλ. Ἄρθρον μόνον. Κυροῦνται τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα. ά) Τὸ τῆς 14 Μαρτίου ε. ε. περὶ ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν ὁλομαλλίνων τσοχῶν μόνον, τοῦ τουμπεκίου καὶ σιγάρων, καὶ βʹ) τὸ τῆς 19 Μαΐου ε. ε. περὶ ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἀκατεργάστων δερμάτων ἄνευ δικαιώματος ἐπιστροφῆς τινος.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Α. Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ.

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§225ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἕτερον. «περὶ τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου.» Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς ἰδιώτην, ἢ ἑταιρίαν, ἀποκλειστικὸν δικαίωμα πρὸς διώρυξιν τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος Νόμου. Ἡ διάρκεια τοῦ προνομίου δύναται νὰ ὁρισθῇ κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς 99 ἔτη. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§227ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§229ΛΕΚΚΑΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ. Κύριοι, καίτοι κατεχόμενος ὑπὸ τῆς ἀρχῆς «φοβοῦ τοὺς Δαναοὺς καὶ δῶρα φέροντας» μόλον τοῦτο περιορίζω τὸν φόβον μου εἰς ἀντικείμενα καθὼς εἰς τὸ περὶ μεταλείων. Καθόσον ἀποβλέπει ὅμως τοιαῦτα ἔργα, καθὼς τὸ προκείμενον, κατασκευὴν σιδηροδρόμου, ἀποξήρανσιν λιμνῶν, θὰ εἶμαι εἰς πᾶν νομοσχέδιον τοιοῦτον καὶ τῶν Ὑπουργῶν ὑπουργικώτερος· δὲν ἔχω πρόθεσιν ἀντιδραστικὴν, ἀπεναντίας χαίρω καὶ ὑπόσχομαι τοῖς ὑπουργοῖς ὅτι, ἐὰν κατορθώσουν νὰ φέρουν μίαν γραμμὴν σιδηροδρόμου ἀπὸ τὰς Ἀθήνας μέχρι τῆς Φθιώτιδος, νὰ ᾖμαι ὁ καλλίτερός των πολιτικὸς φίλος. Βλέπετε πόσην ἐπιθυμίαν ἔχω διὰ τοιαῦτα καλά. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ οὐδεμιᾶς ἀντιδράσεως. Ἐπειδὴ ὅμως πᾶν ἔργον ἀνθρώπινον ἔχει τὰς ἀτελείας του, κατ’ ἐμὲ πιστεύω, ὅτι καὶ τὸ προκείμενον χρήζει μικρᾶς συζητήσεως, διότι φρονῶ ὅτι ἔχει μικρὰς ἀτελείας, μερικὰ κενὰ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν. Τὸ ἄρθρον 3, βλέπετε ὁμιλῶ εἰς τὴν ἀρχὴν ὑπὸ γενικότητα, τοῦ νομοσχεδίου λέγει· Ἄρθρον 3. Ἐὰν ἀπροσδόκητα φυσικὰ προσκόμματα, καταδειχθησόμενα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς διωρύξεως τοῦ Ἰσθμοῦ ἀπαιτήσωσιν ἀνάλογον παράτασιν τῆς ἐν τῷ ἀνωτέρῳ ἄρθρῳ 2 ὁριζομένης ἑξαετοῦς προθεσμίας πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου, τοιαύτη θέλει χορηγηθῆ ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας τὰ μὲν τέσσαρα μέλη διορίζουσιν ἐξ ἡμισείας ἥ τε Κυβέρνησις καὶ ἡ ἑταιρία, τὸ δὲ πέμπτον ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Νὰ κλείσωμεν τὸ χρονικὸν διάστημα, εἶναι λογικώτατον, τακτικώτατον· σᾶς ὁμιλῶ μάλιστα ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ· Ναί, ἀληθῶς εἰς τὴν ἀρχὴν πάσης ἐργασίας εὑρίσκονται περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἑκόντες ἄκοντες πρέπει νὰ μεταβάλετε καὶ τοὺς προϋπολογισμούς σας ἀκόμη, ὄχι τὴν διάρκειαν. Ἀλλὰ δυστυχῶς θὰ ἐμπερδευθῶμεν μὲ φράγγους, καὶ «φοβοῦμαι τοὺς Δαναοὺς, καὶ δῶρα φέροντας». Δὲν ἀνέχομαι οὐδεμίαν ἐλαστικότητα· δὲν ἀρκοῦν ἕξ ἔτη; βάλετε ὀκτὼ, δέκα· μακρὰν ὅμως τὸ ἐάν· θέλω ἐγὼ μὲ τὴν μικράν μου κεφαλὴν, ἂν ᾖναι δυνατὸν, αἱ ἐξαιρέσεις, καὶ ἀπὸ τὴν γραμματικὴν νὰ λείψουν, ὄχι ἀπὸ τοὺς νόμους. Θέλω καθαρὰ πράγματα δὲν εἶναι δυνατὸν 6 ἔτη; 8· αὐτὸ τὸ ἐὰν ὄχι. Θὰ ἔλθω καὶ κατόπιν ἔτι βραδύτερον μὲ τοὺς Δαναούς. Ὅ,τι θέλετε ἀποφασίσατε, ἀρκεῖ ὅτι ἐξέφρασα τὴν ἰδέαν μου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Εἰς ἕνα ἄλλον παράγραφον λέγει «τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται ν’ ἀγοράσῃ» ὑπὸ γενικὴν ἀρχὴν ὁμιλῶ, διότι περὶ τῆς ἀρχῆς πρόκειται, «λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης τὰς ἰδιοκτήτους γαίας, αἵτινες ἤθελον τυχὸν περιλαμβάνεσθαι ἐντὸς τῶν ἐκτάσεων τῶν ὁριζομένων ἐν ταῖς παραγράφοις 1, 2, 3, 4, 5 καὶ 6· καὶ νὰ παραχωρήσῃ αὐτὰς τῇ ἑταιρίᾳ δωρεάν.» Ἓν ἄλλο ἐδάφιον λέγει, ὅτι «μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ἔργου, ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὸ ἔργον μὲ τὰ παραρτήματα, ὄχι ὅμως μὲ τὰς γαίας.» Τί γενήσεται περὶ τῶν γαιῶν; 1000 μέτρα μήκους καὶ 500 πλάτους ἔνθεν καὶ ἔνθεν, ἠξεύρετε πόσον εἶναι; 1000 στρέμματα· καὶ ἐὰν εἶναι σταφίδες τῶν Δαναῶν ἐκεῖ θὰ ἔχουν 100 δραχμὰς τὸ στρέμμα.

§230ΤΙΝΕΣ. 500 δραχμὰς τὸ στρέμμα.

§231ΛΕΚΚΑΣ. Τόσῳ περισσότερον· φαντασθῆτε ὑπολογισμούς. Βλέπετε, ὅτι ἐγὼ λέγω, ὅτι 1 ἢ 2 ἑκατομμύρια θὰ κοστίσουν αἱ γαῖαι αὗται· (θόρυβος) δὲν εἶναι καὶ 10 δραχμῶν γαῖαι; ἂς ᾖναι καὶ πέτραι. Τί γενήσονται αἱ γαῖαι; θὰ τὰς δώσωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἢ θὰ τὰς παραλάβωμεν μὲ τὰ παραρτήματα; δὲν λέγει ὁ νόμος τίποτε.

§232ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται.

§233ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ θέλω σαφῶς· ἡ διώρυξ, τὰ παραρτήματα καὶ αἱ γαῖαι, τὰς ὁποίας θὰ πάρουν αὐτοὶ οἱ εὐλογημένοι ὅπου θὰ μᾶς κάμουν αὐτὸ τὸ καλὸν, θὰ ἐπανέλθουν ἢ μὴ εἰς ἡμᾶς; Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 12 «αἱ μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ ἑταιρίας ἐγερθησόμεναι τυχὸν διαφοραὶ θέλουν διαλύεσθαι δικαστικῶς μὲν, ἐὰν ἡ διαφορὰ ἐγερθῇ μετὰ τὸ πέρας τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτοῦ, διαιτητικῶς δὲ καὶ κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς πολ. Δικονομίας, ἐὰν ἡ διαφορὰ ἐγερθῇ πρὸ τῆς ἐνάρξεως ἢ διαρκούσης τῆς ἐκτελέσεώς του». Καὶ ἐδῶ πάλιν φοβοῦμαι τοὺς Δαναούς· ὅλαι αἱ διενέξεις νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ δικαστήρια τὰ ἑλληνικὰ, δὲν θέλω τὴν διαιτησίαν· μοῦ δίδει αὐτὸ ὑπονοίας, ὅτι θὰ ἔλθῃ διαιτητικὸν δικαστήριον ἰσχυρῶν. Ἀλλὰ βλέπω, ἀναγινώσκω εἰς ὅλων τοὺς ὀφθαλμοὺς νὰ λέγουν τί σκέπτεσαι; τάχα ἡ διαιτησία φοβίζει, καὶ τὰ δικαστήρια τῆς μικρᾶς, τῆς ἀσήμου Ἑλλάδος θὰ φοβήσουν τοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἡμέρας;

§234ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ λέγει κανεὶς αὐτό.

§235ΛΕΚΚΑΣ. Λέγω, ὅτι φοβοῦμαι τὴν διαιτησίαν.

§236ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὰ κάμνεις.

§237ΛΕΚΚΑΣ. Ἀφήσατε νὰ τὰ εἴπωμεν καθαρά· καὶ φίλτατε, κ. Παππαμιχαλόπουλε, θὰ σᾶς δείξω πράγματα, ὄχι συγχρόνου ἱστορίας, ὅτι οἱ δυνατοὶ ἔχουν εἰς τὰς ἀποφάσεις των τὸ πολιτικὸν συμφέρον· σήμερον σφαγιάζουν ἕνα λαὸν ζητοῦντα ἐλευθερίας ἀπὸ δουλικὸν ζυγὸν, αὔριον ἀναγνωρίζουν δικαιώματα ὑπάρχοντα εἰς ἄλλον λαὸν, διότι τοὺς συμφέρει εἰς τὴν πολιτικήν των. Ἤμην ἁπλοῦς ἀξιωματικὸς εἰς τὴν κατοχήν· ἡ στρατιωτικὴ σχολὴ τῶν εὐελπίδων ἀνῆκεν εἰς τὸν Σκουζὲν καὶ εἰς ἕνα ἰσχυρὸν Γάλλον δοῦκα Βαλμῆ, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη· ἡ Ἑλλην. κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἠμπορεῖ μὲ τὰς διαιτησίας αὐτὰς καὶ τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια νὰ κάμῃ τίποτε. Εἷς τῶν καλλιτέρων συμπολιτῶν ὁ κ. Σκουζὲς μοῦ δίδει μίαν ἐπιστολὴν τοῦ ἄλλου φίλου του τοῦ ἰσχυροῦ· εἰπὲ εἰς τοὺς κυρίους νὰ τελειώσουν τοὺς λογαριασμοὺς ὅπου ἔχουν μαζύ του, διότι δὲν μοῦ κοστίζει, λέγει, τίποτε, νὰ παρακαλέσω, δὲν λέγω ποῖον, σέβομαι καὶ ἐγὼ τὰ πρόσωπα, νὰ στείλῃ δύο δίκροτα καὶ νὰ ἰσχυροποιήσῃ τὴν ἀπαίτησίν του. Διὰ μίαν ἄσημον ἐργασίαν, ἐπισκευὴν ἑνὸς σχολείου, ἕνας ξένος ἰσχυρὸς, μεγιστὰν, δύναται νὰ σᾶς ἀποκλείσῃ· διὰ μίαν ὑπόθεσιν ἑνὸς ἰσθμοῦ δὲν δύναται; Δὲν ἠξεύρω τί θὰ πράξουν, ἀλλὰ θέλω νὰ λέγω τοὐλάχιστον, δὲν ἐπίεσαν ἄτομα, ἐπίεσαν τὰ δικαστήρια τῆς πατρίδος μου, ἂν τύχῃ νὰ συμβῇ, δὲν λέγω ὅτι θὰ τὸ κάμουν, διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι προστάται καὶ θὰ μᾶς ἀγαπήσουν ὅπως πάντοτε· ἀλλ’ ἂν τὸ κάμουν, θὰ πιέσουν τὰ δικαστήρια. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ ὑπόλοιπον μέρος νὰ διαγραφῇ. Αἱ διαφοραὶ νὰ λύωνται διὰ τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων· ἔπειτα ἠμπορεῖ νὰ μὴ τύχῃ νὰ ᾖναι ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ κ. Ζαΐμης, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, τὸν ὁποῖον σέβομαι, ἢ ὁ κ. Βούλγαρης, ἠμπορεῖ νὰ σᾶς ἔλθῃ ἰδιότροπος ἰδέα νὰ κάμητε ὑπουργὸν ἐμὲ, ὅστις εἶμαι ἰδιότροπος ἄνθρωπος. Τί γίνεται μὲ τὰς διαιτησίας; ἂς λάβῃ λοιπὸν τὸ βάρος ἡ δικαιοσύνη. Κάλλιστα εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον σύμφωνα μὲ τὰς ἑλληνικὰς διατάξεις, σύμφωνα μὲ τὸ διάταγμα τῶν δημοσίων ἔργων· ἀπαράλλακτα εἶναι ἀντιγεγραμμένον. Ἰδοὺ μία παράγραφος ἀπὸ τὸ διάταγμα περὶ δημοσίων ἔργων· ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται νὰ κάμωμεν ἑταιρίαν μὲ ξένους, συμβόλαιον μὲ ἰσχυροὺς, καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα πολὺ προσεκτικοί. Ἐπὶ τοῦ συνόλου, τελευτῶν λέγω, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν νὰ ᾖναι ὡρισμένη καὶ σαφὴς, πότε θὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον· καθόσον ἀφορᾷ τὰς γαίας, νὰ ᾖναι ὡρισμένον ἂν θὰ τὰς ἔχουν οἱ ξένοι ἢ θὰ τὰς ἐπιστρέψουν εἰς τὸ δημόσιον· καὶ τρίτον καθόσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν τῶν ἀναφυομένων διαφορῶν, μεταξὺ τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας, νὰ διαλύωνται διὰ τῶν ἑλληνικῶν δικαστηρίων μόνον.

§238ΖΑΪΜΗΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι, γνωρίζετε, ὅταν πρόκειται ξένα κεφάλαια καὶ μεγάλα μάλιστα, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἄνευ παραχωρήσεων καὶ παραχωρήσεων μεγάλων. Ἐὰν θέλωμεν σιδηροδρόμους, καθὼς τοὺς ἐπεθύμησεν ὁ κ. Λέκας, καὶ μοὶ ἦτον εὔκολον νὰ τὸν καταστήσω πολιτικὸν φίλον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔφερα ἓν νομοσχέδιον περὶ σιδηροδρόμου, ἀλλὰ νομοσχέδιον μόνον ὄχι πράγματα. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Λέκας ἐπιθυμῇ σιδηροδρόμους, δημόσια ἔργα, ἐὰν ἐπιθυμῇ τομὰς ἰσθμῶν, πράγματα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς διὰ τῶν κεφαλαίων τῶν ἑλληνικῶν τῶν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν δύνανται σήμερον νὰ κατορθωθοῦν, τότε δὲν πρέπει νὰ ᾖναι λίαν φειδωλὸς εἰς τὰς παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ κάμῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὁσάκις πρόκειται περὶ τοιούτων ἔργων. Σᾶς ὁμολογῶ δὲ, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιέχει τόσον μικρὰς παραχωρήσεις, ὅσας καὶ ἐγὼ δὲν ἤλπιζα, διότι ἄλλη ἑταιρία παρουσιασθεῖσα καὶ ζητήσασα τὴν τομὴν τοῦ ἰσθμοῦ, ἐζήτησεν 100,000 στρέμματα, καὶ περὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουμουνδούρου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπετάνθη ὁ μέλλων ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην· ἐζήτησεν 100,000 στρέμματα καὶ ὄχι 1000 στρέμματα. Αἱ παραχωρήσεις τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον κάμνει εἶναι ἐλάχισται, ἂς εὐχηθῶμεν μόνον νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ εἶμαι διατεθειμένος μάλιστα καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ διατεθειμένη, ἐὰν ἡ ἑταιρία, ἥτις πρόκειται νὰ λάβῃ τὴν τομὴν τοῦ Ἰσθμοῦ, ζητήσῃ καί τινας ἄλλας παραχωρήσεις, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὰς χορηγήσῃ μετ’ εὐκολίας. Ἔρχομαι τώρα ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς γενικὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κύριος Λέκας· ἦτο τῷ ὄντι ἐπιθυμητὸν νὰ ὁρίσωμεν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας τὸ ἔργον τῆς τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ νὰ γίνῃ, εἴτε ἓξ ἔτη, εἴτε ὀκτὼ, εἴτε δέκα, καὶ οὕτω νὰ πληρωθῇ ἡ ἐπιθυμία τοῦ κυρίου Λέκα περὶ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ὑποθετικοῦ ἐάν. Ἀλλὰ εἰς τὰ δημόσια ἔργα καὶ ἰδίως εἰς ἔργα τόσον μεγάλα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψῃ, διότι ὁ μέλλων νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν τομὴν τοῦ ἰσθμοῦ δὲν γνωρίζει ἀκριβῶς εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁλόκληρον τὸ ἔδαφος, εἶναι δὲ λίαν πιθανὸν, ἀλλ’ ὄχι βέβαιον, ὅτι, εἰς τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου θ’ ἀπαντηθῶσι βράχοι πολλοὶ σκληροὶ, καὶ ὄχι βράχοι ὁποῖοι ἀνεφάνησαν εἰς τὸν Ἰσθμὸν τοῦ Σουὲζ ὅπου εἶχαν ν’ ἀνορύξωσιν ἄμμον καὶ ὀλίγους βράχους, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἴσχυσαν νὰ κωλύσωσι τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου. Εἶναι λοιπὸν πολὺ πιθανὸν, δὲν λέγω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀποτυχία, μολαταῦτα εἰς τοιοῦτον ἔργον πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀποτυχία εἶναι πιθανή· εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι βράχοι, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀπαιτήσωσι διάστημα χρόνου περισσότερον ἀπὸ τὸ τιθέμενον ὑπὸ τῆς συμβάσεως, ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἑπομένως ἦτον ἀνάγκη, καὶ οὐδεμία ἑταιρία ἤθελε δεχθῇ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ν’ ἀποδεχθῇ τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου τῆς τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ. Ἄλλως τε, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει ὅρων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπὸ ἑταιρίας τινὸς, καὶ ἄνευ τῶν ὅρων αὐτῶν ἡ ἑταιρία ἦτον ἀδύνατον ν’ ἀποδεχθῇ τὸ ἔργον, καὶ ἀκόμη βεβαίως δὲν εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ τὸ ἀποδεχθῇ, διότι δὲν γνωρίζω ἀκόμη, αἱ μελέται, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, ἐὰν αἱ μελέται αὗται τὴν ἐνθαῤῥύνωσι καὶ δὲν ᾖναι ἀποθαῤῥυντικαὶ, διότι αἱ μελέται, τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ ἐδικοί μας μηχανικοὶ, δὲν εἶναι τέλειαι καθὼς αἱ τῆς ἑταιρίας· καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνουν τέλειαι διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι χρειάζονται δαπάναι, καὶ δαπάναι τὰς ὁποίας δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν ἡμεῖς νὰ ὑποστῶμεν. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου εἶναι ἀναπόφευκτος διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα ἤδη. Ὡς πρὸς τὰς γαίας, αἱ γαῖαι, τὸ ποσὸν καὶ ἡ ἔκτασις τῶν γαιῶν εἶναι πολὺ μικρά· βέβαια αἱ γαῖαι αὐταὶ θὰ γίνουν ἰδιοκτησία τῆς ἑταιρίας, καὶ ἡ παραχώρησις αὕτη δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη, διότι εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς, αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι παρὰ τὸν ἰσθμὸν δὲν εἶναι καὶ μεγάλης ἀξίας, δὲν ὑπάρχουσι σταφίδες· καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κύριος Λέκας δὲν διῆλθε τὸν ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι ἐκεῖ ὅπου ᾖναι πολὺ πιθανὸν νὰ γίνῃ ἡ τομὴ τοῦ Ἰσθμοῦ δὲν ὑπάρχουσι γαῖαι μεγάλης ἀξίας ἀλλ’ εἶναι τῆς τελευταίας ......

§239ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν διώρυγα δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι αὐταὶ αἱ γαῖαι;

§240ΖΑΪΜΗΣ. Βεβαίως.

§241ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν παραχωρηθοῦν λοιπόν;

§242ΖΑΪΜΗΣ. Ἐὰν παραχωρηθοῦν θὰ χρησιμεύσουν εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σκοπὸν νὰ κάμῃ ἐργοστάσια ἢ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι ἀναγκαῖα.

§243ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου τί θὰ γίνουν;

§244ΖΑΪΜΗΣ. Μετὰ τὴν λῆξιν, ἐὰν ᾖναι ἐξαρτήματα τῆς διώρυγος, ἐὰν οἰκοδομηθοῦν καταστήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διώρυγος, θ’ ἀποδοθοῦν εἰς τὸ δημόσιον· ἐὰν ὅμως δὲν ᾖναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἐπ’ αὐτῶν τῶν γαιῶν δὲν οἰκοδομηθοῦν καταστήματα ἀναγκαῖα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διώρυγος, ἀλλὰ συστήσουν ἓν ἐργοστάσιον ἄλλο, ἢ καλλιεργήσουν τὰς γαίας αὐτὰς, ἐννοεῖται βεβαίως ὅτι αἱ γαῖαι αὐταὶ θὰ μείνουν εἰς τὴν ἑταιρίαν, διότι ὁ νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι παραχωροῦνται δωρεάν. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην παρατήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λέκα, λέγω· βεβαίως αἱ παρατηρήσεις κατὰ μέγα μέρος εἶναι ὀρθαί, ἀλλ’ εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις περὶ παραχωρήσεως, τὰς ὁποίας κάμνομεν μὲ ξένους, ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς ἀποδοχῆς τῆς διαιτησίας θεωρεῖται ὡς ἀναπόφευκτος ὅρος· καὶ εἰς τὴν παραχώρησιν τῆς Κωπαΐδος, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ παντοῦ, ὑπάρχει ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς διαιτησίας εἰς τὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται πρὸ τῆς τελέσεως τοῦ ἔργου, μετὰ τὴν τέλεσιν δὲ εἶναι ἁρμόδια τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια.

§245Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἐπιθυμία τοῦ κ. Λέκα νομίζω ὅτι ἐκπληροῦται, διότι τὸ ἄρθρον παρέχει τὴν λύσιν τῶν διαφορῶν εἰς διαιτητικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείει τὰ ἔνδικα μέσα· οἱ διαιτηταὶ θὰ δικάσουν πρωτοδίκως, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασίς των ἂν ἐκκληθῇ θὰ δικάσῃ τὸ Ἐφετεῖον καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου;

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπεκυρώθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ψηφοφορίας.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον καὶ ἐψηφίσθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἔχει.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Ἄρθρ. 1. Ἐπιτρέπεται τῷ δήμῳ Πατρέων νὰ ἐπιβάλῃ τὸν κατὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 5 τοῦ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1847 ΞΗʹ Νόμου περὶ δημοτικῶν φόρων δασμὸν ἐπὶ πάντων ἐν γένει τῶν εἰς αὐτὸν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Ἄρθρ. 2. Ὁ δασμὸς οὗτος ὡς πρὸς μὲν τὰ ὤνια δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰ τρία τέταρτα τοῖς ἑκατόν, ὡς πρὸς δὲ τὰ ἐμπορεύματα τὸ ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν τῆς τιμῆς αὐτῶν κατὰ τὸ δασμολόγιον, ἢ κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου ψηφιζομένην καὶ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἐγκρινομένην διατίμησιν, δι’ ὅσα εἴδη εἰσὶ κατὰ τὸ δασμολόγιον ἐλεύθερα τελωνίου.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἓν τελευταῖον νομοσχέδιον τὸ περὶ ἐγγραφῆς ὑποθήκης, ἔχει ὡς ἑξῆς.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ἐγγεγραμμένων καὶ ἀγράφων ὑποθηκῶν κατὰ τὰς Ἰονίους Νήσους. Ἡ διὰ τοῦ Νόμου ΡΞΗʹ. χορηγηθεῖσα προθεσμία πρὸς ἐγγραφὴν τῶν ἐγγεγραμμένων ἢ ἀγράφων γενικῶν ὑποθηκῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους, περὶ ἧς ἐπρονόησεν ὁ ΡΞΗʹ. Νόμος, παρατείνεται ἐπὶ ἕτερα τρία ἔτη ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς διὰ τοῦ ΡΞΗʹ. Νόμου ταχθείσης προθεσμίας.

§251ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλησμονήθη μία ἀναφορά, τὴν ὁποίαν συνιστοῦν πολλοὶ καὶ ὁ ἴδιος Μητροπολίτης. Ὁ νεοφώτιστος Ἐμμανουὴλ Τζεμελῖκος, ἐξαιτεῖται τὴν πρόνοιαν καὶ τὸ ἔλεος τῆς Βουλῆς πρὸς συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του.

§253ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§254ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία εἶναι διὰ μεθαύριον ἡ ἡμερησία διάταξις;

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρουσιάσω τὰ ὥριμα εἰς συζήτησιν νομοσχέδια. Λύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρᾳ 4 παρὰ 20|60.)