1869.10.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42.

τῆς 3 Ὀκτωβρίου 1869.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 11 παρὰ ¼ π. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, γενομένης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς συντάξεως τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν ὡς ἔχει. Ὁ Βουλευτὴς Κερκύρας κ. Τοπάλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἐπανελεύσεως τῶν κτημάτων κτλ.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ τυπωθῇ, ἀφ’ διανεμηθῇ, καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας κ. Τοπάλης ἐπίσης ὑποβάλλει ὑπόμνημα ὑπομοιράρχου τινὸς Ἀγγελοπούλου διαμένοντος ἐν Κερκύρᾳ περὶ τῆς ἀποτελεσματικῆς κατ’ αὐτὸν καταδιώξεως τῆς ληστείας· νὰ τυπωθῇ ἢ νὰ σταλῇ ὡς ἔχει εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§6ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ· δὲν μοὶ λέγετε τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ εἶναι ὑπὸ ὑπομοιράρχου; μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι καλὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέπῃ τὸ τοιοῦτον. Ὁ βουλευτὴς ἠμπορεῖ νὰ τὸ υἱοθετήσῃ καὶ βάλῃ τὴν ὑπογραφήν του.

§7ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἔβαλε.

§8Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρὼν δὲν ἀποκρούει τὸ τοιοῦτον. Ὅταν ὁ ὑπομοίραρχος ἢ οἱαδήποτε ἀρχὴ ἔχει ἰδέας τινὰς ἀποτελεσματικὰς πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας ἢ περὶ ἄλλου ἀντικειμένου, δύναται νὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ φωτίσῃ τὴν κυβέρνησιν, οὐχὶ νὰ τὰς ὑποβάλῃ ἐδῶ.

§9Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν.) Εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ κ. Βουλευτής.

§10Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀδιάφορον· φέρετε ἐντελῶς τὴν ἀναρχίαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§11ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει τὸ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας.

§12Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἂν ᾖναι ὁ ὑπομοίραρχος ὑπογεγραμμένος, δὲν εἶναι δεκτὴ, ἂν ᾖναι ὁ βουλευτὴς, ἄλλος λόγος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Τοπάλλης.

§14ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐπεφορτίσθη τὰ νομοσχέδια περὶ λῃστείας.

§15ΛΕΚΚΑΣ. Ἂν τὸ πρᾶγμα ἔρχεται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸν κ. Τοπάλλην ὡς υἱοθετηθὲν ὑπ’ αὐτοῦ, νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἂν ὅμως εἶναι μία πρᾶξις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, φερομένη ἀπὸ ἕνα βουλευτὴν, ὄχι· μὴ δίδωμεν κακὸν παράδειγμα διὰ τῶν βουλευτῶν νὰ ἐνεργοῦν τὰς πράξεις των, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντιμότερον, πρέπει νὰ ὑποβάλλουν τὰς σκέψεις των· ὁ στρατιώτης πρέπει νὰ πειθαρχῇ καὶ ποτὲ νὰ μὴ βουλεύηται.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς υἱοθέτησε καὶ ὑπέγραψεν αὐτὸ ὡς ἰδικόν του.

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε τί ἔχει ὁ ὑπομοίραρχος εἰς τὴν μέσην, ὅταν ᾖναι σκέψεις τοῦ βουλευτοῦ;

§18ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι, νὰ προσφέρω καὶ ἐγὼ τὸν ὀβολόν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς λῃστείας καὶ τῆς φυγοδικίας· εὑρισκόμην εἰς Κέρκυραν, ἦλθον εἰς ὁμιλίαν μὲ τὸν ὑπομοίραρχον κ. Ἀγγελόπουλον, μοὶ ἐξήγησε τὰς ἰδέας, τὰς σκέψεις του, τοῦ εἶπα νὰ τὰς γράψῃ, τὰς ἔγραψε, μοὶ τὰς παρέδωκεν, ὅπως τὰς παρουσιάσω ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὰς μεταχειρισθῇ, ἂν τὸ νομίσῃ ἀναγκαῖον, τὸ ὁποῖον καὶ ἔκαμα· ἔκαμα ἔγκλημα, κύριοι;

§19ΛΕΚΚΑΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐγκλημάτησεν· ὁ στρατιώτης καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι σχέσεις μὲ τοὺς βουλευτὰς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν· ἔχουν τὰς προϊσταμένας ἀρχάς των, τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπου δύνανται ν’ ἀναφέρωνται καὶ διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐνεργῶσι· τοιαύτας ἀσχημίας πρέπει νὰ τὰς ἐκριζώσωμεν, διότι μεθαύριον θὰ ἔλθουν δι’ ἐμοῦ ἢ δι’ ἄλλου βουλευτοῦ νὰ παρουσιάσουν τὰς ἀξιώσεις των, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀτοπώτατον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα εἶναι τοῦ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ μετριοφροσύνην δὲν ἤθελησε νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἐδικαί του ἰδέαι ἀλλ’ ὅτι τὰς ἐδανείσθη ἀπὸ ἀξιωματικὸν, ὅστις ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας· θὰ τὸν καταδικάσωμεν δι’ αὐτό;

§21ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπομοιράρχου.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§23ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπειδὴ ἐμεγάλυναν τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ εἶναι πολὺ ἁπλοῦν εἰς τὴν λύσιν του, προσθέτω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι κοινὸν, δὲν ἀποκλείεται κανεὶς αὐτοῦ· πᾶς ὅστις ἔχει μίαν ἰδέαν συμφέρουσαν ἐκτὸς τῆς τακτικῆς ἐκείνης τῆς ὑποχρεωτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐνεργεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἀποκλείεται νὰ ἀναφέρῃ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὴν Βουλὴν· διότι ἴσως τὸ ὑπουργεῖον ἀπέῤῥιψε τὴν ἰδέαν του. Εἶναι κοινὸν δικαίωμα καὶ κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀποστερήσῃ, τὸ σύνταγμα τὸ λέγει, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι κοινὸν, καὶ ἑπομένως κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ. Νὰ σταλῇ λοιπὸν τὸ ὑπόμνημα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. (θόρυβος).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὑπογραφὴ ὑπομοιράρχου δὲν ὑπάρχει.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§26ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ὁρκωμοσία τῶν μὴ ὁρκισθέντων κυρίων βουλευτῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ κανονισμοῦ προηγοῦνται τὰ διάφορα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται.

§28ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ ἔχουν νὰ κάμουν παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν πρὶν ὁρκισθοῦν.

§29Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Βέβαια.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει τὴν γνώμην σας, ἄλλως δὲν σᾶς ἀκούω. Μία ἄλλη ἀναφορὰ παρουσιάσθη καὶ συνεστήθη ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Ψαρῶν κ. Κοτζιᾶν, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ ἀποστράτους παραπονουμένους ὅτι ἠδικήθησαν· ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν;

§31ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ (θόρυβος).

§32ΛΕΚΚΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μάθω ἓν τῶν ὀνομάτων αὐτῶν; διότι ὑπάρχει μία ὑπόθεσις τετελεσμένη.......

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ναυτικοὶ, κύριε Λέκκα.

§34ΛΕΚΚΑΣ. Πολὺ καλὰ· ἐνόμιζα πῶς ἦσαν τῆς ξηρᾶς.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἔχουν ν’ ἀνακοινώσουν ἔγγραφα;

§38ΤΙΝΕΣ. Νὰ ὁρκισθοῦν πρῶτον οἱ κ. κ. βουλευταί. Προσέρχονται καὶ δίδουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ εὐαγγελίου παρόντος ἱερέως τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ Πάλλης Γεώργιος Τ. Ἰακωβάτος καὶ Χ. Τ. Ἰακωβάτος.

§39Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ δευτέρα, κύριοι, ἐν Ἀθήναις ἐθνικὴ συνέλευσις κατὰ τὸ 1863 ἐπελήφθη τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος· τότε ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ τῆς συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἠσχολήθη εἰς τὸν καταρτισμὸν νομοσχεδίου τοιούτου. Τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐπεψηφίσθη ὑπὸ τῆς συνελεύσεως καὶ ἔμεινε σχέδιον. Κατὰ τὸ 1867 τὸ ὑπουργεῖον τὸ προεδρευόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἰσήγαγεν ἐπίσης νομοσχέδιον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο κατὰ μέγα μέρος εἰς τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ πάλιν δυστυχῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔλαβε τὴν τύχην νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγω σήμερον, στηρίζεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὰς βάσεις τῶν δύο προηγουμένων νομοσχεδίων, μετὰ τροποποιήσεών τινων οὐσιωδῶν, τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἀναγκαίας. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην τῆς κυβερνήσεως λίαν ἀναγκαῖον καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, καὶ τὰς ἐπιτροπὰς, νὰ μὴ τὸ ἀναβάλωσιν εἰς τὰς ἑλληνικὰς Καλένδας, ἀλλὰ νὰ σπεύσουν νὰ φέρουν τὴν ἔκθεσίν των. (Ὅρα παραρτήματι 9).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ, θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὸν νόμον περὶ προξενείων τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1853, τὰ προξενεῖα διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς τὰ ἔμμισθα, εἰς τὰ ἄμισθα καὶ εἰς τὰ προσεπιχορηγούμενα. Τὰ προξενικὰ ἔσοδα τῶν ἐμμίσθων εἰσάγονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ οἱ πρόξενοι πληρόνονται ἐκ τοῦ ταμείου, τὰ δὲ τῶν ἀμίσθων εἰς τὸ ἰδιαίτερον ταμεῖον τῶν προξενείων ἀμίσθων ὄντων· εἰς δὲ τὰ προσεπιχορηγούμενα λαμβάνουν μὲν τὰ ἔσοδα, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀνεπαρκῆ, προσδιωρίσθη ποσόν τι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀνεπαρκοῦς. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869 ἓν ὑποπροξενεῖον, τὸ ὁποῖον ἦτον ἔμμισθον, ἀφῃρέθη παρ’ αὐτοῦ, δηλ. δὲν προσδιωρίσθη ἡ πίστωσις πρὸς πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ δὲν μετετέθη εἰς τὰ ἄμισθα. Ἐντεῦθεν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε μισθὸν νὰ λάβῃ, οὔτε τὰ προξενικὰ ἔσοδα, διότι δὲν συμπεριελήφθη. Δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ζητῶ συμπληρωτικὴν πίστωσιν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀνωμαλίας ταύτης.

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀφῃρέθη, μήπως ἠννόησεν ἡ Βουλὴ νὰ καταργηθῇ;

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πιστεύω, δι’ ἓν προξενεῖον προσφέρον τόσα συμφέροντα, ὅτι ἤθελε γίνει τὸ τοιοῦτον σιωπηρῶς. (Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 3220 κτλ.) Ἡ ἐπιχείρησις ἑνὸς μεγάλου ἔργου μεταβαλόντος ἐντελῶς τὴν κατάστασιν τῆς Αἰγύπτου ὄχι μόνον εἵλκυσεν ἐκεῖ μέγαν πληθυσμὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπόριον ἀνέπτυξε καθ’ ὑπερβολήν. Μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου μέγα μέρος παρέστησεν ὑπηκόους Ἕλληνας. Τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τῶν κατὰ τὸ γενικὸν προξενεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας διεῖδεν ἄλλο ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον τοῦ 1867 προεδρευόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ εἰς τὸν γενικὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἀπέδωκε διὰ πράξεως τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος καὶ κατὰ συνέπειαν ἀντὶ τοῦ μισθοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων ἀπέδωκε ποσὸν μεγαλήτερον, ὅσον ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πράκτορος τούτου. Ἡ ἀπόφασις ἐκείνης τῆς κυβερνήσεως δὲν ἐξετελέσθη ἐντελῶς, διότι μόλις ἤρξατο καὶ ἀνετράπη ὑπὸ τῆς διαδόχου κυβερνήσεως. Συμμεριζόμενος πληρέστατα τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν τὸ μέτρον καὶ ἀκολουθῶν αὐτὰς, ἐπιζητῶ τὴν ἐφαρμογὴν καὶ προτείνω τὸ νομοσχέδιον αὐτό· (καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον ἔκθεσιν καὶ νομοσχέδιον περὶ τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γενικοῦ προξένου).

§45Σ. ΣΟΥΤΣΟΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τέσσαρα νομοσχέδια· ά. περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1870· βʹ. περὶ στρατολογίας τοῦ ἔτους 1870· γʹ. περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι τῶν ἀνωτέρων καὶ ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ. Τὸ δʹ. κύριοι, εἶναι περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει τὸ σχολεῖον τῶν εὐελπίδων, ὅτι πολλὰ διατάγματα μετέβαλον αὐτό· αἱ καθημεριναὶ αὗται μεταβολαὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ φέρουν οὔτε εἰς τοὺς διδάσκοντας, οὔτε εἰς τοὺς διδασκομένους, οὔτε εἰς τὸ δημόσιον καλὸν ἀποτέλεσμα. Ἑπομένως ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ φέρω ἕνα νόμον· ἐπειδὴ ὅμως ἤρχισε τὸ σχολικὸν ἔτος, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. (Ὅρα παραρτήματι ἀριθ. 10).

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ κανονισμοῦ ὅταν ἓν νομοσχέδιον κηρύττεται κατεπεῖγον, προσδιορίζεται καὶ ἡ ἡμέρα· θέλετε ἄλλην ἡμέραν ἢ τὴν τακτικήν;

§48ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν τακτικήν.

§49Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι, νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ἐξορύξεως τῶν ἐν τῇ νήσῳ Μήλῳ μυλοπετρῶν καὶ γύψου καὶ τῆς τιμῆς αὐτῶν μὲ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. (Τὸ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§50ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ συστάσεως ἐφορίας τρίτης τάξεως κατὰ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ἄργους. Ἀπὸ τὴν συνοδεύουσαν τὴν σύντομον αὐτὴν, ἀπὸ δύο ἄρθρα, πρότασιν νόμου, ἔκθεσιν, θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ περιπλέον δαπάνης· αὐτὸ σᾶς φαίνεται ἴσως θαῦμα, ἀλλὰ θὰ τὸ ἴδητε ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἐπιψηφίσῃ, καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ τὴν παραδεχθῇ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν κάμνω καὶ ἐν ὀνόματι τῶν συναδέλφων μου Τσώκρη καὶ Ζαΐμη, οἵτινες καὶ ὑπογράφονται. (Τὴν καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον). Κύριοι βουλευταί· ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς καταπαύσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὴν μίαν ἀνάγκην πολλὰ σπουδαίαν καὶ ἐθνικὴν, τῆς ἀναθεωρήσεως ἢ τῆς ἐξετάσεως τοῦ περὶ ἐκλογῶν νόμου. Περὶ τῆς ἀνάγκης, λέγω, τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ ἐξετάσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι ὅπως ἔχει ὁ νόμος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου συνετάχθησαν ἐκλογικοὶ κατάλογοι, κανεὶς ἐξ ἡμῶν δὲν ἀμφιβάλλει, ὅτι καθήμεθα ἂν ὄχι ὅλοι, ἐπὶ ἑνὸς ψεύδους, ὅτι καὶ δημοτικαὶ καὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ἐὰν δὲν ᾖναι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, τοὐλάχιστον δύνανται νὰ ᾖναι ψευδεῖς. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ὁ νόμος αὐτὸς νὰ τελειοποιηθῇ ἀνθρωπίνως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ᾖναι βουλευταὶ οἱ πλέον πεπειραμένοι καὶ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου, ἥτις νὰ καταρτίσῃ τὸν νόμον αὐτόν· διότι, ὡς εἴδετε, εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθησαν πολλὰ ἔργα νομοθετικὰ, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον, καὶ θὰ παράσχῃ περισσοτέραν συζήτησιν καὶ ἀσχολίαν, διότι εἶναι ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πᾶς τις ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ δώσῃ ἰδέας ἐκ τῶν γνώσεων καὶ παθημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ πρέπει τὸ ἀντικείμενον τοῦτο νὰ ἐπισπευθῇ. Ἐκτὸς τούτου προτείνω νὰ συστηθῇ καὶ δευτέρα ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑπάρχουν καὶ μηχανικοὶ διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ κατασκευῆς κάλπης τελειοτέρας, διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἀνθρωπίνως ν’ ἀποτρέψωμεν τὰς καλπονοθεύσεις, καὶ διὰ πρόβλεψιν τοῦ ἐπινοήματος τοῦ σατανικοῦ νὰ ῥίπτωνται τὰ σφαιρίδια εἰς τὸ ὄχι, διὰ νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ναί. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐὰν κάθηνται τοιαῦτα προϊόντα σήμερον ἐδῶ, ἀλλὰ ἠμπορεῖ εἰς τὸ μέλλον. Ὡς συνέπεια αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ἔρχεται, νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρότασιν, καὶ θέλω ἔχει τὸ θάῤῥος, ἐὰν μὲ ἐμψυχώσουν οἱ βουλευταὶ, νὰ κάμω πρότασιν νόμου τὴν ἑξῆς· ἐπειδὴ λέγω ὡς συνέπεια τῆς ἀναθεωρήσεως αὐτῶν τῶν νόμων θέλει εἶσθαι βεβαίως ἡ τροποποίησις πολλῶν διατάξεων πλημμελῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν θέλει προέλθει ἀνάγκη συντάξεως νέων καταλόγων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων διατάξεων τῶν πληρεστέρων, τῶν ἐγγυωμένων πληρεστέρας ἀσφαλείας, διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ νόμου, θέλω προτείνει ν’ ἀναβληθοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐπὶ ἓξ μῆνας. Τοῦτο θέλει ἔχει τὰ ἑξῆς καλά· πρῶτον θέλουν παρουσιασθῆ οἱ νέοι κατάλογοι, καὶ οὗτοι ἐλπίζομεν, ὅτι ὡς τελειότεροι θ’ ἀποκρούσουν τὰ μέσα τῆς κακοηθείας. Ἐντεῦθεν θέλει προέλθει ἀνάγκη, ἐπειδὴ θὰ ἦναι νέοι κατάλογοι, νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὴν προθεσμίαν τοῦ νόμου εἰς τὴν λῆξιν τῆς τετραετίας. Ἀλλά, πλὴν τούτου, καὶ ἕτερα δύο καλὰ θέλουν προέλθει· πρῶτον εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν ἕνα μάθημα εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ, νὰ τὸν ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὰς καλπονοθεύσεις, αἱ ὁποῖαι τὸν ἔσπρωξαν εἰς τὴν ἀτιμίαν καὶ ἔγιναν πρόξενοι τοσούτων κακῶν· περιπλέον δὲ θέλει εἶσθαι καὶ τὸ ἕτερον καλόν, ὥστε οἱ κάτοικοι νὰ ἦναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν των· οἱ κάτοικοι φερ’ εἰπεῖν τῆς Γόρτυνος δὲν θὰ ἦναι τὸν Φεβρουάριον ἢ τὸν Μάρτιον, ὅταν θὰ γίνουν αἱ νέαι ἐκλογαὶ, εἰς τὰς κατοικίας των, καθὼς καὶ ὅλων τῶν ὀρεινῶν μερῶν, ἐνῷ ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ ἀναβληθοῦν ἐπὶ ἓξ μῆνας καὶ γίνουν τὸν Σεπτέμβριον, ὅλοι οἱ κάτοικοι θὰ ἦναι εἰς τὰς θέσεις των καὶ εἰς τὰς κατοικίας των. Ἐὰν λοιπὸν κάμωμεν καταλόγους ὅσον τὸ δυνατὸν πλειρεστέρους θὰ ἐκτοπίσωμεν τὸ ψεῦδος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἱστάμεθα, καὶ τοῦ ὁποίου ὁ καρπὸς εἴμεθα ὅλοι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον ἤκουσε τὰς παραστάσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἄργους, καὶ θὰ σκεφθῇ νὰ κάμῃ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀκούσω τί φρονεῖ ἡ κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου· θεωρεῖ ἀναγκαίαν ἡ κυβέρνησις τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἢ ὄχι; διότι ἐὰν θεωρῇ ἀναγκαῖον τοῦτο ἡ κυβέρνησις, δύναται νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἀναγκαίαν ἐργασίαν· ἐὰν δὲ ἴδῃ ἡ κυβέρνησις, ὅτι δὲν μένει ὁ ἀνάλογος χρόνος διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἠμπορεῖ νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν αὐτῶν· διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ μάθω τί σκέπτεται ἡ κυβέρνησις περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, ἐὰν ἦναι δυνατόν.

§53Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς ἢ μὴ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶναι σήμερον βεβαίως εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῇ καὶ νὰ δώσῃ τὴν γνώμην της· τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως πρέπει νὰ μελετήσῃ ἐμβριθῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τότε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ὑποστηρίξῃ γνώμην τινά. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταβολὴν τῶν ἐκλογικῶν νόμων ἢ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, καθὼς καὶ ἡ Βουλή, παρετήρησεν ὅτι ὑπάρχουν ἐλλείψεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐκλείψωσι, καὶ διὰ τοῦτο προτίθεμαι μετ’ ὀλίγον νὰ σχηματίσω ἐπιτροπὴν, ἥτις ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου τούτου καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην της περὶ τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας θεωρεῖ ἀναγκαίας ἢ ὄχι. Ἀλλά, κύριοι, ὅσον καὶ ἂν μεταβάλωμεν τοὺς νόμους, οἱουσδήποτε νόμους καὶ ἂν ψηφίσωμεν, ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι θὰ ναυαγήσωσι κατὰ τὴν ἰδέαν τὴν ἰδικήν μου, ἐν ὅσῳ δὲν προσπαθήσωμεν νὰ ἀνατραφῶμεν πολιτικῶς καὶ ἐν ὅσῳ δὲν ἀποφασίσωμεν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, νὰ σεβώμεθα ἀλλήλων τὰ δικαιώματα. Μὴ πιστεύητε, καὶ τὸ εἶπα ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὴ πιστεύητε, ὅτι μόνον διὰ τῶν νόμων εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθοῦν κακαὶ ἕξεις. Χρέος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προσπαθήσωσι νὰ ἠθικοποιηθῶμεν. Πρὸ ἀπείρων χρόνων, κύριοι, οἱ σοφοὶ Ῥωμαῖοι ἠξεύρετε τί εἶπον· «Εἰς οὐδὲν χρησιμεύουν οἱ νόμοι ἄνευ τῶν ἠθῶν». Δὲν εἶμαι λοιπὸν ἐναντίος εἰς τὴν μεταβολὴν τινῶν διατάξεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ μὴ νομίζετε ὅτι ἔχω πεποίθησιν ὅτι διὰ τῆς μεταβολῆς ἐκείνης τῶν διατάξεων αὐτῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ δυστυχίαν παρουσιάζονται. Πρὸ παντὸς λοιπὸν ἂς προσπαθήσωμεν καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ νὰ ἠθικοποιήσωμεν τοὺς συμπολίτας μας.

§54ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μία ἀλήθεια ἀναντίῤῥητος, ὅτι ὁ νόμος καὶ μαργαρίτας ἐὰν ἔχῃ μέσα δὲν συντείνει εἰς τίποτε, ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἀνατροφὴ τοῦ λαοῦ· ἀλλ’ αὕτη δὲν ἔρχεται διὰ τῆς ἐπιχύσεως τοῦ ἁγίου πνεύματος, πρέπει νὰ συντελῶσι καὶ οἱ νόμοι. Ὅταν ἐπὶ παραδείγματι εἴπῃ εἷς δήμαρχος ἑνὸς δήμου ὅπου ἀνήκω, ὅτι ἔχει πληθυσμὸν 3,000 καὶ τοῦ εἴπετε ὅτι οὐδέποτε ἔχει πλέον τῶν 700 ψηφοφόρων, καὶ εἴπομεν ὅτι πέντε ψυχαὶ, δίδουν ἕνα ψηφοφόρον, ἠμπορῶ νὰ τοῦ χαρίζω ὅπως ὁ κύριος Σωτηρόπουλος εἰς ἕνα νόμον περὶ φορολογίας ἔλεγε, δηλώσατε καὶ σᾶς χαρίζω 10 ἢ 15%, οὕτω καὶ ἐγὼ χαρίζω εἰς ἕνα δῆμον 10 ἢ 15· ἀλλ’ ὅταν ἴδητε ὅτι ἔχει 3,000 ψυχὰς καὶ δίδει 1,000 ψηφοφόρους, εἶναι ἀληθὲς τοῦτο; αὐτὸ θέλω ν’ ἀκούσω· καὶ δὲν εἶμαι εἰς τὴν στιγμὴν διὰ νὰ εἴπω ὅλα ὅσα ἔχω εἰς τὸν νοῦν μου· ἀλλ’ ὅταν εἴπω εἰς τὸν δήμαρχον ἔχετε τὸ ⅓ τῶν κατοίκων ψηφοφόρους; εἶναι ψεῦδος· καὶ ὅταν εἰσαχθῇ εἰς δίκην καὶ τιμωρηθῇ, τότε ἐπέρχεται ἡ ἀκρίβεια (θόρυβος). Λοιπὸν εἰς τὴν μόρφωσιν συντελεῖ καὶ ὁ νόμος, ὅστις θὰ συνταχθῇ κατὰ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἀτοπήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἐξωκέλλομεν ἴσως ἴσως χωρὶς νὰ θέλωμεν.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ βαρὺ πρᾶγμα νὰ λέγηται ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ὅτι τὰ ἤθη τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν δύνανται νὰ εὐδοκιμήσουν αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι, καὶ τὸ κοινοβούλιον νὰ σιγᾷ· διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, ἐπείσθην ὅτι ἡ διαφθορὰ ὑπάρχει μόνον εἰς τοὺς πολιτευομένους, καὶ ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουν αἱ ἐλευθερίαι δὲν ἐποτίσθη ἀκόμη ἀπὸ τὴν διαφθορὰν τῶν πολιτευομένων ἀλλ’ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι ἁγνὸς καὶ οὐδὲν πρόσκομμα νὰ φέρῃ εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα εἰς ἑαυτὸν διετήρησεν. Ὀλίγοι εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διαφθείρουν τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας· διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι εἶναι διεφθαρμένοι· πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια κατ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἡ αἰτία καὶ ὄχι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς. Καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς, ὅστις ν’ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι ὅταν αἱ κυβερνήσεις δὲν ἐπεμβαίνουν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ὅταν οἱ χρησιμεύοντες ὡς ὄργανα τῆς νοθεύσεως τῶν ἐκλογῶν τιμωρῶνται σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ὅταν αἱ Βουλαὶ ποιήσουν ἐξελέγξεις εἰλικρινεῖς, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι θέλουν εὐδοκιμήσει καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς ἀντιπροσωπείας· ἑπομένως ἀποκρούω πᾶσαν ἰδέαν ὅτι τὰ ἤθη τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι πρόσκομμα εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἠθικοποίησις τῶν πολιτευομένων πρέπει νὰ ᾖναι ὁ σκοπὸς τῆς ἐνεργείας, ὅστις δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ πολλῶν καὶ ἄλλων μέσων ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νῦν κειμένων νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν καθῆκον νομικὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταδιώκῃ τὰ ἐγκλήματα τὰ ἐκλογικὰ, καθὼς ἐπίσης ὑπάρχει τὸ ἠθικὸν καθῆκον ὥστε οἱ πολιτευόμενοι, ἀφοῦ προηγουμένως ἀναγνωρίσωσι τὰς ἰδίας ἐλλείψεις, αἱ μὲν Κυβερνήσεις νὰ μὴ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰς ἐκλογὰς, τὸ δὲ κοινοβούλιον νὰ κάμῃ ἐξελέγξεις εἰλικρινεῖς.

§56Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐννοεῖτε ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τοὺς λόγους τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, κ. Δεληγεώργη. Ὑπεστήριξα ἐν μέρει τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δανοπούλου· εἶπον ὅτι δὲν ὠφελοῦν οἱ νόμοι ἐὰν δὲν προσπαθήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὰ ἤθη ἡμῶν, καὶ προσέθηκα μάλιστα ὅτι ὀφείλομεν καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ νὰ συντείνωμεν εἰς τοῦτο καὶ νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν καὶ τὴν πολιτικὴν ἀνατροφὴν ἡμῶν. Ἐννοεῖτε, ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι ἦσαν λίαν λογικοὶ καὶ δὲν εἶχον οὐδόλως σκοπὸν, ν’ ἀποδείξουν ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι ἄξιος τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν· διότι χθὲς ἀκόμη, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέφρασα τὴν λατρείαν μου ὑπὲρ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην ἀπὸ τὸν κ. Δεληγεώργην νὰ μὲ διδάξῃ ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἄξιος συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν. Κακῶς λοιπὸν ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ εὕρῃ εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἐκφράσῃ τὰς συνήθεις του ἰδέας καὶ τοὺς συνήθεις του πόθους. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, προσεπάθησε, καὶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τούτου ἀπεδείχθη τρανώτατα, προσεπάθησε νὰ μὴ γίνῃ οὐδεμία ἐπέμβασις εἰς τὰς ἐκλογάς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατηγορήθη, ἀλλὰ κατηγορήθη ἀδίκως· καὶ μία ἐκλογὴ, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορήθη ἀδίκως ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐπεμβῆκεν, εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μεσολογγίου. Πλῆθος ἐφημερίδων καὶ ἀναφορῶν κατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θέλουσα νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν κ. Δεληγεώργην εἰς τὸ Μεσολόγγιον ἔκαμεν ἐπεμβάσεις· ἀλλ’ αἱ ἐπεμβάσεις αὐταὶ δὲν ἦσαν ἀληθεῖς. Ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου τούτου οὐδέποτε οὐδεμία φωνὴ ὑψώθη ἀπὸ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως περὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς ἐκλογάς· ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἔπραξε τὸ καθῆκόν της ὅσον ἀπὸ αὐτὴν ἐξήρτητο· αἱ ἐκλογαὶ βεβαίως τοῦ 1869 ἦσαν ἐπίσης καλαὶ ὡς αἱ τοῦ 1865. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τοῦ καθήκοντος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐξεπλήρωσε μετὰ θρησκευτικῆς ἀκριβείας, ἐξεπλήρωσε καὶ ἓν ἄλλο καθῆκον διὰ νὰ ὠθήσῃ εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν· ἡ Κυβέρνησις ἐξηκολούθησε ἐπιδιώκουσα τὴν καταδίωξιν καὶ τὴν τιμωρίαν ὅλων τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς· καὶ δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἐὰν ἄλλοτε παρεπέμφθησαν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης ἐγκληματήσαντες κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ὅσοι παρεπέμφθησαν ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καλῶς τὸ καθῆκόν της, καὶ εὔχεται πᾶσα Κυβέρνησις νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ ὅσον αὐτή. Ἐπρόκειτο, κύριοι, ἁπλῶς περὶ νόμων, καὶ εἶχον τὸ δικαίωμα, διότι τὸ εἶπον πολλάκις καὶ πάλιν θὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ αἰωνίως θὰ τὸ λέγω, ὅτι οἱ νόμοι μόνοι δὲν δύνανται νὰ μεταβάλουν τινὰ κοινωνίαν, καὶ νὰ συντείνωσιν εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν ἠθῶν καὶ τὴν πολιτικὴν ἀνατροφὴν τοῦ τόπου. Καὶ βεβαίως, κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ σήμερον ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὴν ἀνατροφὴν τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους ἢ τοῦ Βελγικοῦ· δὲν ἐδύνατο νὰ τὴν ἔχῃ. Διὰ νὰ φθάσῃ τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος ἐκεῖ ὅπου σήμερον ἔφθασεν, ἔπρεπε νὰ διέλθῃ διὰ διαφόρων περιπετειῶν καὶ ἔπρεπε νὰ διέλθωσι δύο αἰῶνες. Δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἡμᾶς εἰς διάστημα εἴκοσιν ἢ τριάκοντα ἐτῶν νὰ ἀνατραφῶμεν πολιτικῶς καὶ νὰ μορφώσωμεν τὰ ἤθη μας, ὡς εἶναι σήμερον τὰ ἤθη τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ. Τί ὠφελεῖ, κύριοι, νὰ ἐπαινῶμεν ἑαυτοὺς καὶ νὰ θέλωμεν νὰ δημοκοπῶμεν κολακεύοντες τὰς ἀδυναμίας ἡμῶν; Ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι μόνη ἡ ἀλήθεια δύναται νὰ σώσῃ τὴν πατρίδα μας.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εὗρε τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀπολογηθῇ διὰ τὴν πολιτείαν του, ἐνῷ οὐδεμία κατηγορία ἐγένετο κατ’ αὐτοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καὶ θὰ ἦτο ἀτοπώτατον ἐὰν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἤθελέ τις κατηγορήσει τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τοῦτο. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μὴ γίνῃ ἀπάντησις εἰς μίαν ἐξήγησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συντελεῖ πολὺ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας χθὲς ὁ ἴδιος ἐπολέμησεν. Πολλοὶ, κύριοι, καταφερόμενοι ἐναντίον τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν καὶ πολλοὶ ξένοι ἔχοντε συμφέρον νὰ ἴδωσιν ἐν Ἑλλάδι ἕτερον σύστημα πολιτείας, τοῦτο ἔχουσιν εἰς τὸ στόμα τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει ἀνατροφὴν συνταγματικὴν καὶ εἶναι ἀνάξιος συνταγματικῆς ἐλευθερίας, καὶ ἐθλίβην πολὺ, ὅταν ἤκουσα τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ μιᾶς ἀπροσέκτου φράσεως νὰ ἔλθῃ εἰς ὑποστήριξιν τοιούτων ὀλεθρίων ἰδεῶν. Ὁ σκοπός μου δὲν προέβαινε περαιτέρω· δὲν ἠθέλησα νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε τὴν διαγωγὴν τῆς Κυβερνήσεως· διὰ τοῦτο δὲν ἀναλαμβάνω τὸ ἔργον ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός. Ἐλπίζω δὲ ὅτι τὸ ν’ ἀναμνησθῇ τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου δὲν τὸ ἔκαμε εἰμὴ διὰ νὰ διαβεβαιώσῃ ὅ,τι εἰλικρινῶς φρονεῖ, ὅτι ὁ βουλευτὴς τοῦ Μεσολογγίου δὲν εἶναι προϊόν οὔτε βίας, οὔτε νοθεύσεως, οὔτε δωροδοκίας, οὔτε ἐπεμβάσεως, καὶ ὅτι πρῶτος αὐτὸς ἤθελε θεωρήσει μεγίστην του ἐντροπὴν, ἐὰν παρεκάθητο ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ὡς ἀντιπρόσωπος τοιοῦτος καὶ ἤθελεν εἶσθαι προϊὸν τοιούτων ἐγκλημάτων. Εἶναι δὲ ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ὅτι ἔχω ἄπειρον ζῆλον εἰς τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, πάθος μάλιστα ὑπὲρ αὐτῶν.

§58ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν εἶπα τοιαῦτα ἐγώ.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ᾖναι ἀξιοκατάκριτον τὸ πάθος τοῦτο. Ἠξεύρω ὅτι οὐδέποτε ἔκαμα τὴν ἐλαχίστην θυσίαν, πρὸς ἀπολαβὴν πολιτικοῦ συμφέροντος, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· χαίρω ὅμως, διότι ἔδωκα τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν ἐπανελθόντα εἰς τὸ βῆμα νὰ δώσῃ εὐκρινεστέραν ἐξήγησιν ἑνὸς λόγου, τὸν ὁποῖον ἀπερισκέπτως εἶπεν.

§60ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν δέχομαι τελείως, ὅτι ὡμίλησα ἀπροσέκτως· ὅ,τι λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸ λέγω μετὰ σκέψιν καὶ βάσανον. Δὲν ἀνήκω εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ βήματος λέγουν ὅ,τι τοὺς ἔλθῃ εἰς τὸν νοῦν. Σᾶς λέγω, ὅ,τι εἶπα ἐξ ἀρχῆς, αὐτὸ ἐπανέλαβα καὶ δὲν ἐδιόρθωσα τίποτε.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§62Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, πρὸ δύο μηνῶν νὰ ὡμίλησα εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ὅτι τὰ πάντα ἐξαρτῶνται καὶ παράγονται καὶ παραδειγματίζονται ἀπὸ τὴν διαγωγὴν τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῶν βουλευομένων· δὲν βλέπω σήμερον παρὰ μίαν παρεννόησιν· καὶ ὁ κύριος Δεληγεώργης εἶπεν ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους ἐνῷ καὶ αὐτὸς ἔκαμεν ὑπουργὸς καὶ βάζει καὶ τὸν ἑαυτόν του· καὶ ὁ κύριος Ζαΐμης χθὲς ἀκόμη εἶπεν ὅτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους συνίσταται τὸ πᾶν. Λέγω καὶ ἐγὼ καὶ πάλιν, ὅτι τῷ ὄντι ἐὰν οἱ κυβερνῶντες καὶ οἱ βουλευόμενοι θέλουν νὰ ἔχουν φρόνησιν ἠθικὴν, ὀρθὴν συνείδησιν, κανεὶς ὑπάλληλος δὲν τολμᾷ νὰ παρανομήσῃ· καὶ ὅταν οἱ ὑπάλληλοι δὲν παρανομοῦν, οἱ λαοὶ ἐκπληρώνουν καὶ ἐκεῖνοι τὰ καθήκοντά των καὶ τὰ δικαιώματά των, ὅπως οἱ νόμοι διακελεύουσιν. Εὔχομαι λοιπὸν ἡμεῖς νὰ συμφωνήσωμεν καὶ νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος διὰ νὰ φωτισθῇ καὶ ὁ λαὸς παραδειγματιζόμενος ἀπὸ ἡμᾶς.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ἔλθωμεν, κ. πρόεδρε, εἰς ἓν συμπέρασμα ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν λόγων. Θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ συστήσῃ περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Δανόπουλος; Ἂν ὄχι, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον εἶναι ἀπὸ τὰς συνηθισμένας ὁμιλίας συναναστροφῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν γίνονται εἰς τὰ κοινοβούλια· θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή; διότι νομίζω ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅστις εἶπεν, ὅτι οὐδὲν ἀπροσέκτως λέγει, μᾶς εἶπεν ὅτι ἔχει κατὰ νοῦν νὰ συστήσῃ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἂν ἤκουσα καλά.

§64ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι θὰ προβῶ εἰς σύστασιν ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω καὶ μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ λάβουν μέρος, διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν, διὰ ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην της.

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καθυποβάλλω λοιπὸν καὶ ἐγὼ ὀλίγας παρατηρήσεις εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ οὗ θὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἤθελα σιωπήσει, ἐὰν τυχὸν ἤθελε γίνει δεκτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Δεληγεώργη, ὅτι παρὰ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπροσέκτως τινὰ ἐῤῥέθησαν. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς διεβεβαίωσεν ὅτι οὐδὲν ἀπροσέκτως λέγει, καὶ ὅτι εἰς ὅσα εἶπεν, ἐπιμένει, ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὀλίγας, βραχείας παρατηρήσεις, καθ’ ὅσον κυρίως ἀποβλέπει τὴν ἰδέαν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἠθικοποιήσωμεν τὸν λαὸν, τὴν κοινωνίαν, ἰδέα, ἡ ὁποία ὄχι πρώτην φορὰν παρουσιάζεται ὡς πολιτικὸν πρόγραμμα. Διὰ νὰ μὴ μένῃ ἀμφιβολία εἰς τὰς ἰδέας τοῦ καθενὸς, λέγω· «συντάσσομαι πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρεσβεύουν, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν καὶ θὰ ὑποστηρίζουν, καὶ θὰ τὸ ὑποστηρίξω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη ἠθικοποιήσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἠθικοποιήσωμεν ἀπὸ ἄνωθεν καὶ ὄχι ἀπὸ κάτωθεν». Ὁ ἄνθρωπος μιμεῖται πάντοτε τοὺς ἀνωτέρους του, καὶ ὁ λαὸς μιμεῖται ὅ,τι βλέπει νὰ παρουσιάζηται εἰς αὐτὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἀπὸ τὴν Βουλὴν. Κανεὶς ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εὑρίσκονται εἰς τὴν Βουλὴν ἐδῶ, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ εἴπωσιν «ἂς ἠθικοποιήσωμεν τὴν κοινωνίαν», διότι μοὶ φαίνεται θὰ τοὺς ἀπαντήσωσιν, «ἠθικοποιήσατε πρῶτον τὸν ἑαυτόν σας». Δὲν λέγω ὅτι καὶ συμβαίνουν ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω, ἐν Ἑλλάδι, ἐν τῇ κυβερνήσει τῇ παρούσῃ ἢ ἐν τῷ παρελθόντι, ἢ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην· ἀλλὰ λέγω, ἂν τυχὸν ἤθελεν ὑπάρξει Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἤθελε προκηρύξει ἐλευθέρας ἐκλογὰς, σέβας πρὸς τοὺς νόμους, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἤθελε διὰ τῆς διαγωγῆς της, δι’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων δείξει ὅτι κάθε ἄλλο ἐσεβάσθη παρὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν καὶ τοὺς νόμους· ἐὰν τυχὸν Βουλὴ, ὄχι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουσα, ὄχι ἡ παροῦσα, ἂν τυχὸν Βουλὴ ἐξελέγχουσα τὰς ἐκλογὰς, ἤθελον ἐπικυρώσει μεγάλας παρανομίας· ἐὰν τυχὸν Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν Βουλὴν διευθύνουσα, ἤθελε στιγματίσει αὐτὴ ἡ ἰδία ὡς παράνομον ἐκλογήν τινα, τὴν ὁποίαν μετὰ ταῦτα ἐντὸς τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἦλθε καὶ ὑπεστήριξε, καὶ κατώρθωσε νὰ ἐπικυρωθῇ, ἤθελεν ἔχει δικαίωμα αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, αὐτὴ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἠθικοποιήσωμεν τὴν κοινωνίαν; δὲν συνέβη τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν μας, οὔτε ἐν Ἑλλάδι· ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν ἤθελε συμβῆ τοῦτο εἰς κανὲν μέρος, ἐγὼ πρῶτος ἂν ἤμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Βουλὴν ἐκείνην εἶχον δικαίωμα νὰ εἴπω, πρέπει νὰ ἠθικοποιήσωμεν τὴν κοινωνίαν;

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖτε τὴν ἐκλογὴν Ναυπλίας;

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀναφέρω παραδείγματα ἰδικά μας· ἂν τὸ θέλετε, ἂς ᾖναι. Λέγω λοιπὸν, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰ συγκεκριμένα, κ. πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ νὰ σκεφθῇ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ νόμου, πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ νὰ σκεφθῇ ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ νόμου ἐτηρήθησαν ἐν ἰσχύϊ· πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ νὰ σκεφθῇ ἐὰν, ὅπως προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις, ᾖναι ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῶσι νέαι διατάξεις εἰς τὸν παρόντα ἐκλογικὸν νόμον, τὴν παρακαλῶ νὰ σκεφθῇ, ἂν ὁ ὑπάρχων ἐκλογικὸς νόμος παρέχῃ τὰ μέσα νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις αὗται; καὶ διὰ νὰ ἐκφράσω πρακτικώτερον τὴν ἰδέαν μου πρὸς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κύριος Δανόπουλος, λέγω ὅτι ἂν παρατηρῶνται ἐλλείψεις εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἂν παρεισέφρυσαν ἐντὸς τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ψηφίσουν, ἀνήλικα εἴτε ἄλλως, ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἂν δὲν δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν νὰ διορθώσῃ τοὺς ὑπάρχοντας σήμερον ἐκλογικοὺς καταλόγους, τῆς δίδει ὅμως τὰ μέσα νὰ ἐξετάσῃ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὰς παρανομίας καὶ νὰ τοὺς τιμωρήσῃ; ἐὰν ὑπῆρξαν ἐπιτροπαὶ ἢ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον ἐντὸς τοῦ καταλόγου, καθὼς ἐῤῥέθη, ἑκατοστύας ἀνηλίκων, ἐὰν ὑπῆρξαν δικαστήρια, τὰ ὁποῖα παρέβλεψαν καὶ ἐπεκύρωσαν τὰς παρανομίας ταύτας; Ὁ ὑπάρχων ἐκλογικὸς νόμος παρέχει τὰ μέσα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὴν αὐστηρὰν καὶ παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν παρανομησάντων. Ἑωσότου δὲ οἱ ἐκτελέσαντες τὰς παρανομίας ταύτας περιπατοῦσιν εἰς τοὺς δρόμους θριαμβευτικῶς, ἐνῷ ὁ νόμος μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς τιμωρήσωμεν, καὶ ἡμεῖς ἀντὶ νὰ πράξωμεν τοῦτο, λέγομεν νὰ φέρωμεν νέας διατάξεις, ὅπως προλάβωμεν τοιαῦτα καὶ ταὐτοχρόνως φωνάζομεν, ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἠθικοποιήσωμεν τὴν κοινωνίαν, δὲν ἔχει ἕκαστος τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ μᾶς εἴπῃ· «σταματήσατε, ἠθικοποιήσατε πρῶτον τὸν ἑαυτόν σας»! Δὲν πιστεύω λοιπὸν νὰ ᾖναι αὐτὸς ὁ καταλληλότερος δρόμος, ὅπως διορθώσωμεν τὰς καταχρήσεις, ἂς δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς κοινωνίας διὰ τῶν μέσων, ἃ ἔχομεν εἰς χεῖράς μας, ἂς δώσωμεν ἡμεῖς οἱ ἄνωθεν τοῦ λαοῦ ἱστάμενοι τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ τῶν Νόμων. Καθόσον ἀποβλέπει τὴν ἱκανότητα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ νὰ διοικηθῇ συνταγματικῶς, τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν θέλει μείνει ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου ἐξεταζόμενον τοσοῦτον σιωπηλῶς ὡς χθὲς, θέλει ἐπανέλθει εἰς συζήτησιν, καὶ θέλομεν ἐξετάσει ὄχι μόνον ὅσα χθὲς ἠκούσθησαν, ἀλλ’ ἐκεῖνα, ἃ ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἐνηργήθησαν καὶ ἐνεργοῦνται. Δὲν θέλομεν βεβαίως μείνει μὲ τὰς ὀλίγας λέξεις, αἵτινες ἐλέχθησαν χθές. Κατὰ τὴν συζήτησιν θέλει ἐξετασθῇ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις δὲν εἶναι ἄξιος νὰ κυβερνᾶται συνταγματικῶς, ἢ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις τολμᾷ νὰ παρουσιάζηται ἐνώπιον τῆς κοινωνίας λέγων, θέλω Κυβέρνησιν χωρὶς σύνταγμα, θέλω νὰ μείνω ἐγὼ δεσπότης. (Θόρυβος).

§68Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐξηγηθῇ ὁ Κ. Λομβάρδος.

§69Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θέλω ἀπαντήσει εἰς ἐκεῖνα τὰ πράγματα, ἃ ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ Βουλευτοῦ Ζακύνθου. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι πρέπει πρότερον νὰ ἠθικοποιθῶσι καὶ Κυβέρνησις καὶ λαός, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις διὰ νὰ φθάσωσιν εἰς ἕνα σκοπὸν, τὴν παραβίασιν τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, τὴν παραβίασιν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, ἔχουν ἀνάγκην ὀργάνων, καὶ τὰ ὄργανα ταῦτα ὑπάρχουν ἐκτὸς ἑαυτῶν, ὑπάρχουν μεταξὺ τοῦ ἰδίου λαοῦ. Πολλὰ ὀρθῶς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι πρέπει καὶ Κυβέρνησις καὶ λαὸ, οἵ τε Κυβερνῶντες καὶ βουλευόμενοι νὰ ἠθικοποιηθῶσιν. Οὐδεὶς ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο δύναται. Ὅλοι γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον ἐνηργήθησαν αἱ παραβιάσεις τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων, ὅτι οὐδεὶς δὲν ἤθελε δυνηθῆ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπόν του, ἂν δὲν εὕρισκε δευτερεύοντα ἢ τριτεύοντα ἢ τεταρτεύοντα ὄργανα. Πρέπει νὰ ἐννοήσῃ οὐ μόνον μία Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ ὁ λαὸς τὸ μέγα συμφέρον, ὅπερ ὑπάρχει εἰς τὴν τήρησιν τῶν Νόμων, τῶν καθιερούντων τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου. Ἀλλὰ, Κύριοι, τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι πρώτη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔδωκε τὸ παράδειγμα τῆς καταδιώξεως τῶν ἐγκλημάτων τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς διαπραχθέντων;

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἄλλη πρὸ αὐτῆς.

§71ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§72ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§73ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἅμα ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὴν πρώτην ἡμέραν καθ’ ἣν ὡρκίσθη, ἐξέδωκεν αὐστηρὰν ἐγκύκλιον πρὸς ὅλους τοὺς εἰσαγγελεῖς, ὅπως ὅλας τὰς ἐκκρεμεῖς καταμηνύσεις περὶ ἐκλογῶν, εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν καὶ ἂν ἀνάγωνται, εἰς οἱονδήποτε εἶδος ἐκλογῆς καὶ ἂν ἀναφέρωνται, εἴτε εἰς Βουλευτικὴν, εἴτε εἰς Δημοτικὴν νὰ τὰς βάλλουν ἐμπρὸς καὶ διεξαγάγουν μὲ τὴν μεγαλειτέραν ταχύτητα καὶ αὐστηρότητα· δὲν ἤρκεσε δὲ μία ἐγκύκλιος ἀλλ’ ἐπανειλημμέναι πρὸ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, διότι ἤθελε νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε νὰ αἰσθανθοῦν τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, ἃ μετεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπάρχει νόμος τιμωρῶν τὰς τοιαύτας πράξεις. Καὶ ἐφθάσαμεν, κύριοι, ἂν οὐχὶ ἐντελῶς εἰς τὸν σκοπὸν, διότι δὲν ἐξαρτᾶται τοῦτο ἐκ τῆς θελήσεώς μας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἀρκούντως πρὸς αὐτὸν, διότι εἶχον ἐκδοθῆ ἀποφάσεις, καὶ κατ’ ἀντιμωλίαν καὶ κατ’ ἐρήμην ἀπὸ τὰ δικαστήρια πρὸ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Καὶ τελευταῖον, κύριοι, ἀκόμη ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἥτις ἀπέῤῥιψε τὴν ἀναίρεσίν τινος καταδικασθέντος εἰς ἑξάμηνον φυλάκισιν καὶ εἰς ἑξαετῆ στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Δὲν δύναταί τις νὰ θέσῃ εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ἠθικότητα τῆς ἐνεστώσης κυβερνήσεως, ἥτις ἐσεβάσθη ὡς οὐδεμία προηγουμένη τὸν περὶ ἐκλογῆς νόμον, ἥτις ἐσεβάσθη τὰς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, προσπαθήσασα τὸ ἐπ’ αὑτῇ νὰ ἐμποδίσῃ πᾶν εἶδος ἐγκλήματος κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἂν ὅμως, κύριοι, ὑπερίσχυσαν αἱ κακαὶ ἕξεις εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ἂν τὰ κόμματα αὐτὰ τὰ ἴδια παρεβίασαν τοὺς νόμους ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς κυβερνήσεως, κατὰ τί δύναται νὰ θεωρηθῇ ἔνοχος ἡ κυβέρνησις αὕτη; Μάλιστα λέγω καὶ τοῦτο, ὅτι ἂν ἡ κυβέρνησις δὲν ἐλάμβανε τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἀνακριτῶν, διὰ νὰ ᾖναι παρόντες εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ ἐμποδίζωσι τὰς καταχρήσεις διὰ τῆς παρουσίας των, ἤθελε παρασταθῆ τὸ ἐλεεινότερον θέαμα, ὅπερ παρουσιάσθη εἰς τὸν τόπον αὐτόν· διότι τὰ κόμματα ἤθελον φθάσει εἰς τοιοῦτον βαθμὸν παραβιάσεως τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῶν νόμων, ὥστε ἠθέλομεν ἔχει ἐκλογὰς ὄχι μὴ ἐλευθέρας ἀλλὰ τὰς χειροτέρας, αἵτινες δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν. Ἡ κυβέρνησις κατὰ τοσοῦτον μόνον ἐπεμβῆκεν, καθόσον ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐπιτηρῇ τὴν διαγωγὴν τῶν ἀτόμων, ἅτινα ἤθελον νὰ παραβιάσωσι τὰς ἐκλογὰς, καὶ νὰ βεβαιόνῃ τὰ ἐγκλήματα, ἂν ἤθελον διαπραχθῆ, διὰ νὰ τὰ καταδιώξῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἠθικοποίησιν, ἣν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ὑπεστήριξεν ὡς ἀναγκαίαν, καθὼς καὶ τὴν διόρθωσιν τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῶν, διότι εἶπε μίαν ἀλήθειαν ἣν ὅλοι οἱ αἰῶνες, ἀφοῦ οἱ Ῥωμαῖοι τὴν ἐκήρυξαν, ἐσεβάσθησαν, ὅτι δὲν ὠφελοῦσιν οἱ νόμοι ἄνευ τῶν ἠθῶν· ἀπαιτεῖται νὰ ἠθικοποιηθῇ καὶ κυβέρνησις καὶ λαός. Εἶναι δὲ πολὺ παράδοξον, ὅτι τινὲς ἰσχυρίζονται, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔπρεπεν, ὡς ἐκ θαύματος, ἀμέσως ὡς ἦλθε τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα νὰ εὑρεθῇ καὶ κατηρτισμένος ἱκανῶς καὶ προσφυῶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συνταγματικῶν νόμων, ἄνευ οὐδεμιᾶς προπαρασκευῆς καὶ πείρας. Ὁ κύριος πρόεδρος λοιπὸν ὑπομιμνήσκων καὶ τοῦτο, δὲν ἔκαμεν ἄλλο, παρὰ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ φιλονεικηθῇ εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, ὅτι δὲν ἀρκεῖ τις, ἀμέσως καθὼς παρουσιασθῇ ἓν πολίτευμα ἐλεύθερον νὰ ᾖναι ἕτοιμος διὰ νὰ χωνεύσῃ αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἐκτελέσῃ, ἀπαιτεῖται χρόνος καὶ χρόνος πολὺς καὶ ἕτερα πράγματα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐλευθεριῶν ἑνὸς τόπου, συντελοῦντα εἰς τὸ νὰ μορφώσωσι τὰ ἤθη αὐτοῦ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος, περὶ οὗ ὡμίλησεν αἰνιγματωδῶς ὁ κύριος Λομβάρδος, ὅτι εὑρίσκεται εἰς κίνδυνον· αὐταὶ αἱ πομπώδεις φράσεις, αἱ ὁποῖαι ῥίπτονται παρὰ τοῦ κυρίου Λομβάρδου εἰς τὰς συζητήσεις, εἶναι κοσμήματα ῥητορικὰ, fiori ritorica, ὡς λέγουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, διότι δὲν ἔχουν οὔτε πραγματικότητα οὔτε ἐφαρμογὴν, εἶναι παρορμήσεις τῆς φαντασίας τοῦ κυρίου Λομβάρδου, καὶ τῆς φορᾶς τοῦ λόγου, μὲ τὰ ὁποῖα ἐκπλήττει καὶ τὸ κοινὸν καὶ τὴν Βουλήν. Δὲν νομίζω εἰς καμμίαν ἐποχὴν περισσότερον ἀπὸ τὴν παροῦσαν νὰ ἐφηρμόσθησαν καταλληλότερον, πιστότερον, οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν θέλῃ ὁ κ. Λομβάρδος, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ δεχθῶμεν τὸν ἀγῶνα τῆς συγκρίσεως μὲ οἱανδήποτε ἐποχήν. Καὶ ὅταν ἔρχεται νὰ κατηγορήσῃ μίαν κυβέρνησιν, πρέπει νὰ στηρίξῃ τὴν ἀγόρευσίν του ἐπὶ πραγμάτων, γεγονότων καὶ παραδειγμάτων, καὶ οὐχὶ δι’ ἀορίστων καταγγελιῶν, ὡς πρό τινος εἰσήχθη τὸ σύστημα τοῦτο καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ ἤδη εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλήν· τὸ τοιοῦτον εἶναι τρόπος, ὅστις ἀποδεικνύει ἔλλειψιν θάῤῥους, τὴν ἔλλειψιν πραγμάτων, πρὸς ὑποστήριξιν μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας· ἀεὶ δὲ ὁ κατηγορῶν πρέπει νὰ φέρῃ ἀποδείξεις, ἄλλως ἡ κατηγορία μένει πρὸς βάρος του. Αἱ τελευταῖαι αἰνιγματώδεις φράσεις τῆς ὁμιλίας του ὑπονοοῦν, ὅτι ὑπάρχει σύστημα κυβερνητικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὃ ἐνεργεῖ ἐκτὸς τοῦ συντάγματος, en dehors de la Consti tution· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ κύριος βουλευτὴς Ζακύνθου πρέπει νὰ ἐκθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του, διὰ νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ τοῦ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἕτερον σύστημα δὲν εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, ἢ τὸ σύστημα τὸ καθαρῶς συνταγματικόν.

§74ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις, ἃς ἔχει ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα Τριπόλεως περὶ τῶν ἐκεῖ συμβάντων.

§75ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Περὶ τοῦ περιεχομένου τῶν ἐκθέσεων ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως χθὲς ὡμίλησε. Μὴ θέλετε νὰ ταράττητε τὴν συνείδησιν τοῦ τόπου μὲ φαντάσματα. Ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸν ὀφθαλμόν της ἠτενισμένον εἰς τὰς πράξεις τὰς ἐκνόμους παντὸς οἱουδήποτε. Αἱ κατηγορούμεναι ἐνέργειαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται περὶ ἐνεργειῶν κατὰ τοῦ συντάγματος δὲν ἦσαν τοσοῦτον σπουδαῖαι, ὥστε νὰ προκαλέσωσι αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τῶν ἐνόχων. Ἡ κυβέρνησις αὕτη ἠθέλησε δι’ ὧν ἔλαβε μέτρων ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀγρυπνεῖ καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἐνῷ δὲν περιέχουν τίποτε περισσότερον αἱ ἐκθέσεις αὐταί, ἀπὸ ὅ,τι εἶπεν ὁ πρόεδρος, ἂν ἐπιθυμῆτε, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὰς καταθέσωμεν.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητοῦμεν νὰ τὰς καταθέσῃ, διότι δὲν θέλομεν νὰ μᾶς λέγητε ὅτι εἴμεθα φαντασιώδεις. Πράγματι πρεσβεύω, ὅτι τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ τὴν ξεφύγῃ οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ἡ κυβέρνησις, καὶ δὲν πρέπει νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει τι, ἢ μόνον κινήματα τοῦ ἀέρος, ἅτινα φαίνονται εἰς τοὺς δρόμους, καὶ νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι δὲν ἤκουσα, δὲν γνωρίζω, δὲν γινώσκω. Δὲν λέγω, ὅτι ὑπάρχει κόμμα, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχουν ἄτομα, ἅτινα σκέπτονται, ἐνεργοῦν, κατηχοῦν, ὅπως ἐπέλθῃ ἂν οὐχὶ ἀνατροπὴ ἀλλὰ μία μεταῤῥύθμισις τοῦ ὑπάρχοντος πολιτεύματος. Εἶναι ἀνάγκη τῆς κοινωνίας, εἶναι ἀνάγκη τῆς κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάγκη τοῦ τόπου, ἡ συζήτησις αὕτη νὰ ἔλθῃ νὰ ἐξετασθῇ καὶ φανερὰ, ὅστις δὲν φοβεῖται τὸ φῶς, ἐκεῖνος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὅπως λοιπὸν μὴ μᾶς ἐπιπλήξῃ δευτέραν φορὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι φαντασιοκοποῦμεν, λέγω, ὅτι ἀπαιτῶ, ζητῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῆς εἰσαγγελίας Τριπόλεως, ὡς καὶ τὰ ἄλλα ἔγγραφα εἴτε τῆς εἰσαγγελίας εἴτε τοῦ νομάρχου. Εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀντιτάττω, τὴν ἀγόρευσιν τοῦ βουλευτοῦ Ξηροχωρίου κ. Ἀθ. Πετσάλη κατὰ τὸ 1868. Δὲν εἶχεν ἐνώπιόν του ὁ κ. βουλευτὴς Ξηροχωρίου κατὰ τὰ 68 τὰ γεγονότα, ἃ ἔχομεν ἡμεῖς σήμερον καὶ τὰς ῥαδιουργίας· οὐδεμία ἀναφορὰ τότε περιῆλθεν ἐπαρχίας τοῦ κράτους περὶ μεταβολῆς πολιτεύματος· οὐδὲν ἧττον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου κατὰ τὰ 1868 προσεκάλεσε τὴν τότε κυβέρνησιν καὶ τῆς εἶπε, ἀμφιβολίας τινὰς βλέπω εἰς τὸν λόγον ἐδῶ, ὁμιλεῖτε περὶ μὴ ὀρθῶς κειμένων, αὐτὰ συνδέονται μὲ ἐκεῖνα ἃ ἐνοοῦμεν περὶ μετατροπῆς τοῦ πολιτεύματος, ἔλθετε νὰ μοὶ δώσητε λόγον. Ἀπὸ τὰ 68 ἕως σήμερον αἱ ἐνέργειαι ἐκεῖναι δὲν ἔπαυσαν, ἐνισχύθησαν μάλιστα, ἔφθασαν μέχρι τῆς ἐγγραφῆς καὶ ὑπογραφῆς ἀναφορῶν, ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν βοήθειαν τοῦ βουλευτοῦ κ. Πετσάλη κατὰ τὰ 68, ὅπως μὲ ὑποστηρίξῃ ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὰ 69 καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἦναι φαντάσματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου, ἢ ἦταν φαντάσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριζεν ὁ βουλευτὴς Ξηροχωρίου κατὰ τὰ 1868. Ἂν τότε δὲν ἦταν φαντάσματα ἐκεῖνα ἃ εἶπεν, δὲν εἶναι φαντάσματα ἐκεῖνα ἃ λέγω καὶ ἐγὼ σήμερον.

§77Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐκθέσεις ἢ μίαν τὴν τοῦ εἰσαγγελέως Τριπόλεως, ἂν ὁ κ. Λομβάρδος ἐπιμένῃ νὰ τὴν καταθέτω εἶμαι ἕτοιμος, ἵνα ἀποδείξω τὴν μὴ σπουδαιότητα ὅλων τῶν κατὰ τοῦ Συντάγματος ἐνεργειῶν. Ὁ κ. Λομβάρδος ἠθέλησε νὰ κάμῃ καὶ ἀντίθεσιν τῶν σημερινῶν ἰδεῶν μου πρὸς ἐκείνας τὰς ὁποίας εἶπον κατὰ τὰ 68. Αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις δὲν εἶναι πραγματικὴ, ἀλλὰ φανταστική. Τότε ἐγὼ ἐλάμβανον τὰς ὑπονοίας μου ἐκ φράσεών τινων, τὰς ὁποίας μία κυβέρνησις ἔῤῥιψεν εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον αἰνιγματικῶς, καὶ συνέπιπτον δὲ τότε καὶ ἕτεραί τινες φῆμαι ἀόριστοι, αἱ ὁποῖαι ἐκυκλοφόρουν. Ἐνῷ σήμερον δὲν εἶναι ἡ ἰδία περίπτωσις. Δὲν ἔχομεν σήμερον παρὰ τὰς ἀορίστους φήμας, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσω ἀκριβῶς καὶ νὰ ἴδω ποίαν σπουδαιότητα ἔχουν. Λέγω εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνοι μόνον αἱ ἐνέργειαι κατὰ τοῦ Συντάγματος, αἱ προερχόμεναι ἐκ μιᾶς κυβερνήσεως, οὐχὶ δὲ καὶ αἱ προερχόμεναι ἐκ τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα παρεκτρέπονται εἰς τοιαύτας ἐκνόμους ἐνεργείας, διότι δὲν εἶναι εὐχαριστημένα ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, οὐχὶ νομίμως, ἀλλὰ διότι δὲν ἱκανοποιεῖται ἡ παράλογος φιλοδοξία των. Αἱ ἐνέργειαι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ναυαγοῦν ἐνώπιον τῆς ὀρθοφροσύνης τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθές· ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ περιφρονήσῃ τὰς ἐνεργείας αὐτὰς, ἀφοῦ τὰς ἐξετίμησεν, ὅτι δὲν ἦσαν σπουδαῖαι, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην προσοχὴν εἰς αὐτὰς, διὰ νὰ μὴ κατηγορηθῇ ὅτι ὀκνεῖ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, καὶ ἐπειδὴ προεγνώριζεν ὅτι ἤθελε τῆς γίνει ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐκ περιουσίας ἤθελεν αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Ἂς μείνῃ ἥσυχος ὁ κ. Λομβάρδος, ὅτι οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν διατρέχουσι οὐδένα κίνδυνον· ὅτι τότε μόνον οἱ θεσμοὶ δύνανται νὰ διατρέξωσι κίνδυνον, ὅταν συνωμόσῃ μία Ἑλλ. Κυβέρνησις κατ’ αὐτῶν, πρᾶγμα ὅπερ δὲν ἐλπίζω ποτὲ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ καμμίαν Κυβέρνησιν, καὶ ἂν ἤθελε παρουσιασθῇ τοιαύτη Κυβέρνησις, ἤθελεν εὑρεθῆ ἀπομεμονωμένη καὶ ἤθελε καταισχυνθῆ. Φρονῶ, ὅτι ἀρκούντως διεφώτισα τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ὁ κ. Λομβάρδος χωρὶς νὰ θέλῃ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἀλλ’ ἂν τὴν θέλῃ εἶμαι ἕτοιμος νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπιμένω καὶ ζητῶ νὰ κατατεθῶσι αἱ ἐκθέσεις τοῦ Εἰσαγγελέως Τριπόλεως.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχουσιν ἀντικείμενα, συναφῆ μὲ τοσοῦτον πολύτιμα καὶ ἱερὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ὥστε νομίζω, ὅτι ὅταν τις πρόκειται νὰ θέσῃ τὴν χεῖρά του ἐπ’ αὐτῶν, ὀφείλει νὰ τὴν θέσῃ μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ εὐλαβείας. Ὡς ἔχει καθῆκον νὰ προκαλέσῃ, ἵνα περιέλθωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα, πᾶν ὅ,τι ἐν τῷ κρυπτῷ τεκταίνεται, διὰ νὰ προλάβῃ τοὺς κινδύνους, οὓς ἡ περαιτέρω περικάλυψις τῶν τεκταινομένων ἠδύνατο νὰ προαγάγῃ, τοιοῦτον ἔχει καθῆκον νὰ μὴ θίγῃ τοσοῦτον πολυτίμους καὶ λεπτὰς χορδὰς, εἰμὴ ὅταν ἔχῃ πλήρεις πεποιθήσεις καὶ στηρίζῃ ἐπὶ ὡρισμένων γεγονότων τὰς πεποιθήσεις του, καὶ τότε πρέπει νὰ ἀναπτύσσῃ τὰ γεγονότα ταῦτα καὶ νὰ ἐκτυλίσσῃ λεπτομερῶς καὶ ἀκριβῶς, διότι οἱ σκοτεινοὶ λόγοι καὶ αἱ ἀόριστοι ἐκφράσεις, ὅταν πρόκειται περὶ συμφερόντων τοσοῦτον πολυτίμων, διαταράσσουσι τὴν κοινὴν συνείδησιν τοῦ τόπου, ἐξεγείρουσι τὰς ὑπονοίας τοῦ κοινοῦ, τοῦτο δὲ οὐ μόνον δὲν φέρει ὠφέλειαν εἰς τὰ κοινὰ συμφέροντα, ἀλλὰ βλάβην μεγάλην. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ συζητήσωμεν περὶ μικρᾶς τινος παραβάσεως δημοσίου ὑπαλλήλου, ἥτις προκαλεῖ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, ἂν ἐτηρήθη διάταξίς τις οὐσιώδης, ἢ ἐπουσιώδης τῶν νόμων τοῦ κράτους, πρόκειται περὶ τῶν βάσεων τῆς πολιτείας καὶ τῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὴν πολιτείαν ὅλην. Χθὲς δὲν ἤμην παρὼν ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ ἀπηυθύνθη ἐπερώτησις πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ ἀπευθύνας τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ἀνέπτυξεν αὐτὴν, καὶ ἐξέθεσε τὰ γεγονότα, ἀφ’ ὧν ὡρμᾶτο, ἐφ’ ὅσον τοῦ ἦτο δυνατόν. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου καὶ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἔδωκε διασαφήσεις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, καὶ ἡ Βουλὴ ὅλη, καθὼς ἤκουσα σήμερον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν, ἐθεώρησε τὰς ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργοῦ δοθείσας διασαφήσεις ἀρκούσας καὶ προέβη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Σήμερον αἴφνης ἐν τῷ μέσῳ ἑτέρας συζητήσεως καὶ ἑτέρας ἐργασίας ῥίπτονται γενικαὶ φράσεις· ἐπικαλοῦνται τὸ φῶς τῆς ἀληθείας, ἀποστρέφονται τὸ σκότος καὶ ῥίπτουσι ἀληθῶς πολλὰς κενὰς καὶ ἀσαφεῖς φράσεις. Ἡ κυβέρνησις, κύριοι, εἶναι ἑτοίμη νὰ σᾶς δώσῃ διασαφήσεις. Τί σᾶς ἀνησυχεῖ, ποῖα γεγονότα σᾶς ταράττουσιν; ἔλθετε, ἀναπτύξατε ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ σᾶς δώσωμεν διασαφήσεις, ἵνα δι’ αὐτῶν καθησυχάσητε καὶ τὴν συνείδησιν ὑμῶν καὶ τὴν συνείδησιν τῶν ἀκουόντων ὑμᾶς, ὅπως ἡμεῖς ἔχομεν ἥσυχον καὶ γαληνιαίαν τὴν ἡμετέραν συνείδησιν.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἡ ἑξῆς.

§82Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ σᾶς εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἐντούτοις δὲν μὲ ἐκαλέσατε νὰ ὁμιλήσω, ἐγὼ παραιτοῦμαι, ἁπλῶς μόνον σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνόμιζον ὅτι παρῃτήθητε. Χθὲς ἐμείναμεν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δύω βουλευτῶν, ἡ ἀποζημίωσις τοῦ κ. Κατσάκου ἐγένετο ἀποδεκτή. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Λένωσην, εἷς τῶν βουλευτῶν ὑπεστήριξεν ὅτι ὁ κ. Λένωσης ἀνεχώρησε διὰ νὰ ἔλθῃ καὶ ἦλθεν ἐνταῦθα. Δὲν ἠμπόρεσεν ὅμως νὰ εὕρῃ παροῦσαν πλέον τὴν Βουλὴν, διότι εἶχε λήξει ἡ σύνοδος· ἐδῶ ἐμείναμεν. Λοιπὸν ποῖος ἔχει τὸν λόγον ὑπὲρ ἢ κατά;

§84ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ὁ κ. Λένωσης μαθὼν ὅτι ὁ πατήρ του ἀσθενεῖ βαρέως, ἀνεχώρησε καὶ ἀπὸ κακοκαιρίαν ἐμποδίσθη ἐπὶ δέκα ἡμέρας.

§85ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται αὐτό;

§87ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ ἀποζημίωσις διὰ τὸν πρώην βουλευτὴν Β. Δημητρακόπουλον.

§89ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἦτο παρὼν καὶ ἀσθενής.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς αὐτόν;

§91ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παρεδέχθη. «Μισθὸς καθυστερούμενος εἰς τὸν βοηθὸν τῆς βιβλιοθήκης κ. Μποῦτον ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου ἕως 6 Μαΐου 1868 δραχ. 420.»

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει διαφωνία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων.

§94ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐζήτησα ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εὗρον ὅτι ὁ νέος, περὶ οὗ ὁ λόγος, εἶχε διορισθῆ τακτικῶς, ἀπελύθη ἐπίσης τακτικῶς, εἶναι χρονολογίαι βεβαιωμέναι· τοῦ καθυστερεῖται μηνιαία μισθοδοσία τριῶν μηνῶν, καὶ διὰ κανένα λόγον δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ τοῦ ἀποδοθῇ. Ὁ κύριος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἀντέστη, δὲν εἶχεν ἄλλον λόγον, ἀλλὰ λέγει, ἐπειδὴ εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ δικαστήριον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πληρώσωμεν. Αὐτὸ δὲν τὸ θεωρῶ λογικὸν, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν, φέρω ὑμᾶς, κύριε πρόεδρε, δικαστὴν αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ πληρώσητε αὐτάς. Ἡ ἀπαίτησις αὕτη εἶναι δικαιοτάτη.

§95ΚΑΡΔΑΡΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔγγραφα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσεν ὁ κύριος Δανόπουλος δὲν παρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐῤῥέθη ὅτι ὑπάρχουν, ἀλλὰ δὲν παρουσιάσθησαν.

§96ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Νὰ πληρωθῇ διὰ νὰ μὴ πληρώσωμεν καὶ δικαστικὰ ἔξοδα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἡ Βουλὴ ἔνστασιν;

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη ἡ Βουλή. «Ἔξοδα τῆς εἰς Νάξον ἐπιτροπῆς ἀνὰ δραχμὰς 100 εἰς ἕκαστον...... 300.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ὅμοια τῆς εἰς Κόρινθον ἀνὰ δρ. 200 εἰς ἕκαστον... 2000.»

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ὑπέρβασις γενομένη διὰ μισθοδοσίαν προσωπικοῦ γραφείου καὶ κλητήρων ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ προεδρείου... 1600.»

§106ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Κύριοι, ὅταν μ’ ἐτιμήσατε μὲ τὴν προσωρινὴν προεδρείαν τῆς Βουλῆς, ἀμέσως ἐζήτησα καὶ ἔλαβον πληροφορίας περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ γραφείου καὶ τῶν κλητήρων καὶ τῶν δαπανῶν αὐτῶν. Μοὶ ἔδωσαν τὰς δεούσας πληροφορίας· τὸ προεδρεῖον ἐζήτησε νὰ σχηματίσῃ προσωπικὸν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Συγχρόνως παρουσιάσθησαν παραπολλαὶ ἀπαιτήσεις καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ γραφείου καὶ διὰ τοὺς κλητῆρας. Τὸ προεδρεῖον ἐζήτησε καὶ ἔλαβε πληροφορίας ἀπὸ τὸ προηγούμενον προεδρεῖον τί ἐδαπανοῦσε κατὰ μῆνα, καὶ ἐσχημάτισε τὸ προσωπικὸν καὶ τοῦ γραφείου καὶ τῶν κλητήρων πολὺ οἰκονομικώτερον ἀπὸ τὸ προηγούμενον προσωρινὸν προεδρεῖον. Μολοντοῦτο πολλὰ παράπονα ἠγέρθησαν κατὰ τοῦ προεδρείου καὶ ἰδίως κατ’ ἐμοῦ, διότι δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ εὐχαριστήσωμεν ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις, καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας μὲ ἔβαλαν· ἀδιαφορῶ. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν αὐτὴ ἔχουσα τὰ προηγούμενα παρεξετράπη εἰς ὑπέρβασιν. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μή. Παρατηρῶ μολοντοῦτο, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἐπειδὴ καὶ ἀγαπῶμεν ὅλοι τὴν οἰκονομίαν, λέγω, ὅτι τὰ προσωρινὰ προεδρεῖα νὰ μὴ κάμουν καμμίαν ὑπέρβασιν ἀπὸ τὰς δαπάνας τὰς νομοθετημένας τοῦ ὁριστικοῦ προεδρείου.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις;

§108ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος προβλέπει ἐπὶ ἓξ μῆνας διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐνιαύσιοι. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν, ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ σύνοδος προβλέπεται ὅτι ὁμοῦ μὲ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς θὰ κάμῃ ἑπτὰ μῆνας, νὰ προστεθῇ ἑνὸς μηνὸς μισθοδοσία διὰ τοὺς προσωρινοὺς ὑπαλλήλους καὶ κλητῆρας. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναβαίνει περίπου εἰς 2500 δρ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν δαπάνην αὐτήν;

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνεται. Ἐτελείωσεν ἡ ὑπόθεσις αὕτη, κύριοι. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως διὰ τὰς νέας τηλεγραφικὰς γραμμάς.

§112ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ τηλεγραφικῶν γραμμῶν δὲν ἐπεξειργάσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. εἰσηγητὴς, τὸν ὁποῖον εἶχε διορίσει ἡ ἐπιτροπὴ, ἔφερεν ἔκθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐνῷ εἶχε ῥητῶς παραγγελθῆ νὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς νέαν συζήτησιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐκηρύχθη κατεπεῖγον· ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ τῇ 28 Ἰουλίου, δὲν ἦλθεν. Ἡ Βουλὴ εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ ἐπῆγεν ἐμπρὸς ἄνευ ἐκθέσεως.

§114ΜΠΟΥΤΟΣ. Τότε ἡ ἔκθεσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ, διότι ἔχομεν πρακτικὸν, καὶ λέγει ῥητῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ μείνῃ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς νέαν συζήτησιν ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς· τότε ἡ ἔκθεσις αὐτὴ δὲν ἔχει κανὲν κῦρος.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν ἰσχὺν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§116ΜΠΟΥΤΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ 5 πρῶτα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). (Ἀναγινώσκετε τὸ 6 ἄρθρον).

§118ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐπιμένει νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὁ εἰσηγητὴς προτείνει νὰ συστηθῇ τηλεγραφεῖον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος Ἀταλάντην, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει διάταγμα ἀπὸ τὰ 1864 καὶ ἀκόμη δὲν ἐπραγματοποιήθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν γνωρίζει, ἐὰν ᾖναι σπουδαῖον τὸ τηλεγραφεῖον λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Λοκρίδος, ὅπου δὲν ἐξοδεύουν τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, νὰ σημειώσῃ εἰς τὰς νέας γραμμὰς καὶ τὴν γραμμὴν Ἀταλάντης.

§119ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἠξεύρητε ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας ποῦ κεῖται, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶναι εἰς κρείττονα θέσιν νὰ γνωρίζῃ, πόσον ἐπίκαιρος εἶναι ἡ ἐπαρχία τῆς Εὐρυτανίας εἰς τὴν μεθόριον γραμμήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι πολὺ δίκαιον καὶ σωστὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν διὰ λόγους δημοσίας ἀσφαλείας πρὸ πάντων, διότι πιέζεται ὡς τοὺς δύο ὁμόρους νομούς. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι οὐδὲν εἶναι οὔτε λογικώτερον, οὔτε δικαιότερον τῆς ἀπαιτήσεώς μου. Ἐπικαλοῦμαι μάλιστα τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιτοπίως μετέβη ἐκεῖ.

§120Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἀναγνωρίζω ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν περὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας τῆς Ἀταλάντης καὶ τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας εἶναι σπουδαιόταται, καὶ ἡ ἀνάγκη τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας δὲν παρουσιάζεται μόνον εἰς αὐτὰς τὰς δύο ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας, παρουσιάζεται εἰς τὴν Τριφυλλίαν, παρουσιάζεται εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, εἰς τὴν Ἑρμιονίδα καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§121ΚΟΡΙΖΗΣ. Εἰς τὴν Τροιζηνίαν.

§122Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ Τροιζηνία ἔχει τὴν θάλασσαν. Ἀλλὰ, κύριοι, μοὶ ἦτον ἀδύνατον νὰ προκαλέσω διάταγμα περὶ συστάσεως τῶν τηλεγραφικῶν αὐτῶν γραμμῶν, διότι ἦτο ἀδύνατον, ἡ πίστωσις τὴν ὁποίαν εἶχον, νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν ὅλων αὐτῶν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, διότι ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῶσιν, καθὼς δύνασθε νὰ ἴδητε ἐντὸς τῶν ὀλίγων αὐτῶν μηνῶν αἱ ἑξῆς τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ, ἀπὸ Κερκύρας μέχρι τοῦ ἀκρωτηρίου Λευκίμμης, ἀπὸ Βονίτσης μέχρι Λευκάδος, ἀπὸ Νησίου μέχρι Πύλου, ἀπὸ Σύρου μέχρι Σουνίου, ἀπὸ Λευκάδος μέχρι Κερκύρας, ἀπὸ Λευκάδος μέχρις Ἰθάκης, ἀπὸ Λευκάδος μέχρι Κεφαλληνίας, ἀπὸ Κεφαλληνίας μέχρι Ζακύνθου, ἀπὸ Σπετσῶν μέχρι Ναυπλίου, ἡ δὲ πίστωσις, τὴν ὁποίαν εἴχομεν προκαλεσθεῖσαν ὑπὸ τοῦ παρελθόντος ὑπουργείου διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1868, μόλις διήρκεσε διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν αὐτῶν γραμμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος πολλὰ οὐσιώδης, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον ἐμποδίζει τὴν κυβέρνησιν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν τηλεγραφικῶν αὐτῶν γραμμῶν. Εἶναι ἡ ἔλλειψις τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων. Τὰ τηλεγραφεῖα ὡς εἴδετε βεβαίως εἰς τὴν ἔκθεσιν, ηὔξησαν, ἀντὶ 26 τηλεγραφείων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν κατὰ τὸ παρελθὸν, ἔχομεν σήμερον 37, δὲν ἔχομεν δὲ ὑπαλλήλους, καὶ δὲν εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ εὕρωμεν τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους· ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει πληθὺς, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ τηλεγραφεῖα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν τὸν τυχόντα, σήμερον δὲ μόλις ἔχομεν 87 τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους διὰ 37 τηλεγραφικὰ γραφεῖα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον 110 Ἐὰν συστήσωμεν καὶ ἄλλα τηλεγραφεῖα, θὰ παραλύσωμεν ὅλα καὶ τὰ μέλλοντα νὰ συστηθῶσι δὲν θὰ ᾖναι τηλεγραφεῖα, καὶ τὰ ὑπάρχοντα δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τὸν σκοπόν των. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναμείνωμεν, ὥστε οἱ ἤδη μαθητευόμενοι εἰς τὴν τηλεγραφικὴν τέχνην νὰ τελειώσωσι τὰς σπουδάς των, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Εἶναι σπουδαιοτάτη ἔλλειψις, καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν σήμερον τὸν προϋπολογισμὸν μὲ πίστωσιν, ὅταν δὲν ἔχωμεν τὰ μέσα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν γραμμῶν.

§123ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι ἐκτὸς τῆς τοπικῆς ἀνάγκης, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, εἶναι ἔτι μεγαλείτερος. Ἐπειδὴ ὁ δυστυχὴς τόπος ἐκεῖνος εἶναι ἡ Σιβηρία τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, τὸν χειμῶνα κόπτεται ἡ ταχυδρομικὴ συγκοινωνία καθ’ ὁλοκληρίαν.

§124ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων τηλεγραφικῶν γραμμῶν θέλουν εἶσθαι τῆς Ἀταλάντης καὶ τοῦ Καρπενησίου.

§125ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ τὸν Κύριον Πρωθυπουργὸν, διότι μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῶσι τηλεγραφεῖα, ἀνέφερε καὶ τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, δηλαδὴ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Τριφυλλίας. Ἀναγνωρίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἐχορηγήθη εἰς τὸν Κύριον Πρωθυπουργὸν, εἶναι ἀνεπαρκὴς διὰ νὰ κατασκευασθῶσι παντοῦ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος, τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ, καθὼς καὶ ὅτι λείπει τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν, διὰ ν’ ἀνοίξωμεν διὰ μιᾶς τοσαῦτα τηλεγραφικὰ γραφεῖα, ὅσα ἀπαιτοῦνται· ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ Κύριος Πρωθυπουργὸς, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐσυστήθησαν γραφεῖα τηλεγραφικὰ εἰς πολλὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάγκη δὲν εἶναι τόσον κατεπείγουσα, καὶ παρελείφθησαν ἄλλοι τόποι, ὅπου ἡ ἀνάγκη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου δύο πράγματα πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, ὅταν πρόκειται περὶ συστάσεως τηλεγραφείων, πρῶτον ἡ ἀνάγκη τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν λαμβάνεται ὁ λόγος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ἔπειτα αἱ συναλλαγαὶ τῶν κατοίκων, τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα σήμερον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ὡς γνωρίζετε, ἐνεργοῦνται διὰ τῶν τηλεγράφων. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις — καὶ δὲν ἐννοῶ τὴν σημερινὴν, περιλαμβάνω καὶ τὰς προκατόχους, — ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἐλάμβανε πάντοτε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας αὐτὰς, νομίζω, ὅτι πρὶν συστήσῃ τηλεγραφεῖα εἰς ἄλλας πρωτευούσας ἐπαρχιῶν, ἤθελε συστήσει τοιοῦτον εἰς τὴν Κυπαρισσίαν, τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας, διότι ἐκεῖ ὄχι μόνον ὑπάρχει λόγος ὑπηρεσίας, ὡς εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς ἐκεῖ ὑπάρχουν μεγάλα, μέγιστα ἐμπορικὰ συμφέροντα· ἡ ἐπαρχία τῆς Τριφυλλίας παράγει σχεδὸν 20,000,000 λιτρῶν σταφιδοκαρποῦ, παράγει ἐπέκεινα τῶν 40,000 βαρελίων ἐλαίου, καὶ ἄλλα πολλὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων γίνεται ἐξαγωγή. Συλλογισθῆτε λοιπὸν, ὁποῖον ἐμπόριον γίνεται ἐκεῖ, καὶ μόλα ταῦτα οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν οὔτε ἕνα τηλέγραφον, διὰ ν’ ἀνταποκρίνωνται, εἴτε μὲ τὸ ἐξωτερικὸν, εἴτε μὲ τὰς Ἀθήνας, εἴτε μὲ τὴν Σῦρον, εἴτε μὲ τὰς Πάτρας, εἴτε μὲ τὴν Ἑπτάνησον. Ἀναγκάζομαι δὲ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι μὲ λύπην μου παρατηρῶ, ὅτι πρὶν γίνῃ τὸ τηλεγραφεῖον εἰς τὴν Κυπαρισσίαν, καὶ πρὶν γίνουν καὶ ἄλλα γραφεῖα τηλεγραφικὰ, ἐσυστήθησαν δύο τηλεγραφεῖα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος· δὲν ἀρκεῖ μόνον ἓν τηλεγραφεῖον εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν συμφέροντα ἐμπορικὰ τόσα, ἀλλ’ οὔτε λόγοι δημοσίας ὑπηρεσίας, ὁποῖοι ὑπάρχουν ἀλλοῦ;

§126ΘΕΟΔ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτ.) Εἰς ὁποίαν ἐποχὴν ἐσυστήθησαν;

§127ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω πότε, δὲν σᾶς μέμφομαι· λέγω, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη δύο τηλεγραφείων·—δὲν ἠδύνατο λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ν’ ἀφαιρέσῃ ἓν τῶν γραφείων τούτων καὶ κανὲν ἄλλο, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται περιττὸν ἴσως, καὶ νὰ συστήσῃ τὰ θεωρούμενα ἀπαραιτήτως καὶ ἀπολύτως ἀναγκαῖα, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι καὶ τῆς Κυπαρισσίας; Αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐξετάσῃ καλὰ, μήπως εἶναι δυνατὸν, νὰ καταργήσῃ τινὰ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων τηλεγραφείων καὶ νὰ συστήσῃ κατὰ προτίμησιν τοιαῦτα ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη, καὶ τότε πιστεύω, ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν Κυπαρισσίαν.

§128ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Τριφυλλίας κ. Σωτηροπούλου εἶναι βεβαίως κατὰ μέγα μέρος ὀρθαὶ, ἴσως ἐσυστήθησαν τηλεγραφεῖα εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦτον ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συστηθῶσιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ ἔπραξεν ἡ παροῦσα κυβέρνησις. Ὅλα τὰ τηλεγραφεῖα, τὰ ὁποῖα ἐσύστησεν ἡ σημερινὴ κυβέρνησις, εἶναι τὰ τηλεγραφεῖα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀναπόφευκτον νὰ συστηθῶσιν· διότι διὰ μιᾶς διεθνοῦς συνθήκης εἶχεν ὑποχρεωθῆ νὰ συστήσῃ τηλεγραφεῖα εἰς Ζάκυνθον, εἰς Κεφαλληνίαν, εἰς Σπέτσας καὶ καθ’ ἑξῆς. Δὲν ἐσύστησε λοιπὸν οὐδὲν περιττόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθοῦν· ἀλλὰ γνωρίζει πολὺ καλῶς, ὅταν μία κοινωνία ἀποκτήσῃ ἓν εὐεργέτημα, ὁποῖον θεωρεῖται ἐν γένει ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία, ἡ κοινωνία αὕτη μετὰ μεγάλης δυσφορίας θὰ ὑποφέρῃ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ εὐεργετήματος τούτου· ὥστε εἶναι πολὺ δύσκολον, ἡ κυβέρνησις σήμερον νὰ καταργήσῃ ἓν τηλεγραφεῖον· διότι φωναὶ θὰ ἐγερθοῦν ἐκ τῆς κοινωνίας ἐκείνης, θὰ κατακρίνουν τὴν κυβέρνησιν, καὶ γνωρίζετε, πόσον κατὰ δυστυχίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι εὔκολον, αἱ φωναὶ αὐταὶ νὰ ἀκουσθῶσιν. Θεωρῶ λοιπὸν δύσκολον, μολονότι δὲν ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, διότι ἐν τῷ νῷ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδέαν του, εἰ δυνατὸν, νὰ καταργηθοῦν ἓν ἢ δύο τηλεγραφεῖα, διὰ νὰ συστηθοῦν εἰς μέρη, ὅπου ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία εἶναι ἀναγκαιοτέρα· ἀλλὰ πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ περισκέψεως, διὰ νὰ μὴ ἐγείρωμεν τὴν ἀγανάκτησιν αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας.

§129ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετάσατε ἐὰν τηλεγραφήματα διαβιβάζωνται διὰ τῶν τηλεγραφείων αὐτῶν, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν γίνεται καμμία χρῆσις, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ δυσφορήσουν οἱ κάτοικοι.

§130ΖΑΪΜΗΣ. Ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἐπιζητοῦν καὶ φωνάζουν ὑπὲρ συστάσεως τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσητε, ὅτι εἶναι ἐπαρχία, ἡ ὁποία δὲν θέλει δυσφορήσει. Πρόκειται ἐξ ἀνάγκης νὰ καταργήσωμεν ἓν ἢ δύο τηλεγραφεῖα, διότι δὲν ἔχομεν ὑπαλλήλους, καὶ δυστυχῶς οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι ἤρχισαν νὰ παραιτῶνται, καὶ πᾶσα παραίτησις τοιούτων ὑπαλλήλων ἀφίνει κενὸν δυσπλήρωτον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§131ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ πρόκειται περὶ αὐξήσεως δαπάνης, ἐπεθύμουν αὐτὴ ἡ ἐργασία νὰ γίνῃ συντελοῦντος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἤθελον νὰ μᾶς εἴπητε, εἰς ποίαν ἀναλογίαν εὑρίσκονται αἱ δαπάναι καὶ αἱ εἰσπράξεις.

§132ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§133ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλὰ λησμονεῖτε, ὅτι εἶναι καὶ ἀνύπαρκτοι εἰσπράξεις σημειούμεναι, καὶ τοιαῦται εἶναι αἱ ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἀπὸ τὰ ἰδιωτικὰ τηλεγραφήματα τί εἰσπράξεις ὑπάρχουν.

§134ΖΑΪΜΗΣ. Ὅ,τι δύναμαι νὰ εἴπω σήμερον εἶναι, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ παρόντος ἔτους ὑπερέβησαν τὰς εἰσπράξεις τῆς ἀντιστοιχούσης ἑξαμηνίας τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι αἱ εἰσπράξεις κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν ἀνέβησαν εἰς 105,250 δρ.

§135ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἀποδοτέα πολλὰ ἀπὸ αὐτά.

§136ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε θὰ συστηθοῦν τὰ τηλεγραφεῖα; Νὰ ζητήσητε ἓν ποσόν.

§137ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ σήμερον δὲν γνωρίζω, πόσον χρειάζεται, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ζητήσω πίστωσιν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§139ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. (Ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην φοράν).

§142ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ προθεσμία τῶν 5 ἡμερῶν εἶναι πολὺ μικρά, ἕνεκα τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, ἅτινα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν αὔξησιν εἰς δέκα ἡμέρας, διότι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν πολύ, δύναται δὲ νὰ ὑποτεθῇ πολὺ ὀρθῶς ὅτι τὰ ἐμπόδια τῆς μεταβάσεως τῶν ἐνόρκων δύνανται νὰ ᾖναι εἰς τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς ἀναχωρήσεώς των καὶ δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ προφθάσουν, πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὴν εὐκολίαν αὐτήν· 5 ἡμερῶν προσθήκη δὲν παρέχει νομίζω καμμίαν δυσκολίαν.

§143Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Συμφέρον ὑπάρχει ἡ προθεσμία νὰ μὴ ᾖναι μεγάλη, οὔτε τὰ δικαστήρια νὰ συγκροτῶνται ταχέως. Οἱ ἔνορκοι λαμβάνουν εἰδοποίησιν πρὸ 40 ἡμερῶν· εἶναι προειδοποιημένοι ὅτι θὰ ἔλθουν καὶ ὅτι θὰ τοὺς καταναγκάσῃ ἀπόφασις. Πέντε ἡμερῶν προθεσμία, ἡ ὁποία δίδεται, νομίζω, εἶναι ἀρκετὴ, ἀλλ’ ἂς ᾖναι 8 ἡμέραι, ἂν θελήσετε ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω, δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ περισσότερον (θόρυβος).

§144ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν βλέπομεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, κύριοι βουλευταὶ, δέχεσθε 8;

§146ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§147ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων δὲν εἶναι μόνιμα, μεταβάλλονται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον. Πόθεν λοιπὸν θὰ ὁρισθῇ ἡ ἀπόστασις; Ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου τοῦ ἐκδώσαντος τὴν ἀπόφασιν ἢ τοῦ ἄλλου, τὸ ὁποῖον θὰ διαδεχθῇ; (θόρυβος).

§148ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν βλέπομεν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ ἀρχὴ διὰ πρώτην φοράν;

§150ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τὸ περὶ ἐγγείου φόρου· εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις. (Ἀναγινώσκεται).

§152Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ ἐκεῖ ὅπου λέγει ΣΙΠʹ. κάμετέ το ΣΙΗʹ, διότι εἶναι λάθος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδιορθώθη. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§154ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἐνταῦθα ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια. 1) περὶ φόρου ζώων κλπ. 2) περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων. 3) περὶ προικοδοτήσεων τῶν δήμων. 4) περὶ συντηρήσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν. 5) περὶ συμβάσεως ἐν Βιέννῃ. 6) περὶ ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας. 7) περὶ ὁμοίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς ἑταιρίας «ἡ Μικρὰ Ἀσία», 8) «περὶ πιστώσεως 17,930 πρὸς συμπλήρωσιν θέσεων κενῶν ἐπαρχείων». 9) «περὶ κυρώσεως δύο Βασ. Διαταγμάτων, περὶ ἐλαττώσεως εἰσαγωγικοῦ τέλους κλπ» 10) «περὶ τομῆς τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου», 11) περὶ δημοτικῶν δασμῶν Πατρῶν», 12) «πρότασις περὶ τῶν ἐγγράφων καὶ ἀγράφων ὑποθηκῶν τῆς Ἑπτανήσου».

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὰ ἔργα μας ἐτελείωσαν, αὔριον παρακαλεῖσθε νὰ ἔλθητε ἐνωρίς.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ὥραν νὰ ὁρίσωμεν.

§157ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἐνδεκάτην.

§158ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν ἐννάτην.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι ὑπουργοί, ὅπου ἔχετε καὶ ἄλλας ἀσχολίας τί λέγετε;

§160Θ. ΖΑΪΜΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, καταλληλοτέρα ὥρα εἶναι ἡ ἑνδεκάτη.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεσθε, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐνδεκάτην;

§162ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον εἰς τὰς ἕνδεκα. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 2 παρὰ 25|60.)