1869.07.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37.

Τῆς 28 Ἰουλίου 1869.

(Δευτέρα).

Ὥρα 9 π. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν προχθές. Ἔχομεν δύω ἀναφορὰς καταδικασθέντων εἰς κεφαλικὴν ποινὴν, ἡ μία Μαρίας χήρας Λογοθέτου κατοίκου Ἀγγελοκάστρου τῆς Σολυγείας, αἰτεῖται νὰ διαταχθῇ τηλεγραφικῶς ἡ ἀναστολὴ τῆς καρατομῆς τοῦ υἱοῦ της. Ἐπειδὴ εἶναι κατεπείγουσα τὴν παρουσιάζω.

§2ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. Πρὸς τὴν σεβαστὴν Βουλήν. Μεταξὺ τῶν καρατομηθησομένων εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ναυπλίου συγκατελέχθη καὶ ὁ υἱός μου Ἀναστάσιος Λ. Λογοθέτης, οὗτος εἶχεν ἑνωθῆ μὲ τὴν συμμορίαν τοῦ Λύγκου, ὅτε αὕτη συνέλαβεν αἰχμάλωτον κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1862 τὸν Μπάμπαν· ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ συνεννοηθεὶς διὰ νὰ τὸν ἐλευθερώσῃ τὸν παρέλαβε, καθ’ ἣν ὥραν ὕπνωττον οἱ ἄλλοι, καὶ ἀπῆλθε,· ἀλλ’ ἐννοηθεὶς μετὰ μικρὸν κατεδιώχθη καὶ μὴ δυναμένου τοῦ Μπάμπα νὰ βαδίσῃ ταχέως, συνελήφθη αὖθις παρ’ αὐτῶν, ὁ δὲ υἱός μου προσελθὼν εἰς τὸν ὑπομοίραρχον Σταμέλον, ἀνέφερε τὸ συμβὰν καὶ κατὰ πρόσκλησιν αὐτοῦ γενόμενος ὁδηγὸς κατέδειξε τὴν συμμορίαν, ἣν ἡ ἀρχὴ κατεδίωξε, καὶ ἀπηλευθέρωσε τὸν αἰχμάλωτον πρὶν ἔτι δοθῶσι τὰ λύτρα. Διὰ τὴν ἔμπρακτον δὲ ταύτην μεταμέλειάν του ἔλαβε πολλὰς ὑποσχέσεις καὶ διωρίσθη ὁδηγὸς ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας ἐπὶ ἓξ περίπου μῆνας, ἀλλὰ παραπεμφθεὶς κατόπιν διὰ τὴν ἀνωτέρω πρᾶξιν ἐφυλακίσθη καὶ δικασθεὶς κατεδικάσθη εἰς θάνατον. Ἡ ἀνωτέρω διαγωγή του, ἥτις ἐμφαίνει ἐμπράκτως τὴν μεταμέλειάν του, καὶ ἡ τετραετὴς εἰς τὸν στρατὸν πρότερον ὑπηρεσία δι’ ἀφέσεως ἀμέμπτου διαγωγῆς ἐπίστευον ὅτι ἤθελον τὸν καταστήσει ἄξιον τοῦ Βασιλικοῦ ἐλέους. Παρὰ προσδοκίαν οἱ λόγοι οὗτοι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, καίτοι ὑποβληθέντες ἐσχάτως δι’ ἀναφορᾶς μου εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Καταφεύγω ὅθεν καὶ πρὸς τὴν σεβαστὴν ταύτην Βουλὴν, ἣν μετὰ δακρύων παρακαλῶ νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Σ. ὑπουργεῖον τὴν παροῦσάν μου, ἐὰν θεωρῇ τοὺς λόγους ἀποχρῶντας νὰ μὴν ἀποκεφαλισθῇ ὁ ἀτυχὴς οὗτος υἱός μου. Τοῦτο δέον νὰ γίνῃ αὐθημερὸν καὶ προκληθῇ τηλεγραφικῶς ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως, καθόσον ἡ ἐκτέλεσις πρόκειται νὰ γείνῃ αὔριον ἢ μεθαύριον. Ὑποσημειοῦμαι δὲ μὲ σέβας βαθύτατον. Εὐπειθεστάτη ΜΑΡΙΑ χήρα Λ. ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ. Διὰ τοῦ Γ. Εὐαγγελίδου.

§3ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς εἶναι ἁπλούστατον· ὁλόκληρος ὁ Νομὸς τῆς Ἀργολιδο–Κορινθίας ἠξεύρει ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος θὰ καρατομηθῇ ἀδίκως, ὥστε ἠδύνατο ν’ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἂν δὲν ἦναι ἀληθῆ ὅσα λέγει ὁ ἀναφερόμενος δὲν βλάπτεται ἡ δικαιοσύνη, ἐὰν βραδύτερον ἐκτελεσθῇ ἡ ποινή.

§4Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐρωτῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς νὰ μᾶς εἴπουν, ἔχει δικαιοδοσίαν ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐκτελέσεως μιᾶς ἀποφάσεως; Καὶ πράττουσα τοῦτο ἡ Βουλὴ δὲν ἐπεμβαίνει καθαρῶς εἰς ξένην ἐξουσίαν τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν δικαστικήν; Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἠμπορεῖ νὰ ἦναι δικαιοτάτη καὶ δὲν ἐπεμβαίνω ποσῶς εἰς τὴν οὐσίαν, ἠμποροῦσε νὰ δοθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἠμποροῦσε νὰ δοθῇ εἰς τὸν Βασιλέα, οὐδέποτε ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν συστήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἀληθὴς θέσις τοῦ πράγματος.

§5Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ὅ,τι ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶπεν, εἶναι κατὰ μέγα μέρος ὀρθὸν καὶ ἀληθές. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται βεβαίως νὰ συστήσῃ τοιούτου εἴδους ἀναφορὰς, καθ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὰ στοιχεῖα, ἐξ ὧν ν’ ἀρυσθῇ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀναφερομένη ἔχει δίκαιον ἐπικαλουμένη τὸ Βασιλικὸν ἔλεος ὑπὲρ ἑνὸς καταδικασθέντος εἰς θάνατον· οὐχ ἧττον ὅμως νομίζω, ὅτι οὐδόλως προσβάλλονται τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἁπλῶς παραπέμψῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ νὰ συστήσῃ βεβαίως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, διότι διὰ νὰ συστήσῃ πρέπει νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ δυστυχὴς οὗτος καταδικασθεὶς εἰς θάνατον, κατεδικάσθη ἀδίκως καὶ ὅτι εἶναι ἀθῶος. Τοιαῦτα στοιχεῖα ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ. Πόθεν ν’ ἀρυσθῇ τῆς πληροφορίας αὐτῆς, ὅταν δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν οὔτε ἔγγραφα εἰσαγγελέων οὔτε τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐνόρκων οὔτε οὐδὲν ἐξ αὐτῶν τῶν στοιχείων, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν; Νομίζω λοιπὸν ὅτι σύστασις τῳόντι ἐπὶ τοιούτων ἀναφορῶν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ παραπεμφθῇ ἀμέσως, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ κατεπειγούσης ὑποθέσεως, εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁπλῶς καὶ καθαρῶς.

§7ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος· ἐσυμφώνησα μάλιστα καὶ εἶπον ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἀπόφασις τελεσίδικος. Διάταγμα Βασιλικόν, τὸ ὁποῖον ἀποῤῥίπτει τὴν αἴτησιν τῆς χάριτος ἐξεδόθη, ὅλα εἶναι τετελεσμένα· καὶ ἂν σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης θὰ σταλῇ ὅπως κατατεθῇ εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν δικογραφίαν αὐτῆς τῆς θλιβερᾶς ὑποθέσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ τοιούτου ἀντικειμένου ἐρχομένου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως ἀπευθύνω ὀλίγας παρατηρήσεις πρὸς τὴν κυβέρνησιν καὶ ἰδίως πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἕκαστος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε γνώμην θέλει περὶ τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου. Ἐγὼ τὴν ἀποκρούω ἐν ἀρχῇ· Ἀλλ’ ὑπάρχει εἰς τοὺς νόμους μας καὶ ἕως οὗ ὑπάρχει πρέπει νὰ ἐκτελῆται. Παρατηρῶ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι διὰ νὰ τὸ παρατηρήσω πρὸς τὸν νῦν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀτομικῶς, ἀλλ’ ἐν γένει πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ ποινὴ αὕτη εἰς τοὺς νόμους μας ἡ φιλανθρωπία ἀπαιτεῖ ἵνα μὴ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς παρατείνεται εἰς βαθμόν, ὁ ὁποῖος ἐνίοτε ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ἀπάνθρωπος. Ἐξηγοῦμαι. Ὑπάρχουν 50 ἢ 60 καταδικασμένοι εἰς κεφαλικὴν ποινὴν ἐν ταῖς φυλακαῖς πρὸ 6, πρὸ 8, πρὸ 20, καὶ ἴσως περισσοτέρων μηνῶν· ὁσάκις ἀνοίγῃ ἡ θύρα τῆς φυλακῆς οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν ἠξεύρουν ἐὰν ἀνοίγει διὰ νὰ τοὺς φέρῃ εἰς τὴν λαιμητόμον ἢ νὰ τοὺς δώσῃ τὸν πενιχρὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον τρώγουν ἐκεῖ μέσα. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ παρατηρῶ ἀκόμη ἄλλο τι, ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτελοῦνται αἱ θανατικαὶ ποιναὶ παρ’ ἡμῖν πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως. Ἀνέγνωσα, καὶ ἀνεγνώσατε πολλοὶ ἀπὸ ὑμᾶς τὴν τραγικωτάτην προχθεσινὴν σκηνὴν εἰς Χαλκίδα. Ἐπρόκειτο νὰ καρατομηθῶσιν ὀκτώ· ὁδηγοῦνται ἐνώπιον τῶν θανατικῶν ὀργάνων· κόπτονται αἱ κεφαλαὶ τῶν δύω· σύρεται ὁ τρίτος καὶ γίνεται πάλη θηριώδης μεταξὺ τοῦ καταδίκου, τῶν δημίων, καὶ τῶν παρευρισκομένων χωροφυλάκων· ἐπὶ τέλους ἀναβιβάζεται εἰς τὴν λαιμητόμον· ὠθεῖται ὁ τέταρτος, ὀκτάκις πίπτει ὁ πέλεκυς, ἀλλ’ ἡ κεφαλή του δὲν πίπτει· ἀνάγκη νὰ ἐπιδιορθώσουν τὸ ἐργαλεῖον τοῦ θανάτου ἐνώπιον τῶν ἀπομενόντων καταδίκων, οἱ ὁποῖοι ἵστανται ἐκεῖ ἐπὶ τεσσαράκοντα καὶ πεντήκοντα λεπτὰ θεωροῦντες αὐτὸ τὸ ὡραῖον θέαμα. Εἶναι κακοῦργοι, εἶναι λῃσταί, εἶναι ὅ,τι θέλετε· τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἦσαν ἄνθρωποι. Ἀνεγνώσατε τὰ συμβάντα τὰ ἄλλα προχθὲς ἐδῶ εἰς Ἀθήνας. Ἐπρόκειτο νὰ καρατομηθῶσι ἄλλοι τρεῖς, ἐπιάσθησαν μὲ τὸν δήμιον, καὶ πρὶν ἀναβιβασθῶσιν εἰς τὴν λαιμητόμον ἐφονεύθησαν διὰ τῆς μαχαίρας· κατὰ τοῦ τρίτου μάλιστα δὲν ἐπενήργησεν ὁ πέλεκυς καὶ τοῦ ἀπεκόπη διὰ τῆς μαχαίρας ἡ κεφαλή. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν ἐφιστῶ πολὺ ἐπὶ τοῦ θλιβεροῦ τούτου θέματος, ἐπὶ τῶν θλιβερῶν τούτων γεγονότων. Εἶναι καταδικασμένοι οἱ ἄνθρωποι εἰς θάνατον· ἐὰν ᾖναι περίστασις τῆς χάριτος νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ ἀμέσως, ἐὰν δὲν ᾖναι ἡ περίστασις τῆς χάριτος νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ποινὴ ἀμέσως, καὶ νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ δεικνύῃ, ὅτι αἰσθανόμεθα ὅτι ἐκτελοῦμεν θανατικὴν ποινήν, ἀνθρώπων. Δὲν ἐπεκτείνομαι περισσότερον, ἐλπίζω ὅτι καὶ σεῖς τὰς αὐτὰς ἐντυπώσεις ἔχετε, καὶ τὴν αὐτὴν φρίκην αἰσθάνεσθε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἡ ὁποία ἔγεινε προχθὲς ἐν Χαλκίδι καὶ ἐν Ἀθήναις. Μοὶ ἔγραφον ἐσχάτως ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μου, ὅτι λῃσταί τινὲς κρατοῦνται εἰς τὰς ἐκεῖ φυλακὰς καταδικασμένοι πρὸ πολλῶν μηνῶν εἰς θάνατον· τοὺς ἀνηγγέλθη πρὸ 20 ἢ 30 ἡμερῶν ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς ἐκτελέσεως, καὶ ἀπὸ τότε περιμένουν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, πότε θὰ τοὺς ὁδηγήσουν εἰς τὴν λαιμητόμον. Εἰς ἄλλα κράτη ἅμα ἀναγγέλλεται ἡ θανατικὴ ἀπόφασις ὀφείλει τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ περίστασις τῆς χάριτος, ἀμέσως νὰ τὴν ἀπονείμῃ ἢ ἀμέσως νὰ ἐκτελέσῃ. Ἐφιστῶ πολὺ τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ λυπηροῦ τοῦ λυπηροτάτου τούτου ἀντικειμένου, ὅπως παύσουν αἱ σκηναὶ αὐταὶ (συγκίνησις βαθεῖα).

§9Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ τῆς Ζακύνθου περὶ τῆς βραδείας ἐκτελέσεως τῶν θανατικῶν ποινῶν, εἶναι ἀληθέσταται· ἀλλ’ ὁ κύριος Λομβάρδος ἐλησμόνησεν, ὅτι, ἐὰν ἐβράδυνον αἱ ἐκτελέσεις τῶν θανατικῶν ποινῶν, δὲν ἐβράδυνον ἕνεκα τοῦ παρόντος ὑπουργείου· διότι τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο εὗρε 56 ἢ 58, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, καταδικασμένους εἰς θάνατον πρὸ καιροῦ.

§10ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ ΚΑΙ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ὑπουργείου.

§11ΖΑΪΜΗΣ. Αἱ θανατικαὶ ἐκτελέσεις εἶχον ἀνασταλῆ ἀπὸ τοῦ 1866. Πρωθυπουργοῦντος τοῦ μακαρίτου Ῥούφου, ἐξετελέσθησαν αἱ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θανατικαὶ ἀποφάσεις· μετὰ ταῦτα ὑπουργοῦ ὄντος τοῦ Κ. Λομβάρδου δὲν ἐξετελέθησαν κατὰ τὸ 1867 παρὰ 4 ἢ 5 ἐν Μεσσηνίᾳ. Ἔκτοτε αἱ ἐκτελέσεις ἀποφάσεων καταδικαζουσῶν εἰς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου ἀνεστάλησαν καὶ οὔτε κατὰ τὸ 1867 οὔτε κατὰ τὸ 1868 ἐγένοντο τοιαῦται. Ὅταν τὸ ὑπουργεῖον ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, εὗρεν, ὡς σᾶς εἶπον, 56 ἢ 58 καταδικασμένους εἰς θάνατον. Ὤφειλε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ ἦσαν ὑποθέσεις ἀπηρχαιωμέναι, νὰ λάβῃ ὅλας τὰς πληροφορίας παρὰ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν, ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐτυμηγορίας τῶν ἐνόρκων καὶ τότε νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἐκ τῶν καταδικασθέντων εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν ποινὴν ἦταν τινὲς ἄξιοι τοῦ Βασιλικοῦ ἐλέους. Διὰ νὰ γείνῃ δὲ τοῦτο, ἐννοεῖτε, ὅτι ἀπῃτεῖτο χρονικόν τι διάστημα. Μετὰ ταῦτα ἐπῆλθον βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ἐννοεῖται, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ἦτο, οὔτε πρὸ τῶν ἐκλογῶν οὔτε ἀμέσως μετὰ τὸ πέρας αὐτῶν, ὁ ἁρμόδιος καιρὸς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν θανατικῶν ἀποφάσεων. Μετὰ ταῦτα τὸ ὑπουργεῖον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς δικογραφίας ταύτας, καὶ δι’ ὅσους ἐκρίνοντο ἐκ τῶν δικογραφιῶν αὐτῶν ἄξιοι τοῦ Βασιλικοῦ ἐλέους, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔσπευσε νὰ προκαλέσῃ τὸ Βασιλικὸν ἔλεος. Διὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται νομίζω εἰς 28 τὸν ἀριθμόν, τὸ Βασιλικὸν ἔλεος ἐθεωρεῖτο ἄτοπον νὰ δαψιλευθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν ἤρξατο προβαίνουσα, καὶ σήμερον ἀφοῦ ἐνηργήθησαν ἐν Ἀταλάντῃ, Χαλκίδι καὶ Ἀθήναις, ἡ λαιμητόμος θέλει μεταβῆ εἰς Ναύπλιον καὶ εἰς ἄλλας πόλεις, ὅπου πρόκειται νὰ γείνουν ἐκτελέσεις θανατικαί. Ὡς πρὸς τὰ δυσάρεστα, τὰ ὁποῖα ἠκολούθησαν ἕνεκα ἐλλείψεων τῆς λαιμητόμου, ὁ Κ. Λομβάρδος ἔχει πληρέστατον δίκαιον καὶ ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε ἡ λαιμητόμος νὰ ἐπιδιορθωθῇ καὶ μὴ παρουσιασθῶσι πλέον τὰ δυσάρεστα καὶ ἀπάνθρωπα αὐτὰ φαινόμενα, ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων τῆς λαιμητόμου.

§12ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Δὲν ἐννοοῦσα διόλου νὰ ἐπιπλήξω τὸ παρὸν ὑπουργεῖον διὰ τοὺς πολλοὺς καταδίκους.

§13ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό.

§14ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πολὺ καλὰ ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου σᾶς εἶπεν ὅτι ἐξετελέσθη μία μόνη θανατικὴ ἀπόφασις ἐν Μεσσηνίᾳ. Ἐπέστησα τότε πολὺ τὴν προσοχήν μου εἰς τὸ ζήτημα τῶν πρὸ τῆς ἐνεργείας μου καταδικασθέντων, ὡμίλησα πολλάκις καὶ μετὰ τοῦ Ἀντιβασιλέως περὶ τούτου. Σᾶς ὁμολογῶ δὲν ᾐσθανόμην ἐν ἐμαυτῷ τὴν τόλμην νὰ βγάλω ἀπὸ τὰς φυλακὰς 40 ἢ 50 καταδίκους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν ἀπὸ τὰ πρὶν ὑπουργεῖα, καὶ νὰ ἐκτελέσω ἐγὼ ἐπ’ αὐτῶν τὴν θανατικὴν ἀπόφασιν· ἐβράδυνα ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ εἶπον ὁ Θεὸς ἂς δείξῃ τὴν λύσιν· ὑπέγραψα τὴν ἐκτέλεσιν τῆς καταδίκης ἐκείνων ἐν Μεσσηνίᾳ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ μόνοι τῶν ὁποίων ἡ ὁριστικὴ καταδίκη εἰς θάνατον μοὶ καθυπεβλήθη. Συμφώνως μὲ ὅσα σᾶς εἶπον, ὅτι ἀποκρούω τὴν ἀρχὴν τῆς θανατικῆς ποινῆς ἀλλὰ πρεσβεύω ὅτι ἅμα ἀπόφασις θανατικὴ ἀναγγελθῇ, πρέπει ἢ νὰ δίδηται χάρις ἀμέσως ἢ ἀμέσως νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις, ἐξήτασα, ἐζήτησα πληροφορίας, ἐζήτησα νὰ εὕρω δικαιολόγησίν τινα ἵνα δοθῇ χάρις, ἀλλὰ δὲν εὗρον καὶ οὕτως ἡ καταδίκη ἐξετελέσθη. Ἀλλὰ ἀπὸ τότε αἰσθάνομαι ἐντὸς ἐμοῦ κάτι τι τὸ ὁποῖον μὲ τύπτει, καὶ ἀπὸ τότε εἶπον ὅτι καλλίτερον ν’ ἀποθάνω παρὰ δευτέραν φορὰν νὰ ἀναλάβω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπου ἤθελον εὑρεθῆ ἐκ νέου εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπογράψω θανατικὴν ἐκτέλεσιν.

§15ΔΑΓΡΕΣ. Παράδοξον ἐντύπωσιν μοὶ ἔκαμεν ἡ στοργὴ ἡ πατρική, τὴν ὁποίαν δεικνύουν τινὲς ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ προσφιλεστάτων προσώπων. Ὑπὲρ τίνων κάμνουν σύστασιν καὶ ὑψόνουν τὴν φωνήν των; ὑπὲρ τῶν τεράτων τῆς κοινωνίας, ὑπὲρ τῶν δολοφόνων, ὑπὲρ τῶν λῃστῶν τῶν ἐκ συστήματος! Καὶ ὑψοῦται φωνὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπέναντι ὑπάρχοντος νόμου προβλέποντος τὴν ἐκτέλεσιν τῆς κεφαλικῆς ποινῆς. Εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ κοινωνία, ἠξίουν ν’ ἀκούσω ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ζακύνθου, εἰς τὴν πατρίδα τοῦ ὁποίου δὲν κάμνει ὀλίγην ἐνέργειαν τὸ φάσγανον τοῦ δολοφόνου, ἠξίουν ν’ ἀκούσω νὰ συστήσωσι τὰ ἐναντία εἰς τὴν κυβέρνησιν, νὰ ἐμπνεύσωσι θάῤῥος, ὅπως κατασταθῇ ὁ νόμος σεβαστός. Καὶ πότε, κύριοι; ὕστερον ἀπὸ μίαν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ὁ εὔγλωττος βουλευτὴς Φθιώτιδος ἔκαμε προχθὲς καὶ ἐξιστόρησε μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου τούτου καὶ ἰδίως τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος. Ὅταν σᾶς εἶπε, ὅτι ἀνὰ 50 βήματα ἀπαντᾶτε γέροντας δυστυχεῖς τείνοντας χεῖρα ἱκέτιδα, ζητοῦντας ἐλεημοσύνην, διότι οἱ λῃσταὶ τοῖς ἀφῄρεσαν τὴν περιουσίαν, ὅταν ὕστερον ἀπὸ 50 βήματα ἀπαντᾶτε μητέρα βαστάζουσαν ὀρφανὸν εἰς τὴν χεῖρα καὶ ὀρφανὸν εἰς τὸν ὦμον, διότι ἐδολοφόνησαν λῃσταὶ τὸν πατέρα των ἢ σύζυγόν της καὶ ζητοῦσαν ἄρτον διὰ τὰ τέκνα της, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι πλεῖσται οἰκογένειαι κατεστράφησαν ἀπὸ δολοφόνα ὅπλα, τολμᾶτε νὰ εἴπητε εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις προώρισε μίαν καὶ δύω συνεδριάσεις πρὸς ἐξάντλησιν τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ὅταν σεῖς, κύριοι βουλευταί, εἴπατε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἶναι οἰκτρὰ ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐκ τῆς λῃστείας, ἔρχεσθε νὰ ἀναπτύξητε αἰσθήματα συμπαθείας ὑπὲρ τῶν τεράτων, ὑπὲρ τῶν κακούργων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐχθροὶ τῆς κοινωνίας, ἐχθροὶ τῶν νόμων; Δὲν εἶμαι ἄνθρωπος τῶν αὐστηρῶν τιμωριῶν, ὄχι. Ἐν τῇ ἐθνοσυνελεύσει, κύριε βουλευτὰ Ζακύνθου, ἐνθυμεῖσθε ποίας ἰδέας ὑπεστήριξα· ὑπεστήριξα τὴν ἀπόλυτον ἀποκέντρωσιν, καὶ τὰς ἄκρας ἰδέας· δυστυχῶς ὅμως εἶδον πικρὰ ἀποτελέσματα. Καὶ πότε, κύριοι; εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, ὀλίγοι εἶναι οἱ μὴ διαφυγόντες τοὺς ὄνυχας τῆς δικαιοσύνης, καὶ αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους τοὺς ὁποίους δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης, νὰ τοὺς συστήσητε εἰς τὴν ἐπιείκειαν τῆς κυβερνήσεως! Καὶ ὅταν, κύριοι, ἠθέλατε καθιερώσει τοιαύτην ἀρχὴν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἕκαστος κακοῦργος ἤθελεν εὕρει ἕνα ἐξ ἡμῶν ὑπερασπιστὴν, διότι καὶ ἡμεῖς ἄνθρωποι εἴμεθα. Ὅταν ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν κυβέρνησιν, τότε τίποτε δὲν κάμνετε, ἀρνεῖσθε τὴν ἐμπιστοσύνην σας εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εἰς πᾶν ἄλλο ζήτημα εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ δυσπιστία, εἰς τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη· διότι βεβαίως ἕκαστος ὑπουργὸς διὰ νὰ προκαλέσῃ ἓν Διάταγμα ἐκτελέσεως κεφαλικῆς ποινῆς, θὰ αἰσθανθῇ ὅτι πρόκειται νὰ χυθῇ αἷμα, ἀλλ’ ὅταν τὸ αἷμα τοῦτο χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς ἄλλους κακούργους ὅπως προληφθῇ ἡ χύσις ἀθώου αἵματος, τότε πράττει τὸ καθῆκον του καὶ δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπέμβητε.

§16ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς, ὁ ἔντιμος φίλος μου, βουλευτὴς Καλαμῶν ἠμπορεῖ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ ἐπολέμησε τὰς ἰδέας καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ Βεκαρίου, τοῦ Ζαννῆ, τοῦ Ῥόσση καὶ τόσων ἄλλων συγγραφέων, δὲν ἐπολέμησεν ὅμως ὅ,τι ὁ κ. Λομβάρδος αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπρότεινε. Ἐγὼ πρότερον εἶπον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ συστήσῃ, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθημεν πληρέστατα σύμφωνοι· καὶ ὁ κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι εἶναι μὲν αὐτὸς κατὰ πεποίθησιν ἐναντίος τῆς θανατικῆς ποινῆς, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει νόμος, αἱ ἐκτελέσεις τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν πρέπει νὰ γίνωνται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν δι’ ἐντελεστέρων ὀργάνων, διὰ νὰ μὴ παρουσιάζωνται αὐτὰ τὰ σπαραξικάρδια πράγματα, τὰ ὁποῖα γίνονται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ποινῶν. Ποῖος εἶπεν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Δαγρὲς ἐπολέμησεν ἀπὸ τοῦ βήματος; Μόνος του ἴσως τὰ ἐφαντάσθη καὶ ἐσηκώθη νὰ πολεμήσῃ ὅ,τι ἐφαντάσθη.

§17ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μήτε ν’ ἀποσταλῇ ἁπλῶς ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὄχι διότι ἔχω τίποτε μὲ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, διότι οὔτε κἂν τὸν γνωρίζω, ἀλλὰ ἐνδέχεται αὐτὴ ἡ ἁπλῆ διεύθυνσις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θὰ κάμῃ, νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ἄλλοι ἔξωθεν τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενοι προκαλοῦν, καὶ νὰ εὕρῃ οὕτω βάσιν τινα ὁ ὑπουργός. Ἠδύνατο καὶ πάλιν νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Βασιλέως διὰ τῆς ἁρμοδίας ὁδοῦ ἡ δυστυχὴς μήτηρ του. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κηρυχθῇ ὡς μὴ ἔχουσα ἁρμοδιότητα καὶ νὰ καταθέσῃ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἰς τὰ ἀρχεῖά της. Ταῦτα, λέγω, διότι μὲ κατέχει ὁ φόβος μὴ τυχὸν χρησιμεύσῃ τοιαύτη ἀπόφασις ὡς βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ οἰκοδομήσωσιν οἱ ῥαδιοῦργοι οἱ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενοι καὶ παρασύρουν καὶ τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ. Διὰ τούτους τοὺς λόγους εἶμαι ἀντίθετος τῆς γνώμης καὶ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν ἄλλων καὶ προτείνω νὰ κατατεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἠκούσατε τὸν ἀγορεύσαντα, εἶναι τῆς γνώμης νὰ μὴ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ νὰ κατατεθῇ εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§20ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ μὴ διευθυνθῇ· ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύεται εἰς αὐτά.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) παρεδέχθη. Ἄλλη μία ἀναφορὰ ὑπάρχει τῆς αὐτῆς φύσεως.

§22ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος δὲν δύναται αὐθαιρέτως νὰ ἀποφασίσῃ, ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἄλλα τὰ περιστατικὰ ἐδῶ καὶ ἄλλα ἐκεῖ. Λοιπὸν αἱ δύω ἀναφοραὶ αὐταὶ νὰ ῥιφθοῦν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§25ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν πρέπει νὰ ἤμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν προσεκτικώτεροι εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου καὶ τὰς διατάξεις εἰς αὐτὴν δυστυχῶς τὴν περίστασιν παλαίουν δύω συστήματα, τῆς φιλανθρωπίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ καθήκοντος ἀφ’ ἑτέρου, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τρίτος λόγος ἀνώτερος, ὁ λόγος τῆς φιλανθρωπίας. Ποῖον ἔθεσε δικαστὴν ἐδῶ ὁ νόμος εἰς αὐτὸ τὸ ἀσυμβίβαστον; Δὲν ἔθεσεν ἡμᾶς, ἔθεσε τὴν ἐξουσίαν, διότι ἡ ἐξουσία ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ περιστατικά. Λοιπὸν τὸ νὰ ἀποῤῥίψωμεν δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν φιλανθρωπίαν, τὸ νὰ παραδεχθῶμεν καὶ συστήσωμεν δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν νόμον, τὸ ν’ ἀπευθύνωμεν ὅμως εἰς τὴν κυβέρνησιν ἦναι σύμφωνον.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὸ ἀπεφασίσθη ἤδη.

§28ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μὰ ἀπεφασίσθη περὶ τῆς μιᾶς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν δευτέραν ἀναφορὰν ζητῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἑτέραν ἀναφορὰν ἄλλου εἴδους. Ἡ Νικολέτα Ἐμμανουὴλ Χρήστου ἐκθέτει τὰς κατὰ τὸν ἀγῶνα ὑπηρεσίας τοῦ συζύγου της, ζητεῖ προικοδότησιν διὰ τὰς θυγατέρας της ἢ ἐν ἐλλείψει νὰ τῆς δοθῇ ἀνάλογος χρηματικὴ συνδρομή.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἤδη ἡ ἔκθεσις τῆς σταλείσης εἰς Νάξον ἐπιτροπῆς, ἀγαπᾶτε νὰ ἀναγνωσθῇ τώρα;

§34ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 37 τοῦ κανονισμοῦ λέγει, ὅτι αἱ ἐκθέσεις πρέπει νὰ ἀναγινώσκωνται.

§36ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοῦτο τὸ λέγω, διὰ νὰ μὴ χάνεται ὁ καιρός.

§37ΔΑΓΡΕΣ. Οὐχὶ διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν μίαν ἰδέαν ἢ τὴν ἄλλην, ἀλλ’ ἵνα μὴ εὑρεθῶ εἰς ἀντίφασιν εἰς ὅτι ὑπεστηρίξαμεν πέρυσι ἀπὸ τοῦ βήματος ἐγὼ καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, κ. Πετιμεζᾶς καὶ ἄλλοι προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας. Καὶ ἐκεῖ ἀπεστάλη ἐπιτροπή, ὅπως καὶ εἰς Νάξον, ὅπως ἐνεργήσῃ ἐξετάσεις καὶ συλλέξῃ πληροφορίας· ἡ ἐπιτροπὴ τότε ὑπέβαλε τὴν γνώμην της εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ὅλοι ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ τύπωσις, διότι αὐτὴ δὲν εἶναι ἔκθεσις ἐκλογῆς· ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς ἐκλογῆς ἦλθεν, ὑπεβλήθη καὶ ἐτυπώθη, εἶναι μία πληροφορία τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀντὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, ἐπροτίμησε νὰ στείλῃ ἀντιπροσώπους ἐπιτοπίως· ἐπιτροπὴ ἐστάλη καὶ ἐπανῆλθεν, ἡ ὁποία ἠδύνατο καὶ ἔκθεσιν νὰ μὴ κάμῃ, ἀλλ’ ἓν μέλος νὰ μᾶς εἴπῃ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο συνελέξαμεν. Νομίζω λοιπὸν διὰ τοῦτο, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ τύπωσις· βεβαίως ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ δώσῃ ὁποιανδήποτε ψῆφον θέλει· ἐγὼ δὲν ἠξεύρω κἂν τὶ περιέχει ἡ ἔκθεσις καὶ ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι μὲ κανὲν ἐκ τῶν μελῶν δὲν ὡμίλησα.

§38ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον Δαγρὲν καὶ θὰ τοῦ κάμω τὰς ἀκολούθους παρατηρήσεις. Ὅταν ἐσυζητούσαμεν προχθὲς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Κορινθίας, ἐγὼ ἔκαμα λόγον καὶ διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Νάξου καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως μοὶ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν ἔκαμα λόγον, ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὰ στενογραφημένα πρακτικά. Ὅταν λοιπὸν ἐγίνετο λόγος περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς τόσον ὁ κ. Δαγρὲς, καθὼς καὶ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζαν τὴν ἐναντίαν ἰδέαν· εἶπον ὅτι θὰ ἐκλεχθῇ καὶ ἐκ τῆς μειοψηφίας καὶ σεῖς ὑπεστηρίξατε τὸ ἐναντίον.

§39ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ πέρυσι τὰ ἴδια εἶπον.

§40ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ δὲ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται, αἵτινες στέλλονται πρὸς ἀνάκρισιν, δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ ὁρίζοντος, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπὰς πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύεται καὶ ἡ μειοψηφία. Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν οἱ κύριοι βουλευταὶ ἰσχυρίσθησαν, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὸ προηγούμενον. Καὶ ποῖον ἦτο τὸ προηγούμενον; ἦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἀποσταλεῖσα εἰς τὴν Τροιζηνίαν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε ἐξελέχθη ἡ ἐπιτροπή, εἴχομεν τὰς αὐτὰς ἰδέας, ἀλλὰ μία πλειοψηφία καὶ τότε ὑπεστήριζε τὸ ἀντίθετον καὶ ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ ἐξελέχθη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Τὸ προηγούμενον αὐτὸ ἐπεκαλέσθησαν καὶ προχθές, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀποσταλησομένης εἰς Νάξον, ἀλλὰ τὸ προηγούμενον αὐτὸ δὲν δύνασθε αὐθαιρέτως νὰ τὸ λάβετε ὑπ’ ὄψιν οὔτε νὰ λάβετε ἓν μέρος, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὸν σκοπόν σας ἢ τὴν ἰδέαν, καὶ ἀποῤῥίψητε τὸ ἕτερον. Ἂν τὸ προηγούμενον ὡδήγησε τὴν πλειονοψηφίαν προχθὲς εἰς τὸ νὰ ἀποφανθῇ ὅτι ἡ μειονοψηφία δὲν πρέπει νὰ ἀντιπροσωπευθῇ, εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν καθ’ ὅλα αὐτοῦ τὰ μέρη· διότι ἡ ἰδία Βουλή, ἡ ὁποία ἐξέφερε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἀπεφάνθη διὰ τῆς πλειονοψηφίας ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας. Δὲν πρόκειται τώρα νὰ εἴπωμεν ποίαν ἰδέαν εἶχον ἐγὼ καὶ ποίαν ἰδέαν εἶχες σύ· σὺ καὶ ἐγὼ ὁμοῦ, συνάμα διὰ νὰ μορφώσωμεν ὡς βουλευταὶ μίαν ἀπόφασιν, ἐπεκαλέσθημεν ἓν προηγούμενον. Τοῦτο τὸ προηγούμενον πρέπει νὰ τὸ καθιερώσωμεν καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔκτασιν, ἄλλως ἡ ἀπόφασίς μας δὲν θὰ ᾖναι ὀρθὴ καὶ δικαία· θὰ στηρίζεται ἴσως εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία κάμνει τὰς ἀποφάσεις καὶ ἐπικαλεῖται τὰ προηγούμενα ὁσάκις νομίζει, ὅτι συντελοῦν εἰς τὸν σκοπόν της, ἄλλως τὰ ἀποῤῥίπτει ὡς ἔκθετα. Ποίας ἰδέας εἴχομεν πέρυσι, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά· εἴπομεν, καὶ τὸ εἴπομεν δι’ ἕτερον λόγον, διότι ὑπῆρχε πίεσις μεγάλη, ὅτι τὸ ἀντικείμενον διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖτο ἡ ἐκλογὴ τῆς Τροιζηνίας ἦτο ἡ δωροδοκία καὶ ἡ βία· ἦσαν τοὐτέστι δύο οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους κατηγορεῖτο ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη· ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε νὰ μᾶς εἴπῃ ἢ ἐὰν ἔγεινεν ἢ δὲν ἔγεινεν δωροδοκία. Σήμερον ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς ἀντικείμενον διάφορον διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Νάξου· διότι ἐνταῦθα κατηγοροῦνται 4 δῆμοι, ὅτι ἐψηφοφόρησαν τεθνεῶτες καὶ ἀπόντες, ὅτι ἔλαβε χώραν βία, καλπονόθευσις, πλαστογραφία καὶ τόσα ἄλλα ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἐν ἐκτάσει ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἔχομεν καὶ ἄλλον λόγον νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ἡ Βουλὴ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Νάξου εἶναι λίαν πολύπλοκοι καὶ δέονται μελέτης διὰ νὰ δυνηθῇ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ διάφορα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν· τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ πράξῃ μόνον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως, διότι πρέπει νὰ τὰ συνδυάσῃ μὲ ὅλας τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ μὲ ὅλα τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκύψωσιν. Ἑπομένως μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κύριος Δαγρὲς δὲν ἔχει δίκαιον νὰ ἐναντιοῦται εἰς τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως.

§41ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κανονισμὸς εἶναι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος διέπει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς· τούτου οὕτως ἔχοντος, ἀγνοῶ ποίαν δύναμιν ἔχουν τὰ προγενέστερα, τὰ προηγούμενα. Τί ἐστὶ προηγούμενον; Ἂν ἐγένετο μία παρεκτροπή, πρέπει νὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν; ὁ κανονισμὸς εἶναι ὁ προηγούμενος παντὸς προηγουμένου· ὁ κανονισμὸς λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ κατόπιν ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει.

§42ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῖον πολεμᾷ ὁ κ. Καλλιφρονᾶς ἐμένα; Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγνωσιν καὶ τὴν τύπωσιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλει ἡ Βουλή;

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν διάφοροι ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§46ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς σᾶς ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων διὰ τὸ ἔτος 1870. Ἡ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Ἑτέραν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων λειτουργῶν, καὶ ἐπὶ τούτου προτείνει νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Καὶ ἄλλην περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου, τῶν δημοσίων δικαιωμάτων, διὰ τὸ ἔτος 1870, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ἔχει.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§48ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 132,500 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1869, διὰ κατασκευὴν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν παραδοχὴν τῆς πιστώσεως αὐτῆς, καὶ συνιστᾷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ συστηθῇ ἓν τηλεγραφεῖον, μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συστηθῶσιν, εἰς τὴν Ἀταλάντην, καθ’ ὅσον πιστεύω ὅτι ἡ θέσις τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς ἀπαιτεῖ τὴν σύστασιν τοῦ τηλεγραφείου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα πότε θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§51Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν εἶναι κατεπείγοντα, εἶναι διὰ τὸ 1870.

§52Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, διότι εἶναι λίαν κατεπεῖγον, καθ’ ὅσον ἂν μᾶς εὕρῃ ὁ Σεπτέμβριος, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ περισσότεραι γραμμαὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν.

§53ΔΑΓΡΕΣ. Φέρω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἐπὶ μιᾶς διατάξεως ἡ ὁποία λάθρα εἰσεχώρησεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον τοῦ 1867 καὶ ἐφηρμόσθη, ἡ δὲ ἐφαρμογὴ προεκάλεσε πλείστας δυσχερείας καὶ περιπλοκὰς μεταξὺ τῶν φορολογουμένων καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν, μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τοῦ δημοσίου. Ὅ,τι ζητῶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ συμφωνήσει νὰ τὸ παραδεχθῇ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι ἡ ἑξῆς πρὸς τὸ παρὸν καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ φέρω καὶ ἄλλας τινὰς καὶ ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου τρέχοντος ἔτους, καὶ ἑπομένου. Νὰ λείψουν αἱ λέξεις «τὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας λεπτὰ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκάδος ἐλαιῶν» καὶ νὰ ἀντικατασταθοῦν διὰ τῶν λέξεων «δικαίωμα ἐπικαρπίας 10%».

§54ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλλω μίαν πρότασιν περὶ λῃστείας ἡ ὁποία ἐπροτάθη πέρυσι καὶ ἐψηφίσθη, ἀλλὰ δὲν ἐπεκυρώθη. Ἔχω καὶ ἑτέραν πρότασιν νόμου περὶ στρατολογίας.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§56ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ αὐτῶν, ἔχω καὶ ἐγὼ πρότασιν· ἐγὼ καὶ ὁ κ. Κολιάτσος ὑποβάλλομεν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν αἱ διατάξεις τοῦ ΡΟΖʹ. νόμου περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας νὰ ἰσχύουν καὶ αὖθις ἐπὶ δύο ἔτη. Ὁ νόμος οὗτος εἶναι διὰ τὰς ἀμοιβὰς τῶν φονευομένων πολιτῶν. Καὶ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις νὰ ἐπέχῃ τόπον μιᾶς συζητήσεως· ἡ πρότασίς μας εἶναι αὕτη. «Αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον ΡΟΖʹ. Νόμου περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας ἰσχύουν ἐπὶ δύο ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου». Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ληστείας ὡς καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλων τῶν νομοθετημάτων θεωρῶ τὸ περὶ συνοικισμοῦ τῶν σκηνιτῶν βλάχων. Εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἐλπίζω τὴν παντελῆ καὶ πλήρη ἐξάλειψιν τῆς ληστείας εἰς δύο ἔτη τὸ ὀλιγώτερον ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου αὐτοῦ. Ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ ἐζήτησα τὴν γνώμην πολλῶν καλλιτέρων μου καὶ πάντες μοὶ προέταξαν τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφαίνονται. Δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀκούσω λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ μὲ πείσουν ἐντελῶς ὅτι ὑπάρχει δυσκολία ἀνυπέρβλητος· Ὑποβάλλω λοιπὸν τὸν νόμον αὐτόν· ἐπειδὴ προτίθεμαι ν’ ἀναχωρήσω, θὰ μοὶ συγχωρήσετε νὰ τὸν ἀναγνώσω, διότι ἐνδέχεται νὰ τὸν συζητήσετε ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου καὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὰς ἰδέας μου.

§57ΤΙΝΕΣ. Δὲν θέλομεν ἐξηγήσεις, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος.

§58ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, δὲν μακρηγορῶ (θόρυβος). Ἰδοὺ τέλος πάντων ἡ πρότασίς μου, σᾶς τὴν ἀναγινώσκω.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ συνοικισμοῦ τῶν σκηνιτῶν (βλάχων). Ἄρθρον 1. Πάντες οἱ μὴ κατοικοῦντες διαρκῶς εἴς τινα πόλιν ἢ χωρίον τοῦ Κράτους ποιμένες σκηνῖται (Σαρακατσαῖοι ἢ Ἀρβανιτόβλαχοι) ὑποχρεοῦνται τοῦ λοιποῦ νὰ κατοικήσωσι μονίμως. Ἄρθρον 2. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα ἐξ αὐτῶν τὴν οἰκίαν ἢ καλύβην του νὰ κατασκευάσῃ μακρὰν τῶν ἄλλων οἰκιῶν τοῦ χωρίου ἔνθα διαρκῶς θὰ κατοικήσῃ. Ἄρθρον 3. Ἀπαγορεύεται εἰς πάντας αὐτοὺς νὰ μεταφέρωσι τὰς οἰκογενείας των, ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος νόμου καὶ ἐφεξῆς, εἰς χειμερινὰς ἢ θερινὰς νομάς. Ἄρθρον 4. Ἐντὸς δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλουσιν ἅπαντες οἱ τοιοῦτοι νὰ δηλώσωσιν ἐγγράφως εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν τὸ χωρίον ἢ πόλιν τῆς σταθερᾶς κατοικήσεώς του. Ἄρθρον 5. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατοικήσωσιν εἰς τὸ αὐτὸ χωρίον πλείονες τῶν πεντήκοντα οἰκογενειῶν. Προτιμῶνται δὲ οἱ προδηλώσαντες τὴν θέλησίν των δι’ ἕκαστον χωρίον. Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰς ἕκαστον χωρίον συνοικισθεισῶν οἰκογενειῶν ἀποφασίζεται παρὰ τῆς ἐπιτοπίου διοικητικῆς ἀρχῆς, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων αὐτοῦ. Ἄρθρον 6. Ὅσοι ἐκ τῶν ῥηθέντων δὲν θέλουν νὰ κατοικήσωσιν εἰς χωρίον ἢ πόλιν τῆς ἐκλογῆς των, ἢ στεροῦνται τῶν πρὸς ἀγορὰν οἰκοπέδου μέσων, ὀφείλουν ἐντὸς τῆς ἀνωτέρω ἐν ἄρθρῳ 4 ὁρισθείσης προθεσμίας νὰ δηλώσωσιν ἐγγράφως εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον τὴν περὶ συνοικισμοῦ θέλησίν των. Ἄρθρον 7. Προσδιορίζονται διὰ τοὺς τοιούτους διὰ Βασιλ. διατάγματος ὡρισμένα μέρη, ἓν ἢ πλείονα, τοῦ Κράτους καὶ χορηγοῦνται δωρεὰν ἀνὰ ἓν στρέμμα γῆς δι’ ἑκάστην ἰδίαν οἰκογένειαν, ἵνα συνοικισθῶσι καὶ ἀποκατασταθῶσιν ὁριστικῶς εἰς αὐτὸ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἀνωτέρω ταχθείσης διμήνου πρὸς δήλωσιν προθεσμίας. Ἄρθρον 8. Τὸν ἀριθμὸν τῶν οἰκογενειῶν ἐκ τῶν δηλωσάντων, τῶν μελλουσῶν νὰ συνοικισθῶσιν εἰς ἕκαστον μέρος, προσδιορίζει τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν διὰ Βασιλ. διατάγματος. Ἄρθρον 9. Πᾶς ὁ μὴ συμμορφωθεὶς μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ἀπελαύνεται τῆς χώρας. Ἀθῆναι, 26 Ἰουλίου 1869.

Ὁ Βουλευτὴς Φθιώτιδος

Δ. ΤΖΙΡΙΜΩΚΟΣ.

Νομίζω τὸ τοιοῦτον ὡς τὸ μόνον δι’ οὗ θὰ καταστρέψητε τὴν λῃστείαν· ἂν δὲν τὸ παραδεχθῆτε, θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν ὑμῖν πρόθεσις νὰ καταστρέψητε τὴν λῃστείαν. Δυστυχῶς βιάζομαι νὰ ἀναχωρήσω καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχετε ὄρεξιν νὰ ἀκούσετε τὴν ἀνάπτυξιν, παρακαλῶ νὰ τὸ κηρύξετε κατεπεῖγον τοὐλάχιστον καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ σημερινὴ ἀνάπτυξις ὡς πρώτη συζήτησις, δὲν εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ.

§59ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Τσιριμῶκε, μίαν παρατήρησιν νὰ σᾶς κάμω. Ὁσάκις ὑποβάλλεται ἓν νομοσχέδιον, ὅσον καὶ ἂν κηρυχθῇ κατεπεῖγον ἀπὸ τὴν Βουλὴν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ὡς συζητηθὲν πρώτην φοράν· διότι καὶ ἂν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὸ κατεπεῖγον, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀκολουθήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ. Πέρυσιν ἐπετρέψαμεν εἰς τὸν πρωθυπουργὸν Βούλγαρην νὰ θεωρήσῃ κατεπεῖγον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε, περὶ σφραγίσεως ζώων. Ἡ Βουλὴ ὅπως σήμερον εἶπε μάλιστα κατεπεῖγον καὶ ἂς ἀναγνωσθῇ. Καὶ ὅταν ἔφερε τὸ νομοσχέδιον τῶν 100 ἑκατομμυρίων καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἡ Βουλὴ καθιέρωσε διὰ προηγουμένων ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις. Λέγω λοιπὸν ὅτι δύναται νὰ κηρυχθῇ, ἀλλὰ θὰ τυπωθῇ, θὰ διανεμηθῇ καὶ κατόπιν θὰ ἀναγνωσθῇ.

§60ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτοί, κύριοι, εἶναι λόγοι ἀτομικοὶ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ ὄχι ἑνὸς κοινοβουλίου. Ἀπειράκις τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν ἐκηρύξαμεν ὡς συζήτησιν πρώτην. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς σφραγίσεως τῶν ζώων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον· ὅταν πρόκηται ὅμως περὶ τῆς λῃστείας, ἡ ὁποία ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁποῦ ὁμιλοῦμεν νὰ ἔχῃ φέρει δυσάρεστα ἀποτελέσματα εἰς τὴν κοινωνίαν, τότε αἱ λεπτολόγοι ἰδέαι σας δὲν ἔχουν ὑπόστασιν καὶ ὅσα νὰ μᾶς εἰπῆτε αὐτὰ εἶναι λόγια. Δέκα λέξεις, κύριοι, θὰ εἴπω, δὲν ἔχετε ὄρεξιν νὰ μὲ ἀκούσητε; καταβαίνω.

§61ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε.

§62ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν εἶναι ἀτομικαὶ ἰδέαι αὐταὶ τὰς ὁποίας ἐξέφερα, εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς τοῦ 1867 καὶ ὁ κανονισμὸς ἐν ἄρθρῳ 61 ὁρίζει (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ἀτομικὴ ἰδέα, ἀλλ’ ὡς καὶ πέρυσιν ἔγινε δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν κακὸν προηγούμενον, διότι μεθαύριον ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἔλθουν ὡς πέρυσι τὰ κερκυραϊκὰ νομοσχέδια καὶ μᾶς εἴπουν τότε εἰς τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν νὰ τὰ περάσωμεν ὡς πρώτην ἀνάγνωσιν. Αὐτὸ λοιπὸν ἠθέλησα νὰ πολεμήσω, ὄχι νὰ μὴ ὁμιλήσητε.

§63ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἦμαι σύντομος, κύριοι, καὶ δὲν θὰ σᾶς ἐπασχολήσω πλέον τῶν δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας. Θεωρεῖται κοινὸν καὶ ἡ πεῖρα ἐδίδαξεν ἡμᾶς τοὺς κατοίκους τῆς Στεριᾶς Ἑλλάδος ὅτι τὰ δύο τρίτα τῆς λῃστείας εἶναι τέκνα τῶν βλαχοποιμένων, τὸ φυτώριον τῆς λῃστείας εἶναι αὐτὴ ἡ φυλή· ἂν λοιπὸν κατὰ τῆς φυλῆς αὐτῆς λάβωμεν τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ καταστρέψωμεν τὰς κακούργους διαθέσεις, νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουν καὶ τοὺς ἄλλους κατοίκους τοῦ βασιλείου, τότε θὰ καταστρέψωμεν ἀμέσως τὴν ληστείαν διὰ τοιούτων νόμων κατὰ τὰ δύο τρίτα. Ἑπομένως ἐγένετο μεταξὺ μας συζήτησις, ἂν ἡ φυλὴ αὕτη μᾶς παρέχῃ ὠφέλειαν ὡς ἐκ τῶν ἐσόδων πρὸς τὸ δημόσιον ἢ ζημίας καὶ ἴδομεν ὅτι αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας παρέχει εἶναι ὡς 5 καὶ αἱ πρόσοδοι ὡς 1, ἐννοῶ τὰς ζημίας τὰς ὑλικὰς, παρεκτὸς τῆς ἠθικῆς ὅτι ἀτιμάζουν τὴν πατρίδα μας καὶ στέλλουν τοὺς συμπολίτας μας εἰς τὸν τάφον καὶ ἄλλους καθιστοῦν πένητας. Ἂν λοιπὸν συνοικισθῶσιν αὐτοὶ εἰς διάφορα χωρία, πρῶτον θὰ λάβωσι τὰς ἕξεις τοῦ γεωργοῦ, τοῦ χωρικοῦ, δεύτερον θὰ ᾖναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιτήρησιν τοῦ παρέδρου, τοῦ ἱερέως, τοῦ χωροφύλακος, τρίτον θὰ ἔχουν τὴν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν τῶν ἐγχωρίων των. Ἀλλ’ ἐξετάσθη, πρέπει ἄραγε νὰ συνοικισθῶσι βιαίως ἢ πρέπει ὁ συνοικισμὸς νὰ ᾖναι ἑκούσιος. Κατ’ ἐμὲ θέλω τὸ δεύτερον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ καταστῇ ὡρισμένον. Τοῦτο ἀφορᾷ ἡ πρώτη διάταξις· συμφωνῶ ἕκαστος νὰ ἐκλέξῃ τὸν συνοικισμὸν μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μένῃ ἐκεῖ καὶ νὰ μὴ ἀπομακρύνηται πολὺ, διότι, ἐὰν ἔχῃ τὴν καλύβην του μακρὰν τοῦ χωρίου δύναται νὰ δέχηται τὸν ληστὴν καὶ οὕτω θέλει καταστραφῇ ὁ σκοπός μας· ἡ τρίτη διάταξις εἶναι πρόδηλος, διότι διὰ τῶν οἰκογενειῶν των διατρέφουσι τοὺς ληστὰς, τοὺς κρύπτουσι πολλάκις οὐχὶ ἐκ προθέσεως, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀνάγκης, διότι ἀπειλοῦν τὴν οἰκογένειάν των καὶ τους ἐμπνέουν τὸν τρόμον. Ἡ τετάρτη διάταξις ἀφορᾷ τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐκλέγει διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς διαμονή του. Ἡ πέμπτη διάταξις καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν διὰ νὰ μὴ δύνανται νὰ συνοικισθῶσι πλέον τῶν 50 οἰκογενειῶν.

§64ΛΑΠΑΣ. Ἐννοεῖς 50 οἰκογένειαι εἰς ἕνα χωρίον; Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον.

§65ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνώτατος ὅρος εἶναι πεντήκοντα.

§66ΛΑΠΑΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ μάλιστα 50 οἰκογένειαι εἶναι ἀδύνατον νὰ συνοικισθῶσι μαζὺ, τὸ πολὺ πρέπει νὰ βάλῃς τρεῖς.

§67ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐνόμισεν ὁ κ. Λάππας ὅτι πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ· ἔχετε καιρὸν νὰ συζητήσητε. Σκοπός μου εἶναι ἀνώτατος ὅρος τῶν πεντήκοντα, νὰ μὴ συνοικισθῶσι τόσον ὅμως, ὥστε νὰ στενοχωρηθῇ τὸ ἐπίλοιπον μέρος τῶν χωρικῶν. Ἔπειτα ἡ ἐξουσία εἶναι ἐκτελεστὴς τοῦ νόμου καὶ δύναται νὰ κανονίσῃ ἀνάλογον ἀριθμὸν (διάλογοι).

§68ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ καὶ τότε βλέπομεν.

§69ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Χαίρομαι, κύριε Δανόπουλε. Τοιουτοτρόπως, ὅπως ἡμεῖς ἀποφαίνεσθε, ἀποφαίνονται ὅλοι, ὅσοι δὲν γνωρίζουν τὰ τῆς ληστείας.

§70Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα.

§71ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτὴ ἡ στρεψοδικία κατέστρεψε τοὺς Ἕλληνας.

§72Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τί νομίζεις, μὲ λόγια καταστρέφεται ἡ ληστεία; (θόρυβος).

§73Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν ἐπερώτησιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσδιορίσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας κανόνα· τὸ θέλετε ἢ ὄχι;

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ σχέδιον νόμου;

§77ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ κηρυχθῇ ὡς κατεπεῖγον.

§78ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλα νὰ κηρυχθοῦν ὡς κατεπείγοντα, ἀλλὰ νὰ τυπωθοῦν πρῶτον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσδιορίσατε τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§81ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὔριον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι, διότι ἀπαιτοῦνται 24 ὧραι κατὰ τὸν Κανονισμόν· ἀλλ’ ἂς ᾖναι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχθὲς ἀπεφασίσθη ὥστε ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν εἰσαχθέντων νὰ εἰσαγάγωσιν αἱ ἐπιτροπαὶ τὰς ἐκθέσεις των. Ἐκ τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνεγνώσθη μόνον ἡ περὶ συστάσεως νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν, μένει τὸ περὶ ἐπαρχείων, περὶ προικοδοτήσεως τῶν δήμων, περὶ τηλεγραφικῆς συμβάσεως....... περὶ συντηρήσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν, τὸ ὁποῖον ἐσύστησεν ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ λέγει εἰς τὸ πρωτόκολλόν της, ὅτι τὸ περὶ συντηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἀναβάλλεται.

§83ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό; Ἡμεῖς εἴμεθα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρωτόκολλον τὸ λέγει.

§85ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κακῶς, θὰ ᾖναι λάθος.

§86ΤΙΝΕΣ. Τὸ περὶ συντηρήσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἀνεγνώσθη, κ. πρόεδρε.

§87ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ πληροφορίαν τί σημαίνει αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη περὶ ὅλων τῶν νομοσχεδίων ἐκτὸς ἑνὸς, διὰ τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἀναβάλλει τὴν σκέψιν της ἐπ’ αὐτοῦ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν· τὰ ἄλλα ἐδόθησαν εἰς τοὺς εἰσηγητάς. Δὲν εἶπε δι’ αὐτὸ ὅτι ἀναβάλλεται, ἀλλ’ ὅτι θὰ συνέλθῃ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν νὰ διατυπώσῃ τὴν γνώμην της.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν σήμερον δὲν συνέρχεται;

§89ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια. (Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ συντηρήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν νομοσχέδιον καὶ γίνεται παραδεκτὸν διὰ πρώτην φορὰν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§90Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§91ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις δὲν εἶναι σήμερον.

§92ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς διὰ σήμερον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῶν Πατρῶν;

§94Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ καὶ θ’ ἀπαντήσω· (ἀναγινώσκεται).

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ὀνόματα.

§96ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Εἶναι 1238.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ἐζήτησε νὰ προσθέσῃ ...

§98ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὰ ὁποῖα 1238 κάτοικοι τῶν Πατρῶν ἀπηύθυναν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης κατὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε περισσότερον ἀφ’ ὅσα ὑμεῖς ἠκούσατε περιεχόμενα ἐδῶ. Λέγω εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, πρῶτον εἰς ποῖον νόμον στηριζόμενος ἀνέβαλεν ἐκλογὴν ἡ ὁποία εἶχεν ἅπαξ προκηρυχθῆ καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ κατὰ τὴν 20 νομίζω τοῦ παρόντος μηνός· δεύτερον ἐὰν πρὶν προέλθῃ εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀναβολῆς, τὸ ὁποῖον βεβαίως λόγος δημοσίας τάξεως ὑπηγόρευσαν, ἔλαβε ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὴν ἐξουσίαν του, νὰ προλάβῃ πᾶσαν διατάραξιν τῆς τάξεως καὶ ἀκολούθως εὑρέθη εἰς ἀνάγκην ν’ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς· καὶ τρίτον περιμένω νὰ μάθω ἀπὸ τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ πόσον ἔχονται ἀληθείας αἱ διάφοροι κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνθησαν κατὰ πολλῶν ὀργάνων τῆς διοικητικῆς καὶ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, καὶ ἂν τὰ ὄργανα αὐτὰ δὲν ἐτιμωρήθησαν, ἢ τοὐλάχιστον ἀπεμακρύνθησαν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν; Ἄλλο τίποτε δὲν ἔχω.

§99Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. (πρωθυπουργός). Κύριοι, συμμορφούμενος μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ἔρχομαι σήμερον νὰ ἀπαντήσω εἰς δύω ἐπερωτήσεις. 1) εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Σωτηροπούλου περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς Πατρῶν καὶ 2) εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου περὶ τῆς ἐκλογῆς προσωρινοῦ δημάρχου τῆς πρωτευούσης τῆς νήσου· συνάμα δὲ ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὴν πρώτην, θέλω ἐνδιατρίψει καὶ εἰς τὰς ἀποτεινομένας διὰ τῆς ἀναφορᾶς πολιτῶν τινῶν τῶν Πατρῶν συκοφαντίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπὸ τοῦδε χαρακτηρίζω τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν πλήρη συκοφαντιῶν. Ὀλίγον, κύριοι, πρὸ τῆς περαιώσεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἀναφοραὶ πολιτῶν τῶν Πατρῶν, ἀνηκόντων εἰς τοὺς ἀντιθέτους τῶν ἤδη βουλευτῶν, ἀπετάθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον δι’ ὧν ἐζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ δημάρχου προσωρινοῦ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ κ. Περικλ. Καλαμογδάρτου, ἐκλεχθέντος βουλευτοῦ. Ἡ ἐκλογὴ διετάχθη· ἤρχησαν αἱ ἐργασίαι νὰ προβαίνωσι, καὶ νὰ προβαίνουν ἡσύχως· ἀλλὰ τινὲς θέλοντες νὰ πολεμήσωσι τὴν ἐπιῤῥοὴν τῶν βουλευτῶν ἐν τῇ πόλει, ἤρχησαν νὰ ἐξάπτουν τὰ πάθη, καὶ νὰ ἐξεγείρωσι τὸν ὀργασμὸν τῶν πνευμάτων· ὅσον δὲ προέβαινον πρὸς τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς καὶ ὅσον προέβαινον αἱ ἐκλογικαὶ ἐργασίαι, τοσοῦτον ηὔξανεν ἡ ἔξαψις τῶν παθῶν καὶ ἐπετείνετο ὁ ὀργασμὸς τῶν πνευμάτων. Διάφοροι ἐπιδείξεις κατὰ μέγα μέρος γελοῖαι, τῶν ὁποίων αὐτόπτης ὑπῆρξε καὶ ὁ παρεπιδημήσας ἐν Πάτραις ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προητοίμαζον σπουδαιότερα γεγονότα, προητοίμαζον ἀταξίας. Ἤρξαντο λοιπὸν αἱ ἀταξίαι. Αἱ ἀρχαὶ τῶν Πατρῶν ἐνόμισαν πρέπον νὰ καλέσωσιν εἰς τὸ κατάστημα τῆς νομαρχίας τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν δύω ἐνδιαφερομένων δημοτικῶν μερίδων καὶ νὰ παραστήσωσιν εἰς αὐτοὺς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ περιορίσωσι καὶ τὰς ἐπιδείξεις καὶ τὰς ἀταξίας ἑκατέρων τῶν μερίδων. Οἱ ἀρχηγοὶ οὗτοι ὑπεσχέθησαν, ὅτι θέλουσι καταβάλλει ὅλας των τὰς προσπαθείας διὰ νὰ ἐμποδίσωσι τοὺς φίλους των ἀπὸ τὰ ἀτοπήματα ταῦτα. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἴσως μὲ ὅλην τὴν θέλησίν των, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐμποδίσωσιν αὐτά. Ἐξηκολούθουν λοιπὸν αἱ ἀταξίαι· ἀλλ’ ἐνῷ ἐξηκολούθουν αἱ ἀταξίαι, πληροφορίαι ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ἄνθρωποι φυγοδικοῦντες ἐπὶ λῃστείᾳ προσεκλήθησαν ἀπὸ τὴν Στερεὰν διὰ νὰ ἔλθωσι νὰ συμμεθέξωσι τῶν ἐκλογικῶν ἐνεργειῶν. Τὰ πράγματα ἐξωγκοῦντο, ὁ ἐρεθισμὸς ηὔξανε καὶ προοιωνίζετο, ὅτι, ἐὰν ἐκλογὴ ἐλάμβανε χώραν, ἤθελε δώσει ἀφορμὴν εἰς μεγίστας ἀταξίας, αἵτινες σπουδαίως ἤθελον διαταράξει τὴν δημοσίαν τάξιν. Τότε πρῶτος ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Πάτραις ἐφετῶν ὁ Κ. Κωνσταντόπουλος, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἀκεραιότης καὶ ἡ εὐθύτης εἶναι γνωσταὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, πρῶτος ὁ Κ. Κωνσταντόπουλος ἐπροκάλεσε σύσκεψιν τῶν ἀρχῶν διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν, διὰ νὰ συσκεφθῶσι περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσι πρὸς διατήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως. Συνῆλθον, κύριοι, αἱ ἀρχαὶ, ἐσκέφθησαν, καὶ αἱ ἀρχαὶ αἱ ἐπιτετραμμέναι τὴν πρόληψιν τῶν ἀτακτημάτων, οὐχὶ δὲ αἱ δικαστικαὶ, συνέταξαν ἓν πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω. «Ἐν Πάτραις καὶ ἐν τῷ νομαρχιακῷ καταστήματι συνελθόντες οἱ ὑποφαινόμενοι, ὅ τε νομαρχῶν γραμματεὺς Κ. Σ. Πανέλλης, ὁ φρουραρχῶν λοχαγὸς Κ. Χ. Οἰκονομίδης καὶ ὁ διοικητὴς τῆς μοίρας Κ. Π. Χονδροδημόπουλος, ἵνα συσκεφθῶμεν περὶ τῆς ἀπό τινος διαταραττομένης τάξεως καὶ ἡσυχίας τῆς πόλεως ταύτης καὶ περὶ τοῦ πρὸς κατάπαυσιν ληπτέου μέτρου. Παρατηρήσαντες, ὅτι ἡ πρὸ ἐννέα ἡμερῶν γενομένη ἀπόπειρα περιστολῆς τῶν ἀταξιῶν καὶ συσωματώσεων δι’ αὐτῶν τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἀνταγωνιζομένων εἰς τὴν προκειμένην δημ. ἐκλογὴν μερίδων ἀπέβη ἄκαρπος, διότι εἰ καὶ ὑποσχεθέντες οὗτοι ἐνώπιον ἡμῶν διὰ τοῦ λόγου τῆς τιμῆς των νὰ καταπαύσωσι, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οὗτοι διαθέτουσι μέσα, δι’ ὧν καὶ μόνον προκαλεῖται ἡ ἀνησυχία τῆς πόλεως, αἱ ἀταξίαι καὶ τὰ ἀτοπήματα, οὐδέν τι ἔπραξαν· ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἐπέτεινον αὐτὰ καὶ σήμερον διεπράχθησαν ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνησύχησαν μὲν τὴν πόλιν, περὶ τῶν ὁποίων δὲ ἐνέργησεν ὁ Κ. διοικητὴς τῆς μοίρας μετὰ τοῦ ἀστυνόμου τὰ προσήκοντα, ὁ δὲ Κ. φρούραρχος ἐνίσχυσεν αὐτοὺς δεόντως. Ἐπειδὴ ἐὰν ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐξακολουθήσῃ, καὶ κατὰ τὰ φαινόμενα οὐ μόνον θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἀλλὰ καὶ θὰ χειροτερεύσῃ ἔτι μᾶλλον, διότι ὁσημέραι ἐπαυξάνει ἡ ἔνθεν καὶ ἔνθεν διέγερσις καὶ ὁ εἰς τὸ ἔπακρον διερεθισμὸς τῶν πνευμάτων, ἡ ἔξαψις καὶ τὰ ἐπιτόπια πάθη, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν διαταραχθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία τῆς πόλεως ταύτης καὶ νὰ μὴ συμβῶσι πολλὰ καὶ μεγάλα δυστυχήματα, διότι μισθωτοὶ ξένοι καὶ ἐντόπιοι πάσης ποιότητος καὶ μόλις ἐξελθόντες τῶν φυλακῶν διωργανίσθησαν καὶ διατηροῦνται ἐπ’ αὐτῷ τούτῳ. Ἐπειδὴ διὰ τῆς ὑπαρχούσης ἀνεπαρκοῦς δημοσίας δυνάμεως, μ’ ὅλας τὰς καταβαλλομένας ἀκαταπαύστως συντόνους προσπαθείας, δὲν εἶναι κατορθωτὴ ἡ πρόληψις τῶν ἀφεύκτως συμβησομένων δυστυχημάτων εἴτε κατὰ τὴν ψηφοφορίαν εἴτε κατὰ τὰς παραμονὰς αὐτῆς. Ἡ δὲ ἐνίσχυσις τῆς δυνάμεως αὐτῆς κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε εἰς τὴν νομαρχίαν καὶ τὴν μοιραρχίαν διαταγὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται. Ἐπειδὴ ἐλήφθησαν μὲν ἅπαντα τὰ πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως τάξεως καὶ ἡσυχίας τῆς πόλεως ἀπαιτούμενα κατάλληλα καὶ ἀσυνελεστικὰ μέτρα, ἀλλὰ ταῦτα πιθανὸν διὰ τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς δημοσίας δυνάμεως νὰ μὴ ἀνταποκριθῶσι καὶ ὑποπτεύομεν ὅτι δὲν θὰ ἀνταποκριθῶσι διὰ τοὺς προεκτεθέντας λόγους ἀποτελεσματικῶς. Διὰ ταῦτα πρὸς τὰ ληφθέντα διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἡσυχίας τῆς πόλεως ταύτης μέτρα, φρονήσεως ἔργον θεωροῦμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς μεχρισοῦ καταπαύσῃ ἢ μετριασθῇ ὁ ἐνυπάρχων ἀναβρασμὸς καὶ ἡ ἔξαψις τῶν πνευμάτων, διότι μόνον οὕτω καταπαύει διὰ μιᾶς ὁ τῶν ἀνταγωνιζομένων τοπικῶν μερίδων ἐξαφθεὶς εἰς τὸ ἔπακρον ἐρεθισμὸς καὶ ἐξαγρίωσις τῶν παθῶν των, καὶ ἐπανέρχεται ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ἡ ἠρεμία ἡ τοσοῦτον ἀναγκαιοτάτη κατὰ τὴν παροῦσαν ὥραν τοῦ ἔτους. Ἐγένετο καὶ ὑπεγράφη ἐν Πάτραις τῇ 7 Ἰουλίου τοῦ 1869. Ὁ νομαρχῶν γραμματεὺς Ἀχαΐας κλπ. Ὁ φρούραρχος Πατρῶν

Σ. ΜΑΝΕΛΛΗΣ. Χ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ.

Ὁ διοικητὴς τῆς μοίρας

Π. ΧΟΝΔΡΟΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ.

§100ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἡμερομηνίαν ἔχει, Κ. πρωθυπουργέ;

§101ΖΑΪΜΗΣ. 7 Ἰουλίου 1869.

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑπογεγραμμένοι;

§103ΖΑΪΜΗΣ. Ὁ νομάρχης, ὁ μοίραρχος καὶ ὁ φρούραρχος. Ὅταν, κύριοι, ἦλθε τὸ πρωτόκολλον, ἔφερον τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον συμμεριζόμενον τὴν γνώμην μου ἀπεφάσισε νὰ ἐγκριθῇ καὶ τηλεγραφικῶς ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκλογῆς, ἀκολούθως δὲ, ἐνεκρίθη ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκλογῆς καὶ ταχυδρομικῶς διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου. Πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ἔλαβον γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τῆς ἀπὸ 9 τρ. μηνὸς ὑπ’ ἀριθ. 6,561 ἀναφορᾶς σας, ὡς καὶ τοῦ ὑποβληθέντος δι’ αὐτῆς πρωτοκόλλου ἀπὸ 7 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς, δι’ οὗ γνωμοδοτεῖτε ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τε τοῦ φρουράρχου Πατρῶν καὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς μοίρας Ἀχαΐας περὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς διὰ τὴν θέσιν προσωρινοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Πατρέων ἐκλογῆς. Θεωρῶν δὲ, ὅτι λόγοι σπουδαιότατοι σχέσιν ἔχοντες πρὸς τὴν δημοσίαν τάξιν, δικαιολογοῦσι τὴν προτεινομένην ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, κοινοποιῶ ὑμῖν, Κ. Νομάρχα, μετὰ τὴν χθεσινὴν τηλεγραφικὴν διαταγήν μου, ὅτι ἐγκρίνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ εἰρημένη ἐκλογὴ συμφώνως μὲ τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἀλλ’ ἀξιῶ συγχρόνως νὰ καταστήσητε γνωστὸν εἰς τὰς ἀντιμαχομένας μερίδας, ὅτι ἐν ὅσῳ δὲν περιορίζονται εἰς τὴν εὔτακτον καὶ ἔννομον ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων των, ἀλλ’ ἐπὶ σκοπῷ τοῦ νὰ κατισχύσῃ ἡ μὲν τῆς δὲ κατὰ τὸν προκείμενον ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καταφεύγουσιν εἰς βίαια μέσα, ὁπλίζουσι πολίτας καὶ καταλαμβάνουσι δι’ αὐτῶν θέσεις πρὸς ἐκφόβισιν τῶν ἀντιπάλων αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν ἀφορμὴν, ἥτις ἤθελε δώσει χώραν εἰς σπουδαίαν διατάραξιν τῆς τάξεως ἐν ἐμπορικῇ πόλει. Ἅμα δὲ ἠθέλετε πεισθῆ ὅτι πᾶσα τάσις πρὸς βίαια μέτρα καὶ πρὸς διατάραξιν τῆς ἡσυχίας ἐξέλιπε, θέλετε διατάξει τὴν πρόοδον τῆς ἐκλογῆς.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Σᾶς ἀνέγνωσα, κύριοι, τὴν διαταγὴν αὐτὴν διὰ νὰ παρατηρήσητε τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ ὑπουργεῖον στηριζόμενον, ἐνέκρινε τὴν προταθεῖσαν ἀναβολὴν ὑπὸ τῶν ἀρχῶν. Καὶ, κύριοι, δὲν ἦτο μικρὸν, οὐδὲ ὅλως διόλου ἐστερεῖτο σπουδαιότητος τὸ νὰ διαταραχθῇ ἡ δημοσία τάξις ἐν πόλει ἐμπορικωτάτῃ. Καὶ ἦτο ἄφευκτος ἡ διατάραξις τῆς ἡσυχίας, διότι καὶ ὁ ὀργασμὸς ὑπῆρχε καὶ ὀλίγον μετὰ ταῦτα ἀπεδείχθη ὅτι πραγματικῶς φυγοδικοῦντες ἐπὶ λῃστείᾳ εἶχον προσέλθει εἰς Πάτρας, καὶ ἡ ἀστυνομία εἶχεν ἤδη συλλάβει τὸν Γεώργιον Γαζέταν, ὅστις κατεδιώκετο δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος τῶν ἐν Μεσολογγίῳ πρωτοδικῶν ἐπὶ λῃστείᾳ. Καὶ ἀκούσατε, κύριοι, τὰ περὶ τοῦ Γαζέτα τούτου. «Ἅμα συνέλαβον τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος Γαζέταν μοῦ ἠρνήθη τὴν ταυτότητα τοῦ ὀνόματός του, ἐρεύνης δὲ γενομένης εὗρον ἐπ’ αὐτοῦ δύω ἔγκλειστα ἔγγραφα· ὅταν ὅμως τὸν προσήγαγον ἐνώπιον τοῦ Κ. εἰσαγγελέως, τότε ἐξεταζόμενος, οὐ μόνον ὡμολόγησε τὸ ἀληθὲς ὄνομά του, ἀλλ’ ἐρωτηθεὶς πῶς ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ τίνα γνωρίζει, εἶπεν ὅτι εἰς Αἰτωλικὸν ἦτο ἀγροφύλαξ, ἐδῶ δὲ γνωρίζει τὸν κύριον Τζάτζον Θέον, ἀνακριτὴν, τῇ συστάσει τοῦ ἐν Αἰτωλικῷ γαμβροῦ του καί τινα Κωνστ. Τάσσου, ὑπάλληλον τοῦ ἐνταῦθα ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἠπειρώτην· ἀμέσως προσεκάλεσα τὸν Κ. ἀνακριτὴν, ὅστις ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ ὡμολόγησε μὲν τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι ἠγνόει τὸ ποιὸν αὐτοῦ καὶ ὅτι ἐζήτησε νὰ τὸν συστήσῃ ὡς ἀστυνομικὸν κλητῆρα, ἀλλ’ ὁ Γαζέτας τῷ εἶπεν ὅτι ἐτοποθετήθη τῇ συστάσει τοῦ Κ. Τάσσου εἰς τὸν ὑποψήφιον ὡς δήμαρχον Γερούσην μὲ μισθὸν δραχ. 60, ὅπου καὶ ἐκοιμᾶτο· ταῦτα ὡμολόγησε κατόπιν καὶ αὐτὸς ὁ Γαζέτας.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι αἱ ὑποψίαι, ὅτι φυγοδικοῦντες ἐπὶ λῃστείᾳ προσῆλθον εἰς τὰς Πάτρας διὰ νὰ συμμεθέξωσι τῶν ἐκλογικῶν ἐνεργειῶν δὲν ἦσαν ψευδεῖς. Τὸ κατ’ ἐμὲ, κύριοι, εὔχομαι καὶ ἐπιθυμῶ ἐκ καρδίας ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔμπορος ἀξιότιμος ὡς ὁ Κ. Γερούσης δὲν προσέφυγεν εἰς τὴν συνδρομὴν τοιούτων ἀνθρώπων· εὔχομαι ν’ ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι αὐτὴ ἡ πληροφορία ἐχορηγήθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον μετὰ ἐξέτασιν, ἡ ὁποία ἔγεινεν ἐνώπιον τοῦ εἰσαγγελέως ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, ἡ κυβέρνησις εἶχε νὰ ἐκπληρώσῃ καθῆκον ὑπέρτατον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸν δημοτικὸν νόμον οὐδεμία διάταξις νομοθετικὴ ὑπάρχει, δίδουσα εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ν’ ἀναβάλλῃ τὴν ἐκλογήν· ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ δήμων νόμου ἤτοι πρὸ 35 ἐτῶν, πάντοτε ἐθεώρησεν ὡς δικαίωμα νὰ ἀναστέλλῃ τὰς ἐκλογάς, ὅταν ὑπῆρχον σπουδαῖοι λόγοι πρὸς ἀναβολὴν, ὅταν ἐπρόκειτο φόβος διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως ἢ καὶ ἄλλοι λόγοι σπουδαιότεροι· πάντοτε ἡ κυβέρνησις ἐξήσκησε τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ τὸ ἐξήσκησε πολὺ δικαίως· διότι, κύριοι, ἀπέναντι τῆς δημοσίας τάξεως, ἀπέναντι τούτου τοῦ μεγάλου καθήκοντος τῆς κυβερνήσεως ἡ κυβέρνησις ὀφείλει ν’ ἀναλάβῃ καὶ εὐθύνην τινὰ καὶ ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην αὐτὴν πρὸ 35 ἐτῶν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, κύριοι, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ κατηγορήσῃ τὴν κυβέρνησιν ἐπὶ ἀθεμιτουργίᾳ, καθὼς ἐν τῇ χριστιανικῇ του καλοσύνῃ ἀπεκάλεσε τὴν πρᾶξιν τῆς κυβερνήσεως ὁ κ. Σωτηρόπουλος. Καμμία ἀθεμιτουργία δὲν ἔλαβε χώραν· ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἐξήσκησαν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ τὸ ἐξήσκησαν δικαίως, διότι ὤφειλον πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ, κύριοι, οὐ μόνον ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοῦ δημοτικοῦ νόμου ἐπὶ τῆς ἄλλης δυναστείας, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς νέας οἱ ὑπουργοὶ ἐξηκολούθησαν εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ ἐξασκοῦν τὸ δικαίωμα τοῦτο, καὶ νὰ τὸ ἐξασκοῦν χωρὶς νὰ τὸ δικαιολογήσουν ὡς ἔπραξα ἐγὼ εἰς τὴν ἀναγνωσθεῖσαν διαταγήν μου. Εἶναι πολλαὶ αἱ διαταγαὶ ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀποδεικνύουσαι τοῦτο. Σᾶς φέρω μόνον δύο διαταγὰς δύο ἐτῶν, διότι πρέπει νὰ ἐξακολουθοῦν αὐτὰ τὰ δύο ἔτη νὰ μᾶς ἀπασχολοῦν πάντοτε, μίαν διαταγὴν τοῦ κ. Κουμουνδούρου τῆς 7 Ἰανουαρίου 1867, δι’ ἧς ἀνέβαλε τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου Φιγαλείας. «Ἔπαρχον Ὀλυμπίας. «Ἀνασταλήτωσαν ἐνέργειαι ἐκλογῆς πρὸς πλήρωσιν χηρευούσης θέσεως δημάρχου Φιγαλείας μέχρι νεωτέρας διαταγῆς.» Καὶ ἀνεβλήθη, κύριοι, ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου μέχρι τοῦ Ἀπριλίου ἤ τοῦ Μαΐου καὶ εἶχε λόγους σπουδαίους ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτήν. Ὁ κ. Βούλγαρης, κύριοι, πέρυσι, καὶ δὲν τὸ ἀναφέρω διὰ νὰ τὸν κατηγορήσω, ἐξ ἐναντίας λέγω ὅτι ἔπραξεν ἔργον συνέσεως, δι’ ἐγκυκλίου ἀνέβαλεν τὰς ἐκλογὰς τὰς δημοτικὰς καθ’ ὅλον τὸ κράτος διὰ τῆς ἑξῆς διαταγῆς. «Πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας Ὑπ’ ὄψιν ἔχων, ὅτι μόλις ἐπεραιώθησαν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ὡς ἦν ἑπόμενον δὲν κατηυνάσθη ὁ ἐρεθισμὸς, ὃν συνήθως διεγείρει ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν, σᾶς κοινοποιῶ, κ. Νομάρχα, ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2219 ἀναφορᾶς σας, ὅτι ἐγκρίνω ν’ ἀναβληθῇ μέχρι νεωτέρας διαταγῆς μου ἡ ἐνέργεια ἐκλογῶν εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς νομοῦ ἐν οἷς χηρεύουσι θέσεις δημάρχων ὡς ἐκ τῆς παραιτήσεως ἢ ἀποβιώσεως τῶν πρότερον κατεχόντων αὐτάς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἀπριλίου 1868. Πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Κοινοποιῶν ὑμῖν ἐν ὀπισθογράφῳ τὴν πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας ὑπ’ ἀριθ. 9750 διαταγήν μου σᾶς παραγγέλλω, κ. Νομάρχα, νὰ ἐκδώσητε ἀμέσως συμφώνους διαταγὰς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκλογὰς, αἵτινες πρόκειται νὰ ἐνεργηθῶσι πρὸς πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων τῶν δημάρχων Τροιζῆνος, Τρικκάλων καὶ Κορίνθου. Αἱ πρὸς τὰς σχετικὰς διοικητικὰς καὶ δημοτικὰς ἀρχὰς διαταγαί σας δέον νὰ φθάσωσι πρὸ τῆς προσδιορισθείσης ἡμέρας πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐκλογῶν. Πρὸς τὸν Νομάρχην Κερκύρας. Κοινοποιῶ ὑμῖν ἐν ὀπισθογράφῳ ἀντίγραφον τῆς πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας σημερινῆς διαταγῆς μου καὶ σᾶς προσκαλῶ νὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὰ ἐπιστελλόμενα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπικειμένας ἐν τῷ ὑφ’ ὑμᾶς νομῷ ἐκλογὰς πρὸς συμπλήρωσιν χηρευουσῶν δημαρχικῶν θέσεων». Αὐτὸ διετάχθη πέρυσι, τὴν 6 Ἀπριλίου. Καὶ ἔπραξεν ὀρθότατα ὁ κ. Βούλγαρης, διατάξας ἐπί τινα χρόνον τὴν ἀναβολὴν αὐτῶν, διότι δὲν εἶναι φρόνιμον τὸν ἕνα σάλον τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν νὰ διαδεχθῇ ἄλλος σάλος, διότι αἱ κυβερνήσεις ὀφείλουν πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ φροντίζουν περὶ τῆς δημοσίας τάξεως. Αὐτοί, κύριοι, ἦταν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεχρέωσαν τὴν κυβέρνησιν ἐν τῷ δικαίῳ αὐτῆς, ἐν τῇ προνοίᾳ αὐτῆς πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἀπόκρουσιν διαταράξεως εἰς ἐμπορικὴν πόλιν καὶ ἰδίως κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐκλογῆς. Ἀπήντησα, κύριοι, εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ πιστεύω ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀπεμακρύνθη οὐδόλως τῶν καθηκόντων του ἐγκρῖναν καὶ ἐπιδοκιμάσαν τὴν προταθεῖσαν ἀναβολὴν τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς τῶν Πατρῶν. Θέλω εἰπεῖ, κύριοι, ὀλίγας λέξεις ὡς πρὸς τὸ κείμενον τῆς ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν μὲ τόσον νευρώδη φωνὴν σᾶς ἀνέγνωσε ὁ κ. Πράτσικας. Κύριοι, ἐὰν σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρήσητε τὴν συνέχειαν τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνταῦθα ἐκτίθενται κατὰ τῆς κυβερνήσεως, θὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι τρεῖς ἢ τέσσαρες εἶναι αἱ σπουδαῖαι κατηγορίαι, ά) Ὅτι ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς φίλους της μετέθεσε τὸ τάγμα, βʹ) μετέθεσε τὸν Νομάρχην καὶ γʹ) δὲν ἔπαυσε τὸν ἀστυνόμον. Ἡ κυβέρνησις δὲν θ’ ἀρνηθῇ ὅτι μεταξὺ τῶν φίλων της ἔχει τὴν τιμὴν νὰ κατατάσσῃ τοὺς βουλευτὰς τῶν Πατρῶν. Ἀλλά, κύριοι, οἱ βουλευταὶ τῶν Πατρῶν οὐδεμίαν ἀνάγκην εἶχον τῆς συνδρομῆς τῆς κυβερνήσεως οὔτε κατὰ τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν οὔτε κατὰ τὴν βουλευτικήν· οὐδεμίαν δὲ συνδρομὴν ἔλαβον, καὶ δὲν εἶχον ἀνάκην νὰ λάβωσιν τοιαύτην, καὶ τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐξετάσατε, τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῶν Πατρῶν, σᾶς ἔπεισαν ὅτι ἀπέναντι ἓξ χιλιάδων ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβον οἱ βουλευταὶ τῶν Πατρῶν καθαρὰς, ἁγνὰς, διότι οὐδεμία ἔνστασις οὔτε ἐπὶ ἐπεμβάσει οὔτε ἐπὶ καλπονοθεύσει ἐδόθη κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἀπέναντι λέγω 6,000 ψήφων καθαρῶν, οὐδεμίαν ἔχουσιν οἱ βουλευταὶ οὗτοι ἀνάγκην τῆς ἐπιῤῥοῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔλαβον τόσας ψήφους, ὥστε ἐδύναντο νὰ χαρίσουν δύο καὶ τρεῖς χιλιάδας εἰς τοὺς ἀντιπάλους των. Οὐδεμία συνδρομὴ ἐδόθη εἰς τοὺς βουλευτὰς τῶν Πατρῶν, ἂν θέλετε μάλιστα ἀνώταταί τινες ἀρχαὶ δὲν ἤθελον τοὺς ὑποψηφίους βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον, καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον. Λοιπὸν δὲν μετετέθη τὸ τάγμα χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς τῶν Πατρῶν· καὶ ἐδυνάμην, διότι εἶναι δικαίωμα τῆς κυβερνήσεως ἡ μετάθεσις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἡ τοποθέτησις τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὀφείλει νὰ δώσῃ εὐθύνην, νὰ μὴ δικαιολογηθῶ, καὶ μολαταῦτα ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω διατί μετετέθη τὸ τάγμα τῶν Πατρῶν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι συκοφαντοῦσιν ἀναισχύντως. Κύριοι, ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα, γνωρίζουσιν, ὅτι ἐν Φθιώτιδι διοικεῖ εὐζωνικὸν τάγμα εἷς πολύτιμος ἀξιωματικός, ὁ κ. Δαγκλῆς, τοῦ ὁποίου ὁ ζῆλος καὶ ἡ προσπάθεια ἐπήνεγκον εὐάρεστα ἀποτελέσματα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ θέλουσι φέρει καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐπίσης ἄριστα· τὸ τάγμα τὸ διοικούμενον ὑπὸ τοῦ κ. Δαγκλῆ πρὸ πολλοῦ χρόνου ἐζήτει νὰ μεταβῇ εἰς Ἀκαρνανίαν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κατὰ τὰ μεθόρια στρατοῦ, ὁ κ. Κορωναῖος· ἀλλ’ ἡμεῖς ἀντεστάθημεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Κορωναίου, διότι ἡ Φθιῶτις, ἐν τῇ ὁποίᾳ διαμένει ὁ κ. Δαγκλῆς, εἶχεν ἐπίσης ἀνάγκην τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας, ὁποίαν εἶχε καὶ ἡ Ἀκαρνανία· δὲν ἦτον εἰς καλλιτέραν κατάστασιν ἡ Φθιῶτις, διὰ νὰ μεταθέσωμεν τὸν κ. Δαγκλῆν ἀλλαχόθι. Ἐγράψαμεν λοιπὸν πάλιν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κατὰ τὰ μεθόρια στρατοῦ, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται ν’ ἀφήσῃ τὴν Φθιώτιδα ἄνευ τοῦ κ. Δαγκλῆ καὶ μεταθέσῃ αὐτὸν μετὰ τοῦ τάγματός του εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν. Τότε ὁ κ. Κορωναῖος ἀντὶ ἑνὸς εὐζωνικοῦ τάγματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐκεῖ, τοῦ 1 εὐζωνικοῦ τάγματος, ἐζήτησε τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς τάγματος πεζικοῦ καὶ τότε ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ ἰσχυρισθῇ ὁ ἀρχηγός, ὅτι δὲν χορηγοῦνται πρὸς αὐτὸν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ πρὸς καταστολὴν τῆς ληστείας, διὰ νὰ μὴ παραπονεθῇ, ὅτι αἱ προτάσεις του δὲν εἰσακούονται καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ, ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ ἓν πεζικὸν τάγμα καὶ ὤφειλε νὰ στείλῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο πλησιέστερον εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν. Ἀπεφάσισε λοιπὸν ἐν τῷ δικαιώματί της νὰ μετασταθμεύσῃ τὸ ἐν Πάτραις τάγμα τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ ἀκόμη αὐτὸ τὸ τάγμα δὲν ἀνεχώρησε κατὰ δυστυχίαν. Ἰδοὺ ὅλη ἡ ὑπόθεσις, δι’ ἣν ἔρχονται αὐτοὶ οἱ λάτραι τῶν ἐλευθεριῶν νὰ κατηγορήσουν τὴν κυβέρνησιν· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον μετετέθη τὸ τάγμα. Μετέθεσε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις τὸν Νομάρχην· τὸν μετέθεσε, διότι εἶχε λόγους νὰ τὸν μεταθέσῃ καὶ ἂν θέλετε μάλιστα εἷς ἐκ τῶν λόγων ἦτο, ὅτι ἐγὼ εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὸν κ. Ῥωσσέτον, Νομάρχην Ἀργολίδος, ἐπιζητοῦντα τὴν μετάθεσίν του καὶ μὴ θέλοντα νὰ διαμένῃ εἰς Ναύπλιον νὰ μετατεθῇ μετ’ ὀλίγον. Ἀλλ’ ἡ μετάθεσις τοῦ κ. Ζώτου ἐπροκάλεσε παράπονα, καὶ ἐπροκάλεσεν ὕμνους, καὶ ἂν ἀναγινώσκητε τὰ γραφέντα εἰς τὰς Πάτρας θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἠθέλησαν νὰ ἀναβιβάσουν τὸν κ. Ζῶτον εἰς τὸ Καπιτώλιον, ἀλλ’ ὁ κ. Ζῶτος εἶδεν ὅτι ἡ ἄνοδός του εἰς τὸ Καπιτώλιον δὲν εἶναι εὔκολος, διότι εἶναι εὐτραφής, καὶ ἐσυλλογίσθη ὅτι πλησίον αὐτοῦ εἶναι ἡ Ταρπηΐα πέτρα. Ἤρχισαν λοιπὸν νὰ συνταράσσωνται ἐν Πάτραις, νὰ κατηγοροῦν τὴν κυβέρνησιν· διατί; διότι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως ἐξήσκησε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν. Ἀλλά, κύριοι, μέμφονται καὶ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν καὶ αἱ μομφαὶ αὗται εἶναι τόσον ἄδικοι, ὅσον εἶναι ἄδικοι καὶ αἱ κατὰ τῶν λοιπῶν ἀρχῶν ἀποτεινόμεναι μομφαί. Δύο ὑπάλληλοι δικαστικοὶ καὶ διοικητικοὶ διατελοῦσιν εἰς τὸν τόπον, ὁ κ. Κωνσταντόπουλος καὶ ὁ κ. Λιόλιος· ἀμφότεροι οἱ δικαστικοὶ οὗτοι λειτουργοὶ εἶναι γνωστοὶ καὶ διὰ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ χαρακτῆρος καὶ διὰ τὴν εὐθύτητα καὶ οὐδεὶς θέλει τολμήσει νὰ προσβάλῃ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον ἐκτὸς αὐτῶν. Κατηγοροῦσι, κύριοι, τὴν κυβέρνησιν, διότι δὲν παύει τὸν ἀστυνόμον Βρανᾶν· οἱ ὑπογεγραμμένοι, ἐννοεῖτε, ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ἀντιθέτους τῆς κυβερνήσεως, οἵτινες ἀπέστειλον καὶ ἐπιτροπήν, ἥτις παρουσιάσθη εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον· τοὺς ἠρώτησα τίς διώρισε τὸν Βρανᾶν· μοὶ εἶπον, ὁ κ. Βούλγαρης· καὶ πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Βούλγαρη ἐδόθησαν τῷ ὄντι διάφοροι κατηγορίαι κατὰ τοῦ ἀστυνόμου, ἀλλ’ ὁ κ. Βούλγαρης δὲν εὗρε σπουδαίας καὶ βασίμους τὰς κατηγορίας αὐτὰς καὶ ἴσως ὀρθῶς ποιῶν δὲν ἔπαυσε τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον· ἀλλὰ οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ὑπογεγραμμένων ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ὡς εἶπον, εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπροστάτευσαν τὸν κ. Βρανᾶν πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Βούλγαρη· σᾶς εἶπον δὲ τοῦτο, διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν βάσιν τῶν λόγων τῶν ἀναφερομένων. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κύριοι, ἄλλη κατηγορία σπουδαία ἐν τῇ ἀναφορᾷ δὲν ὑπάρχει, ἐκτὸς τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν, ἃς ἐν συντόμῳ διεξῆλθον. Βλέπετε, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὄχι ἀθεμιτουργίας δὲν ἔπραξε κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της πιστῶς, ὡς ἤθελε τὸ ἐκπληρώσει πᾶσα κυβέρνησις κηδομένη τῆς τάξεως. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ πεποίθησις τῆς Βουλῆς θέλει εἶσθαι τοιαύτη καὶ θέλει ἀποκρούσει τὰς κατηγορίας καὶ συκοφαντίας, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ ἕκτου τῶν ψηφοφόρων τοῦ δήμου Πατρῶν. Ἐλησμόνησα ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Λομβάρδου. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἡ Βουλὴ τοῦ 1868 εἶχε καταστρέψει ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς Ζακύνθου, τοὺς ὁποίους ἐθεώρησεν ὡς μὴ ὑπάρχοντας, ὡς φυλλάδας. Ἤρχισε λοιπὸν ἡ νέα σύνταξις τῶν καταλόγων, σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐκείνης καὶ προώδευσεν, ἀλλὰ λίαν βραδέως· δὲν γνωρίζω διατί· ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι, ὅταν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εἶδον ὅτι ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων ἦτο πολὺ ὀπισθοχωρημένη. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Λομβάρδου, ὅτι ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ εἶπον, ὅτι ὀφείλω νὰ σεβασθῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διότι πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὴ ἡ ἀπόφασις αὐτῆς καὶ πρέπει νὰ προβῇ ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων, ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἔκαμε ἀντίῤῥησιν καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ κατάλογοι προέβησαν καὶ εὐτυχῶς ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς ἔγειναν ὁριστικοὶ οἱ κατάλογοι αὐτοὶ καὶ δι’ αὐτῶν ἔγειναν καὶ αἱ ἐκλογαί. Δὲν εἶναι οὕτω, κ. Λομβάρδε; Ἐννοεῖτε, ὅτι πρὸ τῆς συντάξεως τῶν καταλόγων ἦτο ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἐκλογή· διότι ἐπὶ τῇ βάσει τίνων καταλόγων ἤθελε γίνει αὕτη; ἦτο λοιπὸν φυσικὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ μέχρι τῆς περαιώσεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν· κατὰ τὸ πέρας δὲ τούτων ἔπρεπε νὰ μεσολαβήσῃ χρονικόν τι διάστημα πρὸς κατάπαυσιν τοῦ σάλου, διότι εἰς ἐκλογὴν δημοτικὴν πιθανὸν ἦτον νὰ λάβουν χώραν ἐρεθισμοὶ καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ παρέλθῃ ὀλίγος καιρὸς, διότι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐγείρουν πάντοτε περισσότερον σάλον· καὶ μολονότι αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ ἔγειναν μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἡσυχίαν, ἦτον ὅμως ἐνδεχόμενον εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν νὰ μὴ συμβῇ τὸ αὐτό. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ὀλίγος καιρὸς καὶ τὴν ἐκλογὴν τὴν διέταξα, πρὶν ἢ κάμῃ ὁ κ. Λομβάρδος τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν. Ἐδῶ προσθέτω καὶ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν πρὸς διόρθωσιν ἑνὸς λάθους τοῦ κυρίου Λομβάρδου· παρατηρῶ εἰς αὐτὸν, ὅτι διάταξις τοιαύτη ὁποίαν ἀνέφερεν, ὅτε ἀπέτεινε τὴν ἐπερώτησιν, δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὸν παλαιὸν οὔτε εἰς τὸν νέον δημοτικὸν νόμον. Τὸ ἄρθρον 89 τοῦ νόμου περὶ δήμων λέγει, ὅταν χηρεύσῃ ἡ θέσις γίνεται ἀμέσως ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, οὐχὶ δὲ μετὰ 40 ἡμέρας ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Λομβάρδος.

§104ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ κάμω καμμίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Βουλήν· Εἶμαι ἀντίθετος, ὡς γνωρίζετε, τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ παρὸν ὑπουργεῖον· ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἐγὼ διελθὼν ἐκ Πατρῶν παρεκλήθην ἀπὸ πολλοὺς τῶν δημοτῶν Πατρῶν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὸν παρεκάλεσα ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογήν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς τότε μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀναβάλω τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐσυμφώνησα καὶ ἐγὼ μαζί του, διότι ἐπίστευον καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα, ἅμα κηρύξῃ τὴν ἔναρξιν ἐκλογῆς τινος, νὰ τὴν ἀναβάλῃ, καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα πολὺ ὀρθότατα τὸ ἐκθέτει ὁ νόμος καὶ μάλιστα ὁ τελευταῖον ψηφισθείς. Σήμερον ἐλθὼν εἰς τὸ βῆμα, βεβαίως σκοπὸν δὲν ἔχω νὰ ἀντικρούσω οὔτε τὸν ὑπουργὸν οὔτε τὸ ὑπουργεῖον διὰ πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ ἴδιος τὸν παρεκάλεσα· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον νομίζω λίαν ἀναγκαῖον θὰ τὸ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν καιρῷ, ἐπειδὴ παρουσιάσθη τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἐπιστημονικῶς, καθόσον ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔχοντες τόρα ὑπ’ ὄψιν μας τὰ συμβαίνοντα ἐν Πάτραις ὅπου κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ κατὰ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν καὶ τὰ ὁποῖα μέχρις οὗ ἔλθουν ἀντίθετοι λόγοι νὰ τὰ διαψεύσουν· ὄχι, λέγω, εἰδικῶς διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν, ἀλλὰ ἐν γένει, ὡς ἀρχὴν ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ ἐργασθῇ ἐπ’ αὐτοῦ, καθόσον εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς πᾶσαν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μία κυβέρνησις, ἡ ὁποία βλέπει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχουν οἱ φίλοι της εἰς ἐκλογήν, προφασιζομένη καὶ προβάλλουσα τὴν δημοσίαν τάξιν, ν’ ἀναβάλῃ τὰς ἐκλογὰς καὶ ματαιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς εἴτε δημοτικῆς εἴτε ἐπαρχιακῆς· διότι ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν τὴν δημοτικὴν, τότε νὰ εἴπωμεν ὅτι δύναται νὰ ἀναβάλῃ καὶ τὴν βουλευτικήν. Καὶ σᾶς εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν τὴν ἔφερον διὰ νὰ τὴν σχετίσω ποσῶς μὲ τὸ ὑφιστάμενον ζήτημα, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὴν κρίσιν μου ἡ πρότασις αὕτη νομίζω ὅτι εἶναι λίαν σπουδαία καὶ διότι φρονῶ, ὅτι οὐδέποτε ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀναβάλῃ ἐκλογήν· καὶ ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον λέγω, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο· ὁ νόμος ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ ἄρχονται συγχρόνως, ἑπομένως, ὅταν προκηρυχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ αὗται, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὰς ἀναβάλῃ. Ἐὰν τόρα τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ λύσῃ ἡ Βουλὴ ἀσχέτως ἀπὸ τὸ προκείμενον ζήτημα καὶ θελήσῃ ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογήν, τότε μία φατριαστικὴ ἐξουσία, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὶ θὰ κάμῃ; θὰ εἴπῃ τὰς α, β, γ, δ, ε, κτλ. δημοτικὰς ἐκλογὰς τὰς ἀναβάλλω, διότι ἐκεῖ πρόκειται νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις ἡ δημοσία καὶ τὰς ἐπιλοίπους τὰς ἀφίνω νὰ προχωρήσουν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ παρακαλῶ μάλιστα τοὺς νομομαθεῖς, οἵτινες εὑρίσκονται ἐν τῇ Βουλῇ καὶ οἵτινες ἐμελέτησαν σπουδαίως τὸν νόμον καὶ τὸν βουλευτικὸν καὶ τὸν δημοτικόν, νὰ λάβωσι μέρος καὶ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἅπαξ καὶ διὰ παντὸς καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς οὐδεμίαν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ προβῇ εἰς ἓν τοιοῦτον μέσον. Δὲν εἶχον τίποτε νὰ εἴπω εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι σᾶς εἶπον ὅτι ἐγὼ μάλιστα παρεκάλεσα τὸν κ. Ζαΐμην νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογήν.

§105ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ποῖοι σᾶς εἶπον νὰ ὁμιλήσητε;

§106ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχεις ἀνάγκην νὰ τοὺς μάθῃς, τοὺς γνωρίζεις. — Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἀφ’ οὗ παρέλθῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ παρῆλθε μάλιστα, διότι τὸ θεωρῶ παρελθὸν, νὰ λύσῃ τοῦτο τὸ ζήτημα.

§107ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς ἄλλην ἡμέραν.

§108Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἦναι καὶ εἰς ἄλλην ἡμέραν.

§109Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν ἐναντιοῦμαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ τοῦ νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ἡμέρα διὰ νὰ συζητηθῇ τοῦτο· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ἡ ἐπερώτησις αὕτη νὰ τελειώσῃ μὲ τὸν συνήθη τύπον «μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Βουλὴ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», διότι τὸ ὑπουργεῖον κατηγορήθη ῥητῶς καὶ ὑπὲρ τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν συνηγόρησαν καὶ ἄλλοι· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐπείσθη ὅτι ἐπράξαμεν ὅ,τι μᾶς ἀποδίδουν νὰ μᾶς κατακρίνῃ, ἐὰν δὲ τοὐναντίον νὰ διακηρύξῃ τοῦτο.

§110Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι, ὅταν ἡ Βουλὴ εἴπῃ, «ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» αὐτὸ ἐννοεῖ.

§111ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§112ΛΕΚΚΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ συντεθῇ εἰς δικαστήριον μεταξὺ τῆς διαφωνίας τῶν κατοίκων Πατρῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου, καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν ᾖναι συκοφαντία ἢ ὄχι.

§113Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον κατηγορήθη ἐπὶ ἀθεμιτουργίᾳ· ἐὰν ὁ ὑπουργὸς παρέβη τοὺς νόμους, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὸν ἀποδοκιμάσῃ· ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ ἐπείσθη ὅτι δὲν παρεβίασεν αὐτούς, πρέπει νὰ τὸ εἴπῃ. Ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφαίνηται, ἄλλως τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ μέγα, τῆς ἐπερωτήσεως, ἀποβαίνει εἰς μάτην. Πᾶσα συζήτησις πρέπει νὰ τελειώνῃ μὲ μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§114ΛΕΚΚΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἔσχε τὴν καλωσύνην ὥστε ν’ ἀναβιβάσῃ πολὺ τὸ ζήτημα, φρονῶ ὅτι, ἐὰν τοῦτο ᾖναι τόσον σοβαρόν, πρέπει καὶ σοβαρῶς νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ, ἑπομένως ἀνάγκη νὰ στείλῃ ἐπιτροπὴν εἰς τὴν πόλιν Πατρῶν, ὅπου ὑπάρχουν καὶ ξένοι ἄνθρωποι (θόρυβος). Ἡ Βουλὴ διὰ νὰ δικάσῃ πρέπει νὰ πεισθῇ τί συμβαίνει ἐπιτοπίως, διότι πρόκειται νὰ γίνωμεν δικασταί· πῶς θὰ ἀποφασίσωμεν νὰ γίνωμεν δικασταί, ἐκτὸς ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅ,τι λέγει τὸ ὑπουργεῖον καὶ πεισθῶμεν εἰς αὐτὸ «αὐτὸ ἔφα» καὶ ἐτελείωσεν· ἀλλ’ ἐγὼ ἀμφιβάλλω.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον;

§116Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ προτείνας τὴν ἐπερώτησιν νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ τὸν λόγον τί ζητεῖ.

§117ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε· θέλετε νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν; ἂς ὑπάγῃ.

§118Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ εἴπωμεν δύω λόγους διὰ τὰς ὑπογραφάς.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοῦ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις; οὐχὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ μόνον ἵνα συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν χειραγώγησιν τῆς συζητήσεως, ὅπως ἀπολήξωμεν εἰς μίαν ἔκβασιν τῆς ὑποθέσεως. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου ἦλθεν ἐπερωτηθεὶς ὑπὸ ἑνὸς τῶν ἐντίμων βουλευτῶν καὶ ἔδωκε πληροφορίας. Ἡ Βουλὴ ἐξασκεῖ ἓν τῶν σπουδαιοτέρων δικαιωμάτων, τὸ τῆς ἐπιτηρήσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς διαγωγῆς αὐτῆς· τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀποτελεῖ κυρίως τὴν βάσιν τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν. Ὁ πρωθυπουργὸς ἔδωκε πληροφορίας, παρέστησε τὴν διαγωγὴν καὶ τὰς πράξεις αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, περὶ ἧς ἡ ἐπερώτησις, καὶ ἐπὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τῆς ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν, ἡ ὁποία πολλὰς κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμπεριέχει κατηγορίας καὶ πολλὰς παρέστησε πράξεις αὐτοῦ ἀνυπάρκτους. Ὁ κ. βουλευτὴς Τριφυλλίας προσκληθεὶς νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, εἶπεν ὅτι «ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω, ἐὰν θέλετε νὰ στείλητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν·» ἐξεπλάγην ἀκούσας τοῦτο καὶ ὑπέθετον ὅτι ὁ ἔντιμος φίλος μου Κ. Σωτηρόπουλος πλανᾶται νομίζων, ὅτι ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε δι’ ἐπερωτήσεως εἰς συζήτησιν, δύναται νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ σκοπὸς τοῦ νὰ στέλλωνται αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς εἶναι διὰ νὰ ὑποστῶσιν ἐκεῖ βάσανόν τινα καὶ συζήτησιν τὰ ἐν αὐτοῖς ἐκτιθέμενα καὶ κατόπιν νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα ἀποφαίνηται· ἡ ἀναφορὰ τῶν δημοτῶν Πατρῶν ἀντὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν εἰσήχθη ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ κοινοβούλιον καὶ ὁ εἰσαγαγὼν ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον λόγον· ὁ λόγος ἐδόθη ἀπὸ τὸν πρωθυπουργόν, ὁ λόγος ὁ δοθεὶς ἀρκεῖ· ἔπεισε τὴν Βουλὴν ἢ ὄχι; ἰδοὺ τὸ ἐρώτημα, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ἀπορῶ ποῦ στηριζόμενος ὁ ἐκ Τριφυλλίας βουλευτὴς κ. Σωτηρόπουλος, ὁ τόσῳ πεπειραμένος εἰς τὰς βουλευτικὰς συζητήσεις, διενοήθη νὰ σᾶς προτείνῃ νὰ πέμψητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν.

§120ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε· ἐγὼ εἶπον κάμετε ὅ,τι θέλετε.

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολλάκις προτάσεις, αἵτινες δὲν εἶναι δεκτικαὶ περιπλοκῶν, περιέπλεξαν τὴν συζήτησιν καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ ἄρω τὴν ἀφορμήν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠδύνατο νὰ συμβῇ καὶ νῦν τοιαύτη περιπλοκή. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει ἡ Βουλὴ εἴτε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν, καὶ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ τι βάσιμον, εἴτε ἐὰν δὲν εὑρίσκῃ τὴν ἀνάγκην περαιτέρω συζητήσεως, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη πρὸς τοῦτο, νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν· καὶ νομίζω ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει δίκαιον διατεινόμενος ὅτι καθ’ ὃν χρόνον θέλετε φθάσει εἰς ἀπόφασιν νὰ μὴ διατυπώσητε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ περιέχῃ ἐκτίμησίν τινα τῶν γενομένων, δήλωσίν τινα τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῶν ἐξήνεγκε· διότι ἐῤῥέθησαν πολλὰ καὶ πρέπει τὸ κοινοβούλιον, ἐὰν ἐπείσθη ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔπραξε τὰς εἰς αὐτὸ ἀποδιδομένας κατηγορίας, νὰ ἐκφράσῃ ῥητῶς τοῦτο διὰ τῆς ἀποφάσεώς του, διὰ νὰ ἄρῃ τὰς ἀποδοθείσας αὐτῷ αἰτιάσεις. Ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ παρέστη καὶ ὁ φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ προτείνει ν’ ἀποστείλωμεν ἐπιτροπὴν εἰς Πάτρας πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως. Βεβαίως ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅταν ζητῇ δικαστικὴν εὐθύνην, νὰ στέλλῃ ἐπιτροπάς· ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ὑπουργοῦ, ἐφ’ οὗ ὑφ’ οὐδενὸς οὐδεμία κατ’ αὐτῶν ἐπροτάθη ἀντίῤῥησις......

§122ΛΕΚΚΑΣ. Πληρέστατα ἀμφιβάλλων ἐγὼ περὶ πάντων, δὲν δύναμαι ν’ ἀποφανθῶ.

§123Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἔχοντες ἀμφιβολίαν δύνανται διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως ν’ ἄρωσι τὰς ἀμφιβολίας των καὶ σχηματίσωσι πεποίθησιν ἢ ἂν δὲν ἄρωσιν αὐτὰς, ἀλλὰ ἐμμένουσιν εἰς τὰς ἀμφιβολίας, εἰμποροῦν νὰ ἐκφράσωσι τοῦτο διὰ τῆς ψήφου των· εἶμαι λοιπὸν τῆς ἰδέας ὅτι ἢ πρέπει ἡ συζήτησις νὰ παραταθῇ, ὅταν φέρῃ τις ἀντίῤῥησιν εἰς τὰ διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν λεχθέντα, εἴτε ἐὰν κριθῇ ἡ συζήτησις ἐξαντληθεῖσα, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων, ἡ Βουλὴ τότε πρέπει νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, καθὼς σᾶς εἶπε καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ νὰ παραδεχθῇ ἡμερησίαν διάταξιν εὐκρινῆ, ἤτοι νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ῥητῶς, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§124ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§125ΔΑΓΡΕΣ. Δύο λέξεις, κ. πρόεδρε.

§126ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§127ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ βουλευτὴς Ὅρους, ὅστις διῆλθεν ἀπὸ τὰς Πάτρας καὶ εἶδεν ἐγγύτερα τὸν σάλον αὐτόν, διαμείνας 2 ἡμέρας, ἐβεβαίωσεν ὅτι κατὰ τὰς δύω ἡμέρας ὁ σάλος ἦτο ἀδιάκοπος καὶ φόβος ἦτον μὴ ἐκραγῇ μεταξὺ τῶν πολιτῶν ῥῆξις. Πραγματικῶς ἐπὶ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ ζητήματος νομίζω, ὅτι δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀρχὴν τῆς μὴ ἀναβολῆς τῆς ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἐῤῥέθησαν ἀρκετά· καὶ θὰ ῥίψω μίαν ἰδέαν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν· δὲν εἰξεύρω τὶ θὰ χάσῃ ἡ κοινωνία, ἐὰν δὲν γίνουν ὅλως διόλου αἱ δημοτικαὶ αὐταὶ ἐκλογαί, ἀφ’ οὗ μετ’ ὀλίγον θέλει γίνει ἡ ἀντικατάστασις τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐπειδὴ ἡ ἀντικατάστασις ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ γίνῃ, καὶ ἐπειδὴ ὁ κόσμος ὑποβαλλόμενος ἑκάστοτε εἰς ἐκλογὰς δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀναῤῥιπίζῃ τὰ πάθη καὶ ἐξαντλῇ τὸν τόπον ἐπὶ ματαίῳ, νομίζω καλὸν νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὰς χηρευούσας θέσεις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι φοβοῦμαι καὶ ὄχι φοβοῦμαι ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι αἱ συχναὶ ἐπαναλήψεις τῶν ἐκλογῶν θὰ κάμουν τὸν λαὸν νὰ βαρεθῇ καὶ αὐτὸς, ὅπερ θὰ ᾖναι λυπηρὸν καὶ λίαν ἐπιβλαβὲς διὰ τὰς ἐλευθερίας μας, ὥστε ὀλίγην σπουδὴν πρέπει νὰ δεικνύωμεν διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἑνὸς δημάρχου διὰ πέντε μόνον μηνῶν δημοτικὴν ὑπηρεσίαν.

§128ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τὶ τρέχει (θόρυβος). Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔκαμε πρότασιν ἀναβολῆς, ἡ πρότασις αὕτη ἐγένετο δεκτή· δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν καὶ ἑτέραν ἡμέραν, ἂν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ κυβέρνησις νὰ ἀναβάλλῃ τὴν ἐκλογήν. Καθόσον ὅμως ἀποβλέπει τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου Ζακύνθου, ἂν ἐπιτρέπῃ ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ διορθώσω μερικὰ λάθη τῆς μνήμης. Ὅταν ἐπρόκειτο εἰς τὴν Ζάκυνθον νὰ συνταχθῇ κατάλογος...

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ συγχύζωμεν τὸ ἀντικείμενον. Τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἡ ἀναφορὰ τῶν δημοτῶν τῶν Πατρῶν· ἔχετε ἐπ’ αὐτοῦ νὰ κάμητε παρατήρησιν; πᾶσα ἑτέρα συζήτησις παρεμβάλλει ἀναβολὴν ἄδικον.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐννοεῖ νὰ συζητηθῇ εἰς ἑτέραν ἡμέραν ἀφηρημένως τὸ δικαίωμα, ἂν ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀναβάλῃ ἐκλογήν. Σήμερον ὅμως ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἐκλογὴν Πατρῶν, καὶ δεύτερον διὰ τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προηγεῖται τῶν Πατρῶν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐκλογὴν Ζακύνθου. Καθήσατε λοιπὸν νὰ θέσωμεν ἓν πέρας ὡς πρὸς τὸ πρῶτον. Διὰ τὴν ἐκλογὴν Πατρῶν ὑπεβλήθη τὸ ἑξῆς ζήτημα. «Ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰς δοθείσας ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πολιτῶν Πατραίων μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§133ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ἔχω κἄτι τι νὰ εἴπω (θόρυβος).

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§135ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Δὲν γνωρίζετε τὶ θὰ εἰπῶ, ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσω. Μὴ θορυβῆτε.

§136Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ προτείνω τὴν κατάσχεσιν τῆς ἀναφορᾶς, διότι εἶναι ψευδεῖς πολλαὶ ὑπογραφαί.

§137ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὸ κοινοβούλιον ἂν ἐν Πάτραις ὑπάρχῃ πρόξενος τοῦ Ἁννόβερ καὶ τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας, ἂν γνωρίζῃ δὲ ἀκόμη καὶ τὴν ὑπογραφήν του.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὐδὲ τὸ πρόσωπον γνωρίζω, οὐδὲ τὴν ὑπογραφήν του.

§139ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὑπάρχει, καὶ εἶναι καὶ ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν ἀναφοράν. Ὑπάρχει ὑπογεγραμμένος πρόξενος τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας ἔτι δὲ καὶ τοῦ Ἁννόβερ κ. Ἀνδρέας Λάϋνς. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ εἴπῃ, εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ ὑπογράψῃ εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτήν;

§140ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι δημότης Πατρῶν.

§141ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι δημότης, εἶναι μισέλλην, ὁ ὁποῖος ἐμπορεύεται ἐν Πάτραις καὶ κάμνει καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποπροξένου.

§142ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐτελείωσεν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, ὅτι τὸ παρὸν ὑπουργεῖον εὗρε τοὺς καταλόγους τῆς Ζακύνθου ἐκπεραιωμένους ἕνεκα τῆς ἐξηγήσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκεν τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη εἰς τὴν τότε παράνομον ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου. Ἔλαβε τὴν καλοσύνην ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ ἐρωτήσῃ καὶ ἐμὲ τί φρονῶ· τῷ εἶπον, ὅτι στοχάζομαι, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἡ κυβέρνησις καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν μειονοψηφίαν τῆς παρελθούσης Βουλῆς ν’ ἀναγνωρίσωσιν ὡς νομίμους τὰς ἐπεξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη εἰς τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην τῆς Βουλῆς, καθότι εἶπον, ἄν τυχὸν ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τῆς Βουλῆς εἶχε τοιαύτην ἔννοιαν, ὁποίαν ἤθελε νὰ δώσῃ ὁ κ. Βούλγαρης, τὸ ὑπουργεῖον ἤθελε θέσει εἰς τὴν Ζάκυνθον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο .................... εἶπον δὲ ὅτι εἶμαι σύμφωνος νὰ συνταχθῇ ὁ κατάλογος, καθὼς διέταξεν ὁ κ. Βούλγαρης καὶ νὰ γίνωσιν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸν νέον κατάλογον, τὸν ὁποῖον συνέταξε, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἠθέλομεν ἀφαιρέσει τὴν πρόφασιν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους μας, ὅτι ἀπέτυχον εἰς τὴν ἐκλογὴν, διότι ὁ κατάλογος δὲν ἐγένετο ὡς διέταξε τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὴν δευτέραν γνώμην, ἡ ὁποία, ὁμολογῶ, ὅτι ἦτον ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων, μᾶς ἀφῄρεσεν ὅμως κἄμποσας ψήφους, διότι συνετάχθη ἐν βίᾳ, ἄλλως τε δὲ ἐπειδὴ δὲν ἔγινε συναγωνισμὸς ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους μας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν δημάρχων τότε εἶπον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, διατὶ ἐπαύθη ὁ δήμαρχος καὶ ποία ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία ἔγινε· τῷ εἶπον, νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου, ἵνα ἱκανοποιηθῇ ὁ τόπος καὶ ὁ νόμος· εἶπον δὲ, ὅτι δὲν ἔβλεπον κἀμμίαν διάταξιν εἰς τὸν νόμον, ἡ ὁποία νὰ ἐμποδίζῃ ὥστε συγχρόνως μὲ τὴν βουλευτικὴν ἐκλογὴν νὰ ἤθελε γίνῃ καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν παρεδέχθη τὴν ἰδέαν μου αὐτὴν, τὸν παρεκάλεσα ἀμέσως μετὰ τὸ τέλος νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ· μοὶ εἶπε τὰς ὑποψίας του, ὅτι ἐφοβεῖτο μὴ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐρεθίζονται πλειότερον τὰ πάθη, ὅτι ἤθελον συμβῇ ταραχαὶ· τὸν ἐβεβαίωσα, ὅτι δὲν ἤθελον παρουσιάσει ὑποψήφιον. Δὲν ἤθελον κάμει τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, ἂν ὅτε εἰδοποίησα κατὰ τὸν Ἀγγλικὸν τρόπον τὸν κ. πρωθυπουργὸν ἰδιαιτέρως, ὅτι εἶχον σκοπὸν νὰ φέρω τὴν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐθεώρησα παράνομον νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ, ἂν ἤθελέ μοι εἴπῃ, ὅτι διέταξεν· ἀλλὰ μοὶ εἶπεν ἀφήσατε τὴν ἐπερώτησιν μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀπαντήσεως. Ἔκαμα τὴν παρέκβασιν ταύτην, διότι ἂν θέλωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν Ἀγγλικὸν τρόπον τὸ νὰ μὴ ἀπασχολῆται τὸ κοινοβούλιον εἰς ἐπερωτήσεις τοιαύτας, πρέπει νὰ δίδωνται αἱ πληροφορίαι, ἄλλως δὲν φθάνομεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§144ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔχομεν καὶ ἐνταῦθα πρότασιν.

§145ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις, ἐμὲ ἂν μοὶ ἐλέγατε προτήτερα ὅτι διετάχθη ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου, δὲν ἤθελον κάμει συζήτησιν.

§146ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ λεχθέντα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀντικείμενα ἔχοντα δημοτικὰς ἐκλογὰς προαναγγέλουν τὴν τρικυμίαν, ἡ ὁποία περιμένεται μετὰ 4 ἢ 6 μῆνας, ὅτε θὰ ἔλθουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐν γένει, ὅτε ὁ σάλος θέλει εἶσθαι μεγαλείτερος, διότι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ θίγουν τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν πλησιέστερα. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν ὅτι ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς ἔχει σπουδαίας ἐλλείψεις, καθὼς ἐλαττωματικὸν εἶναι καὶ τὸ σύστημα τοῦ σχεδίου τῶν καλπῶν. Προτείνω λοιπὸν νὰ παρακληθῇ ὁ ὑπουργὸς νὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ᾖναι καί τινες βουλευταὶ καὶ δύο ἢ τρεῖς τμηματάρχαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ δημοτικοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ σχηματισθῇ δὲ καὶ ἑτέρα ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑπάρχουσι καί τινες μηχανικοὶ, ἵνα σκεφθῇ περὶ τοῦ σχεδίου τῶν καλπῶν. Φρονῶ, κ. πρόεδρε, ὅτι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐκ νέου θέλει συνταχθῇ, δὲν θὰ ᾖναι ἐστερημένος ἐλαττωμάτων, δύναται ὅμως νὰ μᾶς προφυλάξῃ ἀπὸ πολλὰ ἀτοπήματα.

§147ΖΑΙΜΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§148ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, τὰ παρεμπίπτοντα σήμερον ζητήματα ἐξήντλησαν τὴν ὑπομονήν σας. Σᾶς παρακαλῶ ὅμως νὰ λάβητε ὀλίγην ἔτι ὑπομονὴν διὰ νὰ ἀκούσητε καὶ ἐμέ. Ἡ προχθεσινὴ προτροπὴ πολλῶν ἐξ ὑμῶν τῶν συναδέλφων, ἡ διάθεσις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διέκοψε τὸν λόγον μου ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, ἐπὶ ῥητῇ ὑποσχέσει καὶ συγκαταθέσει νὰ ἐξακολουθήσω σήμερον. Ἔρχομαι λοιπὸν, κύριοι, νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου τοῦτο. Ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ἔλαβα τὸν λόγον, ὑπέβαλον εἰς ὑμᾶς τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐγκύψω εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τοὐτέστι τῆς ληστείας, ἂν πρῶτον δὲν ἐξετάσω τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι, καὶ κατὰ συνέπειαν τῶν δικαστηρίων, διότι εἶπον, ὅταν ὑπάρχῃ εἰς ἓν ἔθνος πλήρης δικαιοσύνη, ἀμερόληπτος, εὐσυνείδητος καὶ ἐν καιρῷ ἀποδιδομένη, τότε συνυπάρχει καὶ ἡ δημόσιος ἀσφάλεια καὶ ἡ πειθαρχία εἰς τὸν στρατὸν καὶ τόσα ἄλλα παραπλήσια. Διὰ τοῦτο ἤρχισα νὰ ἐξετάζω τὴν κατάστασιν τῶν δικαστηρίων σχετικῶς μὲ τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν. Κατὰ τὴν πρώτην βουλευτικὴν ἐκλογικὴν περίοδον, ὡς σᾶς εἶπον, ἀνεφάνησαν κρούσματά τινα κακῆς δικαστικῆς ἐνεργείας ὡς πρὸς τὰς ἐκλογάς· ἀλλὰ τὰ κρούσματα ἐκεῖνα ἀπεδόθησαν εἰς τὴν πρωτοπειρίαν καὶ εἰς τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ εἰς τὰ ἐνδιαφερόμενα ἀντίθετα μέρη. Ἦλθεν ἡ δευτέρα ἐκλογικὴ περίοδος.

§149ΛΕΚΚΑΣ. Τί ἔγειναν οἱ κύριοι βουλευταί; (θόρυβος) Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἀλλοῦ ἔγεινε τὸ σφάλμα, χθὲς δὲν εἴπομεν λέξιν περὶ ληστείας εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, διότι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἴπομεν τὴν δευτέραν νὰ γείνῃ λόγος περὶ ληστείας (θόρυβος· δὲν ἀκούεται ὁ ὁμιλῶν) μόλις εἴμεθα 50 βουλευταί. Σήμερον ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ λόγος ἀπ’ ἀρχῆς περὶ τῆς ληστείας (θόρυβος) ὡς συνέχεια τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Λέκκας προσβάλλει τὴν τάξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσυζητήθησαν τὰ ἀντικείμενα, λέγω, ὅτι ἔχει ἄδικον· πρῶτον προηγοῦνται ὅλα τὰ ἔγγραφα π.χ. αἱ ἄδειαι ἀπουσίας, αἱ ἀναφοραί, κατόπιν ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐπερωτήσεως τῶν Πατρέων, ἦτο σήμερον ὡρισμένη ἡ ἡμέρα· ἤδη ἔρχεται τὸ περὶ ληστείας, καθήσατε λοιπὸν εἰς τὰς ἕδρας σας διὰ νὰ λαλήσῃ ὁ κύριος Χατζίσκος.

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει Βουλή· εἰς ποῖον θὰ ὁμιλήσῃ; (θόρυβος).

§152ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ τὸν νόμον, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, καὶ τότε γίνεται πλήρης συζήτησις.

§153ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔρχεται ἡ δευτέρα ἐκλογικὴ περίοδος καὶ τὰ κρούσματα ἐκεῖνα ἔλαβον εἴς τινας ἐπαρχίας τὸν χαρακτῆρα ἐπικινδύνου νόσου. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος δὲν εἶναι ἐδῶ, βλέπω δὲν ἐνδιαφέρεται, φαίνεται.

§154ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος πάσχων ἀπὸ ῥευματισμοὺς ἀνεχώρησε, καὶ δὲν ἔχετε καθόλου δίκαιον νὰ κατηγορῆτε ἀνθρώπους ἀπόντας.

§155ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πολὺ καλά. Ἔλαβον λέγω τὸν χαρακτῆρα ἐπικινδύνου νόσου, καὶ δὲν περιωρίσθη μόνον τὸ κακὸν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἀλλ’ ἔβλεπέ τις φυγοδίκους φίλους τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας νὰ περιφέρωνται εἰς τὰς ἀγυιὰς, εἰς τὰς πλατείας, εἰς τὰ καφφενεῖα, καὶ πρὸς σκάνδαλον τῆς κοινῆς γνώμης νὰ παραβλέπωνται ἀπὸ τοὺς εἰσαγγελεῖς, ἀπὸ τοὺς ἀνακριτὰς, καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα ὄργανα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§156ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ ἐγίνοντο αὐτά;

§157ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε. Ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἄνθρωποι κατηγορούμενοι ἐπὶ κακουργήματι ἐξήρχοντο ἀπὸ τῶν φυλακῶν, διότι τὸ ἀπήτουν οἱ ἰσχυροὶ τῆς ἡμέρας. Ἐν ἑνὶ λόγῳ, κύριοι, βλέπετε, ὅτι τὰ δικαστήρια ἢ μᾶλλον τινὲς ἐκ τῶν δικαστῶν μας δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι ὤφειλον νὰ ἀποδίδωσι πλήρη δικαιοσύνην, πρὸ πάντων εἰς τὸ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα περὶ τῶν δικαστηρίων καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ληστείας, εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι, ν’ ἀρχίσω ἀπὸ μίαν βλάσφημον ἰδέαν, ἀπὸ μίαν βλάσφημον λέξιν, τὴν ὁποίαν δὲν μεταχειρίζομαι ἕνεκα χαιρεκακίας ἀλλ’ ἕνεκα ἀνάγκης. Εὐτυχῶς, κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐχειροτέρευσε, καὶ τὸ κακὸν εἶναι γενικόν· εἶπον εὐτυχῶς, διότι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἐγκαίρως πρόνοια, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀφοῦ τὸ κακὸν ἐγενικεύθη· φωνὴ ὑψώθη, κύριοι, πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, ἀλλ’ ἡ φωνὴ ἐκείνη ἦτο φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Σήμερον ἡ φωνὴ εἶναι γενικὴ, διότι τὸ κακὸν εἶναι γενικόν. Ἀλλὰ, κύριοι ἐμάθατε, ἐγνωρίσατε, ἠκούσατε τ’ ἀφορῶντα τὰς αἰχμαλωσίας, τὰς ἀκρωτηριάσεις, τοὺς φόνους καὶ τὰς λεηλασίας. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν γνωρίζετε ἀκόμη δύο τινὰ, ἅτινα εἶναι εἰς πλήρη ἐνέργειαν κατὰ τὰς ἐπαρχίας τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς. Τὸ πρῶτον, κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι οἱ κάτοικοι ἐκείνων τῶν μερῶν περιώρισαν τὰς ὑποθέσεις των, τινὲς μὲν κατὰ τὸ ἥμισυ, ἄλλοι κατὰ τὸ ἓν τρίτον, καὶ ἄλλοι κατὰ τὸ ἓν τέταρτον. Τὰς ὑποθέσεις ἐκείνας, περὶ τῶν ὁποίων ἄλλοτε, κύριοι, δὲν ἄφιναν οὐδεμίαν στιγμὴν νὰ παρέρχηται χωρὶς νὰ ἐργάζωνται. Σήμερον, κύριοι, ὁ γεωργὸς δὲν μεταβαίνει εἰς τὸν ἀγρόν του, ἀλλ’ ἢ περὶ τὴν ὀγδόην ἢ περὶ τὴν ἐννάτην, καὶ ἐπιστρέφει τὴν 5ην μ. μ.

§158ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν κρυόνει;

§159ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔπρεπε τὴν Ζάκυνθον νὰ εἶχες ἐκεῖ. Ὅταν ὁμιλῇς ἐσὺ, ἐγὼ δὲν σὲ διακόπτω.

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὴ θυμόνῃς, Κ. Χατζῖσκε!

§161ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν θυμόνω, ἀλλ’ εἶμαι.... (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ὅτι καὶ οἱ ἔμποροι δὲν μεταβαίνουν ἐγκαίρως νὰ ἐξετάσωσι τὰς ἐμπορικάς των ἐπιχειρήσεις, οὐδὲ νὰ κάμνουν χρῆσιν τῶν ὡρῶν καὶ στιγμῶν τῶν καταλλήλων, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ μεταβαίνουν ἀπὸ τὸ ἓν χωρίον εἰς τὸ ἄλλο ἄνευ συνοδίας. Ἀλλὰ τί μὲ ὠφελοῦν αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις; τί μᾶς ὠφελοῦν αὐτοὶ οἱ λόγοι; τί μᾶς ὠφελοῦν αὐτὰ τὰ παράπονα; Μακάριοι οἱ λαλοῦντες εἰς ὦτα ἀκουόντων. Εἶναι, κύριοι, τρίτη περίστασις τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Οἱ κάτοικοι τῶν μεθορίων χωρίων ἀπὸ τὸ στόμιον τοῦ Λαμιακοῦ κόλπου μέχρι τοῦ Ἀμβρακικοῦ ὑπάγονται εἰς μίαν ἄλλην δικαιοδοσίαν, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν προσέξητε. Αὐτοὶ οἱ κάτοικοι θεωροῦν ἐξ ἑνὸς μέρους τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, βλέπουσι τοὺς κατοίκους αὐτῆς νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς ὑποθέσεις των ἐγκαίρως, νὰ ἔχουν τὰς νυκτερινάς των συναναστροφὰς, νὰ ἔχουν τὴν ἀσφάλειαν τῶν οἰκογενειῶν των· ἐν ἑνὶ λόγῳ νὰ ἔχωσι τὰς οἰκογενείας των ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων, ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ νοῦν ἥσυχον νὰ ἔχουν ἵνα σκέπτωνται καὶ περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν νόμων. Στρέφουν πρὸς τὴν ἄλλην πλευρὰν, τῆς Θεσσαλίας δηλονότι, καὶ βλέπουν τοὺς γεωργοὺς, τοὺς ἐμπόρους, τοὺς βιομηχάνους νὰ ἐργάζωνται ἐν τάξει καὶ ἀσφαλείᾳ καὶ νὰ συσκέπτωνται μόνον ποία εἶναι ἡ διάθεσις τοῦ Πασᾶ καὶ τοῦ Δερβέναγα· διότι περὶ βελτιώσεως νόμων δὲν μεριμνῶσι. Οἱ κάτοικοι ὅμως τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς ἐρωτοῦν ἑαυτοὺς, ποῦ εἴμεθα ἡμεῖς, εἰς ποῖον Κράτος ἀνήκομεν; Ἀνήκομεν εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα; καὶ ποῦ ἡ ἀσφάλειά μας, ἡ ἡσυχία μας, τὰ κτήνη μας, τὰ πτηνά μας; ἀνήκομεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν; τοὐλάχιστον αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἐλευθερίας, ἔχουν ὅμως τὴν ἀσφάλειαν, τὴν ἡσυχίαν, τὴν τάξιν. Πιστεύσατε, κύριοι βουλευταὶ, ὅσοι ἀπὸ καλοσύνην σας μένετε ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσητε, ὅτι οἱ κάτοικοι ἐκείνων τῶν μερῶν δὲν ἐσχημάτισαν ἀκόμη πλήρη ἰδέαν εἰς ποῖον Κράτος ἀνήκουν, οὐδὲ πεποιθήσεις θετικάς. Καὶ βεβαίως, ἂν ἴσχυον οἱ νόμοι, ἤθελον καταφύγει εἰς αὐτούς· ἂν ἴσχυε μία θέλησις ἤθελον καταφύγει ἐπίσης εἰς τὸ μέτρον τίνι τρόπῳ νὰ περιποιηθοῦν αὐτήν· πρέπει νὰ περιμένουν ὅμως καθ’ ἡμέραν πότε τὸν εἰσπράκτορα, ἄλλοτε τὸν χωροφύλακα, ἄλλοτε τὸ ἀπόσπασμα, ἄλλοτε τοὺς ληστάς· δὲν ἐξουσιάζουν οὔτε οἰκογένειαν, οὔτε κτήνη, οὔτε πτηνὰ, οὔτε ὑπηρεσίαν, οὔτε εἰς τὰ ἔργα των νὰ ἐνασχολῶνται ἐλευθέρως. Τώρα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω, κύριοι, νομίζετε, ὅτι εἶναι λόγια; εἶναι πράγματα, εἶναι ἡ φωνὴ πρὸ χρόνων, ἡ ὁποία δὲν εἰσακούεται. Γίνονται αἰχμαλωσίαι σᾶς ἐλέγομεν, σήμερον ἡ αἰχμαλωσία ἐπεξετάθη καὶ ἐλάβετε ἤδη πεῖραν αὐτῆς. Σᾶς λέγομεν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων δὲν ἐργάζονται κατὰ τὸ ἓν τέταρτον· μὴ τὸ πιστεύσητε καὶ εὔχομαι νὰ μὴ πειραθῆτε καὶ τοῦτο, κύριοι. Ὁ Β. λόγος ἀναφέρει, ὅτι ἡ λῃστεία ὑποθάλπεται ἀπὸ τοὺς κατοίκους· λυποῦμαι διότι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἠδίκησαν τὸν τόπον.

§162Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξ ἐναντίας τῇ συνδρομῇ τῶν πολιτῶν λέγει......!

§163ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πολὺ ἀξιόλογα τὰ λέγετε. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ σκληρὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸν Β. λόγον, ὅτι κάτοικοι ὑποθάλπουν τοὺς ληστὰς ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως· ἑπομένως τοῦτο ὁμοιάζει ὡς νὰ ἐλέγετε, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι καθ’ ὅλον τὸ κράτος 300–500 λησταὶ, ὅτι εἴμεθα ὅλοι λησταί.

§164Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τῆς ἀποκλειστικῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας, λέγει, ὑπὸ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ τῇ συνδρομῇ τῶν κατοίκων θέλομεν φθάσει εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα.

§165ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἠξεύρω τὶ λέγει. Ἂς ἔλθω λοιπὸν νὰ σᾶς προτείνω μέσα τινὰ τοὐλάχιστον.

§166ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Δὲν πείθεσθε, ὅτι δὲν τὸ λέγει οὕτω; Φέρετε τὸν λόγον. Ὁ γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν παράγραφον τοῦ Β. Λόγου.

§167ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἂς τὸ παρατρέξωμεν. Ἐν τούτοις, κύριοι, τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς κατ’ ἐμὲ εἶναι τὰ ἑξῆς· ά.) ἀνακριτὴς καὶ εἰσαγγελεὺς νὰ ᾖναι ἐκ τῶν εὐσυνειδήτων, ἐκ τῶν ἀμερολήπτων καὶ ἐκ τῶν ἱκανοτέρων, διότι ἐκεῖθεν κατὰ πρῶτον λόγον ἔρχεται, κύριοι, ἡ ἀσφάλεια, τοὐτέστιν ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην· βʹ.) διοικητικὴ ἀστυνομία καθ’ ὅλας τὰς πόλεις τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, καὶ ἂς συντρέξωσι καὶ οἱ δῆμοι τὸ μέρος των· γʹ.) ὁ στρατὸς ὁ τακτικὸς νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ κύριά του καθήκοντα, διότι ὁ στρατὸς αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταδιώξῃ ληστείαν, ἐνῷ καὶ τὴν πειθαρχίαν δὲν διατηρεῖ.

§168ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§169ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ προσβάλω τὸν στρατὸν, ἀπ’ ἐναντίας θέλω τὸν στρατὸν εἰς τὴν θέσιν του. Νὰ ὁρισθῇ, κύριοι, διὰ νόμου ἓν σῶμα εἰδικὸν καταδιώξεως ληστείας, τὸ ὁποῖον νὰ σύγκηται τοὐλάχιστον ἀπὸ 2 χιλ. ἄνδρας ἐγχωρίους στρατιώτας καὶ ἀξιωματικοὺς, καὶ ἐγνωσμένους διὰ τὴν περὶ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας ἱκανότητά των.

§170ΛΑΠΑΣ. Τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων εἶναι δι’ αὐτὴν τὴν δουλειά.

§171ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὸς ὁ στρατὸς, ὅταν ἐπιφορτισθῇ κυρίως τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας θὰ ἔχωμεν αἴσια ἀποτελέσματα· ἀλλὰ θὰ μὲ εἰπῆτε ὅτι θὰ ἐξοδεύσωμεν καὶ ἓν ἑκατομμύριον; σημειώσατε ὅτι τὸ ἓν ἑκατομμύριον ἐξοδεύεται, καὶ ἡ λῃστεία δὲν καταδιώκεται. Ἐπειδὴ, κύριοι, παρατηρῶ ὅτι δὲν ἠμπορῶ σήμερον νὰ ἔλθω εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ἢ νὰ προχωρήσω εἰς τὸν λόγον μου, διότι δὲν εὑρίσκω διάθεσιν, διὰ τοῦτο παύω ἐδὼ καὶ εὔχομαι ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα νὰ τὰ συζητήσωμεν.

§172ΛΕΚΚΑΣ. Μίαν παρατήρησιν κάμνω. Εἶναι ἀπαρτία; κάμνομεν συνεδρίασιν;

§173ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀκαδημαϊκὴ ἡ συζήτησις.

§174ΤΙΝΕΣ. Ἀπαρτία εἶναι.

§175Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουρ.). Κύριοι, βεβαίως, ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ λῃστείας, καὶ τοιαῦτα παρουσιάσθησαν σήμερον ἄπειρα 8, 9 καὶ ἴσως ἔλθωσι καὶ ἄλλα, θὰ γένῃ πλέον ἐκτεταμένη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ σπουδαιοτάτου. Ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο ἐν τούτοις νὰ μὴν εἴπῃ ὀλίγας λέξεις, ἀφοῦ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν καὶ σήμερον ἐγένετο λόγος περὶ λῃστείας· καὶ ὀφείλω, κύριοι, νὰ πράξω τοῦτο, καθόσον πρὸ τινος καιροῦ, ἐνῷ ἡ κατάστασις τῆς λῃστείας, ὡς θέλω σᾶς ἀποδείξει, καίτοι δυσάρεστος, δὲν εἶναι ὅμως φοβερωτέρα ἐποχῆς ἄλλης, μολαταῦτα πρό τινος καιροῦ δὲν γίνεται λόγος, εἰμὴ περὶ λῃστείας. Ὤφειλε λοιπὸν ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν Ἀκαδημαϊκὴν αὐτὴν συζήτησιν, καθὼς τις τῶν κυρίων βουλευτῶν τὴν ἐχαρακτήρισε, νὰ εἴπῃ τινὰς λόγους καὶ τοῦτο θέλω πράξει, ὅσον εἶναι δυνατὸν συντομώτερον κατὰ τὴν συνήθειάν μου· διότι τὴν πολυλογίαν, τὸ γνωρίζετε, δὲν τὴν ἀγαπῶ. Ὅταν, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, τρία σπουδαῖα ζητήματα εὗρεν ἐπὶ τῆς τραπέζης, τὸ ζήτημα τὸ ἐξωτερικὸν, τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· πρὸ παντὸς ἄλλου ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ τὸ ἐξωτερικὸν, τοῦτο δὲ ἐλύθη, καὶ τὴν λύσιν του ἐπεδοκίμασε προχθὲς ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της. Τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ θέσωμεν τότε κατὰ μέρος καὶ νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· διότι αὐτὸ ἐνδιαφέρει καὶ τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἦτον λίαν δυσάρεστος, καὶ ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ ἦτο λίαν δυσχερής. Ἀληθῶς, κύριοι, ἐκτὸς τῶν νήσων καὶ τῆς Πελοποννήσου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐνδιαιτῶνται τὰ λείψανα τῆς λῃστρικῆς συμμορίας τοῦ Λύγκου, ὅλη ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς ἐβασανίζετο ἀπὸ λῃστρικὰς συμμορίας καὶ ἡ κατάστασις τῶν ἐπαρχιῶν ἦτον ἀπελπιστική. Εὕρομεν, κύριοι, ἐλθόντες εἰς τὴν ἐξουσίαν 260 λῃστὰς ἐπισημοποιημένους, ὡς σᾶς εἶπεν πρὸ ὀλίγου εἷς ἔντιμος βουλευτὴς, ἐν τοῖς ἐπισήμοις βιβλίοις τοῦ ὑπουργείου ἐγγεγραμμένους· ἐξ αὐτῶν 150 ἐλυμαίνοντο τὴν Φθιώτιδα καὶ Φωκίδα, τὴν Ἀττικὴν καὶ Βοιωτίαν· 110 περίπου τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ Αἰτωλίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν εὕρομεν τὸν διαβόητον Μανώλην, τοῦ ὁποίου τὴν καταστροφὴν γνωρίζετε ἤδη, μὲ 25 ὀπαδοὺς ἕτοιμον νὰ ἐπιχειρήσῃ λῃστρικὰς ἐπιδρομὰς κατὰ τὴν Ἀττικήν· ἐκρύψαμεν τοῦτο, διότι, ἂν ἡ κοινωνία τῶν Ἀθηνῶν τὸ ἐμάνθανε, ὁ πανικὸς φόβος ἤθελε καταλάβει τὰς Ἀθήνας, ὁ πανικὸς φόβος ἤθελε καταλάβει τοὺς κατοίκους οἵτινες ἀλλαχοῦ ἤθελον ζητήσει ἀσφάλειαν. Εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὕρομεν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἐπροσπαθήσαμεν ἄνευ πατάγου νὰ καθαρίσωμεν τὴν πρωτεύουσαν ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ προπαρασκευάσωσι νέας λῃστρικὰς συμμορίας, καὶ κατωρθώσαμεν δι’ ὀλίγων δαπανῶν, χάρις εἰς τὴν τιμιότητα τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας κυρίου Βουγιούκα, νὰ ἐκδιώξωμεν ἐντεῦθεν τὸν Μανώλην μετὰ τῶν ὀπαδῶν του, καὶ νὰ ἀπελάσωμεν 350 ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων ἡ διαγωγὴ ἦτο λίαν ὕποπτος. Ἐδώκαμεν δὲ ὅλην τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ καταλληλότερον μέτρον κατὰ τὴν γνώμην μας, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμμερίζεται ὑπ’ ἄλλων, ἦτο νὰ ἀναθέσωμεν ἀποκλειστικῶς τὴν καταδίωξιν εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακὴν καὶ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῶν ὁδηγῶν, διότι ἐθεωρήσαμεν ὅτι, καὶ δὲν ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσεδόκων ἄλλαι κυβερνήσεις καὶ προσέτι ἦτο λίαν δαπανηρόν. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι δύνανται νὰ ᾖναι χρήσιμοι οἱ ὁδηγοί, ἀλλ’ ἐννοῶ τοὺς ὁδηγοὺς ἄλλως παρ’ ὡς τοὺς ἐννόησαν αἱ ἄλλαι κυβερνήσεις καὶ τοὺς ἐννόησα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος· διότι διῆλθον τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν πολλάκις καὶ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἀπεδέχθην τὸ σύστημα τῶν ὁδηγῶν, ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἡ διαμονή μου ἐν τῷ ὑπουργείῳ μοὶ ἀπέδειξεν ὅτι ὅπως ἦτον ἐν χρήσει τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν ὁδηγῶν δὲν ἦτο χρήσιμον. Ὅταν οἱ ὁδηγοὶ κατασταθῶσι διὰ νόμου, ὅταν τεθῶσι προσόντα τινὰ δι’ αὐτούς, ὅταν τοῖς δοθῇ θητεία, τότε ὁμολογῶ δύνανται οἱ ὁδηγοὶ νὰ χρησιμεύσωσι παρὰ τῷ στρατῷ ὡς ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἀνεθέσαμεν λοιπὸν εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακὴν τὴν καταδίωξιν καὶ 4,000 ἄνδρες προσδιωρίσθησαν διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, εἰς τοὺς νομοὺς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ὁ στρατὸς ἰδὼν τὸ σπουδαῖον τοῦ ζητήματος, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπεδόθη μετὰ ζήλου εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἀνταπεκρίθησαν πληρέστατα εἰς τὰς προσδοκίας τῆς κοινωνίας καὶ αὐτῆς τῆς κυβερνήσεως· οὐχ ἧττον δὲν εἶναι τόσον δυσάρεστα ὥστε νὰ μᾶς ἀπελπίσουν. Σήμερον ἀληθῶς αἱ μεθόριοι ἐπαρχίαι μαστίζονται, ἀλλ’ οἱ λησταὶ δὲν ἀποτελοῦσι στίφη 60–70 ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀπειλοῦν πόλεις ὁλοκλήρους ὡς ἄλλοτε. Σήμερον ἐν Ἀκαρνανίᾳ, δὲν λέγω ὅτι ἐπῆλθεν ἡ τάξις, ἀλλά, δύνανται νὰ ὁμολογήσουν οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, πρὸ πολλοῦ δὲν ἔλαβε χώραν ληστοπραξία. Οἱ λησταὶ ἐστενοχωρήθησαν καὶ ἡ κοινωνία ἤρχισε νὰ ἐξέρχηται ἀπὸ τὸν φόβον, εἰς τὸν ὁποῖον διετέλει. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι εὐάρεστος καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀμεριμνᾷ· ἐξ ἐναντίας νομίζω ὅτι ἂν ᾖναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ κυβέρνησις καὶ βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακὴν ἔφερον ἀρκετὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Θέλω σᾶς δώσει μικράν τινα περίληψιν τῶν συλληφθέντων καὶ φονευθέντων ληστῶν, κατὰ τὸ ἑξάμηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὸ παρὸν ὑπουργεῖον. Κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἔχομεν φονευθέντας 23, τῶν ὁποίων ἂν ἐπιθυμῆτε θέλω σᾶς ἀναγνώσει τὰ ὀνόματα, ἀλλ’ εἶναι περιττόν, διότι θὰ σᾶς διεγείρουν τὴν ἀηδίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, καὶ συνελήφθησαν 37, ὥστε τὸ ὅλον εἶναι 60 λησταὶ, οἵτινες συνελήφθησαν καὶ ἐφονεύθησαν. Τὸ ἀποτέλεσμα, κύριοι, τοῦτο παραβαλλόμενον πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα ἄλλων ἐτῶν εἶναι λίαν εὐάρεστον, καὶ μὴ νομίσῃ τις, ἂν κάμω τὴν παραβολὴν αὐτὴν, τὴν κάμνω διὰ νὰ κατηγορήσω κυβέρνησίν τινα· εἰς τὸ σύστημά μου ἐπικρατεῖ ἡ ἐναντία ἀρχὴ, ἡ ἀρχὴ τοῦ νὰ μὴ κατηγορῶ οὐδεμίαν προηγουμένην κυβέρνησιν, καὶ μόλον ὅτι πρὸ δύω ἡμερῶν ἐβιάσθην νὰ κατηγορήσω προηγουμένην κυβέρνησιν, ἀπέκρουσα τοῦτο πάσῃ δυνάμει καὶ θέλω τὸ ἀποκρούσει πάντοτε. Δὲν θέλω λοιπὸν νὰ κατηγορήσω οὐδεμίαν κυβέρνησιν, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ὅλαι αἱ κυβερνήσεις καὶ ἐπεθύμησαν καὶ μετεχειρίσθησαν ὅλα τὰ μέσα ὅσα ταῖς ἦσαν δυνατὰ πρὸς καταστολὴν τῆς ληστείας. Παραβάλλων λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἑξαμήνου πρὸς ἄλλα ἀποτελέσματα ἄλλων ἐτῶν, σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ μεμφθῶ ἄλλας προκατόχους κυβερνήσεις. Σᾶς εἶπον λοιπὸν ὅτι ἐφονεύθησαν καὶ συνελήφθησαν 60 λῃσταί. Θέλετε νὰ μάθητε κατὰ τὸ 1867 πόσοι συνελήφθησαν προσῆλθον καὶ ἐφονεύθησαν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος; 70· κατὰ δὲ τὸ 1868 οἱ προσελθόντες καὶ φονευθέντες ἀνέρχονται εἰς 36, ἐκ τῶν ὁποίων 9 συνελήφθησαν εἰς τὸ ὀθωμανικὸν κράτος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς καταδείξω ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Βεβαίως δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὐχόμεθα· ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ μὴ ὁμολογήσητε ὅτι εἶναι ὁπωσδήποτε εὐάρεστον. Ἑξήκοντα λῃσταὶ, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ οἱ ἀποκτήσαντες περίφημον ὄνομα ὡς ὁ Λάμπρος, ὁ Μπελούλας, ὁ Σπαθοῦλα, ὅλοι φονευθέντες καὶ συλληφθέντες δὲν ἀποτελοῦσιν ἀποτέλεσμα ἀνάξιον λόγου. Ἐὰν διὰ τοῦ ζήλου καὶ διὰ τῆς προθυμίας τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ κατώθωσε τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τῆς κοινωνίας ἑξήκοντα θηρία, ἡ κυβέρνησις δὲν τὸ θεωρεῖ τοῦτο ἀρκετόν· ἡ κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ μεριμνῶσα σπουδαίως περὶ τῆς λῃστείας. Θὰ σᾶς ὑποβάλῃ καὶ ἴσως ὑποστηρίξῃ τινὰ ἐκ τῶν σημερινῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ἡ πεποίθησις ἡ ἐδική μου τοὐλάχιστον, σᾶς τὸ λέγω εἰλικρινῶς, ἡ πεποίθησις ἡ ἐδική μου εἶναι, ὅτι διὰ τῶν νόμων καὶ νομοθετικῶν διατάξεων δὲν καταστρέφεται ἡ λῃστεία· ἡ λῃστεία δὲν δύναται νὰ καταστραφῇ παρὰ διὰ τῆς συντόνου, διὰ τῆς ἐπιμόνου καταδιώξεως, καὶ δὲν πρέπει νὰ νομίζωμεν ὅτι ὅλα τὰ ἐλαττώματα, ὅλαι αἱ ἐλλείψεις μας θὰ διορθωθοῦν διὰ νόμων. Εἶναι ἀπάτη, κύριοι, καὶ ἐπεθύμουν εἰς τὰς θύρας τοῦ Ἑλλ. Βουλευτηρίου νὰ γραφῶσιν ἐκεῖναι αἱ λέξεις, τὰς ὁποίας ὁ μεγαλείτερος τῶν ἱστορικῶν τοῦ κόσμου ἀνέφερεν. Ἠξεύρετε τί λέγει ὁ Τάκιτος «pessimae reipublicae plurimae leges» «φαύλης πολιτείας ἴδιον εἶναι ἡ πολυνομία.» Μὴ περιμένετε λοιπὸν, κύριοι, διὰ τῶν νομοσχεδίων τὴν καταστροφὴν τῆς λῃστείας ἀλλὰ διὰ τῆς καταδιώξεως τῆς συντόνου, τῆς γινομένης ὑπὸ τοῦ στρατοῦ τοῦ τακτικοῦ καὶ ὑποβοηθουμένης ὑπὸ τῆς συνδρομῆς τῶν κατοίκων· ἰδοὺ τὸ μόνον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζεται ἡ καταστροφὴ τῆς λῃστείας. Εὐχηθῆτε νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς ἀξιωματικοὺς ὡς τὸν Δαγκλῆν, ὡς τὸν Λαδόπουλον, νὰ ἔχῃ πολλοὺς τοιούτους καὶ ἐντὸς δέκα μηνῶν, θέλετε ἰδεῖ τὴν λῃστείαν καταστρεφομένην. Ἰδοὺ, κύριοι, ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς ὁδὸς κατ’ ἐμὲ, εἰς τὴν ὁποίαν μία κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐμμείνῃ, εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς δραστηρίας καταδιώξεως· ὀφείλει δὲ νὰ ἐνισχύσῃ τὸν στρατὸν, νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἡ κυβέρνησις. Ἡ κυβέρνησις ἤμειψε καὶ διὰ βαθμῶν, ἐνῷ ἀρχὴν ἔλαβεν οὐδένα προβιβασμὸν νὰ κάμῃ εἰς τὸ διάστημα τῶν ἓξ μηνῶν καὶ οὐδένα προβιβασμὸν ἐνεργήσαμεν, ἐπροβιβάσαμεν ὅμως ὑπαξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς, οἱ ὁποῖοι διέπρεψαν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας καὶ ἀπενεμήθη τὸ παράσημον τοῦ Σωτῆρος εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι διέπρεψαν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ἡ λῃστεία δύναται νὰ καταδιωχθῇ. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ νομοθετικῶν μέτρων δὲν τὰ ἀποκρούω, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ὅτι ἰδίως θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν νομοθέτησιν ἀμοιβῶν καὶ συντάξεων ὑπὲρ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι φονεύονται ἢ πληγόνονται εἰς τὰς συμπλοκὰς μετὰ λῃστῶν· εἶναι ἴσως τὸ μόνον μέσον τοῦ νὰ δοθῇ τῷ ὄντι ὤθησις τελεσφόρος. Σᾶς εἶπον ὅτι καὶ τ’ ἄλλα δὲν τ’ ἀποκρούω, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι δύνασθε νὰ δημιουργήσετε χιλίους νόμους, καὶ ἐὰν ἡ λῃστεία δὲν καταδιωχθῇ συντόνως, εἶναι ἀδύνατον διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ ἐπιτύχητε τὴν καταστροφὴν αὐτῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐλέχθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ καταδίωξις τῆς λῃστείας εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν.

§176ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§177ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι γνώμη, καὶ ἑκάστη ἰδέα πρέπει νὰ συζητῆται· πρέπει ἡ γνώμη ἑκάστου ἄλλου νὰ ᾖναι σεβαστὴ καὶ ἀντικρούηται διὰ συζητήσεως. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὴν γνώμην ταύτην πολὺ, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς ὅτι, ἐὰν ὑπῆρξεν ἐποχὴ καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς ἀπηλλάγη τῆς λῃστείας, ὑπῆρξεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, καθ’ ἣν ἡ καταδίωξις τῆς λῃστείας ἀνετέθη εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν· ὁ δὲ τακτικὸς στρατὸς λαβὼν συνδρομὴν παρὰ τῶν κατοίκων κατὰ τὸ 1857, ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Βούλγαρη, κατέστρεψε τὴν λῃστείαν ἐντελῶς. Τὸ παράδειγμα τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀπεδέχθημεν, εἶναι τὸ καλλίτερον. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις εἶχον ν’ ἀπαντήσω, ἰδίως δὲ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀφήσω ν’ ἀποπλανᾶται τὸ δημόσιον φρόνημα καθ’ ἑκάστην ὑπὸ ψευδῶς διαδιδομένων εἰδήσεων. Ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ἐπληροφορήθητε ὅτι ἡ δραστηρία καταδίωξις τῆς λῃστείας ἐπέφερεν ἀποτελέσματα εὐάρεστα καὶ ὅτι ἐὰν δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖτε, καὶ ὑμεῖς οἱ ἀκούοντες καὶ ἐγὼ ὁ λαλῶν, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ παρουσιάζουν τὸν τόπον ὅτι εὑρίσκεται· ἐλπίζω δὲ ὅτι διὰ τῆς συνδρομῆς τῶν κατοίκων, ἡ ὁποία ἤρχισε σήμερον ν’ ἀναφαίνηται καὶ ἰδίως εἰς τὸν Βάλτον, ὅπου οἱ κάτοικοι ἤρχισαν νὰ παρέχουν ὅλην των τὴν συνδρομὴν εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, ὅταν καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἀναφανῇ ἡ συνδρομὴ αὕτη, καθὼς πράττει τοῦτο σήμερον ἡ ἐπαρχία τοῦ Βάλτου, σᾶς λέγω, ὅτι ἔχω μεγίστας ἐλπίδας ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἡ Ἑλλὰς θέλει ἀπαλλαγῆ τῆς μάστιγος ταύτης.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δυοβουνιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§179ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις. Τὸ ἀντικείμενον τῆς λῃστείας εἶναι σπουδαῖον καὶ σοβαρὸν, ἐπειδὴ ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καθὼς βλέπω, ἡ φωνή μου θὰ ᾖναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, διὰ τοῦτο θὰ λαλήσω αὔριον ὅ,τι καὶ ἐγὼ γνωρίζω.

§180Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ αὔριον ἡ συζήτησις αὐτή;

§181ΤΙΝΕΣ. Τί θὰ εἴπωμεν αὔριον;

§182ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, ὄχι, αὔριον θὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§183ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ἡμεῖς θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν διὰ νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι καὶ νὰ φωτίσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται, κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς.

§185ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἶναι Βουλὴ τώρα.

§186ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐὰν θὰ ἐπανέλθωμεν αὔριον εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς λῃστείας καλῶς, ἄλλως θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις.

§187ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν, κύριοι, ἔχομεν συνεδρίασιν· δὲν σᾶς καλῶ πλέον· ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχει κἀμμία ἀντίῤῥησις;

§189ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, διότι οἱ κύριοι βουλευταὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ πάρουν τὴν ἀποζημίωσίν των· λοιπὸν ἔχετε ἐδὼ κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν;

§191ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί λέγετε, Κ. Πρόεδρε; χωρὶς ἀπαρτίαν θὰ τὸν ψηφίσωμεν; ἡμεῖς ἐκαθήσαμεν ἐδὼ διὰ νὰ ἀκούσωμεν περὶ τῆς λῃστείας. Τί πράγματα εἶναι αὐτά; δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει δι’ αὔριον.

§193ΛΑΠΑΣ. Δὲν εἶναι καὶ μεγάλο πρᾶγμα ὁ προϋπολογισμός.

§194ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς τὸ ἐφέρατε, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 25/60)