1869.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18.

Τῆς 1 Ἰουλίου 1869.

(Τρίτη).

Ὥρα 8 π. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ εἴπουν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο «δι’ ἄλλης χειρὸς καὶ δι’ ἄλλης μελάνης» αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον.

§3ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Παρίσσης). (ἀναγινώσκει καὶ πάλιν αὐτὸ τὸ μέρος τῶν πρακτικῶν).

§4ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§5ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ᾖναι.

§6ΜΙΛΗΣΗΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, κύριε πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἑρμιονίδος.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, (διορθοῦνται τὰ πρακτικά).

§8ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρέπει νὰ γράψῃ ὁ συντάκτης, ὅτι ἀνεγνώσθη ἡ δεῖνα ἐκλογὴ, καὶ μηδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως γενομένης ἐκυρώθη.

§9ΠΑΡΙΣΣΗΣ (Γραμματεὺς). Τὸ λέγει ἀνωτέρω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις, κύριοι, κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται. — Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ κυρίου Ἀντωνίου Γεωργαντᾶ, ὅτι κατηγγέλθησαν οἱ ἐνεργήσαντες τὴν καλπονόθευσιν.

§13ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά.

§15ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Γραμματεύς). Εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς.

§16ΔΑΓΡΕΣ. Καλά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τῶν ἐκλογῶν.

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν ἐκλογὴν Μεσολογγίου ἡ Κυβέρνησις κατέχει διάφορα ἔγγραφα, ἀφορῶντα αὐτὴν, καθὼς καὶ διαφόρους ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνεργήθησαν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἂν ὑπάρχουν εἰς τὸ γραφεῖον.

§19ΔΑΓΡΕΣ. Ἐκτὸς τῶν ἀνακρίσεων.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνακρίσεις δικαστικαὶ, ἀλλὰ διοικητικαὶ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα αὐτά.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Κορινθίας. Διὰ ταῦτα, «προτείνει παμψηφεὶ νὰ ἐπικυρωθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τῶν δήμων Κορίνθου, Ζαχώλη, Περαχώρας, Νεμέας, Φενεοῦ καὶ Σικυῶνος, ὧν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων σημειοῦται ἐν πίνακι ἐν τῇ παρούσῃ ἐκθέσει. Κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ 8 πρὸς 7 καὶ ὁ δῆμος τῶν Τρικάλων, ἐπιφυλαχθέντων δύω, καὶ ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων Σολυγείας, Πελλήνης, Κλεωνῶν καὶ Στυμφαλίας, καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.» Ἔχει τις τὸν λόγον;

§22ΙΩ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ θ’ ἀντείπω εἰς τὴν ἔκθεσιν· ὁ εἰσηγητὴς θ’ ἀκούσῃ τί θὰ εἴπω, καὶ ἂς ἔλθῃ νὰ μ’ ἀναιρέσῃ, ἢ ἂν θέλῃ πρῶτος νὰ ὁμιλήσῃ, ἂς ἔλθῃ.— Ἀναβαίνω τὸ βῆμα, κύριοι, οὐχὶ ὅπως ἀντικρούσω τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας.

§23ΤΙΝΕΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, κ. πρόεδρε, διὰ ν’ ἀκούσωμεν.

§24ΙΩ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, διότι δὲν εἶμαι ῥήτωρ. Ἀναβαίνω τὸ βῆμα οὐχὶ ὅπως ἀντικρούσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, οὐχὶ ὅπως ὑπερασπισθῶ τὴν νομιμότητα αὐτῆς, διότι τὸ μὲν ἠθικὸν μέρος αὐτῆς εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἡ δὲ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, καθὼς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ εἴπω, πιστεύω νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἀπὸ τοὺς ἰδίους αὐτοὺς γεννήτορας, ὡς ἔκθετον. Θὰ ἀντικρούσω ἐκείνους, οἵτινες ἠθέλησαν ἐν γνώσει νὰ ῥυπάνωσι τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, καὶ νὰ ἐξεγείρωσι τὴν κοινὴν ἀγανάκτησιν· διότι τὸ ἀποτέλεσμα δὲν θὰ ἦτον ὡς προσεδόκουν καὶ διὰ νὰ καλύψωσι τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν κατέφυγον εἰς αὐτά. Καὶ λέγω, κύριοι, ν’ ἀντικρούσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, διότι ἡ ἐκλογὴ αὕτη οὐδεμίαν πραγματικὴν ἢ τυπικὴν παρανομίαν ἐμφαίνει, εἴτε ἐν καιρῷ τῆς ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς, εἴτε ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀλλ’ ἐῤῥυπάνθη ἅμα ἀρξαμένη ἀπὸ τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπαφίεται ἡ ἐπίβλεψις τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Δύο εἰσὶν οἱ ἐπιῤῥίψαντες τοὺς ῥύπους ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας· τὰ ὄργανα τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας ἀφ’ ἑνὸς, διὰ τῶν ψευδῶν αὐτῶν παραστάσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱ ἀποτυχόντες ἀφ’ ἑτέρου ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας των. Αὐτοὺς ἔρχομαι ν’ ἀποκρούσω· δὲν ἔχω δὲ καὶ τὴν πρόθεσιν οὔτε νὰ σᾶς παραπείσω, οὔτε τὴν συνείδησίν σας νὰ δελεάσω, δὲν ἔχω ἀπαίτησιν νὰ φέρητε τὴν ψῆφόν σας πλαγίως, θὰ ἀφηγηθῶ τὰ πράγματα ἐν ὀλίγοις καὶ οἱονδήποτε ἔσεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κρίσεως καὶ τῆς ψήφου σας θὰ τὸ ἐπικροτήσω, ἐὰν θὰ γίνῃ παράδειγμα πρὸς τιμωρίαν ν’ ἀποδιωχθῶσιν οἱ περιυβρίζοντες τὸν νόμον καὶ περιφρονοῦντες ὅ,τι διὰ πολλῶν θυσιῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέτυχεν. Θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἐὰν διὰ τῆς ἐτυμηγορίας σας τεθῇ φραγμὸς εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὴ σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ τοὺς νόμους, μήτε τὴν κοινὴν γνώμην, ἔρχονται οἱ μὲν ὡς ἄρχοντες, οἱ δὲ ὡς σπουδάρχαι νὰ καταπατῶσι τὰ πάντα ἔχοντες ὡς ἀξίωμα, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἁγιάζει τὰ μέσα· θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν εὐτυχῆ ἐξερχόμενος τοῦ Βουλευτηρίου, διότι εὑρέθη ἐν τῇ πατρίδι Βουλὴ, ἥτις ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν, ἔστω καὶ ἀργὰ καὶ διὰ μίαν καὶ μόνην ἐκλογὴν, νὰ καταστήσῃ τοὺς νόμους πρᾶγμα, ν’ ἀποστομώσῃ τοὺς ἑκάστοτε αἰτιωμένους αὐτὴν καὶ νὰ ἐπισύρῃ τὸν κοινὸν σεβασμόν. Μὴ πτοηθῆτε, διότι ἡ ἀπόφασίς σας, δὲν θὰ ᾖναι ὁμοία πρὸς ἄλλας, διὰ τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας· αὐτὸ ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ δὲν θὰ λυπηθῶ. Δύο, κύριοι, παρουσιάζονται ἀσχημίαι αἱ ῥυπαίνουσαι τὴν ἐκλογὴν ταύτην· πρῶτον, αἱ ἐκθέσεις ἢ τὰ δημόσια ἐκεῖνα τηλεγραφήματα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς δικαστικῆς, καὶ αἱ ἐκθέσεις τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, τὰς ὁποίας ἀναφέρουσι καὶ τὰ ἔντιμα μέλη τοῦ τμήματος· καὶ δεύτερον, τ’ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς. Ἀμφοτέρας θὰ ἐξετάσω καὶ ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ κάμητε τὴν ἐπ’ αὐτῶν κρίσιν σας καὶ νὰ φέρητε τὴν ἀπόφασίν σας. Ἄρχομαι λοιπὸν ἐκ τῶν ἐκθέσεων. Βεβαιότατα, κύριοι, αἱ ἐκθέσεις τῶν ἀρχῶν εἶναι ἡ πειστικωτέρα εἰκὼν ὅλης τῆς ἀληθείας καὶ εὔχομαι νὰ δυνηθῶμέν ποτε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ εὐάρεστον αὐτὸ ἀποτέλεσμα, διότι, ὅταν ὁμολογουμένως φθάσωμεν ἐκεῖ θὰ εἴπῃ ὅτι, ὁ μὲν λαὸς ἀπολαμβάνει ἐντίμων ἀρχόντων, ὁ δὲ τόπος εὐνομίας. Ἀλλ’ ἔχομεν σήμερον, κύριοι, τοιαύτας ἀρχάς; κάθηνται ἐπὶ τῶν ἑδρῶν τῶν ἀρχῶν τοιαῦτα πρόσωπα ἐν ὅλαις ταῖς ἐπαρχίαις, τὰ ὁποῖα παρέχουσι πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς ὅσα εἴπωσι καὶ γράψωσι; δύναται ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἀλανθάστως νὰ δώσῃ τοιαύτην ἀξίαν εἰς τὰς ἐκθέσεις καὶ παραστάσεις τοιούτων ὑπαλλήλων; Λέγω ναί, λέγω καὶ ὄχι, ἀλλὰ κατὰ τὴν κρίσιν μου, τὸ ὄχι εἶναι ἐπικρατέστερον, καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἀντιπρόσωπος τῆς κυβερνήσεως ἐν Κορινθίᾳ διωρίσθη ὁ κ. Θεοχαρόπουλος, ἄπειρος ὅλως περὶ τὴν διοίκησιν, ἄνθρωπος μοχθηρὸς καὶ ἀνίκανος καθ’ ὅλην τὴν ἔκφρασιν τῶν λέξεων, λίαν μερολήπτης καὶ φατριαστής· προσθέτατε δὲ, κύριοι, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ συνδέεται καὶ διὰ συγγενικῶν σχέσεων μετὰ τινων ἐκ τῶν πολιτῶν, καὶ δύνασθε νὰ κρίνητε ἐὰν τῳόντι ἦτο κατάλληλος ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν ἐπαρχίας, ἥν τινα ἐν ὁμαλοῖς ἄλλοις καιροῖς, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ διοικήσουν πολὺ πλέον ἀξιώτεροι αὐτοῦ. Καλαὶ εἶναι καὶ αἱ ἀποστροφαί. Ἦλθε, κύριοι, ὁ ἔπαρχος οὗτος ἐν Κορινθίᾳ· εὗρεν ὑπομοίραρχον τὸν ἔντιμον καὶ ἀμερόληπτον κ. Τζανέτον καὶ ἐγένετο δυάς· ἡ δυὰς δὲ αὕτη, ἀντὶ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸ πρόγραμμα καὶ τὰς ἐκθέσεις τῆς κυβερνήσεως, ἐγένετο φατριάρχης, καὶ μὲ λύπην μου λέγω φατριάρχης οὐχὶ ἔντιμος. Παρεπονέθημεν διὰ τὴν διαγωγὴν ταύτην πρός τε τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργόν· ἀλλ’ ὁ κ. Ζαΐμης φοβούμενος μὴ τυχὸν κατηγορηθῇ ὅτι ἐπεμβῆκεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐπροτίμησε νὰ ἄρῃ τὸ σκάνδαλον τοῦτο, καὶ τῳόντι ἑκόντες ἄκοντες ἐδείξαμεν ἀνοχὴν τοιαύτην, ὑπερβᾶσαν καὶ τοῦ ἀνεκτικωτέρου τῶν ζώων. Ἡ πρώτη πρᾶξις τοῦ κ. ἐπάρχου ἦτο, νὰ ὁρίσῃ ὡς τόπον ψηφοφορίας τὸν τόπον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἀπῄτησεν ὁ κ. Νοταρᾶς, καὶ ἡμεῖς παρετηρήσαμεν αὐτὸ τὸ ἄδικον τῆς πράξεως ταύτης πρὸς τὸν κ. ἔπαρχον προφορικῶς, καὶ ἐγγράφως πρὸς τὴν κυβέρνησιν, καὶ παρεκαλέσαμεν αὐτὴν ὅπως διατάξῃ τὴν μεταβολὴν τοῦ προγράμματος καὶ ἀντὶ τῆς ὁρισθείσης δι’ αὐτοῦ θέσεως νὰ ὁρισθῇ ἄλλη. Γνωρίζετε, ἂν ὄχι ὅλοι, ἴσως τινές, ὅτι ὁ δῆμος τῶν Τρικκάλων σύγκειται ἐκ τριῶν χωρίων, χωριζομένων ἀπ’ ἀλλήλων. Συνεπείᾳ τῆς παρατηρήσεώς μας, τὸ ὑπουργεῖον διέταξε τὸν ἔπαρχον νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐξετάσῃ περὶ τούτου. Δὲν κρίνω δὲ ἄσκοπον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τῆς φατριαστικῆς διαγωγῆς τοῦ ἐπάρχου, ὅτι αἱ προσφυγαὶ ἡμῶν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἐδόθησαν διὰ τοῦ ἐπάρχου τὴν 16 Ἀπριλίου, καὶ πότε νομίζετε ἔφθασαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον; τὰς δύο ἢ τρεῖς Μαΐου. Τὴν ἑβδόμην Μαΐου μετέβη ὁ ἔπαρχος εἰς τὰ Τρίκκαλα, διέμεινε μέχρι τῆς 10, καὶ τὴν 11 ἀπήντησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ὁ ὁρισθεὶς τόπος τῆς ψηφοφορίας ἐν Τρικκάλοις εἶναι ὁ κατάλληλος. Τὸ ὑπουργεῖον ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἠδύνατο νὰ μὴν παραδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ ἐπάρχου, διὰ τὸν λόγον, νο☐ σᾶς προεῖπον, διὰ νὰ μὴ φαίνηται ὅτι ἐπεμβαίνει, ☐ δὲ δὲν ὑπῆρχεν ὑλικὸς καιρὸς, διότι τὴν 16 ἤρχιζε ἡ ἐκλογὴ καὶ ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὸν νόμον, τὸ πρόγραμμα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ὀφείλει νὰ ᾖναι πέντε τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως· κατὰ συνέπειαν, τῇ ἠθικῇ συνδρομῇ τοῦ κ. ἐπάρχου, ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸν δῆμον Τρικκάλων, καὶ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησε κατάλληλον ὁ κ. Νοταρᾶ πρὸς ἐξάσκησιν τῆς ἀκαταμαχήτου ἐν Τρικκάλοις ἐπιῤῥοῆς του· αὐτὸς οὗτος ὁ κ. ἔπαρχος, ἀφοῦ παρετήρησε καὶ ἐξήτασε τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ, καὶ ἀφοῦ ἐπείσθη, ὅτι ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Νοταρᾶ ἦτον ἀρκετὰ ἀσθενὴς, ὁ δὲ ἀντίθετος ὑπέρτερος αὐτοῦ, ἤρχισε νὰ συναναστρέφηται μετ’ αὐτοῦ καὶ οἱ περὶ αὐτὸν νὰ κηρύττωσιν ὅτι ὁ ἔπαρχος καὶ ὑπομοίραρχος ἔσονται μετὰ τοῦ κ. Νοταρᾶ, διότι τὸ θέλει ὁ κ. Ζαΐμης· συνεννοήθη μετὰ τοῦ κ. ὑπομοιράρχου περὶ ἀποστολῆς καταλλήλων κατ’ αὐτὸν ἀποσπασματαρχῶν εἰς διαφόρους δήμους, καὶ συνάμα ἀνεκάλεσε τὸν ἐπιλοχίαν τῶν εὐζώνων........ διότι ἔπραξε τὸ μέγα ἔγκλημα νὰ συλλάβῃ φυγόδικόν τινα ἐν Τρικκάλοις, εἰς δὲ τοὺς λοιποὺς φυγοδίκους ἔδωκε πλήρη ἀμνηστείαν, καὶ μολαταῦτα δὲν ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ τίποτε· ἤρχισε τότε ἡμιεπισήμως νὰ διαβεβαιοῖ τὸν κ. Ζαΐμην, ὅτι ἐνεργηθήσονται καλπονοθεύσεις, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ ἔχῃ προκατειλημμένον τὸν ἄνδρα, ὡς δυστυχῶς συνέβη· καὶ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν εἶχεν ἀναλάβει ὁ παρ’ αὐτῷ διαμένων ἀδελφός του Χαρίλαος Θεοχαρόπουλος, διότι ἂν καὶ δὲν ἐστερεῖτο ὁμολογουμένως ὅλων τῶν προτερημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα ἀνωτέρω, μολαταῦτα ὡς ἐκ τῆς ἀνικανότητός του, δὲν ἠδύνατο νὰ ἠξεύρῃ τὰ ἔντιμα ἐκεῖνα μέσα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Χαρίλαος ἄλλοτε ἐν ἄλλαις ἐνοχαῖς εἶχε σπουδάσει καὶ ἀπομάθει· καὶ πάλιν διὰ τὴν φατριαστικὴν αὐτὴν ἐνέργειαν τῶν ὑπαλλήλων τούτων παρεπονέθημεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, δυστυχῶς ὅμως μόλις περὶ τὴν δείλην τῆς 13 Μαΐου, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπείσθη καὶ ἐβεβαιώθη περὶ τῆς φατριαστικῆς διαγωγῆς τοῦ ὑπομοιράρχου, ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ τοῦτον ἐκποδὼν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ψηφοφορίας· ἡ ἀναχώρησις τοῦ κ. Τζανέτου κατέστρεψε τὰ σχέδια τοῦ κ. ἐπάρχου· τότε χολωθείς, ἤρχισε τηλεγραφικῶς νὰ παραπονῆται, ὅτι δὲν ἀκούεται καὶ δὲν ἀναλαμβάνει καμμίαν εὐθύνην ἂν θὰ γίνῃ ἐκλογὴ ἐν Κορινθίᾳ, ὅτι ἡ Κορινθία ἤθελε κάμει ἔκρηξιν νὰ καταπίῃ αὐτὸν, παρέστησε τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου ὡς στασιάσασαν, ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ἡ μερὶς τοῦ Δηλιγιάννη ἔκαμε πρᾶξιν καλπονοθεύσεως, ἥτις ἐνηργήθη ἐν γνώσει καὶ ἀπὸ σκοποῦ, ὅτι ἐν Σολυγείᾳ ἐπίκειται ῥῆξις, καὶ τέλος ὅτι ἐν Κορίνθῳ ἡ δημοσία τάξις κατέστη προβληματικὴ ἕνεκα τῶν ἐκνόμων ἐνεργειῶν τῶν ἀντιθέτων· αἱ ψευδεῖς αὗται παραστάσεις πιστευθεῖσαι προώρως καὶ ἀνεξετάστως ἀπὸ τὸν κ. Ζαΐμην, ἐξήγειραν τὴν κοινὴν ἀγανάκτησιν ἐντὸς τῆς πρωτευούσης καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κορίνθου, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἡ δυστυχὴς ἐκλογὴ τῆς Κορίνθου ἐθεωρήθη ὡς ἐξάμβλωμα καὶ τέρας. Μετὰ τὴν διαγωγὴν λοιπὸν ταύτην τοῦ ἐπάρχου καὶ ὑπομοιράρχου, αἱ ἐκθέσεις αὗται δύνανται νὰ ἐπισύρωσιν τὴν προσοχήν σας; νομίζω, μάλιστα λέγω, ὄχι· ἐὰν ὅσα περὶ τῆς διαγωγῆς τούτων εἶπα ἀπὸ τοῦ βήματος ἔχωνται ἀληθείας, ὤφειλεν ἡ κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ λόγον τῶν πράξεών των, ὡς ἀπατησάντων αὐτὴν ψευδῶς, ὡς ἐξεγειράντων τὴν κοινὴν γνώμην καὶ θελησάντων νὰ ὠθήσωσι τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς παρατόλμους πράξεις. Μετὰ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἔρχονται αἱ δικαστικαὶ, αἵτινες κατ’ ἐμὲ, δέον νὰ θεωρῶνται ὡς οἱ μᾶλλον παρέχουσαι πίστιν, καθόσον ἀποῤῥέουσιν ἀπὸ δικαστήριον· δυστυχῶς ὅμως, ἡ καλὴ θέλησις τῆς κυβερνήσεως, καὶ ἡ ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κυρίου ὑπουργοῦ ἀποστολὴ τῶν προσώπων ἐναυάγησε καὶ αὐτὴ, ὄχι διότι τὸ μέτρον δὲν ἦτο φρόνιμον, σωστὸν καὶ πολιτικὸν, ἀλλὰ διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων ἐν τοιαύταις περιστάσεσι καὶ διὰ τοιαύτην ἀποστολὴν, σπουδαίως κινδυνεύει· δυστυχῶς δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς, οὐδ’ εὑρέθησαν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, ἅτινα ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀπόφασιν τὴν καλὴν ταύτην τῆς κυβερνήσεως· οἱ δὲ ἀποσταλέντες κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος τοὐλάχιστον ἐν Κορινθίᾳ, ἦσαν κατὰ τὸν κοινὸν λόγον πρωτοτάξειδοι, τουτέστιν ἄπειροι· καὶ τοῦτο ἔπρεπε νὰ πείσῃ τὸν κ. ὑπουργὸν ὅτι δὲν ἐδύνατο νὰ ἔχῃ καὶ τὸ ζητούμενον ἀποτέλεσμα. Ἐν Κορινθίᾳ ἐστάλησαν 3 δικασταὶ ὡς ἀνακριταὶ, εἷς εἰσαγγελεὺς, ἀντεισαγγελεὺς, 5 εἰρηνοδίκαι· εἰς τὸν ά. εἰρηνοδικειακὸν πάρεδρον τῆς πρωτευούσης ἀνετέθησαν τὰ καθήκοντα τὰ ἀνακριτικά· οἱ ἀνακριταὶ ἦλθον εἰς τὴν Κόρινθον μὲ κακὰς διὰ τὸν τόπον προκαταλήψεις· ἐπίστευον ὅτι εἰσέρχονται εἰς μάνδραν λύκων, ἐνόμισαν ὅτι ἐφέροντο εἰς σφαγεῖα· δὲν εἶχον πεποίθησιν εἰς ἑαυτοὺς, οὐδὲ εἶχον ἀρκούσας δυνάμεις νὰ στηριχθῶσιν. Ἐνόμισαν λοιπὸν ὅτι προτιμότερον δι’ αὐτοὺς ἦτο ἡ μὴ ἐκπλήρωσις τῆς ἀποστολῆς των, παρὰ ἡ ἀτιμία των καὶ ἔκθεσις, κατὰ συνέπειαν ἐκλείσθησαν εἰς τὰς οἰκίας, τὰς ὁποίας παρεχώρησαν αἱ κατὰ τόπους δημοτικαὶ ἀρχαί· πάντα ὅσα ἔγραφον, πλὴν ἑνὸς, ἔχω τὴν τόλμην καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ὅπου ἂν εὑρεθῶ, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τὰ πράγματι λαβόντα χώραν, ἀλλ’ εἶναι τὰ ὄνειρα, τὰ ὁποῖα ἔβλεπον νήδυμον ὕπνον κοιμώμενοι· τινὲς τούτων μάλιστα εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ συμβιῶσι μετὰ λῃστῶν, φυγοδίκων, δραπετῶν. Δύνανται λοιπὸν, κύριοι, καὶ αἱ ἐκθέσεις τούτων νὰ περιέχωσι τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας τὰ ἔντιμα μέλη τοῦ τμήματος ἔλαβον ὡς ὁμολογουμένας καὶ συνέταξαν τὴν ἔκθεσίν των; Νομίζω, ὄχι· καὶ ὅτι θὰ λάβουν τὴν τύχην τῶν τοῦ κ. ἐπάρχου. Αἱ δὲ κατὰ τόπους ἐνέργειαι τῶν εἰρηνοδικῶν, προεξάρχοντος τοῦ διαβοήτου Στεριοπούλου, εἰρηνοδίκου Σικυῶνος, καὶ τοῦ διαβοήτου Μακρυποκαμήσου, εἰρηνοδίκου Τεγαίας, ἐξ ὧν τὸν μὲν πρῶτον διέταξεν ὁ εἰρηνοδίκης Ναυπλίας ν’ ἀναδεχθῇ καθήκοντα εἰσαγγελέως, ἀκούετε, κύριοι; εἰρηνοδίκης ἀνεδέχθη καθήκοντα εἰσαγγελέως! ἐξεπλήρωσε καθήκοντα εἰσαγγελέως! τὸν διέταξεν, εἰσηγήσει δὲν ἠξεύρω τίνος, νὰ μεταβῇ κατὰ τὸν δῆμον Πελλήνης· οὗτος δὲ ἐν γνώσει καὶ συνεννοήσει μεταβὰς ἐκεῖ, κατήγγειλε τοὺς κατοίκους ὅτι ἀντέστησαν κατὰ τῆς ἀρχῆς· ἐκλείσθησαν πλεῖστοι ὅσοι ἐν ταῖς φυλακαῖς, φυγαδεύονται ἐν τοῖς ὄρεσι πολλοί. Καὶ λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἕνεκα τῆς ἀπειρίας τῶν μὲν, καὶ τῆς ἀσυνειδησίας τῶν δέ, κατέπεσεν ἡ δικαστικὴ ἐξουσία· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ τοῦτο, ὅπως ἀπελπισθῇ καὶ ἀποσυρθῇ ἀπὸ παλαίστραν, ἥτις ἢ οὕτως ἢ ἄλλως εἰς τὸ τέλος στίγματα ἤθελε τῷ ἀφήσει. Ἡ ἀγανάκτησις, κύριοι, καὶ ἡ κοινὴ ἐξέγερσις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κορίνθου δὲν προῆλθεν ἐκ τῶν πραγμάτων τῶν πηγαζόντων, χάριν πραγματικῶν περιστατικῶν· ἀλλ’ ὑπὸ τὰς ψευδεῖς παραστάσεις ἀρχῶν φατριαστικῶν, καὶ ἀπὸ τὴν μεγάλην εὐκολοπιστίαν τοῦ κυρίου προέδρου τοῦ ὑπουργείου, ὅστις ἐπίστευσε τὰ διαβόητα ἐκεῖνα τηλεγραφήματα, καὶ ἐκαλύφθη ἡ φατριαστικὴ διαγωγὴ τῶν ἀρχῶν, ἐξ ἐναντίας δὲ ἐῤῥυπάνθη ἡ ἐκλογὴ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα· ἐὰν ὅμως ἐδίδετο πλειοτέρα προσοχὴ παρὰ τῶν ἰσχυρῶν, τῶν ἐχόντων τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ πρὸς τοὺς νόμους σεβασμοῦ, καὶ παραδειγματικῶς ἐτιμωροῦντο οἱ φατριάζοντες ὑπάλληλοι, διότι ψευδῶς τοὺς ἠπάτησαν, θὰ ἐγίνετο παράδειγμα εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους. Καὶ ταῦτα μὲν ἐν συνόψει, τ’ ἀφορῶντα τὰς αἰτιάσεις καὶ ἀσχημίας τῆς διοικητικῆς καὶ δικαστικῆς ἀρχῆς, τοὐτέστι τῶν ὀργάνων ἐκείνων, ἅτινα εἶχον τὸ καθῆκον νὰ διαφωτίσωσι τὴν ἐμπιστευθεῖσαν εἰς αὐτοὺς κυβέρνησιν δι’ ἀληθινῶν, καὶ ὄχι διὰ ψευδῶν περιστατικῶν ἀναιδῶς νὰ ἐξαπατήσωσιν αὐτήν· τί ὠφελεῖ τὸ τμῆμα, ἐὰν ἐξετάσῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ φέρῃ οὕτω τὴν γνωμοδότησιν; Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀσχημιῶν τῶν ἀφορωσῶν τ’ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς. Τριῶν εἰδῶν ἀποτελέσματα παρουσιάζονται· 1) ὅπου αἱ διαμαχόμεναι μερίδες ἔλαβον ψήφους ἀναλόγους· 2) ὅπου ἡ μία τῶν μερίδων ἔλαβε τὸ ὅλον σχεδὸν τῶν ψήφων, ἡ δὲ ἑτέρα ἢ οὐδεμίαν ἢ ὀλιγίστας· 3) ὅπου ἐν ταῖς κάλπαις διαφόρων ὑποψηφίων εὑρέθησαν πλειότερα σφαιρίδια τῶν ψηφοφορησάντων. Λέγουσιν ὅτι ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη κατηγορία ἀποδεικνύει τὸ νόθον, τὸ παράνομον τῆς ἐκλογῆς. Θὰ συνεφώνουν καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν πεποίθησιν τῶν ἐχόντων τὴν γνώμην αὐτὴν, καὶ τῶν ἐντίμων μελῶν τοῦ τμήματος, ἂν δὲν εἶχον προηγούμενα, τὰ ὁποῖα καταστρέφουν τοὺς συλλογισμούς των. Τινὲς ἐκλογαὶ τοῦ 1865, ἐν αἷς πρωταγωνιστεῖ ἡ τῆς Μεσσήνης, ἔχουσι ταὐτὰ συστατικὰ, καὶ μολαταῦτα ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐθεώρησε τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας ὡς νομίμους, καὶ ὡς τὴν καθαρὰν τῶν ἐκλογέων θέλησιν. Πλεῖσται ὅσαι ἐκλογαὶ τοῦ 1868 καὶ 1869, εἰσὶ πανομοιότυποι τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, καὶ μολαταῦτα εἴς τινας ἐκ τῶν τελευταίων τούτων, ἐξεφέρατε ἐπικυρωτικὴν ἀπόφασιν, καὶ διὰ τὰς ἀπολειπομένας, αἱ ἐκθέσεις τῶν τμημάτων εἰσὶν ἐπικυρωτικαί.

§25ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἶναι ὕβρις κατὰ τοῦ σώματος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§26Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ, αἱ ἐκθέσεις, ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ παρὰ μὲ τὰ χαρτιά. Φέρετε τὰ πρακτικὰ ἐδῶ τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὸ ἄλφα καὶ θὰ ἴδωμεν (θόρυβος). Δὲν ἐννοῶ, πῶς ἐκτάκτως ἐν τῇ ἐκλογῇ Κορινθίας θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφηρμόσθη εἰς τὰς ἄλλας ἐκλογάς. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει, δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὴν μίαν ἐκλογὴν δὲν ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἔλαβε. Μὴ ὑποθέτετε δὲ, ὅτι εἰς τὴν ἀπόφασίν σας θὰ ἦσθε ἀσυνεπεῖς, ἀρκεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Ἀνάγνωσον τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τοῦ 1865; θὰ ἰδῇς ὅτι μέγας ἀγὼν ἐγένετο διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Ὠλένης τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, διότι εὑρέθησαν ἐν τῇ κάλπῃ τῶν κυρίων Αὐγερινοῦ καὶ Δαραλέξη 210 ἢ 320 σφαιρίδια πλέον τῶν ψηφοφορησάντων, ὁ δὲ πλεονασμὸς οὗτος ἀπεδείκνυε τὸ νόθον τῆς ἐκλογῆς καὶ μετέβαλλε τὸ ἀποτέλεσμα, μολαταῦτα τὸ μὲν τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν ἐγνωμοδότησε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τῆς παραγράφου τρίτης, δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνος νόμου, ἡ δὲ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ὠλένης, ἀπέῤῥιψεν αὐτὸ, καὶ παρεδέχθη τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς, μεινάντων τῶν φίλων μου Αὐγερινοῦ καὶ Δαραλέξη εἰς τὰ κρύα τοῦ λουτροῦ. Ἐκλογαὶ φέρουσαι ὅλους τοὺς ῥύπους, ἐνομιμοποιήθησαν ἀπὸ τρεῖς κατὰ σειρὰν Βουλὰς· δὲν θὰ εἴπῃ τοῦτο, ὅτι εἶναι καὶ κανὼν ἀπαράβατος. Δὲν δύναταί τις νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἐν Κορινθίᾳ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἄλλως, οὐδὲ δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκολουθήσῃ γνώμας καὶ ἀποφάσεις ξένας, ἢ νὰ ἔχῃ καὶ ὁδηγὸν τὰς ἰδίας ἀποφάσεις, διότι ἐνδεχόμενον ἐκεῖ μὲν νὰ κατέῤῥιψε τοὺς νόμους, ἐνταῦθα δὲ νὰ ζητῇ τὴν θρησκευτικὴν ἐφαρμογήν των. Αἱ ὡς ἀσχημίαι ὑποδεικνυόμεναι εἰς τοὺς δήμους, ὧν τὴν ἀκύρωσιν ὑποδεικνύει τὸ τμῆμα, συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν γενικὴν ἐξαγίασιν καὶ ἐξάγνισιν καὶ καταπίπτουν, διότι οἱ ῥύποι τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας εἶναι κοινοὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς. Καὶ ταῦτα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει ἐκλογὴν τῆς Κορινθίας. Ἀνάγκη ἤδη ν’ ἀποκρούσωμεν καὶ τοὺς ἀποτυχόντας. Γνωρίζετε ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἔχουν δύο στάδια, τὸ τῶν παθῶν, καὶ τὸ τῶν θρήνων· τὸ στάδιον τῶν παθῶν ἄρχεται ἀπὸ τῆς κηρύξεως τῆς ἐκλογῆς, καὶ λήγει εἰς τὴν διαλογήν, καὶ τὸ στάδιον τῶν θρήνων ἄρχεται ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ λήγει εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν σήμερον θὰ ἐκδώσητε. Οἱ ἀποτυχόντες εὑρισκόμενοι εἰς τὸ δεύτερον στάδιον, θρηνοῦν καὶ ὀδύρονται, διότι ἀπέτυχον, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ἐγνώριζον. Δὲν θρηνοῦν, διότι ἀπέτυχον, ἀλλὰ διότι ἔχασαν 2500 ψήφους εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων καὶ Σολυγείας· κόπτονται δὲ φοβερὰ, ἀλλ’ ἐπὶ τούτων δὲν φέρω τὸν λόγον. Ἔρχομαι εἰς τὸν κύριον Νοταρᾶν, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐπιῤῥοὴν· ποῦ βασίζεται δ’ αὐτὸς εἶναι περιττὸν νὰ τὸ εἴπω, διότι ὑμεῖς κάλλιον ἐμοῦ τὸ γνωρίζετε. Διὰ τὸν κ. Νοταρᾶν ἡ ἐν τῇ Βουλῇ εἴσοδός του εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ἐξ ἀνάγκης, καὶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς εἰσόδου του ἔφερε τὸ πᾶν ἄνω κάτω, οὐδὲν ἀναλογιζόμενος, τὸ ἀποτέλεσμα μόνον ἐπιθυμῶν. Ἔσχε δὲ καὶ τὴν τύχην νὰ στηρίζηται ἀπὸ τὰς κατὰ καιρὸν κυβερνήσεις, δὲν γνωρίζει τί ἐστὶ θεμιτὸν καὶ ἀθέμιτον. Δι’ αὐτὸν τὰ πάντα εἰσὶ θεμιτὰ, ἀρκεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ στηρίζεται ἐπ’ αὐτῆς, ἀρκεῖ νὰ ἐπιβάλλῃ ἑαυτὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν· τὸ νὰ χάσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἦτο τρομερὸν, ὀδυνηρόν. Ἠκούσατε τοὺς κοπετούς του. Εὑρέθησαν ὅμως καὶ ἄνθρωποι περὶ τῆς τιμῆς τῶν ὁποίων ὁ παραμικρὸς δὲν ἠδύνατο νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ δισταγμὸς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ τὸν στηρίξουν· οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἐγένοντο θῦμα τῆς εὐπιστίας των, ἐκτεθέντες δὲν ἠδύναντο νὰ ὀπισθοδρομήσουν, διότι τὴν ὀπισθοδρόμησιν ἐθεώρησαν αἰσχύνην. Ὁ κύριος Νοταρᾶς ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς εὐπιστίας αὐτῶν. Ἀφίνω δὲ εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε περὶ ὅλων αὐτῶν, καὶ νὰ φέρητε τὴν ἀπόφασίν σας, ἀφοῦ ἐρωτήσητε τὴν συνείδησίν σας. Ἡ ἀπόφασίς σας διὰ τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας θὰ ἔχῃ μεγάλην σπουδαιότητα. Ἀναλογισθῆτε τὰ περιστατικὰ, ἐκτιμήσατε καὶ κατανοήσατε τὴν πάλην, ἣν εἴχομεν, καὶ πρὸς τίνα. Σκεφθῆτε τ’ ἀποτελέσματα, ὅτι ὁ εἷς τῶν συναγωνιζομένων ὡμολόγει ὅτι ἐξ ἀνάγκης ἢ οὕτως ἢ ἄλλως πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ φέρετε τὴν γνώμην σας. Κατὰ τὸ 65 πρωθυπουργοῦντος τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, προσεκλήθην νὰ συμπράξω μετὰ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ τοῦ κυρίου Νοταρᾶ, δὲν ἐδέχθην. Ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ, ἔχασα αὐτὴν, καίτοι δὲ μόνος μαχόμενος, δι’ ὀλίγων ψήφων ἔχασα, οὔτε ἔνστασιν ἔκαμα, οὔτε παράπονον ἐναντίον τῆς τότε φατριασάσης Βουλῆς, ἡ ὁποία εἰσήγαγε πέμπτον βουλευτὴν μὴ ἐκλεχθέντα. Κατὰ δὲ τὸ 1868 δὲν ἐθεωρήθησαν δίκαιαι καὶ νόμιμοι αἱ ἐνστάσεις μου· ἀπῆλθον, ἐνησχολήθην εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, καὶ δὲν ἐλυπήθην, διότι δὲν φοβοῦμαι οὔτε τοὺς ὄνυχας τοῦ δεσμοφύλακος, οὔτε τὰς παγίδας τοῦ εἰσαγγελέως. Κατηγοροῦμαι σὺν τοῖς ἄλλοις ὅτι εἶχον τὴν κυβερνητικὴν ὑποστήριξιν, ἀποστρέφομαι ἀπὸ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν, διότι οὐδὲν ψευδέστερον· τοὺς παρακαλῶ ἓν μόνον μειδίαμα νὰ μοῦ παρουσιάσουν· ἄλλοι ἔχουν τὴν ἀνάγκην αὐτῆς, μὴ δυνάμενοι ἄλλως πως νὰ κάμουν ὡς συνειθισμένοι νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς κυβερνήσεως, καὶ ν’ ἀποζοῦν ἐκ τῶν ψυχίων αὐτῆς. Τελευτῶν, τὰ πράγματα, οἱ ἀριθμοὶ, ἡ γνώμη τῶν Κορινθίων, ἡ κοινὴ συνείδησις, τὸ λέγω μὲ ὅλον τὸ θάῤῥος εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ. Πιστεύω ὅτι θὰ ἐπείσθητε τίνες εἶναι οἱ νόμιμοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας. Καταβαίνων τοῦ βήματος ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ ἐξετάσητε μεθ’ ὅλης τῆς αὐστηρότητος τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, καὶ μεθ’ ὅλης τῆς δικαιοσύνης καὶ συνειδήσεως, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κορινθία πέπρωται νὰ λάβῃ τὰς ἁμαρτίας ὅλας, καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ κολυμβήθρα τοῦ καθαρισμοῦ, τότε ὁ ἀναμάρτητος βαλέτω πρῶτος χεῖρα.

§27ΑΝΑΡ. Χ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τεσσάρων δήμων, αὐτὸ τὸ ἀποκρούετε;

§28Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν ἐπροσέξατε, ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ νόμιμον ὅλης τῆς ἐκλογῆς.

§29ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἰς ὅσα ὁ προλαλήσας ἐξέθεσεν ἐγὼ δὲν ἔχω, εἰμὴ νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ, διότι ἤμην μέλος τοῦ τμήματος. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς τέσσαρας δήμους, θεωρῶ ἄνομον καὶ νὰ κάμω λόγον, διότι τὰ αἴσχη αὐτῶν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε φρικιῶ νὰ τὰ ἐκθέσω καὶ μάλιστα τῶν δήμων Σολυγείας, Πελλήνης, Κλεωνῶν καὶ Στυμφαλίας· ἐκτὸς τούτων θὰ ἴδητε εἰς ἕνα δῆμον, καὶ ἐντρέπομαι νὰ τὸ εἴπω, οἱ ἀποτυχόντες ἐχρεώθησαν καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 73 μὲ 211 σφαιρίδια καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἐπιζήσουν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κ. Δηλιγιάννης, τὸν ὁποῖον καὶ σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ καὶ ἀγαπῶ ἐτόλμησε νὰ προτείνῃ τὴν ἐπικύρωσιν μιᾶς τοιαύτης ἐκλογῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας περὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου Τρικάλων, ἐγὼ φρονῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν ἐξάγεται τίποτε, ὅτι δὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶχον τὴν ὑπεράνθρωπον δύναμιν νὰ καλπονοθεύσουν καὶ νὰ καλύψουν τὴν καλπονόθευσιν, τί πταίω ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὸ τμῆμα καὶ ἐγνωμοδοτήσαμεν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως; (θόρυβος). καθόσον ἀφορᾷ τὴν ὑπαινιττομένην καλπονόθευσιν τοῦ δήμου Τρικάλων, λέγουν ὡρισμένως ὅτι ἔλαβε χώραν τὴν πρωΐαν τῆς 18 ἤτοι τὴν Κυριακὴν πρὸ τῆς ἐνάρξεως μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχον ψηφοφορήσει 135 ἢ 235, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς· τὴν ἡμέραν αὐτὴν, πρὸ τῆς ἀποσφραγίσεως τῶν καλπῶν, ἐπῆγεν εἷς Κραβαρίτης μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἀνήκων εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας, κατήγγειλε καὶ παρεπονέθη εἰς τὸν ἀνακριτὴν, ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις, ὁ δὲ ἀνακριτὴς βεβαιοῖ ὅτι εὗρεν τὰς σφραγίδας ἀλυμάντους. Ἡ ψηφοφορία κατόπιν ἐξηκολούθησε μέχρι τῆς ἑσπέρας, καὶ παρελθούσης τῆς προσδιωρισμένης ὥρας ἔγινεν ἡ προσήκουσα πρᾶξις, ἥτις, ἐπιβεβαιοῦται καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιον μέλος καὶ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ λέγει ὅτι ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἐψηφοφόρησαν τόσοι· ἡ ψηφοφορία ἐξηκολούθησε τὴν 19 καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ἀνέβη εἰς χιλίους πεντακοσίους τόσους, δὲν ἔγινε δὲ λόγος οὔτε πρὸ μεσημβρίας οὔτε μετὰ μεσημβρίαν περὶ καλπονοθεύσεως, καὶ μετὰ τὴν διαλογὴν δὲν φαίνεται ἢ ἓν σφαιρίδιον μέχρι δέκα πέντε πλεονάζοντα, ἐκτὸς τούτου ἦλθε καὶ τηλεγράφημα ἐκεῖ ὡς ἐκ θείας ἐμπνεύσεως γενόμενον ἀπὸ τὴν Κορινθίαν πρὸ μεσημβρίας τῆς 18, πρὸς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, δι’ οὗ ἀνηγγέλλετο ὅτι εἰς Τρίκαλα ἔγινε καλπονόθευσις, ἀλλὰ τὰ Τρίκαλα ἀπέχουν ἀπὸ τὴν Κορινθίαν 10 ὥρας, πότε ἔγινεν ἡ καλπονόθευσις, ὅπως παρέστησεν ὁ παραπονούμενος, καὶ ἔφθασεν ἡ εἴδησις εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν; τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ἐγένετο ἐκ προοιμίων ὅπως ῥίψῃ ῥύπον εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον.

§30ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί χρονολογίαν ἔχει τὸ τηλεγράφημα;

§31ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. 18 Μαΐου. Δὲν ὁρίζει δὲ ὥραν. Τοῦτο ἀποδεικνύει ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι καλπονόθευσις δὲν ἐγένετο, διότι ἐπιβεβαιώθη ἀπὸ τὸν Κραβαρίτην, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας, καὶ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω τὴν ἐπικύρωσιν σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν.

§32ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς τοῦ δήμου Τρικάλων ποῖα εἶναι;

§33ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Τὸ ὅλον ἐψηφοφόρησαν 1513, οἱ δὲ ψηφοφόροι εἶναι 1825· ἐξ αὐτῶν ἔλαβον (ἀναγινώσκει ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου)· ἐκ τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν, παρατηρῶ ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι ἀποκλειστικὸς καὶ διετέθησαν ψῆφοι ἀποκλειστικοὶ· ἐκεῖ ἐπικαλοῦμαι μάλιστα τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Τσατσάρα, ἂν εἰς τὸν δῆμον τοῦ Καρπενησίου δὲν ἔλαβεν ἀποκλειστικοὺς ψήφους· εἰς αὐτὸν τὸν δῆμον αἱ ψῆφοι διετέθησαν ὑπὲρ τῆς μιᾶς μερίδος (θόρυβος).

§34Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δύο λέξεις ἵνα φωτίσω τὸν κ. Γιολδάσην, ὅτι αἱ πληροφορίαι του δὲν εἶναι βάσιμοι· ἔχω δύο ἐπιστολὰς τοῦ κυρίου ἀνακριτοῦ ἰδιογράφους καὶ αὐτογράφους, ἡ μία εἶναι τὴν 16 Μαΐου (ἀναγινώσκει). «εἶναι πολλὰ τὰ ὁποῖα λέγονται καὶ δὲν γράφονται, ὅταν συναντηθῶμεν θὰ τὰ εἴπωμεν.»

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρὸς ποῖον γράφει;

§36ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω· μοῦ ἔδωκαν τὴν ἐπιστολήν. Ἡ δὲ ἑτέρα ἐπιστολὴ τῆς 23 Μαΐου λέγει «εἰς Τρίκαλα εὑρέθην ἄνευ δυνάμεως, εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν ὅσοι εὑρίσκονται εἶναι ὡς εἰς ἰδιαίτερον κράτος.» (ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Αὐτὸ γράφει ὁ ἀνακριτὴς, ὁ κύριος Δέδες πρὸς τὸν κύριον Κανελλόπουλον ἰατρόν.

§37ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἴπατε προτήτερα, κ. Δηλιγιάννη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσῃ κανεὶς οὐδεμίαν προσοχὴν εἰς τὰς ἐκθέσεις αὐτάς.

§38ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ τὰ θεωρῶ ὅλα αὐτὰ τὰ χαρτιὰ ὡς παλαιόχαρτα, ἀλλὰ τὸ ἀνέφερα, διότι σεῖς εἰς τὴν ἔκθεσιν λέγετε ὅτι «τὸ τμῆμα λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων».

§39ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἰς τὸν δῆμον Κλεωνῶν εἶναι 14 πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐψηφοφόρησαν δὶς, εἶναι ἀρκετὰ πρόσωπα τεθνεῶτα καὶ στρατιῶται ἀπόντες, εἶναι 20 πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐψηφοφόρησαν καὶ εἰς τὸν δῆμον Κορίνθου καὶ Κλεωνῶν, εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐψηφοφόρησαν δὶς καὶ εἶναι σημειωμένοι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας.

§40ΜΙΛΗΣΗΣ. Πόσοι εἶναι οἱ τεθνεῶτες;

§41ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Μόνον ἕξ.

§42ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέγνωσα, κύριοι, μετ’ ἐπιστασίας τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἤκουσα τὰς ἀγορεύσεις, ἠθέλησα νὰ λάβω μίαν ἰδέαν καλλιτέραν καὶ κατέφυγα εἰς τὰ ἔγγραφα τὰ ἐκλογικά. Μία γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκτεθειμένη ἐν τῇ ἐκθέσει μοὶ ἐφάνη καὶ περίεργος καὶ σπουδαία· στηρίζει τὴν γνώμην της ὡς πρὸς τὸ ἄκυρον, εἰς τὸ ὅτι σχεδὸν ἐξηντλήθη ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος, τὸ ἔγκυρον ὅμως τῆς ἐκλογῆς βεβαιοῦται ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἀντιθέτου μερίδος· καὶ ὅστις ἀμφιβάλλει δύναται νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ βεβαιωθῇ ἀπ’ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ὁ νόμος ὁ ὁποῖος προέβλεψε νὰ διορίζῃ ἀντιπροσώπους εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα δὲν προέβλεψεν εἰμὴ διὰ νὰ λαμβάνουν πληροφορίας καὶ νὰ γίνωνται ἐνστάσεις παρ’ αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων. Ὅταν οἱ παρόντες ἀντιπρόσωποι οὐδὲν εἶχον κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς, ἢ ἀμέσως μετ’ αὐτὴν, πᾶσα ἄλλη ἔνστασις εἶναι ἐκ τῶν συνήθων παραπόνων. Διὰ τοῦτο οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ προσθέσω ἐνταῦθα, εἰμὴ μόνον ἀρκοῦμαι ν’ ἀντικρούσω τὴν ἰδέαν, ἥτις ἐξετέθη ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Τρικάλων. Δύο περιστατικὰ, κύριοι, ἐσχημάτισαν τὴν πεποίθησίν μου ὅτι εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν πραγματικῶς ἔγινε καλπονόθευσις, τὸ πρῶτον ν’ ἀνοίξουν αἱ κάλπαι πρὸ τῆς προσδιωρισμένης ὥρας καὶ πρὶν παρευρεθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος, καὶ δεύτερον ἡ διαφορὰ τῆς μελάνης, καὶ τὸ συνεσφιγμένον, ἵνα εἴπω οὕτω, τῶν δύο γραμμῶν ἐν τῷ πρακτικῷ, αἱ ὁποῖαι βεβαιοῦν τὴν βεβαίωσιν τῶν ψηφοφορησάντων. Παρατηρήσατε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ πρακτικοῦ τὸ ἐπάνω μέρος καὶ αἱ τελευταῖαι δύω γραμμαί, ἔχουν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ χρῶμα τῆς μελάνης, ἐν τῷ μέσῳ δὲ παρεμπίπτουν δύο γραμμαὶ ἔχουσαι ὅλως διαφορετικὸν χρῶμα καὶ αὗται αἱ δύο γραμμαὶ διαβεβαιοῦν τὸ ποσὸν, ἐν ᾧ βεβαιοῦται ὅτι τὴν ἡμέρα αὐτὴν ἐψηφοφόρησαν 1071 μὲ μελάνην ὅλως διαφορετικὴν, ἐνῷ ἡ συνέχεια τῆς ἐκθέσεως ὑποθέτει ὅτι ὑπάρχει συνέχεια καὶ τῆς αὐτῆς μελάνης. Ὑποστηρίζων λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας, προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τῆς κάλπης Τρικάλων καὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν καλπῶν Κλεωνῶν καὶ Πελλήνης, καθ’ ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην ἀπόδειξιν μᾶς φέρει, εἰμὴ ὅτι σχεδὸν ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος ὡς νὰ εἶναι ἔγκλημα τοῦτο, τὸ νὰ ἐξασκοῦν τὸ δικαίωμά των πολλοὶ τῶν ψηφοφόρων. Ἓν δὲ τὸ ὁποῖον παρέλειψεν ὁ κ. Δηλιγιάννης ν’ ἀναφέρῃ, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω, ἂν καὶ τὸ γνωρίζετε ὅλοι. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν πράγματι τρεῖς εἶναι οἱ μεγάλοι κομματάρχαι Νοταρᾶς, Κανελλόπουλος καὶ Δηλιγιάννης· ὅταν οἱ δύο συμφωνήσουν τρώγουν τὸν ἕνα· ἄλλοτε ἐσυμφώνησαν οἱ ἄλλοι δύο καὶ ἀπέτυχεν ὁ Δηλιγιάννης, σήμερον ἐσυμφώνησεν ὁ Κανελλόπουλος καὶ ἀπέτυχεν ὁ Νοταρᾶς.

§43ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβαίνων πρῶτον ἤδη τὸ βῆμα, δὲν ἔχω τὴν ἀξίαν ὅτι δύναμαι νὰ μεταβάλω πεποιθήσεις σχηματισθείσας ἐκ διαφόρων περιστάσεων καὶ ἀναλογίζομαι τὸ δύσκολον νὰ ὑπερασπίσῃ τις ἑαυτὸν ἐνώπιον γενικῆς καταφορᾶς καὶ ἐνώπιον ἐκλογῆς προγεγραμμένης ἐκ τῶν προτέρων, καὶ ἀνατρέχων, κύριοι, εἰς ὅσα ὁ συνάδελφός μου σᾶς ἀνέφερε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω τινὰ περιστατικὰ ὡς πρὸς τοὺς προσβαλλομένους πέντε δήμους τῆς ἐπαρχίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἓξ δήμους, οὐδεμία ἔνστασις προσάγεται, καὶ εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς μὲ ὅλας τὰς ἐπεμβάσεις τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ μὲ ὅλους τοὺς μαχαιροφόρους, σφαιριδιοδότας, ἡ μερὶς ὑπερισχύει κατὰ 800 ψήφους. Καὶ σᾶς λέγω μαχαιροφόρους σφαιριδιοδότας, διότι εἰς τὸν δῆμον Ζαχόλης 17 σφαιριδιοδότας εἶχον διορίσει μαχαιροφόρους, ἐν ᾧ ἡμεῖς εἰς τὸν δῆμον, ὅπου ἰσχύομεν, δὲν κατεδέχθημεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τοιαῦτα μέσα, ἀλλὰ ἢ 4 ἢ 5 εἴχομεν, ἐνῷ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους εἴχομεν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐπιτροπῶν, καὶ ἀνατρέχων τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀνακριτικῶν, τὰς ἐκθέσεις τῶν διοικητικῶν, βλέπω εὐχαρίστως, ὅτι εἰς οὐδὲν λογίζει τὰ δικαστικὰ αὐτὰ ἔγγραφα, διότι εἴδομεν τοὺς ἀνακριτὰς ἄλλα τηλεγραφοῦντας, ἄλλα ἐκθέτοντας καὶ ἄλλα δι’ ἰδιαιτέρων ἐπιστολῶν ἐξιστοροῦντας. Ὁ δῆμος Τρικάλων εἶναι, κύριοι, τὸ τέρας τῆς καλπονοθεύσεως, ἀπὸ τοῦ 1844 ὅπου ἔχομεν βουλευτικὰς ἐκλογὰς εἰς τὴν Κόρινθον· καὶ ἰδοὺ τ’ ἀποτελέσματα. Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Τρικάλων εἶχε 1835 ψήφους· φαίνεται, ὅτι ἐψηφοφόρησαν 1518. Ἀπὸ τὰς ψήφους αὐτὰς ἡ μερὶς τοῦ κ. Νοταρᾶ ἔλαβε 1498, ἡ δὲ ἐπιτυχοῦσα μερὶς πολλὰ ὀλίγας. Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος καὶ διότι ὑπεγράφη ἓν μέλος τῶν ἀντιπροσώπων τῆς μερίδος μας εἰς τὰ πρακτικὰ μέχρι τῆς κυριακῆς. Ὡς πρὸς τὰ δύο αὐτὰ θ’ ἀπαντήσω. Πέρυσιν ὁ κ. Νοταρᾶς εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν εἶχε ψήφους 1800, καὶ ἐνθυμεῖσθε ὁποῖος πάταγος ἐγένετο, διότι εἶχον ῥίψει ὅλους τοὺς ἀποθαμένους· ἐφέτος δὲ ὁ κ. Νοταρᾶς, ἂν καὶ λίαν προσεπάθησεν εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐξαντλήσουν τὸν κατάλογον, δὲν ἐπείσθησαν καὶ ἔῤῥιψαν μόνον τοὺς ζῶντας καὶ τοὺς μὴ ἀποδημοῦντας, οἱ 300 εἶναι ἀποθαμένοι καὶ ἰδανικὰ ὀνόματα, εἰ δὲ μὴ, ὅλον τὸν κατάλογον τὸν ἐξήντλησαν· οἱ ἀντιπρόσωποί μας παρέμειναν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς μέχρι τῆς κυριακῆς τῆς πρωΐας, τότε οἱ ἀντίθετοι ἔκαμαν ἕνα θόρυβον, ὅτε ὁ Ἀνδρέας Νοταρᾶς κατέβη εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ παρέλαβε τοὺς ἀντιπροσώπους μας, ἵνα τοὺς προστατεύσῃ δῆθεν καὶ τοὺς ἔκλεισεν εἰς μίαν οἰκίαν ἀπόκεντρον. Τότε ἀνοίξαντες τὰς κάλπας παρεγέμισαν αὐτὰς, ἡ δὲ ὑπογραφὴ τοῦ Ἰωάννου Κροκιδᾶ ὡς ἀντιπροσώπου μου ἐγένετο ἐν βίᾳ καὶ λειποθυμίᾳ· διότι ὁ Κροκιδᾶς εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ὅλως δειλὸς καὶ τὰ λοιπά. Αἱ δὲ ὀλίγαι ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων προέρχονται ἐκ τοῦ ὅτι, τὸ ὁποῖον σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι εἶναι καθαρὰ ἀλήθεια, τὴν δευτέραν ὁ κ. Νοταρᾶς διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι ἐνεργεῖται ἐκλογὴ κατὰ τὸν δῆμον Τρικάλων ἔβαλεν ἑκατὸν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους του καὶ ἐψηφοφόρησαν πράγματι, ὑποθέτων, ὅτι αὐτοὶ ἀνήκοντες ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν κ. Νοταρᾶν, δὲν ἤθελον ψηφίσει τοὺς ἐναντίους, καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς 100 ἔχομεν αὐτὰς τὰς ὀλίγας ψήφους· καὶ διὰ τοῦτο ὅταν ἠνέῳξαν τὰς κάλπας, ὁ κ. Νοταρᾶς εἶπε προδοσία. Ὅλη ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια διὰ τὸν δῆμον τοῦτον εἶναι αὐτή. Θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ σᾶς φέρω τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ 1865, ὅτε ἤμην ἡνωμένος μὲ τὸν κ. Νοταρᾶν καὶ μόνος ὁ Δηλιγιάννης, μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθημεν τότε καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ψηφίσουν 1091, ἔλαβε 264 καὶ ὁ Πετρούλιας 377, ἡ δὲ ἐπιτυχοῦσα μερὶς ἔλαβεν 700. Βλέπετε λοιπὸν ἐξ ὅλων αὐτῶν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι εἰκονικόν.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Κανελλόπουλε, εἴπετε πρὸ ὀλίγου ἔξω, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποί σας συνοδευθέντες ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως μετεφέρθησαν εἰς ἓν οἴκημα.

§45ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρέας Νοταρᾶς, ὅταν ἔγινε μία συμπλοκὴ, διὰ νὰ σώσῃ δῆθεν τοὺς ἀντιπροσώπους μας ἀπὸ τὸν λαὸν, τοὺς ἔβαλεν εἰς μίαν οἰκίαν καὶ τοὺς εἶχεν ὅλην τὴν ἡμέραν· οἱ ἄλλοι ἐπέμειναν καὶ δὲν ὑπέγραψαν, ὁ δὲ Κροκιδᾶς φύσει δειλὸς ὑπέγραψεν. Εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας οὔτε ἀντιπρόσωποί μας ἦσαν, καὶ ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα δύνασθε νὰ τὸ ἴδητε· διότι ἔχει ὁ κ. Δηλιγιάννης δύο ψήφους καὶ ἐγὼ καμμίαν ἀπὸ 1280. Σημειώσατε δὲ τοῦ 1865 τὸ ἀποτέλεσμα. Ἰ. Δηλιγιάννης 511 καὶ Ἀνδρέας Νοταρᾶς 482. Ἄλλως τε, κύριοι, ἔχομεν τοιαύτην δύναμιν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, ὥστε εἰς τὰς 2 Μαΐου εἰς τὴν πανήγυριν ὁ Νοταρᾶς, ὁ δήμαρχος Στυμφαλίας, ἐδάρη ἀνιλεῶς καὶ ἀπεπέμφθη ἀπὸ τὸν δῆμον αὐτοῦ. Ἡ μερὶς τοῦ κυρίου Νοταρᾶ προσβάλλει τοὺς δήμους Κλεωνῶν καὶ Πελλήνης· καὶ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Κλεωνῶν, κύριοι, ἔχομεν παμψηφίαν, καὶ τὸ ἔγκυρον τοῦ δήμου αὐτοῦ βεβαιόνουν τὰ πρακτικὰ καὶ αἱ ὑπογραφαὶ τεσσάρων ἀντιπροσώπων καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Εἶναι ὑπογεγραμμένοι ὅλοι, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Καμπεροπούλου Χρῆστος Λέκκας, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημητριάδου Σταῦρος Λεουτσῆς, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Σταθοπούλου Σταῦρος Μερκούρης, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Οἰκονομοπούλου Παναγιώτης Ὡσπρόζος. Καὶ, κύριοι, εἰς δῆμον ὅπου δὲν διορίζουν οὔτε ἀντιπροσώπους, διότι λέγουν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι φίλοι μας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ψήφους; καὶ ἔπειτα τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἔγινε θόρυβος, τὸν ὁποῖον προεκάλεσαν οἱ ἐναντίοι, διότι ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω, ὅτι εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ γίνῃ ἐκλογή. Εἰς τὸν δῆμον Κλεωνῶν, ὅταν ὁ Δημητριάδης ἐπῆγεν ἐκεῖ κατέλυσεν ἐν ὑπαίθρῳ, ὑπεσχέθησαν δὲ εἰς ἕνα μικρὸν κομματάρχην 500 δραχμὰς διὰ νὰ καταστρέψῃ τὰς κάλπας, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἐκλογή. Εἰς τὸν δῆμον Κλεωνῶν λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἔνστασις παρ’ ὅ,τι ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσας ψήφους ἔλαβεν ἡ ἀντίθετος μερίς;

§47ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀκτώ, πέντε, δέκα, αὐτὸ δὲν εἶναι πρωτοφανές, εἶναι καὶ ἀλλοῦ, εἰς τὴν Μεγαρίδα π. χ. ὥστε ὁ δῆμος Κλεωνῶν εἶναι καθαρώτατος. Ὁ εἰρηνοδίκης αὐτὸς ὁ Μαυροποκαμίσης εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὰ ἔγγραφα, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς Παππαναστασίου, ὁ ὁποῖος δὲν διάκειται πρὸς ἐμὲ καλῶς, διότι ὡς εἰσαγγελεὺς τὸν εἶχον καταδιώξει εἰρηνοδίκην ὄντα........

§48ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τίνι δικαιώματι ἦλθε;

§49ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν προσεκάλεσεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἀλύμαντον, ὅταν ἀνεχώρησεν ὁ κύριος Δημητριάδης, ὥστε εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν εἶναι ὑπογεγραμμένη ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐναντίων μας καὶ ἡ μόνη ἔνστασις εἶναι, ὅτι ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅλος ὁ κατάλογος;

§51ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι 857 καὶ ἐψηφοφόρησαν 810, καὶ τοῦτο διότι ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι συγκεντρωμένος πολύ.

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πόσους ψήφους ἐπῆραν οἱ ἄλλοι;

§53ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀκτὼ, δώδεκα· ἀλλὰ δὲν εἶχον οὔτε ἀντιπροσώπους οὔτε οἰκίας νὰ καταλύσουν. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Πελλήνης, ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἐγένετο ψηφοφορία. Τὴν τετάρτην ἄνθρωποι τοῦ Νοταρᾶ ἐπολιόρκησαν τὸν δῆμον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος εἶχε κηρυχθῇ κατὰ τοῦ Νοταρᾶ, διότι εἶχε τὸν φόβον ὅτι ἤθελε νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ διὰ δήμαρχον τὸν τρίτον υἱόν του, ὡς καὶ ἄλλοτε, καὶ ὅστις οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ πάρῃ τὴν θέσιν τοῦ δημάρχου, καὶ ἔπειτα οἱ ἀντιπρόσωποί του ἔχουν ὑπογράψει μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Σολυγείας βεβαιοῦται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως. Παρουσιάζεται τὸ ζήτημα τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι καθαρὸν νομικόν. Τὸ ἄρθρον 54 λέγει ῥητῶς, ὅτι ὅσα πλεονάζουν ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ ναί.

§54ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὰ δὲν ἔχομεν πλέον ἀπὸ τὸ ναί.

§55ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὰ ἔῤῥιψεν; αὐτοὶ τὰ ἔῤῥιψαν διὰ νὰ καταστρέψουν τὴν ἐκλογήν. Ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὰ 65 καὶ τὸ πρῶτον τμῆμα εἰς τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης τὸ ἔλυσεν, ὅτι ἐπειδὴ ὁ νόμος λέγει ῥητῶς ὅτι τὰ σφαιρίδια τὰ πλεονάζοντα ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ναὶ εἶναι ἰδιαίτερον ζήτημα, διότι καλπονόθευσις δὲν ὑπάρχει. Τέλος, κύριοι, περαίνων τὸν λόγον δὲν ὑποστηρίζω τὸ ἄμωμον τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἂν θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν καλπονόθευσιν εἰς τὴν Κορινθίαν, ἡ ὁποία πάντοτε θὰ παρουσιάζεται· διότι ἐν ὅσῳ ὑπάρχει Νοταρᾶς ὑποψήφιος, καλπονόθευσις θὰ ὑπάρχῃ· διότι ὁ Νοταρᾶς παρουσιάζεται εἰς τὴν Κορινθίαν παντοδύναμος μὲ ἕνα δῆμον, ἀπέναντι δέκα. Ἐὰν θέλετε νὰ κτυπήσετε τὴν καλπονόθευσιν, πρέπει νὰ ἐπικυρώσητε τὴν ἐκλογὴν μας διὰ νὰ τιμωρηθῇ ὁ κύριος Νοταρᾶς, ἐὰν δὲ τυχὸν ἀκυρώσητε, θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν εἰς ἕκαστον δῆμον νὰ στείλῃ ἀνὰ ἕνα βουλευτὴν μὲ κυρίαρχον δύναμιν, δηλ. νὰ τοῦ θέσουν τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ὑπὸ τὰς διαταγάς του, διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ κύριος Νοταρᾶς θὰ ῥίψῃ καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐξήντλησεν εἰς τὸν κατάλογον, διότι καταλαμβάνει, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ.

§56ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ὁ κύριος εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος δὲν ἔλαβε τὸν λόγον νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐμόρφωσε τὴν πεποίθησίν του. Μοὶ εἶναι, κύριε πρόεδρε, πολὺ ἐνθαῤῥυντικὸν τὸ ἑξῆς· οὐδεὶς τῶν ἐδιαφερομένων ἐτόλμησε ν’ ἀνασύρῃ τὸν μαῦρον αὐτὸν πέπλον, ὁ ὁποῖος καλύπτει τὰς ἐκλογὰς τῶν 4 δήμων, νὰ ἐξελέγξῃ τὰ καθ’ ἕκαστα· παμψηφεὶ εἶπε τὸ τμῆμα ὅτι οἱ δῆμοι Σολυγείας, Πελλήνης, Κλεωνῶν καὶ Στυμφαλίας δὲν εἶναι ἔγκυροι. Διῃρέθη ὡς πρὸς τὸν δῆμον Τρικάλων, καὶ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν, εἶδον ὡς ἐκ τοῦ πλησίον τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν πιστεύω νὰ κακοφανῇ εἰς τὸν κύριον Νοταρᾶν. Ἐπείσθην ὅτι δὲν ἠμπορῶ μετὰ πλήρους πεποιθήσεως καὶ θάῤῥους νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν δῆμον Τρικάλων ὡς γνήσιον, ἐνῷ δὲν ἔχω ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀποδείξω καλπονόθευσιν ἀριδήλως, κλίνω ὅμως περισσότερον εἰς τὸ νὰ πιστεύσω ὅτι καὶ εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων ἔλαβον χώραν ὄχι τὰ τερατώδη αὐτά, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν ἀλλοῦ, κἄτι τι συνέβη. Ὁμολογῶ ὅτι οἱ κύριοι ἐνδιαφερόμενοι εἶναι προσωπικοί μου φίλοι, ὁμολογῶ ἐπίσης ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς καμμία μομφὴ, διότι αἱ περιστάσεις τοὺς παρέσυρον ἐκεῖ ὅπου δὲν ἤθελε κανεὶς νὰ ᾖναι, ἀλλὰ τοὺς παρέσυρεν ὁ χείμαῤῥος τῶν περιστάσεων καὶ τὸ πάθος τῶν ἐκλογῶν. Περαίνων τὸν λόγον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐπικυρώσῃ τοὺς 6 δήμους, ν’ ἀκυρώσῃ δὲ καὶ τοὺς 5 λοιποὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐκλογὴ καὶ νὰ προσεγγίζῃ εἰς τὸ γνήσιον, ἐὰν δὲν ἀποφασισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὥστε εἰς πάντα δῆμον νὰ εἶναι δύο ἀντιπρόσωποι ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐγερθῇ τὸ ζήτημα, ὅτι ἐὰν ἔχῃ ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι τὸ δικαίωμα, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, τὸ ἔχει, διότι ἡ Βουλὴ ἐξελέγχει τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ πληρεξούσια καὶ φέρει τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, ἀφοῦ ἔχει τὸ μέγα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τὸ μικρὸν, νὰ παρασταθῇ διὰ δύο μελῶν της καὶ νὰ ἴδῃ τὰ συμβαίνοντα, καὶ νὰ συλλέξῃ πληροφορίας περὶ τῶν γεγονότων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀκινδύνως ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ ἀπόφασιν.

§57ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὅταν, κύριοι, ἀναβαίνῃ τις τὸ βῆμα ν’ ἀντικρούσῃ ἕνα ῥήτορα τόσον δεινὸν καὶ τόσον εὐτράπελον, ὡς τὸν κύριον Ι. Δηλιγιάννην, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ θέσις του εἶναι δύσκολος καὶ τὸ ἔργον του κοπιῶδες· ἀλλ’ ὅταν νομίζῃ, ὅτι αἱ ἰδέαι τοῦ δεινοῦ ῥήτορος εἶναι ἰδέαι εὔκολοι καὶ ἀνατρεπόμεναι αὐταὶ ἀφ’ ἑαυτῶν, διότι εἶναι ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι παρέχουσι δηλητήριον, νομίζω, ὅτι εὐκολύνεται εἰς τὸ ἔργον του. Δὲν εἶμαι, κύριοι, ὁ κατήγορος τῶν ἐπιτυχόντων οὔτε ὁ συνήγορος τῶν ἀποτυχόντων, δὲν ἐμελέτησα τὴν ἐκλογὴν, τίποτε δὲν γνωρίζω περὶ αὐτῆς.

§58ΜΙΛΗΣΗΣ. Λοιπὸν τί θὰ μᾶς εἴπετε;

§59ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὅταν εἴχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε τόσους ἄλλους, θὰ ἀκούσητε καὶ ἐμὲ, καὶ ἴσως εἴπω ἐγὼ κἄτι περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπόν τινες ἕως τώρα. Εἶναι πολλὰ περίεργος, κύριοι, ὁ χαρακτὴρ τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, εἶναι ἀπτόητος, σιδηροῦς, νὰ ἔρχηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ ῥίπτῃ ἰδέας τόσον σατανικὰς, καὶ, τὸ λέγω, κύριοι, ἂν ἔλαβον τὸν λόγον, τὸ κάμνω μόνον διὰ τὴν τιμὴν τοῦ σώματος ἡμῶν· ἔρχεται, κύριοι, νὰ θεμελιώσῃ δικαιοσύνην ἐπὶ τῶν ἐγκλημάτων, καὶ ἐνῷ, κύριοι, ἀνέπτυξε τὰ ἐγκλήματα, καὶ ὁμολογεῖ καὶ αὐτὸς τὰ ἐγκλήματα, κατερχόμενος τοῦ βήματος, λέγει, ἔρχομαι εἰς ὑποστήριξιν τῶν ἐγκλημάτων, κατὰ τῶν ὁποίων καὶ ὁ τόπος καὶ πᾶσα ἡ κοινὴ συνείδησις ἐξεφράσθη. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ περιεργότερον εἶναι, ὅτι θέλει ἡ Βουλὴ αὐτὴ, ἡ μήπω εἰσέτι συγκροτηθεῖσα, ἡ Βουλὴ διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ὁποίας προσέχει ὁ ἑλληνισμὸς, καὶ διελύθησαν δύω Βουλαὶ τοῦ 68 καὶ τοῦ 65, αὐτὰς θέλει νὰ παρακολουθήσῃ ὁ κύριος Δηλιγιάννης κατὰ γράμμα καὶ κατὰ βῆμα, τὰς παρελθούσας Βουλὰς. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν διδασκαλίαν τοῦ κυρίου Δεληγιάννη, τὴν ὁποίαν εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ τὰς Βουλὰς τοῦ 65 καὶ 68, ὡς κοινὴν διδασκαλίαν, βεβαιωθῆτε, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν πᾶσα Βουλὴ κατὰ τὸν κύριον Δηλιγιάννην, διότι αὐτὴ ἡ διδασκαλία ἤθελε τείνει πρὸς μίαν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων. Ἀλλά, κύριοι, ἔρχεται μετὰ θάῤῥους καὶ λέγει, δυστάζω ν’ ἀκυρώσω ἐκλογὴν, τῆς ὁποίας τὰ πλημμελήματα δὲν διαφέρουν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χθὲς ἀπεφασίσατε, ἐγνωμοδοτήσατε, ἐφέρατε ψῆφον ἐπ’ αὐτῶν. Καὶ μήπως εἶναι ἔγκλημα νὰ πράξωμεν καὶ τώρα τοῦτο, ἀφοῦ καὶ ἄλλοτε ἐφέρθημεν παρομοίως πρὸς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐκλογὴν κατὰ τὸ παρελθόν; Καὶ τί ἄλλο, κύριοι, ἔφερε τὴν μεταβολὴν τοῦ 62, εἰμὴ ἡ παρακολούθησις τοῦ παρελθόντος εἰς τὸ μέλλον; ἀπὸ τοῦ 44 ἢ καὶ βραδύτερον, διακωμῳδίζεται τὸ Σύνταγμα καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ τέρμα καὶ ἐπῆλθεν ἡ μεταβολή. Θέλετε λοιπόν, κύριοι, νὰ φθάσωμεν εἰς ὅμοιον, εἰς παραπλήσιον τέρμα; Καὶ ἠξεύρετε κατὰ τίνος θὰ ἦναι αὐτό; Ἄλλοτε ἦτο κατὰ τῆς Βασιλείας, σήμερον θὰ ἦναι κατὰ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος· ὅλοι αἰσθανόμεθα, ὅτι κατέπεσεν ἡ δικαιοσύνη, παρέλυσεν ἡ διοίκησις· ἀλλὰ ἡ πηγή, ἡ ῥίζα αὐτῶν τῶν κακῶν, ὁποία; Τὸ Σῶμα τὸ κοινοβουλευτικόν· καὶ διατί τὸ Σῶμα τὸ κοινοβουλευτικόν; Διότι παρακολουθεῖ κατὰ γράμμα τὴν διδασκαλίαν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν ὁ κύριος Ι. Δηλιγιάννης. Κατακρίνω, κύριοι, τοὺς κυρίους βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἀπήρτιζον μέρος εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν καὶ διετύπωσεν γνώμην μειοψηφίας ἢ πλειοψηφίας, καὶ δὲν ὑποστηρίζουν αὐτήν, καὶ δὲν ἔχουν τὸ θάῤῥος οὔτε εἷς ἐξ αὐτῶν, οὔτε οἱ εἰσηγηταὶ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἔκθεσίν των. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, κύριοι, ὅτι δὲν γνωρίζω τίποτε, καὶ περιμένω ν’ ἀκούσω τὸν εἰσηγητὴν ἤ τι ἄλλο μέλος ἐξ αὐτοῦ τοῦ τμήματος. Θέλετε λοιπόν, κύριοι, νὰ βιώσῃ ἡ Βουλὴ αὕτη ἐντίμως, θέλετε νὰ καταρτισθῇ νομίμως; Δὲν θὰ τὸ κατορθώσητε ἄλλως, παρὰ ἔχοντες ἐπιμονὴν καὶ ὑπομονὴν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Δὲν συμφωνῶ μετά τινων κυρίων, οἵτινες, λέγουν, ὅτι ἐβασανίσθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰ τμήματα, διότι δὲν ἔγινε καμμία συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν· εἶπε μάλιστα εἷς τῶν κυρίων βουλευτῶν, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι σπουδαῖος, ὀφείλομεν νὰ ταχύνωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ, κύριοι, ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐνασχοληθῇ ἰδίως ἡ Βουλή, δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν· διότι ἐξ αὐτῆς θὰ προέλθῃ καὶ σχηματισθῇ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ κοινὴ συνείδησις τοῦ ἔθνους. Δὲν ἠξεύρετε δὲ πόσην σημασίαν ἔχει τοῦτο, δὲν ἠξεύρετε ποίαν ἐπιῤῥοὴν καὶ ποῖον κῦρος θὰ ἔχουν αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθουν ἀπ’ αὐτὸ τὸ Σῶμα, ὅταν ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ συνείδησις τοῦ ἔθνους σχηματισθῇ ἐναντία τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος; Ἀλλά, κύριοι, χωρὶς ν’ ἀκούσωμεν τὸν Εἰσηγητήν, χωρὶς νὰ μελετήσωμεν καὶ ἴδωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς, δυνάμεθα ν’ ἀμφιβάλλωμεν καὶ περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας; Δύναται νὰ πιστεύσῃ τίς ποτε ὅτι ἐγκύρως ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων; Οὐδείς, κύριοι· μία ἀμφιβολία μοὶ μένει, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ ψηφοφορήσω καὶ δὲν θὰ ἠξεύρω πῶς θὰ ψηφίσω. Τί ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Τρικάλων; οὐδὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐξ ὅλων οἵτινες ὑπεστήριξαν καὶ κατέκριναν τὴν ἐκλογήν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν τόσον διὰ τὸν δῆμον τοῦτον, καθὼς καὶ διὰ τὸ καλὸν τῆς Κορινθίας νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἀκριβῶς, διὰ νὰ σχηματίσωμεν τὴν καλὴν ἰδέαν εἰς τὸ κοινὸν ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη κατηρτίσθη νομίμως.

§60Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύο λέξεις ὡς πρὸς τὸ κατεπεῖγον τοῦ χρόνου· χθὲς ὡμίλησα, ἀλλὰ ἢ δὲν μὲ ἠννόησε, ἢ δὲν θέλει νὰ μὲ ἐννοήσῃ ὁ κ. Κατσίνας. Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ ἐπισπεύσωμεν, ἐγὼ εἶπον νὰ ὑποφέρωμεν πολὺν χρόνον ἐργασίας, ἐννόησα ὅτι δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν τὸν χρόνον, ἀλλὰ νὰ ἐργαζώμεθα, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ταχύτερα νὰ τελειώσωμεν.

§61ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, μ’ ὅλον ὅτι μὲ τὰ ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα μὲ συνδέει καὶ σχέσις καὶ φιλία παλαιά· ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ὀφείλω νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον ἀπαραίτητον καὶ τοῦτο, διότι ἀναγνωρίζω τὸ δυσχερὲς τῶν περιστάσεων, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ σημερινὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσχερεστέραν θέσιν παρ’ ὅ,τι ἦσαν αἱ προηγούμεναι, διότι ἔχει καθῆκον ἡ Βουλὴ ἡ σημερινὴ νὰ παλαίσῃ καθ’ ἕξεων καὶ συνηθειῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐκρίζωσις εἶναι ἀπαραίτητος· ἀλλὰ καὶ δύσκολος. Αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1865 ἀνέπτυξαν μίαν ἰδέαν, αἱ ἐξελέγξεις τοῦ 1868 ἄλλην ἰδέαν· καὶ αἱ δύο ἰδέαι φοβεραί, ἀκαταμάχητοι. Ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1865 καθιέρωσε μίαν ἀρχὴν ἢ ἀξίωμα, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κοριζῆς ἐνέγραψεν οὕτως, «ὅτι ὁ ἔχων χαρτὶ εἶναι βουλευτὴς» καὶ ἐπιστεύθη πραγματοποιηθὲν, διότι πάντων αἱ ἐκλογαὶ ἐνεκρίθησαν καὶ ἔγιναν βουλευταί· διατί; διότι, μολονότι παρουσιάσθησαν εἴς τινας ἐπαρχίας προφανῶς καλπονοθεύσεις, ἐν τούτοις αἱ ἐκλογαὶ αὗται ἐπεκυρώθησαν καὶ οἱ ἐπιτυχόντες ἔγιναν παραδεκτοί. Ἡ περίστασις αὕτη καθιέρωσε τὴν ἰδέαν ὅτι πᾶς ἀνταγωνιζόμενος, ἐὰν γίνῃ κύριος ἑνὸς χαρτιοῦ ἤτοι εἰδοποιητηρίου, καὶ ἀποτελέσῃ οὕτω μέρος τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογὰς, εἶναι καὶ βουλευτής. Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν δυσκόλως ἠδύνατο ν’ ἀντιταχθῇ ἡ ἠθικὴ, ὁ πρὸς τόν νόμον σεβασμὸς καὶ ἡ εὐλάβεια πρὸς τὸ πολίτευμα, διότι ἕκαστος εἰς τοιαύτας περιστάσεις προτιμᾷ τὸν ἑαυτόν του. Κατὰ φυσικὸν λοιπὸν λόγον ἐγεννήθη ἡ ἰδέα καὶ ἀνεπτύχθη καὶ ἐῤῥιζώθη, ὅστις δυνηθῇ καὶ κατορθώσῃ νὰ γίνῃ κύριος εἰσιτηρίου εἶναι βουλευτὴς καὶ ἡ ἐκλογή του εἶναι ἔγκυρος. Εἶπον λοιπὸν, ὅτι ἡ πρώτη ἐφαρμογὴ ἔδωκεν αὐτὴν τὴν ἕξιν, ἀλλὰ ἡ δευτέρα ἦτο ἔτι δυσκολωτέρα καὶ δὲν ἐπέφερεν ὀλιγώτερα τῆς προτέρας κακά. Κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ 1868, ὅσαι ἐκλογαὶ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀκυρωθῶσιν, ἠκυρώθησαν, καὶ ἐπεκυρώθησαν ἴσως ἐκλογαὶ παράνομοι. Τὶ ἀνέπτυξεν αὐτὴ ἡ ἰδέα, κύριοι; καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὴν ἀναπτύξω· αὕτη ἀνέπτυξε μίαν ἄλλην ἕξιν, αὕτη δὲ εἶναι ὅτι ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ νομιμότης μιᾶς ἐκλογῆς, πρέπει νὰ ἔχῃ φόβον, διότι ἐνδεχόμενον μία πλειονοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ διὰ πολιτικοὺς, κομματικοὺς, ἢ ἄλλους οἱουσδήποτε λόγους, δύναται ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Κατὰ συνέπειαν ἀνεπτύχθη ἡ λεπτολογία καὶ τὸ σοφιστικὸν σύστημα τῶν ἐνστάσεων καὶ ἕνεκα τούτου σήμερον, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν ἠδυνήθη καὶ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν, διότι σοῦ παρουσιάζουν οἱ ἐνιστάμενοι διάφορα περιστατικὰ καὶ τ’ ἀναπτύσουν οὕτως, ὥστε δυσκολεύεται ἡ ἀνεύρεσις τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ λέγω. (θόρυβος)— Λοιπὸν εἰς αὐτὸν τὸν κυκεῶνα ἐῤῥίφθη πέρυσιν ἡ Βουλὴ, τὰ τμήματα, οἱ εἰσηγηταὶ, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνακαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια. Ἐντεῦθεν, κύριοι, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι προέρχεται τὸ δύσκολον τῆς Βουλῆς, ἐντεῦθεν αἱ δυσκολίαι ν’ ἀποδώσῃ αὕτη δικαιοσύνην, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμέν ποτε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν σκέπτεται ὅπως τιμωρήσῃ τὰς καταχρήσεις, ἀλλὰ ὅσαι δυσκολίαι καὶ ἂν παρουσιάζωνται εἰς μερικὰς περιστάσεις, ποῦ καὶ ποῦ ἀνακαλύπτεται ἡ ἀλήθεια καὶ τότε μόνον δίδω τὴν ψῆφόν μου κατὰ, ὅταν δὲν μοὶ μένῃ ἀμφιβολία ὅτι ἐγένετο κατάχρησις καὶ ὅταν ἡ κατάχρησις ἐξήσκησεν ἐπιῤῥοὴν, ἀφοῦ ἐξετάσω καὶ πόθεν προεκλήθη, διότι αὕτη πολλάκις προκαλεῖται ἀπὸ τοὺς ἀποτυχόντας, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς ἐπιτυχόντας. Καὶ μολονότι εὑρίσκομαι εἰς δύσκολον θέσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὡς καὶ χθὲς εὑρέθην εἰς ὁμοίαν, πείθομαι ὅμως σήμερον ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῶσι τρεῖς δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας χωρὶς ν’ ἀναγνωρίζω, ἐὰν ἐγένετο ἐν γνώσει ἢ ἐν ἀγνοίᾳ κατάχρησις ἐκεῖ· ἄλλως ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ φαινόμενα καὶ διάφορα ἄλλα περιστατικὰ μὲ ἔπεισαν ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις· λέγω τοὺς τρεῖς δήμους, διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ τμῆμα· συμφωνῶ πρὸς αὐτὸ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀκύρωσιν τῶν δήμων Σολυγίας, Στυμφαλίας καὶ Πελλήνης, δὲν συμφωνῶ δὲ διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ δήμου Τρικάλων καὶ ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Κλεωνῶν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παραλληλίσω τὰ εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς γενόμενα, διὰ νὰ ἴδητε τὴν διαφοράν, ἥτις μὲ κάμνει ν’ ἀντίκειμαι. Εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων, τὸν ὁποῖον ὡς ἔγκυρον εὑρίσκει ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος, ἐγὼ τὸν εὑρίσκω ὡς τὸν μᾶλλον καλπονοθευθέντα. Ὅλοι γνωρίζετε τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ κ. Νοταρᾶ εἰς τὸν δῆμον αὐτόν, ἀλλ’ ἀληθὲς εἶναι ἐπίσης ὅτι ὑπάρχει καὶ μερὶς ἀντίθετος, ἥτις ἐμποδίζεται τοῦ νὰ δηλώσῃ τὸ φρόνημά της. Ἐν πρώτοις ἔχομεν μίαν ἀλλαγὴν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἐγένετο ὅπως ὁ τόπος τῆς ψηφοφορίας ᾖναι ὅλος τοῦ κυρίου Νοταρᾶ· δὲν ἀγνοεῖτε δὲ τὸ συμφέρον τὸ προερχόμενον ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας καὶ μάλιστα ὅταν γίνεται ὑπὲρ ἐκείνου, ὅστις ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν ἢ τὸ ὅλον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ τόπος ὡρίσθη εἰς μέρος ὅπου ἐσύμφερε τὸν κύριον Νοταρᾶν. Τὶ βλέπετε δὲ πρὸς τούτοις; οὐδαμοῦ βλέπετε εἰς τὰ πρακτικὰ ὑπογεγραμμένους τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἄλλης μερίδος· ἐκτὸς τούτου τοὺς κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν γεγραμμένους ὡς ψηφοφορήσαντας καὶ ἐφεξῆς· δι’ αὐτοὺς ἐγένετο ἀντιγραφὴ τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου τεχνηέντως ὅμως, διότι βλέπετε κατὰ χιλιάδα ἐγγεγραμμένους εἰς ταύτην τὴν σελίδα καὶ ἀλλοῦ καθ’ ἑκατοντάδα, ποῦ δὲ πέντε ἢ ὀκτὼ πρόσωπα Ἀθανάσιος, Ἀναστάσιος ἀρχόμενα ἀπὸ ἓν στοιχεῖον· δὲν ἔγινε τίποτε ἄλλο εἰμὴ καθαρὰ ἀντιγραφὴ ἐκείνων, ὅπως ἔγινε καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν δῆμον Κλείτορος τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων κατὰ τὰ 1865, τὸ ὁποῖον ἔκαμε κακὴν ἐντύπωσιν· ἀλλ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀπέφυγον τεχνηέντως καὶ ἠδύναντο, διότι ἦσαν κύριοι τοῦ παντός· διότι δὲν φαίνεται κανεὶς ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων πλὴν ἑνός, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος Κανελλόπουλος. Ἔχετε δὲ καὶ τὴν φήμην ἀντιστρατευομένην κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ ἰδιαίτερον γράμμα, τὸ ὁποῖον συμβιβάζεται μὲ τὰς κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις, καὶ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Τὶ σᾶς λέγει; δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ χώραν πλήρης καλπονόθευσις, καὶ αὐτὰ συνδυαζόμενα μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἀποτελοῦν πλήρη πίστιν· αὐτὸς δὲ σᾶς λέγει, ὅτι ἀφοῦ ἠδυνάμην διατί νὰ μὴ ἐξαντλήσω ὅλον τὸν κατάλογον; Βλέπετε ὅτι οὔτε ἀποθαμένοι ἦσαν, οὔτε ἀποδημοῦντες ὡς λέγει ὁ ἀνακριτής, ὥστε νὰ μὴ ἐξαντληθῇ τὸ ὅλον τοῦ καταλόγου. Ἀφίνω ὅτι αὐτὴ ἡ μερὶς καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἀνταγωνισθῆ κατὰ τοῦ κυρίου Νοταρᾶ καὶ εἶχε λάβει ἀρκετὰς ψήφους. Ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι δὲν ἔχει τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους. Τὶ σᾶς λέγει, κύριοι, τὸ τμῆμα; «ὡς πρὸς τὸν δῆμον Κλεωνῶν. Ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων τῆς μερίδος τοῦ κ. Νοταρᾶ δὲν παρεστάθησαν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, ἡ δὲ σχεδὸν ἐξάντλησις τοῦ καταλόγου τῶν ἐκλογέων ψηφοφορησάντων 810 ἐξ 857 κατὰ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἐξ ὧν οἱ τοῦ συνδυασμοῦ Νοταρᾶ ὑποψήφιοι δὲν ἔλαβον ἢ ὀλίγους, οἱ δὲ τοῦ συνδυασμοῦ Δηλιγιάννη σχεδὸν τὸ ὅλον τῶν ψηφοφορησάντων, τὸ τμῆμα πείθεται, ὅτι καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις.» Βλέπετε ὅτι τὸ τμῆμα προτεῖνον τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου ἐκείνου στηρίζεται εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι δῆθεν ἐκεῖ ἐξηντλήθη τὸ ὅλον τοῦ καταλόγου καὶ τὰς ψήφους ὅλας τὰς ἔλαβεν ἡ μερὶς τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη. Τὶ παρίσταται, κύριοι εἰς τὰ δύο πρωτόκολλα; ὅτι πάντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἀποτυχούσης μερίδος εἶναι ὑπογεγραμμένοι, ὅτι ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ ἐν ἡσυχίᾳ καὶ τάξει· τὶ λέγει ὁ ἀνακριτής; εἰς μὲν τὸ ἓν ἔγγραφον ὅτι ἐνηργήθη ψηφοφορία ἐν ἡσυχίᾳ καὶ τάξει, εἰς δὲ τὸ ἄλλο ὅτι ἐνηργήθη ἐν ἀταξίᾳ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου κατὰ τῶν δικαστικῶν ἐκείνων ὑπαλλήλων, οἵτινες δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ τείνουν εἰς τὸ νὰ καταῤῥίψουν τὴν ὑπόληψιν τῶν δικαστηρίων, καὶ εὔχομαι νὰ μὴ γίνουν ποτὲ αἱ καταχρήσεις αὗται, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν αὐτῶν, διότι πολλοὶ προέβησαν εἰς καταχρήσεις μεγίστας· αὐτοὺς ὀφείλουν ὄχι μόνον νὰ τοὺς παύσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς τιμωρήσουν· διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ κυβέρνησις προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, δηλαδὴ τῆς ἀποστολῆς ἀνακριτοῦ, διὰ νὰ προλάβῃ τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις, δυστυχῶς ὅμως καὶ οἱ ἀνακριταὶ εἶναι ἄνθρωποι, ἔχοντες τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας των καὶ ἐνεργοῦσι ὅπως αἱ συμπάθειαί των τοῖς ἐπιτρέπουν. Τώρα ἔρχομαι νὰ σᾶς παρατηρήσω πῶς κατώρθωσαν τὸ ὅλον τοῦ καταλόγου νὰ ἐξαντληθῇ. Ἰδοὺ διατί· διότι ὁ δῆμος ἐκεῖνος εἶναι ὁ μικρότερος, διότι κατοικεῖται ἀπὸ ποιμένας, γεωργούς, ἀνθρώπους, οἵτινες οὔτε βιομήχανοι εἶναι, οὔτε ἄλλο ἐπάγγελμα ὅπερ νὰ τοὺς ἐπιβάλῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν· ὁ λόγος δὲ τοῦ ὅτι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι δημόται τοῦ δήμου των, οἵτινες ἐψηφοφόρησαν εἰς ἄλλον, τοῦτο ἅμα τὸ ἤκουσα δὲν μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, διότι ἠξεύρω ὅτι εἰς πολλὰ μέρη εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς δύο δήμους οἱ αὐτοὶ ψηφοφόροι· τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὸν δῆμον Καλαμῶν καὶ ἀλλοῦ· εἶναι μία κατάχρησις, τὴν ὁποίαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἢ οἱ ἐπιτροπαὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ τὴν καταργήσωσι. Τέλος πάντων αἱ ἐνστάσεις ὅτι οἱ ἀποθαμένοι δημόται ἢ ἀποδημοῦντες ἐψηφοφόρησαν δὲν συνοδεύονται ἀπὸ πιστοποιητικόν τινος ἢ ἄλλης ἀποδείξεως. Ἡ πεποίθησίς μου λοιπὸν εἶναι, ὅσον ἐν τῷ δήμῳ Τρικάλων ἔγινε καλπονόθευσις, τόσον εἰς τὸν δῆμον Κλεωνῶν δὲν ἔγινεν· αὐτοὶ δὲ οἱ ἴδιοι ἐνδιαφερόμενοι τὸ βεβαιοῦν. Εἷς τῶν ἐνδιαφερομένων μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἴχομεν ἀντιπροσώπους καὶ ὅτι τοὺς ἰδικούς μας ἀντιπροσώπους τοὺς εἶχον καὶ οἱ ἐπιτυχόντες· δὲν ἠξεύρω ἂν τὸ ἀρνοῦνται αὐτό.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐῤῥέθη αὐτό.

§63ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν ἡ ὁμολογία τοῦ ἐνδιαφερομένου εἶναι ἡ ἰσχυροτέρα ἀπόδειξις ὅτι δὲν ἐγένετο καλπονόθευσις, διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη, ἀφοῦ οἱ ἀποτυχόντες δὲν εἶχον ἀντιπρόσωπον νὰ διορίσουν καὶ διώρισαν τοὺς τῶν ἐπιτυχόντων. Θὰ εἴπῃ ὅτι ἄλλους φίλους δὲν εἶχον καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ διορίσουν τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἐπιτυχόντων, ἢ εἶχον ἀντιπροσώπους καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ἐβεβαίωσαν τὴν ἀλήθειαν.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸ ξύσιμον τῆς ὑπογραφῆς, τὶ λέγεις;

§65ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν παραβάλωμεν τὰς ὑπογραφὰς βλέπομεν μόνον τὸ ξύσιμον, δὲν βλέπομεν δὲ διαφορὰν ὑπογραφῆς. Ἐδῶ εἶναι τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους, ὅπου βλέπετε τὸ σημεῖον μὲ τὸ κόκκινον μολυβδοκόνδυλον εἶναι ἀντιπρόσωποι τῆς ἀποτυχούσης μερίδος· ὅστις ἀμφιβάλλει δύναται νὰ τὸ ἴδῃ.— Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι ἢ εἶχον ἀντιπροσώπους, καὶ ἐβεβαίωσαν, ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις, ἢ ὅτι δὲν εἶχον τοιούτους, καὶ μὴ ἔχοντες τοιούτους θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶχον οὔτε μίαν ψῆφον· καὶ εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις αἱ κατὰ τοῦ δήμου Κλεωνῶν ἐνστάσεις εἶναι ἀνυπόστατοι. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἀποδέχομαι τὴν ἀκύρωσιν τῶν τριῶν δήμων καὶ κατὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διαφωνῶ ὡς πρὸς τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ δήμου Τρικάλων· προτείνω δὲ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ δήμου Κλεωνῶν. Ἐπειδὴ δὲ δυστυχῶς φαίνεται καὶ λέγεται καὶ παρίσταται, ὅτι κατὰ τὴν ἐνέργειαν καὶ τῶν ἐπαναληφθησομένων ἐκλογῶν εἴς τινας δήμους, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ λάβουν χώραν ἀποκλεισμοί, βίαι καὶ καλπονοθεύσεις, διὰ τοῦτο συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Δανοπούλου, ὅτι ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τινων δήμων, ν’ ἀποσταλῶσιν ἀνὰ δύο ἢ τρία τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, νὰ παρίστανται εἰς τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ προλαμβάνουν ἢ σημειώνουν τὰ λαμβάνοντα χώραν· καθ’ ὅσον, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὅταν ἐκλογὴν τριῶν δήμων ἀκυρώσητε διὰ καλπονοθεύσεις, τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται δὲν δύνανται ν’ ἀπολαμβάνουν τῆς ὑπολήψεως τῶν ἐκλογέων, ἥτις εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἀπονέμει εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος. Ἀναγκαῖον λοιπὸν νὰ σταλῇ τοιαύτη ἐπιτροπὴ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον καὶ ἰδιαιτέρως μετὰ διαφόρων φίλων μου, εὑρέθην σύμφωνος καὶ μετ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπροτάθη τὸ μέσον τοῦτο ὡς λίαν συντελεστικὸν, καὶ ὅτι τοῦτο δὲν ἐκφράζει δυσπιστίαν πρὸς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κύριοι, ὅτι καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁποιονδήποτε μέσον ἀποφασισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν θέλω τὸ δεχθῇ· καὶ τοῦτο εἶναι συνεπὲς μὲ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, θυσιάσασα τὰς ὑπὲρ τῶν φίλων της συμπαθείας της, χάριν τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν. — Δὲν ἔχω τίποτε περισσότερον νὰ εἴπω.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§67ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι πραγματικῶς τὰ καθέκαστα τῶν παρανομιῶν, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τοὺς διαφόρους δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας δὲν τὰ ἐγνώριζον· δὲν τὰ ἐγνώριζον δὲ, κύριοι, διότι τὸ τμῆμα, καὶ πρὸ πάντων οἱ εἰσηγηταὶ οἱ ἁρμόδιοι τοῦ τμήματος αὐτοῦ, ἐφάνησαν ἐλλειπεῖς κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν γεγονότων, καὶ καθυστέρησαν ἀκόμη νὰ ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος ν’ ἀναπληρώσουν τὴν ἔλλειψίν των αὐτήν. Πῶς θέλετε, κύριοι, ἀφοῦ προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ἢ τῶν ἐκλογῶν 5 δήμων, πῶς θέλετε λέγω, εἰς μίαν παράγραφον ἀπὸ 4 γραμμὰς νὰ περιλαμβάνωνται ὅλαι αἱ ἰδέαι, αἵτινες ἔπεισαν τὸν κ. εἰσηγητὴν, καὶ νὰ χρησιμεύσουν αὐταὶ αἱ 4 γραμμαὶ ὡς ἱκαναὶ διὰ νὰ φωτίσουν ὅλην τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἀκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς; Οἱ κύριοι λοιπὸν εἰσηγηταὶ, διότι ἐπληροφορήθην ὅτι ἦσαν δύο, ὁ κ. Ῥοϊλὸς καὶ ὁ κ. Μανέτας, ἔκαμαν ἔλλειψιν σπουδαίαν, τὴν ὁποίαν νὰ τὴν ἀναπληρώσουν τοὺς παρακαλῶ, λαμβάνοντες τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ὅπως ἀντελήφθησαν αὐτῶν διὰ τῆς μακρᾶς μελέτης ἐπὶ τῶν ἐγγράφων τῆς ἐκλογῆς.

§68ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁ κ. Ῥοϊλὸς μόνον, ἐγὼ δὲν ἔλαβον μέρος.

§69ΡΟΪΛΟΣ. Μάλιστα ἐγώ.

§70ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἀπαλλάττω ἐσᾶς, κύριε Μανέτα. — Δὲν δύνανται, κύριοι, τ’ ἀποτελέσματα μιᾶς ἐκλογῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Α, ὅταν συνέπεσε νὰ ἦναι τὰ αὐτὰ μὲ ἐκεῖνα τῆς ἐπαρχίας Β νὰ μᾶς φέρωσι εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Γιολδάσης βουλευτὴς Εὐρυτανίας ἔκαμεν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Τσιτσάραν βουλευτὴν τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ἀντίθετον τοῦ κ. Γιολδάση, ἂν τοιαῦτα ἀποτελέσματα δὲν ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐκλογήν των, καὶ ὁ κ. Τσιτσάρας ἀπήντησε μάλιστα. Ποῖα ἀποτελέσματα; τοῦ νὰ λάβωσί τινες τῶν ἀντιθέτων τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, ψήφους 10–12 ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ ἐν τούτοις τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ ἄλλης ἐκλογῆς διὰ τὸ διάφορον τῶν περιστάσεων, σᾶς ἔφερον εἰς ἄλλο συμπέρασμα. Ἔχομεν καὶ ἄλλα περιστατικὰ εἰς πλείστους ἄλλους δήμους, π. χ. τῆς Ζακύνθου, ὅπου ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὴν ἀδελφὴν Ἑπτάνησον, γίνονται ἐκλογαὶ πλέον νόμιμοι, παρὰ εἰς τὴν παλιὰν Ἑλλάδα, ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει 6 ψήφους εἰς τὸ μαῦρον· λοιπὸν εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή; ὄχι. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν θὰ προσέξητε μόνον εἰς τὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ ἐκ τῶν διαφόρων γεγονότων καὶ περιστάσεων, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐνέργειαν μιᾶς ψηφοφορίας, θὰ σταθμήσητε, ἂν ᾖναι νόμιμος ἢ παράνομος μία ἐκλογή. Ὁ προαγορεύσας φίλος μου κ. Δαγρὲς, ὁ βουλευτὴς τῶν Καλαμῶν ἠθέλησε, νὰ λαλήσῃ ὑπὲρ τοῦ νόμου κηρύττομαι ὑπὲρ αὐτοῦ· ὁ κ. Δαγρὲς ἠγωνίσθη πολλάκις ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τοῦ νόμου καὶ τοῦτο ἤθελησε νὰ πράξῃ καὶ σήμερον· λυποῦμαι ὅμως, ὅτι δὲν τὸ ἔπραξεν ὁλοσχερῶς, καὶ τοῦτο ἔρχομαι νὰ τοῦ ἀποδείξω διὰ τῶν πραγμάτων. Ἐὰν ὁ φίλος μου βουλευτὴς Καλαμῶν, εἶπεν ὅτι τὸ τμῆμα ἔπεσεν εἰς ἀντίφασιν, διότι ἐπρότεινε διὰ μὲν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Κλεωνῶν τὴν ἀκύρωσιν, διὰ δὲ τῶν Τρικάλων τὴν ἐπικύρωσιν, ἔρχεται ὁ κύριος Δαγρὲς καὶ ὑποπίπτει εἰς τὴν αὐτὴν ἀντίφασιν, διότι ἐπρότεινε καὶ τοι ὑπαρχόντων τῶν αὐτῶν γεγονότων εἰς τοὺς αὐτοὺς δήμους τὸ ἐναντίον.

§71ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ τὸ ὑπεστήριξαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων.

§72ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὰ καθέκαστα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας δὲν τὰ γνωρίζω, διότι εὑρέθην εἰς τὴν λυπηρὰν αὐτὴν θέσιν, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ εἰσηγητοῦ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, εἴτε δικαίως εἴτε ἀδίκως ἐδυσφημίσθη σπουδαίως· ὤφειλε λοιπὸν ν’ ἀναπτύξῃ ἐμπεριστατωμένως τὰ καθέκαστα τῆς ἐκλογῆς τῶν διαφόρων δήμων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεράνω ἂν ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κλεωνῶν ἐκ τῶν ὀλίγων αὐτῶν λέξεων; «Ἐπειδὴ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων τῆς μερίδος Νοταρᾶ δὲν παρεστάθησαν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, ἡ δὲ σχεδὸν ἐξάντλησις τοῦ καταλόγου τῶν ἐκλογέων, ψηφοφορησάντων 810 ἐξ 857 κατὰ τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἐξ ὧν οἱ τοῦ συνδυασμοῦ Νοταρᾶ ὑποψήφιοι δὲν ἔλαβον ἢ ὀλίγας, οἱ δὲ τοῦ συνδυασμοῦ Δηλιγιάννη σχεδὸν τὸ ὅλον τῶν ψηφοφορησάντων, τὸ τμῆμα ἐκθέτει κτλ.» Ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ μόνον ὡς ἓν τεκμήριον, ὡς μία ὅλως διόλου μικρὰ ἀπόδειξις, εἰς πεποίθησιν τοῦ ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος, δὲν δύναται ὅμως νὰ βεβαιώσῃ σταθερῶς εἰς πάντα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος, ἂν δὲν φέρωμεν ἄλλα πράγματα, ἅτινα συνδυαζόμενα μὲ τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ φέρωσιν εἰς τὸν ἐλεύθερον συλλογισμὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κλεωνῶν εἶναι ἄκυρος. Ἀλλὰ, λέγει ὁ φίλος μου κ. Δαγρὲς, εἰς τὰς διαφόρους πράξεις, τὰς ὁποίας συνέταξεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἔλαβον μέρος καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐναντίας μερίδος· ἀνθίστανται οἱ ἄλλοι καὶ λέγουν, ὅτι εἰς τὸ πρωτόκολλον τοῦ δήμου Κλεωνῶν εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ Φώτιος Κανελλόπουλος καὶ ὅτι μετὰ ταῦτα ὁ ἴδιος ἔσβυσε τὸ ἰδικόν του ὄνομα, καὶ ἐξεβίασεν ἕνα τῶν ἀντιπροσώπων καὶ φαίνεται ὑπογεγραμμένος, καὶ ἰδοὺ καὶ τὸ σβύσιμον.

§73ΦΩΤΙΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§74ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θὰ σοῦ δώσω λόγον, ἡσύχασε παρακαλῶ, ἐγὼ τὸ λέγω· (θόρυβος). Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔκαμε πολὺν καιρὸν εἰσαγγελεὺς καὶ ἀνακριτὴς καὶ νομίζει, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἐδῶ μέσα νὰ κάμνῃ ἀνακρίσεις (θόρυβος).— Κύριοι, ἂν θέλωμεν νὰ σταθῶμεν πραγματικῶς εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὁ κ. Δαγρὲς, τοὐτέστιν, ἂν θέλωμεν νὰ διασώσωμεν ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον τὴν ὑπόληψίν μας, ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, αἱ ἐκλογαὶ τῶν δήμων Σολυγείας, Πελλήνης, Κλεωνῶν, Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων, εἶναι παράνομοι· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια· ὅστις ἐξέλθῃ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως θὰ σοφισθῇ, δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἔμαθα τὴν ἀλήθειαν ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ διῆλθον τῆς Κορίνθου καὶ εἶδον ἀμφότερα τὰ κόμματα καὶ μοὶ εἶπον τί ἐγένετο· τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι ὁ ἕνας ἀντιπρόσωπος εἶναι ὑπογεγραμμένος, καὶ ὁ μισὸς ἐδῶ καὶ ὁ μισὸς ἐκεῖ, εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ μία σοφιστεία, δὲν θέλει ὅμως ὑποστηρίξει τὴν ἀλήθειαν· τὰ πράγματα εἶναι ὅπως τὰ παρέστησα καὶ τὰ γνωρίζετε καὶ θέλω σᾶς φέρει μίαν ἀπόδειξιν ἔμμεσον διὰ νὰ πεισθῆτε. Ἡ ἐπαρχία τῆς Κορινθίας συγκροτεῖται ἀπὸ 11 δήμους. 6 δὲ προσεβλήθησαν, ἀλλ’ ἂς ᾖναι 5, καὶ ἂν ὁ δῆμος τῶν Τρικάλων ἢ τῶν Κλεωνῶν ἦτο νόμιμος, δὲν ἠθέλαμεν ἔχει τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν εἰς τοὺς ἄλλους δήμους καὶ δὲν ἤθελε γίνει λόγος καὶ ὡς πρὸς αὐτὸν, ὅπως δὲν ἔγινε καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, ὅτι εἶναι παράνομος. Ἂν θέλητε νὰ ὑποστηρίξητε ἐκ μονομερείας τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ᾖναι εἷς τῶν Κλεωνῶν ὑπογεγραμμένος εἷς ἢ δύο ἀντιπρόσωποι εἰς τὸ πρωτόκολλον καὶ ἂν δεχθῆτε τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν Κλεωνῶν εἶναι ἔγκυρος, πῶς θὰ ἀρνηθῆτε εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων, ἀφοῦ ὁ κ. Κροκκιδᾶς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὸ πρωτόκολλον τῶν πρακτικῶν καὶ τῆς ψηφοφορίας; Ὁ δὲ κ. Κροκκιδᾶς, μὴ ἀπατᾶσθε, εἶναι πολὺ νοήμων καὶ πολὺ νοημονέστερος ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι καυχῶνται, ὅτι κατέχουν ὑψηλὰς θέσεις, καὶ δὲν εἶναι τῆς κατωτέρας τάξεως, εἶναι ἄνθρωπος, ὅστις κατέχει ἐπίσης κοινωνικὴν θέσιν ὡς ἡμεῖς. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὰς σκέψεις μας καὶ τὰς ἀποφάσεις μας ἀπολύτως ὅ,τι βλέπομεν, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὴν παροιμίαν εἰς τὰ Τρίκαλα καὶ τὰς Κλεωνὰς, ὄχι δηλαδὴ νὰ μεταχειρισθῶμεν ἄλλον πῆχυν καὶ ἄλλο μέτρον, διὰ τὴν μίαν ἐκλογὴν καὶ ἄλλο διὰ τὴν ἄλλην, διότι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ παροιμία, ὅτι ἠρώτησαν τὴν κουκκουβάγιαν, διατὶ εἶναι τὸ κεφάλι της μεγάλο, διότι εἶναι γερόντισσα, καὶ διατί ἡ οὐρά της μικρὰ, διότι εἶναι πουλακίδα. Πρὶν καταβῶ, κύριοι, τοῦ βήματος, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς μίαν παρέμβασιν τοῦ κ. Δαγρὲ, καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι οἱ Θεοχαρόπουλοι δὲν εἶναι ἀτομικοί μου φίλοι, ἀλλ’ ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα τῶν ἀρχόντων, διότι εἶναι ἄρχοντες ἐκ γεννετῆς καὶ ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ἀρχόντων, καθὼς καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης· ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ φέρῃ δι’ ἀπόντας ἀνθρώπους κατηγορίαν, ἀφοῦ κατέχουν καὶ αὐτοὶ τὴν αὐτὴν θέσιν τοῦ Δηλιγιάννη. Ἠμπορεῖ νὰ ἔσφαλε καὶ νὰ ᾖναι ἀξιοκατάκριτος, διὰ τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ καταγγελθῇ ἐνώπιον τῆς κυβερνήσεως, καὶ νὰ τιμωρηθῇ, δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ὅστις ἐπαξίως ἔπρεπε νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ ἐπάρχου ὁ κ. Θεοχαρόπουλος καὶ ἴσως καὶ ἀνωτέραν. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι κηρύττομαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ τῶν 5 δήμων, διότι καὶ οἱ 5 εἶναι ἄκυροι καὶ εἰς τοῦτο ἐπείσθην ὄχι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἡ ἔκθεσις, πάλιν σᾶς λέγω, εἶναι λίαν συνεπτυγμένη, ἀλλ’ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον διερχόμενος μετὰ τοῦ κ. Ἰακωβάτου μάλιστα ἐκ Κορίνθου, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν κομμάτων.

§75ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μάλιστα (γέλως).

§76ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, πᾶν ὅτι θ’ ἀποφασίσῃ ἐναντίον τῆς ἀκυρώσεως τῶν 5 δήμων, θὰ πράξῃ πρᾶγμα ἄδικον καὶ ἐκτὸς τοῦ νόμου.

§77ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ εἴπω ἐγὼ δύω λέξεις διὰ νὰ αἰτιολογήσω τὴν ψῆφόν μας. Κύριοι, ἡ πρώτη ἐντύπωσις καὶ ἡ διαρκὴς ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαμεν ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ ἦτον, ὅτι καὶ οἱ 4 δῆμοι (διότι θὰ εἴπω κατόπιν, διατί ἀμφιβάλλομεν ὡς πρὸς τὸν ἕτερον) ἀναμφιλέκτως φέρουν ἀποτελέσματα ψευδῆ καὶ ἐγκληματικά· εἰς τοῦτο κανεὶς δὲν διεφώνησε, διότι φαίνεται ἀπὸ τὰ ἔγγραφα. Εἶναι δύσκολον, κύριοι, νὰ ἐξελέγξῃ κανεὶς ἐκλογήν, διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι πολλὰ λέγουν, ὅταν πρόκειται ὅμως νὰ βάλῃ κανεὶς τὴν ἐπαρχίαν εἰς νέον ἀγῶνα, πολὺ πρέπει νὰ προσέξῃ, καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦνται τὰ μέσα εἰς τὰ ἔγγραφα. Καὶ εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς Κορίνθου εὕρομεν δυστυχῶς, ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι δὲν ἐνηργήθη νομίμως. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Κλεωνῶν, κύριοι, τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ὁ κ. εἰσηγητὴς μᾶς ἔφερεν ἀμφιβολίας καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι αὐτὸν τὸν δῆμον δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ τὸν καταδικάσωμεν. Αἱ ἀρχαί μας, κύριοι, ἦσαν δύο· δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀληθὴς ἐκλογὴ, ὅπου διώκονται οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ παρουσιάζουσι ἀποτέλεσμα ἐξηντλημένου καταλόγου· τοῦτο δὲν ἠμφισβητήθη καὶ ἑπομένως εἴχομεν τὸ ἓν στοιχεῖον· ὡς πρὸς τὸ ἕτερον οἱ ἐνδιαφερόμενοι λέγουν, ἰδοὺ, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐναντίων ὑπογεγραμμένοι· κύριοι, καὶ τοῦτο ἠμφισβητήθη, διότι συνέπεσεν οἱ παραπονούμενοι νὰ ὀνομάσουν ἀντιπροσώπους τοὺς αὐτοὺς μὲ τοὺς ἄλλους· καὶ τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ἔλλειψιν φίλων. Ἠξεύρετε, ὅτι ἑκάστοτε εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰ κόμματα μετασχηματίζονται ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ κάμῃ κανεὶς διάκρισιν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν ἀκολουθήσουν. Συνέπεσεν λοιπὸν νὰ ὀνομασθοῦν οἱ αὐτοὶ ἀντιπρόσωποι. Αὐτὰ, κύριοι, ἀπέδειξαν, ὅτι καὶ ὁ δῆμος αὐτὸς ὑπάγεται εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν, εἰς ἣν καὶ οἱ ἄλλοι. Ἔμεινεν ὁ δῆμος τῶν Τρικάλων· πρὶν ψηφοφορήσωμεν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ. Ὁ κύριος Μανέτας μᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰ ᾀδόμενα καλπονόθευσις δὲν ἔγινε, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν παρουσιάζει καὶ μίαν ἔκθεσιν. Ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ τοιαύτας ἐκθέσεις ὑπ’ ὄψιν, διότι εἰς μίαν ἄλλην ἐποχὴν θέλομεν ἔχει ἐκλογὰς ἐπικυρουμένας ἢ ἀκυρουμένας ἀπὸ ὑπαλλήλους· ὁ κύριος ὅμως Μανέτας μᾶς εἶπεν, ἔχω καὶ μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ, ὅστις εὑρίσκετο εἰς μίαν ἀντίφασιν μὲ μίαν ἄλλην ἔκθεσιν, ἥτις περιελάμβανε μίαν καλπονόθευσιν, ἥτις ἐτελεῖτο ἢ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἢ τὴν ὁποίαν ἤθελαν ἀποπειραθῆ νὰ κάμουν. Διὰ τοῦτο εἴπομεν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν ἀποδείξεις καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σχηματίσωμεν βεβαιότητα, ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι καλπονοθευμένος, διὰ τοῦτο ἂς ἐπιφυλαχθῶμεν, διότι ἐψηφίσαμεν μὲν ὑπὲρ τοῦ δήμου αὐτοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, νὰ ἴδωμεν τί ζητήματα θὰ φέρωσι καὶ ἐκεῖ ν’ ἀποφανθῶμεν ναὶ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, κύριοι, εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀναντιῤῥήτως δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία ὑπόνοια, διότι οὐδεμία ὑπόνοια κατὰ τῆς νομιμότητος τοῦ βουλευτοῦ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διότι ὁ βουλευτὴς εἶναι τὸ ἀληθὲς, τὸ γνήσιον ἐξαγόμενον τῆς θελήσεως τοῦ πολίτου. Ἐπειδὴ τοιαύτην ἀρχὴν ἔχω, νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀμφιβολίαν, καλλίτερα θέλει κάμει ν’ ἀκυρώσῃ καὶ αὐτὸν τὸν δῆμον, καὶ τοιουτοτρόπως ν’ ἀκυρώσῃ ὅλους τοὺς δήμους· καλλίτερον ν’ ἀδικήσῃ ἕνα δῆμον δι’ ὑπονοίας τινὰς, καὶ νὰ ζητήσῃ οὕτως εἰλικρινὲς καὶ γνήσιον ἀποτέλεσμα, παρὰ διὰ λόγους ὅλως διόλου ἀβασίμους, νὰ ἐπικυρώσῃ ἐκλογὴν, ἡ ὁποία εἰς τὴν πρώτην ἐμφάνισίν της ἀποδεικνύεται τοιαύτη. Λοιπὸν, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ὀρθότερον πράξει, ἐὰν ἀκυρώσῃ τοὺς πέντε δήμους παρὰ τοὺς τρεῖς.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις παρακαλῶ, ἐνθυμεῖσθε, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶπον, ὅτι διὰ νὰ δώσω ψῆφον ἀκυρωτικὴν κατὰ μιᾶς ἐκλογῆς, πρέπει νὰ ἔχω τὰ συστατικὰ, τὰ ὑποστηρίζοντα τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς. Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν ἀναχωρῶν εἶδον μὲ ἀπορίαν μου, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου τούτου εἶναι ἀξία ἐπικυρώσεως, εἰς τοῦτο συνετέλεσε καὶ ἡ παρουσία καὶ προσυπογραφὴ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἀποτυχούσης μερίδος καὶ ἐπέδειξα τὸ βιβλίον, ὅπου φαίνονται σημειωμένοι δι’ ἐρυθρῶν σημείων οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι βεβαίως καὶ ἐκεῖ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς, ὅτι εἶναι ἀναμφισβητήτου γνησιότητος ἡ ἐκλογή· καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔχω πεποίθησιν, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου καὶ συμμερίζομαι ὑποστηρίζων τὸ ἄκυρον καὶ τῶν 5 δήμων.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. Ψηφοφορίαν, κύριε πρόεδρε, ἀρκετὰ ἐλέχθησαν· ἐπείσθημεν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρα γνώμη εἶναι ἡ ἀκύρωσις τῶν πέντε δήμων.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῶν πέντε δήμων τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, ἤτοι Σολυγείας, Πελλήνης, Κλεωνῶν, Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§85ΔΑΓΡΕΣ. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς.

§86ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτήσατε πρότερον, κύριε πρόεδρε, περὶ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν 6 πρώτων δήμων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπικύρωσιν τῶν 6 δήμων......

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ μίαν στιγμήν. Ἀκούω, ὅτι μένει ἐκκρεμὴς ἡ πρότασις περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς.

§89ΤΙΝΕΣ. Κατόπιν αὐτό.

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ τὸ προλάβωμεν. Ἤκουσα, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προλάβωμεν τὴν καλπονόθευσιν ἐν Κορινθίᾳ καὶ ἐπομένως πρέπει νὰ σταλῇ ἐπιτροπή. Σᾶς ὑποβάλλω μίαν γνώμην. Θέλετε νὰ προλάβητε τὰς καλπονοθεύσεις; ζημιώσατε αὐτοὺς τοὺς κυρίους, δὲν ἠξεύρω ποῖοι εἶναι, νὰ αἰσθανθοῦν, ὅτι δὲν θὰ ἐξαγορασθοῦν εὐκόλως. Θέλετε νὰ προλάβητε τὴν καλπονόθευσιν; ἀκυρώσατε ὅλην τὴν ἐκλογήν.

§91ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον.

§92ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐπιλοίπων 6 δήμων· ἂς γίνῃ ἐπανάληψις.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν....

§94ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὑποστηρίζεται αὐτὴ ἡ πρότασις ἀπὸ ἄλλους;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸν κύριον Πετζάλην· νὰ ψηφοφορηθῇ λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ Λομβάρδου.

§96ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν τὴν ὑποστηρίζει κἀνείς.

§97Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζω ἐγὼ καὶ θὰ ὁμιλήσω μάλιστα· (ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§98ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐκλείσθη πλέον ἡ συζήτησις· (ὁ κύριος Πετζάλης καταβαίνει ἀπὸ τοῦ βήματος).

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι οἱ βουλευταὶ ἕτοιμοι νὰ λύσουν τὴν ἄλλην πρότασιν, διότι ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ, ἢ θέλουν νὰ ψηφοφορήσουν μόνον τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Λομβάρδου;

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Λομβάρδου δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ. Ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἀπεφάνθη ὅτι πέντε δήμους θεωρεῖ ἀκύρους, πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ τῶν λοιπῶν δήμων, τὴν ἐκλογὴν τῶν ὁποίων πῶς τὴν θεωρεῖ; Καὶ αὐτὸ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῶν λοιπῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι) παρεδέχθη.

§103ΔΑΓΡΕΣ. Ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτροπῆς.

§104ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐδῶ ἠκυρώσαμεν 5 δήμους διὰ τὸν λόγον τῆς καλπονοθεύσεως· ποῖοι ἔκαμαν καὶ ποῖοι θὰ κάμουν τὰς καλπονοθεύσεις; ποῖοι θὰ κάμουν τὰς ἐκλογάς; αἱ ἴδιαι ἐπιτροπαὶ θὰ κάμουν καὶ ἐκλογάς;

§105ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κυρίου βουλευτοῦ Ἠλείας, ἐπανέρχομαι πάλιν εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὑπέβαλα· ὑπέβαλα τὴν πρότασιν νὰ στείλῃ ἡ Βουλὴ ἓν ἢ δύο μέλη εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν δήμων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή, διὰ νὰ ἐπιτηρῇ καὶ λαμβάνῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἀπομάκρυνσιν ἐνδεχομένων ἄλλων καταχρήσεων καὶ καλπονοθεύσεων· ὑπέβαλα λέγω τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπηνιξάμην πρότερον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν 5 δήμων ἠκυρώθη διὰ τὴν πλημμελῆ ἐργασίαν τῶν ἐφορ. ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ μόναι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ προλάβουν. Ὑποστηρίζω καὶ αὖθις τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ στείλῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἐπιτροπήν, διότι φρονῶ ὅτι δὲν δύναται σήμερον ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ νέου σχηματισμοῦ ἐπιτροπῶν, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς καθαρὸν καὶ σαφὲς ἄρθρον τοῦ νόμου. Ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ σήμερον νὰ νομοθετήσῃ ἢ νὰ μεταβάλῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογὴν διὰ λόγους καλπονοθεύσεως, τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐντεταλμένη τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, τὴν ἀσφάλειαν τῆς ψήφου τοῦ πολίτου, διαπράττει, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ αὐτὴ ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ὀφείλει καὶ ἔχει καθῆκον νὰ καταστήσῃ τὸν νόμον σεβαστὸν εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκείνην, καὶ νὰ στείλῃ μίαν ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα· καὶ νομίζω, ὅτι κακῶς ἐῤῥέθη ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα σήμερον· ὅπως ἔχει δικαίωμα νὰ στείλῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, οὕτως ἔχει καθῆκον καὶ δικαίωμα, καὶ δύναται νὰ στείλῃ μίαν ἐπιτροπήν, δύο εἰς ἕκαστον δῆμον ἢ τρία μέλη καὶ τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης της, διὰ νὰ ἐπιτηροῦν διὰ τοῦ ὄμματός των τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ βαστάξουν σημειώσεις καὶ θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑποβάλουν μίαν ἔκθεσιν. Προτείνω λοιπὸν νὰ κληρωθῇ μία ἐπιτροπὴ δεκαμελής, ἵνα μεταβῇ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἀνὰ δύο εἰς ἕκαστον δῆμον καὶ παρίστανται ἐν τῷ χώρῳ τῆς ψηφοφορίας.

§106ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰδικῶς διὰ τὴν Κόρινθον;

§107ΔΑΓΡΕΣ. Ναί, ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη καὶ ἀλλοῦ, βλέπομεν.

§108ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χθὲς ἠκυρώσαμεν τὸν δῆμον Λαγείας, καὶ ἐκεῖ εἶναι μεγαλείτερος κίνδυνος· λοιπόν, ὅταν ἀκυρόνωμεν ἄλλους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν ἐξαιρετικὸν μέτρον μόνον διὰ τὴν Κορινθίαν.

§109ΔΑΓΡΕΣ. Περὶ αὐτῆς πρόκειται σήμερον· διότι ἐκεῖ ἠκυρώθησαν πέντε δῆμοι· διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται, καὶ δὲν τῆς εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων αὐτῶν, παρὰ ὀφείλει νὰ τὴν προσδιορίσῃ ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου προθεσμίας. Ἡ Βουλὴ ἐξ ἑνὸς δὲν δύναται νὰ νομοθετήσῃ σήμερον, ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἄλλου δὲν δύναται ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐκλογήν· τί θὰ κάμῃ ἡ Βουλή; Πρέπει εἰδικῶς νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας. Ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, ἄλλο πρᾶγμα. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Λαγείας, εἶναι μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠμποροῦν καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ λάβουν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα· δὲν ἔχει ὅμως τοῦτο σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα, ὅπου εἶναι μεγάλης ἐκτάσεως, καὶ εἶναι πολλοὶ δῆμοι, ὅπου δυσκολεύεται καὶ ἡ ἐξουσία νὰ παρασταθῇ. Διὰ τοῦτο σχετικῶς μὲ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τῆς Κορινθίας, προτείνω νὰ κληρώσωμεν δεκαμελῆ ἐπιτροπήν, ἥτις, ἀνὰ δύο εἰς ἕκαστον δῆμον, νὰ παρίσταται καὶ ἐπιτηρῇ καὶ λαμβάνῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ σημειώσεις.

§110ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πρόωρον αὐτό, κύριε πρόεδρε. Ἐδῶ πρόκειται νὰ καθιερώσῃ ἡ Βουλὴ δικαιώματα, τῶν ὁποίων δὲν ἔκαμέ ποτε χρῆσιν (θόρυβος).

§111ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ Βουλὴ κατέδειξε τὴν αἰτίαν· ἡ ἐπιτροπὴ θὰ προλαμβάνῃ τὰς καταχρήσεις αὐτῶν τούτων τῶν ἐπιτροπῶν. Πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῶν νέων εἰς τὰς αὐτὰς ἐπιτροπάς; Καὶ τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἀντιλέγει εἰς τὴν πρότασίν μου.

§112ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἀντίθετος. Θὰ συζητηθῇ, κύριε πρόεδρε, αὐτὴ ἡ πρότασις σήμερον;

§113ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, θ’ ἀναβληθῇ (διάφοροι συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι βουλευταί, καθήσατε νὰ συζητήσωμεν τακτικά.

§115Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὀφείλω νὰ εἴπω δύω λέξεις ὡς πρὸς τὴν γενομένην πρότασιν περὶ τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἐπιτηρητικῆς τῶν ἐκλογῶν εἰς τοὺς 5 δήμους Κορινθίας. Ὄχι μόνον δὲν ἔχω ἐναντιότητα κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας τὴν ἀσπάζομαι καὶ τὴν υἱοθετῶ πληρέστατα· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὴν υἱοθετῶ. Γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἥτις ἐψήφισε τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶχε μεγίστην δυσπιστίαν πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· ἀφῄρεσε λοιπὸν ἀπ’ αὐτῆς πᾶσαν ἐπίβλεψιν, πᾶν δικαίωμα, ὥστε μὲ τὴν καλλιτέραν θέλησιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ὅταν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἑνὸς δήμου θέλῃ νὰ παρανομήσῃ, δὲν ἔχει οὐδὲν μέσον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ νὰ παρεμποδίσῃ αὐτὴν ἀπὸ τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ εὑρίσκεται ἐνδεδυμένη ἐξουσίαν μεγάλην, δικτατορικήν, οὕτως εἰπεῖν, ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς θέλει εἶσθαι λίαν ὠφέλιμος εἰς τὴν νόμιμον διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς· ἡ ἐπιῤῥοή, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τῶν ἐκλογέων ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς αὑτῆς, θὰ ᾖναι, κύριοι, πολὺ ἰσχυρά, πολὺ μεγάλη, καὶ ἰσχυροτέρα παντὸς μέσου, τὸ ὁποῖον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐνδεχομένης παραβιάσεως τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπον, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς ἐπιτηρητικῆς κατὰ τοὺς δήμους τούτους. Ἀλλ’ εἶπαν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πρόωρον. Οὐδόλως, κύριοι, θεωρῶ τὸ ζήτημα ὡς πρόωρον. Ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον λύει τὰ ζητήματα ὅλα τ’ ἀποβλέποντα τὰς ἐκλογάς, ἤτοι τὸ κῦρος αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ, λύει πολλάκις καὶ πάντοτε καὶ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ συναφῆ μὲ τὰς ἐκλογάς, χωρὶς νὰ ᾖναι κατηρτισμένη· ἀποστέλλει ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, δηλ. ἐπιτροπήν, ἔχουσαν ἀποστολὴν πολὺ σπουδαιοτέραν καὶ μεγαλειτέραν, παρὰ τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς τοιαύτης, ὁποία προτείνεται σήμερον. Ὅταν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα διὰ μίαν ἐκλογὴν ν’ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν ἀνακριτικήν, δὲν ἐννοῶ διατί ἡ ἀποστολὴ ἐπιτηρητικῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐκλογῶν διὰ τοὺς δήμους τούτους εἶναι σήμερον πρόωρος. Σήμερον ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ὅτι πρέπει ν’ ἀποσταλῇ ἐπιτροπή· δὲν δύναται ὅμως ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης· τοῦτο θέλει τὸ πράξει ἀμέσως μετὰ τὴν κατάρτισιν ἑαυτῆς. Ὥστε ἐν ἀρχῇ δύναται σήμερον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ λύσῃ, ἂν θέλῃ νὰ καταστρέψῃ αὐτὸ τὸ ἐπιδημικὸν μίασμα τῆς καλπονοθεύσεως.

§116ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Εἶπα προηγουμένως, ὅταν ὁ κ. Δαγρὲς....

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Πετιμεζᾶς.

§118ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Δαγρὲ καὶ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐξέφρασεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· θεωρῶ τὴν πρότασιν εἰδικῶς γενομένην διὰ τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας ὡς ἄδικον καὶ θεωρῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς εἰδικῶς γενομένην διὰ μίαν ἐπαρχίαν ὡς φατριαστικήν. Ὅταν, κύριοι, ἀπὸ τὸ αἴσθημα νὰ θεωρήσωμεν ἀκριβῶς τὸν νόμον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ὁρμώμεθα νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὴν διὰ τοὺς δήμους τοὺς ἀκυρωθέντας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ὅστις θέλει μᾶς ἐπηρεάσει νὰ μὴ μετρήσωμεν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον καθ’ ὅλους τοὺς δήμους ὅσους ἠθέλετε ἀκυρώσει καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους;

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθοῦν ἄλλοι.

§120ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς τὸ εἶπεν ἐξαιρετικῶς.

§121Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ (ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης). Δὲν ἔγινε πρότασις διὰ τὸν δῆμον τῆς Λαγείας.

§122Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Γίνεται τώρα.

§123Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κάμετέ την.

§124ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ᾖναι γενικόν.

§125ΤΙΝΕΣ. Ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη.

§126Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω λοιπὸν ὅτι πᾶσα ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ καθέξῃ τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου εἴπομεν ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ κατέχῃ θέσιν ἡ Βουλή, πρέπει νὰ ᾖναι γενική, διότι τοιαύτη ἀπόφασις εἰδική, θεωρεῖται φατριαστική, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει τὸ ἠθικὸν βάρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι καὶ παράνομον ἐπὶ τέλους. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποστείλῃ ἐξελεγκτικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ ἔχουσι κυριαρχικὴν ἐξουσίαν καὶ ἑπομένως δὲν ὑπακούουν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ὀργάνων τῆς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§127Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν τὰ εἶπα αὐτὰ τὰ πράγματα.

§128Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅτι ἔχει κυριαρχικὴν ἐξουσίαν.

§129Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ εἶπεν.

§130Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα, κύριε πρωθυπουργέ;

§131Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξάγητε συμπεράσματα.

§132ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἕπεται τὸ συμπέρασμα ὅτι, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ ἔχουν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν, αὐθαιρέτως ἠμποροῦν νὰ κάμουν ὅ,τι θέλουν. Λοιπὸν λέγω ὅτι, διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας τῆς σημερινῆς, κύριοι βουλευταί, οὐδόλως δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὴν κυριαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ πάσης ἐκλογῆς· ἰδοὺ διατί, διότι τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ τῆς τὴν ἔδωκε ὁ νόμος καὶ πρέπει νὰ τῆς τὴν ἀφαιρέσῃ ἕνας ἄλλος νόμος· καὶ διὰ νὰ γίνῃ νόμος, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ᾖναι νομίμως κατηρτισμένη. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη αὔριον ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν μεταβῆτε σεῖς, χωρὶς νὰ ἔχητε τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν δύναμιν νὰ μεταβάλητε τὸν νόμον τὸν ἐκλογικόν, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ σᾶς ὑπακούσῃ· ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐξώσῃ ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν, διότι ὁ νόμος δὲν σᾶς δίδει καμμίαν θέσιν ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὥριμος πρότασις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Δανόπουλος καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὥριμος, ἐξάγεται καὶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ· διότι τί σᾶς εἶπε; σήμερον ὅπου ἀπεφάνθημεν περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς 5 δήμων τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας πρέπει νὰ λύσωμεν ὅλα τὰ συναφῆ ζητήματα μὲ τὴν ἐκλογὴν, μεθαύριον δὲ ὅταν ἡ Βουλὴ καταρτισθῇ νομίμως νὰ ἐκλέξωμεν τὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ παρασταθοῦν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε ν’ ἀποφασίσητε σήμερον, δὲν εἶναι συναφὲς ποσῶς μὲ τὴν ἐκλογὴν, διότι τὸ προεῖπον ὅτι σήμερον δὲν εἶσθε νομίμως κατηρτισμένοι καὶ δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἐπομένως ἀφ’ οὗ ἔρχεται ἡ δευτέρα πρότασις, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ πρέπει νὰ γίνουν μετὰ τὸν καταρτισμὸν νομίμως τῆς Βουλῆς, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅταν ἡ Βουλὴ θὰ ᾖναι νομίμως κατηρτισμένη, καὶ δύναται νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τινὰς εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ ν’ ἀποφανθῇ; Ἰδοὺ διατὶ τὸ ζήτημα εἶναι συνάμα καὶ πρόωρον. Λοιπὸν εἶπον, ὅτι εἶναι παράνομον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ παρὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ὡς μὴ ἔχουσα νόμιμον θέσιν χωρὶς νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος· πρόωρος, διότι ἐν ᾧ πρόκειται νὰ στείλητε τὴν ἐπιτροπὴν μετὰ τὸν νόμιμον καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, ζητεῖτε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα σήμερον χωρὶς νὰ παρίσταται αὐτὴ ἡ ἀνάγκη· φατριαστικὸν, διότι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ληφθῇ μόνον κατὰ μιᾶς ἐπαρχίας· πρέπει νὰ ληφθῇ ἐν γένει, καὶ τότε εἶμαι πληρέστατα καὶ ἐγὼ σύμφωνος.

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ὁ ἔντιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, τρία χαρακτηριστικὰ ἔφερεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς προβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κύριος πρόεδρος ὑποστηρίζει, ὅτι τὸ μέτρον τὸ προτεινόμενον εἶναι παράνομον, ὅτι τὸ μέτρον εἶναι ἄδικον, καὶ ὅτι τὸ μέτρον εἶναι φατριαστικόν. Λυποῦμαι διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην του, καὶ θέλω σᾶς ἐκθέσει τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους διαφωνῶ πρὸς τὸν ἔντιμον φίλον μου. Ἡ Βουλὴ ἔχει ὕπαρξιν αὐτοτελῆ, καὶ πρὸς πραγματοποίησιν ταύτης ἔχει δύω δικαιώματα, τὸ δικαίωμα τοῦ καταρτίζειν ἑαυτὴν, καὶ διὰ τοῦτο αὐτὴ ἐξελέγχει τὰς ἐκλογάς της. Φαίνεται ἀνωμαλία τις κατὰ τὴν βάσιν τοῦ δικαιώματος τούτου, διότι βλέπετε τὸν αὐτὸν δικάζοντα καὶ δικαζόμενον· ἀλλὰ τοῦτο καλύπτεται, διότι διὰ τῆς αὐτοσυντηρήσεώς της συνέπεια ἦτον ἀναπόφευκτος τὸ νὰ δικάζῃ ἑαυτήν· διότι ἐὰν ὑπήγετο τὸ δικαίωμα τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν εἰς ἑτέραν ἀρχὴν, ἡ ἀρχὴ ἐκείνη ἤθελε καταρτίζει τὸ κοινοβούλιον, τὸ δὲ κοινοβούλιον δὲν ἤθελεν ἔχει τὴν ὕπαρξίν του ἐν ἑαυτῷ. Ἡ ἀρχὴ, ἥτις ἤθελεν εἶσθαι ἐπιτετραμμένη νὰ ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογὰς, ἤθελεν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ καταρτισμοῦ καὶ ἤθελε σαλεύσει τὴν βάσιν τῆς αὐτοσυντηρήσεως. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἔχει προσέτι καὶ δεύτερον δικαίωμα, τὸ τῆς ἰδίας συντηρήσεως, καὶ τὸ δικαίωμά της τοῦτο ἐξασκεῖ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνει, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργῶνται σύμφωνα μὲ τοὺς Νόμους. Ὅλοι οἱ συγγραφεῖς τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου ἀνεγνώρισαν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφαίνηται ἐπὶ ὅλων τῶν συναφῶν ζητημάτων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν· ἐνῷ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἡ Βουλὴ ἐκδίδει μίαν ἀπόφασιν, ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν εἶναι Νόμος τῆς ἐπικρατείας, δὲν εἶναι μέτρον γενικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται τὸ μέλλον, εἶναι μέτρον εἰδικὸν εἰλημμένον διὰ τὴν περίστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνεται. Ἂν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν παρουσιασθῶσι πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι παραβίασιν τοῦ Νόμου ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ Βουλὴ, ἡ μὴ καταρτισθεῖσα, ἡ μὴ δυναμένη νὰ νομοθετήσῃ, ἔχει δικαίωμα νὰ κατακρίνῃ τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὀφείλει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν· ἢ ἂν, ἡ Βουλή, ἡ μήπω καταρτισθεῖσα, ἐξελέγχουσα μίαν ἐκλογήν, εὕρῃ παραδόσεις ἔν τινι ἐπαρχίᾳ, αἱ ὁποῖαι δὲν δίδουσιν εἰς αὐτὴν ἐγγυήσεις περὶ τῆς τάξεως καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ μέτρα εἰδικά, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην. Δὲν εὑρίσκω, τῇ ἀληθείᾳ, οὐδένα λόγον, ὁ ὁποῖος νὰ μοὶ δίδῃ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, ὅτι τὸ εἰδικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη, δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐξασκοῦμεν εἰς αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ τροποποιήσῃ τὸν Νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, καὶ οὐ μόνον ἤθελον συμφωνήσει, ἀλλ’ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελον φροντίσει ν’ ἀναστείλω τὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἦτον ἔννομος, διότι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ πράξῃ τοῦτο· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται νὰ λάβωμεν εἰδικὸν μέτρον ἐφ’ ὡρισμένης περιπτώσεως. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο χαρακτηρίζεται καὶ ὡς ἄδικον.

§134ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρόωρον.

§135Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρόωρον εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ παράνομον· πρόωρον, διατί; διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει οὔτε δικαίωμα νὰ τὸ πράξῃ. Ἐχαρακτηρίσθη λοιπὸν ὡς ἄδικον, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν ἔντιμον φίλον μου. Βεβαίως ὀφείλω καὶ ὡς μέλος τοῦ κοινοβουλίου καὶ ὡς πολίτης νὰ ἐκφράσω καὶ τηρήσω τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ὀφείλω εἰς τὸ δεδικασμένον· τὸ δεδικασμένον ἐκλαμβάνεται ἀντὶ ἀληθοῦς· δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ διαμφισβητήσω τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ δεδικασμένου ἐγείρεται τὸ δημόσιον φρόνημα· καὶ εἰς τὸ δημόσιον φρόνημα θέλω παρακαλέσει τοὺς συναδέλφους μου κυρίους βουλευτάς, νὰ τηρῶσι τὸν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ὀφείλουσι· τὸ δὲ δημόσιον φρόνημα ἐνίοτε, ὁρμώμενον ἐκ γεγονότων καὶ δεδομένων, τὰ ὁποῖα τῇ ἀληθείᾳ δύνανται νὰ κλονίσωσι τὰς πεποιθήσεις ἑκάστου περὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ὀφείλει εἰς τὸ δεδικασμένον, δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ δεδικασμένον. Ἀλλὰ τὸ δημόσιον φρόνημα δὲν ἦτον ἐν πλάνῃ καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας περιόδους· ἐγὼ ὡς μέλος τῆς κοινωνίας εὕρισκον πολλαχοῦ ἀπηχήσεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ἔκαμνον νὰ διστάσω περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ δεδικασμένου, μὲ ἔκαμνον ν’ ἀποφανθῶ, ὅτι τὸ δημόσιον φρόνημα ἦτο σύμφωνον μὲ τὰ γενόμενα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον· τὸ δημόσιον φρόνημα πολλαχοῦ ἠγέρθη καὶ ἀφῆκε φωνὴν περὶ παρανομιῶν, συμβαινουσῶν κατὰ πᾶσαν περίοδον εἰς ὡρισμένας περιφερείας· αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς δὲν τὸ λέγουν, τὸ δημόσιον φρόνημα ὅμως ἐπιμένει κραυγάζον. Δὲν νομίζετε, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔκφρασις τοῦ δημοσίου φρονήματος εἶναι ἀρκετὴ ἀφορμὴ, διὰ νὰ σᾶς κάμῃ νὰ λάβητε πρόνοιαν νὰ ἐξασφαλίσητε τὸ μέλλον ἀπὸ παραπλησίας ἐπιδρομὰς, καὶ, ἐν μιᾷ μάλιστα ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἁμιλλῶνται πάντες τίς νὰ φανῇ πλειότερον τοῦ ἄλλου φίλος τοῦ Νόμου, δὲν νομίζετε, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος θέλει εἶσθαι ἐν δέοντι νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν ταύτην; Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαμῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑπόληψιν τῆς μελλούσης ἐκλογῆς καὶ τὴν ὑπόληψιν αὐτῆς τῆς Βουλῆς· καὶ θέλει μᾶς ἀπαλλάξει καὶ ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ προβῶμεν κατόπιν εἰς μακρὰς συζητήσεις, ὅπως ἤδη ἐπράξαμεν. Ὁ τελευταῖος χαρακτηρισμὸς, τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος φίλος μου κύριος Πετιμεζᾶς ἔδωκεν εἰς τὴν πρότασιν εἶναι, ὅτι ἦτο φατριαστική.

§136ΑΘ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ χαρακτηρισθῇ ὡς φατριαστική.

§137ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν σκέψιν του ταύτην ἠρύσθη ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐκ τῆς παρατηρήσεως, ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ γίνῃ, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τὸν δῆμον Λαγείας τῆς ἐπαρχίας Γυθείου· τοῦτο ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ σκανδαλίσῃ τινὰς, ἀλλὰ τοιοῦτον μέτρον διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Λαγείας δὲν ἐπροτάθη. Ἡ Βουλὴ, ἂν γίνῃ πρότασις, θέλει ἀποφανθῇ ἂν ὑπάρχωσι τὰ αὐτὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας. Ἂν ἡ ἱστορία τοῦ δήμου Λαγείας κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ ἐντεῦθεν, εἴτε εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ πρὸ τοῦ 1862, παρέσχε τὰς αὐτὰς ἀφορμὰς, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοιαύτην πρότασιν· ἐγὼ δὲν ἔχω εἰδικὴν γνώμην ἐπὶ τούτου, ἔχω ὅμως γνώμην περὶ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, ἡ ὁποία μοὶ δίδει τὴν ἀφορμὴν αὐτήν. Ὅτι ὅμως μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἶναι ἡ ἀντίῤῥησις, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. προέδρου τοῦ ὑπουργείου, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἐκτέλεσις νόμων τοῦ κράτους, ἡ δὲ ἐκτέλεσις ἀνετέθη εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ τὴν ὤθησιν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ὅμως διὰ τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργείου ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει, ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκ τοῦ νόμου, ἵνα ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, τὰ βλέπει ἀνεπαρκῆ, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἐζήτησε μίαν τοιαύτην ἐπιτροπήν· καὶ ὅταν ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία σᾶς λέγῃ, ὅτι δὲν μὲ ἀρκοῦσι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχω, ὅταν ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ζητῇ τὴν συνδρομήν σας, ἵνα γίνητε αὐτόπται μάρτυρες τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς· τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἠξεύρω, ἂν μία τοιαύτη πρότασις ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὡς φατριαστικὴ, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ πρότασις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ ἐγερθῇ ἀντίῤῥησις. Αὐτὰ νομίζω, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ σᾶς εἴπω.

§138Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θ’ ἀντιτείνω εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὑπὸ συζήτησιν, καὶ εἰς τὴν θεωρίαν, ἥτις ἀναπτύσσεται, διότι νομίζω, ὅτι ἐμπερικλείει τὴν θεωρίαν κατ’ ἐμὲ, τοῦ πρώτου βήματος μιᾶς ἐπαναστάσεως. Εἶναι θεωρία προσκαλοῦσα τὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ γίνῃ ἐπιτηρητὴς, ὁ ἀνώτατος τῶν λειτουργῶν τοῦ Κράτους. Ἔχει ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογὰς ἐν πλήρει κυριαρχίᾳ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στείλῃ ἐπιτροπὰς ἀνακριτικὰς τῶν πραγμάτων, τῶν γεγονότων, τῶν τελεσθέντων· ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ στείλῃ ἐπιτροπὰς ἐπιτηρούσας τὰς ἄλλας ἀρχὰς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων; πρὸς τί ἡ ἐπιτροπή; ποῖος ὁ σκοπὸς, τὸ τέλος της; Εἶμαι φίλος τῶν προνομίων τῆς Βουλῆς καὶ ὑποστηρικτὴς αὐτῶν, καθὸ βουλευτὴς καὶ ἴσως ὑπὸ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο φθάνω μακρύτερα μερικῶν ἄλλων συναδέλφων μου, καὶ εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις μᾶς λέγει, ἰδοὺ ἓν δικαίωμα παραιτῶ διὰ σᾶς, εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις μᾶς λέγει, στείλετε νὰ ἐπιτηρήσητε τὰς ἀρχὰς, ὅπερ ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ πράξω, ἐγὼ ὁ βουλευτὴς ν’ ἀντικρούσω τὴν παραχώρησιν τῆς ἐξουσίας, εἶναι παράδοξον, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον πολὺ εὐλόγως ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν παρεξενεύθη, πῶς δυνάμεθα ν’ ἀποκρούσωμεν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν παραχωρεῖ ἡ κυβέρνησις. Τὴν ἀποκρούω, διότι εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν βλέπω θεωρίαν συγχύζουσαν τὰς ἐξουσίας, συγχύζουσαν τὸν διαχωρισμὸν τῶν ἐξουσιῶν ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶμαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν συναδέλφων μου ἐν πράγματι καὶ εἰλικρινείᾳ οὐχὶ ἐν ὑποκρισίᾳ. Θέλω τὸν διαχωρισμὸν σεβαστὸν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης ἀρχῆς· δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ, ἡ Βουλὴ, νὰ ἐπέμβω καὶ νὰ προανακρίνω, ἁπλῶς δύναμαι νὰ ἐξετάσω καὶ νὰ καταδικάσω γεγονότα τετελεσμένα. Ἐπαινῶ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπαρουσίασε τὴν πρότασιν ταύτην ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι λίαν ἀξιέπαινος· καὶ χαίρω ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰκοσιτρεῖς ἐκλογὰς διήλθαμεν, σήμερον, ἀνεπτύξατε τοιοῦτον πνεῦμα, ὅπως ἐξετάσητε τὰς συμβάσας παρανομίας κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ θέσητε φραγμόν. Τοιοῦτον πνεῦμα ὡδήγησε βεβαίως τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως ὅπως θέση φραγμὸν εἰς τὰς παρανομίας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κορινθίας. Παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως καὶ τὰ λοιπὰ μέλη αὐτῆς καὶ τοὺς συναδέλφους βουλευτάς, νὰ σκεφθῶσιν ἂν ἡ πορεία αὕτη εἶναι ὀρθή, καὶ ὁποῖα πρακτικὰ ἀποτελέσματα θέλει ἔχει ἡ ἀποστολὴ τοιαύτης ἐπιτροπῆς· θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προλάβῃ παρανομίας; Μία ἔστω δεκαμελὴς ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ διαιρεθῇ ἀνὰ δύο μέλη εἰς ἕκαστον δῆμον ποίαν ἐξουσίαν θέλει ἔχει καὶ ὡς ποῦ θὰ ὑπάγῃ ἡ δύναμίς της; ἕως ποῦ τὸ ἔνταλμά της; (θόρυβος). Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ τὴν διώξῃ, διότι ὁ νόμος δὲν ἀναφέρει τὴν παρουσίαν της.

§139ΔΑΓΡΕΣ. Τότε θὰ εἴπῃ ὅτι σκοπεύει νὰ καλπονοθεύσῃ.

§140ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ δώσῃ διαταγὰς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει δικαίωμα, θὰ εὑρεθῇ λοιπὸν ἀναγκασμένη νὰ ὑποκύψῃ εἰς διαταγάς· νὰ μείνῃ ἁπλοῦς θεατὴς ὅπως σᾶς πιστοποιήσῃ τὰ διατρέξαντα; Σᾶς ἐρωτῶ, στέκει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς νὰ στείλῃ ἀπὸ τὰ μέλη της ἐκεῖ, ὅπως ἀκούουν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον οὐχὶ εὐχάριστα λόγια, ἀπὸ ἐκείνους μάλιστα, τοὺς ὁποίους καταδικάζομεν ὡς καλπονοθευτάς! Δὲν πιστεύω λοιπὸν νὰ φθάσητε εἰς τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖτε καὶ τοῦ ὁποίου τὸν σκοπὸν ἐγὼ ἐπαινῶ, συμμερίζομαι, ὑποστηρίζω. Δὲν ἔχει τὰ μέσα, εἶπεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἐπανέλαβεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐμποδίσῃ τὰς παρανομίας· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ παρατήρησις, ὅτι τὸ συμφερώτερον μέσον ἵνα ἐμποδισθῶσιν αἱ παρανομίαι κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἶναι, ἡ σταθερὰ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ μόνον νὰ ἐπιτηρῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ τιμωρῇ οἱονδήποτε τῶν ὀργάνων της δὲν ἐκτελεῖ μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀμεροληψίαν τὰ καθήκοντά του καὶ νὰ ἐκδηλώσῃ ὅτι δὲν θέλει ἀνεχθῇ καλπονόθευσιν· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ διατὶ ὑπεστήριξα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὅλης ἐπαρχίας Κορινθίας, διὰ νὰ γνωρίσουν οἱ καλπονοθευταὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ὅτι ἂν ἐπαναλάβουν πάλιν τὰς αὐτὰς σκηνάς, θέλει ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ ἡ ἐπαρχία δὲν θὰ ἔχῃ ἀντιπροσώπους. Ἂν ἀποφασίσωμεν τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς θὰ φανῇ ὅτι πέρνομεν δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ θὰ φανῇ ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ μέσον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ περιστείλῃ τοὺς παρανομοῦντας κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§141ΣΑΡΑΒΑΣ. (Ὑπουρ. ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν ἔχει ἐκ τοῦ νόμου τὰ μέσα.

§142ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐξουσίαν ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἔχετε νὰ εἰσέλθητε ἐντὸς τῶν ἐκλογικῶν αἰθουσῶν, ὅπου γίνεται ἡ ψηφοφορία, ἵνα τιμωρήσητε τὰ καλπονοθεύοντα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχετε ὅμως ἐξουσίαν ἐκ τοῦ νόμου καὶ τὴν ἔχετε καὶ τὴν ἔχουσι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ δὲν ἐξαιρῶ οὐδὲ τὸν ἑαυτόν μου, ἂν ἔλαβόν ποτε μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δείξητε ὅτι ἀνεμποδίστως οὐδεὶς καὶ ἀτιμωρητεὶ δὲν δύναται νὰ κάμῃ καλπονόθευσιν.

§143ΣΑΡΑΒΑΣ. Διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν δὲν δύνασθε νὰ δείξετε δισταγμόν.

§144ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ἐγενίκευσα τοὺς λόγους μου. Συμπεραίνω, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις ἔχει ἀνάγκην νὰ βασανισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡρίμως ἐπ’ αὐτῆς πρὶν τὴν παραδεχθῆτε, ἂν ἀπὸ τοῦδε τὴν προτείνετε θέλω τὴν καταψηφίσει, παρακαλῶ λοιπὸν νὰ σκεφθῆτε ποῦ δύναται νὰ μᾶς φέρῃ ἡ πρότασις, καὶ ποῖον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἔχει. Ἂν παραδεχθῇ, ἐγὼ παρατηρῶ τὸ πρῶτον βῆμα μιᾶς ἐπαναστάσεως. Εἶμαι, καὶ προτείνω τὴν ἀναβολήν.

§145Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (Ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, διότι ἐνόμιζον, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀρκούντως σαφὲς καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἀντίῤῥησιν, τὴν ὁποίαν τινὲς παρουσίασαν κατὰ τῆς προτάσεως. Οὔτε αἱ κακαὶ συνέπειαι, τὰς ὁποίας τινὲς παρουσίασαν, ὑπάρχουσιν, οὐδὲ παρανομία τις δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, οὔτε τὸ μέτρον αὐτὸ δύναται νὰ ἦναι ὅλως διόλου ἀνωφελές. Λαμβάνω μόνον τὸν λόγον, διότι προεκαλέσθην, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου περὶ καταδιώξεως τῶν ἐγκλημάτων τῶν διαπραχθέντων κατὰ τὰς ἐκλογάς, διότι ὁ προλαλήσας ἠθέλησε ν’ ἀναμίξῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, μὲ τὰς παρελθούσας. Δὲν γνωρίζω τί ἔκαμον αἱ παρελθοῦσαι κυβερνήσεις, ἡ ἐνεστῶσα ὅμως ἐνόμισε πρώτιστον καθῆκόν της, ἅμα ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, νὰ προκαλέσῃ ἐπιμόνως καὶ διὰ παντὸς μέσου τὴν τιμωρίαν ὅλων τῶν διαπραχθέντων κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγκλημάτων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, ἐκ τῶν ὁποίων εἶχον μείνει ἐκκρεμεῖς διάφοροι μηνύσεις, ὅσον τοῦτο ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν· ἡ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον της, ἐντόνους ἐγκυκλίους ἔστειλε πρὸς τὰς εἰσαγγελικὰς καὶ ἀνακριτικὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, καὶ ἔφερον ἀποτέλεσμα, διότι πολλαὶ δίκαι παραμελημέναι ἀνεκρίθησαν καὶ ἐξεδόθησαν βουλεύματα, καὶ ἄλλαι καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας καὶ ἀνῄρεσαν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος ἀπέῤῥιψεν αὐτάς. Τὸ μέτρον τῆς καταδίκης τῶν ἐγκλημάτων τῶν διαπραττομένων κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἶναι τὸ μόνον, ὅπερ δύναται νὰ ἐκριζώσῃ τὰς κακὰς ἕξεις, αἵτινες ἐγεννήθησαν πρὸς παραβίασιν τοῦ νόμου καὶ τοῦ καθήκοντος. Ὅτι εἶναι τὸ μόνον δραστήριον μέτρον, τὸ ἐννοήσαμεν ἐντελῶς καὶ ἐποιήσαμεν χρῆσιν αὐτοῦ. Οὐ μόνον κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ σήμερον αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ καταγίνονται δραστηρίως πρὸς ἀνακάλυψιν ὅλων τῶν ἐγκλημάτων, ὅσα διεπράχθησαν κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς, καὶ πρὸς τιμωρίαν αὐτῶν εἰς πολλὰ μέρη ἀκόμη οἱ ἀνακριταὶ περιοδεύουσι πρὸς ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῆς ἀνακρίσεως. Περὶ τούτου λοιπὸν δὲν διαφωνοῦμεν μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠμποροῦν νὰ λείψουν ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ δυστυχίαν κατήντησαν ἐνδημικά. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται σήμερον. Πρόκειται εἰδικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐκλογῶν τῶν ἀκυρωθέντων πέντε δήμων, καὶ περὶ τοῦ νὰ σταλῇ ἐπιτροπή. Τὸ τελευταῖον ἐπολέμησαν τινες ὡς παράνομον, ἐνῷ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ἦναι, διότι ἵνα ἦναι παράνομον, πρέπει νὰ προσβάλλῃ νόμον γενικόν, νὰ προσβάλλῃ τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ σώματος. Ἡ Βουλὴ ὡς νομοθετικὸν σῶμα ἔχει ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς ὅλα τ’ ἀφορῶντα τὸν καταρτισμόν της. Ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας αἱ ἐκλογαὶ δὲν διεξάγονται εἰλικρινῶς, νομίμως, καὶ ὅτι ὑπάρχουν ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, αἱ ὁποῖαι ὠθοῦν τὰ κόμματα εἰς τὴν διάπραξιν τῶν ἐγκλημάτων, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀπέναντι τῆς δικτατορικῆς, τῆς παντοδυνάμου ἐξουσίας, τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἔχει κανὲν μέσον νὰ ἐμποδίσῃ τὰ ἐγκλήματα, τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἐπιτηρητικῆς ἐπιτροπῆς ἂν ἦναι ὁλοτελῶς ἀτελεσφόρητον πρὸς ἐμπόδισιν τῶν ἐγκλημάτων, ἠμπορεῖ ὅμως νὰ ἔχῃ τὴν συνέπειαν νὰ περιστείλῃ τὴν κακοήθειαν. Τὰ μέλη τοῦ σώματος, ἅτινα θ’ ἀποσταλῶσι, δὲν θὰ ἐνεργήσωσι καμμίαν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, διότι τοιαῦτα καθήκοντα δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς αὐτούς, ἀλλὰ θὰ ἔχουν τὸ καθῆκον νὰ βεβαιώσωσιν αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ γινόμενα καὶ νὰ διαβιβάσωσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι τὰ πράγματα ὡς παρατηρεῖτε, ἔρχονται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐκτεθειμένα ἀπὸ διαφόρους ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον των οὔτε μὲ εἰλικρίνειαν, οὔτε μὲ ἀκρίβειαν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀγωνίζεται ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ πολλάκις ἀποπλανᾶται, διότι ὑπάρχουν καὶ τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἀνθίστανται καὶ δύναται εὐκόλως ν’ ἀποπλανηθῇ ἡ Βουλή· τὸ μέσον τῆς ἐκλογῆς μιᾶς ἐπιτηρητικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ σχηματίσῃ μίαν ἰδέαν ἐπιτοπίως καὶ ταύτην νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν βλέπω κατὰ τί δύναται νὰ βλάψῃ ἂν δὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ ἐντελῶς. Ἀλλὰ κατ’ οὐδὲν δύναται νὰ βλάψῃ. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ χορηγήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της εἰς τὰ μέλη της ὡς πρὸς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ κάμουν ἐπὶ τῆς πορείας τῆς ἐκλογῆς. Τὸ μέτρον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν βλέπω τί ἄηθες δύναται νὰ ἔχῃ. Ὁ κύριος Λομβάρδος ἐθεώρησεν, ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις ἐξουσιῶν, ὅτι ἐκτελεστικὰ καθήκοντα περιβάλλεται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς· ἐὰν τῳόντι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἔμελλε νὰ περιβληθῇ μὲ τὸ καθῆκον τοῦ νὰ προλάβῃ τὰ ἐγκλήματα, τοῦ νὰ τὰ βεβαιώσῃ δικαστικῶς, τοῦ νὰ ἐνεργήσῃ πράξεις, τότε ἐννοῶ πολὺ καλά, ὅτι ἤθελεν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν, ἀλλὰ τὸ νὰ παρασταθῇ μόνον διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μάρτυς ἐνώπιον τοῦ σώματος εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεώς του, τοῦτο δὲν προσβάλλει καμμίαν ἀρχὴν, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν λογικὴν ἀντιτίθεται. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ δὲν ἠμπόρεσα ἀκόμη νὰ ἐννοήσω τὸν ἀληθῆ λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἐνιστάμενοι ἀντιτείνουν κατὰ τοῦ μέτρου τούτου, ὁμολογῶ τὴν ἀδυναμίαν μου, δὲν ἠμπόρεσα ἀκόμη νὰ ἐννοήσω τὸν ἀληθῆ λόγον. Θέλομεν νὰ στερηθῶμεν ἑνὸς μέτρου περισσότερον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν τὴν πεποίθησίν μας ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἀποδείξεων περὶ τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ἐνηργήθησαν νομίμως ἢ ὄχι, ἐὰν ἔγιναν καλπονοθεύσεις ἢ ὄχι; ἐκεῖ καταλήγει τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπει νὰ στερηθῶμεν αὐτοῦ τοῦ μέτρου, ἐὰν αὐτῆς τῆς δᾳδὸς, αὐτοῦ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀμυδροῦ, πρέπει νὰ στερηθῶμεν. Ἑπομένως θεωρῶ ὅλην τὴν συζήτησιν αὐτὴν σχεδὸν ματαίαν· ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν· ὠφελεῖ ἢ δὲν ὠφελεῖ; ἡ παρουσία τῆς ἐπιτροπῆς προλαμβάνει κατά τι ἢ δὲν προλαμβάνει; ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀμφότερα ἐπιτυγχάνονται ἂν ὄχι κατὰ μέγιστον μέρος, τοὐλάχιστον κατ’ ἐλάχιστον· πάντοτε ὑπάρχει ἓν κέρδος εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς, τοῦ ν’ ἀρυσθῇ τεκμήρια, ὅσον ἔνεστιν ἀληθέστερα, εἰλικρινέστερα, διότι αὐτοὶ οἱ κύριοι, οἵτινες θ’ ἀποσταλοῦν, βεβαίως θέλουν κατανοήσει, ὅτι ἀντιπροσωπεύουν πλέον τὸ νομοθετικὸν σῶμα καὶ θὰ θέσουν κατὰ μέρος τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας των καὶ θὰ ἐνεργήσουν τὸ καθῆκόν των ὅσον ἔνεστι μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εἰλικρινείας, καὶ αὐστηρότητος. Ἀλλ’ ἀδιάφορον· ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία μεταβαίνει ἐκεῖ, δὲν κατορθώνει τίποτε, διαψεύδει ἀκόμη τὰς ἐλπίδας τῆς Βουλῆς. Ἐρωτῶ, τί ἔχασεν ἡ Βουλή; Διὰ τοῦτο φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀναγκαιοτάτη.

§146ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς· ὄχι, διότι ἐλέχθη ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι φατριαστική· διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δύναται νὰ καταδικασθῇ ὅτι εἶναι φατριαστικὴ, δὲν λέγω, ὅτι οὕτω τὸ εἶπεν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δύναται νὰ τὸ ἐννόησεν οὕτω. Δὲν εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν πρότασιν αὐτὴν, καὶ λαμβάνω τὸν λόγον ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέφερεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν. Ὁ κύριος πρόεδρος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀδυνατεῖ, ὡς ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε, νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ ἓν ἀποτέλεσμα γνήσιον, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου βουλευτοῦ Καλαμῶν. Ὁ δὲ κύριος Δηλιγιάννης τελευτῶν τὸν λόγον του, ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς ἀνικανότητα, ἀδυναμίαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ὑποστηρίζει καὶ οὗτος τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρὲ.

§147ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Οἱ νόμοι δὲν δίδουν περισσοτέραν ἐξουσίαν.

§148ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω ἐκ μέρους μιᾶς κυβερνήσεως ἐν τῷ κοινοβουλίῳ νὰ ὁμολογῇ ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἓν ἀποτέλεσμα, ἀφοῦ συγχρόνως ἐνηργήθησαν τόσαι ἐκλογαὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ ἐθεωρήθησαν ὡς ἔχουσαι καλῶς. Δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον διὰ μόνην τὴν Κορινθίαν νὰ ὁμολογηθῇ αὐτὴ ἡ ἀδυναμία. Καὶ κατ’ ἀρχὴν ἀκόμη λυποῦμαι πολὺ, ὅταν ἀκούω μίαν κυβέρνησιν ἐνώπιον κοινοβουλίου ν’ ἀποφαίνηται, ὅτι αἰσθάνεται ἀδυναμίαν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα ἀποτέλεσμα, (θόρυβος) ἀπέναντι ἑνὸς νόμου, ὅστις λίαν λεπτομερῶς ἐπρονόησε περὶ ὅλων τῶν περιστάσεων. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχει διάφορα μέσα δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ προνοήσῃ ἐνεργοῦσα τὸ καθῆκόν της· ἐὰν δὲ συμβῇ ἅπαξ εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἢ εἰς δύο ἢ τρεῖς, νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ, ἐνῷ ἐνεργοῦνται αἱ ἐκλογαὶ γενικῶς εἰς ὅλον τὸ κράτος, τοῦτο δὲν θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐὰν δὲν ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν της δὲν θ’ ἀπολαύσῃ ἀποτέλεσμα εἰς τὰς δύο ἢ τρεῖς ἐκλογὰς κατὰ τὴν ἐπανάληψίν των. Λοιπὸν δὲν εἶναι, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὀρθὸς ὁ λόγος τῆς ἀδυναμίας, οὔτε πρέπον εἶναι νομίζω νὰ λεχθῇ. Τώρα λέγω, ὅτι δὲν ἔχει καὶ δικαίωμα ἡ Βουλὴ, ὅπως καὶ ἄλλοι τῶν κυρίων βουλευτῶν ὑπεστήριξαν, τοῦ νὰ προέλθῃ εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν. Τί θέλει νὰ εἴπῃ, νὰ ἐκλέξωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ παρίσταται κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν; ἐννοῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἦναι μία ἀστυνομία, θὰ ἔχῃ ἀστυνομικὰ καθήκοντα· τώρα ποία θὰ ἦναι ἡ ἔκτασις αὐτῶν τῶν καθηκόντων, εἴτε θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχηται ἐντὸς τοῦ ναοῦ, εἴτε ἐκτὸς, εἴτε θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ συνεννοῆται μὲ τὰς ἀρχὰς, τοῦτο εἶναι χωριστὸν ἀντικείμενον. Ἐὰν ὅμως ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ σκοπὸς εἶναι ἁπλῶς νὰ εὑρίσκηται εἰς ἐκείνην τὴν ἐπαρχίαν καθημένη ἐντὸς μιᾶς οἰκίας καὶ νὰ δέχηται πληροφορίας ἀπὸ τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ, τότε νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι συντελεστικόν. Εἶπον κατ’ ἀρχὰς, ὅτι αὐτὸ εἶναι μία ἀστυνομία, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐνασκήσῃ ἡ Βουλὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Νομίζω, ὅτι ὅλοι γνωρίζομεν, καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τὸ ἐζήτησαν τοῦτο, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα δὲν ἁρμόζουν εἰς τὴν Βουλὴν· αὐτὰ εἶναι προνοητικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἁρμόζουν ἰδίως εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν. Καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ παρέμβασις τῆς Βουλῆς εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν εἶναι τόσον καταφανὴς, τόσον σπουδαία, νομίζω, ὅτι πᾶς τις ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ διὰ παντὸς μέσου νὰ εὕρῃ τὴν γραμμὴν τοῦ διαχωρισμοῦ καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑπέρβασιν αὐτῆς, διότι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὅταν ἡ μία ἐξουσία παρεμβαίνῃ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἄλλης ἐπέρχεται ἡ σύγχυσις καὶ τ’ ἀποτελέσματα εἶναι γνωστά. Νομίζω, λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ προέλθῃ εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν· ὁ δὲ λόγος, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κύριος πρόεδρος, ὅτι πως ἔχομεν δικαίωμα νὰ στείλωμεν ἐπιτροπὰς ἀνακριτικὰς, καθὼς συνέβη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ ἐστείλαμεν εἰς τὸν Πόρον, λέγω ὅτι διαφέρει τὸ πρᾶγμα· τότε ἡμεῖς δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν, μετασχηματιζόμεθα εἰς δικαστήριον, ἑπομένως ὡς δικαστήριον φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ συντελέσουν διὰ νὰ φωτίσουν τὴν ἀπόφασίν μας, Λοιπὸν τοῦτο δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ἓν ἕτερον δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκλέξωμεν ἀστυνομικὴν ἐπιτροπήν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως.

§149Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω ὄχι μόνον εἰς τὸν τελευταῖον λαλήσαντα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν εὔγλωττον φίλον μου κύριον Λομβάρδον· ὁ κύριος Λομβάρδος εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὕψωσε κατά τι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος ἠθέλησε νὰ καταβιβάσῃ· ὁ κύριος Λομβάρδος ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς τοιαύτης, ὁποία ἐπροτάθη, εἶναι ἀνάμιξις τῶν καθηκόντων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ τῆς ἐκτελεστικῆς· ὁ τελευταῖον ὅμως λαλήσας κύριος, ἠθέλησε νὰ διϊσχυρισθῇ τι, τὸ ὁποῖον οὐδὲ ἐγώ, οὐδὲ οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου, εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὁ κύριος Λεώπουλος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀποδεχόμεθα τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, διότι ἐκηρύξαμεν πλήρη ἀδυναμίαν τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐξέφρασε τὴν λύπην του ἐπὶ τούτῳ. Ἐγὼ σπεύδω ν’ ἀφαιρέσω τὴν λύπην τοῦ κυρίου Λεωπούλου καὶ νὰ τῷ δώσω τὴν εὐχάριστον εἴδησιν, ὅτι ἡ κυβέρνησις οὐδεμίαν ἀδυναμίαν αἰσθάνεται, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ἀδυναμία, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέθηκεν, εἶναι ἀδυναμία, ἡ ὁποία πηγάζει ἐκ τοῦ νόμου. Δὲν σᾶς εἴπομεν, ὅτι δὲν αἰσθανόμεθα τὴν δύναμιν νὰ περιστείλωμεν τὰς παραβιάσεις τοῦ νόμου, ὅτι δὲν αἰσθανόμεθα τὴν δύναμιν νὰ καταστείλωμεν τὸ ἔγκλημα. Σᾶς εἴπομεν ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ ἐθνικὴ συνέλευσις ἐμπνευμένη ἀπὸ ἀρχὰς δυσπιστίας πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀφήρεσεν ἀπ’ αὐτῆς πᾶν δικαίωμα. Σᾶς εἴπομεν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀποξενόνει ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν ἐντελῶς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· δὲν ἔχει δικαίωμα προληπτικὸν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία κατὰ τῶν παραβιάσεων τοῦ νόμου, οὐδὲν προληπτικὸν δικαίωμα κατὰ τῶν καλπονοθεύσεων· ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ τιμωρήσῃ μετὰ ταῦτα τὰ διαπραττόμενα ἐγκλήματα, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης σᾶς εἶπε καθαρῶς, ὅτι τὸ δεύτερον καθῆκόν της ἡ κυβέρνησις ἐκπληροῖ μετ’ ἰσχύος καὶ δυνάμεως τοιαύτης, ὁποίαν ἐμπνέει ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθαροῦ καθήκοντος αὐτῆς· οὐδαμοῦ λοιπὸν ἀδυναμία τῆς κυβερνήσεως ὑπάρχει, ἐλπίζω ὅτι ἡ λύπη τοῦ κ. Λεωπούλου ἐξέλιπεν ἤδη. Ἡ ἀδυναμία ἡμῶν, κύριοι, πηγάζει ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ νόμου· καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ φανῶμεν ἰσχυροὶ, νὰ δείξωμεν δύναμιν ἀνωτέραν τοῦ νόμου, ὠφείλαμεν νὰ παραβιάσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον· δὲν ἠδυνάμεθα ὅμως νὰ τὸ πράξωμεν καὶ δὲν τὸ ἐπράξαμεν· καὶ διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν καὶ δὲν τὸ ἐπράξαμεν, διὰ τοῦτο εἴς τινας ἐπαρχίας ἔλαβον χώραν καθαραὶ παραβιάσεις τοῦ νόμου. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι πᾶσα ἰδέα τοιαύτη περὶ ἀδυναμίας ἐξέλιπεν ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ κυρίου Λεωπούλου. Ἀλλ’ ὁ εὔγλωττος βουλευτὴς τῆς Ζακύνθου εἶπεν, ὅτι ἀποστολὴ τοιαύτης ἐπιτροπῆς ὄχι μόνον δὲν θέλει ἔχει πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ θέλει παραστήσει ἀνάμιξιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς. Οὐδὲ τοῦτο, κύριοι, δύναμαι νὰ παραδεχθῶ. Γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι πᾶσα ἐξουσία ἔν τινι κράτει εἶναι ζηλότυπος διὰ τὰ δικαιώματά της, ζηλότυπος διὰ τὴν ἐξουσίαν της. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία σήμερον σᾶς προτείνεται, ἤθελεν εἶσθαι ἀνάμιξις τῆς Βουλῆς εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς, ἐξουσίας οὐδέποτε ἤθελε τὴν παραδεχθῆ· διότι πιστεύω, ὅτι ἀποδίδετε σήμερον εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ζηλοτυπίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν πᾶσα ἐξουσία ἔχει διὰ τὰ δικαιώματά της, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου ἔλαβε. Δὲν βλέπω ὅμως τοιαύτην ἐπέμβασιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς. Ἀληθῶς, κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται περὶ ἐξασκήσεως ἑνὸς δικαιώματος τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ ὁσάκις πρόκειται περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἔχει παντοδυναμίαν, ἔχει ἐξουσίαν ἀπεριόριστον, ἐν ὅσῳ ἡ ἐξουσία αὕτη δὲν προσβάλλει τοὺς κειμένους νόμους, δὲν προσβάλλει τὸ δίκαιον καὶ τὴν λογικήν. Σᾶς ἐρωτῶ, ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπροτάθη νὰ σταλῇ εἰς Κορινθίαν, ποῖον νόμον προσβάλλει; σᾶς εἶπον, ὅτι προσβάλλει τὸν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμον· οὐδόλως. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πρόκειται ἁπλῶς νὰ παρασταθῇ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ μεγάλου τούτου σώματος καὶ διὰ τῆς παρουσίας αὐτῆς νὰ ἐπιβάλῃ τὸ σέβας εἰς τοὺς ἰδίους ἐκλογεῖς καὶ τὸν φόβον εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν, καὶ εἰς τοὺς κομματάρχας, ὅτι δὲν δύνανται ἐνώπιον μελῶν τοῦ κυριαρχικοῦ τούτου σώματος, νὰ προσβάλλουν τὸν νόμον καὶ νὰ προστρέχουν εἰς καλπονοθεύσεις. Δὲν προσβάλλει λοιπὸν κανένα νόμον, οὐδὲν θετικὸν κείμενον τῆς νομοθεσίας. Ἀλλὰ παραβιάζει, κύριοι, τὸ δίκαιον εἰς τὴν γενικήν του ἔποψιν; δὲν βλέπω εἰς τί δύναται νὰ παραβιάσῃ τὸ δίκαιον καὶ διατί εἶναι ἄδικος ἡ ἀποστολὴ τοιαύτης ἐπιτροπῆς. Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι ἄδικον, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπον διατί ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἶναι ἄδικος, ὅταν πρόκειται νὰ παρασταθῇ ἐκεῖ καὶ διὰ τῆς παρουσίας της νὰ ἐπιβάλῃ τὸ σέβας πρὸς τὸν νόμον. Ἀλλ’ εἶναι ἐναντία εἰς τὴν λογικήν, ἡ ὁποία πάντοτε εἶναι ἀνωτέρα καὶ τῶν νόμων; Τί ἐναντίον εἰς τὴν λογικὴν εὑρίσκετε εἰς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς; Εἰς μίαν ἐπαρχίαν δυστυχῶς πρὸ καιροῦ τὸ ζήτημα τῆς καλπονοθεύσεως ἐγένετο ἐπιδημικόν· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία σᾶς λέγει, «δὲν ἔχει τὰ μέσα ἐκ τοῦ νόμου νὰ καταστείλῃ τὸ μίασμα τοῦτο τὸ καταστρεπτικόν,» ζητεῖ δὲ τὴν συνδρομήν σας, διότι ὑποθέτει ὅτι ἡ συνδρομὴ τῆς Βουλῆς θὰ ἐνισχύσῃ καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τῆς δίδει. Δὲν ἐννοῶ λοιπόν, κύριοι, διατί ἡ ἁπλουστάτη αὕτη πρότασις ἠρέθισε τὰ συνταγματικὰ φρονήματα ἐντίμου φίλου μου· δὲν ἐννοῶ ἐπὶ τέλους διατί ἐγέννησε τοιαύτην λύπην εἰς τὸν ἔντιμον φίλον μου κύριον Λεώπουλον, διότι εὗρεν ὅτι ἐν τῇ ἀποστολῇ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ κυβέρνησις ἐκφράζει τὴν ἀδυναμίαν αὑτῆς. Σᾶς τὸ εἶπον, κύριοι, μίαν ἀδυναμίαν αἰσθάνεται ἡ κυβέρνησις, τὴν ἀδυναμίαν ὅτι ὁ νόμος δὲν τῆς παραχωρεῖ περισσότερα δικαιώματα διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὰς παραβιάσεις τῶν νόμων· ἄλλην ἀδυναμίαν δὲν αἰσθάνεται καὶ ἂς ᾖναι ἥσυχος περὶ τούτου ὁ κύριος Λεώπουλος. Δὲν βλέπω λοιπὸν διὰ ποῖον λόγον ἐγένετο τοσαύτη συζήτησις· δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωσι βουλευταί τινες, ὅτι εἰς χεῖράς μας σήμερον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δέχεται ἐπεμβάσεις παρανόμους, ἐπεμβάσεις ἐναντίας τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου, καὶ ἀντικειμένας εἰς τὰ συνταγματικὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἐννοῶ τῇ ἀληθείᾳ, διὰ ποῖον λόγον ἐγεννήθησαν τὰ αἰσθήματα ταῦτα εἴς τινας τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς αὑτῆς δὲν ἔχει τι ἀντικείμενον εἰς τοὺς νόμους· ἐξ ἐναντίας, ἡ ἀποστολὴ ἐπιτροπῆς τοιαύτης θέλει δείξει ὅτι ἡ Βουλὴ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν νόμων· ἡ δὲ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης θέλει καταδείξει εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ὅτι ὀφείλει ν’ ἀποσκορακίσῃ πλέον αὐτὸ τὸ μίασμα τῶν καλπονοθεύσεων. Ἰδοὺ διὰ ποίους λόγους ἐπιμένω εἰς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, τῆς ὁποίας τὴν σύστασιν δὲν θεωρῶ πρόωρον.

§150ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§151ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ συνταγματικὰ φρονήματα διηρεθίσθησαν, καὶ ὑπερβολικὰ μάλιστα, ἀπὸ τὴν πρότασιν, ἥτις ἐῤῥίφθη ἐξαπίνης εἰς τὸ μέσον, καὶ τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω περὶ αὐτῆς δύω λέξεις. Ἀπορῶ πραγματικῶς, κύριοι, πῶς ἀμφισβητεῖται γεγονός, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἐναργὲς καὶ κατάδηλον, ὅτι διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήσεως, συγχύζονται φανερὰ τὰ ὅρια τῶν δύω ἐξουσιῶν, τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ τῆς νομοθετικῆς, ἢ μᾶλλον τῆς δικαστικῆς, διότι κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν δὲν νομοθετοῦμεν, ἀλλ’ ὅπως ὁ κ. Λεώπουλος σᾶς εἶπε λίαν ὀρθῶς, δικαιοδοτοῦμεν, δικάζομεν. Τίς ἀγνοεῖ ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἔργον ἔχει οὐχὶ νὰ προλαμβάνῃ, ἀλλὰ νὰ βεβαιώνῃ τὴν ἑκάστοτε γενομένην παρανομίαν καὶ νὰ ἐφαρμόζῃ εἰδικῶς ἐπ’ αὐτῆς τὸν νόμον; τίς ἀγνοεῖ ἐπίσης ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔργον ἔχει νὰ ἐκτελῇ καθόλου τὸν νόμον, ἢ, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δίδῃ τὴν ὤθησιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ; Ταῦτα εἶναι κοινὰ, εἶναι γνωστὰ τοῖς πᾶσι. Τώρα ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς ἐκεῖνος τῆς ζητουμένης ἐπιτροπῆς; Μᾶς εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ δικάσωμεν γεγονός τι ἀμφισβητούμενον, διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον; Ἀποκριθῆτε. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, ἂν ἐπρόκειτο, ἐπαναλαμβάνω, νὰ στείλωμεν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ βασανίσῃ γεγονότα, διὰ νὰ κάμῃ ἔρευναν ἐπιτόπιον, διὰ νὰ μᾶς βοηθήσῃ ἐν γένει εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, θὰ ἤμεθα ἐντελέστατα σύμφωνοι. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν πρόκειται πλέον περὶ τούτου. Ἐβεβαιώσαμεν ἤδη τὴν γενομένην παρανομίαν, ἠκυρώσαμεν ἤδη τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἐφαρμόσαμεν τὸν νόμον, καὶ τώρα πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ματαιωθεῖσα πρᾶξις, νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἀκυρωθεῖσα ἐκλογή. Τί δὲ μᾶς λέγει τὸ ὑπουργεῖον; «σὺ ἡ Βουλὴ, ἐλθὲ εἰς τὴν θέσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· δότε σεῖς οἱ βουλευταὶ ἀνθ’ ἡμῶν τὴν ὤθησιν εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἐφαρμόσατε σεῖς ἀνθ’ ἡμῶν τὸν νόμον». Σᾶς παρακαλῶ, τί ἄλλο εἶναι τοῦτο, εἰμὴ ἀνάμιξις εἰς τὴν διοίκησιν καὶ οἰκτρὰ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους; Σημειώσατε δὲ, κύριοι, ὅτι ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν δὲν εἶναι μικρὸν, δὲν εἶναι ἀσήμαντον πρᾶγμα. Ὁ Μοντέσκιος ἤδη πρὸ αἰώνων ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ θεμελιώδης ὅρος τῶν ἐλευθέρων πολιτειῶν εἶναι ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν. Καὶ τῳόντι, ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐπιδράμῃ καὶ ἐπέμβῃ, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον, εἰς τὴν νομοθετικὴν, τότε ἔχετε τὸν συγκεντρωτικὸν ἀπολυτισμὸν, τοῦ ὁποίου τ’ ἀποτελέσματα εἶναι γνωστά· ἐὰν δὲ ἡ νομοθετικὴ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν, εἴτε διότι ἐκβιάζει ἡ ἰδία τὴν θύραν, εἴτε διότι εὑρίσκεται ἁπλοϊκὴ Κυβέρνησις, ἥτις τὴν ἀνοίγει προθύμως, τότε ἔχετε τὴν ἀναρχικὴν παραλυσίαν. Καὶ νομίζετε, ὅτι τ’ ἀτοπήματα τῶν ἐπιδρομῶν τῆς Βουλῆς εἶναι ὀλιγώτερον ἀξιοθρήνητα ἀπὸ τὰ ἀτοπήματα τῶν ἐπιδρομῶν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; Ἀπατᾶσθε· εἶναι ἴσως χείρονα. Ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῆτε εἰς ποίαν θέσιν ἔφερε τὴν Γαλλίαν ἡ συμβατική της συνέλευσις (convention). Διὰ τοῦτο, κύριοι, καὶ ἀφοῦ μᾶς ἀνοίγεται ἡ θύρα πρὸς τὴν διοίκησιν, ἡμεῖς δὲν εἰσερχόμεθα· εὐχαριστοῦμεν τὴν ἀγαθὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πρόσκλησίν της, ἀλλὰ θέλομεν νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ κατώφλιον, εἰς τὰ ὅρια τῆς νομίμου ἐξουσίας ἡμῶν. Καὶ ποία, κύριοι, εἶναι ἡ πρόφασις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἀνοίγει τὴν θύραν πρὸς τὴν διοίκησιν; Ἡ ἀδυναμία ἡ ἐκ τῶν νόμων. «Οἱ ὑπάρχοντες νόμοι, λέγει, καὶ ἰδίᾳ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, δὲν μοὶ χορηγεῖ ἀνάλογον δύναμιν διὰ νὰ προλάβω ἐγὼ τὰς παρανομίας διὰ νὰ διοικήσω». Ἰδοὺ ὁ λόγος. Πρὸ πάντων, κύριοι, ἀρνοῦμαι τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον. Φρονῶ μετὰ πεποιθήσεως ὅτι κυβέρνησις, ἡ ὁποία θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ λέγω εἰληκρινῶς, ἀντλεῖ ἀείποτε ἐξ αὑτοῦ παντοδύναμον ἐξουσίαν. Ναί, κύριοι, κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν νομιμότητα ὄχι ὡς κομματικὴν σημαίαν εἰς τὰ προγράμματα ἀλλ’ ὡς ἀρχὴν καὶ πεποίθησιν εἰς τὴν καρδίαν, κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἀνακηρύττει τὴν νομιμότητα πομπωδῶς, ἐνῷ δι’ ἰδιαιτέρων ἐπιστολῶν ψιθυρίζει, ὅτι «δὲν εἶναι νήπιον νὰ ἱκανοποιῆται μὲ ζαχαρικὰ», κυβέρνησις τοιαύτη, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ εὕρῃ πάντοτε καὶ κατὰ πάντων ἐν τοῖς νόμοις ἀποχρῶσαν δύναμιν, ἵνα καὶ τὴν τάξιν τηρῇ καὶ τὴν παρανομίαν προλαμβάνῃ καὶ τοὺς περιφρονοῦντας τιμωρῇ. Ἀλλ’ ἔστω, ὁ νόμος δὲν δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀποχρῶσαν ἐξουσίαν. Καὶ λοιπὸν, ποῖον τὸ λογικὸν πόρισμα τὸ ἐντεῦθεν ἐξαγόμενον; Ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ διορθωθῇ, οὐδὲν πλέον. Ὑπὸ τὴν πρόφασιν ὅμως, ὅτι ὁ νόμος δὲν δίδει ἀποχρῶσαν δύναμιν ἵνα προληφθῶσιν αἱ παρανομίαι κατὰ τὰς ἐκλογὰς, νὰ παρουσιάζεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τῆς λέγῃ ἔλα νὰ διοικήσῃς σὺ ἀντ’ ἐμοῦ, νὰ ζητήσῃ δηλ. ἐκ τῆς παρανομίας ὅ,τι ὁ νόμος δὲν τῆς δίδει, τοῦτο, κύριοι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, εἶναι πρωτοφανὲς, εἶναι τερατῶδες ὑπὸ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετασθῇ! Ἐλυπήθην δὲ εἰλικρινῶς, ὅτε εἶδον τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ παρομοίαν πρότασιν καὶ νὰ καταβῇ εἰς τὴν συζήτησιν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη καὶ χωρὶς νὰ σκεφθῇ ὡρίμως. Ἀλλὰ, μᾶς λέγουν, τὶ κακὸν θὰ προέλθῃ ἐντεῦθεν; διατί νὰ μὴ ὑπάγῃ μία ἐπιτροπὴ εἰς Κόρινθον, ἵνα ἐπιτηρήσῃ τὴν γενησομένην ἐκλογήν; Ὅπως δήποτε καλὸν θὰ προέλθῃ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ προσπαθήσῃ νὰ προλάβῃ, νὰ ματαιώσῃ τὰς παρανομίας, ἂν τὰ ἀντιμαχόμενα μέρη θελήσουν νὰ τὰς ἐπαναλάβουν. Ἀπαντῶ, κύριοι, ὅτι ἂν περιορίσητε τὴν ἐπιτροπήν σας εἰς τὰ ὅρια τῆς νομίμου ἐνεργείας, τότε δημιουργεῖτε μίαν ἀρχὴν ματαίαν καὶ φαντασιώδη, ἓν φάσμα καθαρόν, τὸ ὁποῖον τίποτε δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προλάβῃ ἢ ματαιώσῃ, τοὐναντίον μάλιστα, θὰ φέρῃ τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς καὶ θ’ αὐξήσῃ ἀντὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ ἐνδεχόμενα ἀτοπήματα. Καὶ τῳόντι, ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι δεχόμεθα πρὸς χάριν τῶν κ. ὑπουργῶν νὰ σταλῇ εἰς Κόρινθον ἡ ζητουμένη ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ὠνόμασαν ἐπιτηρητικὴν διὰ νὰ διαφέρῃ τάχα τῆς ἐφορευτικῆς. Σᾶς ἐρωτῶ, τί θὰ πράξῃ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη; τί θὰ ἐπιτηρήσῃ; Τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν; Ἀλλ’ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς ἀναγνωρίζεται αὕτη καὶ ἀνακηρύττεται ἀπὸ τὸν νόμον κυρίαρχος, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπή σας δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἐξουσίαν, καθὸ δημιούργημα ἑνὸς μέτρου εἰδικοῦ ἐκ μέρους τοῦ μήπω κατηρτισμένου Σώματος. Ἑπομένως ἐὰν ἔλθουν εἰς ἀντίθεσιν ἡ μία πρὸς τὴν ἄλλην, τί θὰ γίνῃ; Διόλου παράδοξον ν’ ἀποπεμφθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τότε; Θὰ ἐπιτηρήσῃ τάχα τὴν ἐκλογὴν μακρόθεν; Ἀλλὰ τότε αἱ πληροφορίαι της θὰ ᾖναι ἀναγκαίως ἔμμεσοι, καὶ ἑπομένως ἐλλιπεῖς καὶ μεροληπτικαὶ κατὰ τὰς συμπαθείας τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ τὰς δίδωσιν. Ὥστε ὅπως καὶ ἂν ἐξετάσητε τὴν ἐπιτροπὴν, μένουσαν ἁπλῶς ἐπιτηρητικὴν, τὴν εὑρίσκετε γελοίαν. Μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν ἔκφρασιν, εἶμαι ὀλίγον κοινοβουλευτικός· θὰ προσπαθήσω νὰ γίνω μὲ τὸν καιρὸν περισσότερον. Εἶναι, λέγω, γελοία ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὸν σκοπὸν, ἐνῷ εἶναι ὀλεθρία κατ’ ἀρχὴν, διότι συγχύζει τὰ ὅρια τῶν ἐξουσιῶν. Ἂν δὲ θελήσετε νὰ δώσητε πραγματικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ποδοπατεῖτε τότε τὸν νόμον καὶ ἀρχίζετε ἀπὸ τὴν παρανομίαν, διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὴν νομιμότητα· δίδετε παράδειγμα ὀλέθριον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς ἣν προσπαθεῖτε νὰ καταστήσετε τοὺς νόμους σεβαστοὺς, ἀρχίζοντες σεῖς πρῶτοι νὰ κάμετε παρανομίας. Ἔπειτα συλλογισθῆτε, ὅτι θὰ θέσητε ἀντιμετώπους δύο ἐξουσίας. Ποῖα τὰ καθήκοντα ἑκάστης; Ποία ἡ σχέσις των πρὸς ἀλλήλας; Τίς θὰ ἐπικρατήσῃ ἐν περιπτώσει συγκρούσεως; Βλέπετε ὅτι εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῶν νόμων εἰσάγετε τὴν σύγχυσιν, ἐξ ἧς κακὰ πάντοτε προέρχονται καὶ οὐδὲν ἀγαθόν. Ταῦτα δὲ λέγοντες, κύριοι, μὴ ὑποθέσετε ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν τὴν νομιμότητα, τὴν ὁποίαν διατρανοῦσι μὲ λέξεις οἱ κ.κ. ὑπουργοί. Ναί, θέλομεν τὴν νομιμότητα, ἀποστρεφόμεθα τὰς παρανομίας, καὶ ἀπόδειξις ὅτι ἀπέναντι ἄλλων τὰς πολεμοῦμεν ἐδῶ διὰ τῶν πραγμάτων.

§152ΔΑΓΡΕΣ. Ποίας ἐπολεμήσατε καὶ ἡμεῖς τὰς ἀνῃρέσαμεν;

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Μὴ στενοχωρῆσθε, κ. Δαγρέ. Μετ’ ὀλίγον τὸ γνωρίζετε, θέλομεν διαιρεθῆ εἰς τὴν κατάκρισιν τῶν παρανομιῶν. Καὶ ἡμεῖς λοιπὸν, κύριοι, ἐπιθυμοῦμεν νὰ προλαμβάνωνται αἱ καλπονοθεύσεις, καὶ ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἔρχωνται ἐδῶ βουλευταὶ παράνομοι, καλπονοθευταί· ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἡμεῖς μὲν θέλομεν διὰ τοῦ κράτους τῶν νόμων νὰ προλάβωμεν τὰς παρανομίας, οἱ δ’ ἀντιφρονοῦντες καταφεύγουν εἰς μέσα ἔκνομα. Ἂν ἡ παρανομία προλαμβάνεται διὰ μέσων ἐκνόμων ἢ διὰ τῆς οἰκείας δυνάμεως τοῦ νόμου, τοῦτο ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς ν’ ἀποφασίσητε μετ’ ὀλίγον διὰ τῆς ψήφου σας.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. ἐξωτερικῶν). «Εἶμαι ὀλίγον κοινοβουλευτικὸς» εἶπεν ὁ προλαλήσας βουλευτής· δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ τὸ ἀκούσω ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμολογούμενον, ἡ ἀγόρευσίς του μοὶ τὸ ἀπέδειξε. Εἶχε τὸν κατάλληλον καιρὸν νὰ φέρῃ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ καὶ προκαλέσει συζήτησιν ἐπὶ συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου ἔλαβον χώραν, καὶ τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ προκαλέσουν τὴν συζήτησιν· δὲν τὸ ἔπραξε. Ὁ καιρὸς ἦτο χθὲς, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος. Ἔχει καιρὸν νὰ φέρῃ ἀκόμη ἐν τῷ βουλευτηρίῳ συζήτησιν ἐπὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου, καὶ ὁ καιρὸς εἶναι εὐθὺς ὡς καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ ἐπερώτησιν καθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐνόμισεν, ὅτι ἐὰν ἐν ξένῃ ὑποθέσει ἤθελε παρενείρει ὑπόθεσιν ἄλλην, ἠδύνατο νὰ φέρῃ καὶ νὰ ῥίψῃ χολήν. Γνωρίζω τὰς αἰτίας τῆς χολῆς του ταύτης, δὲν τὰς λέγω ὅμως.

§155ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ τὰς εἰπῆτε, σᾶς παρακαλῶ μάλιστα εἰς τοῦτο.

§156Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω, κύριοι, τὴν παῤῥησίαν καὶ τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξω τὰς πράξεις μου καὶ τὰς ἐπιστολάς μου φέρετε τὴν συζήτησιν δι’ ἐπερωτήσεως καὶ θέλετε ἀκούσει, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ ἐκεῖναι μαρτυροῦσιν οὐχὶ τὴν ἀθέτησιν τῶν καθηκόντων τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν· θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς εἶχον οὐ μόνον τὸ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον νὰ ζητήσω τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς διοικήσεως τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος· οὐδεὶς ἤθελέ μοι ἀρνηθῆ τοῦτο, διότι ὁ κ. Μίλησης ὁ ἐξ Ἑρμιονίδος, εἶναι ἴσος μὲ τὸν Δηλιγιάννην τὸν ἐκ Γόρτυνος. Ἐὰν, κύριοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φωνάζουσι διὰ τῶν ἐφημερίδων, οἱ ὁποῖοι εἰς ἰδιαιτέρους κύκλους ἀνεκήρυξαν παρανομίας κατὰ τῆς διοικήσεως τῆς παρελθούσης, φρονῶσιν ὅτι οὐχ ἧττον ἡ διοίκησις ἐκείνη ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ ἄθικτος, ἂν καὶ ἀπέδειξαν, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν τὸ φρονοῦσι δι’ ἑαυτοὺς καὶ διὰ τὰς ἰδίας πατρίδας των· ἂν λέγω ἐφρόνουν, ὅτι ἡ διοίκησις ἐκείνη ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἄθικτος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γορτυνία, ἔχουν δικαίωμα νὰ προτείνωσι δι’ ἐπερωτήσεως νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ αὐτῶν τῶν συμβεβηκότων, ἂς κάμουν ἐπερώτησιν· ἀλλ’ αὐτὸ θ’ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι ἥκιστα συνταγματικὸν, ἀφοῦ εἶναι καὶ ἥκιστα κοινοβουλευτικόν. Ὅσον ἡ πρᾶξις, διὰ μέσου τῆς ὁποίας ἠθέλησαν νὰ φέρωσι τὰ συμβεβηκότα ταῦτα εἰς τὴν δημοσιότητα, μοὶ εἶναι βδελυρὰ καὶ κινεῖ τὸν οἶκτον μου, καὶ ἀποστρέφομαι αὐτὴν, τόσον προθύμως θέλω δεχθῆ τὴν ἐπερώτησιν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς· μάλιστα δὲ θέλω λάβει ἀφορμὴν ν’ ἀποδείξω εἰς τὸν κόσμον, ὅτι πάντοτε διετέλουν ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ τῇ νομιμότητι.

§157ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ, κ. πρόεδρε.

§158ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀσχέτως ἀπὸ τὰ λεχθέντα, τὰ ὁποῖα ἔφερον καὶ διέτριψάν τινες, ἔρχομαι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα· ἐπειδὴ εἶναι σπουδαῖον ὅπως παρεστάθη, πρέπει καὶ σπουδαίως νὰ ἐξετασθῇ διὰ νὰ προσέξωμεν ὅταν δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας νὰ μὴ παρεκτραπῶμεν. Ἐῤῥέθη, κύριοι, ὅτι διὰ τὴν ἀκρίβειαν καὶ τὴν πρόληψιν τῶν αὐτῶν ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πολὺ μᾶς ἀπησχόλησαν, καὶ τὰ ὁποῖα πολὺ φροντίζομεν καὶ ἔχομεν καθῆκον ν’ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται πάντα ἐπὶ τῆς τραπέζης, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ λέγω, ὅτι ἐῤῥέθη ὡς μέσον προληπτικὸν, προφυλακτικὸν ἡ ἀποστολὴ μιᾶς ἐπιτροπῆς βουλευτικῆς, ἀντέταξαν ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ἀποστολῆς περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐξουσίας καὶ ἐπέρχεται σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον, ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν καθαρῶς· ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα; καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Βουλὴ, διότι θὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν της. Ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι, τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ὁ βουλευτικὸς νόμος, κύριοι, ἄρχεται πρῶτον ἀπὸ τὸ νόμιμον τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ δυσπιστῶν ὡς πρὸς τὰς ἐνεργείας μήπως κάμῃ ἐπεμβάσεις ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἀπεῤῥόφησε τὰ δικαιώματα αὐτῆς καθιερώσας ἐσχάτως νέας ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί. Ἐσχημάτισε λοιπὸν ἀρχὰς ὅλως ἀνεξαρτήτους, διότι ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξουσίας, τὸ ὁποῖον τὸ ἐθεώρησεν ἐπικίνδυνον εἰς τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἑνὸς ἀνεξαρτήτου σώματος, ὅπως εἶναι τὸ βουλευτήριον. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀρχὴ εἴτε ἐξ ἀδυναμίας εἴτε ἐκ συμφέροντος ἔφερε τὸν θόρυβον καὶ σήμερον κατηγορεῖται καὶ πᾶσα Βουλὴ, καὶ ἡ προκάτοχος, καὶ δὲν ἠξεύρω ποία δὲν κατηγορεῖται, ἀπὸ τοῦ 1844 ἀρχίζουν νὰ κατηγοροῦν καὶ ἕκαστος εὑρίσκει πρόχειρον τὸν λόγον νὰ κατηγορῇ· τὰ γεγονότα αὐτὰ ποίους ἐπιβαρύνουν; Λοιπὸν βλέπετε, εἰς τοιαύτην περίστασιν ἄλλο ἦτο τὸ καθῆκον τότε, καὶ ἄλλο σήμερον· σήμερον ποῦ μὲν εὑρίσκουν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν πλημμελοῦσαν, ποῦ δὲ τὰς ἐπιτροπὰς καὶ κυρίως τὰς ἐπιτροπὰς· ἄλλοι λέγουν ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἔκαμε, καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι ἡ μειονοψηφία. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ σήμερον βλέπει εἰς αὐτὸ τὴν παρεκτροπὴν τὴν προερχομένην ἀπὸ τὰ σπέρματα τοῦ φατριασμοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἔρχονται ἀποτελέσματα ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν σκεπτομένη ἔρχεται καὶ καταδικάζει τὰ γεγονότα καὶ διὰ νὰ προλάβῃ αὐτὰ ἀποστέλλει ἐπιτροπήν. Λέγεται ὅτι σφάλλει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπέρχεται σύγχυσις ἐξουσιῶν ἐὰν στείλῃ ἕνα ὀφθαλμὸν προβλεπτικόν; Εἴπατε τὰ δικαστήρια δὲν καταδικάζουν μόνον, λαμβάνουν καὶ συντηρητικὰ μέτρα, ἄρα νόμιμα εἶναι τὰ συντηρητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἐν τῷ δικαιώματί της προνοοῦσα πῶς νὰ προλάβῃ αὐτὰς τὰς σκηνὰς καὶ γνωρίσῃ τοὺς ἐνόχους, διότι οὔτε ἐγὼ τοὺς ἐννοῶ, οἱ μὲν λέγουν ὅτι οἱ ἀποτυχόντες οἱ δὲ οἱ ἐπιτυχόντες, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνακαλύψῃ τις τὴν ἀλήθειαν· ἐστάλη καὶ ἀνακριτὴς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς εἶπον ὅτι εἶναι μερολήπτης καὶ τὰ λοιπά. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπελθοῦσα ἡ ἰδέα τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις δὲν ἔχει κανένα νὰ ἐμποδίσῃ, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ περιορίσῃ κανένα, οὔτε νὰ κάμῃ ἄλλο τίποτε, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ θὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της, ἡ δὲ ἄλλη θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἐπιτηρήσῃ καὶ νὰ κάμῃ ἔκθεσιν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀλήθειαν.

§159Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. Εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ὅταν ἐπολέμησα τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δαγρὲ καὶ ἔφερα τὰς παρατηρήσεις μου ἐπ’ αὐτῆς, εἶπεν ὅτι τὴν ἀπόφασιν τὴν σημερινὴν τῆς Βουλῆς τὴν χαρακτηρίζω καὶ φατριαστικήν. Ἐρωτῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς δύνανται ν’ ἀρνηθοῦν τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου; Ἀλλὰ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν διὰ νὰ ἀναιρέσῃ ἢ ἐξασθενήσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔφερα, εἶπεν ὅτι ὑπάρχει ἱστορία καλπονοθευτική· ἀλλὰ τίποτε δὲν εὑρίσκω τὸ ὁποῖον μᾶς πείθει ὅτι διά τινας ἐπαρχίας πρέπει νὰ λάβωμεν ἰδιαίτερα μέτρα. Λέγω εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ χθεσινὴ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν εἴπομεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Λαγείας εἶναι καλπονοθευμένη, ποῖον λοιπὸν ἄλλο ἰσχυρότερον θέλει νὰ ἔχῃ, ὅτι πρέπει καὶ ἐκεῖσε νὰ μεταβῇ ἐπιτροπή; τοῦτο δὲν τὸ ἔφερον ὡς παράδειγμα. Γενικεύω τὴν ἰδέαν μου· ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ, αἱ ὁποῖαι ἠκυρώθησαν, καὶ ἐννοῶ δύω, καὶ ὅλαι, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀκυρωθῶσιν, ἐὰν ἀκυρωθῶσιν, δὲν θ’ ἀκυρωθῶσιν παρὰ διὰ τὸν λόγον ὅτι εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς ἢ τὰς ἐπαρχίας, ἔλαβε χώραν καλπονόθευσις, ἰδοὺ ἡ ἱστορία τῆς καλπονοθεύσεως, ἰδοὺ οἱ ἴδιοι λόγοι δι’ αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας. Καὶ λέγω ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θέλει θεωρήσει τὸ ζητούμενον ὡς νόμιμον, τότε λέγω καὶ ἐγὼ ν’ ἀποφασίσῃ γενικῶς διὰ μίαν ἑκάστην ἐπαρχίαν. Πρέπει νὰ ἀποσταλῇ ἐπιτροπὴ, ἐὰν δὲ δὲν πράξῃ γενικῶς τοῦτο ἡ Βουλὴ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας καὶ δι’ ὅλους τοὺς δήμους, τότε τοῦ λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀποφάσεώς της αὐτῆς θέτει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κακοβουλίαν νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις εἶναι φατριαστική· ὅταν λέγω γίνῃ τοῦτο, θέλει θεωρηθῆ ὡς δικαίωμα ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τότε τὸ μέτρον αὐτὸ θέλει γενικευθῆ καὶ φέρω πρότασιν, ὅτι τὸ μέτρον καὶ ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ ᾖναι γενικὴ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα σήμερον νὰ στείλετε ἐπιτροπὴν, διότι μᾶς εἴπατε καὶ ὑπεστήριξεν καὶ ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς νὰ στείλωμεν ἕνα ὀφθαλμόν· καὶ τί θὰ κάμῃ αὐτός; Διαγράψατε τὰ καθήκοντα αὐτοῦ τοῦ ὀφθαλμοῦ· νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν διαγωγὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἢ νὰ ἐμποδίσῃ ὅπως ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της ὅπως τὸ ἐννοεῖ; Ἀλλὰ διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς σημερινῆς, δὲν προσβάλλετε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὅστις ὥρισε καὶ διέγραψε τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς; καὶ ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτροπῆς; ἀφοῦ πληροφορηθῇ ὅτι εἰς τὴν ἄλφα ἐπαρχίαν ἢ δῆμον ἔλαβον χώραν αἱ δεῖνα καὶ δεῖνα παρανομίαι, τότε ἐπὶ τοῦ τετελεσμένου πράγματι, δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν καὶ συλλέξῃ ἀληθεῖς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι νὰ χρησιμεύσωσι εἰς τὴν ἀπόφασίν της σύμφωνα μὲ τὸ δίκαιον. Ἀλλὰ ἔρχεται καὶ ἄλλη ἰδέα, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς σημερινῆς ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν, ἡμεῖς, κύριοι, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ δικάσωμεν· καὶ ἂν αὔριον παρουσιασθῇ εἷς πολίτης καὶ εἴπῃ ὅτι οἱ ἀποσταλέντες βουλευταὶ ἐπενέβησαν ὑπέρ τινος μερίδος καὶ κατηγοροῦνται αὐτοὶ οἱ βουλευταὶ, ποῖος θὰ ἔλθῃ νὰ δικάσῃ, κύριοι; Καταβαίνοντες λοιπὸν ἡμεῖς εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας βλάπτομεν μᾶλλον, καὶ δι’ αὐτὸ πίπτομεν εἰς διάφορα ἄτοπα τὰ ὁποῖα φέρει ἡ σύγχυσις αὐτὴ τῶν ἐξουσιῶν. Ὅτι δὲ δὲν δυνάμεθα, κύριοι, σήμερον νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον, τοῦτο δὲν τὸ ἀντιλέγει οὐδεὶς, ὅτι δὲ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ νόμος ἔχει ἀδυναμίαν, τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κανείς. Ἀλλὰ τὴν ἀδυναμία τοῦ νόμου πῶς δυνάμεθα νὰ τὴν προλάβωμεν παρὰ διὰ τῆς διορθώσεως τοῦ νόμου; σήμερον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν νόμον; δυνάμεθα νὰ στείλωμεν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία θὰ διορθώσῃ τὴν ἀσθένειαν τοῦ νόμου; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ἐναντίος, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον καὶ ἔπρεπε νὰ λυθῇ διὰ τοῦ κανονισμοῦ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον, ὅστις ἔφερε τὴν πρότασιν νὰ ᾖναι μελετημένος, ἀλλ’ ἀπέναντι μιᾶς προτάσεως τοσοῦτον σπουδαίας ὅπου ἔρχονται ἀντιῤῥήσεις ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπεμβαίνει εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐκτελεστικῆς, μία τοιαύτη πρότασις λέγω, ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ οὕτω νὰ συζητηθῇ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως, προτείνω· πρῶτον, τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς καὶ νὰ συζητηθῇ μετὰ τὴν ὥριμον κατάρτισιν τῆς Βουλῆς, δεύτερον, εἶμαι κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ τρίτον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε δεχθῇ ὡς ἀρχὴν αὐτὸ, νὰ γίνῃ γενική· διότι πᾶσα ἄλλη πρότασις ἤθελε χαρακτηρισθῆ ἂν ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς, ἀπὸ τὸ κοινὸν, ὅτι προῆλθεν ἀπὸ φατριασμόν.

§160ΤΙΝΕΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀναβολὴ, κύριε πρόεδρε, πρῶτον.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν......

§162ΤΙΝΕΣ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§163ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἂν ζητῆται ἡ ἀναβολὴ ἁπλῶς, διότι νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι κατηρτισμένοι, ἰδοὺ μία θεωρία· ἂν ζητεῖται διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὸν ὑπάρχοντα Νόμον καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀπόφασις, ἀφοῦ γίνῃ μία πρότασις τακτικὴ, καθ’ ἣν νὰ τροποποιηθῇ ὁ Νόμος, τότε ἰδοὺ δευτέρα θεωρία. Πρέπει λοιπὸν νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα ἢ νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις.

§164ΘΡ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ καμμία ἐξήγησις· οἱ ὁμιλήσαντες ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, ὡμίλησαν εὐκρινῶς. Ὁ κύριος Δεληγεώργης δὲν ἔχει νὰ ζητήσῃ τίποτε περισσότερον. Ἰδοὺ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ἐγὼ τοὺς λόγους· ζητοῦν τὴν ἀναβολὴν πρῶτον, διότι δὲν θέλουν τὸ ζήτημα σύμφωνον μὲ τὸν Νόμον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ, ὅταν καταρτισθῇ ἡ Βουλή.

§165ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκόμη ὡς σπουδαία πρότασις, πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ τὸν κανονισμόν.

§166ΔΑΓΡΕΣ.....

§167ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Δαγρὲ, ἐπειδὴ ἐγὼ πρῶτος ἐπρότεινα τὴν ἀναβολήν· εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως· ἐπρότεινα ὅμως τὴν ἀναβολὴν, διὰ ν’ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ μέρος ἐπ’ ἐλπίδι, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ (θόρυβος).

§168ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάταιον εἶναι νομίζω ἡ ἀναβολή.

§169ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ πρότασις εἶναι συναφὴς μὲ τὴν ἐκλογὴν τῆς παρχίας Κορινθίας, δὲν εἶναι αὐτοτελής.

§170ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν, κύριε πρόεδρε.

§171ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει, κύριοι, νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ὁ λόγος εἶναι αὐτός. Νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, ὑπάρχοντος ἑνὸς Νόμου ἐκλογικοῦ, δίδοντος κυριαρχικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι ἀντίφασις πρὸς τὸν Νόμον· ἀλλὰ θεωρῶ λίαν ἀξιέπαινον τὴν αἰτίαν, ἐξ ἧς προέκυψεν ἡ πρότασις, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι μακρὰ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι δύσκολον εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν χωρὶς νὰ συμβῶσιν ἀταξίαι νὰ γίνῃ ἐκλογή· ἡ δὲ Κυβέρνησις δι’ αὐτὴν τὴν δυσκολίαν ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§172ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὴν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις.

§173ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βλέπω, κύριοι, ἀντίφασιν τῆς προτάσεως αὐτῆς πρὸς τὸν ὑπάρχοντα καὶ κείμενον ἐκλογικὸν Νόμον· ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ εἰς τὰ μέλη αὐτὰ τῆς Βουλῆς, δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπω νὰ μείνετε ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας.

§174ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (θόρυβος). Δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε νὰ τελειώσωμεν, διότι ἄλλως δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§176ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω δύω λέξεις, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε ὑπομονήν· ἀρκετὰ ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§178ΠΙΠΙΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐμποδίσητε τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λόγος ποτὲ δὲν τελειόνει, ἂν δὲν δώσωμεν ἡμεῖς ἓν πέρας.

§180ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατε, κύριε πρόεδρε, τὸν κανονισμόν.

§181ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν θὰ σιωπήσωμεν ὅταν μᾶς ἐπιβάληται θέλησις· ὅταν μᾶς ἐπιβάληται θέλησις, θὰ ὁμιλήσωμεν ὡς τὸ πρωί (θόρυβος).

§182ΛΥΚ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κύριε πρόεδρε, νὰ τὸν ἐμποδίσητε νὰ λαλήσῃ.

§183ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης περαίνων τὸν λόγον, ἐπῄνεσε τὴν πρόθεσιν τοῦ προτείναντος ὡς εὐγενῆ καὶ πραγματικῶς ἐπινοηθεῖσαν διὰ τὴν πρόβλεψιν τῶν καλπονοθεύσεων· ἀλλὰ φοβεῖται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θ’ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της, ἡ δὲ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τίποτε. Ἀποτείνομαι δὲ εἰς τὴν συνείδησιν ἐκείνων, οἵτινες ἔχουν ἐπαρχίας καὶ διευθύνουν ἐκλογάς· τί αἰσθάνονται, ὅταν βλέπουν παριστάμενα ἐνώπιόν των πρόσωπα ἀπὸ τὴν μεγαλειτέραν τοῦ Κράτους ἐξουσίαν; (θόρυβος).

§184ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν 10 μελῶν ἐκ τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς ἀκυρωθέντας δήμους τῆς Κορινθίας λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ὁρίστε δύω ψηφολέκται (προσέρχονται οἱ κκ. Ῥοϊλὸς καὶ Μαντζαβῖνος).

§186ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἰδική μου πρότασις, διότι ἐγὼ εἶπα τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ᾖναι γενικόν.

§187ΠΟΛΛΟΙ. Ὕστερον ἡ ἰδική σου. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 82 κατὰ 53, ἀρνηθέντος ἑνός. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρα 2. μ. μ.)