1868.11.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4

Τῆς 16 Νοεμβρίου 1868.

(Σάββατον).

Ὥρα 1. Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία διὰ ψηφοδελτίων, ἐν τῷ μέσῳ τῆς ὁποίας ἐγείρεται ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι οἱ τῆς ὑπουργικῆς μερίδος βουλευταὶ προσερχόμενοι εἰς τὴν κάλπην λαμβάνουσι παρ’ ἑνὸς τῶν παρισταμένων τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον ῥίπτουσιν ἐντὸς τῆς κάλπης.

§4ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε πρόεδρε, ἔχετε ἕνα κανονισμὸν διατάσσοντα τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Αὐτὴ δὲν εἶναι μυστικὴ ψηφοφορία (θόρυβος).

§5Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ ψηφοφορία, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐπιτρέπηται ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Εἶναι ἀνάξιος ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος, ὅστις δὲν δύναται νὰ ψηφοφορήσῃ μόνος, ἀλλὰ λαμβάνει ἕτοιμον ψηφοδέλτιον.

§6ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἀνάξιος εἶσαι σύ!

§7ΓΟΥΛΕΜΑΣ. Ἔτσι θέλω νὰ ψηφοφορήσω· ποῖος τὸ ἐμποδίζει; Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θορύβου.

§8ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ, ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε πρόεδρε, νὰ διακοπῇ ἡ ψηφοφορία (θόρυβος). Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§9ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν ψηφοφοροῦμεν φανερά.

§10ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμηθῆτε, κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς ψηφοφορίας.... (θόρυβος), γενομένης εἰς ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν κατεδίκασε τὸ ἔθνος, ἐγέννησε τὰ μεγαλείτερα σκάνδαλα, ἐπροξένησε τὴν μεγαλειτέραν μομφὴν εἰς τὰ βουλευτικὰ σώματα, εἰς τὴν κυβέρνησιν, εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ἰδίαν, καὶ ἐξώγκωσεν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν συνείδησιν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἔθνους, ὥστε ἐπανεστάτησε. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν ἡμεῖς, τὸ κοινοβούλιον, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, νὰ καταντήσωμεν εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον παρὰ τοῦ ἔθνους κατεδικάσθη, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν ἐπεσφραγίσαμεν διὰ μιᾶς ἐπαναστάσεως!

§11ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν εἶναι ἀληθές (θόρυβος).

§12Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ γίνῃ συζήτησις.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, συζήτησις.

§14ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἀδιάφορον, κύριοι, εἴτε γίνῃ συζήτησις, ὅπως ζητοῦν οἱ θέλοντες τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς ψηφοφορίας, εἴτε δὲν γίνῃ, ὅπως ζητοῦν οἱ μὴ θέλοντες τὴν ἀνεξαρτησίαν. Εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο· διότι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν..... νὰ συμπράξωμεν εἰς τοιαύτην καταισχύνην.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἀληθέστατον (θόρυβος).

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν, κύριοι, ἐπρόκειτο σήμερον ν’ ἀποφασίσωμεν, τὸ ζήτημα, ἐννοῶ ὅτι ἠδύναντο καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ νὰ εἴπωσι τὴν γνώμην των, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀποφασισμένον ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἀπὸ τὸ ἔθνος, ἀπὸ τὴν ἰδίαν Βουλήν. Πῶς ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοιούτου ζητήματος; Εἶναι δειλία καὶ φαυλότης, κύριοι, ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα παλληκάρια.... (Εὖγε, εὖγε! χειροκροτήματα). Αὐτὸ τὸ ἐδίκασε τὸ ἔθνος. Ἡμεῖς ἀναχωροῦμεν. Ἀναχωρεῖ μετ’ ἄλλων βουλευτῶν.

§17Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ φύγετε ὅσον θέλετε, ἀλλὰ φαυλότης εἶναι νὰ φύγετε ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καὶ δειλία εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον σεῖς ὑποστηρίζετε (θόρυβος). Κύριοι βουλευταὶ, παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν ν’ ἀνταλλάξωμεν τὰς ἰδέας μας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος (θόρυβος). Δὲν θέλετε ν’ ἀκούσητε;

§18Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλετε νὰ ἐπαναφέρητε τὸ παρελθόν· αὐτὸ δὲν ἐπιδέχεται συζήτησιν (θόρυβος).

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλετε λοιπὸν νὰ μᾶς ἐπιβάλετε καὶ νὰ κλείσετε τὸ στόμα μας, ὅταν μᾶς συκοφαντεῖτε. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα κανονισμοῦ. Ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ κἀνεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆται δικαιώματα. Ὅπως ἐκανονίσθη ἡ φανερὰ καὶ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἡ μὲν φανερὰ γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἡ δὲ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ, ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ εἰς ἐμὲ, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον τὸ ὁποῖον φέρω δὲν θέλει νὰ ᾖναι ἀνοικτόν;

§20ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κανονισμός.

§21Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ᾖναι ὁμοιόμορφα, λέγει, τὰ ψηφοδέλτια.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί θὰ εἴπῃ ὁμοιόμορφον;

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν σὺ τὸ διπλώσῃς 6 φοραῖς, εἶμαι ὑπόχρεως ἐγὼ νὰ σὲ ἀκολουθήσω; — λοιπὸν, κύριοι, ὁ κανονισμὸς δὲν ἀπαιτεῖ παρὰ νὰ γίνεται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν ἁβροφροσύνην τὴν ὀφειλομένην πρὸς τὰ ἄτομα, καὶ δὲν ἐνόησε τίποτε ἄλλο· διότι τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, τὰ λύομεν βεβαίως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Δὲν ἐθεώρησε λοιπὸν ὁ νομοθέτης ὡς σπουδαῖον, ὡς μέγα τὸ ζήτημα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ τὸ ἐθεώρησεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὀφειλομένης πρὸς τ’ ἄτομα ἁβρότητος. Ὑμᾶς, κύριοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐπικαλεῖσθε αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔρχομαι νὰ σᾶς πολεμήσω μὲ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα σεῖς καθιερώσατε καὶ πάντες παρεδέχθημεν. Δὲν ἐγένοντο πάντοτε αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπιτροπῶν διὰ ψηφοδελτίων, καὶ ὄχι ἐγγράφων ἀλλὰ τυπωμένων εἰς τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον; Δὲν ἐκάμαμεν τοιαύτας ψηφοφορίας καὶ τοιαύτας διαλογὰς ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ βουλευτηρίου; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν σας, ὅτι πολλάκις ἐγένοντο ἐνταῦθα καὶ ἐγένοντο ἐξ ὅλων τῶν μερίδων καὶ εἶναι πρωτοφανὲς νὰ στηρίζεσθε σήμερον εἰς μίαν λεγομένην μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἐνῷ ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει, γνωρίζουν ἐντὸς τῆς ἀγορᾶς, γνωρίζουν ἴσως τὰ ἄκρα τοῦ κράτους, ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ψηφίζονται διὰ νὰ γίνῃ ὁ πρόεδρος, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φιλονεικήσητε, ὅτι πάντες ἐξεφράσαμεν καὶ ἐκφράζομεν τὴν γνώμην μας ἐλευθέρως. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζετε, ποῖον ἐγὼ μέλλω νὰ ψηφίσω διὰ πρόεδρον; καὶ δὲν τὸ εἶπον εἰς ὅλους; καὶ δὲν εἶναι αὐτὸ φανερὰ ψηφοφορία; Πιστεύετε λοιπόν, κύριοι, ὑμεῖς, ὅτι ὑπάρχουν μεταξὺ ἡμῶν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι θέλοντες νὰ προσέλθουν εἰς μίαν μυστικὴν ψηφοφορίαν δὲν θέλουν, δὲν δύνανται, δὲν ἔχουν τὸ θάῤῥος, δὲν πρέπει νὰ ἔχουν τὸ θάῤῥος νὰ φέρουν τὸ ψηφοδέλτιον ἀνὰ χεῖρας ὅπως θέλουν; Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἰς τὸ ἄτομον δὲν ἐπιβάλλεται· τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει, καὶ ἐὰν νομίζετε ὅτι τοιοῦτόν τι θέλει ὁ νομοθέτης, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ νομίζω ἐγὼ τὸ ἐναντίον. Λοιπόν, κύριοι, δὲν σᾶς κατηγορῶ ἐὰν ἔχετε τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἰδέαν· ὅταν ὅμως δὲν δύνασθε νὰ στηριχθῆτε ἐπὶ τῶν πραγμάτων, δὲν δύνασθε νὰ εἰπῆτε, θέλομεν νὰ πράξετε τοιουτρόπως, θέλομεν νὰ διπλώσετε τὸ ψηφοδέλτιον τοιουτοτρόπως, διότι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ παραδεχθῶ. Κύριοι, πρὸ ὀλίγου ἠθέλησαν νὰ ῥίψουν μομφὴν καθ’ ἡμῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν τόλμην ν’ ἀκούσουν καὶ τὴν ἀπάντησιν, παρὰ ἔφυγον, καὶ νὰ εἴπωσιν, ὅτι ταῦτα πάντα ἐγίνοντο ἐπὶ τῆς πεσούσης βασιλείας, καὶ ὅτι διὰ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις. Εἶναι ψευδέστατον· ἡ ἐπανάστασις, ἐὰν εἶχε βάσιν, εἶχε τὰ πρὸς τὸ ἔθνος γενόμενα ἄδικα, καὶ τὰ ἄδικα δὲν ἦσαν εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν τοῦ προέδρου, ἦσαν εἰς τὰ πράγματα, ἦσαν ἀλλοῦ, καὶ ἐκεῖ βασιζομένη ἔγεινεν ἡ ἐπανάστασις, οἱ δὲ λέγοντες τὸ ἐναντίον ἀρνοῦνται τὴν ἀλήθειαν καὶ εἶναι πράγματι φαῦλοι. Δὲν δύναται τόσον εὐκόλως νὰ κατηγορήσῃ κἀνεὶς ἄνδρας, τῶν ὁποίων τὸ παρελθὸν εἶναι τοσοῦτον γνωστὸν, καὶ νὰ εἴπῃ· ἐγὼ ἔχω πολιτικὴν ἀνδρίαν, διότι ἔχω τοῦτο, σὺ δὲ δὲν ἔχεις, διότι δὲν ἔχεις ἐκεῖνο· διότι τὰ πράγματα φανερὰ ἀπέδειξαν ποῖοι οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν πολιτικὴν τόλμην νὰ ὑποστηρίξουν τὴν πεποίθησίν των. Καὶ τοιαύτην ἐννοῶ τὴν πολιτικὴν ἀνδρίαν καὶ τὴν πολιτικὴν πεποίθησιν· ἀνήκει εἰς τὰ πράγματα, καὶ συγχωρῶ εἰς τὸν ἀντίπαλόν μου ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἤθελε νομίσει ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὸ ἔθνος, νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, ἀλλὰ εἰλικρινῶς, οὐχὶ ἐκ δολιότητος καὶ φιλαρχίας. Καὶ τί μέλλει, κύριοι, νὰ γίνῃ σήμερον; Ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου· πρὸ μιᾶς στιγμῆς δὲν ἐδείξαμεν ἀναμεταξύ μας τὰ ψηφοδέλτια; δὲν εἴπομεν τί θέλει ἕκαστος; δὲν ἀστειεύθημεν μάλιστα λέγοντες, λάβετε τὸ ἐδικόν μας ψηφοδέλτιον, καὶ ὁ ἄλλος τὸ ἐναντίον; Καὶ πιστεύετε, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἐγὼ ἤμην ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου καὶ οἱ φίλοι μου, καὶ ἠρχόμεθα μέσα, καὶ δὲν ἐγνωρίζομεν ποῖος ψηφοφορεῖται, ἠθέλομεν ἀπευθυνθῆ εἰς Σᾶς νὰ λάβωμεν ψηφοδέλτιον; Δὲν ἠθέλομεν λάβει παρὰ τῶν συναδέλφων μας καὶ τὸ ῥίψει εἰς τὴν κάλπην ἔχοντες πίστιν εἰς τὴν τιμιότητα αὐτῶν, χωρὶς νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν; Ἐὰν φρονῆτε τὸ ἐναντίον, ἀρνεῖσθε τὴν ἱστορίαν τῶν κομμάτων, καὶ ἐδῶ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ παντοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι οὔτε ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, οὔτε τίποτε δὲν προσβάλλεται ἐκ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν νὰ ψηφοφορήσωμεν. Καὶ ἂν ἐσεῖς νομίζητε ὅτι θὰ μᾶς ἐπιβάλλετε τὴν θέλησίν σας, καὶ λέγετε ἀναχωροῦμεν, σᾶς λέγομεν ὅτι ὅ,τι θέλετε πράξετε, ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ κάμωμεν ὅ,τι νομίζομεν σύμφωνον μὲ τὴν πεποίθησίν μας.

§24ΤΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΘΕΝ. Κάμετέ το.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγομεν μετὰ θετικότητος, ὅτι δὲν θέλομεν ὑπακούσει εἰς κἀνένα· καὶ σεῖς ὄχι ὡς μερὶς πολιτικὴ ἀλλ’ ὡς ἄτομα, ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, δὲν θέλετε ποτὲ ὑπακούσει τοὺς ἐναντίους σας, καὶ ἂν οὗτοι εἶναι μυριάδες λαοῦ.

§26ΤΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΘΕΝ. Εἰς τὸν κανονισμὸν θὰ ὑπακούσητε.

§27Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ τοῦτο λέγω, μὲ τὸν κανονισμὸν νὰ συμμορφόνεσθε καὶ ἐντὸς αὐτοῦ νὰ συμπεριφέρεσθε (θόρυβος). Λοιπόν, κύριοι, παρατηρεῖτε ἐξ ὅσων σᾶς εἶπα, ὅτι οὔτε μομφὴν οὔτε διαταγὴν δεχόμεθα.

§28Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸν νόμον θὰ ἀκούσητε.

§29Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπίσημος ἑρμηνεία τῶν νόμων δὲν ἀνήκει μόνον εἰς σὲ, ἀλλ’ ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Βουλήν. «Ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν πάσης ἐκλογῆς ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων.» Εἶναι τοῦτο ἀληθές; θέλει ἐξήγησιν καὶ δὲν τὸ ἐξηγοῦμεν καθὼς πρέπει; Πῶς τὸ ἐννοεῖς; νὰ τὸ πάρω τὸ ψηφοδέλτιον γραμμένον νὰ τὸ ῥίψω μέσα. Ὄχι, δὲν ἐννοεῖ ὁ νόμος ἄλλο, παρὰ νὰ σκεπάσῃ ἐμὲ, ἐὰν θέλω νὰ σκεπασθῶ· μάλιστα δίδει εἰς τὸν ψηφοφόρον τὸ δικαίωμα νὰ σκεπασθῇ, ἐὰν θέλῃ, ὄπισθεν τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐκ τοῦ κανονισμοῦ δὲν ἐξάγεται τὸ συμπέρασμά σας, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ἰδικόν μας καὶ διὰ τοῦτο σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν δὲν λάβωμεν τὰ ψηφοδέλτια ἀπ’ ἐκεῖ, θὰ τὰ λάβωμεν ἀπὸ τὸ δωμάτιον, ἀλλὰ θὰ τὰ λάβωμεν ἀπὸ τοὺς φίλους μας, θὰ τὰ λάβωμεν ἀπ’ ὅπου θέλομεν.

§30ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι....

§31ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἡ σειρά σας.

§32ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σειρά μου εἶναι, δὲν ὑποχωρῶ εἰς κἀνένα. Τὸ περίεργον, κύριοι ὑπουργοί, εἶναι, ὅτι ὅταν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνθιστάμενοι εἰς τοιαύτας .... δὲν θέλω νὰ τὰς χαρακτηρίσω ὡς πρέπει, εἰς τοιαύτας βδελυρὰς ἐνεργείας ....

§33ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπανάστασις ἔγεινε .... (θόρυβος).

§34ΦΙΛΗΜΩΝ. Διατί, κύριε πρόεδρε, δὲν ἀνακαλεῖτε τοὺς θορυβοῦντας εἰς τὴν τάξιν;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμω; δὲν ἀκούουν.

§36ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡμεῖς πῶς ἀκούομεν; (θόρυβος).

§37ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον, κύριοι, ν’ ἀρχίσω τὸν λόγον ἀπὸ τὸ ἄτοπον, ὅτι οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ μειδιῶσιν ἅμα ἰδοῦν, ὅτι τις ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως πρόκειται νὰ λάβῃ τὸ βῆμα. Τοσαύτην πεποίθησιν ἔχουν εἰς τὰς ἱερὰς καὶ ἁγνὰς ἐνεργείας των. Παραλείπω τοῦτο, χρεωστῶ ὅμως νὰ ἐκφράσω χάριν εἰς τὸν κ. Ἀναστασόπουλον, ὅστις μοὶ ὑπενθύμισεν ἄλλην τινὰ περίστασιν τοῦ βίου μου. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ δικαιολογήσω ἐμαυτόν;

§38ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§39ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν χρεωστῶ χάριν εἰς τὸν κ. Ἀναστασόπουλον διὰ τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον, ὅτι μὲ ἐπροκάλεσε νὰ εἴπω, ὅτι ἐπέπρωτο νὰ στιγματίσω διὰ τὰς ἀντισυνταγματικὰς καὶ αὐθαιρέτους πράξεις των κατὰ πρόσωπον, ποίους; ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν καταστροφὴν ἐκείνην ....

§40ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ προκείμενον.

§41ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παρελθὸν κατεδικάσθη, ναί.

§42ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ προκείμενον, κ. Ἡλιόπουλε.

§43ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ θὰ ἔλθω.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρόν· πρέπει νὰ μάθωμεν ἐὰν αὐτὸ τὸ παρελθὸν εἶχε μίαν ἰδέαν.

§45ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ θέμα, κύριοι, θὰ ἔλθω· παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὀλίγην ὑπομονήν. Τὸ παρελθὸν κατεδικάσθη ἀμετακλήτως; ναὶ ἢ ὄχι; Ναὶ βεβαίως· πᾶσα πρᾶξις λοιπὸν, ἡ ὁποία τείνει νὰ ἐπαναφέρῃ ἐνεργείας καταδικασθείσας, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποτρόπαιος.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα λοιπὸν ἕως ἐδῶ σύμφωνοι καὶ εἴμεθα σύμφωνοι πάντες, μηδενὸς ἐξαιρουμένου. Πᾶσα πρᾶξις, ἡ ὁποία ἐστιγματίσθη τοῦ παρελθόντος, ἐπαναλαμβανομένη σήμερον εἶναι κατὰ μείζονα λόγον βδελυρά. —Εἶναι, κύριοι, ζήτημα κανονισμοῦ τὸ προκείμενον; Ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰς πεποιθήσεις του, ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἠμπορῶ ποτὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐν πεποιθήσει ὡμίλησε σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κακῶς δὲ ἐκλαμβάνει ὅτι δύναται νὰ διαβουκολήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ κοινόν (θόρυβος). Ἀλλὰ καὶ ὁ κανονισμὸς αὐτὸς μυστικὴν ψηφοφορίαν ἀπαιτεῖ. Καὶ ὅταν ὁ κανονισμὸς οὕτω διατάσσει, ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπιβάλλεται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπεκράτησε νὰ γίνωνται συνεννοήσεις μεταξὺ συναδέλφων βουλευτῶν καὶ ἀμοιβαῖαι ἐξηγήσεις, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν μένουν οὗτοι ἀνεξάρτητοι καὶ πάντῃ ἐλεύθεροι, καὶ ἄγνωστον ἀποβαίνει τὶ ἐνήργησαν. Δὲν καθιερώθη ἄνευ λόγου, κύριοι, ἡ μυστικὴ ψηφοφορία διὰ τοῦ κανονισμοῦ· ἄνευ λόγου δὲν ἐπεβλήθη αὕτη καὶ διὰ ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Τόσον σπουδαίαν, τόσον ἀναγκαίαν καὶ ἀναπόφευκτον ἐθεώρησε τὸ ἔθνος διὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, ὥστε ἡ περὶ αὐτῆς διάταξις, ἥτις ἠμποροῦσε νὰ συμπεριληφθῇ ἁπλῶς ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ, ἀπεφασίσθη νὰ τεθῇ ὡς θεσμὸς ἱερὸς καὶ ἀπαράβατος ἐν αὐτῷ τῷ Συντάγματι. Διὰ μυστικῆς καὶ συγχρόνου διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας γίνονται αἱ ἐκλογαί. Τὴν ἀρχὴν ταύτην τοῦ Συντάγματος παρεδέχθη καὶ ὁ κανονισμός. Καὶ ὅμως καὶ τὰς διατάξεις ταύτας τὰς σκοπούσας τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐθνικῆς θελήσεως, τῆς θελήσεως τοῦ βουλευτοῦ, τοῦ ἐκλογέως, εὑρίσκετε πλάγια μέσα νὰ παραβιάζητε· καὶ δὲν ἀρκεῖσθε εἰς αὐτά; πράξατε τοὐλάχιστον τὴν παρανομίαν διὰ τρόπου κεκαλυμμένου· ἀλλὰ ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ ἐπαναλαμβάνεται ἀπαρακαλύπτως, κατέναντι τῶν ὑπουργῶν καὶ τῇ ὑπαγορεύσει αὐτῶν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνηργεῖτο πρὸ τῆς Ὀκτωβριανῆς μεταβολῆς κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, εἶναι ἀφόρητον. Δικαίως ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς παραβιάσεως πρὸ ἐμοῦ καὶ οἱ ἄλλοι· δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος, ἡ παραβίασις εἶναι προφανὴς καὶ δὲν πρέπει ποτὲ νὰ καταστήσωμεν αὐτὴν ἀμφισβητήσιμον. Ἄνθρωπος, ἀνήκων εἰς τὴν μερίδα τῆς ἐξουσίας, κρατῶν τὰ ψηφοδέλτια ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα, νὰ ἵσταται πλησίον τῆς κάλπης καὶ ἀπὸ αὐτὸν νὰ λαμβάνωνται πρὸς ψηφοφορίαν, εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται βουλὴ Ἑλληνικὴ, βουλὴ ἐθνικὴ νὰ ἀνεχθῇ. Καὶ ποῖος, κύριοι, μεταξὺ τῶν συμπολιτῶν μας θ’ ἀκούσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ δὲν θὰ μᾶς πτύσῃ κατὰ πρόσωπον, ἐὰν τὸ ἀνεχθῶμεν; Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἐνέργεια κυβερνητικὴ, ἀποδεικνύεται διότι καὶ οἱ ὑπουργοὶ αὐτοὶ φανερὰ ἔλαβον τὰ ψηφοδέλτιά των ἀπὸ αὐτὸν τὸν τεθέντα παρὰ τὴν κάλπην ἀντιπρόσωπον καὶ ἐψηφοφόρησαν. Ὡραία διδασκαλία! ἀξιομίμητον παράδειγμα! Ἀλλὰ τελειόνω λέγων, ὅτι ἤλθομεν εἰς τὸ βῆμα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ στιγματίσωμεν καὶ ἀποκρούσωμεν τὴν παράβασιν· ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάχρησις αὕτη, ἡ προφανὴς, ἡ ἀναιδὴς καὶ βδελυρὰ, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἀπέλθωμεν, καὶ αἱ συνέπειαι ἂς πέσουν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς ἐκείνων, οἵτινες προκαλοῦν τοιαῦτα σκάνδαλα.

§48ΖΕΡΒΑΣ. Περιεργείας ἄξια, κύριοι, εἶναι ἡ σημερινὴ συζήτησις. Ὁ προλαλήσας ἔκαμε μνείαν, ὅτι ὑπάρχει λόγος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπροσδιορίσθη εἰς τὸν κανονισμὸν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἀπέφυγεν ὅμως νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸν λόγον, ὅστις ὡδήγησε τὴν συνείδησιν τῶν συντακτῶν τοῦ κανονισμοῦ. Ἕκαστος, κύριοι, γνωρίζει, ὅτι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἀφορᾷ πάντοτε τὸ που. Τὰ μεγαλείτερα ζητήματα τὰ ἐθνικὰ λύονται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Διατί; διότι διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ὑπάρχει δειλία. Ὁ μόνος λόγος λοιπὸν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἡ συνέλευσις καὶ οἱ συντάξαντες τὸν κανονισμὸν, ἦτο ἡ δειλία τοῦ προσώπου· π. χ. μεταξὺ δύω ψηφοφορουμένων ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εὐχαριστήσῃ καὶ τὰ δύω ἄτομα, καὶ εἰς τὸν ἕνα λέγει θὰ σὲ ψηφοφορήσω, καὶ εἰς τὸν ἄλλον τὸ ἴδιον Μόνον λοιπὸν διὰ τοὺς δειλοὺς ἀνθρώπους εἶναι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι καθ’ ἣν ὥραν ἐν τῇ συνελεύσει ἐφιλονεικεῖτο τὸ ζήτημα τῆς μυστικῆς καὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἐγὼ ὁ ἴδιος καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τῆς ἐν γένει φανερᾶς ψηφοφορίας, διότι εἴπομεν, ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας καταρτίζονται συνειδήσεις, ἡ δὲ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι ἡ δολιωτέρα πασῶν. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ, τὰς ὁποίας σήμερον ἐκτελοῦμεν διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, εἶχον ἄλλον τρόπον, τὸν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, δὲν ἤθελον ἐπακολουθεῖ καθημερινῶς αἱ καλπονοθεύσεις, αἱ ἄτιμοι αὗται πράξεις, αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν τὸ ἔθνος, διότι ἕκαστος θὰ παρουσιάζετο νὰ εἴπῃ, θέλω τὸν δεῖνα βουλευτὴν, καὶ οὔτε κυβέρνησις, οὔτε ἄλλη δύναμις ἠμποροῦσε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν θέλησιν τοῦ ἐλευθέρου πολίτου, ἐνῷ διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας αἱ πλεῖσται ἐκλογαὶ κατεδολιεύθησαν καὶ καταδολιεύονται καὶ θὰ καταδολιεύωνται. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἔχει ἕν τι εὐγενὲς, ἕν τι ἀνδρικὸν, καὶ πᾶς φιλελεύθερος ἀνὴρ πρέπει πάντοτε νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν.

§49ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§50ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, προσβάλλει τὸ σύνταγμα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§51ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ ἐλευθέρως ὅ,τι θέλει.— Ἔρχομαι λοιπὸν νὰ κάμω τὴν διάκρισιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνισχύητε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἀδιάφορον τὶ λέγει ὁ κανονισμός· ἐννοῶ μόνον, ὅτι εἶναι ἡ φανερὰ πρὸς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ὅ,τι εἶναι ὁ χρυσὸς πρὸς τὸν σίδηρον. Ἀλλὰ, κύριοι, σήμερον πρόκειται περὶ ψηφοφορίας καὶ πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ὅπως τὴν ἐκάμνομεν πάντοτε. Τάχα σήμερον γίνεται τοῦτο; τάχα σεῖς εἰς τὰ δωμάτια δὲν μοιράζετε τὰ ψηφοδέλτια; ὁ Δόσιος δὲν μοῦ ἔδωκε ψηφοδέλτιον; Ὅποιος θέλει, γελᾷ καὶ τοὺς δύω. Αὐτὸ ἔγεινε χάριν τῶν προσώπων, χάριν τῶν δειλῶν χαρακτήρων, ἵνα ἐκλέγουν οἱ δειλοὶ χαρακτῆρες ὅποιον θέλουν.

§52ΤΙΝΕΣ. Ἴσια ἴσια αὐτὸ εἶναι.

§53ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ποῖος ἐμποδίζει καθένα νὰ πάρῃ ὁμοιόμορφον χάρτην καὶ νὰ γράψῃ ὅσον θέλει; Ἤλθομεν ἐδῶ καὶ εἴπομεν, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα νὰ γράψῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του; Πρὸς τί μᾶς κατηγορεῖτε; Ποῖος ἐμποδίζει τὸν ἄλλον νὰ ῥίψῃ ὅ,τι ψηφοδέλτιον θέλει; ποῖος εἶπεν, ἔλα καὶ καλὰ ἀπ’ ἐδῶ, νὰ πάρῃς ψηφοδέλτιον;

§54ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί λοιπὸν τὸ ἐκάματε;

§55ΖΕΡΒΑΣ. Μὰ ποῖος σὲ προσεκάλεσε νὰ πάρῃς ἀπὸ αὐτά; Τότε ἔπρεπε νὰ τροποποιήσητε τὸν κανονισμὸν δι’ ἄλλου μέσου, ὥστε νὰ ἦναι ὑποχρεωτικὸς, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἕκαστος ὀφείλει νὰ εἰσέλθῃ ἐκεῖ εἰς τὸ γραφεῖον, νὰ πάρῃ ἄγραφον χάρτην, νὰ γράψῃ κρυφὰ ὅποιον θέλει. Ὅταν σεῖς μοιράζετε ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰ καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν ἄλλην, εἶναι μυστικὴ ψηφοφορία αὐτή; Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ παρελθὸν τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἐδῶ κατέκρινον· ἐγὼ ἤμουν ἐνάντιος, ὄχι ὅμως διὰ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπῆρχε τίποτε, διότι ὑπῆρχε μία θέλησις ἀπόλυτος. Ἄρα ὅταν οἱ 62 βουλευταὶ ἐξελέξαμεν τὸν Κ. Ζαΐμην πρόεδρον ἐναντίον τῆς κυβερνήσεως, πῶς νομίζετε ὅτι διένειμα τὰ ψηφοδέλτια; Ἐγὼ ἐκαθήμην εἰς τὸ τραπέζι καὶ τὰ ἐμοίραζα.

§56ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν τὸ θυμᾶσαι καλὰ. Οὐδέποτε τὰ ἐμοιράσαμεν εἰς τὸ τραπέζι.

§57ΖΕΡΒΑΣ. Ἡμεῖς ἀντεπολιτεύθημεν τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην διὰ τὰ ἀνοσιουργήματά της, τὴν κατεκρίναμεν διὰ τὴν πολιτικήν της διαγωγὴν, καὶ ἠθέλαμεν, ὅποιος ἤθελεν ἡμᾶς, νὰ πάρῃ ἀπὸ τὰ ἰδικά μας ψηφοδέλτια, ὅποιος ἤθελε τὴν κυβέρνησιν, νὰ πάρῃ ἀπὸ τῆς κυβερνήσεως. Εἴδετε ἄλλο ὄνομα νὰ ψηφοφορηθῇ σήμερον ἐκτὸς τῶν τριῶν προσώπων εἰς τὰ τρία τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα διῃρέθημεν; Εἶναι λοιπὸν μυστικὴ ψηφοφορία αὐτή; Ἀλλὰ λέγουν, ἔπρεπε νὰ σεβασθῶμεν τὸν κανονισμὸν, νὰ πάρῃ καθεὶς ὅ,τι ἤθελε.

§58ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ζέρβα, ἐγὼ ἐψηφοφόρησα, δὲν ἐπῆρα ἀπὸ τὸ τραπέζι, ἀλλ’ εἶχον εἰς τὴν τσέπην μου.

§59ΤΙΝΕΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό.

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν δυσπιστοῦν εἰς σέ.

§61ΖΕΡΒΑΣ. Ἕκαστος εἶναι ἀνεξάρτητος νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, νὰ γράψῃ μυστικὰ ἢ φανερά. Μὴ ἐπιμένετε, διότι δὲν ἔχετε δίκαιον, καὶ πρέπει μάλιστα, ἐγὼ εὔχομαι τοὐλάχιστον, νὰ ἔλθῃ μία στιγμὴ, καθ’ ἣν νὰ μὴ ὑπάρξῃ μυστικὴ ψηφοφορία.

§62ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὸν δημοτικὸν νόμον, ἡ ψηφοφορία ἐνηργεῖτο καὶ διεξήγετο ἐπὶ τῇ βάσει ψηφοδελτίων, ἀλλ’ εἰς τὰ ψηφοδέλτια ἦτον ἀναγκαῖον καὶ καθιερωμένον τὸ ὁμοιόμορφον· ἦτον ὑποχρεωμένη δυνάμει τοῦ νόμου ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ χορηγῇ εἰς ἕκαστον τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας μονογραφημένον ψηφοδέλτιον· τοῦτο ἠσφάλιζε τὴν ψηφοφορίαν κατὰ τῶν καταχρήσεων. Χθὲς προσῆλθον νὰ ψηφοφορήσω, ἔγραψα δὲ τὸ ψηφοδέλτιόν μου εἴς τι τῶν δωματίων ἐπὶ χάρτου, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸ χρῶμα μέλαν· ὁ λαμβάνων τὰ ψηφοδέλτια ἢ ἐπιτηρῶν τὴν ψηφοφορίαν παρετήρησεν, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον αὐτὸ εἶναι ἄκυρον, διότι δὲν εἶναι ὁμοιόμορφον· ἐγὼ ἀντέστην καὶ ἐπέμενον νὰ ψηφοφορήσω παρατηρήσας ὅτι ἡ θέλησίς μου δι’ αὐτοῦ τοῦ ψηφοδελτίου πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ, ἐὰν δὲ ᾖναι ἄκυρον, εἰς ἐμὲ δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοὴν τοῦτο· ἐσυμπέρανα δὲ ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ δημοτικοῦ νόμου καὶ τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι εἰς τὸν κανονισμὸν ὑπάρχει ἀτέλεια, ἢ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀτέλεια εἰς τὸν κανονισμὸν, ὑπῆρξε μία ἔλλειψις τοῦ προεδρείου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν θέλει κάμει χρῆσιν τοῦ δεῖνος χάρτου ἢ τοῦ δεῖνος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἑαυτόν μου, ἡ ψηφοφορία εἶναι τι ἔκτακτον· ἐγὼ ἐγνώριζον τὸν κανονισμὸν, ἀλλὰ προσεποιήθην ὅτι δὲν τὸν ἐμελέτησα· ἠθέλησα νὰ γράψω τὸ ψηφοδέλτιόν μου ὅπως τὸ ἔγραψα διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν θέλησίν μου. Κύριοι, χθὲς ἐλέχθησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐστιγμάτιζον τὸ πολίτευμά μας, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οὐδεὶς ἀντέλεξε, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἦτο παροῦσα, ἐσιώπησεν. Ἠξεύρετε τί εἶπον εἰς τὴν Βουλήν; ὅτι δὲν ὑπάρχει πολίτευμα, καὶ ὅμως ἐσιώπησαν· σήμερον ἐγένετο παρατήρησις, ὅτι εἶναι ἄτοπος ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἐξεγείρονται ὅλοι ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ τῶν μεγίστων συμφερόντων τῆς πατρίδος. Ὄχι, ἡ πατρὶς δὲν πάσχει τίποτε· ἐὰν θέλουν τινὲς νὰ ἐκπίπτουν τῆς ἀξίας των, δὲν λέγω, ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, προσβάλλει ὅμως τὴν ἀξίαν τοῦ ἀτόμου, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἴσως, ἀγανακτεῖ διὰ τοῦτο. Καὶ ἠξεύρω τίνα σκοπὸν προτίθεται αὐτὸ, γίνεται χάριν τῆς δολιότητος· ἀλλὰ κατ’ αὐτῆς ἄλλα μέσα πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Χωρὶς λοιπὸν νὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸν κανονισμὸν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐγγίσω τὸ ζήτημα τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας, λέγω, ὅτι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ προσβάλλει ἐκεῖνον, ὅστις θέλει νὰ ᾖναι ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν.

§63ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις θέλω εἴπει μόνον· δὲν θέλω ἀναβιβάσει τὸ ζήτημα τὸ σημερινὸν, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πρὸ ὀλίγου τὴν Βουλὴν, εἰς ζήτημα πολιτικὸν, οὐδὲ θέλω ἐξετάσει, ὡς ἔκαμεν ὁ φίλος μου κ. Ζέρβας, τὰ πλεονεκτήματα τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας· τὸ κατ’ ἐμὲ, εἶμαι ὀπαδὸς τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐκτείνωμεν καὶ μέχρι τῶν ἐκλογῶν. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶμαι ὅλως διόλου τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ὀπαδὸς, διότι θεωρῶ ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία εἰς ἓν κράτος ἀρτισύστατον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐμορφώθησαν εἰσέτι πολιτικοὶ χαρακτῆρες, αὕτη εἶναι, ἥτις δύναται νὰ μορφώσῃ χαρακτῆρας καὶ πολιτικὰ ἤθη. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ τούτου· ὁ κανονισμὸς καθιέρωσε τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Πρόκειται λοιπὸν ἁπλῶς νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον δύναται νὰ ἐκτελῆται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία χωρὶς νὰ παραβιάζηται. Ὑπάρχοντος ἑνὸς κανονισμοῦ, ὀφείλομεν νὰ τὸν σεβασθῶμεν, ὀφείλομεν, ἀκολουθοῦντες καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου, νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἑρμηνείαν εἰς τὸ γράμμα τοῦ κανονισμοῦ, ἡ ὁποία ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, κύριοι, καθιερωθείσης, ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐγγυήσεις εἰς τὰς ἀσθενεῖς συνειδήσεις, καὶ ὑπάρχουν, κύριοι, καὶ τοιαῦται· εἰς ταύτας λοιπὸν ἠθέλησε νὰ χορηγήσῃ ἐγγυήσεις ὁ κανονισμός. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἑρμηνεύηται ὁ κανονισμὸς οὕτως, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Νομοθέτου. Θέλω, κύριοι, δύω λέξεις νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸν νόμον τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας· τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ σας —καὶ εἶναι, κύριοι, ἁπλοῦν ζήτημα κανονισμοῦ—οὔτε κυβερνητικὸν, οὔτε πολιτικὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἓν ζήτημα κανονισμοῦ, διότι συμπολιτευόμενοι καὶ ἀντιπολιτευόμενοι ὀφείλομεν νὰ ὑπακούωμεν εἰς τὸν κανονισμὸν αὐτὸν, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος ὁ διέπων τὸ κοινοβούλιον τοῦτο· ὅταν εἴπωμεν, ὅτι δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κανονισμὸν, ἢ ὅταν ἑρμηνεύωμεν τὸν κανονισμὸν οὕτως, ὥστε ἡ ἑρμηνεία αὐτοῦ νὰ ᾖναι καθαρῶς ἀντινομία, τότε ἕκαστος θέλει νὰ πράξῃ ὅπως θέλει, νὰ μείνῃ ἐδῶ, ἢ νὰ φύγῃ, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἔχομεν λοιπὸν συμφέρον ὅλοι, ἢ συμπολιτευόμενοι, ἢ ἀντιπολιτευόμενοι, νὰ σεβασθῶμεν τὸν κανονισμόν. Τὸ ἄρθρ. 62 σᾶς διαγράφει ῥητῶς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ γίνηται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, καὶ ἂν θέλητε, τὸ ἀναγινώσκω. «Ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία γίνεται ὡς ἐφ’ ἑξῆς.» «Ἕκαστος τῶν βουλευτῶν λαμβάνει παρὰ τοῦ γραφείου ἓν ψηφοδέλτιον ἐξ’ ὁμοιομόρφου καὶ ἄνευ διακριτικοῦ σημείου χάρτου, καὶ μίαν ψῆφον, μετὰ δὲ τὸν χρόνον πρὸς ἐγγραφὴν τῶν ἀναγκαίων ὀνομάτων εἰς τὰ ψηφοδέλτια κλπ.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ κανονισμὸς διέγραψε τὸν τρόπον καθ’ ὃν πρέπει νὰ γίνηται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία· ἀλλ’ ἐνηργήθη σήμερον ἡ μυστικὴ ψηφοφορία καθὼς γράφει ὁ κανονισμός; Βεβαίως λέγω ὄχι, διότι ἐδῶ, πλησίον εἰς τὴν τράπεζαν αὐτὴν, παρετέθη ἓν κοφίνιον καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐλαμβάνοντο τὰ ψηφοδέλτια· βεβαίως τοῦτο δὲν εἶναι μυστικὴ ψηφοφορία, καὶ ἑπόμενον ὅτι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ περὶ τοῦ προέδρου ἢ ἄλλης ἀρχαιρεσίας, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν της δὲν εἶναι μυστικὴ, διότι ἕκαστος προηγουμένως γνωρίζει τὰ ὀνόματα, ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφοφορήσῃ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι μόνον ἔλλειψις, εἶναι καθαρὰ παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ, ὅταν εἰς μίαν τράπεζαν ἢ εἰς ἄλλην ὑπάρχουσι φανερὰ ψηφοδέλτια καὶ ἐξ αὐτῶν λαμβάνουν καὶ καταθέτουν ἐντὸς τῆς κάλπης. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει ἓν γραφεῖον, καὶ ὅτι γράφει τὰ ψηφοδέλτια· δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, κάμετε καὶ ὑμεῖς τὸ αὐτὸ· ἔχετε καὶ ὑμεῖς ἄλλο δωμάτιον καὶ ἐκεῖ δύνασθε νὰ γράφητε τὰ ἐδικά σας. Τοῦτο εἶναι παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ; Ἀλλὰ νὰ παρατίθεται ἓν κοφίνιον εἰς αὐτὴν τὴν τράπεζαν καὶ παρ’ αὐτοῦ νὰ λαμβάνωνται τὰ ψηφοδέλτια, τοῦτο νομίζω ὅτι καὶ οἱ ἴδιοι ὑπουργοὶ θέλουν τὸ ἀναγνωρίσει ὡς παράβασιν τοῦ κανονισμοῦ.

§64Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι κανὲν κοφίνιον, εἶναι χεῖρες.

§65ΖΑΪΜΗΣ. Ἂς ᾖναι. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ αὐτὸ ἔγεινεν ὅταν ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ διὰ τὰς ἐπιτροπάς· ἀλλ’ ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει ἄδικον, διότι, κατὰ τὸν κανονισμὸν ὅστις λέγει, ὅτι τὰ ⅔ λαμβάνονται ἐκ τῆς πλειονοψηφίας, καὶ τὸ ⅓ ἐκ τῆς μειονοψηφίας, ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο· ὥστε αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ ψηφοδέλτια πρέπει νὰ λείψουν ἀπ’ ἐδῶ, διὰ νὰ λείψῃ αὐτὸ τὸ σκάνδαλον, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§66ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§67ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Τὴν Δευτέραν (ἀπέρχονται).

§68ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν μοὶ ἐφάνη παράδοξον, ὅτε ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπό τινας τῶν προλαλησάντων τολμηρὰς σοφιστικὰς ἰδέας, διότι ἡ τύχη μὲ ἔφερε νὰ ἀκούσω πολὺ βαρύτερα πράγματα, ὅτι καὶ τὸ ἄτοπον ἔχει τὸ δίκαιόν του, ὅτι ἅπαντες οἱ διατελέσαντες βουλευταὶ καὶ πληρεξούσιοι ἦσαν ἰδιοτελεῖς καὶ μοχθηροὶ πολῖται, ὅτι δι’ ἑνὸς διπλώματος ὑπουργικοῦ ἀνέλαβε τὴν τιμήν του ἕκαστος τούτων καὶ τόσα ἄλλα. Ἔρχομαι νὰ συζητήσω αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, ἂν ᾖναι ἡ ψηφοφορία φανερὰ ἢ μυστική. Εἰς ἕκαστον ἔθνος οἱ νόμοι γίνονται ἀναλόγως τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν ἕξεών του· παρετηρήθη ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν διατηρεῖ τὴν ἀνεξαρτησίαν της ἡ φανερὰ ψηφοφορία ὅσον ἡ μυστική. Ὅταν ἔγεινεν ὁ νόμος τοῦ 1844, ὅλοι ἔλεγον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι εὐτυχὴς διότι ὁ νόμος αὐτὸς ἦτο φιλελεύθερος. Ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ψηφοφόρος νὰ ἑτοιμάζῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του κατὰ θέλησιν, καὶ κατήντησε νὰ κάθηται ὁ ἀγροφύλαξ νὰ δίδῃ τὰ ψηφοδέλτιον εἰς τὸν ψηφοφόρον παρὰ τὴν κάλπην κατ’ ἐντολὴν καὶ θέλησιν τῆς ἀρχῆς· αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὀκταημέρου προθεσμίας τῆς διὰ ψηφοδελτίων ἀνεξαρτήτου ψηφοφορίας. Ὁ κανονισμὸς εἶναι σαφής· μυστικὴ ψηφοφορία δὲν θὰ εἴπῃ νὰ παρουσιάζῃ ὁ ψηφοφόρος τὸ ψηφοδέλτιόν του ἀνοικτόν. Σᾶς ἐρωτῶ, ἀπὸ ἐδῶ (δεικνύων τὸ βῆμα παρὰ τὴν βάσιν τῆς κάλπης) λαμβάνων τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ῥίπτων αὐτὸ εἰς τὴν κάλπην, εἶναι μυστικὴ ψηφοφορία τοῦτο; Κύριοι, μὴ ἀρχίζωμεν ὅπως ἀρχίσαμεν καὶ ἄλλοτε νὰ ἀφίνωμεν καθ’ ἑκάστην ἀπὸ ἓν δικαίωμα, διότι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα νὰ μὴ ἔχωμεν κανὲν δικαίωμα· καὶ δυστυχῶς τότε δὲν κύπτομεν τὸν αὐχένα, ἀλλὰ κάμνομεν ἀνατροπὴν καὶ αὐτὸ στοιχίζει εἰς τὸ ἔθνος. Προηγουμένη πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι αὐταὶ αἱ παραλείψεις βλάπτουν τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπέφερεν ἀρκετὰ ἕνεκα αὐτῶν, καὶ τί θὰ ὑποφέρῃ δυστυχῶς ἀκόμη, ἐὰν δὲν προσέξωμεν, ὅλοι τὸ γνωρίζετε. Εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι φανερὰ ψηφοφορία νὰ γράφηται τὸ ψηφοδέλτιον ἀπὸ τὸ δωμάτιον· εἶναι ὅμως φανερὰ νὰ λαμβάνηται ἀπὸ ἐδῶ. Τὸ νὰ λαμβάνηται ἀπὸ τὸ δωμάτιον καὶ νὰ λαμβάνηται ἀπὸ ἐδῶ διαφέρουν πολύ· διότι ἀπὸ ἐκεῖ (δεικνύων τὸ δωμάτιον τῆς Βουλῆς) ἕως ἐδῶ δύναμαι νὰ ἀλλάξω δέκα ψηφοδέλτια, ἐνῷ ἀπὸ ἐδῶ οὔτε ἕν. Κύριε Ζέρβα, ἐγὼ σοῦ εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν ἤμην ἐπαναστάτης· σὺ ἦσο ἐπαναστάτης, ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ἐλευθερίας, σὺ ἐζήτησας· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγὼ ὡρκίσθην, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ σεβασθῶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως, ὀφείλεις ὅμως καὶ σὺ νὰ σεβασθῇς τὰ ἔργα αὐτῆς, καὶ δὲν σοὶ κάμει τιμὴν νὰ διδάσκω ἐγὼ ὁ μὴ ἐπαναστάτης σὲ τὸν ἐπαναστάτην τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι δειλία καὶ ὅτι εἶναι ἀνάξιοι νὰ ᾖναι βουλευταὶ ὅσοι δὲν ἔχουν τὴν τόλμην νὰ λαμβάνωσι ψηφοδέλτιον φανερὰ, καὶ σᾶς ἀνέφεραν τὴν ψηφοφορίαν τοῦ 1862· εἶναι ἀληθὲς, καὶ αὐτὸ τὸ παράδειγμα τὸ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ, ὅτι οἱ τότε ὑπουργοὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ θέσωσι τὰ ψηφοδέλτια ἐπὶ τῆς κάλπης διὰ νὰ ταπεινώσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν βουλευτικὴν ἀξίαν.

§69ΖΕΡΒΑΣ. Τὰ εἶχον ἐπάνω εἰς τὴν τράπεζαν μίαν πιθαμὴν μακρυά.

§70Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι ψεῦδος αὐτὸ (θόρυβος).

§71ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Ζέρβα, ἐὰν ἦτο φανερὰ ψηφοφορία, δὲν θὰ ἐγίνοντο 62 οἱ ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ τοῦ 1865 καὶ δὲν θὰ εὑρισκόμεθα τότε εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Θέλετε λοιπὸν νὰ προκαλέσητε τοὺς αὐτοὺς κλονισμούς; Εἴμεθα οἰκοκυραῖοι, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὰ πράγματα τοῦ ἔθνους.

§72ΖΕΡΒΑΣ......

§73ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κ. Ζέρβα, δὲν ἠθέλατε τολμήσει νὰ λαλήσητε οὕτως, ἂν δὲν εἴχετε τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ὑποστηρίζουσαν τὰς ἰδέας σας· διὰ τοῦτο λυποῦμαι ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ ἀναφέρω ἓν ἀνέκδοτον περιστατικὸν περὶ πιέσεως τῆς πλειονοψηφίας. Πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, κύριοι, ὑπῆρχεν εἰς τὴν Τρίπολιν ὀθωμανὸς εὐπαίδευτος· αὐτὸς εἶχε φίλον καλόγηρον μονῆς τινος τῆς Πελοποννήσου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐφιλονείκησε καὶ περὶ θρησκείας· καὶ ἐπειδὴ ὁ καλόγηρος, ἀγράμματος μὲν ἀλλὰ πνευματώδης, ἐστήριζε τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν παρθενίαν τῆς Παναγίας, ὁ ὀθωμανὸς τὸν ἐμυκτῆριζε διὰ τοῦτο. Ἡμέραν τινὰ ὁ ὀθωμανὸς εὑρισκόμενος ἐν καφενείῳ τῆς Τριπόλεως μετ’ ἄλλων ὁμοθρήσκων του εἶδε τὸν καλόγηρον, καὶ ἀντὶ νὰ τὸν χαιρετήσῃ κατὰ τὸ σύνηθες τῷ ἀπέτεινε παράδοξον ἐρώτησιν διὰ νὰ τὸν χλευάσῃ παρόντων τῶν ἄλλων· «Τί κάμει ἡ Παρθένος σου, καλόγηρε; τῷ εἶπεν.» Ὁ καλόγηρος τῷ ἀπήντησε, «σκάλαις κάμνει.—Τί τὰς θέλει; —Ἄλλους ἀναβάζει καὶ ἄλλους καταβάζει»· καὶ ἤθελον τὸν προσβάλει δι’ αὐτὸ οἱ Τοῦρκοι, ἀλλὰ τὸν ἐσεβάσθησαν, διότι ἦτον ἡ ἀπάντησις πολὺ ἐπιτυχής. Δὲν παρῆλθον τρία ἔτη καὶ ὁ ἰσχυρὸς ἐκεῖνος ὀθωμανὸς, διαφυγὼν τὴν μάχαιραν τῶν πορθητῶν τῆς Τριπόλεως, ἔζη κρυπτόμενος εἰς τὸ κελίον τοῦ καλογήρου, ζῶν ἀπὸ τὰ ψιχία καὶ τὴν γενναιοψυχίαν αὐτοῦ. Πρόσφατος ἑξαετὴς ἱστορία ὑποστηρίζει τὴν καταλληλότητα τοῦ ἀνεκδότου μου διὰ τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ἡ πλειονοψηφία πίεσιν εἰς τὴν μειονοψηφίαν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία. (Ὁ διευθύνων τὴν ψηφοφορίαν καὶ οἱ ψηφολέκται καταλαμβάνουσι τὰς οἰκείας θέσεις).

§75ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί ἀποτέλεσμα εἶχεν ἡ συζήτησις, κ. πρόεδρε;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία.

§77ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως ἦτο ὅτι ἡ ψηφοφορία εἶναι ἄκυρος καὶ πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἐκ νέου.

§78ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν βλάπτει, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, κύριε πρόεδρε.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅπως θέλετε.

§80ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν ἀπερχόμενοι). Ἔφυγαν οἱ περισσότεροι βουλευταὶ, κ. πρόεδρε, καὶ δὲν εἶναι ἀπαρτία (θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία, κύριοι, ἀπὸ τὴν ἀρχήν.

§82ΔΟΣΙΟΣ. Κάμνω τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ φανῇ.

§84ΔΟΣΙΟΣ. Ὅταν ἐσυζητεῖτο τὸ περὶ σταφίδος καὶ ἐκάματε τὴν ἔνστασιν ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία, ἡμεῖς δὲ ἐλέγομεν ὅτι ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ φανῇ, ἀνεγνώσατε τὸν κατάλογον· καὶ ἐγὼ λοιπὸν τώρα λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον (θόρυβος). Κύριε πρόεδρε, γενομένης ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προβῆτε. (Ἐνταῦθα ἐγένετο ἐκ νέου ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δανοπούλου, ἐπιτηρούντων τῶν ψηφολεκτῶν Α. Ῥούκη καὶ Ἡλ. Φλέσσα· γενομένης δὲ ἀπαριθμήσεως τῶν ψηφοφορησάντων, εὑρέθησαν 86).

§85ΤΙΝΕΣ. Νὰ γίνῃ διαλογὴ καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας.

§86Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε· θὰ σχισθοῦν τὰ χαρτιά. Κύριε Δανόπουλε, δὲν δύνασθε νὰ κάμετε διαλογήν.

§87ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εἶναι ἡ Βουλὴ διὰ ν’ ἀπαγγελθῇ τὸ ἀποτέλεσμα;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀπαρτίας, κύριοι, ἀναβάλλεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου διὰ τὴν Δευτέραν.

§89Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ γίνῃ νέα ἐκλογὴ καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γίνουν εἰδοποιητήρια.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 4 Μ. Μ.