1868.10.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77

Τῆς 17 Ὀκτωβρίου 1868.

(Πέμπτη)

Ὥρα 2. Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνονται.— Κύριοι βουλευταί, χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσω ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ καταχωρισθῇ τὸ ὀλίγον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔφερα εἰς τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ εἰ δυνατὸν αὔριον τὴν 9 ὥραν διὰ νὰ συντάξῃ τὸν ἀπολογισμὸν ὄχι μόνον τῆς ἐνεστώσης συνόδου, ἀλλὰ καὶ τῆς παρελθούσης ά. συνόδου τῆς ά. περιόδου. Παρακαλῶ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀπαιτήσῃ τοῦτο ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ τοὺς προσκαλέσητε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ οὔτε δευτέρα, καὶ προφορικῶς καὶ ἐγγράφως πολλάκις τοὺς ἐπροσκάλεσα.

§6ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον εἰς τὰς 9 νὰ ἔλθουν.

§7Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (ὑπουρ. Παιδείας) Κύριοι, ἐπὶ τῇ παραγγελείᾳ τῇ διαβιβασθείσῃ ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς καταθέτω σήμερον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐζητήθησαν· ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς διετύπωσε κατὰ συνέπειαν τῶν αἰτήσεων τινῶν τῶν συναδέλφων, δὲν ἠδυνήθην ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως χρόνου, διότι ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἦσαν ἀναγκαῖα νὰ κατατεθῶσι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠδυνήθην νὰ συντάξω τοὺς καταλόγους ὀνομαστί· ἀλλ’ εἶναι ἀριθμητικῶς συντεταγμένοι, ὑπάρχουν αἱ δαπάναι πλήρεις, ὑπάρχει σύγκρισις τοῦ 1867 πρὸς τὸ 1868· ὑπάρχει σημερινὴ κατάστασις τῶν κληροδοτημάτων, οἵα ἦτον ἡ κατάστασις αὐτῶν πέρυσι καὶ πρὸ τριῶν, τεσσάρων ἐτῶν καὶ ποία σήμερον, καὶ ποία χρῆσις ἐγένετο αὐτῶν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ σήμερον. Ἐκτὸς ὅμως τῶν διαφόρων αὐτῶν αἰτήσεων, αἱ ὁποῖαι διαλαμβάνονται εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει ἀκόμη καὶ μία ἐπερώτησις, ἥτις, προῆλθε, δὲν ἠξεύρω, ἀπὸ τίνα τῶν συναδέλφων, ἡ ὁποία εἶναι ῥητῶς διατετυπωμένη ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διατὶ δὲν εἰσάγω τὴν Γεωγραφίαν εἰς τὰ γυμνάσια· περὶ τούτου δὲν ἠδυνήθην νὰ κάμω ἔγγραφον ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν νὰ καταθέσω, ἀλλὰ καταθέτω προφορικοὺς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποῤῥέουν.......

§8ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐζήτησε κανεὶς λόγον περὶ τούτου.

§9ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κατάλογος τῶν ὑποτρόφων δὲν εἶναι ἐδῶ.

§10ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἐγὼ ὤφειλα νὰ ἐκτελέσω τὴν παραγγελίαν τοῦ Σώματος, ἥτις διετυπώθη εἰς ἔγγραφον τοῦ προεδρείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ μοὶ ἐζήτησε κατάστασιν τοιαύτην. Νὰ ἀπαντήσω δὲ καὶ διατὶ δὲν εἰσήγαγον τὴν Γεωγραφίαν.

§11Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κανενὸς δικαίωμα δὲν ἦτο νὰ τὸ ζητήσῃ αὐτό· εἶναι ἡ τακτικὴ μὲ τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ προσφέρεσθε πάντοτε εἰς ὅλα τὰ ζητήματα· ὁσάκις δὲ ζητοῦμεν λόγον εἰς ἓν πρᾶγμα, θέλετε νὰ ὁμιλῆτε διὰ νὰ καλύπτετε τὰ ἄλλα.

§12ΥΠΟΥΡ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνήργησα ἐπὶ τῇ βάσει λόγων, ἀλλ’ ἐγγράφων. Τὸ ἔγγραφον τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς δύνασθε νὰ τὸ ἔχητε εἰς χεῖράς σας ἐντὸς πέντε λεπτῶν· διὰ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μοῦ ζητεῖ αὐτὸ καὶ αὐτό.

§13ΤΙΝΕΣ. Κακῶς ἔπραξε καὶ τὸ προεδρεῖον.

§14ΥΠΟΥΡΓ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κατὰ συνέπειαν ἐγὼ ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω ἐφ’ ὅλων τὰ ὁποῖα μὲ ἐζήτησεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς· ὥστε αὐτὰ, κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν ἀνήκουν εἰς ἐμὲ νὰ τὰ εἰπῆτε· ἐγὼ ἐνήργησα ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμου ἐγγράφου τὸ ὁποῖον, ἐὰν δι’ ἐσᾶς δὲν ἔχῃ ἐπισημότητα, δι’ ἐμὲ ἔχει ὑποχρέωσιν.

§15ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐφέρατε τὸν κατάλογον τῶν διοριζομένων ὑποτρόφων.

§16ΥΠΟΥΡ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κατάλογον ὀνομαστικὸν δὲν ἔφερον, διότι εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτὴν μὲ ἐζητήθη νὰ φέρω τοὺς καταλόγους ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν κυρίων Δρόσου, Λομβάρδου καὶ Χριστοπούλου. Τὸ γραφεῖον μὲ εἶπεν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται χρόνος. Ἐγὼ τοὺς εἶπα ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ κατατεθῶσιν αὐτοὶ οἱ κατάλογοι, διότι τοὺς νομίζω ἀναγκαίους διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἠξεύρετε ὅμως ὅτι τὰ ἀρχεῖα τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν δὲν ἀναδιφῶνται τόσον εὐκόλως.

§17ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τουλάχιστον τοὺς σημερινούς.

§18ΥΠΟΥΡ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§19ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἰδοὺ ὑποβάλλω τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα προχθὲς καὶ ἐτυπώθη. Ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν καιρὸν καὶ λήγει ἡ σύνοδος, θὰ παρακαλέσω νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ σήμερον κατὰ πρώτην φοράν.

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν ἀναγινώσκομεν.

«ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Μεχρισοῦ ψηφισθῇ καὶ κυρωθῇ ὁ ἐν τῷ ἀριθ. 89 τοῦ Συντάγματος διαλαμβανόμενος νόμος, δι’ οὗ θέλουν ὁρισθῆ τὰ προσόντα τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 88 μνημονευομένων ὑπαλλήλων, τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον καταργεῖται, τὰ δὲ μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου περιορίζονται εἰς τέσσαρα, τὸν πρόεδρον, ἀντιπρόεδρον, καὶ δύω ἀρειοπαγίτας, τοὺς ἀρχαιοτέρους, καὶ τὰ μέλη ἑκάστου τῶν ἐφετείων περιορίζονται εἰς τρία, τὸν πρόεδρον καὶ δύω ἐφέτας, τοὺς ἀρχαιοτέρους. Ἄρθρον 2. Ἄν τις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανομένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων παραιτηθῇ ἢ καταστῇ ἀνίκανος, ἀναπληροῦται ἀπὸ τὸν ἀρχαιότερον ὁμόβαθμόν του, ἐκ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ἀπολυθησομένων ἢ μετατεθησομένων εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν. Ἄρθρον 3. Πρὸς ἐπιτήρησιν τῶν ἐγγράφων τοῦ συνεδρίου μέχρι τῆς ἀναδιοργανώσεώς του διατηροῦνται ὁ γραμματεὺς, τέσσαρες λογισταὶ, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ἀρχείου καὶ οἱ κλητῆρες. Ἄρθρον 4. Τὴν 15 9βρίου πάντες οἱ ὑπάλληλοι τοῦ συνεδρίου, τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν ἐφετείων, ὅσοι δὲν διαλαμβάνονται ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις, εἶναι αὐτοδικαίως πεπαυμένοι, καὶ πᾶσα τούτων ἀπαίτησις ἀποζημιώσεως ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου κοινοποιήσεως τῆς ἀπολύσεώς των ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ἀπευθύνεται πρὸς τὸν ὑπουργὸν αὐτὸν προσωπικῶς, μὴ εὐθυνομένου τοῦ δημοσίου. Ἄρθρον 5. Διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου εὐθύνονται οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ἐπὶ ἐγκλήματι παραβάσεως τῶν ἄρθρων 88 καὶ 89 τοῦ Συντάγματος.

Ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος

Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ».

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§22ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Πολεμῶ τὴν ἀρχὴν, κύριε πρόεδρε· πρέπει νὰ γείνῃ νόμος περὶ προσόντων τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀλλὰ πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαμείνωμεν μέχρις οὗ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶναι ἐδῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἔχῃ περὶ προσόντων νόμον ἕτοιμον.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§24ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶπα καὶ χθὲς, κύριοι, ὅτι εἶχε διορισθῆ μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία συνέκειτο ἀπὸ διαφόρους ἀνωτέρους ὑπαλλήλους καὶ κατήρτισε νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Ἐννοεῖται, ὅτι προκειμένου λόγου νὰ εἰσαγάγω τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑποστηρίξω αὐτὸ, ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸ μελετήσω καὶ νὰ ἴδω ποίας διατάξεις ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ ἢ νὰ μεταβάλω ἢ ποίας ἰδέας θὰ ἔχω ὁ ἴδιος, διότι, ὅταν ἔλθω ἐνταῦθα, θὰ ἔλθω νὰ ἀντιπροσωπεύσω τὰς ἰδέας τὰς ἰδικάς μου. Λοιπὸν ἐνασχολοῦμαι εἰς αὐτό.

§25ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ πέντε ἡμέρας λήγει ἡ Σύνοδος.

§26ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, σᾶς ἐρωτῶ ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεώς σας οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ἔχομεν καιρὸν ἀκόμη νὰ συζητήσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον; δὲν ἔχομεν.

§27ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὲ ἐρωτήσατε ποῦ εὑρίσκεται αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, σᾶς εἶπα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις αὐτῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δημητρακάκη.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἔχει κανεὶς ἀντίῤῥησιν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον κατὰ πρώτην φοράν.

§31ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ κ. Δημητρακάκης ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν χθὲς καταβαίνων ἀπὸ τοῦ βήματος συνεπέρανεν, ὅτι κατόπιν τῆς προτάσεως αὐτῆς εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπέβαλα. Νομίζω, ὅτι ἡ μία δὲν ἀποκλείει τὴν ἄλλην· δὲν φέρω οὐδεμίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη, ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ἡ μία πρότασις δὲν ἀποκλείει τὴν ἄλλην. Ἡ πρότασίς μου στηρίζεται ἐπ’ αὐτῆς καὶ μόνης τῆς ἰδέας, νὰ ὑπάρξῃ ἓν μέσον θεραπείας, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ νόμος περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ λοιπὸν ἐνόμισα, ὅτι ἐδύνατό τις νὰ ἀνεύρῃ μίαν πρόχειρον θεραπείαν εἰς τὴν γνωμοδότησιν μιᾶς ἐπιτροπῆς συγκροτουμένης ἀπὸ τὰ ἐν τῇ προτάσει ἀναφερόμενα πρόσωπα, ὥστε, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα δὲν ἔχει τι τὸ ἀντικείμενον εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ἐδέχθη τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δημητρακάκη, νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ αὐτή.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναγινώσκομεν.

«ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Μέχρις οὗ ἐκδοθῇ ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 89 τοῦ Συντάγματος νόμος περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οὐδεὶς διορίζεται πρόεδρος ἐφετῶν, ἐφέτης ἢ ἀρειοπαγίτης, ἂν μὴ προηγηθῇ γνωμοδότησις ἐπιτροπῆς, συγκροτουμένης ἐκ τοῦ προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ εἰσαγγελέως. Ἡ αὐτὴ γνωμοδότησις ἀπαιτεῖται καὶ περὶ τῶν τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας δικαστικῶν ὑπαλλήλων τῶν νῦν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελούντων. Ἄρθρον 2. Πᾶς πρόεδρος ἐφετῶν, ἐφέτης ἢ ἀρειοπαγίτης, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου μέχρι τῆς 15 Νοεμβρίου 1868 δὲν ἤθελεν ὑπάρξει γνωμοδότησις τῆς ἀνωτέρω ἐπιτροπῆς, θεωρεῖται αὐτοδικαίως πεπαυμένος. Ἄρθρον 3. Τὰ περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς θέλουν κανονισθῆ διὰ Διατάγματος.

Ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου

Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ.»

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§33ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα· αὐτὴ εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, διότι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ τῶν ὑπουργῶν αὐτοῦ. Ἐκ τῶν προτέρων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς ὑπαλλήλους· ἐδῶ δὲ θέτει προσόντα, δι’ ὧν λέγει, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ διορίζουν. Κάμετε καλλίτερα μίαν πρᾶξιν, ὅτι αὐτοὶ διορίζουν καὶ τοὺς ὑπουργούς.

§34ΣΑΡΑΒΑΣ. Δύω λέξεις, κ. πρόεδρε. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους κατὰ τὸν νόμον. Ὁ νόμος ἑπομένως δύναται νὰ προσδιορίσῃ κατὰ τίνα τρόπον διορίζονται καὶ παύονται οἱ ὑπάλληλοι καὶ δύναται νὰ θέσῃ περιορισμοὺς νομίμους εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν χωρὶς διὰ τοῦτο νὰ παραβιάζῃ τὸ Σύνταγμα. Ἄλλως τε δὲ ἡ βάσις τῆς προτάσεώς μου εὑρίσκεται ἐν τῷ ἰσχύοντι ὀργανισμῷ τῶν δικαστηρίων κατὰ τὸν ὁποῖον διὰ νὰ διορισθῇ τις δικαστικὸς ὑπάλληλος ἀπαιτεῖται ἡ γνωμοδότησις τοῦ εἰσαγγελέως. Ἐγὼ τὴν γνωμοδότησιν τὴν καθιστῶ ὑποχρεωτικὴν μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐκδοθῇ νόμος περὶ προσόντων. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι τίποτε ἀντικείμενον εἰς τὸ πολίτευμα δὲν ἔχει ἡ προκειμένη πρότασις.

§35ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ χαρακτηρίσας ὡς ἀντισυνταγματικὴν τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐλησμόνησε τὸ ἄρθρον 87 τοῦ Συντάγματος· ἀνέγνωσε τὴν πρώτην περίοδον «ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει κατὰ νόμον τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς βαθμοὺς, διορίζει καὶ παύει ὡσαύτως τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους» καὶ ἐνόμισεν ὅτι οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ φέρῃ περιορισμούς· ἐὰν ἀνεγίνωσκεν ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον ἤθελεν ἰδεῖ ὅτι ἡ πρότασις δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική. Τί λέγει παρακάτω τὸ ἄρθρον; «ἐκτὸς τῶν παρὰ τοῦ νόμου ἐξαιρέσεων». Δύναται λοιπὸν ὁ νόμος νὰ κάμῃ ἐξαιρέσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν δύνανται ἀπολύτως νὰ διορίσουν ὑπαλλήλους. Ἐὰν σήμερον φέρωμεν νόμον περιέχοντα ἐξαιρέσεις, αὐτὸς ἰσχύει καὶ εἶναι συνταγματικός. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός του οὗτος ἦτο, διότι ἐλησμόνησε τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ὅταν προτείνῃ τις τοιαύτας προτάσεις, κάμνει καλὰ νὰ ἀναγινώσκῃ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σαράβα κατὰ πρώτην φορὰν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον.....

§37ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. Κύριοι, ὑπάρχει πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Καλαβρύτων Σ. Πετιμεζᾶ, ἡ ὁποία παρεδέχθη χθὲς εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν σήμερον διὰ δευτέραν φοράν;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναγινώσκομεν «Δικαίωμα συντάξεως ἔχουσι» (Ἀναγινώσκεται διὰ δευτέραν φοράν). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§41ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ καὶ Πετσάλη διὰ τὰ ὑποτελωνεῖα.

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀπεῤῥίφθη.

§44ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν (θόρυβος).

§45ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου γίνεται τρίς· ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ πλέον. Ἔγεινε λοιπὸν αὐτό; Ὄχι. Ἀνέβην ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς τὸ βῆμα καὶ ἡ Βουλὴ εἶπεν ὅτι ἀναβάλλει.

§46ΤΙΝΕΣ. (Ἀριστερόθεν). Ἀνεβλήθη μάλιστα.

§47ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τί λέγουν τὰ πρακτικά;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ;

§49ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τί λέγουν τὰ πρακτικά, Κ. πρόεδρε, τὰ χθεσινά;

§50ΣΙΜΟΣ. Ἀνεβλήθη.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη λέγω καὶ ἐγὼ καὶ δὲν προσδιωρίσθη χρόνος.

§52ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἀνεβλήθη μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν χθὲς ἀπεφασίσθη οὕτω, σήμερον εἶναι μεγάλη ἀνακολουθία νὰ συζητήσωμεν ἄλλας.

§53ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Χθὲς ἀνεγνώσθη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἀπέῤῥιψεν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἀναγινώσκομεν τὰ πρακτικά. Ἀναγινώσκεται τὸ σχετικὸν μέρος τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. «Εἰς πρώτην δὲ συζήτησιν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ὑπὸ Σ. Πετιμεζᾶ ὑποβληθεῖσα τροποποίησις τοῦ περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμου καὶ νομοσχεδίων.» Ἀπεῤῥίφθη δὲ ἡ αἴτησις περὶ πρώτης συζητήσεως ἄλλων τινῶν προτάσεων.

§55ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν ἰδού.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Κάμετε τὴν παρατήρησιν, κ. πρόεδρε, εἰς τὸν συντάκτην οὕτω πως νὰ μὴ σημειοῦται ἡ ἀπόῤῥιψις ἢ ἡ παραδοχὴ προτάσεως, διότι γίνεται σύγχυσις.

§57ΣΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς παρακαλῶ ὅπως εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ θὰ ἰδῆτε ὅτι βγαίνει ἓν νόημα ἄτοπον· ἀπεῤῥίφθη ἡ δεῖνα πρότασις, δηλ. ἀπεῤῥίφθη διὰ παντός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ πλέον.

§58ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§59ΣΙΜΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖτε;

§60ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§61ΣΙΜΟΣ. Ἐγὼ λοιπὸν λέγω ὅτι ἀπεῤῥίφθη, θὰ εἴπῃ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ πλέον, ἀλλ’ ἔκαμεν ἡ Βουλὴ αὐτό;

§62ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἔκαμε.

§63ΣΙΜΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι· εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποῤῥίψῃ καὶ νὰ μὴν ἀκούσῃ κανένα; Ἄρα ἰδοὺ τί ἀπεῤῥίφθη· ἀπεῤῥίφθη τὸ νὰ θεωρηθῇ γενομένη ἡ πρώτη ἀνάγνωσις· ἀλλά, κύριοι, ἐξάγεται διὰ πότε ἐγένετο ἡ ἀναβολή; Ἄρα καὶ σήμερον ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ.

§64ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λυποῦμαι, κύριοι, καὶ ἐντρέπομαι ὡς βουλευτὴς, διότι ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. 24 ὧραι μᾶς χωρίζουν ἀπὸ χθές. Ἐγὼ ἀποτείνυμαι εἰς τὴν συνείδησιν καὶ τὴν μνήμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως παρουσίασεν ὁ Κ. πρόεδρος 3 νομοσχέδια· τὸ πρῶτον ἀπέβλεπε τὴν σύστασιν νέων τελωνείων, τὸ ἕτερον ἀπέβλεπε τὸν νόμον περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸ τρίτον ἦτο τὸ ὑποβληθὲν ἀπὸ τὸν κύριον πετιμεζᾶν. Ὁ κ. πρόεδρος, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἠρώτησε τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις καὶ τῶν τριῶν τούτων νομοσχεδίων καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προταχθῇ. Κατόπιν ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ὑποτελωνείων καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τοῦτο εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§66ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, (θόρυβος.)

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δεύτερον ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου τῶν συντάξεων καὶ ἐρωτηθεῖσα ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε καὶ τοῦτο· καὶ μετὰ ταῦτα ἀνεγνώσθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πετιμεζᾶ.

§68ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα ἐγὼ καὶ εἶπεν ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν ἀπέῤῥιψεν.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν ἑορτῆς ἀνέβητε. Λοιπὸν κάμνω τὴν παρατήρησιν ἄλλοτε νὰ προσέχουν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν καὶ νὰ μὴ γράφουν τοιαῦτα πράγματα.

§70ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἰδέτε τὰ στενογραφήματα ὅπου λέγουν, ὅτι ἀπεῤῥίφθησαν.

§71ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν μέρος τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν).

§72Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§73ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν).

§74Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί....

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Στάσου νὰ τὸ διαβάσω ὅλον.

§76ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὁ γραμματεὺς δὲν πρέπει παρὰ νὰ ὑπόκηται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ προέδρου καὶ ποτὲ δὲν δύναται νὰ διακόπτῃ καὶ ἀφαιρῇ τὸν λόγον· (θόρυβος). Ὅταν ἓν μέλος τῆς Βουλῆς σᾶς εἶχε ζητήσει τὸν λόγον, ὁ κ. Δημητριάδης, καὶ ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ, δὲν ἠμποροῦσε νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τοῦ τον ἀφῄρεσα· (θόρυβος).

§78ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν).

§79Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ὑπάρχει ἡ διαφορὰ αὐτὴ μεταξὺ τῶν στενογραφημένων καὶ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὸ ἀποδίδω εἰς μίαν παρεννόησιν τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ προέδρου· ἀλλ’ ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν φύσιν του. Πότε συνέβη, κύριοι, ἀφ’ ἧς συνέστη ἡ Βουλὴ αὐτὴ, ν’ ἀποῤῥίπτεται μία πρότασις χωρὶς νὰ συζητῆται; Τί ἐπρόκειτο προχθές; ἐπρόκειτο, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κατεπείγοντα ἢ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων. Ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα εἶπεν, ὄχι δὲν δέχομαι ν’ ἀναγνωσθῇ τι, ἀφοῦ δὲν τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμός. Ἡ ἀνακήρυξις λοιπὸν τοῦ προέδρου ἠνόει ὅτι ἀποῤῥίπτεται ἡ ἀνάγνωσις καὶ ὄχι κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον. Ποία εἶναι ἡ τάξις ἡ καθιερωμένη εἰς τὴν Βουλήν; ἂν θέλωμεν ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν γίνεται συζήτησις ἐκτεταμένη· ὅταν, κύριοι, χθὲς δὲν ἐσυζητήθησαν τὰ νομοσχέδια, δὲν ἠγόρευσαν οἱ προτείναντες, δὲν ἀπήντησαν οἱ ὑπουργοί, τὸ νὰ λέγωμεν ἡμεῖς ὅτι ἀπεῤῥίφθησαν, αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ. Ἀπέῤῥιψε λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν ά. ἀνάγνωσιν· ἄρα δύναται νὰ ἔλθῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὸ νομοσχέδιον.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Ἐννοῶ ὅτι διὰ νὰ γείνῃ νόμος μία πρότασις πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ 3 φοράς· μὲ τοῦτο ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα ὅτι νὰ γίνωνται 3 συζητήσεις, ἅμα κατὰ τὴν πρώτην ἀποῤῥιφθῇ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ, διατί; διότι ἐθεωρήθη ἀναξία συζητήσεως καὶ δὲν ἐσυζητήθη. Αὐτὴ εἶναι μία διαστροφὴ ἀσυγχώρητος ἀπέναντι τῆς συμφωνίας τῶν στενογραφημένων καὶ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ νομίζω δὲν ἀξίζει νὰ προκαλέσῃ τοιαύτας συζητήσεις· ἡ σπουδαιότης εἶναι ὅτι ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ νομοσχεδίου φέρει οἰκονομίαν (θόρυβος).

§81ΚΑΡΟΥΣΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἴς τινας ἐπαρχίας ζητεῖτε παντοῦ καὶ πάντοτε οἰκονομίας (θόρυβος).

§82ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε ἄλλως τε νὰ ἐπαναφέρετε τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι εἶναι ἀποφασισμένον, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ καὶ ἐκυρώθησαν παρ’ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῆς Βουλῆς.

§83ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξε λάθος· τί θὰ εἴπῃ πῶς ἀνεγνώσθησαν.

§84ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀνεγνώσθησαν.

§85ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον.

§86ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἤμην ἐδῶ· ὅταν ἦλθον χθὲς μὲ εἶπον, ὅτι ἀνεβλήθη ἡ ἀνάγνωσις· ἐγὼ δὲν πιστεύω τίποτε· δὲν ἐκύτταξα τὰ πρακτικὰ τί λέγουν. (θόρυβος).

§87ΚΑΡΟΥΣΟΣ. Εἶναι περιττοὶ οἱ Ἑπτανήσιοι νὰ κάθηνται ἐδῶ μέσα. (θόρυβος).

§88ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν σᾶς παρακολουθοῦμεν, θὰ μείνωμεν, θὰ μείνωμεν. (θόρυβος).

§89ΚΑΡΟΥΣΟΣ. Ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή· τὰ πρακτικὰ λέγουν, ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τῆς ἀναγνώσεως. (θόρυβος).

§90ΔΑΓΡΕΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐχάσαμεν τὸ μνημονικόν μας φαίνεται, παρακαλῶ δόσατέ μου τὰ πρακτικὰ ἐδῶ. (διάλογοι).

§91ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπροτάθησαν εἰς ἀνάγνωσιν καὶ ἀπεῤῥίφθησαν.

§92ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἀπεῤῥίφθησαν. Κάμετε ὅ,τι θέλετε, θέλετε πλαστογραφήσατε, θέλετε.... κάμετε ὅ,τι θέλετε. (θόρυβος).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 34 καὶ 21 ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ ὁρίζει ῥητῶς· ὅλα τὰ ἔγγραφα, προτάσεις νόμων κτλ. τὰ ὁποῖα παραδίδονται εἰς τὸ προεδρεῖον ὀφείλει ὁ πρόεδρος μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν νὰ τα ἀνακοινώσῃ ἅπαντα εἰς τὴν Βουλήν.

§94ΤΙΝΕΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ ἐδῶ;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τ’ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν· προτοῦ δὲ ἀναγνωσθῶσιν ὅλα αὐτὰ, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ν’ ἀποφανθῇ· πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσι καὶ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀπόφασις σεβαστὴ καὶ ὑποχρεωτική.

§96ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Δύω ἰδέαι ἐπικρατοῦν· ἡ μὲν πρώτη, ὅτι ἀπεῤῥίφθησαν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν ά. συζήτησιν κατ’ οὐσίαν· ἡ δὲ ἄλλη λέγει, κατὰ τύπους. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐξετάσωμεν. Τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ λέγουν, ὅτι ἀπεῤῥίφθησαν· τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα κατήρτισεν αὐτὸ τὸ ἴδιον προεδρεῖον, λέγουν ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τῆς συζητήσεως. Τώρα εἴτε τὴν μίαν γνώμην λάβετε ὑπ’ ὄψιν εἴτε τὴν ἄλλην λογικῶς, κύριοι, διὰ νὰ μὴ φανῶμεν ἀνακόλουθοι, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ συζητήσητε, διότι πέρνω τὴν γνώμην τὴν ἐδικήν σας, τὴν γνώμην τοῦ κ. Καρούσου· ὅταν εἴπετε ὅτι δὲν δεχόμεθα νὰ ἔλθῃ εἰς ά. συζήτησιν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τί εἴχετε ὑπ’ ὄψιν σας; νὰ ἔλθῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§97Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδέαν τὴν ἐδικήν σου. (θόρυβος).

§98ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὸ εἴχετε ὑπ’ ὄψιν· σήμερον ἔρχεσθε νὰ τ’ ἀναγνώσητε καὶ ν’ ἀνακαλέσητε μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν σεῖς οἱ ἴδιοι ἐξεδώκατε. Ὅταν θέλετε, ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἀπεῤῥίφθησαν κατ’ οὐσίαν, οὐχ ἧττον δὲν δύνανται νὰ συζητηθοῦν σήμερον διὰ ά. φοράν.

§99ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§100ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον, μεθαύριον.

§101ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας θέλει ὑπάγεσθαι....» (θόρυβος).

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§103ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ τί θὰ συζητήσωμεν, κ. Σωτηρόπουλε; εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις.

§104ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ βʹ. φοράν.

§105ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει ἐκ νέου τὴν πρότασιν). «Ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας θέλει ὑπάγεσθαι....»

§106ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. (Θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ τοῦ ῥήτορος καὶ τῶν κ. κ. Ζαρειφοπούλου καὶ Πετραλιᾶ). Ὑπάρχει μία ἡμερησία διάταξις, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐσεῖς ἐκάματε αὐτὴν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (θόρυβος).

§107ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσὺ εἶσαι Καλαβρυτινός....

§108ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι βουλευτὴς ὅλου τοῦ ἔθνους· καὶ ἂν θέλῃς νὰ μ’ ἀντικρούσῃς, πρέπει νὰ ἔλθῃς ἀπ’ ἐδῶ. (θόρυβος).

§109ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἐμπρός, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. (θόρυβος).

§110ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐρωτήσατε ἂν παραδέχηται διὰ βʹ. ἀνάγνωσιν. (θόρυβος).

§111ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἂς ἐρωτήσῃ ἡ Βουλὴ ἂν παραδέχητο, τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§112ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, θὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς τάξεως, ἂν πρέπῃ νὰ προταχθῶσι ἄλλα νομοσχέδια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§113ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. (ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν Ζαρειφόπουλον καὶ Πετραλιᾶν.) Καλὰ νὰ σᾶς κάμουν ἐκεῖ ὅπου ’πᾶτε (γέλως).

§114ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. ... (θόρυβος). Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε. (θόρυβος).

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§116Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ καταντήσαμεν ἀηδία· ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν τί θέλει νὰ προηγηθῇ;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι....

§118ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε.

§119ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε.

§120ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύνασθε ν’ ἀναγνώσητε νομοσχέδιον χωρὶς νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, διὰ τὶ παραβιάζετε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἡμεῖς ἤλθομεν μελετημένοι διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§121Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Ἀθανάσιε Πετιμεζᾶ, χθὲς ποῦ ἦτο τῶν Καλαβρύτων, διατὶ δὲν ἔφερες ἀντιῤῥήσεις; Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός, κύριοι.

§122ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Φλέσα ὅτι....... (θόρυβος).

§123ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἔχωμεν καιρὸν νὰ ἀναγνώσωμεν αὐτὸ σήμερον, θὰ λάβω τὸν λόγον (θόρυβος).

§124ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἔχομεν δύο ὥρας σχεδὸν ποῦ φιλονεικοῦμεν, ἀφήσαμεν τὰ ἔργα μας καὶ δὲν ἐκάμαμεν τίποτε ἄλλο παρὰ ὁ ἕνας νὰ φωνάζῃ τὸ ἓν καὶ ὁ ἄλλος τὸ ἄλλο. Πιστεύω, ὅτι ὅλοι πρέπει ἐκ συμφώνου νὰ κάμωμεν κἄτι τι· ἂν θέλετε, συζητοῦμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἂν θέλετε τὸν προϋπολογισμόν.

§125ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον νὰ περάσῃ διὰ πρώτην φοράν.

§126ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, κύριε πρόεδρε.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐργάζεται μὲ τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα, κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι παρὼν· ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλον προϋπολογισμὸν;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα τῆς Δικαιοσύνης.

§129ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ βουλή.

§130ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Καὶ δὲν ἀκούω ἐγὼ οὔτε τὸν Πετιμεζᾶν οὔτε τὸν Τριγγέταν οὔτε κανένα ἄλλον.

§131ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ πρὶν γείνῃ συζήτησις.

§132ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ τοὐλάχιστον δι’ αὔριον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ᾖναι δι’ αὔριον.

§134ΔΑΓΡΕΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, κεφάλαιον 1 προσωπικὸν, ἄρθρον 1 ὑπουργείου 35,163.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 Ἀρείου Πάγου 60,264.

§138ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 ἐφετῶν 217,512· καὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 πρωτοδικῶν 633,489.

§142ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατήρησις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως καὶ ἡ κανονικὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἶναι τὰ κύρια καθήκοντα πάσης κυβερνήσεως καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς δύο ὑπηρεσίας εὑρίσκει ὁ λαὸς τὸ ἀντάλλαγμα τῶν φόρων καὶ τῶν θυσιῶν, τὰ ὁποῖα δίδει εἰς τὴν κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἰς ὅλα τὰ εὐνομούμενα κράτη ἐλήφθη ἡ ἀπαιτουμένη πρόνοια, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τῶν δικαστικῶν ὀργάνων πρὸς ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ νὰ ᾖναι οὕτω πως τοποθετημένος, ὥστε νὰ ᾖναι πρόχειρος καὶ εὐπρόσιτος εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας καὶ τάξεις· διὰ τοῦτο εἰς ὅλας τὰς εὐνομουμένας ἐπικρατείας ἀπαντᾷ τις πληθὺν δικαστηρίων. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν 370 πρωτοδικεῖα, ἐξ ὧν πολλὰ ἔχουν τρεῖς μόνον δικαστὰς, καθόσον ἡ δικαιοδοσία αὐτῶν περιορίζεται εἰς ἐπαρχίας ἐχούσας πολὺ μικρὸν πληθυσμόν. Εἰς τὸ Βέλγιον, τοῦ ὁποίου ὅλη ἡ ἔκτασις εἶναι ὀλίγον μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον, ἂν καὶ τὸ ὁποῖον διαιρῆται εἰς ἐννέα νομοὺς, ἂν καὶ αἱ ἀποστάσεις κατήντησαν ἕνεκα τῶν σιδηροδρόμων τόσον μικραὶ, ὥστε δύναταί τις ἐντὸς 2–3 ὡρῶν καὶ μὲ δαπάνην δύο φράγκων νὰ μεταβῇ ἀπὸ τὰ ἄκρα τῆς ἐπικρατείας, εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὑπάρχουν 29 πρωτοδικεῖα. Ἀπὸ τὸ Βέλγιον μεταβαίνει τις εἰς Ἀμβέρσην ἐν διαστήματι τριῶν τετάρτων τῆς ὥρας, καὶ ὅμως ὄχι μόνον ἔχει πρωτοδικεῖον ἡ πόλις αὐτὴ, ἀλλ’ ὑπάρχει τοιοῦτον καὶ εἰς τὴν πόλιν Μαλὶν, ἥτις εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν δύω τούτων πόλεων. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτε ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις πρωτοδικείων, ὁ νομοθέτης ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀραιότητα τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν σμικρότητα συναλλαγῶν καὶ ἐθεώρησεν ἀρκετὸν ἓν πρωτοδικεῖον δι’ ἕκαστον νομόν. Ἀλλὰ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν δικαστηρίων ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἦτο πιθανὸν νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως καὶ ἑτέρων πρωτοδικείων, διὰ τοῦτο εἶπεν, ὅτι συσταίνεται εἰς ἕκαστον νομὸν τοὐλάχιστον ἓν πρωτοδικεῖον, ἐννοῶν μὲ τοῦτο, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἤθελεν ἔχει τὴν εὐκολίαν νὰ προσθέσῃ καὶ ἀλλαχοῦ δικαστήρια. Προϊόντος τοῦ χρόνου, ἤρχισε νὰ θεωρῆται ὡς ἀναγκαία ἡ σύστασις καὶ ἄλλων δικαστηρίων. Οἱ κατὰ καιροὺς εἰσαγγελεῖς τῶν Καλαμῶν, ἐν οἷς καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Πατρῶν κύριος Ἀντωνόπουλος, ἀνέφερον, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐκείνη περιφέρεια ἔπρεπε νὰ διαιρεθῇ. Ἀλλ’ ἕνεκα πολλῶν λόγων αἱ προτάσεις τῶν εἰσαγγελέων δὲν ἐτελεσφόρησαν, μολονότι περὶ τούτου εἰσήχθη κάποτε καὶ νόμος εἰς τὴν βουλήν. Κατὰ τὸ 1867 ἡ τότε κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πρωτοδικείων καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐζήτησε πίστωσιν 100,000 δραχμῶν πρὸς σύστασιν τριῶν πρωτοδικείων χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ ποῦ ἔμελλε νὰ τὰ συστήσῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ κατόπιν ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισεν, ὅτι διὰ τὴν κανονικὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης δὲν ἀρκοῦσι νὰ συστηθῶσι τρία μόνον πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ περισσότερα τῶν τριῶν καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτει ἡ κυβέρνησις ἐχορήγησε πίστωσιν 150 χιλιάδων δραχμῶν ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ μὴ γενῇ χρῆσις αὐτῆς εἰμὴ δι’ εἰδικοῦ νόμου. Συνεπῶς μὲ τὴν ἀπόφασιν ταύτης τῆς Βουλῆς ἡ κυβέρνησις παρουσίασε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινε νὰ συστηθῶσιν ἓξ πρωτοδικεῖα, ἤτοι ἐν Λευκάδι, Ἠλείᾳ, Λεβαδείᾳ, Κορίνθῳ, Ἀμφίσσῃ καὶ Γυθείῳ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ δὲν ἐξετίμησε τὰς ἀνάγκας τῆς δικαιοσύνης, διότι παρετηρήθη, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διαιρεῖτο π. χ. εἰς δύο ἡ δικαστικὴ περιφέρεια τοῦ πρωτοδικείου Φθιώτιδος, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς δὲν φθάνει οὐδὲ τὰς 100,000 κατοίκων καὶ ἀφίνετο ἀδιαίρετος ἡ περιφέρεια τοῦ πρωτοδικείου Καλαμῶν, ἥτις ἔχει 150–170 χιλιάδων πληθυσμόν· διῃρεῖτο πρὸς τούτοις ἡ δικαστικὴ περιφέρεια τῆς Λακωνίας, ἥτις μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου εἶχε 70 μόνον χιλιάδας πληθυσμὸν καὶ ἐσχηματίζοντο δύο πρωτοδικεῖα τὸ μὲν μὲ 30 χιλιάδων πληθυσμὸν, τὸ δὲ μὲ 40 χιλιάδας. Μετὰ πολλὰς συζητήσεις εὑρέθη εὔλογον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς κυβερνήσεως ἓν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Κρεστενίτης ὡς ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης εἶχεν ὑποβάλει πρὸ τινων μηνῶν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον συνιστῶντο εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν 24 πρωτοδικεῖα· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠγέρθησαν ἀμφισβητήσεις πολλαὶ, καθ’ ὅσον ἀπέβλεπε τὰς ἕδρας καὶ τὴν περιφέρειαν, ἡ Βουλὴ θέλουσα νὰ διευκολύνῃ τὴν κυβέρνησιν, ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὴν νὰ συστήσῃ 24 πρωτοδικεῖα, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ ἄφινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν της νὰ ὁρίσῃ τὴν ἕδραν καὶ τὴν περιφέρειαν ἑκάστου πρωτοδικείου. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἠλπίζομεν πάντες, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἤθελε συστήσει πάντα τὰ ἀποφασισθέντα πρωτοδικεῖα, ἀλλ’ αὕτη εἴτε μὴ θέλουσα νὰ ἐξοδεύσῃ πολλὰ χρήματα, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους ἀντὶ νὰ συστήσῃ 11 νέα δικαστήρια, ἐσύστησε μόνον 3, δηλ. τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἶχε κατὰ νοῦν νὰ συστήσῃ ὅτε ἐζήτησε τὴν πίστωσιν 100,000 δραχμῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐψήφισε, δὲν ἐπραγματοποιήθη εἰμὴ κατὰ μικρὸν μόνον μέρος. Ἐγὼ, κύριοι, καὶ τότε ὑπεστήριξα καὶ τώρα ὑποστηρίζω, ὅτι τὰ ὑπάρχοντα δικαστήρια εἶναι ὀλίγα καὶ ὅτι διὰ τὴν κανονικὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἄλλα. Λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ μιᾶς καταλληλοτέρας διανομῆς τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ δύνανται νὰ συστηθῶσι καὶ τὰ 24 πρωτοδικεῖα μὲ μικράν τινα προσθήκην δαπάνης. Ἔκαμα λογαριασμὸν τῶν ἐξόδων, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἔμβῃ εἰς πλήρη ἐνέργειαν ὁ ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς νόμος καὶ εὑρίσκω, ὅτι 700,000 δαπάνη δύναται νὰ ἀρκέσῃ διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν 24 πρωτοδικείων. Καὶ ἰδοὺ πῶς· δι’ ἕκαστον πρωτοδικεῖον ἀπαιτεῖται εἷς πρόεδρος μὲ μηνιαῖον μισθὸν 400 δραχμῶν, εἷς εἰσαγγελεὺς μὲ 400, τέσσαρες πρωτοδίκαι ἀνὰ 250–300 ἕκαστος 1,150, εἷς γραμματεὺς μὲ 170, δύο ὑπογραμματεῖς πρὸς 90 καὶ δύο γραφεῖς πρὸς 70 δρ. 320, ἑπομένως δι’ ὅλον τὸ προσωπικὸν δρ. 2440 καὶ διὰ τὰ 24 λοιπὸν πρωτοδικεῖα δρ. 58,760 κατὰ μῆνα. Ἐν τούτοις ἀναγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν μερικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῶν πολλῶν ἐργασιῶν των ἔχουσιν ἀνάγκην πλειοτέρου προσωπικοῦ. Τοιαῦτα δὲ εἶναι τὰ πρωτοδικεῖα Ἀθηνῶν, Σύρου, Καλαμῶν, Πατρῶν, Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας· ἐὰν εἰς αὐτὰ τὰ ἓξ δικαστήρια προστεθῶσιν ἀνὰ δύο δικασταί, εἷς ἀντεισαγγελεύς, εἷς ὑπογραμματεὺς καὶ δύο γραφεῖς, ἡ μηνιαία δαπάνη ἀναβιβάζεται εἰς δραχ. 65,500 καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν εἰς δραχ. 60,000, ἤτοι δρ. 720,000 κατ’ ἔτος.

§143ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ἔχετε μόνον τὰς μισθοδοσίας, δὲν ἔχετε δὲ καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα.

§144ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ λοιπὰ ἔξοδα ἑκάστου τῶν συστηθησομένων πρωτοδικείων μόλις ἀνέρχονται ἐτησίως εἰς δραχ. 6,000, ὥστε διὰ τὰ ὀκτὼ πρωτοδικεῖα, τῶν ὁποίων ζητοῦμεν τὴν προσθήκην δὲν χρειάζονται οὔτε 50,000 ἐτησίως. Ἀλλά, κύριοι, ἀπέναντι τῆς ἀσημάντου αὐξήσεως, ἥτις θέλει ἐπέλθει εἰς τὰς δαπάνας δὲν θέλομεν ἔχει μίαν μεγάλην οἰκονομίαν ἀπὸ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν μαρτύρων καὶ τῶν ἀνακριτῶν; Ἀνοίξατε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα ἀναβαίνουσιν ἐτησίως εἰς ἥμισυ ἑκατομμύριον δραχ. καὶ ἐπέκεινα, διότι οἱ μάρτυρες διατρέχοντες λίαν μακρὰς ἀποστάσεις 20 καὶ 30 ὡρῶν, διὰ νὰ μεταβῶσιν ἀπὸ τὴν κατοικίαν των εἰς τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀποζημιοῦνται ἀπὸ τὸ δημόσιον διὰ τὰς ἡμεραργίας των καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοιπορίας. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ δαπάνη τῆς προσθήκης τῶν πρωτοδικείων θέλει καλυφθῆ ἀπὸ τὰ μαρτυρικά, καὶ πιστεύω μάλιστα, ὅτι θέλει μείνει καὶ πλεόνασμα. Ἐκτὸς τούτου θέλει διευκολυνθῆ τὰ μέγιστα ἡ ὑπηρεσία. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ 20,000 δραχ. πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ συστηθῶσιν ἀμέσως τὰ ἀποφασισμένα νέα πρωτοδικεῖα. Ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ προτείνω μικράς τινας προσθήκας καὶ εἰς τὰ ἄλλα σχετικὰ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ στενῶς εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν σύστασιν καὶ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος πρωτοδικείων.

§145ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§146ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τούτου γενομένου, κύριοι, ἐκλείπει καὶ ἡ ἀμφισβήτησις, ἥτις ἠγέρθη πρὸ ὀλίγου μεταξὺ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ὀλυμπίας καί τινων ἐξ ἡμῶν, διότι καθὼς ἐνθυμεῖσθε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Κρεστενίτης διαλαμβάνει ὅτι ἡ Ὀλυμπία καὶ ἡ Τριφυλία θέλει ἀποτελέσει ἰδιαιτέραν δικαστικὴν περιφέρειαν (ψιθυρισμοί). Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος, κύριοι, περὶ ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρὸ πάντων εἰς μίαν δικαστικὴν περιφέρειαν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχει, καὶ ἡ δικαστικὴ αὕτη περιφέρεια εἶναι ἡ τῶν Καλαμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται καὶ ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω. Τὸ δικαστήριον τῶν Καλαμῶν ἀνέκαθεν ἐπέσπασε τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως καὶ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔλαβε πάντοτε ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ὅπως τὸ καταστήσῃ ἐνήμερον, καὶ διὰ τοῦτο ἔφθασε νὰ ἀναβιβάσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαστῶν εἰς 12 καὶ 14, καὶ ὅμως ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας περικοπὰς ἔκ τινος ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν πρό τινων μηνῶν ἔλαβον ἐκεῖθεν, διὰ νὰ ἰδῆτε τὴν κατάστασιν τοῦ δικαστηρίου αὐτοῦ. Ἰδοὺ τί μὲ ἔγραφεν εἷς ἐκ τῶν διακεκριμένων δικηγόρων, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς Καλάμας· «2136 ἀνακρίσεις εὑρίσκονται ἐκκρεμεῖς παρὰ τοῖς ἀνακριταῖς, ἐκτὸς ἄλλων 3,200, αἵτινες μένουσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν πρωτοδικείων, τὸ ὅλον 5436 περαιοῦνται κατ’ ἔτος διὰ τῶν ἀνακρίσεων 1300, ἐκτὸς ἄλλων τόσων περίπου αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ἀκροατήριον, ἀλλ’ ἀπέναντι τούτων εἰσάγονται ἐτησίως νέαι μηνύσεις 4,000, ὥστε ἀντὶ νὰ ἐλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκκρεμῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, ἀπ’ ἐναντίας αὐξάνει κατ’ ἔτος ἐπαισθητῶς.» Ἐντεῦθεν προκύπτει, κύριοι, τὸ νὰ μὴ δύνανται καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ ἀνακριταὶ νὰ ἦναι ἐνήμεροι, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι· τί δὲ συμβαίνει ἐκ τούτου τὸ καταλαμβάνετε πάντες ὑμεῖς, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ· οἱ κατηγορούμενοι, ὅσοι προφυλακίζονται μένουν πολλάκις ὑπόδικοι 2, 3 ἔτη, καὶ διὰ τοῦτο ὅσοι δύνανται κατορθόνουν νὰ μὴ συλληφθοῦν. Ἐντεῦθεν πηγάζει ἡ φυγοδικία, καὶ ὁ Νομὸς τῆς Μεσσηνίας γέμει φυγοδίκων, ἠξεύρετε δὲ ὅτι ἀπὸ τὴν φυγοδικίαν μέχρι τῆς λῃστείας δὲν εἶναι παρὰ ἓν μόνον βῆμα· ὅταν τις καταντήσῃ νὰ γείνῃ φυγόδικος καὶ καταδιώκεται ἐπί τινα καιρὸν, ὠθεῖται χάριν τῆς ἰδίας αὐτοῦ συντηρήσεως καὶ καταντᾷ νὰ γείνῃ λῃστὴς, καὶ πολλὰ ὑποφέρομεν διὰ τοῦτο, κύριοι, ἀπὸ τοὺς φυγοδίκους· καὶ σήμερον ἔλαβον τὴν λυπηρὰν εἴδησιν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν δημάρχων Τριφυλίας ἐπληγώθη βαρέως καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη ἐγένετο ἀπὸ φυγοδίκους. Ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι τῶν φυγοδίκων εἶναι ἄνθρωποι, οἵτινες ἔχουν μὲν τὴν διάθεσιν νὰ προσέλθουν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ συλλογιζόμενοι ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ διαρκέσῃ ἡ ἀνάκρισις δύο ἢ τρία ἔτη, καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλάκις ἀπέθανον εἰς τὰς φυλακὰς ὑπόδικοι, δὲν προσέρχονται· τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχομεν σχεδὸν καθόλου· 4700 ὑποθέσεις, διαλαμβάνει ἡ ἐπιστολὴ, εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὸ πινάκιον καὶ περνοῦν ἐνίοτε 2 καὶ ἐπέκεινα ἔτη διὰ νὰ φθάσῃ ἡ σειρὰ μιᾶς ὑποθέσεως. Σᾶς ἀφίνω νὰ φαντασθῆτε τώρα εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αἱ συναλλαγαὶ, ἡ δημοσία πίστις, καὶ πόσον πολλαπλασιάζονται τὰ ἐγκλήματα. Διὰ τοῦτο, κύριοι, πολὺ ὀρθῶς ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1867 ἀκόμη ἐσκέφθη, ὅτι ἔπρεπε πρὸ πάντων τὴν δικαστικὴν ἐκείνην περιφέρειαν νὰ διαιρέσῃ· διότι περιέχουσα αὕτη ἐκτὸς τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας καὶ τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου, κατέστη ἡ μεγαλειτέρα ὅλων τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Προσθέσατε εἰς τοῦτο τὴν ζωηρότητα τῶν κατοίκων, τὸ φιλόδικον, τὰς πολλὰς συναλλαγὰς καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐκεῖ γεννῶνται ποινικαὶ καὶ πολιτικαὶ ὑποθέσεις ὅσαι εἰς οὐδὲν ἄλλο δικαστήριον. Ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ἐσυλλογίσθη νὰ φέρῃ μίαν μικρὰν θεραπείαν εἰς τὸ κακὸν τοῦτο καὶ ὑπέβαλε νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ πρωτοδικείου Καλαμῶν μίαν μόνην ἐπαρχίαν, τὴν Ὀλυμπίαν. Ἀλλὰ μὲ τοῦτο τὸ κακὸν δὲν θεραπεύεται, διότι ἡ ἐπαρχία τῆς Ὀλυμπίας ἔχει μόνον 25,000 κατοίκους, δὲν εἶναι δὲ καὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν αἱ ὁποῖαι διακρίνονται διὰ τὰς συναλλαγὰς, οὔτε διὰ τὸ φιλόδικον τῶν κατοίκων· ἑπομένως ἂν μόνη ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸ πρωτοδικεῖον Καλαμῶν, ἡ κατάστασις τῆς δικαιοσύνης δὲν θέλει βελτιωθῇ διόλου. Διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅταν ἔφερα τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν 24 πρωτοδικείων, ἐσκέφθη, ὅτι διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἀνακούφισις εἰς τὸ πρωτοδικεῖον Καλαμῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποσπασθοῦν αἱ δύο ἐπαρχίαι Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἴδιον πρωτοδικεῖον. Τοσοῦτον δὲ πραγματικῶς θεωρεῖται αὐτὸ ἀναγκαῖον, καθόσον ἡ Τριφυλία καὶ Ὀλυμπία ἦσαν καὶ εἶναι πάντοτε ἡνωμέναι. Ὅταν κατηργήθη τὸ Νομαρχιακὸν σύστημα καὶ εἰσήχθησαν αἱ διοικήσεις, εἷς διοικητὴς ἐδιοίκει καὶ τὰς δύο ταύτας ἐπαρχίας, εἷς οἰκονομικὸς ἐπίτροπος καὶ εἷς ταμίας ἦσαν καὶ διὰ τὰς δύο, καὶ σήμερον ἀκόμη διατελοῦσιν ἐκκλησιαστικῶς ἡνωμέναι ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀρχιερέα. Συλλογισθῆτε δὲ, ὅτι ἐὰν ἀποσπάσητε σήμερον τὴν Ὀλυμπίαν καὶ τὴν προσκολλήσητε δικαστικῶς εἰς τὴν Ἠλείαν, θέλετε εὑρεθῇ προσεχῶς εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐὰν ἐπαναφέρητε τὸ διοικητικὸν σύστημα, νὰ τὴν ἑνώσητε μετὰ τῆς Τριφυλίας, καὶ οὕτως οἱ κάτοικοι αὐτῆς θὰ τρέχουν διὰ μὲν τὰς δικαστικάς των ὑποθέσεις εἰς τὴν Ἠλείαν, διὰ δὲ τὰς διοικητικὰς εἰς τὴν Τριφυλίαν.

§147ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν λογιστικήν. Εἴπατε, ὅτι ἐὰν προστεθῶσιν ἀκόμη ὀκτὼ πρωτοδικεῖα εἰς τὰ 16, τουτέστιν ἐὰν γείνουν 24, θέλομεν ἔχει δαπάνην 700,000.

§148ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 700,000 περίπου ἐν ὅλῳ.

§149ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τώρα ἐὰν προστεθῶσιν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας πρωτοδικεῖα, τί θὰ ἔχωμεν.

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ᾖναι πάρα πολύ.

§151ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἄρα προνομιακῶς θὰ φέρωμεν τὰ 24· τὰς ἄλλας ἐπαρχίας νὰ τὰς ἀφήσωμεν. Ἐὰν κάμωμεν ἄλλα 24 πόσον θέλομεν;

§152ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τοῦτο καὶ διατυπόνω οὕτω πως τὴν πρότασίν μου· ὑπάρχει νόμος ὑποχρεόνων τὴν κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ 24 πρωτοδικεῖα εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν προτείνω ν’ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις τῶν πρωτοδικείων κατὰ 20,000.

§153ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἰς συζήτησιν, εἶναι ὅλως οἰκονομικόν. Δὲν προβαίνω ὡς ἐκ τούτου εἰς τὴν ἐξέτασίν του ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν. Ἐὰν αἱ περιστάσεις αἱ οἰκονομικαὶ τὸ ἐπέτρεπον, ἀφοῦ ὑπάρχει νόμος νὰ συστηθοῦν ὄχι μόνον πέντε ἢ ἕξ, ἀλλὰ καὶ περισσότερα δικαστήρια, ὑπάρχει ὅμως καὶ πρότασις περὶ καταργήσεως δικαστηρίων, καθὼς ὑπάρχει καὶ περὶ προσαρτήσεως νέας ἐπαρχίας εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ πρωτοδικείου Πύργου. Ἠμποροῦμεν καὶ πρέπει διὰ τοῦτο νὰ σκεφθῶμεν· ἡ διατήρησις τοῦ νόμου τοῦ ἀποφασίσαντος τὴν σύστασιν τῶν 24 πρωτοδικείων οὐ μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν κυβερνητικὴν, ἐὰν συμφέρῃ. Παρατηρεῖται τῷ ὄντι εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια, ὡς εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι ὑπάρχει ἀθλιότης ἀκατονόμαστος· ἀνακρίσεις παρημελημέναι, ὑποθέσεις πάμπολλοι, κατάχρησις μεγάλη, πλεῖσται ἀποφάσεις πρὸ χρόνου πολλοῦ ἀνέκδοτοι· διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια τὰ ὑπάρχοντα δικαστήρια νὰ βελτιωθῶσιν, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδεμία ποτὲ ἐλήφθη πρόνοια. Καὶ αἱ παρελθοῦσαι κυβερνήσεις παρημέλησαν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔργον. Καὶ ἄλλοτε πολλὰ ἐῤῥέθησαν περὶ τούτου εἰς μάτην, ἡ κατάστασις ἐχειροτέρευσε. Τὸ πρωτοδικεῖον τῆς πρωτευούσης ἦτον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν· τέλος πάντων εὑρέθη πρόεδρός τις, ὅστις ἔφερε τάξιν τινὰ εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ αὐτὸς ἀπεπέμφθη τῆς πρωτευούσης, καὶ οὕτως ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ· ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διαπρέπουσιν ἐν τῇ δικαστικῇ ὑπηρεσίᾳ ἀντὶ ν’ ἀμείβωνται, ἀπεναντίας παθαίνουν διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των, καὶ ἔχομεν πολλὰ τοιαῦτα παραδείγματα. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐν γένει ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία ἐξευτελίσθη, ἐταπεινώθη· ἄλλοτε ἀπελάμβανε τιμάς τινας καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Σήμερον ὅμως ἐλησμονήθη ἐντελῶς, καθὼς καὶ πολλὰ ἄλλα ἐξευτελίσθησαν. Εἰς τοῦτο λοιπὸν ἔπρεπε κυρίως ν’ ἀσχοληθῶμεν, εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ὑπαρχόντων δικαστηρίων. Ἐσκόπουν κυρίως νὰ κάμω λόγον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐφετείων διὰ νὰ ἐπενεχθῇ ἄμεσός τις διόρθωσις, καὶ ἤδη ἐγένετο δεκτὸν τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ ἐφετεῖα. Μοὶ φαίνεται ὅμως ὅτι ἀπαιτεῖται μία δαπάνη· ἐὰν ἡ δαπάνη αὕτη θεωρηθῇ ἀναγκαία, ἠμπορεῖ νὰ ζητηθῇ καὶ διὰ πιστώσεως· καὶ ἂν δὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τοῦδε νὰ γείνῃ προθήκη τις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐφετείων, τοὐλάχιστον οἱ κύριοι ὑπουργοὶ παρακαλοῦνται νὰ φέρωσι πίστωσιν ἀναπληρωτικὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τριῶν ἐφετῶν ἐνταῦθα· τῆς Πρωτευούσης τὸ ἐφετεῖον σύγκειται ἤδη ἀπὸ δύω τμήματα, ἄλλοτε δὲ συνίστατο ἀπὸ τρία, ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Δεληγεώργη ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τρίτου τμήματος, καὶ τοῦτο, μολονότι τὸ ἐφετεῖον εἰργάζετο, εἰργάζετο πολὺ, διότι προεδρεύετο τότε ἀπὸ τὸν μακαρίτην Σπηλιάδην· ἀλλ’ ἐντούτοις ἡ πληθὺς καὶ σπουδαιότης τῶν ὑποθέσεων ἦτο τοσαύτη, ὥστε ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ συστηθῇ καὶ τρίτον τμῆμα καὶ συνεστήθη. Οὕτω κατὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ ἐφετείου ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν τρία τμήματα, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους νὰ συγκροτηθῇ τὸ τρίτον, ὥστε ὑποθέσεις πολλαὶ δὲν συζητοῦνται, ἠμποροῦν νὰ παρέλθουν ὄχι μόνον δύω καὶ τρία ἔτη χωρὶς νὰ συζητηθῇ ὑπόθεσις, ἀλλ’ ἐκ τοῦ πινακίου, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, δὲν θὰ συζητηθῇ ποτὲ οὐδεμία· ὀλίγισται προτιμημέναι συζητοῦνται, πολλαὶ δὲ μένουν καὶ ἀναποφάσιστοι. Συμβαίνει μετὰ παρέλευσιν πολλῶν μηνῶν νὰ δημοσιεύηται κἀμμία ἀπόφασις, καὶ ἐκφράζομαι οὕτω, διότι πολλάκις ἐκ μεταθέσεων καὶ ἄλλων αἰτιῶν ἐπαναλαμβάνονται αἱ συζητήσεις, καὶ εἶναι πολλαὶ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι συνεζητήθησαν δὶς καὶ τρὶς, καὶ ὅμως αἱ ἀποφάσεις των ἐν ἐδημοσιεύθησαν ἀκόμη, καὶ τώρα εἶναι, ὡς μοὶ ἐβεβαίωσαν, 80, αἱ ὁποῖαι μένουν πάλιν πρὸς ἀνασυζήτησιν, καὶ εἶναι σπουδαιότεραι, διότι αὐταὶ πάντοτε μένουν εἰς τὸ τέλος, ἀποπερατοῦνται δὲ αἱ μὴ σπουδαῖαι. Καὶ μὲ τρία τμήματα αἱ ἐργασίαι δὲν προώδευον, καὶ ὁ σύλλογος ὁ δικηγορικὸς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ παρατηρήσεις, ὁ δὲ πρόεδρος ἐπείσθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν νὰ διατηρηθοῦν τρία τμήματα πλήρη. Ἀπεφάσισε λοιπὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς δύω, καὶ ὅμως πάλιν καὶ τὰ δύω τμήματα δι’ ἔλλειψιν δικαστῶν δὲν συγκροτοῦνται, καὶ τὸ δικαστήριον εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο καὶ ὅταν ἦσαν τρία τμήματα, ὅ ἐστὶν εἰς κατάστασιν παραλυσίας· ἡ συνήθης ὥρα τῶν συνεδριάσεων παρέρχεται, καὶ ἀναγκάζονται οἱ δικηγόροι ν’ ἀπέρχωνται ἄπρακτοι, ἡ ἀνάγκη λοιπὸν τῆς προσθήκης τριῶν δικαστῶν εἰς τὸ ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, περὶ οὗ ὁ λόγος, εἶναι ἀπαραίτητος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ ἀπὸ δικηγόρους σπουδαίους καὶ νὰ προσθέσῃ ἐφέτας· ὑπάρχουν ἐπιστολαὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν, δι’ ὧν οἱ ὁμογενεῖς λέγουν ὅτι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ προσφεύγουν εἰς τὰ Τουρκικὰ δικαστήρια ὡς ἐκ τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν Ἑλληνικῶν. Καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας εἶναι τρομερὰ ἡ κατάστασις τῶν πρωτοδικείων· εἰς ἓν τῶν νεοσυσταθέντων ἰδίως, οὐχὶ τῆς Ἑπτανήσου, ὡς πληροφοροῦμαι, αἱ ἀτοπίαι εἶναι τοσαῦται, ὥστε οἱ ἄνθρωποι λέγουν νὰ μὴ ὑπάρχῃ καλλίτερα τοιοῦτον πρωτοδικεῖον. Δικογραφίαι καὶ πολιτικαὶ καὶ ποινικαὶ ἀφαιροῦνται, χάνονται, κλέπτονται. Καὶ εἰς τὰς ἀνακρίσεις γίνονται τοιαῦται καταχρήσεις, ὥστε παραλείπονται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴτε οἱ μάρτυρες, εἴτε οἱ κατηγορούμενοι ἀναφέρουν, καὶ σημειοῦνται ἄλλα ἀντ’ αὐτῶν εἰς τὰς ἐκθέσεις· ὥστε ἂν ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δι’ αὐτὸν δικαιολογεῖται τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ἰακωβάτος καὶ οἱ ἄλλοι, τοῦ νὰ γίνωνται φανερὰ αἱ ἀνακρίσεις. Ἀλλαχοῦ 100 περίπου δικογραφίαι σπουδαῖαι περὶ σπουδαίων συμφερόντων καὶ τοῦ δημοσίου αὐτοῦ ἀφαιρεθεῖσαι κατεσχέθησαν κατόπιν εἰς τὰ μπακάλικα...

§154Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ γίνονται καὶ εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς Ἀθήνας.

§155ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω ὄχι, παντοῦ, ἀλλ’ εἰς τὰ νεοσυσταθέντα περισσότερον· καὶ ἴσα ἴσα διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τοῦτο γίνεται παντοῦ, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν πῶς πρέπει νὰ παύσῃ.

§156Σ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἕνας νόμος, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν.

§157ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Τριφυλίας ἔχονται ἀληθείας· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ἂν δι’ αὐτοῦ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ θὰ ᾖναι ἡ αὐτὴ δαπάνη, καὶ δεύτερον ἂν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξαντλήσωμεν τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν παράπονα διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τρία πρωτοδικεῖα ἡ ἀπόστασις εἶναι παρὰ πολὺ μεγάλη· εἶναι τὰ δικαστήρια τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, τῆς Φθιώτιδος, τῆς Μεσσηνίας. Κύριοι, εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν πρωτεύουσα ἦτο τὸ Ἀγρίνιον· ὁμολογουμένως ὁ κτηματίας ὅστις ἤθελε σήμερον 4 ἡμέρας νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ πρωτοδικεῖον, μετέβαινε τότε διὰ 3 ἢ 2½· (θόρυβος). Μετεβλήθη ἡ πρωτεύουσα τοῦ δικαστηρίου τῆς Φθιώτιδος· ἦτο εἰς τὴν Παρνασσίδα, καὶ ἐκεῖ εἶναι κανονικώτερον (θόρυβος). Κατόπιν μετέθεσαν καὶ τὸ πρωτοδικεῖον τῆς Μεσσηνίας, τοῦ ὁποίου προσδιώρισαν τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὴν Τριφυλίαν (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ τρία πρωτοδικεῖα ἦλθεν ἡ ἀνωμαλία αὐτή, ἥτις παρουσιάζεται καὶ σήμερον ἕνεκα τῆς μεταθέσεως τῶν πρωτευουσῶν. Τώρα, κύριοι, γεννᾶται ἡ ἰδέα καὶ ἡ σκέψις νὰ συστηθῇ δεύτερον πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Κυπαρισσίαν, διότι αἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγαλύτεραι· ἂν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἀδικοῦνται, εἶναι οἱ Εὐρυτάνες· ἐν καιρῷ χειμῶνος διατρέχουν 6 ἡμέρας, ἀλλ’ ἂν πρέπῃ νὰ κάμωμεν εὐκολίας πρέπει νὰ συστήσωμεν 30 δικαστήρια τὸ ὀλιγώτερον· λέγω εἰς τὸν κ. Σωτηρόπουλον ὅτι τὸ ἀπώτερον μέρος τῆς Τριφυλίας ἀπὸ τὰς Καλάμας εἶναι 15 ὡρῶν, οἱ Γαργαλιάνοι· τὸ ἀπώτερον μέρος τῆς Κυνουρίας εἰς τὸ δικαστήριον τῆς Τριπόλεως εἶναι 20 ὧραι· (θόρυβος). Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν 30 δικαστήρια. Εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συστήσωμεν καὶ ἄλλα 14; διότι παρατηρῶ ὅτι ἡ σύστασις αὐτῶν τῶν δικαστηρίων τῶν 4 ἀποβαίνει μεροληπτική· νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Λευκάδα· εἶναι 22 χιλ. ψυχαὶ (θόρυβος)· ἔγεινε λοιπὸν πρὸς περιποίησιν προσώπων, καὶ ὄχι ἱκανοποίησιν ὑπηρεσίας αὐτὸ τὸ δικαστήριον. Τῆς Παρνασσίδος καὶ Οἰτύλου ἔχουν ὑποθέσεις, ἀλλὰ αὐταὶ εἶναι καὶ ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι ὑποφέρουν περισσότερον ἀπὸ τὰς ἄλλας (θόρυβος). Λοιπόν, κ. Πετρουπολάκη, ἀποτείνομαι εἰς σᾶς ὅστις γνωρίζετε τὸ ἀπώτερον μέρος τοῦ Καρπενησίου ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν· ἀπέχει ὅπως τὸ Γύθειον 8 ὥρας, ὅσον τὸ Φουρνιᾶ ἀνῆκον εἰς τὸ Καρπενῆσι;

§158ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἠξεύρετε πόσον ἀπέχει ἀπὸ τὰς Πάτρας; 22 ὥρας.

§159ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ Καρπενῆσι ἀπέχει 7 ἡμέρας τὸν χειμῶνα ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον· καὶ θὰ περάσητε καὶ μὲ τὸ σχοινὶ τοὺς ποταμούς (θόρυβος). Ἔχομεν λοιπὸν Γύθειον ἓν, Τριφυλίαν δύο, Γορτυνίαν 3, Καλάβρυτα 4, Κόρινθον 5, Λεβαδείαν 6, Εὐρυτανίαν 7.

§160ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Καὶ ἡμεῖς;

§161ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἰδοὺ καὶ ἄλλος νταβατζῆς.

§162ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τὰ 24 τὰ παλαιὰ νὰ διαιρεθοῦν εἰς δύο.

§163ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ Ἀχαΐα ζητεῖ 3. (θόρυβος). Καὶ λοιπόν, νομίζετε, διὰ νὰ συστηθῇ ἓν δικαστήριον θὰ εἴμεθα ἐνήμεροι; Ἡ κατάστασις τοῦ δικαστηρίου Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει τόσην ἔκτασιν.....

§164ΠΟΛΛΟΙ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή· ἐπιβάλλετε ἡσυχίαν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχίαν, κύριοι, παρακαλῶ· ἡσυχάσατε· καθήσατε.

§166ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Συνιστᾶται τὸ δικαστήριον Κυπαρισσίας· δὲν ἀποβλέπει παρὰ τὴν εὐκολίαν τῶν κατοίκων αὐτῆς· τί λέγετε, κ. Ζαρειφόπουλε;

§167ΖΑΡΕΙΦΟΠΟΥΛΟΣ. ... (θόρυβος).

§168ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ δικαστήριον τῶν Καλαμῶν διὰ νὰ ἦναι ἐνήμερον, πρέπει νὰ ληφθῇ μία νομοθετικὴ φροντὶς περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ποινικῶν δικῶν τῶν παραγομένων ἀπὸ τὰ ἐγκλήματα τῆς μεσοβασιλείας, καὶ πρέπει νὰ σταλοῦν ἐκλεκτοὶ δικασταί, φιλόπονοι. Εἴχομεν τὸ δικαστήριον τῆς Σπάρτης, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶναι μικρότερον εἰς τὴν περιφέρειαν· καὶ ἐν τούτοις εἶναι ὀπίσω τρία ἔτη· ἦλθεν ἕνας ἱκανὸς καὶ δραστήριος πρόεδρος καὶ τὸ ἔφερεν ἐνήμερον εἰς ἓξ μῆνας. (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν ὀπισθοχωροῦν τὰ δικαστήρια, διότι δὲν εἶναι δικασταὶ ἀνάλογοι (θόρυβος, ἰδιαίτεραι συνομιλίαι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τί εἶναι αὐτά; ἡσυχάσατε, παρακαλῶ.

§170ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω ὥστε ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§171ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πολυλογήσαμεν. Ἐπέρσι εἰς τὴν Βʹ. σύνοδον ἔγεινε λόγος περὶ τῶν Πρωτοδικείων καὶ ἰδοὺ τὶ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, τῶν ἐσόδων. Ἰδοὺ λοιπὸν σᾶς εἶπα τὸ ἀποτέλεσμα «ἡ πρότασις περὶ διαιρέσεως.» (Ἀναγινώσκει.) Αὔξησιν περιφερείας, ἐλάττωσιν τῆς περιφερείας, ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ διὰ διατάγματος, καὶ τοῦ κάκου φιλονεικοῦμεν. Ἡ κυβέρνησις ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ καὶ τὰ 24· ἀλλὰ νὰ κάμῃ ὅπου εἶναι ἀνάγκη· ἀκούσατε. (Ἀναγινώσκει). Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι ὅτι τὰ Πρωτοδικεῖα εἶναι ἀποφασισμένα· ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις ἀναλόγως τῶν μέσων, τῶν ἀναγκῶν, τῶν συλλογῶν τοῦ τόπου, ἡ κυβέρνησις ἠμπορεῖ διὰ διατάγματος ν’ ἀποφασίσῃ μίαν περιφέρειαν νὰ τῆς δώσῃ καὶ ἔκτασιν· ὥστε μὴ φιλονεικοῦμεν τοῦ κάκου.

§172ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξετάσω ἂν συμφέρῃ ἢ ὄχι ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων· πολλοὶ λόγοι ὑπάρχουν ὑπὲρ καὶ κατά. Ἴσως δύναταί τις μετ’ ἐπιτυχίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ὅσον ἔνεστι περιορισμὸν τῶν Πρωτοδικείων πρὸς αὐτο τὸ συμφέρον τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης (θόρυβος). Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ πεποίθησίς μου. Πολλοὶ λόγοι συνηγοροῦν περὶ τούτου καὶ ἀποφεύγω νὰ τοὺς φέρω ἐνώπιόν σας, διότι δὲν πρόκειται λόγος περὶ τούτου σήμερον. Βεβαίως αἴσθημα εὐγενὲς παρακινεῖ ἀντιπροσώπους ἐπαρχιῶν τινων νὰ φροντίζωσι νὰ διευκολύνουν τὰς ἐπαρχίας των καὶ νὰ τὰς ἐξωραΐζουν οὕτως εἰπεῖν διὰ τῆς συγκεντρώσεως ἀρχῶν· πολλοὶ δὲ καὶ ἐν πεποιθήσει, φρονοῦν ὅτι οὕτω πράττοντες συντελοῦν ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἓν μόνον σᾶς λέγω, κύριοι, ἐπὶ τοῦ παρόντος, παραλείπων τὸ ζήτημα τοῦτο· εὐχηθῆτε νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταστήσωμεν καλὰ τὰ σημερινὰ πρωτοδικεῖα, καὶ ἂν τὰ καταστήσωμεν καλά, δὲν ἔχετε νὰ φοβηθῆτε· εὐχηθῆτε νὰ ἔχητε πρωτοδίκας καλοὺς, ἐπιμελεῖς, ἱκανοὺς καὶ τιμίους, καὶ μὴ φοβῆσθε ἀπὸ τὰς ἀποστάσεις· ἡ δικαιοσύνη ὑπάγει ἐμπρός.

§173ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε, πρόεδρε.

§174ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἂν δὲν ἔχητε καλὸν προσωπικὸν, πολλαπλασιάσατε ὅσον θέλετε τὰ Πρωτοδικεῖα, καὶ δὲν θὰ πολλαπλασιάσητε παρὰ τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς τῆς δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις σᾶς εἶπα, κύριοι, σήμερον, ὅτι δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα τοῦτο, οὔτε ν’ ἀντικρούσω συστηματικῶς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετον ἰδέαν, διότι πιθανὸν νὰ ἔχωσι δίκαιον καὶ μία τακτικωτέρα συζήτησις νὰ μὲ πείσῃ καὶ ἐμὲ αὐτὸν περὶ τοῦ ἀντικειμένου· ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ σήμερον, προσεγγίζοντος τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, νὰ ἀφήσητε τὰ πράγματα ὡς ἔχουν μέχρι τοῦδε, καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν δικαστηρίων αὐτῶν.

§175Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς θέσιν νὰ μὴ συμφωνῶ παντάπασι μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· δὲν ἐπίστευα μάλιστά ποτε ὅτι ἤθελε συμβουλεύσει τὴν βουλὴν ν’ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν ἑνὸς νόμου ὅστις δὲν ἀκυρώθη. Τί ἄλλο δεικνύει ἡ ἐπιψήφισις ἑνὸς νόμου παρὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ νόμου; Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν αὕτη ἐσυστήθη διὰ μακρῶν, ἐξετέθησαν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ κοινοβουλίου ὅλοι οἱ λόγοι καὶ ἐθαύμασα μὲ τὸν νέον ὑπουργὸν καὶ τὸν πρώην τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἀφῄρεσε τὸ κεφάλαιον τῆς συστάσεως τῶν Πρωτοδικείων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§176ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Τὸν λόγον.

§177Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δυστυχῶς, κύριοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν μίαν ἀλήθειαν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα μακρὰν τῆς Δικαιοσύνης καὶ κατηντήσαμεν εἵλωτες τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἔτυχον νὰ ἔχουν δικαστήρια· ἴσως κατηντήσαμεν ὑπερβολικοὶ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ δικαστήρια, δὲν αἰσθάνονται τίποτε ἄλλο παρὰ πῶς νὰ μᾶς ὑποδουλώσουν, καὶ δὲν θέλουν τοῦτο μόνον ἀλλὰ θέλουν νὰ τοὺς πηγαίνουν λαγοὺς διὰ νὰ τύχουν τῆς προστασίας· καὶ δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τοὺς ὑπουργοὺς, διότι ἐννοοῦν νὰ ἐξευγενίζουν τὰς ἐπαρχίας των.

§178ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ δὲν ἔχω οὔτε ἔπαρχον, οὔτε ἔφορον, οὔτε δικαιοσύνην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλὰ λέγω ἢ ὅλα ἢ κανένα.

§179Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, βουλευταὶ, ὁμολογῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπαρκοῦν.... (Θόρυβος).

§180ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§181Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι διὰ τῆς προσθήκης τῶν 11 δικαστηρίων εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἀποδίδηται πλήρης καὶ ἴση δικαιοσύνη καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας· ἀλλὰ πιστεύσατε, σᾶς ὁμολογῶ ἐντίμως ἐκ πείρας, καὶ ἄν τις ἀδικηθῇ, ὡς ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ταχέως θὰ ἐπανορθωθῇ ἀλλ’ ἂν δὲν ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, ποτὲ δὲν συστηθοῦν δικαστήρια εἰς τὸ κράτος. Τί σᾶς λέγουν, κύριοι; ὅτι ἡ προσέγγισις τῶν δικαστηρίων βλάπτει, καὶ ὅμως δὲν διστάζουν νὰ σᾶς λέγουν ὅτι τὰ δικαστήρια εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος σᾶς λέγουν αὐτὰ καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο ἀντιτάσσονται εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τὰ διορθώσῃ, ἐμβλέποντες πάντοτε μόνον εἰς τὰ προσωπικὰ συμφέροντα καὶ ὄχι εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ὅπως ὑποστηρίξουν τὴν ἰδέαν των αὐτὴν, λέγουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθοῦν τὰ δικαστήρια· ἴσως· ἀλλὰ δὲν εἶναι μεγάλη βλάβη νὰ χάνωνται οἱ ἄνθρωποι πεντὲξ ἡμέρας εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δικαστηρίων; δὲν εἶναι βλάβη αὐτὴ τοῦ δημοσίου; Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς φιλανθρωπίας εἶναι σκληρὸν, διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ὅσοι ἐλάλησαν κατὰ τῆς συστάσεως τῶν δικαστηρίων, αὐτοὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον κάθηνται εἰς τὰς θερμάστρας των καὶ πίνουν τσάϊ. Λοιπὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς οἰκονομίας καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἄδικος ἡ πρότασις, ἐκτὸς ὅτι εἶναι κατὰ τῆς ἐν γένει δικαιοσύνης, διότι νόμος, ὅστις ἐξεδόθη καὶ ἐκυρώθη, πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ.

§182ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ δικαίωμα ἔμεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§183Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε· ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι θέλετε μὲ πιστεύσει, διότι εἰλικρινῶς σᾶς λέγω ὅτι μεγάλη ὀπισθοδρόμησις εἰς τὸν λαὸν θέλει γείνει, ἂν δὲν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, διότι καί, ἂν θέλετε, βλάπτεται ἡ κοινωνία καὶ τόσοι νέοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παιδείαν, πρέπει νὰ διασπαροῦν εἰς ὅλα τὰ μέρη· αἱ διαστάσεις τῶν δικαστηρίων εἶναι συγχρόνως ἄδικοι καὶ ἑπομένως διατί αὐτὸ τὸ ἰσόνομον δὲν θέλετε νὰ τὸ ἐκτείνητε καὶ εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ θέλετε νὰ μᾶς ἔχητε εἵλωτας; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε, ἂν ἡ βουλὴ δὲν ἦτο καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνος εἰς τὴν πρότασιν ταύτην. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν διστάζω νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν· τὸ γνωρίζω, πολλοὶ δικηγόροι δὲν θέλουν νὰ πολλαπλασιασθοῦν τὰ δικαστήρια, διότι θέλουν νὰ κατοικοῦν εἰς τὰς πόλεις, καὶ ἀδιαφοροῦν περὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἂν πάσχουν τὰ πάνδεινα Ναμίζω πῶς δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπω ὅλα, ἀλλὰ διατί νὰ μὴ τὰ εἴπω, ὅταν πρόκειται περὶ γενικοῦ συμφέροντος; Ἄκρα δικαιοσύνη, κύριοι, ἴσως δὲν θ’ ἀποδοθῇ, ἀλλ’ ἂν ὀπισθοδρομήσητε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, θὰ ὀπισθοδρομήσῃ τὸ ἔθνος. Κύριοι, ὁ λογαριασμὸς τοῦ Σωτηροπούλου δὲν ἔχει τι ἐπιλήψιμον· εἰμποροῦν νὰ σᾶς λέγουν ὅτι δὲν ἀρκοῦν αὐτοὶ οἱ λογαριασμοί· ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ εἴπουν τοῦτο, πρέπει νὰ σᾶς φέρουν τοὺς ἐναντίους λογαριασμούς, καὶ ἂν πρόκειται, κύριοι, νὰ ἐξοδεύσητε 20000 δραχμάς, δὲν πρέπει νὰ τὰς φεισθῆτε, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῶν πόλεων, τῶν κατοίκων. Θὰ διαμερισθοῦν ὅλοι οἱ δικηγόροι καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας εἶναι τοσοῦτοι, καὶ θὰ τοὺς ὑποχρεώσητε νὰ καταβοῦν εἰς τὰ δικαστήρια τῶν ἐπαρχιῶν των. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐξορκίζω τὴν βουλὴν νὰ μὴ φεισθῇ 100000 διὰ νὰ σχηματισθοῦν ὅσα δικαστήρια εἶναι ἀναγκαῖα.

§184ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι βουλευταί. Μοι φαίνεται ὅτι ἀσκόπως προεκλήθη μία συζήτησις καὶ ἐξηντλήθη ὁ καιρὸς ἐπὶ ματαίῳ· διότι συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν 10 μῆνα τοῦ ἔτους. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἀποφασίσωμεν σήμερον περὶ τοῦ 1868, πλησιάζει τὸ 1869 καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους αὐτοῦ ἴσως ἔλθῃ μετ’ οὐ πολύ, καὶ τότε κάμνομεν αὐτὰς τὰς σκέψεις, ὅταν θὰ αὐξήσουν ἴσως καὶ τὰ μέσα. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶμαι ἐναντίος τῆς αὐξήσεως τῶν πρωτοδικείων ἐκτὸς τοῦ λόγου τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ διὰ λόγον πολὺ σπουδαῖον, πολὺ ἰσχυρὸν, κύριοι, λόγον, ὅστις ἀνατρέπει ὅλας τὰς σκέψεις καὶ ὅλους τοὺς συλλογισμοὺς τῶν ἐναντίων. Πιστεύω ἀναμφισβητήτως, ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν δικαστηρίων τῶν πρωτοδικείων θέλει ἔχει ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν τῆς τε πολιτικῆς καὶ ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἔχομεν ἀπόδειξιν, κύριοι, τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν εἰρηνοδικείων· ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν, ἐχάθη ἡ δικαιοσύνη ἀπὸ τὰ εἰρηνοδικεῖα· ἔχομεν ἀκόμη πρακτικωτέραν. Τὰ δικαστήρια ἐχάλασαν σήμερον, δὲν εἶναι εἰς τὸ σημεῖον, ὅπου ἔπρεπε νὰ ᾖναι, διότι ἐπιῤῥοὴ τοπικὴ ἐξασκεῖται ἐπὶ τῶν δικαστηρίων· τίς δύναται νὰ μοῦ ἀρνηθῇ ἐξ ὑμῶν, ὅτι συνισταμένου πρωτοδικείου εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, οἱ ἰσχυροὶ τῆς περιφερείας δὲν θὰ ἐξαντλήσωσιν ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ πείσωσι τὸν ὑπουργὸν νὰ μορφώσῃ τὰ δικαστήρια κατὰ τὰ συμφέροντά των;

§185Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. ...... (θόρυβος).

§186ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ μοῦ ἀρνηθῇ ὅτι δὲν θὰ καταντήσουν τὰ δικαστήρια ἕρμαιον τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἐπαρχίας; Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ περιφέρεια τοῦ δικαστηρίου Καλαμῶν εἶναι μεγάλη καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει πληθὺς ὑποθέσεων ἐκκρεμῶν· διότι δὲν ἐπαρκοῦν τὰ ὑπάρχοντα πρόσωπα. Ἀπατᾶται, καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις· τὰ δικαστήρια, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, καὶ τὸ λέγω μὲ ὅλην τὴν πεποίθησιν, καὶ τόσον μᾶλλον ἀξιῶ νὰ μὲ πιστεύσετε, διότι ἔπια μέχρι σταγόνος τὸ ποτήριον τοῦ φατριασμοῦ, ὡς πρὸς τὰ δικαστήρια, ἡ πληθὺς τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων ὀφείλεται εἰς τὸν φατριασμόν· εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας ὅπου ἀνήκει ὁ κύρ. Σωτηρόπουλος ἀνήκω καὶ ἐγώ· δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ἄλλο παρ’ ὅτι ὀφείλεται ἡ καταστροφὴ αὕτη τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν φατριασμόν. Παρουσιάσθη, κύριοι, ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπηγγέλλοντο κατηγορίαι κατὰ τῶν παθόντων καὶ οἱ ἔνοχοι ἀπηλλάττοντο. Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἔκτασιν τῆς περιφερείας, ἀλλ’ εἰς τὴν φυγοπονίαν καὶ τὸν φατριασμὸν πληθὺς ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων, σᾶς λέγω ὅτι ὁ πρὸ ὀλίγου διορισθεὶς εἰσαγγελεὺς ἐπεραίωσε ἐντὸς μηνὸς 1400 ὑποθέσεις. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης; Σᾶς προκαλῶ νὰ φέρετε αὐτὴν τὴν πληροφορίαν. Εἶναι ὁ κύριος Ἰωαννίδης, πρὸ ὀλίγου προαχθεὶς ἴσως ὑπὸ τοῦ κυρίου Βάρβογλη· ἂν λοιπὸν ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνὸς ἐπεραιώθησαν τόσαι ὑποθέσεις, δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἐνήμερον τὸ δικαστήριον, ἂν εἰργάζοντο ὅλοι οἱ δικασταὶ ἐπίσης; Διατὶ δὲν ἐργάζονται οἱ δικασταί; διότι δὲν ἠξεύρουν ἂν θὰ ὑπάρχουν καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περιμένουν μεταβολὴν τῆς τύχης των. Ἑδραιώσατε τὴν πεποίθησιν, ἐμπνεύσατε τὴν ἰδέαν ὅτι ἄνευ λόγου ἰσχυροῦ δὲν παύονται οἱ δικασταὶ καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι καὶ ἡ δικαιοσύνη οὕτω ἀσφαλίζεται καὶ τὰ δικαστήρια θὰ προοδεύσουν καὶ ἡ κοινωνία θὰ εὐημερήσῃ. Ὅταν ὅμως δικασταὶ, τῶν ὁποίων ὁ φατριασμὸς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πράξεων, καὶ ὑπάρχουν βουλεύματα καὶ ἀποφάσεις τοιαῦται ἐναντίον των, δὲν τιμωροῦνται, ἀλλὰ προάγονται, ἀλλὰ προβιβάζονται, ἀλλὰ τοὺς μεταθέτετε ὅπου θέλουν, καὶ ἄλλοι ἐκπληροῦντες τὰ καθήκοντά των τιμωροῦνται παυόμενοι, μετατιθέμενοι ἐναντίον τῶν διαθέσεων καὶ συμφερόντων των, βέβαια τότε δὲν θὰ ἔχετε οὔτε ἀπονομὴν δικαιοσύνης, οὔτε πρόοδον. Μακρὰν λοιπὸν τοῦ νὰ ἐπιτύχητε τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐκ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν δικαστηρίων, θὰ καταστήσετε τῶν δικαστηρίων τὴν θέσιν λίαν ἀκροσφαλῆ. Ἐν ὀνόματι λοιπὸν τῆς δικαιοσύνης καὶ τοῦ συμφέροντος τῆς κοινωνίας νὰ μὴ παραδεχθῆτε τοιοῦτόν τι. Λάβρως ἐπιτίθενται κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἐξετέλεσε τοιοῦτον νόμον, καὶ ἐγὼ λάβρως ἐπιτίθεμαι κατ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐψήφισε τοιοῦτον νόμον....... (θόρυβος). Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ὁρίσῃ καὶ τὰς ἕδρας τῶν πρωτοδικείων· οὐδέποτε τὸ νομοθετικὸν Σῶμα πρέπει νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ τόσα χωρὶς νὰ προσδιορίζῃ καὶ τὴν ἕδραν αὐτῶν...... (θόρυβος).

§187ΤΙΝΕΣ. Καλὸς, κακὸς εἶναι νόμος (θόρυβος).

§188ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ κατακρίνω τὴν διάταξιν τοῦ νόμου καὶ λέγω ὅτι ποτὲ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ψηφίζουσα ἕνα νόμον, δὲν πρέπει νὰ ἀφίνῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου εἰς τὴν διάκρισιν τῆς κυβερνήσεως· διότι τότε τὰ νομοθετήματα αὐτὰ καὶ τὰς κοινωφελεῖς αὐτὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς τὰς καθιστᾷ ῥουσφέτια. Τοῦτο ἔλαβε χώραν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου καὶ δι’ αὐτὸ παραπονεῖται σήμερον ὁ κύριος Πετιμεζᾶς. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐκείνη δὲν ἐσκέφθη νὰ εἴπῃ ὄχι, θέλω νὰ συστηθοῦν τὰ 11 πρωτοδικεῖα καὶ νὰ συστηθοῦν ἐκεῖ, ἐκεῖ καὶ ἐκεῖ. Κύριοι, μοῦ φαίνεται πῶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἕδρα τοῦ δικαστηρίου, ἡ ὁποία συνεπάγει τὴν διατήρησιν τόσων καταστημάτων, ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς διοικήσεως ὡς καὶ τοὺς ἄλλους κλάδους τῶν ὑπουργείων. Ἐννοῶ νὰ εἴπῃ τις, ὅτι προτείνω τὴν μεταβολὴν τῆς διαιρέσεως τοῦ δικαστικοῦ συστήματος, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τοῦ διοικητικοῦ. Ἄλλως τε, κύριοι, παραλύομεν καὶ καταστρέφομεν τὴν δικαιοσύνην. Ὅσας περισσοτέρας ἐπαρχίας περιλαμβάνει τὸ δικαστήριον τόσον περισσότερον εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσουν οἱ ἰσχυροὶ τοῦ τόπου νὰ διορίσουν ἢ παύσουν τὸν δεῖνα δικαστὴν ἢ τὸν δεῖνα· ὅταν ὅμως περιορίσετε τὰς ἕδρας, δικαστήρια δὲν θὰ ἔχετε.

§189Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, βλέπετε ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ διότι συμφέροντα ἐπαρχιακὰ συγκρούονται καὶ διότι δαπάναι μεγάλαι τοῦ δημοσίου ἀπαιτοῦνται. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοῦ χαρίσητε ὀλίγον τὴν ὑπομονήν σας, ἵνα δυνηθῶ νὰ καταθέσω τὰς ἰδέας μου, καὶ ἐναπόκειται εἰς ὑμᾶς, ἂν θέλετε νὰ τὰς παραδεχθῆτε ἢ ὄχι. Εἶμαι συνεπὴς, κύριοι, καὶ εἰς ὅσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐλάλησα· καὶ τότε εἶπον ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ μεταβάλλῃ τις τοὺς ὀργανισμοὺς τόσον τῆς διοικητικῆς, ὅσον καὶ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ὑπῆρχεν ἓν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅπου ἕδρα νομοῦ ἐκεῖ καὶ ἕδρα πρωτοδικείου. Τὸ σύστημα ἐκεῖνο ὅπως εἶναι διωργανισμένον ἔχει τοὺς λόγους του, καὶ λόγους πολὺ σπουδαίους, πολὺ σοβαρούς. Ἡ κυβέρνησις τοῦ 1865 κατὰ τὰς κρίσεις της ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ ἐκεῖνο τὸ σύστημα καὶ ὡς πρὸς τὸν διοικητικὸν καὶ ὡς πρὸς τὸν δικαστικὸν ὀργανισμόν, τὸ ὁποῖον ἦτο πολὺ ὀρθὸν, πολὺ πλῆρες κατὰ τὰς ἰδέας της· ἐννοῶ, κύριοι, μίαν μεταβολὴν ἐκ συμφώνου καὶ τοῦ διοικητικοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ· ἀλλὰ μεταβολὴ μόνον τοῦ ἑνὸς μέρους πρὸς βλάβην τοῦ ἑτέρου, αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν θέλει ὠφελήσει τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ βλάψῃ αὐτὴν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας κύριος Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει νόμος, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελεσθῇ. Τῷ ὄντι κατὰ νόμου ἐκδεδομένου πᾶσα ἀντίῤῥησις εἶναι βεβαίως ματαία· ἀλλὰ μήπως οἱ νόμοι ὡς ἐκ τῆς πείρας τῆς ἐφαρμογῆς των δὲν ἠμποροῦν νὰ τροπολογηθῶσι, νὰ τροποποιηθῶσι; Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὡς πρὸς τοῦτο. Μόλις, κύριοι, ἤρχισεν αὐτὸς ὁ νόμος νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἠγέρθησαν γογγυσμοὶ καὶ παράπονα ἀπὸ ἄλλας ἐπαρχίας· ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἶναί τις ἀξιοκατάκριτος, ἐὰν εἴπῃ τι κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἀλλὰ ἐρωτῶ ἐκείνους, οἵτινες ἦσαν εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, νὰ μοὶ εἴπωσι, πῶς ἔγεινεν ὁ νόμος αὐτός; Ἦλθε πρότασις, κύριοι, περὶ συστάσεως τριῶν πρωτοδικείων, καὶ τὸ μὲν ἓν τῆς Λευκάδος τὸ ὑπεστήριζον πολλοὶ, τὰ δὲ ἄλλα τὰ διεφιλονείκουν. Ἐπαρουσιάσθη ἄλλη πρότασις καὶ οἱ μὲν ἔλεγον οὕτω, οἱ δὲ ἔλεγον ἄλλως· ἐγὼ τέλος ἔφερον τὴν πρότασιν, ὥστε ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι νὰ ἔχωσι πρωτοδικεῖον· τὴν ὑπεστήριζαν πολλοὶ καὶ τὴν εὕρισκον δικαίαν, ἀλλ’ ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα. Ἐγένοντο πολλαὶ συζητήσεις ἀπὸ διαφόρους βουλευτὰς καὶ κατέληξεν ἡ συζήτησις εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ γίνουν 24 τὸ ὅλον πρωτοδικεῖα, βασισθεὶς εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1865. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἶναι ἀδιάσπαστον ἀπὸ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ κράτους. Ἐν τούτοις ὡρίσθη ἡμέρα συζητήσεως καὶ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ. Εἰς τὴν ταραχὴν λοιπὸν ἐκείνην καὶ σύγχυσιν τῶν διαφόρων συμφερόντων, εἰς τὴν ἐπιμονὴν τῆς κυβερνήσεως νὰ μὴ δεχθῇ προσδιορισμὸν ἕδρας κλπ. ἀπεφασίσθη νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ παρεδέχθη κατὰ τὸ πρῶτον μόνον ἄρθρον καὶ ὄχι κατὰ τὰ καθέκαστα αὐτοῦ· ἐδέχθησαν μόνον τὴν ἀρχὴν καὶ ἀνέτρεψαν τὴν λοιπὴν οἰκονομίαν του, τουτέστι περὶ ἕδρας, περὶ περιφερείας τῶν πρωτοδικείων κλπ. καὶ ἀφέθη εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ὅ,τι ἤθελε. Τί ἔκαμεν ἡ κυβέρνησις; ἐσύστησε τρία πρωτοδικεῖα, (δὲν θέλω νὰ τὴν κατηγορήσω διὰ τοῦτο) καὶ δὲν προέβη εἰς κανὲν ἄλλο. Διατί; καταλάβετε το ὑμεῖς, διότι ἤθελεν ἀπαντήσει παράπονα ἐκ μέρους τῶν διαφόρων φίλων της βουλευτῶν. Ἀλλὰ τώρα, κύριοι, προτείνουν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ παρουσιάζουν ἕνα λογαριασμὸν, λογαριασμὸν, ὅστις προφανῶς εἶναι λίαν ἐσφαλμένος. Καὶ ἂν δὲν εἶχε τὴν προαίρεσιν, καὶ δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν κύριον Σωτηρόπουλον τοιαύτην προαίρεσιν, οὐχ ἧττον ἡ πρότασίς του περὶ προσθήκης ἑνὸς μικροῦ κονδυλίου ἐξ εἴκοσι χιλιάδων δραχ. ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς σύστασιν ὀκτὼ ἑτέρων πρωτοδικείων εἶναι λίαν ἐσφαλμένη, διότι οὐδέποτε δύναται τὸ ποσὸν τῶν 20,000 δραχμῶν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς κατάρτισιν 8 πρωτοδικείων, καὶ ἀπορῶ πῶς εὑρίσκει τοὺς λογαριασμούς του τούτους ὁ κύριος Σωτηρόπουλος, ὅστις ἄλλως τε εἶναι ἀκριβὴς καὶ εὐκρινής· ὅταν, κύριοι, ἔχωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους 900,000 δραχμῶν δαπάνην διὰ τὸ προσωπικὸν, διὰ τὰ ἐνοίκια, τὰ γραφικὰ κλπ. διὰ τὰ 16 πρωτοδικεῖα, φυσικῷ τῷ λόγῳ ἀπαιτοῦνται 50 τοὐλάχιστον χιλιάδες δραχμ. δι’ ἕκαστον· ἄρα διὰ τὰ 24 χρειάζονται 1,200,000. Ἐὰν τροποποιήσωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὸ δικαστικὸν προσωπικόν, δὲν εἶναι πρᾶγμα σπουδαῖον, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕνας διοργανισμὸς τῶν δικαστηρίων νὰ μεταβάλῃ τὸν σχηματισμὸν αὐτῶν· καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ διοργανισμὸς τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης ἐτροποποίει καὶ τὸν διοργανισμὸν τῶν δικαστηρίων ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτήν, διότι εἶχε τρία πρωτοδικεῖα. Αὐτό, κύριοι, τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον νὰ περάσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καὶ νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ μεταβάλωμεν τὸν διοργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νομίζω, ἂς μὲ συγχωρήσητε νὰ τῷ εἴπω, παρανομίαν. Διὰ τὰ 16 πρωτοδικεῖα χρειάζονται 600,000 ἐνοίκια κτλ. 187,000, γίνονται τὸ ὅλον 900,000· ἄρα 50,000 δραχ. ἀνήκουν εἰς ἕκαστον πρωτοδικεῖον, τώρα δὲν συμπεριλαμβάνομεν καὶ τὰ ἔξοδα τῶν φυλακῶν· θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὅλοι οἱ φυλακισμένοι δὲν θὰ ᾖναι εἰς τὰ 24 πρωτοδικεῖα, ἀλλ’ ὅσον αὐξάνομεν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δικαιοσύνης, τόσον περισσότερο θὰ ᾖναι· ὥστε ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ὅλον, τὰ ⅔ ἐὰν παραδεχθῶμεν, εἶναι 120,000. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κυρίου Σωτηροπούλου εἶναι ὅλως ὑποθετικοί, οἵτινες δὲν στηρίζονται εἰς ἓν ἐξαγόμενον ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Διὰ τοῦτο χωρὶς νὰ ἀντιστρατευθῶ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἔχουν πρωτοδικεῖον, καὶ ὑποθέτω ὅτι τινὲς εἰς αὐτὸ εἶναι προτιμητέαι, λέγω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθώσωμεν τοῦτο κατὰ τὰς ἐπιθυμίας μας, ἐὰν δὲν ἔχωμεν, κύριοι, αὐτὴν τὴν μεγάλην δαπάνην, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερον. Καὶ εἶναι δυνατὸν ἐφέτος εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ προσθέσωμεν 250–300,000 δραχ.; Τί ἐσυζητοῦμεν προχθές, κύριοι; ποία εἶναι ἡ οἰκονομική μας κατάστασις; ἐὰν νομίζητε ὅτι διὰ 20 ἢ 30,000 δραχ. ἀκόμη δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν 24 πρωτοδικεῖα, δίδω τὴν ψῆφόν μου ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ καρδίας· ἀλλὰ εἶναι ὅλως ἀδύνατον, κύριοι, αὐτὸ εἶναι φαντασιῶδες. Ἀλλὰ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς ἓν ἄλλο· μὲ 70,000 δραχ. ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν 24 πρωτοδικεῖα, διατί τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, ἀπὸ τὰ 16 ἕως τὰ 24, νὰ μὴ τὴν ἔχωμεν καὶ εἰς τὰ 48, ὅσαι εἶναι αἱ ἐπαρχίαι; τότε ἐγὼ εὑρίσκω 200,000 δραχ. δαπάνην· ἄρα τότε θὰ ἔχωμεν ὅλην τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ καὶ ἑκάστη ἐπαρχία καὶ πρωτοδικεῖον. Διαφέρει, κύριοι, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἔφερε μίαν ταραχώδη συζήτησιν, περὶ τροποποιήσεως μιᾶς περιφερείας, τουτέστιν ἡ Ὀλυμπία νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ πρωτοδικεῖον τῆς Ἠλείας· αὐτό, κύριοι, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα, δὲν ταράσσει οὔτε τὰς δαπάνας οὔτε τὸν προϋπολογισμόν· ἡ Κυβέρνησις δύναται διὰ νόμου πάντοτε νὰ τὸ κάμῃ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε ὥστε νὰ μὴν ἀπατώμεθα, ὅτι μὲ 50–60,000 δραχ. δυνάμεθα νὰ θέσωμεν εἰς πλήρη ἐνέργειαν τὸν νόμον αὐτόν, καὶ διὰ ταῦτα, κύριοι, ἐγὼ εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐπειδὴ δὲν ἐφηρμόσθη, καὶ ἦτον ἐντελῶς παράκαιρος, προκαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ὡρίμως καὶ φέρῃ ἕνα νόμον, καὶ τότε νὰ τροποποιήσῃ καὶ τὰς δαπάνας εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν δὲ, κύριοι, φρονῆτε ὅτι ἠμποροῦμεν μὲ τὸ ποσὸν τῶν 70,000 δραχ. νὰ εὐχαριστήσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις τῶν βουλευτῶν, καὶ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον, τότε προτιμότερον, ἐὰν καὶ εἶμαι φίλος τῆς κυβερνήσεως, νὰ ἀποφασίσωμεν οὕτω, τὰ ὑπάρχωντα πρωτοδικεῖα νὰ διπλασιασθῶσι, καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἡ κυβέρνησις τὴν ἐπαρχίαν, ἐν ᾗ θὰ συστήσῃ τὸ πρωτοδικεῖον, νὰ σχηματισθῶσιν δηλ. δύο πρωτοδικεῖα εἰς ἕκαστον νομόν.

§190Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Κύριοι, εἰς τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου, εἶπον τινές, ὅτι ἐπηρεάσθην· ἐγὼ ὅταν ὡμίλησα, δὲν μὲ ἐπηρέασαν οὔτε ἐπαρχιακὰ συμφέροντα, οὔτε τίποτε, καὶ δὲν εἶπον τίποτε περὶ τούτου (θόρυβος). Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν μὲ ἐπηρέασεν οὔτε προσωπικὸν συμφέρον οὔτε ἐπαρχιακὸν, τὰ ὁποῖα ἄλλους ἐπηρεάζουν καὶ εἶναι γνωστὸς ἕκαστος. Ἐγὼ εἶπον μάλιστα ὅ,τι σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου· διότι, ὑπάρχουσι λόγοι καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ, δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσω περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου σήμερον· εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, διὰ τοῦτο νὰ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι σήμερον, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους φέρομεν ἓν κονδύλιον· διότι καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ θέσωμεν ἓν ποσὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό.

§191ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά· ἀρκετὰ ἐφωτίσθημεν, ἐκουράσθη πλέον ἡ Βουλή.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἡ βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ὁλοσχερῆ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ συστάσεως 11 νέων πρωτοδικείων».

§193ΤΙΝΕΣ. Τεσσαράκοντα.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Χορηγουμένης ἐπὶ τούτῳ πιστώσεως 20,000 δραχ. ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868».

§195ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἕνα μῆνα φθάνουν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄλλη πρότασις «εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν τοῦ κράτους συνιστᾶται πρωτοδικεῖον».

§197Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὴ εἶναι πρότασις αὐτοτελὴς καὶ δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ· πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ καὶ κατόπιν ν’ ἀναγνωσθῇ· αὐτὴ δὲν δύναται ν’ ἀναγνωσθῇ.

§198Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτείνομεν 20000 δι’ ἕνα μῆνα, καὶ δὲν πρέπει νὰ σᾶς φανῇ παράδοξον· διότι τὸ ἔτος ἔληξε, δεύτερον παρατηρῶ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὁρίζει ὅτι θὰ γείνουν 11, τὰ 3 ἔγειναν, θὰ γείνουν τὰ 8, καὶ ἀφίνει εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ σχηματίσῃ αὐτὰ ὅπου τὸ ἐγκρίνει.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ· ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου πρέπει νὰ τρέξῃ τὰ στάδια ἢ νὰ ψηφισθῇ;

§200ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι τροπολογία, ὁ νόμος πολλάκις χορηγεῖ τὴν πίστωσιν ......

§201Α. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ προτείνω ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ νὰ γείνῃ ἀναβολὴ, καθόσον τὰ 11 πρωτοδικεῖα δὲν ἀρκοῦν δι’ ἕκαστον μέρος, διότι ἕκαστος θέλει διὰ τὴν πατρίδα του, καθόσον ἡ σύστασις δικαστηρίων δὲν εἶναι τακτική.

§202ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, σήμερον δὲν πρόκειται, εἰμὴ περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν τὰ πρωτοδικεῖα καὶ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ κυβέρνησις ἔχει σημειώσει μίαν πίστωσιν· ἐπὶ τῆς πιστώσεως αὐτῆς ἐπρότεινον νὰ γείνῃ προσθήκη 20000 δραχ. διὰ τῆς προτάσεώς μου δὲ ταύτης ἐτροπολόγησα τὴν ὑπουργικὴν πρότασιν, ἤτοι τὴν πίστωσιν· ἑπομένως δὲν εἶναι φυσικώτερον ἄλλο, παρὰ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασίς μου (διακοπή). Στηριζόμενος εἰς ἕνα νόμον ὑπάρχοντα προτείνω αὔξησιν τῆς πιστώσεως, δὲν φέρω νέον νόμον· ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὁλοσχερῆ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῶν 11 δικαστηρίων.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἔχομεν καὶ τρίτην πρότασιν.

§204ΤΙΝΕΣ. Περὶ συστάσεως 8 δικαστηρίων πρόκειται.

§205ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι περὶ 11, ὄχι δι’ 8.

§206ΤΙΝΕΣ. Τὰ τρία εἶναι συστημένα.

§207ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου.

§208ΤΙΝΕΣ. Περὶ τῶν τριῶν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως, διότι εἶναι συστημένα.

§209ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς εἶναι, μεταβάλλω τὴν πρότασίν μου τὸ 11 τὸ κάμνω 8.

§210Α. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Τὰ τρία δὲν εἶναι τοποθετημένα καλῶς, διότι εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν π. χ. δὲν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἓν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ λοιπὸν 11, νὰ γείνουν 8. Τινὲς βουλευταὶ προτείνουν τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Σωτηροπούλου περὶ αὐξήσεως ποσοῦ.

§212ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον ζητοῦν τὴν ἀναβολὴν καὶ ποῖοι;

§213ΗΛ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§214ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἡ ἀναβολὴ τὸν τόπον της, διότι ὅστις δὲν θέλει νὰ ἐγκριθῇ ἡ προσθήκη τῆς πιστώσεως, ἀποῤῥίπτει τὴν πρότασίν μου.

§215Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ μὴ παραδοχὴ εἶναι ἀναβολή.

§216ΔΑΓΡΕΣ. Προστίθενται 20000 δραχ. δι’ ἕνα μῆνα, ἄρα διὰ τὸ ἔτος θέλομεν 120000 δραχμάς.

§217ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, αὐτὸ δὲν εἰμπορεῖς νὰ τὸ εἰπῇς.

§218Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. 70,000 δραχ. εἴπατε διὰ τὸν χρόνον, τώρα λέγετε 20000 διὰ ἕνα μῆνα· ὥστε πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ὑπόθεσιν.

§219Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν εἴχαμεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ὁ κύριος Σωτηρόπουλος καὶ ἐγὼ, τί ἄλλο εἶναι, παρὰ ἡ ἀναβολὴ αὐτῆς; ὁ νόμος ζητοῦμεν σήμερον νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ διὰ τοῦτο δίδομεν πίστωσιν· ἐὰν δὲν δώσητε πίστωσιν, ἀναβάλλετε τὸν νόμον.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§221ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ Πετιμεζᾶ, λέγουσι ναί· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§223ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἂν τυχὸν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ......

§224ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§225Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐὰν πέσῃ ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου, γίνεται δεκτὴ ἡ ἀναβολή.

§226ΚΟΥΣΤΑΣ (γραμματεύς). Οἱ λέγοντες τὸ ναὶ παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, οἱ λέγοντες τὸ ὄχι, τὴν ἀναβολήν. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία, κύριοι, ἔδειξε τὸ ἀποτέλεσμα 71 μὲ 71· ὑπάρχει λοιπὸν ἰσοψηφία· ἄρα ἡ πρότασις ἔπεσεν.

§228ΤΙΝΕΣ. Ποία πρότασις;

§229ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἔπεσεν (θόρυβος).

§230ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ αἱ δύο προτάσεις ἔπεσαν (θόρυβος).

§231ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐν ἰσοψηφίᾳ, ἡ πρότασις ἀποῤῥίπτεται, κύριε πρόεδρε· τί εἶναι αὐτά; Εἶναι ἐντροπή.

§232ΚΟΥΣΤΑΣ. Καὶ αἱ δύο προτάσεις ἐψηφοφοροῦντο, οἱ θέλοντες τὴν ἀναβολὴν ἔλεγον ὄχι (θόρυβος).

§233ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐψηφοφορεῖτο ἡ πρότασις περὶ προσθήκης δραχ. 20,000· αὐτὴ ἡ πρότασις ἔπεσεν.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου ἔπεσε· λοιπὸν τὸ ἄρθρον 4 τοῦ προϋπολογισμοῦ παρεδέχθη ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 5. Εἰρηνοδικῶν 411,780».

§235ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει ἓν λάθος εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι ἀφαιρεῖ 5,637 διὰ τὴν σύστασιν νέων εἰρηνοδικείων· ἀλλ’ ἡ παρατήρησις αὕτη ἀνήκει εἰς τὴν γραφικὴν ὕλην των εἰρηνοδικείων. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ὁλόκληρον.

§236Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§237ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπενθυμίζω δὲ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ σύστασις εἰρηνοδικείου εἰς τὴν Στενὴν τῆς Χαλκίδος· διότι οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ληλαντίων διὰ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον Χαλκίδος τὸν χειμῶνα, ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσι διὰ τῆς ἄλλης ἐπαρχίας, ἤτοι τῆς Καρυστίας, διανύοντες 25 καὶ ἐπέκεινα ὥρας δρόμον.

§238ΘΩΜΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ συστηθῇ λοιπὸν τὸ εἰρηνοδικεῖον τῆς Στενῆς (θόρυβος).

§239ΣΤΑΪΚΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν τῶν νέων εἰρηνοδικείων, καὶ ὁ δῆμος ὑπεστήριξε τὴν πρότασιν αὐτήν. Νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, τί συμβαίνει εἰς τὴν πόλιν Ἀγρινίου. Τὸ εἰρηνοδικεῖον Ἀγρινίου δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ ὁ λόγος εἶναι πρόχειρος. Εἰς τὸ Ἀγρίνιον παραχειμάζουσι σχεδὸν τρεῖς δῆμοι τῆς Ναυπακτίας, καὶ τοῦτο δὲν τὸ ἀρνοῦνται καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ἐπίσης δύο δῆμοι τῆς Εὐρυτανίας εἶναι παραπλήσιοι (θόρυβος). Διὰ ταῦτα ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δημητριάδου, καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συστήσῃ ἓν ἰδιαίτερον πταισματοδικεῖον εἰς τὸ Ἀγρίνιον (θόρυβος)· μίαν εὐχὴν ἐκφράζω.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλ. 2. Ὑλικόν».

§241ΔΡΟΣΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τί ἔγεινε, κ. πρόεδρε;

§242ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι λάθος.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μεταβαίνομεν εἰς τὸ Κεφ. 2. Ἐνταῦθα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ τὰ ὑπόλοιπα Κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἔχοντα ὡς ἑξῆς.

Κεφάλ. 3. Ὑποδίκων φυλακαί.

Κεφάλ. 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης.

Κεφάλ. Εʹ. Διάφορα ἔξοδα.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7 παρὰ 10 μ. μ.)