1868.09.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60

Τῆς 26 Σεπτεμβρίου 1868.

(Πέμπτη).

Ὥρα 3 παρὰ 15|30.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁσάκις ὑπάρχουν ἐκλογαὶ ἐκκρεμεῖς προηγοῦνται κατὰ τὴν συζήτησιν. Κατὰ συνέπειαν ἔρχεται σήμερον εἰς συζήτησιν ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου. Ἰδοὺ τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας. «Διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐπαναληφθεῖσα ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Σύρου, καὶ νὰ παραδεχθῶσιν ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κύριοι Μιλτιάδης Κανάρης, Κωνστ. Πλατὺς, Ἀριστείδης Γλαράκης καὶ Ἰωάννης Βεάκης». Ἰδοὺ τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας. «Διὰ ταῦτα ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς γνωμοδοτεῖ νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Σύρου, καὶ νὰ διαταχθῇ δευτέρα ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Μὴ γενομένης δεκτῆς τῆς ἀκυρώσεως, ν’ ἀποσταλῇ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἥτις νὰ ἐρευνήσῃ ἐκ τοῦ ἐγγὺς τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς καὶ ὑποβάλλῃ εἰς τὸ σῶμα τὴν ἑαυτῆς γνώμην». Ὁ κύριος Δημητρακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐκλογὴ, περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν σήμερον, θ’ ἀναπτύξῃ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ γεννήσωσιν ἰδέας, αἵτινες ἂν κυρωθῶσι, βεβαιωθῆτε, ὅτι ὅπως καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς κυρωθεῖσαι τοιαῦται ἰδέαι οὐδετέρωσαν τὴν ἰσχὺν τοῦ πολιτεύματος καὶ ἐπέφεραν τὴν ἀνατροπὴν τῆς τάξεως, οὕτω καὶ σήμερον δύνανται νὰ ἐπιφέρωσι μεγάλας βλάβας. Ὀφείλομεν λοιπὸν σήμερον συζητοῦντες τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ν’ ἀναλογισθῶμεν ποίας συνεπείας ἔχει ἡ ἀπόφασίς μας καὶ νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας ἐν ἀπαθείᾳ καὶ συνειδήσει. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη θὰ συζητηθῇ ὑπὸ δύω ἐπόψεις, τὴν νομικὴν καὶ τὴν πολιτικήν. Τὸ νομικὸν μέρος περιέχει ἀκριβῶς ζητήματα νομικῶν παραβιάσεων, τὸ πολιτικὸν ἀφορᾷ παραβιάσεις ἠθικάς. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ πρώτου, Κύριοι· ἡ ἐκλογὴ εἶναι μία διαδικασία. Καθὼς διὰ νὰ ἐξαχθῇ ἡ ἐνοχὴ ἢ ἀθῳότης τῶν ἐπ’ ἐγκλήματι κατηγορουμένων ὑπάρχει διαδικασία τις διαγραφομένη ἐν τῇ ποινικῇ δικονομίᾳ, ὡς ἐπίσης διὰ νὰ διευκρινισθῇ εἰς ποῖον ἀνήκει τὸ δίκαιον δύο διαφερομένων ἐν τῇ πολιτικῇ διενέξει ὑπάρχει ἑτέρα διαδικασία διαγραφομένη ἐν τῇ πολιτικῇ δικονομίᾳ, οὕτως εἶναι ἀναγκαία μία διαδικασία διὰ νὰ ἐξαχθῇ τίνα τῶν ἐπιδιωκόντων τὰς ψήφους ἔν τινι ἐκλογῇ προτιμᾷ ὁ λαὸς, καὶ ἡ διαδικασία αὕτη διαγράφεται ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ. Πᾶσα διαδικασία, κύριοι, ἔχει τοὺς βαθμούς της καὶ εἶναι διαγεγραμμένον καὶ παραδεδεγμένον, ὅτι, ἅμα τις παραιτηθῇ ἑνὸς βαθμοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπανέλθῃ πλέον ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθὼς κατηγορούμενοί τινὲς καταδικάζονται ὁμοῦ καὶ τινες τῶν κατηγορουμένων παραιτηθῶσι τοῦ δικαιώματος τῆς ἀναιρέσεως, ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι κάμωσιν ἀναίρεσιν, ἂν κερδίσωσιν οἱ δεύτεροι, οἱ παραιτηθέντες δὲν ὠφελοῦνται τῆς εὐεργετικῆς πράξεως τῶν πρώτων· οὕτω βλέπει τις ἐνίοτε τὸν μὲν τῶν συγκαταδικασθέντων ν’ ἀποκεφαλίζηται καὶ τὸν ἕτερον θεατὴν ἐλεύθερον τῆς ἐκτελέσεως. Ἐπίσης ἄν τις τῶν ὁμοδίκων παραιτηθῇ τῆς ἀναιρέσεως, ἂν οἱ χρησάμενοι τοῦ δικαιώματος τούτου δικαιωθῶσι κατόπιν, οἱ μὴ χρησάμενοι οὐδόλως ὠφελοῦνται, ἀλλὰ πληρόνουν. Βλέπετε, ὅτι οὗτινος δήποτε δικαιώματος παραιτηθῇ τις δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ. Τὰ αὐτὰ συμβαίνουν καὶ εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ ἐκλογὴ ἔχει στάδια· πρῶτον εἶναι ἡ σύνταξις τοῦ καταλόγου καὶ ἡ ἀνάκρισις αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου μέχρις οὗ κατασταθῇ ὁριστικός· δεύτερον εἶναι ἡ πρότασις καὶ ἡ ἀνακήρυξις τοῦ ὑποψηφίου, ἡ πρότασις ὑπὸ τῶν ψηφοφόρων καὶ ἡ ἀνακήρυξις ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου· τρίτον εἶναι ἡ πληρωμὴ τῆς κάλπης, ἡ εἰδοποίησις περὶ τῆς πληρωμῆς αὐτῆς παρὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ἀποστολὴ τῆς κάλπης καὶ κατάθεσις αὐτῆς ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ διὰ τὴν ψηφοφορίαν· τέταρτον στάδιον εἶναι ἡ ψηφοφορία καὶ ἡ διαλογή. Βλέπετε ἐν μέσῳ αὐτῶν τῶν σταδίων πόσον ὁ νομοθέτης ἐτακτοποίησε τὰ πράγματα. Εἷς ἐγγράφεται εἰς τὸν κατάλογον, προτείνεται, ἀνακηρύττεται, τὸν καλεῖ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ πληρώσῃ, δὲν παρουσιάζεται, οὔτε αὐτός, οὔτε ἄλλος δι’ αὐτὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν ὅρον τῆς πληρωμῆς, χάνει βεβαίως τὸ δικαίωμά του ἐν γένει, ὅπως ὁ ἐν τῷ ἐφετείῳ χάσας τὴν δίκην καὶ μὴ θέλων νὰ κάμῃ ἀναίρεσιν, ἐνῷ οἱ ὁμόδικοι ἔκαμον καὶ ἐκέρδισαν. Καὶ τοῦτο, κύριοι, δὲν γίνεται μόνον τώρα ὅπου ἔχομεν τὸ σύστημα τῶν σφαιριδίων, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς, ἐπὶ τοῦ τότε ἰσχύοντος νόμου τοῦ καθιεροῦντος τὰ ψηφοδέλτια, τὰ αὐτὰ σχεδὸν ὑπῆρχον· καὶ αὐτὸς εἶχε διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξησφάλιζον τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Τί ἔλεγον; ὅτι δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἐκλέγεται ὁ βουλευτής, ἐν περιπτώσει ὅμως ἀποτυχίας ἀπολύτου πλειονοψηφίας, δὲν εἰσήρχοντο εἰς συναγωνισμὸν εἰμὴ μόνον οἱ σχετικῶς πλειονοψηφίσαντες εἰς διπλοῦν ἀριθμόν. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι πάντοτε τὰ κεκτημένα δικαιώματα ἐθεωρήθησαν σεβαστά. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Σύρου. Εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν ἐπληρώθησαν κάλπαι 13, (14 ἐπληρώθησαν, ἀλλὰ τοῦ ἑνὸς δὲν παρεδέχθη, διότι ἐθεωρήθη ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα καὶ οὗτος ἦτον ὁ Βαφειαδάκης, εἰς ὃν ἠρνήθη ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ κάλπην). Ἐπὶ τῶν 13 καλπῶν ἔγεινεν ἡ δοκιμασία, τίς ὁ ἐκλεκτὸς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης; Ἡ ἐκλογὴ ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐθεωρήθη ἄκυρος. Διετάχθη νέα ἐκλογή· ἔρχεται καὶ παρουσιάζεταί τις, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν δὲν παρουσιάσθη, διότι δὲν ἐπλήρωσε τὴν κάλπην καὶ ἀπώλεσε τὸ δικαίωμα· κατὰ τὸν νόμον δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς. Οὗτος εἶναι ὁ Σ. Δελασούδας. Ἡ παραδοχὴ τῆς κάλπης αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχασε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ τρίτον στάδιον τῆς διαδικασίας τῆς ἐκλογῆς, δὲν εἶναι ὀρθή, δὲν εἶναι νόμιμος, διότι δὲν εἶχε πλέον δικαίωμα νὰ βάλῃ κάλπην καὶ ἡ παρανομία αὕτη ἀνατρέπει ἐκ βάθρων τὴν ἐκλογήν. Ἀλλ’ ἴσως τις εἴπῃ· τί ἔβλαψε; μήπως ἐξελέχθη; ἔχει πολλὴν ἐπιῤῥοὴν ἡ κάλπη ἑνὸς τοιούτου εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ὁσάκις μάλιστα τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐπιτυχόντων ἀπὸ τῶν ἀποτυχόντων εἶναι μικρότερον ἀπὸ τὰς ψήφους ὅσας ἔλαβεν αὐτός, διότι ἕνας ψηφοφόρος, ἂν δὲν ἦτον αὐτός, ἤθελεν ἐκλέξει ἕτερον μεταξὺ τῶν λοιπῶν, ἵνα δώσῃ τὴν ψῆφόν του καὶ ἤθελεν ἴσως παρουσιασθῆ ἄλλο ἀποτέλεσμα. Πολὺ περισσότερον διὰ τὸν Δελασούδαν, ὅστις, κύριοι, εἶναι πέμπτος, ὁ ἀμέσως πρῶτος ἐπιλαχών, καὶ ἀπέτυχε μόνον διὰ 187 ψήφους. Βλέπετε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρόν, ὅτι ἡ χορήγησις κάλπης εἰς τὸν Δελασούδαν ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον καὶ ἀνατρέπει τὴν ἐκλογὴν ἐκ βάθρων, ὡς εἴπομεν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, ψηφοφορησάντων κατὰ τῆς ἐκλογῆς Σύρου τῆς ἀκυρωθείσης, ἦτο καὶ ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κ. Ἰακωβάτος καὶ ἐψηφοφόρησε διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὅλης ἐκλογῆς· καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι εἶχεν ἀμφιβολίαν ἂν ἔπρεπε ἢ ὄχι ν’ ἀποκλεισθῇ ὁ Βαφειαδάκης. Ἡ ἀφαίρεσις λοιπὸν ἢ ἡ προσθήκη μιᾶς κάλπης ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς, οὐχὶ μόνον τῶν δήμων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μυκόνου οὐδεμία ἔνστασις παρουσιάσθη, καὶ ὅμως ἠκυρώθη, διότι πάντοτε ἐλύθη τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῆς κάλπης τοῦ Βαφειαδάκη, ἄλλως τε ἡ βουλὴ ἤθελε πράξει μεγάλην ἀδικίαν ν’ ἀκυρώσῃ ἐκλογὴν δήμου κατὰ τῆς ὁποίας δὲν εἶχε γίνει ἡ παραμικρὰ ἔνστασις. Δεύτερον ἐλάττωμα ἔχει ἡ ἐκλογὴ, ὅτι παρουσιάζει πλαστοὺς ψηφοφόρους. Ποία ἡ ἀπόδειξις; ἀφίνω ὅτι 365 οἰκοκυραῖοι ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων ἐμπόρων καὶ ἰδιοκτητῶν τῆς Ἑρμουπόλεως δι’ ἀναφορᾶς των μᾶς λέγουν, στείλατε νὰ ἐξετάσητε καὶ ἡμεῖς πληρώνομεν τὰ ἔξοδα. Λέγουν, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοὺς 1000 οἱ πλαστοὶ ψηφοφόροι· ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἠδυνήθησαν αὐτοὶ ν’ ἀνακαλύψωσιν εἶναι 531. Ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς λέγει, ὅτι ὁ κατάλογος δὲν εἶναι ἐπικυρωμένος ἀπὸ τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ μήπως ἦτον ὑπογεγραμμένος, ὅτε ἠκυρώθη ἡ πρώτη ἐκλογή; Τί εἶπεν ὁ Δήμαρχος; δὲν δύναμαι νὰ ἐπικυρώσω· διατί τότε ἡ βουλὴ δὲν προσηνέχθη αὐστηρὰ, ἀφοῦ μάλιστα δὲν εἶχον τὴν γενναιότητα τότε οἱ δύο τρεῖς, ἐνιστάμενοι νὰ ἔλθουν νὰ εἴπωσιν, ἔλθετε νὰ ἐξετάσητε, ὅπως λέγουσι τώρα οἱ 365; Βλέπετε πόσον εἶναι ἰσχυρὰ ἡ ἀπόδειξις τῶν νῦν ἐνισταμένων ἀπὸ τὴν τῶν πρίν! ὅπως τότε οὕτω καὶ σήμερον πρέπει νὰ φανῇ αὐστηρὰ ἡ βουλὴ, ἂν θέλῃ νὰ ᾖναι συνεπής. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν, ἔχομεν διαβατήρια τῶν πλαστῶν ψηφοφόρων. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι, εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ὅταν γίνεται συῤῥοὴ ψηφοφόρων, ἵνα εὐκολύνηται ὁ πρωτοκολλιστὴς εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὀνομάτων, δίδομεν ἓν χαρτὶ εἰς ὃ ἐγγράφομεν τὸν ἀριθμὸν ἑκάστου ψηφοφόρου, ὅστις παρουσιάζεται καὶ δεικνύει εἰς τὸν πρωτοκολλιστὴν τὸν ἀριθμὸν — οὗτος ἐρωτᾷ τίς εἶσαι; «Δημήτριος Δημητρακάκης» ἀποκρίνεται ἐκεῖνος, καὶ οὕτω βεβαιοῖ τὴν ταυτότητά του. Ἐνταῦθα ὅμως δὲν ἐγένετο οὕτω. Τὰ διαβατήρια αὐτὰ ἦτο χαρτιὰ σημαδιακὰ, διότι εἶχον καὶ Ἀγγλικὰ σημεῖα, διότι λέγουν εὐγῆκαν ἀπὸ τὸ χαλκεῖον ἑνὸς Ῥάλλη! Τὰ διαβατήρια δὲν φέρουν μόνον ἀριθμὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὄνομα. Διατί; διότι δὲν ἦσαν οἱ ἀληθεῖς ψηφοφόροι καὶ πιθανὸν νὰ ἐλησμόνουν τὸ πλαστόν των ὄνομα. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ σημειωθῇ καὶ τὸ ὄνομα αὐτὸ διὰ νὰ σημειωθῇ καὶ εὑρεθῇ ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἂν ἐγνώριζεν ὁ ψηφοφόρος γράμματα, τότε ἠδύνατο νὰ ὁδηγηθῇ καὶ ψηφοφορήσῃ, ἀλλ’ ἦτο φόβος, μή δὲν ἤξευρε ν’ ἀναγνώσῃ τὸ ὄνομά του, διὰ τοῦτο ἔδιδε τὸ χαρτὶ εἰς τὸν γραμματέα τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἦτον ἀποκλειστικὴ ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ εὕρισκε τὸν ἀριθμὸν καὶ τ’ ὄνομα τὸ πλαστὸν ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἤρχετο νὰ ψηφοφορήσῃ· αὕτη εἶναι ἡ δευτέρα ἀπόδειξις τῆς πλαστότητος τῶν ψηφοφόρων. Τρίτη παρανομία εἶναι ἡ ἐξαγορὰ τῶν ψηφοφόρων. Ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, εἶπε· «φοβηθῆτε τὴν δωροδοκίαν», καὶ εἶχε δίκαιον. Ἂν, κύριοι, ἐπικυρώσητε σεῖς οἱ ἐξ ἐπαρχιῶν ἐρχόμενοι αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς δωροδοκίας ὅλοι θὰ καθήσωμεν κάτω· ἡ Σύρος, αἱ Πάτραι καὶ αἱ Ἀθῆναι θὰ δίδουν τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἑλλάδος· θὰ ἔλθωσιν οἱ πλούσιοι νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐπὶ ὀλίγον χρόνον εἰς μίαν ἐπαρχίαν καὶ νὰ ἔρχωνται κατόπιν βουλευταί. Ἡ δωροδοκία ἐνταῦθα εἶναι καταφανὴς παρὰ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ὅπου δὲν ἔχουν τὸ δεκατημόριον νὰ πληρώσουν τῶν ὅσων ἔχει ἡ Σύρος· ἡ δωροδοκία εἶναι ἐπίσημος. Ὁ ἀρχιερεὺς ἀναχωρεῖ ἀπὸ Σύρον, ἵνα μὴ παρευρεθῇ εἰς τὰς ἐκλογάς· ἐπανέρχεται τὴν δείλην τῆς τρίτης ἡμέρας. Μόλις ἐξέρχεται εἰς τὴν ἀποβάθραν, τὸν περικυκλόνει ὁ κόσμος καὶ τοῦ λέγει «διὰ τὸν Θεὸν ἕνας Καζαμίας ὁρκίζει ἐπὶ ἀργυροῦ Σταυροῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου τοὺς ψηφοφόρους καὶ τοὺς ἐξαγοράζει» Ὁ Δεσπότης μετέβη εἰς τὴν ἀρχιεπισκοπὴν καὶ ἔστειλε τὸν πρωτοσύγγελόν του, ὅστις μεταβαίνει εἰς τὸ ἐργαστήριον τοῦ Καζαμία· κόσμος πολὺς εἶναι ἐκεῖ, παράδες ἐδίδοντο· ὅλοι μας γνωρίζομεν πόσον τρέχει ὁ κόσμος διὰ χρήματα καὶ ἰδίως τώρα ὅτε ὑπερεπλεόνασεν ἡ πτωχεία. Μετὰ βίας τέλος εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἐργαστήριον. Εὐλογημένε, λέγει ὁ πρωτοσύγγελος πρὸς τὸν Καζαμίαν, ἐχάλασεν ὁ κόσμος ἔξω· καλά! δωροδοκεῖς, μὰ ὁ Σταυρὸς τὶ θέλει ἐδῶ; Δὲν ἔχω Σταυρὸν ἀπεκρίθη ὁ Καζαμίας, οὔτε Εὐαγγέλιον εἶναι, ἓν ἄλλο βιβλίον ἐπὶ τοῦ ὁποίου τοὺς ὁρκίζω, καὶ οἱ ὁρκιζόμενοι τὸ νομίζουν δι’ Εὐαγγέλιον. Θὰ μᾶς εἰπῆτε, ἓν πιστοποιητικὸν τοῦ πρωτοσυγγέλου τοῦ δεσπότου εἶναι ἱκανὸν νὰ μᾶς πείσῃ νὰ δώσωμεν τοιαύτην μομφὴν εἰς τὴν ἐκλογὴν Σύρου; Ἡμεῖς ἐπιστεύσαμεν εὐτελεστέρας ἐνστάσεις, διότι π. χ. ὑπῆγεν ἕνας μεθυσμένος καὶ εἶπε «μοῦ δίδετε μίαν λίραν»; καὶ δὲν θὰ πιστεύσωμεν τὸν ἀρχιερέα τῆς Σύρου, τὸν ὁποῖον ὅλοι γνωρίζετε διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἀρετήν του;

§3ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν μᾶς διαβάζετε τὸ πιστοποιητικόν;

§4ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅλα εἶναι ἐδῶ (δεικνύει τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς). Ὅποιος θέλει ἂς ἔλθῃ νὰ τὰ διαβάσῃ. Κύριοι, διάφοροι κυβερνήσεις κατὰ καιροὺς ἐθεώρησαν ἀναγκαιότατον ν’ ἀποφύγωσιν ὁπωσδήποτε τοὺς ἐντοπίους ὑπαλλήλους, καὶ ὁ διορισμὸς τοιούτων εἶναι μία βαρεῖα μομφὴ κατὰ μιᾶς ἐκλογῆς. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διώρισεν ὑποτελώνην Μυκώνου τὴν παραμονὴν τῆς ψηφοφορίας, ποῖον, κύριοι; ἐντόπιον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀνακατώνεται εἰς τὸν δῆμον, τὸν πρῶτον δημαρχικὸν Πάρεδρον. Καὶ ἠξεύρετε, ὅτι διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις δημαρχικὸς Πάρεδρος διὰ σφαιριδίων θὰ ἔχῃ σχέσεις ἰσχυρὰς καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου δὲν θὰ ᾖναι ἐξησφαλισμένα. Ἰδοὺ καὶ ἑτέρα παρανομία, ἡ ὁποία προστίθεται πρὸς ταῖς ἄλλαις. Αὗται εἶναι αἱ νομικαὶ παραβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς διὰ μὲν τὴν κάλπην τοῦ Δελασούδα ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· διὰ δὲ τὰ ἄλλα δύο τὴν δι’ ὁρκοδοσίας δωροδοκίαν, καὶ πλαστότητα τῶν ψηφοφόρων, σᾶς λέγει, ἂν ἀμφιβάλλῃ ἡ βουλή, ἂς στείλῃ νὰ ἐξετάσῃ, ὅπως ἔπραξεν ἀλλαχοῦ εἰς ἄλλην ἐκλογήν, καθ’ ἣν αἱ κατηγορίαι ἦσαν ἀσθενέστεραι καὶ πολὺ δυσαπόδεικτοι. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ πολιτικὸν μέρος. Κύριοι, ἡ μεταβολὴ τῆς 10 8βρίου εἶναι ἔργον κατὰ μέγα μέρος ἐκείνων, οἵτινες εἰργάσθησαν καθ’ ὅλον τὸ 1862. Ἀλλ’ ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ προπαρασκευὴ ἤρχισε ἀπὸ τὸ 1858. Ἀπὸ τὸ 1858 ἤρχισεν ἡ δραστηρία ἐνέργεια καὶ ἐπεραιώθη τὸ 1862. Ἀτυχῶς ἔγειναν ἐντὸς τοῦ διαστήματος αὐτοῦ πολλαὶ μεταβολαὶ καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ 1858, 1859 καὶ 1860 ἐδούλευσαν, εὑρέθησαν εἰς τὸ 1862 νὰ ἦσαν καὶ πταῖσται· αὐτὸς εἶναι λογαριασμὸς ἰδικός των.—Ἐπειδὴ ὅλοι εἴχομεν συμφέρον, ἀπεδέχθησαν τὸ κίνημα· καὶ καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καμμία ἀντίῤῥησις δὲν ἐγένετο. Τί ἔγραφεν ἡ σημαία τῆς μεταβολῆς; «Κάτω τὸ σύστημα.» Τί ἐστί σύστημα; Περιορισμὸς τῆς σπατάλης τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν. Τὸ πρῶτον δὲν ἐξετάζω, θὰ ἐξετασθῇ ἄλλοτε, τὸ δεύτερον εἰσέρχεται εἰς τὸ ζήτημά μας. Κύριοι, εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου καὶ πάλιν τώρα τὸ λέγω καθαρώτερα. Ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν θὰ ὑποστηρίξῃ μίαν τάξιν πραγμάτων. Θὰ ὑποφέρωμεν, εἶναι ἀληθές, καὶ βάσανα καὶ κινδύνους καὶ ζημίας, ἀλλὰ θ’ ἀποκτήσωμεν μίαν τάξιν. Οἱ Ἕλληνες εἶναι γνήσιοι ἀπόγονοι τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων, ἀναγνώσατε τὴν ἱστορίαν καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὅσοι δήποτε καὶ ἂν διῆλθον δυνάσται ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος, μίαν ἡμέραν δὲν ἔφαγον γλυκὸ ψωμί· ἀπὸ 10 ἕως 20 ἔτη τοὺς εὕρισκε καὶ ἀπὸ ἕνα βάσανον, μία ἐπανάστασις, πρὸ πάντων εἰς τὴν νῦν ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Ὅταν τις ἥρπαζε τὸν θρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως πρώτη του φροντὶς ἦτο νὰ στείλῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Κρήτην τοὺς οἰκείους του. Διότι ἂν ἐκράτει τὴν ἰσχύν του εἰς αὐτὰ τὰ μέρη τῆς Αὐτοκρατορίας ἦτο καλὰ εἰς τὴν θέσιν του, ἄλλως ἦτο χαμένος. Ἦλθε καὶ ἡ μεγάλη ἐπανάστασις, ἡ ὁποία ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη ἐδιοικήθη μὲ μεγάλας ἐλευθερίας καὶ κατώρθωσε μεγάλα ἔργα καὶ ἐκτήσατο δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἐλευθεριῶν. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἔχει αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν τοῦ ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὁ λαὸς εἰς τὴν διοίκησιν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του. Ὁ ἀείμνηστος κυβερνήτης ὁ Καποδίστριας, περιοδεύων τὴν Ἑλλάδα καὶ εὑρισκόμενος εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Δυνάμεων ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος περὶ ὁρισμοῦ τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἀντιπροσωπικὴν κυβέρνησιν, ἵνα ᾖναι ἡσυχώτερος εἰς τὰς περὶ τοῦ ῥηθέντος ἀντικειμένου ἐνεργείας του. Περιοδεύων, λέγω, ἤκουσε πολλοὺς τῶν προσερχομένων ζητοῦντας σύνταγμα· τοὺς ἠρώτα, τί ἐστὶ σύνταγμα; τῷ ἀπήντων πολλάκις ἄλλ’ ἀντ’ ἄλλων. Εἰς τὴν Πύλον ὅμως, ὅπου ἦσαν οἱ Γάλλοι, καὶ ἠδυνήθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ τούτων σχετισθέντες μὲ τοὺς ἐκεῖ νέους νὰ δώσωσι νὰ ἐννοήσωσιν οἱ ἄνθρωποι τὶ ἐστὶ σύνταγμα, παρουσιάσθη μία ἐπιτροπὴ νὰ παραπονεθῇ κατὰ τοῦ διοικητοῦ των Ῥάμφου· ἀφοῦ ἔκαμαν παράπονα, ἕνας τοῦ εἶπεν, ἐξοχώτατε, ἢ τὰ διορθώνεις ἢ θὰ ζητήσωμεν καὶ ἡμεῖς σύνταγμα. Τοὺς ἐρωτᾷ τί ἐστὶ σύνταγμα; Τῷ ἀπεκρίθη εἷς γέρων ἕνα χαρτὶ μικρὸν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος τὰ ἔσοδα, καὶ ἀπὸ τὸ ἕτερον τὰ ἔξοδα, καὶ νὰ τὸ ὑπογράψωμεν καὶ ἡμεῖς. Τοῦτο ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνὴρ, ἐπανελθὼν εἰς Ναύπλιον, ἐξεφράσθη ὅτι τὸ θεωρεῖ μίαν πρόοδον τοῦ ἔθνους. Καὶ, κύριοι, ὅταν ἡ ἀντιπροσωπεία δὲν ᾖναι γνησία, τότε εἶναι προτιμοτέρα ἡ ἀπόλυτος διοίκησις. Σᾶς φέρω πράγματα καὶ ὄχι θεωρίας. Ὅταν ᾖναι ἀπόλυτος μοναρχία, δίδει πολλὴν προσοχὴν εἰς τὰ παράπονα τοῦ κοινοῦ. Ὅταν τὸ πρῶτον καθιερώθη ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν εἰς τὰ 1836, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Θηβῶν ἐπέκρινε τὸν νόμον αὐτόν. Τὶ ἔκαμε τότε ἡ κυβέρνησις; ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἡσύχως· δὲν διέλυσε τὸ συμβούλιον, ἀλλ’ ἔστειλε καὶ ἔφερε τὸν πρόεδρον τοῦ συμβουλίου Θεαγένην καὶ τὸν διώρισε Διοικητὴν, τόσον ἐφοβήθη ἑνὸς συμβουλίου ἔκφρασιν. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὰ 1852 ἐπιβάλλεται αὐτὸς ὁ φόρος εἰς τὴν Μάνην καὶ ἀναστατώνεται ὅλον τὸ Γύθειον, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπλήρωσαν, διότι ὑπῆρχον οἱ ἀντιπρόσωποί του, οἵτινες ὡς μὴ ἐλευθέρως ἐκλεχθέντες δὲν εἶχον τὴν τόλμην ν’ ἀντιτείνωσιν. Ἰδοὺ διαφορὰ μεταξὺ ἀπολύτου μοναρχίας καὶ συνταγματικῆς, μὴ ἐχούσης καθαρὰν ἀντιπροσωπείαν. Ἐπανέρχεται ἀπὸ τὸν γάμον του τὸ 1837 ὁ Ὄθων· τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν ζητεῖ Σύνταγμα, τὸ διαλύει, ἔκαμεν ὅμως τοιαύτην ἐντύπωσιν ἡ ἐκ τούτου γενομένη ἀποδοκιμασία, ὥστε τὸ 1839, ὅταν ἕτερον συμβούλιον ἐζήτησε σύνταγμα, δὲν τὸ διέλυσεν, ἀλλ’ ἔστειλε καὶ ἔφερε τὸν δήμαρχον διὰ νὰ τὸν διορίσῃ Σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας· τόσον ἐφοβήθη. Καὶ τί θέλετε ἄλλο! Τί ἔκαμον τὰ ἐπαρχιακὰ Συμβούλια τὸ 1842 τῆς Μεσσηνίας καὶ ἄλλα, παρὰ τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας κάμνομεν ἡμεῖς καθ’ ἡμέραν; Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐνθυμεῖσθε, ὁποῖον κρότον καὶ κλονισμὸν ἔφερε τότε εἰς τὴν κυβέρνησιν, διότι αὕτη ἔτρεμε τὴν κοινὴν φήμην, ὡς ἔχουσα τὴν εὐθύνην ὁλόκληρον. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ἀείμνηστος (καὶ τὸν λέγω ἀείμνηστον, διότι εἶναι εἷς τῶν τριῶν μεγάλων μοναρχῶν, οἵτινες ἐπεστέγασαν τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ μεγάλη μας ἐπανάστασις)· ὁ ἀείμνηστος, λέγω, ὁ Νικόλαος τῆς Ῥωσσίας ἔλεγε· «τὴν Δημοκρατίαν τὴν ἐννοῶ, τὸν ἀπολυτισμὸν ἐπίσης, τὸ Συνταγματικὸν ὅμως πολίτευμα δὲν τὸ ἐννοῶ,» διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τότε τὰ κίβδηλα Συντάγματα τῆς Βαυαρίας, Ἀνοβέρου, Βυρτεμβέργης, Σαξωνίας καὶ ἄλλων μικρῶν Γερμανικῶν κρατῶν. Ἂν ἔζη ὅμως σήμερον ἤθελεν ἀνακαλέσει τὸ δόγμα του περὶ συνταγματικῶν ἀρχῶν. Ὅταν ἔβλεπεν, ὅτι ἡ Πρωσσία ἔγινε διὰ τοῦ Συντάγματος μεγάλη, καὶ ἡ Αὐστρία πολὺ ἰσχυροτέρα διὰ τοῦ Συντάγματος, παρὰ τότε, ὅταν εἶχεν ἀπόλυτον Μοναρχίαν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ μὴ καθαρὰ ἀντιπροσωπεία εἶναι χειροτέρα τῆς ἀπολύτου Μοναρχίας. Ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπητε, μᾶς ἀπασχολεῖς τόσην ὥραν· εἰπέ μας, τί ἔγεινεν ἐν τῇ ἐκλογῇ αὐτῇ καὶ ποῖαι αἱ κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις, αἵτινες ἐπισύρουν τὴν τοιαύτην μομφήν; Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ὅλας τὰς μομφὰς καθὼς π. χ. ὅτι διώρισεν ὑπαλλήλους· καθόσον μία κυβέρνησις, ὅταν πρόκηται νὰ ἐνεργηθῇ ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ ἐκλογὴ, θὰ ἐπέλθωσι κλονισμοὶ καὶ ὀφείλει νὰ δώσῃ πολλὴν προσοχὴν εἰς τὸν διοικητικὸν καὶ Στρατιωτικὸν κλάδον. Λοιπὸν, οἱαδήποτε μέτρα ἔλαβεν ὡς πρὸς αὐτοὺς τοὺς δύω κλάδους, δὲν ἔχει κατ’ ἐμὲ καμμίαν μομφὴν, εἶναι ἐντὸς τοῦ καθήκοντός της. Ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται ἄλλα συμβάντα, τότε;.... Εἰς τὴν Σύρον, κύριοι, οὔτε τὸν Νομάρχην φοβοῦνται, οὔτε τὸν Μοίραρχον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει ἐκεῖ καὶ τὸ ὁποῖον δεικνύει τὴν ἐπίθεσιν τῆς ἐξουσίας, εἶναι δύω κλάδοι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ Τελωνεῖον καὶ μὲ τὸν Λιμένα, διότι ἐκεῖ εἶναι ναυτικὴ καὶ ἐμπορικὴ τάξις. Λοιπὸν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐστάθησαν ἀδιάφοροι δυστυχῶς. Ὁ μὲν τῶν Ναυτικῶν ἦτον ὁ ἴδιος ὑποψήφιος. Πρῶτον, κύριοι, διορίζει εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν ἕνδεκα ὑπολογιστάς. Ποῖοι εἶναι οἱ ὑπολογισταί; Ὑπολογιστὴς θὰ εἴπῃ ἀνθυπασπιστὴς τοῦ Οἰκονομικοῦ Ναυτικοῦ μὲ μισθὸν ἑκατὸν δραχ. ἀλλὰ ποῦ τοὺς εὕρηκεν; Ὅταν ὁ κύριος Πρόεδρός μας, δὲν ἠξεύρω πῶς διωρίσθη ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διὰ σαράντα ὥρας, ὁ τότε ἀνώτερος οἰκονομικὸς ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸν ἔβαλε καὶ ἔκαμεν ἕνα διάταγμα, τὸ ὁποῖον νομοθετεῖ 36 ὑπολογιστάς. Οἱ δὲ διάδοχοι ὑπουργοὶ τοὺς ἐτοποθέτησαν· τρεῖς ἔστειλαν εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τρεῖς εἰς τὴν Σύρον· ἀπὸ τρεῖς ἔγειναν τώρα εἰς τὴν Σύρον 11, καὶ ἀπὸ 36 ἔγειναν 69, διότι ἔγειναν καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐπὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἀπὸ 3, 14, διότι οἱ δύω ὑπουργοὶ εἶχον συναλλαγὰς ἀμοιβαίας συνδρομῆς, καθὼς ὁ μακαρίτης Χρηστακόπουλος εἰς τὰ συναλλάγματα μὲ τὸν Κουτζικάρην· διὰ τοῦτο ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις διὰ μικρὰ ποσὰ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἐβασάνιζε τοὺς ὀφειλέτας τοῦ δημοσίου, ἀφῆκεν ἐκκρεμεῖς χιλιάδων δραχμῶν ἀποφάσεις λαθρεμπορίων τῆς Σύρου, ἵνα τοὺς ὀφειλέτας ἐξαπατήσῃ καὶ τοὺς λοιποὺς λαθρεμπόρους προσηλυτίσῃ κατὰ τῶν ἀποτυχόντων. Κατόπιν, κύριοι, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διορίζει τὸν ἀδελφόν του πολιτάρχην εἰς τὸν λιμένα, διότι διευθυντὴς τοῦ Ἀκταιωροῦ αὐτὸ θὰ εἰπῇ, καὶ οὗτος εἶναι ἐξουσιαστὴς ἐφ’ ὅλων τῶν λεμβούχων· καὶ γνωρίζετε ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἕνας πολιτάρχης τῶν λεμβούχων εἰς Σύρον, ὅπου τὰ ἀτμόπλοια διασταυροῦνται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν καιρῷ νυκτός.

§5ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μετὰ τὰς ἐκλογάς.

§6ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ στείλωμεν μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἴδῃ μετὰ ἢ πρό, διότι τὰ χαρτιὰ λέγουν πρό.

§7ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Μετά! καὶ στείλατε ὅ,τι θέλετε.

§8ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν συνάδελφόν του. Πρῶτον τοῦ διώρισεν ἕνα ἐλεγκτὴν τοῦ Τελωνείου Δουζίναν, εἰς τὸν ὁποῖον φαίνεται ἔδωκε τὴν διοίκησιν ὅλης τῆς πολιτικῆς ἰδέας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Καὶ ἠξεύρετε ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ὁ ἐλεγκτής, διότι αὐτὸς ἐκτιμᾷ τὰ ἐμπορεύματα. (θόρυβος). Λοιπὸν διώρισε τὸν Ντουζίναν, ὁ ὁποῖος τόσην ἐνέργειαν καὶ φόβον ἐνεποίησε καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, ὥστε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ψηφοφορίας ἔκλεισαν ὅλα τὰ οἰκονομικὰ γραφεῖα, ψηφοθηρούντων τῶν ὑπαλλήλων. Μάλιστα ἦλθε καὶ ἕνα πλοῖον μὲ ἀπήδια καὶ τὰ ἔχυσαν, διότι δὲν ὑπῆρχε Τελωνιακή τις ἀρχὴ ἐν τῷ γραφείῳ καὶ ἐζημιώθησαν καὶ οἱ ἔμποροι καὶ ἐκεῖνοι ὅπου ἤθελε νὰ τὰ φάγουν. Δεύτερον διώρισεν ἕνα ἔφορον, ὅστις ἔχει ἐπιῤῥοήν. Εἶναι κύριος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων· ὁ φόρος οὗτος διὰ τὰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ, Πάτρας καὶ Σύρον, δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ σπουδαίως· διότι τὰ ¾ εἶναι ἔμποροι καὶ βιομήχανοι. Αὐτὸς ὁ ἔφορος ἐξετέλεσε τὴν ἀποστολήν του πολὺ καλὰ, διότι ἠξεύρετε τὸν ἔφερεν ἐπίτηδες διὰ νὰ τὸν στείλῃ ἐκεῖ.

§9Α. Θ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅταν ἐτελείωσεν ἡ ἐκλογὴ τὸν μετέθεσεν.

§10ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐρωτῶ ἐγὼ πλέον τί ἔγεινεν, ἂς ἦναι διὰ λογαριασμόν του — Κύριοι, ἀνέφερα αὐτὰ τὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα βλέπετε, ὅτι καθιστῶσιν αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν πολὺ ἐπιλήψιμον. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, κύριοι, καὶ ὡς πρὸς βουλευτὴν καὶ ὡς πρὸς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐκλογαὶ, τὰς ὁποίας ἐπεκυρώσαμεν ἦσαν καλλίτεραι ἀπ’ αὐτήν; Κύριοι, ἐξηγοῦμαι. Ὑπάρχουν δύο εἰδῶν πιέσεις κατὰ τὰς ἐκλογὰς, πίεσις ἀπὸ μέρους ἢ ὁλοκλήρου τῆς ἐξουσίας καὶ πίεσις ἀπὸ μέρους τῶν κομμάτων. Τὴν πίεσιν τῶν κομμάτων εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ τὴν προλάβωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δι’ ὅλον τὸ κράτος ἐπιβλαβὴς, διότι βλάπτει τὰ συμφέροντα μιᾶς ἐπαρχίας· διὰ τοῦτο πολλαὶ ἐκλογαὶ παρουσιάσθησαν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐλλείψεις, ἀλλ’ αὗται προήρχοντο ἀπὸ τὴν πίεσιν κόμματος πρὸς κόμμα. Διότι, κύριοι, εἶναι καλλίτερος ὁ βουλευτὴς ὁ ἐρχόμενος ἀπὸ τὴν πίεσιν τοῦ κόμματος παρὰ ἐκεῖνος, ὅστις ἔρχεται ἀπὸ τὴν πίεσιν τῆς κυβερνήσεως· διότι ἐκεῖνος λέγει εἰς τὴν κυβέρνησιν, δὲν σοῦ χρεωστῶ τίποτε, ἂν δὲν εἶχον τὴν ἀριθμητικὴν πλειονοψηφίαν, εἶχον ὅμως τὴν διανοητικὴν πλειονότητα ἢ τὸν ὄγκον τῆς ὑλικῆς ἰσχύος τῆς ἐπαρχίας. Λοιπὸν πάντοτε τὴν ἀνεξαρτησίαν του τὴν διατηρεῖ ἀπέναντι τῆς κυβερνήσεως· ἐνῷ ὁ ἐκ πιέσεως κυβερνητικῆς ἐρχόμενος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν του. Ἀνέφερα λοιπὸν, κύριοι, νομικὰ ἐλαττώματα σπουδαιότατα τῆς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζομένη ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν, μ’ ὅλα ταῦτα διὰ νὰ μὴ φανῇ ἠπατημένη, ὅτι θέλει νὰ πράξῃ ὅ,τι πρότερον ἴσως ἐσπευσμένως ἔπραξεν ἡ Βουλὴ, ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς λέγει, δὲν θέλετε αὐτὴν τὴν γνώμην; δύνασθε νὰ στείλητε νὰ ἐξετάσητε, τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνουν 365 ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς. Παρατηρεῖτε δὲ καὶ ἄλλο πρᾶγμα, κύριοι, ὅτι ἡ Ἑρμούπολις ἦτο τρία τμήματα, τὸ πρῶτον ἐψήφισε μέχρι τοῦ Δ., τὰ ἄλλα μέχρι τοῦ Μ. καὶ τὰ λοιπά. Φαίνεται ὅσοι εἶχον ἐπώνυμον μέχρι τοῦ Δ. ἦσαν εὐνοϊκοὶ εἰς τοὺς ἀποτυχόντας· εἰς τ’ ἄλλα δύο τμήματα δὲν ἔχει οὕτω. Πῶς διάβολο εὑρέθησαν ὅλοι οἱ ἕως τὸ Δ. εὐνοϊκοὶ καὶ τ’ ἄλλα ἐπώνυμα μετὰ τὸ Δ. εὑρέθησαν ἀντίπαλα; ἂν ἦτο διῃρημένος ὁ κατάλογος κατὰ τμήματα τὸ ἐννοῶ ἢ κατὰ συντεχνίας, ὅτι περισσοτέραν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ἐδῶ ὁ ἕνας καὶ περισσοτέραν ὁ ἄλλος ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἐδῶ Δημητρακόπουλος ἦτο καὶ γύφτος, Δημητρακόπουλος καὶ γραμματικὸς· ἐκεῖ Κωνσταντόπουλος γραμματικὸς, Κωνσταντόπουλος καὶ γύφτος. Ἄλλο. Διώρισαν γραμματέα τοῦ Πρωτοδικείου καὶ αὐτὸς διὰ νὰ πληρώσῃ ἀκριβὰ τὴν εὐγνωμοσύνην του ἔγεινεν εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα γραμματεὺς τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς (καὶ πρώτην φορὰν παρουσιάζεται ὅτι ἀνώτερος ὑπάλληλος τῆς κυβερνήσεως κάθηται γραμματεὺς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς). Θὰ μοὶ εἰπῆτε, τί ἐχρησίμευσεν αὐτός; ἐχρησίμευσε πολὺ, διότι οἱ ὑφιστάμενοι ὑπάλληλοί του ἦσαν ψηφοδόται, καὶ οὗτος ὡς ἐνωμοτάρχης διεύθυνε τὴν ἐκ τούτων ἐνωμοτίαν του, διότι γνωρίζομεν πόσον ἐπηρεάζουν μὴ περιστελλόμενοι οἱ σφαιριοδόται. Ἐδῶ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι ὁ Δεσπότης ἦτον ἀπών· περὶ αὐτοῦ ἔγεινε φιλονεικία καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς, καθὼς καὶ ἐγὼ ἤκουσα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀρχιερέως, ὅτι ἔφθασε τὴν τρίτην ἡμέραν, τὸ ἠρνήθη ὁ κ. Μπεάκης καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἀπόδειξις, λέγει ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς. Πάντες οἱ ἀποτυχόντες, ὧν οἱ σύντροφοι ἐπέτυχον, γνωρίζουν τὴν πίστιν τούτων πρὸς ἐκείνους. Ὅσην δήποτε καὶ ἂν ἔχωσιν οἱ ἐπιτυχόντες στοργὴν εἰς τοὺς ἀποτυχόντας συντρόφους των δὲν ἠμποροῦν νὰ παραδεχθῶσι μίαν ψηφοφορίαν νέαν. Οἱ ἐνιστάμενοι λοιπὸν, ἢ οἱ ἐπιτυχόντες λέγουν τὴν ἀλήθειαν; Εὐκολώτατον νὰ τὸ μάθωμεν, ἂν ὁ ἀρχιερεὺς λέγῃ ἀλήθειαν, ὅτι ἦλθε διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας, ἢ ὁ Μπεάκης, ὅτι ἦλθε μετὰ τὴν ψηφοφορίαν. Λέγει ἐδῶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι καμμίαν ἄλλην ὡρισμένην κατηγορίαν δὲν φέρουν παρ’ ὅτι ἐφατρίαζον οἱ σφαιριοδόται, ὅπερ δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσωσι. Καὶ δὲν τὸ ἠξεύρουν πῶς ἐπηρεάζουν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι; «ἐδῶ ψηφοφόρησον» λέγουν εἰς τὸν ψηφοφόρον, «ἐκεῖ ψηφοφόρησον». Ἔχουν καὶ μίαν ἔνστασιν, κύριοι, ἡ ὁποία εἰς ἡμᾶς δὲν κάμνει ἐντύπωσιν, ἀλλὰ κάμνει ἐντύπωσιν εἰς ἕκαστον κατὰ τὴν θέσιν του. Ὅταν γίνεται ἡ ἐκλογὴ ὅπου ὑπάρχῃ λῃστεία ἢ ἐπράχθησαν ἐγκλήματα, μεγάλως ἐπηρεάζει, ἂν ὁ Εἰσαγγελεὺς λάβῃ τὰ χαρτιὰ καὶ τρέχῃ. «Εἶσαι σὺ ἔνοχος εἰς τὸν δεῖνα φόνον, εἰς τὴν δεῖνα λῃστείαν κτλ». Εἰς τὴν Σύρον δὲν ὑπάρχει τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ εἰς τὴν ἄνω Σύρον. Ἐπὶ τῆς ἄλλης ἐκλογῆς εἶχον κάμει μίαν ἀναφορὰν καὶ μολαταῦτα ὁ σταλεὶς ἀντεισαγγελεὺς ἔσπευσε νὰ ἐξετάσῃ πολλοὺς διὰ τὸ ἔγκλημα αὐτό· ἔγκλημα δὲν ὑπῆρχε, ἀλλ’ οὐχ ἧττον φόβος τοὺς κατέλαβεν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι αὐτὰ εἰς ἕνα λαὸν ἁπλούστατον καὶ συνειθισμένον εἰς τὴν ἡσυχίαν καὶ πειθαρχίαν (καθόσον εἶναι καὶ καθολικὸς) ἡ τοιαύτη ἐπίθεσις ἑνὸς ἀνωτέρου ὑπαλλήλου φοβίζει αὐτόν. Λέγει ἐδῶ, κύριοι, ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας αὐτὰς τὰς ἐνστάσεις τὰς ἐθεώρησεν ἀναξίας λόγου. Ἂν πρώτην φορὰν, κύριοι, παρουσιάζετο τοιοῦτον ζήτημα, εἴτε δι’ αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, εἴτε δι’ ἄλλην καὶ ὁμοίας αἰτιάσεις τὰς ἐθεώρει καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ἀναξίας λόγου, ἴσως εἶχε δίκαιον, ἀλλ’ ἀφοῦ ἄλλοτε λεπτοτέρας τούτων ἐθεώρησε σοβαρὰς, νομίζω ὅτι τώρα πολὺ ἐπιπολαίως ἀναφέρει τὸ ζήτημα αὐτὸ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τολμηρὰ ἡ ἔκφρασίς της. Κύριοι, ἕως ἐδῶ ἐφέραμεν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν αἰτιάσεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν νομικῶν καὶ τῶν ἠθικῶν καὶ τῶν ἀφορωσῶν τὴν ἐκλογὴν δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν· ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἀφορμὴν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὡς μέλος τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ἐνδιαφέρομαι νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὡς βουλευτὴς ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν ὑπόληψιν αὐτῆς. Κύριοι, κανὲν προσωπικὸν συμφέρον δὲν μὲ φέρει εἰς τοῦτο, κανένα ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων, οὔτε φίλον οὔτε ἀντίπαλον ἔχω· εἶχον τὸν ἕνα στενὸν φίλον, ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ διέλυσα τὴν μετ’ αὐτοῦ φιλίαν, διότι εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες φρονοῦν, ὅτι ἐκτὸς ἑαυτῶν, οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουσι πολλὴν ἀξίαν, καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ αὐτὸν τὸν ἐγωϊσμόν. Ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς πρώτης ἐκλογῆς εἶπε διὰ τὴν ἐπαρχίαν Σύρου, ἂν καὶ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν εἰμπορῇ νὰ ἐσκέφθη ἐπιεικῶς, δι’ αὐτὴν ὄχι, καθόσον ἐκεῖ εἶναι οἱ κάτοικοι ἀνεπτυγμένοι, εἶναι ἄλλη ἀνατροφὴ, καὶ θέλει νὰ φανῇ αὐστηρὰ, θέλει ὥστε ἡ κοινωνία αὐτὴ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ ἐλάχιστον ἐλάττωμα. Βλέπετε λοιπὸν πόσον αὐστηρὰ ἐστάθη, καὶ ἀπέπεμψεν ἐκ τοῦ βουλευτηρίου ἕνα, τοῦ ὁποίου δὲν μνημονεύω τὰς ἀνωτέρας ἢ κατωτέρας θέσεις, ἃς ἔλαβεν, ἀλλ’ ὑπηρέτησε τὸ λάχιστον τὸ ἔθνος, καθὼς ὅλοι ἠξεύρετε, ἡμίσειαν ἑκατονταετηρίδα, καὶ πρὸ πάντων ἦτο ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρέτησαν ὄχι καθὼς ἐγὼ καὶ ἄλλοι, οἵτινες ἐπεσκεπτόμεθα τὴν 29 τοῦ μηνὸς τὸν Ταμίαν, ἀλλ’ ἐλάμβανε δι’ ὅλην ἀντιμισθίαν μίαν λίραν καθ’ ἑκάστην ἑξαμηνίαν, καὶ ἓν σιτηρέσιον ἐκ τοῦ ἀρτοποιοῦ, ὅστις ἔδιδε τὰ σιτηρέσια εἰς τοὺς στρατιώτας τῆς πολιτοφυλακῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐφάνη αὐστηρὰ εἰς τοιοῦτον πρόσωπον, εὑροῦσα τὸ μόνον ἐλάττωμα τῆς ἐκλογῆς ὅτι ἐμπερδεύθησαν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ταὐτωνύμων ψηφοφόρων, πρέπει νὰ φανῇ ἐπίσης αὐστηρὰ τοὐλάχιστον εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει αὐτὰ τὰ προσόντα καὶ δὲν ἐμπερδεύθησαν ὡς εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ταὐτωνύμων ψηφοφόρων, οὓς μὴ δυνηθεῖσα νὰ ξεμπερδεύσῃ, ἐνόμισεν ὕποπτον περὶ τῆς πραγματικότητός των, ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν ἐμπερδεύθησαν οἱ ἴδιοι οἱ ψηφοφόροι, ψηφοφορήσαντες ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων Κύριοι, καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν ἦσαν τινές, καὶ μεταξὺ αὐτῶν διεκρίνετο ὁ Γλαράκης, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον «πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀληθεῖς ἐλευθερίας καὶ εὐρείας, πρέπει νὰ ᾖναι τὸ Σύνταγμα πρᾶγμα, καὶ ὄχι γράμμα», καὶ διὰ τὴν ἰδέαν ταύτην ὑπέπεσεν εἰς ἕνα ἠθικὸν σολοικισμὸν, δείξας μίαν μεγάλην ἀχαριστίαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κύριοι, αὗται εἶναι αἱ μεγάλαι καὶ εὐρεῖαι ἐλευθερίαι, ἃς ἐπρέσβευεν ὁ Γλαράκης καὶ οἱ ὅμοιοί του, ἵνα ἐξαρθρώσωμεν ἢ στραγγαλίσωμεν μίαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, οἵα ἡ Σύρος, ἥτις εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς διὰ τοῦ ὁποίου βλέπει τὴν Ἑλλάδα ἅπας ὁ ἐμπορικὸς κόσμος, μήτε αὐτοῦ τοῦ τῆς Ἀφρικῆς ἐξαιρουμένου· αὐταὶ εἶναι αἱ ἐλευθερίαι, τὰς ὁποίας πρεσβεύει διὰ νὰ ἔλθῃ βουλευτής; μὰ τὴν ἀλήθειαν «ἔκαμε στάσιν ὁ νοῦς μου», ὅπως λέγουν οἱ Χιῶται. Αὐτὸ τὸ περιστατικὸν, κύριοι, μοὶ ἔκαμε τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀφορμὴν νὰ κάμωμεν μίαν παράβλεψιν εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἡ ἱστορία εἰς τίποτε δὲν μᾶς συντρέχει νὰ φανῶμεν ἐπιεικέστεροι, τοὐναντίον πρέπει νὰ φανῶμεν αὐστηρότεροι. Χθὲς, κύριοι, εἷς τῶν φίλων τοῦ Γλαράκη ἦλθε νὰ μοὶ δώσῃ τινὰς πληροφορίας, καὶ μὲ μεταπείσῃ ἀπὸ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχον περὶ τῆς ἐκλογῆς ἐν γένει τῆς Σύρου. Μὲ λέγει· κύριε, δὲν ἔχεις δίκαιον νὰ ἦσαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, δι’ αὐτὸν, καὶ δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον. Ἀλλὰ τοῦ εἶπον, ὅλα τὰ λοιπὰ καλὰ, ἀλλ’ ἡ ἀντίφασις αὐτὴ τῶν ἰδεῶν τοῦ νέου Γλαράκη πῶς δικαιολογεῖται; Ἄ! λέγει, νὰ σοῦ εἰπῶ, δὲν παρῃτήθη αὐτὸς ἀπὸ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπρέσβευε, καὶ ἐμμένει εἰς τὰς ἰδέας ἐκείνας τὰς ὑγιεῖς καὶ εὐγενεῖς· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἄλλοτε εἰσελθὼν εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν κατώρθωσε τοῦτο, θέλει νὰ εἰσέλθῃ τώρα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς ἰδέας του αὐτάς· ἔχων δὲ τὸ ἀξίωμα, ὅτι ὁ σκοπὸς ἐξαγιάζει τὰ μέσα, ἐπεδίωξε νὰ γίνῃ βουλευτὴς καὶ μὲ τὰ μέσα ταῦτα, διὰ νὰ φανῇ ὠφέλιμος εἰς τὴν πατρίδα, διότι ὡς βουλευτὴς θὰ γίνῃ ἐπίσημος, καὶ ἰσχυρὸς, καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπρέσβευε. Καλὸν καὶ αἴσιον αὐτὸ, τῷ εἶπον, καὶ ἀξιέπαινος ὁ σκοπός του, ἀλλὰ φοβοῦμαι νὰ μὴ πάθῃ τὴν συμφορὰν τοῦ Τράγου, ὅστις ἀπεμακρύνθη τῆς ποίμνης ἔν τινι δάσει διὰ νὰ πίῃ ὕδωρ, καὶ ἀντὶ νὰ πίῃ εὐθὺς καὶ νὰ φύγῃ, καὶ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ ποιμένος καὶ τῶν σκύλων, ἰδὼν εἰς τὰ διαυγῆ τῆς πηγῆς ὕδατα τὴν ὡραιότητά του, καὶ ἰδίως τὴν σφηνοειδῆ καὶ ξανθὴν γενειάδα του, ἔμεινε καὶ ἐκόμπαζε τὴν ὡραιότητά του, τελευταῖον ἐν τῷ ἐνθουσιασμῷ του ἐκφωνεῖ «θὰ γίνω Δεσπότης». Τότε λύκος ἁρπάσας αὐτὸν ἀπὸ τὸν μηρὸν τῷ λέγει, «ἂν σ’ ἀφήσω, θὰ γείνῃς καὶ Πατριάρχης (ἱλαρότης). Καὶ ἄλλοτε εἶχεν αὐτὰς τὰς ἰδέας, ὅταν ἦτο πληρεξούσιος, ἀλλὰ τὸ μόνον κατόρθωμά του ἦτο, ν’ ἀναβῇ τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ νὰ προσβάλῃ ἀπρεπῶς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔκαμε προκινδυνεύων τὴν μεταβολὴν, καὶ τὸν ἔφερεν ἐδῶ.

§11ΖΕΡΒΑΣ. Τίς ἔκαμε τὴν μεταβολήν; ποῖον ἐννοεῖτε.

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁ νῦν πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, αὐτὸ δὲν τὸ διαφιλονεικεῖ κανείς. Γνωρίζω παντὸς ἄλλου κάλλιον τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος μου. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι καὶ ἐκ τῶν νομικῶν ζητημάτων καὶ ἐκ τῶν πολιτικῶν, καὶ ἐκ τῶν ἐπεμβάσεων τῆς ἐξουσίας, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἠθικῶν τέλος, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς, ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προσενεχθῇ αὐστηρὰ ὅπως πρότερον. Συμπεραίνων δὲ τὸν λόγον, ἀφίνω τὸ βῆμα, καὶ πιστεύω, ὅτι ἀνέπτυξα μὲ τὴν μεγαλειτέραν εἰλικρίνειαν καὶ ἀκρίβειαν τὰ ζητήματα τῆς ἐκλογῆς, εὔχομαι δὲ νὰ μὴ μετανοήσωσιν οἱ προστατεύοντες ἀνθρώπους, οἵτινες συνειθίζουν ὄχι νὰ ὑβρίζωσιν, ἀλλὰ νὰ πιστολίζωσι τοὺς εὐεργετήσαντας αὐτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των.

§13ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Θέλω ἀκολουθήσει βῆμα πρὸς βῆμα τὸν προλαλήσαντα, ὅπως ἀποδείξω πόσον ἐσφαλμέναι εἶναι αἱ ἰδέαι του περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Σύρου καὶ πόσον ἄδικος εἶναι ἡ παρ’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένη ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Προοιμιαζόμενος ὁ προλαλήσας ἀνέφερεν, ὅτι λόγοι νομικοὶ καὶ λόγοι πολιτικοὶ ὑπαγορεύουσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀναφέρων τοὺς νομικοὺς λόγους, ἐνόμισε καλὸν νὰ προσφύγῃ εἰς μίαν θεωρίαν· νὰ ἐκθέσῃ δηλαδὴ, ὅτι καὶ αἱ ἐκλογαὶ ἔχουσι τὴν διαδικασίαν των. Συμφωνῶ μὲ τὴν θεωρίαν καὶ ἐγὼ, πράγματι ἔχει ἡ ἐκλογὴ τὴν διαδικασίαν της, ἥτις συνίσταται εἰς τὴν τήρησιν τῶν τύπων, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ὁ βουλευτικὸς νόμος. Περιέμενον ὅμως, κύριοι, νὰ ἀκούσω, ποῖος ἐκ τῶν τύπων τούτων παρεβιάσθη, ὅπως ἔλθω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἕνεκα τῆς παραβιάσεως τοῦ τύπου τούτου πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου. Μετὰ προσοχῆς ἤκουσα τὸν προλαλήσαντα καὶ παρετήρησα ὅτι τρεῖς εὗρε τύπους παραβιασθέντας καὶ πρῶτον ἀνέφερε τὴν θέσιν τῆς κάλπης τοῦ Δελασούδα, δεύτερον, ὅτι πολλοὶ ἐκλογεῖς ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα ἐψήφιζον, καὶ τρίτον, ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία κατὰ τὴν ἐκλογήν. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, κατὰ πόσον, μελετῶντες τὸν ἡμέτερον βουλευτικὸν νόμον, δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι εἶναι παραβίασις ἡ θέσις τῆς κάλπης τοῦ Δελασούδα. Ὁ Δελασούδας, κύριοι, ἐπροτάθη νομίμως ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τῆς Σύρου ὡς ὑποψήφιος βουλευτὴς, ὁ Δελασούδας, κύριοι, ἀνεκηρύχθη ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ὡς τοιοῦτος· ὁ Δελασούδας, κύριοι, εἶχε τὰ προσόντα· τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀπῄτει ὅπως ἀποδυθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ὁ Δελασούδας δὲν ἔθεσε τὴν κάλπην του, διότι δὲν ἐπλήρωσεν αὐτήν. Ἐπανελήφθη ἡ ἐκλογή· ποῖος δύναται ν’ ἀρνηθῇ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ θέσῃ τὴν κάλπην του, πληρώσας αὐτήν; Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ ἄλλο ζήτημα, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠρνήθη καὶ ὁ προλαλήσας, ν’ ἀρνῆται κάλπην ὁσάκις ὁ ὑποψήφιος δὲν ἔχῃ τὰ νόμιμα προσόντα. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρότατον, ἀφοῦ ἀνεκηρύχθη ὑπὸ τῶν δικαστηρίων καὶ εἶχε τὰ προσόντα, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀρνηθῇ κάλπην, καὶ καλῶς ἔπραξε μὴ ἐμποδίσασα νὰ θέσῃ τὴν κάλπην κατὰ τὴν ἐπαναληφθεῖσαν ἐκλογὴν ὁ ὑποψήφιος Δελασούδας. Ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα πολλοὶ ἐκλογεῖς ἐψήφισαν, ἀναφέρει ὁ προλαλήσας· οὔτε τοὺς ἐκλογεῖς ἀναφέρει οὔτε ἀποδείξεις, ὅτι τοῦτο ἔλαβε χώραν· ἐστήριξε τὴν γνώμην του εἰς ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε δύναται ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς βαθμὸν ἀποδείξεως, ἐστήριξε δηλαδὴ τὴν γνώμην του εἰς τοῦτο, ὅτι διάφοροι ἐκλογεῖς πιστοποιοῦσι τὸ γεγονὸς τοῦτο. Καὶ ἐνταῦθα παρατηρῶ, κύριοι, ὅτι αἱ πλεῖσται διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅλαι ἐκ τῶν ἐνστάσεων τῆς ἐκλογῆς Σύρου ἐρείδονται εἰς τὸ γεγονὸς τοῦτο· 2, 10, 20, ἔστω καὶ 100 πιστοποιοῦσιν, ὅτι ἔλαβε χώραν τὸ δεῖνα ἢ τὸ ἄλλο γεγονός. Ἐπαναλέγω, ὅτι αἱ πιστοποιήσεις ἐκλογέων δὲν δύνανται ν’ ἀναβιβασθῶσιν εἰς βαθμὸν ἀποδείξεως διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι πράγματι ἔλαβον χώραν τὰ βεβαιούμενα· ἠξεύρετε, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο εἶναι πρόχειρον εἰς ἕκαστον ἀποτυχόντα, ἕκαστος δύναται νὰ εὕρῃ ἐκλογεῖς, οἵτινες νὰ ὑπογράψωσιν ἐνστάσεις, οἵτινες ν’ ἀναφέρωσι γεγονότα, ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέσον ἀποδείξεως, ὅτι πράγματι τὰ γεγονότα ταῦτα ἔλαβον χώραν. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας παρέλειψεν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ καὶ ἕτερον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπενθυμίζω εἰς αὐτὸν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας· ὅτι τουτέστιν ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τῆς Σύρου δι’ ἐγγράφου του πρός τινα τῶν ἐπιτροπῶν παρετήρησεν, ὅτι διαδίδεται, ὅτι διάφοροι ἐκλογεῖς θὰ ψηφίσωσιν ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα. Εὐτυχῶς, κύριοι, αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας ὁμολογεῖ, ὅτι ὁ Ἀν. εἰσαγγελεὺς οὗτος εἶναι φίλος τῶν ἐπιτυχόντων μᾶλλον ἢ τῶν ἀποτυχόντων· ἐὰν κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ὁ Ἀντεισαγγελεὺς ἦτο φίλος τῶν ἀποτυχόντων, βεβαίως δὲν εἶχε συμφέρον δι’ ἑνὸς ἐγγράφου του νὰ πιστοποιήσῃ μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο πιστεύω, κύριοι, ὅτι χρησιμεύει εἰς τὸ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι κατὰ νοῦν πιθανὸν εἶχον οἱ ἀποτυχόντες νὰ μεταχειρισθῶσι τὸ μέσον τοῦτο, ν’ ἀποστείλωσι τουτέστι ψηφοφόρους ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα καὶ ἐδήλωσε τοῦτο ὁ Ἀντεισαγγελεὺς, καθὸ φίλος τῶν ἐπιτυχόντων, νὰ τὸ προλάβῃ καὶ πράγματι τὸ προέλαβε, διότι οὐδεμία ἀπόδειξις ἔρχεται, ὅτι ἐψήφισαν ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα οὐδὲ πιστεύω, ὅτι δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὴν πεποίθησίν μας, ὅπως ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἔπραξεν, εἰς μερικὰ τεμάχια χαρτίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τύχην ἐλάμβανον οἱ ἐκλογεῖς προσερχόμενοι νὰ ψηφίσωσιν, καὶ τὰ ὁποῖα συμπεριελάμβαναν τὸν ἀριθμὸν, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, καὶ τὰ ὀνόματά των. Τοῦτο, κύριοι, ἐγένετο παντοῦ εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς· πρὸς εὐκολίαν, ὁσάκις προσέρχηται ὁ ψηφοφόρος νὰ ψηφίσῃ, λαμβάνει τεμάχιον χάρτου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπεριέχεται ὁ ἀριθμὸς τοῦ καταλόγου καὶ τὸ ὄνομα· ἀλλ’ ἀρκεῖ τοῦτο; Ἐὰν τὰ τεμάχια αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔφερον ὡς σῶμα τοῦ ἐγκλήματος, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις αὕτη, ἐὰν τὰ τεμάχια αὐτὰ φέρωσι καὶ ἕτερα σημεῖα, τὰ σημεῖα αὐτὰ εἶναι ὅλως τυχαῖα καὶ δὲν δύνανται νὰ εἴπωσιν, ὅτι τὰ σημεῖα ταῦτα ἐγένοντο ἀπὸ σκοποῦ, ὅπως γνωρίζῃ ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς ψηφίζοντας. Οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, κύριοι, μᾶς δίδουσι τὰ γεγονότα ταῦτα, ὅτι ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα ἐψήφισαν ἐκλογεῖς. Τὸ αὐτὸ ζήτημα, κύριοι, ἠγέρθη καὶ ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Σύρου κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς περίοδον. Καὶ τότε, κύριοι, ἐγένετο, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἡ ἔνστασις αὐτὴ, ἀλλ’ ἦλθον πιστοποιητικὰ, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείχθη, ὅτι ἐψήφισαν ἀπόντες, ἦλθον ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα παραβληθέντα μὲ τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ὑπῆρχον· ἦλθον γεγονότα, ὅτι ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα πολλοὶ ἐψήφισαν· ἐπείσθη ἑπομένως ἡ Βουλὴ καὶ δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἀληθείας ταύτης καὶ διὰ τοῦτο τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο ἐχρησίμευσεν ὡς λόγος ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Σύρου. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν τρίτην παραβίασιν τοῦ τύπου τοῦ βουλευτικοῦ νόμου καὶ τὴν δωροδοκίαν. Ἐγένετο δωροδοκία, εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἡ δωροδοκία εἶναι λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Γνωρίζω δὲ, κύριοι, πόσην σημασίαν ἔχει, ἐὰν λάβῃ χώραν δωροδοκία, ὅταν πρόκειται περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας· τὸ μεγαλείτερον καλὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει, κύριοι, ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἀποκλείει τὴν δωροδοκίαν καὶ τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι δύναται νὰ λάβῃ χώραν δωροδοκία, καὶ ὅτι μία ἐκλογὴ δύναται νὰ ἀποβῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δωροδοκίας· ἀλλὰ, κύριοι, πρέπει ἡ δωροδοκία νὰ ἀποδειχθῇ καὶ δὲν ἀρκεῖ βεβαίως νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, ἀκυρόνω μίαν ἐκλογὴν ἐπὶ δωροδοκίᾳ, διότι, ὅταν ἐπαρουσιάσθη ὁ ἐπίσκοπος Σύρου, δέκα ἢ εἴκοσιν ἄνθρωποι τῷ εἶπον, ὅτι Καζαμίας τις δωροδοκεῖ τὸν κόσμον, οὐδὲ πιστεύω, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦ πρωτοσυγγέλου, τὸ ὁποῖον ἐλησμόνησεν ὁ προλαλήσας καὶ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας καὶ δι’ οὗ λέγεται, ὅτι ὁ ῥηθεὶς Καζαμίας ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ὥρκιζον τοὺς ψηφοφόρους, ἀρκεῖ ὅπως σχηματίσῃ πεποίθησιν, ὅτι πράγματι ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου εἶναι ἀπόῤῥοια δωροδοκίας καὶ ἕνεκα τούτου πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ. Μετὰ τοὺς λόγους τούτους, τοὺς ὁποίους ὁ προλαλήσας ἀνέφερεν ὡς λόγους νομικοὺς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὑπεστήριξε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἦλθεν εἰς τοὺς πολιτικούς. Συμφωνῶν μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ προλαλήσαντος καὶ κατὰ τοῦτο, ὅτι αὐτὸ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, κακῶς ἐφαρμοζόμενον, εἶναι τὸ χείριστον ἴσως τῶν πολιτευμάτων, ἔρχομαι νὰ ἴδω, ἂν κατὰ τοῦτο ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Σύρου κακῶς ἐφηρμόσθη τὸ Σύνταγμα. Ἐπέμβασιν κυβερνητικὴν ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, δέκα διορισμοὺς ὑπολογιστῶν καὶ ἑνὸς ἄλλου, τοῦ ὁποίου ἀγνοῶ τὸ ὄνομα, εἰς ἄλλην θέσιν. Κύριοι, δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ πιστεύῃ, ὅτι τὸ πολίτευμα κακῶς ἐφαρμόζεται, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς ἐξασκῇ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ πολιτεύματος. Ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ μεταθέτειν, τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπαλλήλους· ἡ ἐνέργεια τοῦ ὑπουργοῦ δὲν παύει κατὰ τὴν ἐκλογὴν, τοῦτο δὲν τὸ ὁρίζει ὁ νόμος· ἐὰν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔγειναν μεταθέσεις, παύσεις καὶ διορισμοὶ ὑπαλλήλων, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει τὴν κυβερνητικὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐπέμβασιν. Ἐπαναλέγω, κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἔχει τι καλὸν, τοῦτο εἶναι ὅτι ἀποκλείει τὴν κυβερνητικὴν ἐπέμβασιν· ἑπομένως διὰ νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ἐπέμβη ἡ ἀρχὴ, ἔπρεπε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι ἔλαβε χώραν βία, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπωμεν δέκα διορισμοὶ καὶ ἄλλαι τόσαι παύσεις, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ, καὶ ἐλησμόνησεν ὁ προλαλήσας φίλος μου νὰ εἴπῃ τι, τὸ ὁποῖον τοῦ ὑπενθυμίζω, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπενέβη ἡ ἀρχὴ διὰ τῆς ἀποστολῆς στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ἡ ἀρχὴ πρὸ πάντων ἔχει καθῆκον νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν, πρὸς διατήρησιν λοιπὸν τῆς τάξεως ἡ ἀρχὴ ἀπέστειλε στρατιωτικὰς δυνάμεις καὶ δὲν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς· ὤφειλε δὲ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἀποστείλῃ στρατιωτικὴν δύναμιν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ διότι, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ νῦν ἀποτυχὼν κ. Χρηστίδης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ πλείστων ὑπαινιγμῶν ἀνέφερεν, ὅτι διὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς καὶ ἡ Σύρος ἤθελεν ἀναστατωθῆ, καὶ ἡ Κρήτη ἤθελε πάθει. Ἡ Κυβέρνησις ἄρα ἠθέλησε νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας, καλῶς ποιοῦσα, ἐνίσχυσε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν τοῦ τόπου ἐκείνου· τοῦτο δὲ πράξασα βεβαίως δὲν ἐπενέβη εἰς τὰς ἐκλογὰς, οὐδὲ δυνάμεθα διὰ τοῦτο νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ, διότι εἶναι ἀπόῤῥοια κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως. Οὐδεμίαν ἄλλην ἀπόδειξιν, κύριοι, ὁ προλαλήσας μᾶς ἔφερεν, οὐδένα ἄλλον νομικὸν ἢ πολιτικὸν λόγον, καθὼς τοὺς ἐνόμισεν, ὅπως πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τῆς Σύρου. Ἐγὼ ὑποβάλλω εἰς τὰς συνδιασκέψεις ὑμῶν, κύριοι βουλευταὶ, γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης καὶ τὴν τάξιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη ἔγεινε, καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι τὰ πρακτικὰ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐὰν ἀναδιφήσητε τὰ πρακτικὰ τῶν ἐπιτροπῶν, κύριοι, τῆς ἐκλογῆς Σύρου, καθὼς ἐγὼ ἀνεδίφησα αὐτὰ ὡς μέλος τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι οὐδεμία ἔνστασις εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ προέβη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, ὅτι εἶναι ὑπογεγραμμένοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν, ὅτι οὐδεμία ἔνστασις, ἢ διαμαρτύρησις ἐγένετο πρὸ, ἢ κατὰ τὴν ἐκλογὴν. Καὶ ἂν ἦσαν, κύριοι, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ αὐτὰ ἐδυσκόλευον, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ φέρωσιν ἐνστάσεις, καὶ πῶς οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν ὑπέγραφον τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνα; Καὶ, ἐὰν, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι δὲν ἤθελον ὑπογράψει, καὶ εἶχον ἐνστάσεις καὶ διαμαρτυρήσεις, καὶ πῶς δὲν τὰς ἔδιδον διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, καθὼς ἔδωσαν μίαν ἢ δύω διαμαρτυρήσεις διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἐπουσιώδεις, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι ἔγεινεν ἡ ἐκλογὴ ἄνευ διαμαρτυρήσεων καὶ ἐνστάσεων. Αἱ ἐνστάσεις, κύριοι, ἄρχονται μετὰ τὴν ἐκλογήν· καὶ ἄλλοτε, κύριοι, εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι αἱ πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐνστάσεις εἶναι σπουδαῖαι, ἀλλ’ αἱ μετὰ τὴν ἐκλογὴν εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἔπεα πτερόεντα, διότι βεβαίως μετὰ τὴν ἐκλογὴν οἱ ἀποτυχόντες νομίζουσι καλὸν νὰ φέρωσιν ἐνστάσεις διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ διορθώσωσι τὰ λάθη των. Αὐτὸ τοῦτο ἔπραξαν καὶ οἱ ἀποτυχόντες κατὰ τὴν ἐκλογὴν Σύρου, ἔφερον ἐνστάσεις πλὴν ἄνευ ἀποδείξεως· δὲν ἀρκοῦσιν ἁπλοῖ λόγοι διὰ νὰ πείσουν μίαν Βουλὴν ν’ ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογὴν μιᾶς ἐπαρχίας. Πιστεύω, κύριοι, δὲν θέλουσι μᾶς φέρει ὡς λόγον ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοὺς κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν ἐκτεθέντας· ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, ἄλλοι εἶναι οἱ σημερινοί, οὐδεμία σχέσις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν λόγων ἐκείνων καὶ τῶν σημερινῶν. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην, κύριοι, ἀπεδείχθη, καθὼς εἶπον προηγουμένως, ὅτι πράγματι ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα, εἰκονικοὶ πολλοὶ ἐψήφισαν, κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην εἴς τινα μὲν δῆμον ἐψήφισαν τέσσαρες, ἀλλοῦ δὲ τρεῖς, διότι διέφερον τὰ προγράμματα τῶν δημάρχων. Τὸ γεγονὸς τοῦτο βεβαίως εἶναι λίαν σημαντικόν· ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καθ’ ὅτι ἠδύνατο μεγάλως νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἐνταῦθα πραγματικῶς παρεβιάζετο ὁ βουλευτικὸς τύπος, παρεβιάζετο κατὰ τοῦτο, ὅτι οὐχὶ εἰς ὅλα τὰ προγράμματα ὅλων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων ἐμπεριείχετο ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν. Ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ ἀπεδείχθη, ὅτι ἐν πλήρει ἀταξίᾳ εὑρίσκοντο τὰ βιβλία, ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἑρμουπόλεως, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πολυαριθμότερος, ἀγεληδὸν εἰσήρχοντο οἱ ἐκλογεῖς καὶ ἐψήφιζον· δὲν ἐτηρεῖτο ὁ κατάλογος τῶν ψηφιζόντων. Εἷς γραμματεὺς ἐκεῖ ἱστάμενος, ἐξεφώνει τὰ ὀνόματα, ἀκολούθως δὲ εἰς τὴν οἰκίαν του συνέταττε τὸ πρακτικὸν, καὶ ἐνέγραφε τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν κατ’ αὐτὸν ψηφισάντων. Μετὰ τοιούτους σπουδαίους λόγους ἡ Βουλὴ δὲν ἠδύνατο παρὰ ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν. Σήμερον δὲ οὐδεὶς λόγος τοιοῦτος φέρεται. Τούτου ἕνεκα, κύριοι, πιστεύω, ὅτι ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἀκυρώσει ἐκλογὴν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, καὶ κατὰ τῆς ὁποίας οὐδεὶς ἀκυρώσεως ὑπάρχει λόγος, ἀλλὰ, ὅτι, οὔτε θέλομεν ἐπὶ μακρὸν συζητήσει ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον συζήτησιν δὲν ἐπιδέχεται, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν, τοιοῦτον εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαΐμης ἔχει τὸν λόγον.

§15ΘΡ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅτε, Κύριοι, πρὸ δύο μηνῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον ὑπεστήριζον, ὅτι ἔν τισιν ἐπαρχίαις δὲν διετηρήθη ἡ ἐλευθερία εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ ἔλεγον, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλάλουν, παρεσκευάζοντο ἐπεμβάσεις ἐν Σύρῳ, ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου μοὶ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ μὴ κρίνω περὶ τῶν μελλόντων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναμείνω. Τὰ τότε μέλλοντα ἔγειναν μετ’ ὀλίγον παρόντα, καὶ τὰ παρόντα ἔγειναν ἤδη παρελθόντα. Εὐχαριστοῦμαι λοιπὸν, διότι σήμερον παρουσιάζεται περίστασις ἁρμοδία, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν ἔντιμον πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου, ὅτι εἶχον τότε δίκαιον, ὅτε ἔλεγον, ὅτι ἐν Σύρῳ προπαρεσκευάζοντο ἐπεμβάσεις· εὐχαριστοῦμαι δὲ, κύριοι, πολὺ, διότι εἰς τὴν χθεσινὴν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν αἱ δύο ἐκλογαὶ λαμβάνουσι τὴν τιμὴν νὰ συζητῶνται ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργείου· καθόσον ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ἐκλογῶν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ δὲν ἔλαβον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ παρακαθήσωσιν εἰς τὰς ἕδρας των. Δὲν θέλω, κύριοι, παρακολουθήσει τὸν πρὸ ὀλίγου ἀφήσαντα τὸ βῆμα τοῦτο εἰς τὴν ἀντίκρουσιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἔφερεν ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Σύρου. Ὁ Κ. Παραμυθιώτης ἐνόμισεν, ὅτι τὸ καλλίτερον ἐπιχείρημα διὰ νὰ σᾶς πείσῃ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἦτο ν’ ἀναπτύξῃ καὶ νὰ ἐκτυλίξῃ ἐνώπιον ὑμῶν τοὺς λόγους τῆς ἀκυρότητος τῆς παρελθούσης ἐκλογῆς, ἐνόμισε καλὸν νὰ κάμῃ σύγκρισιν μεταξὺ τῆς παρούσης ἐκλογῆς καὶ τῆς παρελθούσης· περιωρίσθη μᾶλλον ἐκ νέου νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν τῆς Σύρου. Τέσσαρα, κύριοι, ἐλαττώματα ῥιζικὰ ἔχει ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Σύρου ἔλαβον χώραν τέσσαρα νομικὰ ἐλαττώματα, ὡς τὰ ἐχαρακτήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τῆς Λακεδαίμονος Κ. Δημητρακάκης. Πρῶτον ὑπῆρξε, κύριοι, νόθευσις, ὑπῆρξε δεύτερον δωροδοκία, ὑπῆρξε τρίτον παρακώλυσις τῆς ἐλευθέρας ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων καὶ ὑπῆρξε τέταρτον, κύριοι, ἐπέμβασις τῆς κυβερνήσεως, ὑλικῶς καὶ ψυχολογικῶς ἐνεργησάσης. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τούτων θὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν εὐμένειάν της ἡ Βουλὴ· θέλω δὲ προσπαθήσει νὰ ἦμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος. Πρῶτον εἶπον, ὅτι κύριον ἐλάττωμα τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ νόθευσις· καὶ ἡ νόθευσις, κύριοι, ἀποδεικνύεται κάλλιστα, ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐνστάσεις, καὶ ὄχι μόνον τὰς ἐνστάσεις ἐκείνων, οἵτινες ὑπέγραψαν αὐτὰς, ἀλλ’ ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ πολυαρίθμους δημότας τῆς Σύρου. Τί σᾶς λέγουν; Ὅτι 531 πλαστοὶ ἐκλογεῖς, μὴ ἔχοντες τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν, ἀλλὰ σφετερισθέντες ὀνόματα ἄλλων ἐκλογέων, παρουσιάσθησαν καὶ ἐψηφοφόρησαν. Ἡ ἔνστασις αὕτη εἶναι, κύριοι, τόσον ἀόριστος, ὥστε νὰ μὴ ληφθῇ παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὡς σᾶς εἶπον; Δὲν σᾶς εἶπον 530 ἁπλῶς, ἦλθον καὶ σᾶς κατέδειξαν διὰ τῶν ἐνστάσεών των, σᾶς ἀνέφερον ὀνομαστὶ ὅλων τὰ ὀνόματα τῶν 530 ἐκλογέων. Ἔρχεται κατόπιν ἀναφορὰ 350 πολιτῶν, ἡ ὁποία σᾶς λέγει, ἐὰν δὲν πιστεύετε, ὅτι αὐτοὶ εἶναι πλαστοὶ, πέμψατε ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου, καὶ ἡμεῖς ἀναδεχόμεθα ὄχι μόνον ν’ ἀποδείξωμεν, ὅ,τι λέγομεν, ἀλλὰ νὰ πληρώσωμεν καὶ τὴν δαπάνην τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Νομίζετε, ὅτι ἡ ἔνστασις αὕτη εἶναι τόσον ἀόριστος, ὥστε νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἀβάσιμος διὰ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον; Καὶ τί σᾶς εἶπον, κύριοι; Σᾶς εἶπον, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναφέρουν τίποτε περὶ τούτου. Τὰ πρακτικὰ, σᾶς εἶπον, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀπόδειξις, ὅτι τοιαύτη νόθευσις δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ χώραν, καὶ τοῦτο σᾶς τὸ λέγει ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σας. Ἀκούσατε κύριοι, τί λέγει! «Καὶ οὐδεμίαν ἄλλην ἰσχυροτέραν ἀπόδειξιν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προσαγάγῃ περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἀντιπροσώπων ἤ τῶν ἀναπληρωτῶν τῶν συναγωνιζομένων ὑποψηφίων, οἵτινες ὑπέγραφον καθ’ ὅλα τὰ στάδια τῆς ψηφοφορίας τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπαρχίας Σύρου». Καὶ ὅταν, κύριοι, ἡμεῖς πρὸ ὀλίγου, κατὰ τὸ μακρὸν διάστημα τῶν ἐξελέγξεων σᾶς εἴπομεν ὅτι τὰ πρακτικὰ ἀποδεικνύουν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἰσχυριζόμεθα, τί μᾶς ἐλέγετε τότε; Οὐδεμίαν ἰσχύν ἔχουν τὰ πρακτικά. Ὅταν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτῆς τῆς ἰδίας ἐκλογῆς Σύρου ἐπροτάξαμεν τὰ πρακτικὰ ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, ἐλέγετε, δὲν πρέπει νὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν παντάπασι, καὶ δὲν τὰ ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν· διότι, ἐὰν τὰ ἐλαμβάνετε, δὲν ἠθέλετε ἀκυρώσει τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν τῆς Σύρου. Ὅτι λοιπὸν τότε μετεχειρίσθητε ὑπὲρ ἡμῶν, ἔρχεσθε σήμερον νὰ τὸ μεταχειρισθῆτε καθ’ ὑμῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριοι, τοῦτο; Εἶχον λοιπὸν δίκαιον ἄλλοτε ὅταν ἔλεγον, ὅτι κρατεῖτε ἴδιον πῆχυν δι’ ἑκάστην ἐκλογήν. Πρὸ ὀλίγου., πρὸ δύο μηνῶν μᾶς ἐλέγετε, ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν τῆς Σύρου καὶ ἡμεῖς ἐλέγομεν, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν μᾶς χορηγοῦν οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, διὰ νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν, διότι τὰ πρακτικὰ δὲν ἀπεδείκνυον τοὺς ἰσχυρισμούς σας, καὶ σήμερον τί λέγετε; Τότε δὲν ἐδίδετε πίστιν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ σήμερον δίδετε· διότι τότε δὲν σᾶς ἦτο συμφέρον ν’ ἀποδεχθῆτε τὰ πρακτικὰ, σήμερον δὲ σᾶς εἶναι συμφέρον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπανέρχεσθε καὶ περιπίπτετε εἰς τὴν πλέον κατάδηλον καὶ πασίδηλον ἀντίφασιν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ᾖναι ἐντελῶς ἀποδεδειγμένη ἡ νόθευσις, παρουσιάζονται ὅμως ὑπὲρ τῆς νοθεύσεως τοσαῦτα τεκμήρια, ὥστε Βουλὴ σεβομένη ἑαυτὴν, δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν ἐκλογῆς τοιαύτης, ἐὰν τοὐλάχιστον δὲν καταφύγῃ πρότερον εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Δεύτερον ἐλάττωμα, κύριοι, ῥιζικὸν τῆς ἐκλογῆς, σᾶς εἶπον, εἶναι ἡ δωροδοκία. Ἀλλὰ τί σας εἶπεν ὁ κ. Παραμυθιώτης πρὸ ὀλίγου; Ἡ δωροδοκία εἶπεν, εἶναι ἀδύνατον, εἶναι λίαν δύσκολον νὰ λάβῃ χώραν, ὅταν ἔχητε εἰς ἐνέργειαν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Καὶ πῶς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν δὲν ἐφηρμόσατε εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τροιζηνίας; Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Τροιζηνίας δὲν εἴχατε οὔτε ἀπόδειξιν, οὔτε τεκμήριον, καὶ μὀλαταῦτα τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην τὴν ὑπεβάλατε ὑπὸ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ὅταν αὐτὴ ἡ ἰδία ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ἦλθε καὶ σᾶς εἶπε· δὲν εὕρομεν λόγους, δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀνακαλύψωμεν τὴν δωροδοκίαν, καὶ τότε ὑπεστηρίξατε μετὰ πολλοῦ θάῤῥους τὴν ὕπαρξιν τῆς δωροδοκίας. Ἡ θρησκεία, κύριοι, ἥτις χρησιμεύει εἰς τὸν βίον τοῦ ἀνθρώπου ὡς λαμπὰς, ἦλθε νὰ ἐπιβεβαιώσῃ καὶ νὰ καταστήσῃ γνωστὴν τὴν δωροδοκίαν αὐτήν. Εἷς ἀνώτατος ἀξιωματικὸς τῆς ἀρχιεπισκοπῆς Σύρου ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι ἡ αἰσχρὰ αὕτη πρᾶξις ἐνεργεῖται, ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, ἐν ὀνόματι τοῦ Θεοῦ. Μετέβη ἐκεῖ, μετέβη εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον πασιφανῶς ἐξησκεῖτο ἡ δωροδοκία, συνέταξε πρακτικὸν, καὶ πρέπει, νὰ τὸ ἀναγνώσητε, διότι θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξήσκει τὸ ἀποτρόπαιον τοῦτο ἔγκλημα, δὲν ἐδίστασε νὰ τὸ ὁμολογήσῃ, ἠρνήθη μόνον, ὅτι ἐξήσκει τὴν δωροδοκίαν, ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου ὁρκίζων τοὺς πολίτας, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλου βιβλίου. Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ πιστοποιητικόν. «Καλέσας αὐτὸν, (ἤτοι τὸν Καζαμίαν) καὶ ἐρωτήσας περὶ τῶν περὶ αὐτοῦ διαδιδομένων ἤκουσα ἐκ στόματος αὐτοῦ, ὅτι τοῦτο εἶναι ψεῦμα, καὶ ὅτι οἱ ὑπ’ αὐτοῦ δωροδοκούμενοι δὲν ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ’ ἐπί τινος ἄλλου βιβλίου.» Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι ἐξήσκει τὴν δωροδοκίαν, ἠρνήθη μόνον, ὅτι εἶχε προκείμενον τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, ἀλλ’ ἄλλο τι βιβλίον. Ἀλλὰ τί σᾶς λέγει ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σας; Ἀκούσατε! «Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπληροφορήθη παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅτι ὁ Ματθαῖος Εὐαγγελινὸς πιστοποιεῖ ἐν γνώσει ψευδῆ ὡς ἀληθῆ πράγματα.» Εἶναι, κύριοι, δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, ὅτι εἷς ἀνώτατος ἀξιωματικὸς τῆς ἀρχιεπισκοπῆς Σύρου, εἷς λειτουργὸς τοῦ Ὑψίστου, ἠδύνατο ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπισύρῃ κατ’ αὐτοῦ ὄχι μόνον τὰς αὐστηρὰς ποινὰς τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ τὰς αὐστηροτέρας ποινὰς τῆς ἐκκλησίας, διὰ νὰ εὐχαριστήσῃ καὶ ἱκανοποιήσῃ μερίδα τινὰ ἐκ τῶν ἀνταγωνιζομένων εἰς Σύρον; Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπή; Ἦτον ὁ πρωτοσύγγελος τῆς ἀρχιεπισκοπῆς ἐνδιαφερόμενος; ὑπεστήριζε τὸν κ. Χρηστίδην ἢ τὸν κ. Κανάρην; Ὄχι, κύριοι, ἐφέρθη εἰς γνῶσιν τοῦ λειτουργοῦ τοῦ Ὑψίστου τὸ πραττόμενον ἔγκλημα, καὶ ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχε καθῆκον, ὡς εἶχε, νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸ Εὐαγγέλιον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοιαύτην αἰσχρὰν πρᾶξιν. Ἡ δωροδοκία λοιπὸν εἶναι προφανὴς, ἡ δωροδοκία εἶναι πασίδηλος, ἡ δωροδοκία δὲν εἶναι τοιαύτη, ὁποία ὑπετίθετο, ὅτι ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Τροιζηνίαν. Τρίτον ῥιζικὸν ἐλάττωμα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀπαντῶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, εἶναι ἡ παρακώλυσις τῆς ἐλευθέρας ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων. Καὶ τούτου ἀπόδειξις εὑρίσκεται καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἑρμουπόλεως, καὶ ἐν τῷ δήμῳ τῆς ἄνω Σύρου καὶ ἐν τῷ δήμῳ τῆς Μυκόνου. Εἰς τὴν Ἑρμούπολιν, ἥτις διαιρεῖται εἰς τρία τμήματα, εἰς τὰ δύο τμήματα οἱ πρόεδροι τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν παρεμπόδιζον τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων· ἔφερον ἄπειρα προσκόμματα εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, τοὺς ὁποίους ἐνόμιζον, ὅτι ἦσαν ἐναντίοι τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, διευκόλυνον δὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὰ σημεῖα τὰ γεγραμμένα μὲ τὰ Ἀγγλικὰ στοιχεῖα. Οἱ ἐκλογεῖς, κύριοι, εἶχον λάβει ἓν χαρτίον, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο γεγραμμένον τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ῥάλλη μὲ Ἀγγλικὰ γράμματα, παρουσίαζον αὐτὸ, καὶ ἅμα τὸ ἐδείκνυον, εἶχον τὴν μεγαλειτέραν εὐκολίαν νὰ εἰσέρχωνται, εἰς ὅσους δὲν εἶχον τοιαῦτα ἔφερον μυρία προσκόμματα· τοὺς ἔλεγον, «δὲν εἶσθε εἰς τὸν κατάλογον, φέρετε τὸν ἀριθμόν σας». Ὅσοι ὑπήρξατε μάρτυρες ἐκλογῶν, ἰδίως εἰς μέρη, ὅπου ὑπάρχουν κέντρα πληθυσμοῦ, θέλετε ὁμολογήσει, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο εἶναι ἓν μέσον ἰσχυρὸν τοῦ παρακωλύειν τὴν προσέλευσιν τῶν ψηφοφόρων. Καὶ εἰς τὴν ἄνω Σύρον ὁ δήμαρχος φοβούμενος τὴν παῦσίν του καὶ τὰς ἀπειλὰς, ἔπραττε τὸ ἴδιον· εἰς τὴν Μύκωνον ὁ δήμαρχος, ὅστις ἔλαβεν ὑπόσχεσιν καλπονοθεύσεως εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος ἔφερε περισσότερα προσκόμματα· ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος δὲν ἐδέχθη τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀνθυπουργικῶν, παρεμπόδισε νὰ τεθοῦν ἰδιαίτερα σημεῖα κατὰ τὸν Νόμον εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέτων τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Καὶ ἔπειτα, ἀφ’ ὅλα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύονται διὰ τῶν ἐνστάσεων, καὶ διὰ τῶν πρακτικῶν ἀκόμη, διότι καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν θέλετε ἰδεῖ ὑπογεγραμμένους ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους, ἔπειτα ἀπὸ ὅλα ταῦτα, ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς ἁγνῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων! Τέταρτον ἐλάττωμα, Κύριοι, τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ ἐπέμβασις ἡ ὑλικὴ καὶ ψυχολογικὴ τῆς κυβερνήσεως. Δύω εἰδῶν ἐπεμβάσεις δύνανται νὰ ὑπάρξουν, ἡ ὑλικὴ ἐπέμβασις καὶ ἡ ψυχολογική. Ἡ ὑλικὴ ἐπέμβασις δὲν ἔγινεν, ἀληθῶς, εἰς τὴν πλέον εἰδεχθῆ ὄψιν της, ὅπως ἐγίνετο ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ βασιλέως Ὄθωνος· ὄχι, τοιαύτη ἐπέμβασις, οὔτε ἔγινεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γίνῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Οὐχ ἧττον ὅμως ἔγινε ὑλικὴ ἐπέμβασις, διότι 120 χωροφύλακες ἐστάλησαν ἐκεῖ ὑπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν γνωστὸν διὰ τὴν ἐπιτηδειότητά του περὶ τὰ ἐκλογικά, διότι κατήντησεν εἰδικότης, ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν τὸν ἔστειλαν εἰς τὴν Σύρον, ἀπὸ τὴν Σύρον εἰς τὸ Οἴτυλον, καὶ ἴσως τὸν στείλουν καὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον, διότι κατέστη εἰδικός. 120 λοιπὸν χωροφύλακες ἐστάλησαν εἰς τὴν Σύρον! νομίζετε, ὅτι δὲν ἀποτελοῦν μίαν ὑλικὴν ἐπέμβασιν; Καὶ τί ἐφοβοῦντο εἰς τὴν Σύρον; ὁ Κ. Παραμυθιώτης ἠθέλησε νὰ σᾶς παρουσιάσῃ τὸν Κ. Χρηστίδην, ὡς μέλλοντα νὰ ἐνεργήσῃ στάσεις. Κύριοι! βεβαίως ἀγανακτεῖ τις εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦτο· ὁ Κ. Χρηστίδης εἶχε τόσην διάθεσιν νὰ κάμῃ στάσιν εἰς τὴν Σύρον, ὅσον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος εἰς τὸ Οἴτυλον. Εἶναι γελοῖον νὰ λέγουν, ὅτι ἡ κυβέρνησις ὤφειλε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της, διότι ἦτο πιθανὸν νὰ λάβουν χώραν, ἢ διότι ἐλέχθη, ὅτι ὁ Κ. Χρηστίδης θὰ γείνῃ στασιαστής, καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ προφυλαχθῇ ἡ δημοσία τάξις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὑλικῆς ταύτης ἐπεμβάσεως, ὑπῆρξε ψυχολογικὴ ἐπέμβασις· καὶ αὕτη δύναται νὰ ἐνεργήσῃ πολλάκις ἀποτελεσματικώτερον τῆς ὑλικῆς. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε διορίσει 14 ὑπολογιστάς· σήμερον σᾶς εἶπον, ὅτι εἶναι 11, ἀλλ’ ἀδιάφορον. Αὐτὸ τὸ φυτώριον τῶν ὑπολογιστῶν, τὸ ὁποῖον αὐξάνει καθημέραν, σύγκειται ἐξ ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους μεταθέτουν πότε ἐδῶ καὶ πότε ἐκεῖ κατὰ τὴν ἀνάγκην, διότι οὗτοι δὲν ἔχουν καμμίαν νόμιμον ὕπαρξιν. Ἐνόμισαν λοιπὸν καλὸν νὰ λάβουν ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη, καὶ νὰ στείλουν 14 ὑπολογιστὰς ἐκεῖ. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, οὐδεὶς ὑπάλληλος ἔμεινεν εἰς τὴν θέσιν του· ὁ Νομάρχης ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐκάθητο ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, ὅ τε συνεζητεῖτο ὁ Βασιλικὸς λόγος, καὶ ἐνεργεῖτο ἡ ἐκλογή. Ὁ ἔφορος, ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι μετατοπίσθησαν· ὁ Κ. Ῥοντήρης μοὶ εἶπεν, ὅτι ἠρίθμησε τοὺς διορισθέντας ὑπαλλήλους, καὶ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοὺς εὗρεν 70. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνέθεσε τὴν ἀστυνομίαν τῆς θαλάσσης εἰς συγγενῆ του διορίσας τὸν ἀδελφόν του διευθυντὴν τοῦ Ἀκταιωροῦ. Νομίζω, ὅτι οἱ διορισμοὶ αὐτοὶ εἶναι βεβαίως ἐντὸς τοῦ δικαιώματος τῆς κυβερνήσεως· ἀλλὰ τοιοῦτοι διορισμοὶ δύνανται νὰ ἐπηρεάσουν ψυχολογικῶς τὸν τόπον. Τίς ἐξ ὑμῶν, κύριοι, ἂν ἔχῃ εἴς τινα ἐκλογὴν τὸν ἀδελφόν του ἀρχηγὸν τοῦ μεταβατικοῦ, ἐμπορεῖ ν’ ἀφήσῃ τὸν ἄλλον νὰ ξεμυτίσῃ κἂν εἰς τὴν ἐκλογήν; Καὶ μολαταῦτα, ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν διωρίσθη διευθυντὴς τοῦ Ἀκταιωροῦ, ἔχοντος δικαιοδοσίαν ἐπὶ 200 λεμβούχων· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν δὲν ἀνέλαβεν οὗτος ἀμέσως τὰ καθήκοντά του· ὁ διορισμὸς μόνον τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὡς διευθυντοῦ τοῦ Ἀκταιωροῦ ἠδύνατο νὰ ἐπενεργήσῃ ψυχολογικῶς ἐπὶ τῶν πτωχῶν αὐτῶν λεμβούχων, καὶ ἐνήργησε πραγματικῶς. Ἐξ ὅσων σᾶς εἶπον βλέπετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου ἀντὶ νὰ ᾖναι καθαρὸν προϊὸν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας, δὲν εἶναι παρὰ προϊὸν νοθεύσεως, δωροδοκίας καὶ τῆς ἐν γένει παρακωλύσεως τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογέων. Ἐκλογὴ τοιαύτη εἶναι κατὰ τὴν ἰδέαν μου ἄκυρος καὶ μοὶ φαίνεται δύσκολον ὅτι θέλει ἀποφασίσει ἡ πλειοψηφία νὰ τὴν ἐπικυρώσῃ. Αἱ πλειοψηφίαι καὶ μειοψηφίαι καὶ τὰ κόμματα ἐν γένει ὁμολογῶ, ὅτι λαμβάνουν πολλάκις ὑπ’ ὄψιν εἰς τὰς ἀποφάσεις των τὸ πολιτικὸν συμφέρον. Εἰς προγενεστέραν συζήτησιν μεγάτιμον μέλος τῆς πλειοψηφίας, ὁ κ. Ῥοντήρης, ὡμίλησεν ἐκτεταμένως περὶ τοῦ πολιτικοῦ καὶ κομματικοῦ συμφέροντος τῶν μερίδων· εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθω εἰς ταῦτα. Μίαν μόνον παρατήρησιν θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ πλειοψηφία νὰ τῇ ὑποβάλω. Ἂν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νομίζῃ, ὅτι ἐπικυροῦσα παρανόμους ἐκλογὰς ἀνεγείρει καὶ ἑδραιόνει πολιτικὸν οἰκοδόμημα ἀδιάσειστον καὶ στερεὸν, ἀπατᾶται πολύ. Ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ αὐτῇ βεβαίως ὑπάρχουν ἄνδρες διακεκριμμένοι καὶ διὰ τὸν πατριωτισμὸν καὶ διὰ τὴν πεφωτισμένην διάνοιάν των· παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ πολιτικὰ οἰκοδομήματα τότε εἶναι στερεὰ καὶ ἀδιάσειστα, ὅταν στηρίζωνται ἐπὶ τοῦ νόμου καὶ τῶν ἀϊδίων ἀρχῶν τοῦ δικαίου· πᾶν οἰκοδόμημα πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς ταύτας, ἂς πεισθῇ ἡ πλειοψηφία ὅτι εἶναι οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι στερεόν· τὸ τοιοῦτον πολιτικὸν οἰκοδόμημα ὁμοιάζει τὰ παραπήγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἁπλῆ πνοὴ ἀνέμου δύναται νὰ παρασύρῃ εἰς τὸν αἰγιαλὸν ἢ εἰς τὰς πεδιάδας.

§16Α. ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν......

§17ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ, κ. πρόεδρε· τί εἶναι αὐτά; εἶναι ὡρκισμένος; πῶς θὰ ὁμιλήσῃ;

§18ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ γράψουν οἱ συντάκται λόγους ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι βουλευταί;

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἡ ἐκλογὴ τῆς Σύρου ἔρχεται δευτέραν φορὰν νὰ συζητηθῇ ἐνώπιόν σας, ἀφ’ οὗ ἐπανελήφθη ἡ ψηφορία· ἡ ἐκλογὴ αὕτη, ἐλπίζω, ὅτι θέλει δικασθῇ ἐπίσης μὲ τὴν ἀμεροληψίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν, ὁσάκις ἐπεκαλέσθησαν, πάντοτε ἔλαβον ἀπὸ τὴν Βουλὴν· ἐλπίζω, λέγω, ὅτι θέλει δικασθῇ μετὰ δικαιοσύνης· ἡ δὲ δικαιοσύνη δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἡ ἀλήθεια. Μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ὁλόκληρος ἡ Σύρος ἐτέθη εἰς κίνησιν, καὶ ὁ ἀνταγωνισμὸς ὑπῆρξε σπουδαιότατος· τόσον ὑπῆρξε σπουδαῖος ὁ ἀνταγωνισμὸς, ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἔδωσε βουλευτὰς ἐκ τῶν δύω ἀνταγωνιζομένων μερίδων, διότι ὁ Κ. Βεάκης ἀνήκει εἰς τὸν συνδυασμὸν τῶν ἐναντίων τῶν ἐπιτυχόντων. Τέσσαρας κατηγορίας φέρουν κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, πρῶτον, ὅτι ὑπῆρξε πλαστότης ψηφοφόρων, δεύτερον δωροδοκία, τρίτον ἐπέμβασις τῆς ἐξουσίας, τέταρτον, ὅτι ἐδόθη κάλπη εἰς τὸν Δελασούδαν. Ἂς ἐξετάσωμεν λοιπὸν ἓν πρὸς ἓν αὐτὰ τὰ ζητήματα διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ᾖναι ἀποδεδειγμέναι αὗται αἱ κατηγορίαι, καὶ τότε βεβαίως ν’ ἀποφασίσωμεν κατὰ συνείδησιν. Καὶ πρῶτον ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κ. Ζαΐμης σᾶς εἶπε, τί θέλετε ἄλλην ἀπόδειξιν περὶ τῆς πωλήσεως τῶν ψήφων; καὶ δὲν ἔχετε ἕνα κατάλογον 513 ὀνομάτων ἐνώπιόν σας, τὸν ὁποῖον ἐπικυρώνουν 17 ἄλλοι πολῖται ἐντιμότατοι; διατὶ δὲν βασίζεσθε εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον, ἀλλ’ ἐπικαλεῖσθε τὰ πρακτικά; μήπως τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπεκαλέσθημεν εἰς τὰς ἄλλας ἐκλογάς; ὁ Κ. Ζαΐμης πλανᾶται μεγάλως ἢ ἐλησμόνησε τὰ συμβάντα. Λάβετε δὲ μίαν στιγμὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς Σύρου καὶ θέλετε εἰδεῖ, ὅτι ὅλα τὰ λεχθέντα κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης ἐξήχθησαν ἐξ αὐτῶν τῶν πρακτικῶν· καὶ ἀπὸ ποῖον ἄλλο μέρος ἐξήχθη ἡ πλαστότης τῶν τότε ψηφοφόρων, τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ἐψηφοφόρησαν δὶς, παρὰ ἀπὸ τὰ πρακτικά; καὶ πόθεν ἐξήχθη ἡ πλαστότης τῶν ψηφοφόρων τῆς ἄνω Σύρου παρὰ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ αὐτὰ, ὅπου οἱ ἀριθμοὶ ἦσαν γραμμένοι μὲ ἄλλην χεῖρα παρ’ ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶχε γράψει τὰ ὀνόματα; ἐὰν δὲν ἐνθυμῆσθε αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἔχετε ἀνάγκην παρὰ ν’ ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς διὰ νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης ἐλήφθησαν ἐκ τῶν πρακτικῶν. Καὶ πῶς σήμερον λέγετε ὅτι δὲν τὰ ἐλάβαμεν ἀπὸ τὰ πρακτικὰ καὶ θέλετε ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ πιστεύωμεν εἰς ὑπογραφὰς πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι, ὅσον ἔντιμοι καὶ ἂν ᾖναι, ἀνήκουσι εἰς μίαν μερίδα πολιτικήν; εἰπέτε μου ὑπάρχει καμμία μερὶς, ἡ ὁποία ἀνταγωνίζεται εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν καὶ δὲν ἔχει 17 φίλους νὰ τοὺς βάλλῃ νὰ ὑπογράψουν εἰς ἓν πιστοποιητικὸν οἱονδήποτε; εἶναι τοῦτο ἀπόδειξις; καὶ ποῦ θέλετε σταματήσει τότε; ποῖοι ἐκ τῶν ἀποτυχόντων ἤγουν ἀποτυγχανόντων δὲν θέλουν παρουσιάσῃ ἐνώπιόν σας ἄπειρα πιστοποιητικὰ ἰδιωτικά; καὶ νομίζητε, ὅτι τοῦτο εἶναι τίποτε ἄλλο; εἶναι ὑπογραφαὶ 15 ἀνθρώπων, καὶ τὸ ἐμπεριεχόμενον αὐτῶν οὐδὲ ἐτόλμησε νὰ βεβαιώσῃ ὁ δήμαρχος, ὅστις ἦτο φίλος τῆς ἀποτυχούσης μερίδος, ἀλλ’ ὑπογράφει καὶ ἐπικυρώνει τὸ γνήσιον τῶν ὑπογραφῶν ὡς τίμιος ἄνθρωπος. Τοῦτο αὐτὸ συνέβη κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογήν. Ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑπογραφὰς τοῦ δημάρχου τῆς ἄνω Σύρου, τοῦ Σαλάχου, τοῦ δημάρχου, ὅστις ἐπικυρώνει τὴν πλαστότητα τῶν ὑπογραφῶν ὑπὸ ἰδίαν του εὐθύνην· καὶ ποίαν εὐθύνην ἔχει πιστοποιῶν; δὲν ἠδύνατο παρουσιαζόμενος ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ οὕτως ἐπληροφορήθην; καὶ λοιπὸν δὲν εἶναι εὐκολώτατον πρᾶγμα νὰ λάβῃ τις μίαν ὑπογραφὴν 5 ἢ 6 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ἐπὶ τέλους τὶ σᾶς λέγουν; ὅτι ὑποσχόμεθα νὰ ἀποδείξωμεν τοῦτο. Καὶ ἂν ἀκολουθήσετε αὐτὸν τὸν κανόνα, δὲν κατανοεῖτε ὅτι ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν ἐξακολουθοῦσαν ἐδῶ νὰ ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογὰς δύνανται νὰ ἀποσύρουν εἰς τὰς ἐπαρχίας; διότι ἕκαστος ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ πληρώνω 200 δραχμὰς διὰ νὰ μεταφέρω μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ἐπαρχίαν· στείλατε ἄλλην μίαν ἐπιτροπὴν ἐδῶ καὶ ἄλλην μίαν ἐκεῖ· εἶναι ταῦτα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα νὰ πείσουν τὴν Βουλὴν νὰ ἀκυρώσῃ μίαν ἐκλογήν; Ἀλλὰ σᾶς λέγουν ἄλλο· πῶς; δὲν πιστεύετε τοὺς 17, ἀλλ’ ἔρχεται μία ἀναφορὰ ἀπὸ 217· καταλαμβάνετε αὐτὸ τὸ μεγάλο ἐπιχείρημα; ἐν συνειδήσει εἶναι κανεὶς ἐξ ἡμῶν, ὅστις ἔχει ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ τὰς ὑπογραφὰς τῆς μερίδος του; Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω μίαν ἀλήθειαν· δὲν μὲ λέγετε, ὅταν γίνεται ἡ ἀνακήρυξις τῶν βουλευτῶν, τὶ κάμνουν εἰς τὰς ἐπαρχίας; ὅλοι οἱ κομματάρχαι συνάζουν εἰς ἁπλοῦν χάρτην τὰς ὑπογραφὰς τῶν φίλων των καὶ κατόπιν θέτουν τὰ ὀνόματα· τόσην πίστιν ἔχουν τὰ κόμματα εἰς τοὺς ἀνθρώπους των. Λοιπὸν κανεὶς ἄνθρωπος, δὲν εἶναι τόσον πτωχὸς, ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἔχῃ διόλου ἐπιῤῥοὴν καὶ ὅταν γίνεται ἐκλογὴ οἱ φίλοι τῶν ἐκλεγομένων βουλευτῶν ὄχι μόνον ὑπογράφουν, ἀλλὰ φονεύονται· τοιοῦτον εἶναι τὸ πεῖσμα τῶν ἐκλογέων καὶ ἔπειτα μοὶ λέγετε, βασισθῆτε εἰς τὰς ὑπογραφὰς τοῦ ἑνὸς κόμματος· καὶ εἶναι τοῦτο ἐπιχείρημα ἰσχυρὸν διὰ νὰ σᾶς πείσῃ, εἶναι τοῦτο ἐγγεγραμένον ἐντὸς τοῦ νόμου; Ἀλλά, κύριοι, θέλετε μεγαλητέραν ἄλλην ἀπόδειξιν ἀπὸ τὴν καθαρότητα τῶν ὑπογραφῶν; Ἐνθυμεῖσθε τὰς παρελθούσας ἐκλογάς, ὅταν πολλοὶ ἄνθρωποι παρουσιάζοντο ὡς πλαστοὶ ψηφοφόροι· αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκεῖναι δυνάμει τῆς εἰδοποιήσεως τῆς ἀρχῆς ἠγρύπνησαν εἰς αὐτὸ τὸ μέρος νὰ συλλάβουν καὶ κατηγορίαι ἔγειναν καὶ οὕτως ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικά· καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε χωρὶς νὰ ἀρνηθῆτε τὴν ἀλήθειαν, καὶ δὲν ἔχετε ἀνάγκην παρὰ νὰ ῥίψετε εἰς τὴν αἴτησιν ἐκείνην ἓν βλέμμα ἢ εἰς τὰ πρακτικά. Σᾶς ἀνέγνωσα ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀποδεικνύει τὴν μέριμναν τῆς ἀρχῆς, νὰ ἀπομακρύνῃ πᾶσαν πλαστότητα ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν, καὶ μάλιστα, ἀφοῦ καὶ εἰδοποιήθησαν αἱ ἐπιτροπαὶ περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Λοιπὸν βλέπετε ποῦ συνίσταται αὐτὴ ἡ πλαστότης; εἶναι φαντασιώδης, εἶναι μόνον διὰ νὰ λεχθῇ κἄτι τι κατὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ οὐδὲν ἄλλο. Κύριοι, διὰ νὰ ἀποδείξουν ἀκόμη αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν εἰκονικὴν, ἠξεύρετε τὶ εἶπον εἰς τὰς ἐνστάσεις των; εἰς αὐτὴν ἐψηφοφόρησαν περισσότεροι παρὰ εἰς τὴν ἄλλην, καὶ τότε ὁ ναυτικὸς κόσμος ἔλειπε. Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τῆς Ἑρμουπόλεως ἔχει 11,000 ψήφους, καὶ διότι ἐψηφοφόρησαν 2,500 εἶναι ἀπόδειξις πλαστότητος. Κύριοι, δὲν φρονῶ ἄξιον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον εἰς ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον εἶναι καθαρὸν καὶ ἀνεπίδεκτον πάσης ἀμφισβητήσεως, ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο, εἰς τὴν μεροληψίαν τῶν ἐπιτροπῶν. Κύριοι, θέλετε παρατηρήσει ὅλα τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς Σύρου ὑπογεγραμμένα παρ’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλ’ ἠξεύρετε τὶ σᾶς εἶπον; ἀληθῶς δὲν ἀπεβλήθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι ἑνὸς τῶν ψηφοφορουμένων εἰς τὴν Μύκωνον, ἀλλὰ λόγῳ αὐτοῦ ἐκέρδησαν οἱ ἄλλοι· καταλαμβάνετε; τὸ ἐννοεῖτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; καὶ ἂν παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ποῖος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τοὺς ἀντιπροσώπους μου τοὺς διέφθειραν οἱ ἄλλοι, καὶ μὴ πιστεύετε εἰς αὐτούς; ὅταν κανεὶς δὲν ἦναι ἱκανὸς νὰ ἔχῃ οὔτε ἀντιπρόσωπον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, πῶς ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἐκλογὴν; Καὶ ὅμως, κύριοι, λέγω μίαν ἀλήθειαν καὶ τὴν μαρτυροῦσι τὰ πρακτικά· ἐτόλμησαν μάλιστα νὰ εἴπωσι, ὅτι ὁ κύριος Ῥάλλης, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν γνωρίζω καὶ ὁ κ. Πρωΐος ἔκαμαν καλπονόθευσιν εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα· ἐζήτησα λοιπὸν νὰ ἴδω, ἐβεβαιοῦτο τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων; καὶ ἀφοῦ ἤδη ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Κ. Βεάκης, τὸν ὁποῖον ἡ Σύρος ἐτίμησεν αἰωνίως μὲ τὰς ψήφους της διὰ τὰς ἀρετὰς, τὰς ὁποίας ἔχει, ἐγὼ δὲν διστάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφέρω, ὁ κ. Βεάκης εἰς αὐτὸ τὸ μέρος ἔμενε διαρκῶς ὑπὲρ τοῦ συμφέροντός του πλησίον τῆς κάλπης του· ἐρωτῶ λοιπὸν, ἂν δύναταί τις νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτην βλασφημίαν, ἀφοῦ ὁ ἴδιος εἶχε συμφέρον, ὡς ἀνήκων εἰς τὴν ἄλλην μερίδα, καὶ ἀφοῦ οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλοι ἐβεβαίωσαν τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων. Πῶς λοιπόν; μήπως διὰ καμμιᾶς μαγείας ἢ τέχνης εἰσῆλθον καὶ ἔκαμαν ῥῆξιν τῶν καλπῶν; Κύριοι, μετὰ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο θέλω λαλήσει ὀλίγα περὶ τῆς δωροδοκίας. Ὁ κ. Ζαΐμης μὲ πολλὴν τῷ ὄντι εὐφυΐαν καὶ λεπτότητα ἀνεβίβασε τὸ ζήτημα τόσον ὑψηλὰ διὰ νὰ σᾶς ἐκπλήξῃ· ἔρχεται ἡ θρησκεία νὰ βεβαιώσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα! ἀλλ’ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι ἡ θρησκεία ἀπὸ τὸν Παπᾶν ἀπέχει περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι στοχάζεσθε· ὅτι ἡ θρησκεία δύναται νὰ στέκῃ πολὺ ὑψηλὰ, ἂν καὶ ὁ Παπᾶς δύναται νὰ κινῆται ὅπου θέλει· καὶ χωρὶς νὰ κατηγορήσω τὸν ἄνθρωπον, διότι δὲν τὸν γνωρίζω, θέλω νὰ χωρίσω τὰ δύω ζητήματα, ὅτι ἄλλο θρησκεία καὶ ἄλλο Ἱερεύς. Λοιπὸν ὄχι θρησκεία, ἀλλ’ εἷς καὶ μόνος Ἱερεὺς πιστοποιεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται ἀπὸ τὸν Ἱερέα αὐτόν. Ὁ Κ. Ζαΐμης ἤρχισε νὰ ἀναγνώσῃ τὸ πιστοποιητικὸν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐδίστασε νὰ τὸ ἀναγνώσῃ, ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ τὸ ἀναγνώσω.

§20ΖΑΪΜΗΣ. Ἀνέγνωσα τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον μοὶ ἦτον ἀναγκαῖον.

§21Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ πιστοποιητικόν.

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΝ.

Ὁ ὑποσημειούμενος Πρωτοσύγγελος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Σύρου καὶ Τήνου πιστοποιῶ, ὅτι συνεπείᾳ τῆς πρὸς τὸν Σεβασμιώτατον Ἀρχιεπίσκοπόν μου γενομένης καταγγελίας παρά τινων χριστιανῶν κατὰ τοῦ πολίτου Δημητρίου Καζαμίου, ὅτι δῆθεν οὗτος κατὰ τὰς ἀρτίως λαβούσας χώραν ἐν τῇ πόλει ἡμῶν βουλευτικὰς ἐκλογὰς, δελεάζων διὰ χρημάτων τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Ἑρμουπόλεως, ὥρκιζεν αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου καί τινος παρ’ αὐτῷ κειμένου τιμίου Σταυροῦ, ἵνα ψηφοφορήσωσι ὑπὲρ τῆς τὰ χρήματα ταῦτα διανεμούσης βουλευτικῆς φατρίας, διαταχθεὶς παρὰ τοῦ Σεβασμιωτάτου προϊσταμένου μου, ἵνα ἐξετάσω περὶ τοῦ περιστατικοῦ τούτου καὶ ἀποτρέψω τοῦ τοιούτου τὸν ὄντως ἀσεβῶς τὰ θεῖα καπηλευόμενον Καζαμίαν, μετέβην εἰς τὸν τῆς ὁρκωμοσίας τόπον, ἔνθα διὰ τὴν συῤῥοὴν τοῦ πλήθους μὴ δυνηθεὶς νὰ εἰσέλθω, ἐκάλεσα αὐτὸν ἔξω καὶ ἐρωτήσας περὶ τῶν περὶ αὐτοῦ διαδιδομένων, ἤκουσα ἐκ στόματος αὐτοῦ, ὅτι τοῦτο εἶναι ψεῦμα, καὶ ὅτι οἱ ὑπ’ αὐτοῦ δωροδοκούμενοι δὲν ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ’ ἐπί τινος ἄλλου βιβλίου. Ὅθεν κατ’ αἴτησιν τῶν προειρημένων πολιτῶν ἐκδίδωμι τὸ παρὸν πιστοποιητικὸν, ὑπ’ ὄψιν ἔχων καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 271 τοῦ ποινικοῦ νόμου προβλεπομένην ποινήν. Ἐν Ἑρμουπόλει Σύρου τὴν 18 Ἰουλίου 1868. Ματθαῖος Χ. Εὐαγγελινοῦ πρωτοσύγγελος. Ἐπικυροῦται τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἡμετέρου Πρωτοσυγγέλλου Κ. Ματθαίου Χ. Εὐαγγελινοῦ.

Ὁ ἀρχιεπίσκοπος

(Τ. Σ.) ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ.

Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι αὐτὸς πιστοποιεῖ, ὅτι ἐδόθη καταγγελία εἰς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον καὶ ὅτι ἔλαβε διαταγὴν ἀπὸ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον νὰ ὑπάγῃ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Πρῶτον ἐγὼ ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ αὐτοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ εὕρω ποίαν ἡμέραν ἐδόθη αὐτὴ ἡ καταγγελία, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἤρχισε εἰς τὰς 12 καὶ ἐτελείωσε εἰς τὰς 15, ἡ δὲ πιστοποίησις αὕτη φέρει ἡμερομηνίαν 18 Ἰουλίου. Ἀλλ’ ὁ ἴδιος αὐτὸς οὐδὲ τοῦτο λέγει. Τί πληροφοροῦμαι, κύριοι; ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ὁ ἐπίσκοπος ἦτο ἀπών.

§22Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Διὰ τί ἔλειπε.

§23Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ προχθὲς εἰς τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν σπουδαῖος ἔγεινε λόγος περὶ αὐτοῦ καὶ οἱ μὲν διετείνοντο ὅτι, ἦλθε τὴν τετάρτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας τὸ ἑσπέρας, οἱ δὲ, ὅτι δὲν ἦλθεν διόλου. Ἔλαβον ὅμως πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀπέργην, ὅτι ἀληθῶς ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σύρου ἦλθε κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς καὶ μετέβη ἀμέσως εἰς τὴν ἐξοχήν. Λοιπὸν, κύριοι, ἡ μήνυσις εἰς ποῖον ἐδόθη κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἀρχιεπισκόπου; εἰς τὴν ἀρχιεπισκοπὴν, εἰς τὸ πρόσωπον τὸ ἠθικὸν, ἀλλὰ τοῦτο πῶς συμβιβάζεται μετὰ ταῦτα νὰ λέγῃ «διαταχθεὶς παρὰ τοῦ ἐπισκόπου»· δὲν φαίνεται, ὅτι ἐδῶ κύριοι....... (θόρυβος)

§24Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἅμα ἐξῆλθε τοῦ ἀτμοπλοίου ὁ ἀρχιεπίσκοπος τοῦ ἔδωσαν τὴν καταγγελίαν, τοῦτο τὸ γνωρίζω ἀπὸ τὸν ἴδιον.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ πρωτοσύγγελος Ματθαῖος Εὐαγγελινὸς μετέβη εἰς τὸ διάστημα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐνουθέτει τὸν Καζαμίαν καὶ ἔλεγεν, ὅτι διετάχθη παρὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ἐν ᾧ ὅμως ὁ ἐπίσκοπος δὲν ἦτο παρών. Ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἡ πιστοποίησις δὲν εἶναι ἀληθὴς, ἀποδεικνύεται βαρυτέρα, διότι κάτωθεν τοῦ πιστοποιητικοῦ ἔρχεται σημείωσις τοῦ σεβαστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Σύρου καὶ λέγει «ἐπικυροῦται τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἡμετέρου πρωτοσυγγέλου Ματθαίου Εὐαγγελινοῦ, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σύρου». Ἂν ὁ ἐπίσκοπος ἤθελε διατάξει τὸν πρωτοσύγγελον νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, αὐτὰς ἤθελε πιστοποιήσει καὶ οὐχὶ τὴν ὑπογραφὴν, διότι τὴν ὑπογραφὴν πάντοτε μία ἀρχὴ πιστοποιεῖ, καὶ ὅμως ὁ σεβασμιώτατος Ἀρχιεπίσκοπος οὐδόλως ἤθελε νὰ πιστοποιήσῃ τὸ περιεχόμενον. (θόρυβος) Τὸ ἐννοῶ, ὅτι δὲν σᾶς ἀρέσει τόσον πολὺ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι ἀκόμη νὰ σᾶς ἐνοχλήσω ὀλίγην ὥραν. Τί ἕτερον ἀκόμη; τὸ εἶπεν ὁ Κ. Ζαΐμης, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὑπολήπτομαι, ὅτι ὁ Καζαμίας αὐτὸς ἦτο ἕνας ἀσήμαντος ἄνθρωπος· αὐτὸς λοιπὸν ἄνοιξε τὰ ἐργαστήρια καὶ ἐδωροδόκει. Ἔλαβε τὰ χρήματα πόθεν; ἀπὸ τὸν πλούσιον Βεάκην, ὅστις ἔχει τόσα πλούτη ὅσα καὶ ἐγώ· θὰ τὰ ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Γλαράκην, ἢ ἀπὸ τὸν Κανάρην.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ τὸν Πλατύν.

§27Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ Κ. Πλατὺς εἶναι ἀρκετὰ συνετὸς καὶ οἰκονόμος, ἵνα μὴ δίδῃ χρήματα εἰς τὸν Καζαμίαν, (γέλωτες.) Αὗται εἶναι αἱ ἀποδείξεις περὶ τῆς δωροδοκίας ἐκείνης τὴν ὁποίαν χθὲς μετὰ τοσαύτης θερμότητος καὶ ζήλου ὑπερασπίσθησαν ἄλλοι, σήμερον ὅμως οὔτε τὸ ἐλάχιστον δὲν ἔρχεται ὑπόδειγμα ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς μοχλὸς κατὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Σύρου καὶ λέγετε, ὅτι δὲν φροντίζετε περὶ τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ μόνον ὑπὲρ τοῦ νόμου! Κύριοι, σᾶς ἀνέφερον ὅπως σᾶς ἀποδείξωσι τὴν πλαστογραφίαν καὶ γραμμάτιά τινα, τὰ ὁποῖα ἔφερον ἐγκληματικὰ σημεῖα καὶ ἀριθμοὺς καὶ ὀνόματα. Πρῶτον δὲν ἠξεύρω εἰς ποίας χεῖρας εὑρέθησαν τὰ γραμμάτια ταῦτα, ἀλλὰ παραδέχομαι, ὅτι ἀνῆκον εἰς τὴν ἐναντίαν μερίδα, ἐδῶ καμμία ἀπόδειξις δὲν παρουσιάζεται, ὑποθέτουν ὅμως, ὅτι τὰ εἶχον οἱ ἀντίθετοι τῶν ἀποτυχόντων. Ἰδοὺ τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο γίνεται εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας πρὸς εὐκολίαν τῆς ψηφοφορίας, σᾶς λέγουν, ὅτι εἰς ἄλλα μέρη σημειώνουν μόνον τοὺς ἀριθμούς. Τὸ παραδέχομαι, δυνατὸν εἰς μίαν ἐπαρχίαν ν’ ἀκολουθοῦν αὐτὴν τὴν τάξιν, εἰς ἄλλην ὅμως ὄχι. Καὶ ἐγὼ ἐνήργησα ἐκλογὰς καὶ ἔδωσα ψηφοδέλτια μὲ ὀνόματα καὶ ἀριθμοὺς διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν ἀνθρώπων τῆς μερίδος μου, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐψήφιζον· ἀποδεικνύει τοῦτο πλαστογραφίαν; τὸ ἀπαγορεύει ὁ νόμος;

§28ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπολεμήσαμεν αὐτό.

§29ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ αὐτὰ τὰ ὀνόματα ἐπολέμησα.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι διακριτικώτερον σημεῖον τὸ ὄνομα ἢ ἕνα Α. τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ἓν μπιλλέτο. Ἔπειτα, κύριοι, μὴ ἀρνεῖσθε τὴν ἱστορίαν. Τὸ ἴδιον σύστημα ἀκολουθεῖται παντοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τις ἄλλο. Ἔρχεται μετὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα τὸ μέγα κακὸν, ἡ ἐπέμβασις τῆς ἐξουσίας, ὁ φατριασμὸς τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ τῳόντι εἶναι σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Νομίζω, ὅτι ἂν ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἐγγράφως τὴν ἐπικαλεσθῶ θέλω ἀνατρέψει ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα. Ἰδοὺ τί λέγουσιν αἱ ἐνστάσεις καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς «ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἔτρεχεν εἰς τὰς ὁδοὺς, ἔκλεισε τὸ γραφεῖόν του, καὶ ὁ ὑποτελώνης καὶ ὁ τελώνης καὶ ὁ γραμματεὺς καὶ καθ’ ἑξῆς καὶ ἐζήτουν νὰ πάρουν τὰς ψήφους ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Τί ἄλλο σᾶς λέγουν, ὅτι ἂν.... ...... ὁ Κανάρης, ὁ ὁποῖος διωρίσθη διευθυντὴς τοῦ ἀκταιωροῦ, ὁ διορισμός του ἤρκει νὰ τρομάξῃ. Ἂν ἤρκει ὁ διορισμὸς τοῦ διευθυντοῦ νὰ τρομάξῃ τὴν Σύρον, μήπως θὰ μᾶς εἴπωσι ἐτρόμαξε καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ὑπουργοῦ; Φαίνεται ὅτι ἡ Σύρος κατοικεῖται ἀπὸ λαγωοὺς, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποδείξω τώρα ὅτι ὅσα λέγουσι περὶ τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνυπόστατα, ἐπειδὴ δὲ ἔχομεν ἀνὰ χεῖρας ἐγγράφους ἀποδείξεις δὲν ἔχω πολὺ νὰ ἐνδιατρίψω εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον. Ἰδοὺ τί λέγει, ἡ ἔκθεσις. Ἰσχυρὰ καὶ ἀποδεδειγμένη φαίνεται ἡ ἔνστασις τῆς ἐκ μέρους τοῦ Ταμίου, Ἐφόρου καὶ τοῦ Νομαρχοῦντος Σύρου πιέσεως καὶ ἐκβιάσεως τῶν ἐκλογέων· οὗτοι ὄχι μόνον ἐκηρύχθησαν κομματάρχαι τῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλ’ ὁ πρῶτος, ἀφοῦ ἐκάλεσε εἰς Σύρον ὑπὸ τὸ πρόσχημα λογοδοσίας τὸν Ταμιακὸν Εἰσπράκτορα Κουμουτσόπουλον, ἀντίπαλον ἀνέκαθεν τοῦ Δημάρχου Μυκόνου, ἀπεκώλυσεν αὐτὸν νὰ μεταβῇ εἰς Μύκωνον, ὅπου εἶχεν ἐκλεχθῆ Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ οὕτως ἔμεινε πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν Δήμαρχον ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν καλπονόθευσιν. Ὁ δεύτερος ἠπείλει τοὺς ἐπιτηδευματίας μὲ ἐπιβολὴν μείζονος φόρου καὶ ὁ γʹ. ἐπειθανάγκαζε τὸν δήμαρχον Ἑρμουπόλεως, ὅπως μὴ τῷ κοινοποιήσῃ δῆθεν τὴν εἰς χεῖράς του παῦσιν αὐτοῦ, νὰ ἀποσυρθῇ παραδίδων τὴν δημαρχίαν εἰς τὸν ά. πάρεδρον, τὴν δὲ ἀστυνομίαν εἰς τὸν βʹ.» Ἀκούσατε τί ἔπραττον αὐτοί; ἦτον ὑπάλληλοι καὶ ἠπείλουν, ὅτι θὰ διπλασιάσουν καὶ θὰ τριπλασιάσουν τοὺς φόρους, καὶ ποῦ ἔλεγον ταῦτα; εἰς τὴν Σύρον, ἐνῷ δὲν περνοῦν τὰ τοιαῦτα οὔτε εἰς τὸ ἔσχατον χωρίον τῆς Ἑλλάδος· ἰδοὺ ὅμως τί λέγει ὁ κ. Χρηστίδης περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν· παραπονεῖται πρὸς τὸν νομάρχην καὶ λέγει· «μανθάνω ὅτι ἀντὶ τοῦ Ντουζίνα στέλλουν τὸν Μακροτάσον· οὗτος εἶναι φατριαστὴς κατ’ ἐμοῦ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐναντίων. Ἡ διαγωγή σας συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, εἶναι λίαν φατριαστική. Διατί δὲν στέλλετε ἄνθρωπον ἀμερόληπτον, ἀλλὰ περιστρέφεσθε εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως φατριάζουν; πέμψατε τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, πέμψατε τὸν γραμματέα, αὐτὸν τὸν τελώνην, τὸν ἀντεισαγγελέα, τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, πέμψατε τέλος πάντων ὑμᾶς αὐτούς.» Ἀκούετε, κύριοι; ἐζήτησε νὰ σταλῇ ἕνας ἄνθρωπος ἀμερόληπτος καὶ παρουσιάσθη διὰ μιᾶς καὶ ὁ γραμματεὺς τοῦ τελωνείου καὶ ὁ ὑποτελώνης καὶ ὁ γραμματεὺς τῆς ἐφορίας καὶ ὁ ἔφορος καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς καὶ αὐτὸς ὁ Εὐγενειάδης. Βλέπετε ποίαν ἀξίαν πρέπει νὰ δώσῃ τις εἰς συστάσεις, τὰς ὁποίας διαψεύδουν τὰ πράγματα. (θόρυβος).

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄλλοτε εἶσθε κατὰ τοῦ Εὐγενειάδου.

§32Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ταράσσομαι, κύριοι. Αὐτὸς ὁ Εὐγενειάδης παρεστάθη ὡς ἕνα φόβητρον εἰς Σύρον· εἶπαν ὅτι ἐπηρέασε τὸν δήμαρχον καὶ ἄλλα πολλά· δύναται νὰ ᾖναι ἱκανὸς νὰ τὰ κάμῃ, ἀλλ’ ἐξετάζω, ἐὰν τὰ ἔκαμε ἐδῶ· αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἔπρεπε νὰ ἐμπνεύσῃ φρίκην καὶ ἀποστροφὴν εἰς τὸν ἄλλοτε ἀξιόλογον καὶ ἀξιότιμον δήμαρχον Σύρου, ἔπρεπε κατ’ αὐτοῦ νὰ ὑπάρχῃ μία ἀγανάκτησις, μία ἀποστροφή. Ἰδοὺ ὅμως τί συνέβη μεταξὺ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ· καὶ πότε, κύριοι, ὅτε αὐτὸς ἔπαυσε πλέον νὰ ᾖναι ἐξουσία εἰς Σύρον. Γράφει ὁ Παππαδάκης πρὸς τὸν νομαρχοῦντα Εὐγενειάδην, «Ἐκ τοῦ γραφείου τῆς δημαρχίας. Μοὶ ἔγραψες, ὅτι ἐπιθυμεῖς νὰ μὲ ἰδῇς· τοῦτο μοι εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμω σήμερον. (Ἀναγινώσκει ἐπιστολὴν τοῦ κ. Παππαδάκη δημάρχου Σύρου πρὸς τὸν κ. Εὐγενειάδην.) Κύριοι, ἠκούσατε, ὅτι ψυχολογικῶς εἰσῆλθεν αὐτὸς ὁ φόβος καὶ τρόμος ἀπὸ τὰς ἀρχὰς εἰς τὴν Σύρον καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ψυχολογικῶς ἐνήργησε καὶ πρὸς ἀπόδειξιν ἔφεραν τὴν ψυχικὴν κατάστασιν αὐτοῦ τοῦ πιεσθέντος καὶ ἀφανισθέντος δημάρχου. Συμβιβάζονται ὅλα ταῦτα μὲ τὴν εὐγενῆ καὶ ἀξιόλογον πρόσκλησιν, τὴν ὁποίαν ὁ Παππαδάκης κάμνει πρὸς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπέρχεται τοῦ τόπου; Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤθελε φθάσει εἰς τοιαύτην γενναιοφροσύνην· νὰ θέλῃ νὰ φιλοφρονήσῃ ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος εἶχεν βλάψει τὰ συμφέροντά του· ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω καὶ λέγων δὲν πιστεύω, ὁμολογῶ μίαν ἀλήθειαν, τῆς ὁποίας τὴν πίστιν ζητήσατε νὰ ἀνεύρητε εἰς τὴν συνείδησίν σας· ποῦ λοιπὸν ὑφίστανται αὐταὶ αἱ φοβεραὶ ἐπεμβάσεις καὶ παραβιάσεις; Ἀπῆλθον, κύριοι, 100 στρατιῶται εἰς τὴν Σύρον. Πόλις, ἡ ὁποία ἔχει 30000 κατοίκους, ἂν ἐστάλησαν εἰς αὐτὴν 100 στρατιῶται δὲν εἶναι πολλοὶ καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε δύναμις εἰς τὴν Σύρον, διότι ἡ Σύρος εἶναι τὸ κέντρον ἑτέρας ἐργασίας πολὺ σπουδαιοτέρας καὶ πολὺ ἐκτεταμένης, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιβλέπουν τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν; καὶ δὲν ἔπρεπεν ἡ ἐξουσία νὰ ἔχῃ 50 ἀνθρώπους εἰς τὴν Σύρον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διέρχονται πάσης ποιότητος ἄνθρωποι, καὶ ἂν δὲν εἶχε τοιαύτην πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀξία νὰ ὀνομάζεται Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τί ἔπραξεν ἡ δύναμις; τρομοκρατίαν λέγουν· ἔ! πῶς ἐπῆλθεν ἡ τρομοκρατία, τί εἶναι τρόμος; Διὰ νὰ κάμῃ κανεὶς τὸν ἄλλον νὰ τρέμῃ, πρέπει νὰ τὸν κακώσῃ, ἔχετε τοὐλάχιστον κακώσεις ν’ ἀναφέρητε καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅπου ὑπάρχουν 2000 ἢ 2500 στρατιῶται, ὑπάρχει τρομοκρατία; Τρέμει κανείς, διότι βλέπει τὰ στρατεύματα, τὰ τάγματα; Ἐγὼ δὲν εἶδον κᾀνένα νὰ τρέμῃ· ἀγάλλονται πάντες βλέποντες τοὺς συμπολίτας αὑτῶν νὰ ὁπλίζωνται καὶ νὰ ἐργάζωνται ὑπὲρ τῆς τάξεως. Καὶ ὅμως αὐτὴ ἡ φοβερὰ δύναμις ἦτον 50 ἄνδρες· ὑποθέσατε, κύριοι, 50 ὡπλισμένους ἀνθρώπους εἰς μίαν πόλιν, ἡ ὁποία ἔχει 30000 κατοίκους. Τί λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι; ὅτι εἰς τὴν Μύκωνον ἐπῆγε μία φοβερὰ δύναμις· πόσοι; δώδεκα, τριάκοντα χωροφύλακες· ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσουν τρόμον εἰς τὴν πόλιν τῆς Σύρου; ἐκτὸς ἂν εἰς τὴν Σύρον ἀντὶ 30000 ἀνθρώπων, ὑπῆρχον 30000 λαγοί. (Θόρυβος.) Ἀλλ’ ἐγένετο ἑτέρα πίεσις φοβερὰ λέγουν, διωρίσθησαν 4 ὑπολογισταὶ περιπλέον· τοῦτο πρῶτον δὲν εἶναι ἀληθές· διότι ἔπρεπε νὰ ἔχωσι καὶ τὸ ὀργανικὸν διάταγμα νὰ μᾶς ἀποδείξωσιν, ὅτι εἶναι περιπλέον. Ὑποθέτω, ὅτι διωρίσθησαν 4· ἠξεύρετε τί εἶναι οἱ ὑπολογισταί; γραφεῖς. Συλλογισθῆτε, εἰς τὴν Σύρον, ὅπου ἕκαστος τῶν ἐμπόρων δὲν ἠξεύρω πόσους γραφεῖς ἔχει, διότι διωρίσθησαν 3 γραφεῖς, μετεβλήθη τὸ πνεῦμα ψυχολογικῶς εἰς τὴν Σύρον, καὶ ἔδωσαν τοὺς ψήφους των εἰς τοὺς ἄλλους. Καὶ δὲν ἀνοίγετε τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἡ διαφορὰ τῶν συναγωνισθέντων, καὶ ὁ ἔντιμος κύριος Βεάκης εἶναι προϊὸν τῆς ἐκλογῆς· ἂν ἡ φοβερὰ βία ἐνήργει δὲν ἤθελεν ἐνεργήσει καὶ διὰ τὸν Δελασούδαν; Κύριοι, τελευταῖον ζήτημα εἶναι τοῦ Δελασούδα. Ἐζήτησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ ἐφαρμόσουν τοὺς ὅρους τῆς Πολ. καὶ Ποιν. Δικονομίας· ἐλησμόνησαν ὅμως, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὅροι εἶναι διαγεγραμμένοι. Βεβαίως, ἂν μὲ καλέσῃς εἰς τὸ δικαστήριον, διότι χρεωστῶ καὶ δὲν παρουσιασθῶ, ἤθελον δικασθῆ ἐρήμην, ἂν παραμελήσω, νὰ κάμω ἀνακοπὴν καὶ ἡ ἀπόφασις γίνει τελεσίδικος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσω, καίτοι μὴ ὑπόχρεως· οὕτω διέταξεν ὁ νόμος, καὶ ἂν ἤθελα νὰ μὴ ὑπαχθῶ εἰς τὴν ἀδικίαν, ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσω τὸν νόμον· εἰς ποῖον ὅμως μέρος τοῦ βουλευτικοῦ νόμου εὕρετε, ὅτι ὁ ὑποψήφιος ὁ μὴ παρουσιασθεὶς κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ μετὰ τὴν ἀκύρωσιν· ἂν παρῃτήθη τότε τοῦ δικαιώματός του, ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν του, οὐδεμία ὅμως διάταξις ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ νόμου. Τί κακὸν ἔκαμεν ὁ Δελασούδας, ἂν δὲν ἔθεσε τὴν κάλπην τὴν πρώτην φορὰν καὶ τὴν ἔθεσε τὴν δευτέραν; Κατὰ τί διέστρεψε τὰ φρονήματα τοῦ κόσμου; Ἡ ἐκλογὴ μετὰ τὴν ἀκύρωσιν εὑρέθη εἰς ἓν σημεῖον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐκ νέου ἤρχιζεν ἡ ἐκλογὴ καὶ ἠδύνατο νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ· δὲν πρέπει τις, κύριοι, νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ κατασοφίζῃ τοὺς νόμους, ὅταν οὗτοι ῥητῶς διαγράφουν τὰ πράγματα· ὅ,τι ὁ νόμος δὲν ἐμποδίζει, σεῖς δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἐμποδίσητε, δὲν ἔχει οὔτε εἰς τοῦτο δίκαιον ὁ ἔντιμος προλαλήσας κ. Ζαΐμης. Δὲν θέλω καταβῆ τὸ βῆμα, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῶ λόγους τινάς, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ῥοντήρης· τί εἶπεν ὁ κ. Ῥοντήρης; «Ζητεῖτε ν’ ἀκυρώσητε νομίμους ἐκλογὰς, ζητεῖτε ν’ ἀδικήσητε καὶ τὸ κάμνετε διὰ πολιτικὸν συμφέρον. Καὶ ὑπάρχει ἄλλη νομιμωτέρα ἐκλογὴ αὐτῆς, τὴν ὁποίαν σεῖς θέλετε διὰ πολιτικοὺς λόγους ν’ ἀκυρώσητε, ἢ νομίζετε ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ σᾶς ἐννοήσουν ὅλοι οἱ παρακαθήμενοι καὶ ἀκροώμενοι·» Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους τότε δὲν ἀπήντησα ἔγειναν σήμερον καταφανεῖς, διότι ἐπεθύμουν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ νὰ ἐπικαλούμεθα τὰ αἰσθήματα τῆς συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως, θέλομεν ν’ ἀνατρέπωμεν τὰς ἰδέας καὶ οὐχὶ νὰ γινώμεθα ἱεροεξετασταί. Τοιαῦτα πράγματα ἡμεῖς δὲν λέγομεν, οὔτε θέλομεν. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῆς ἐκλογῆς Σύρου· δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν παρέλειψά τι, αὐτὸ μόνον παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, ὅτι ἀντὶ νὰ καταφύγῃ εἰς ὅλα τὰ ἐξώδικα μέσα, ὅσα παρουσιάζονται ἄνευ βάσεως, ἄνευ νομίμων διατυπώσεων, ἄνευ οὐδενὸς τεκμηρίου, νὰ καταφύγῃ ἁπλῶς εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς Διεξῆλθον ὡς μέλος τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ὅλας τὰς ἐκλογὰς τοῦ κράτους, δὲν ἀπήντησα πρακτικὰ οὐδὲ καθαρώτερα, οὐδὲ ὑπογεγραμμένα ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει μία ἔνστασις. Λέγουν, ὅτι εἰς τὴν Μύκωνον ἔγεινε καλπονόθευσις· καὶ διατί οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Χρηστίδου ὑπογράφουν τὰ πρακτικά, καὶ διατί μένουν ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ δὲν κάμνουν ἐνστάσεις; διατί δὲν ἔφυγαν, διατί δὲν διεμαρτυρήθησαν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ μεγαλείτερον τεκμήριον εἶναι ἡ ὁμολογία αὐτῶν τῶν ἐνισταμένων. Σεῖς γνωρίζετε, ὅτι εἷς ὑποψήφιος δὲν δύναται νὰ παρευρίσκεται εἰς ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ διορίζει ἐμπίστους, ὡς λέγουν οἱ ἀδελφοὶ Ἑπτανήσιοι, τῆς μεγαλειτέρας ἐμπιστοσύνης καὶ ὑπολήψεως. Αὐτοὶ εἶναι ἀντιπρόσωποι καὶ ἐνδιαφέρονται περισσότερον καὶ αὐτοῦ τοῦ μέλλοντος νὰ ἐκλεχθῇ, διότι καὶ τὰ ἰδικά των συμφέροντα συνδέονται μὲ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ φίλου των· φαντασθῆτε λοιπὸν πόσον σπουδαῖον πρᾶγμα εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος, καὶ ὅταν αὐτοὶ βεβαιοῦσι τὴν ἀλήθειαν, ἔχετε ἀνάγκην νὰ καταφύγητε εἰς πράγματα, μὴ ἔχοντα ὑπόστασιν; Δείξατε πρακτικὰ ἄλλων ἐπαρχιῶν τόσον ἁγνὰ, καὶ θέλω ὑποκύψει εἰς ἐσᾶς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀρκετὰ ἐλάλησα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς καὶ δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει πράξει σύμφωνα μὲ τὸ δίκαιον καὶ τὸ καθῆκον.

§33ΣΑΡΑΒΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν, ἂν τὸ ἐπιτρέπετε. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ μοὶ εἰπῆτε, ἂν ἐνθυμῆσθε, πόσοι στρατιῶται ἦσαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας, ὅπου ἐγένετο αὕτη ἡ τρομερὰ ἔκθεσις διὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην;

§34ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρετε πόσοι ἦσαν, καὶ πόθεν ἦσαν; Ἦσαν τόσοι, ὥστε ἔκαμον τοσαύτας πράξεις, ὁποίας εἶδες μέσα εἰς τὰ πρακτικά· (γέλως)· τὰς ἐνθυμεῖσαι; Ἐνθυμεῖσθε πόσαι διαμαρτυρήσεις ἔγιναν, πόσαι μηνύσεις ὑπάρχουν; Πόσαι καταγγελίαι ὑπάρχουν ἐδῶ, κύριε Σαράβα;

§35ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἴπατε τότε, ὅτι ὄπισθεν αὐτῶν ὑπῆρχεν ἡ ἐξουσία.

§36Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶπον, ὅτι ὄπισθεν αὐτῶν ὑπῆρχεν ἡ ἐξουσία, καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε τί εἶπον, εἶπον μόνον, ὅτι ἐνήργησαν ἐκεῖ ἄνθρωποι στρατιωτικοὶ, τῶν ὁποίων ἐπαρουσίασα τὰ ἔγγραφα· ἐνήργησαν ἐξ αὐτοβουλίας. Αὐτὸ εἶπον, κύριε Σαράβα.

§37ΣΑΡΑΒΑΣ. Πολὺ καλὰ, ἠμπορεῖ ν’ ἀπατῶμαι.

§38ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἂν, κύριοι, ἐθεώρουν τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ὡς ζήτημα ἀφορῶν μόνον τοὺς ἐνδιαφερομένους, δὲν εἶχον καμμίαν διάθεσιν νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ἀλλ’ ὅπως ἐγὼ σκέπτομαι, ὅπως ἐγὼ αἰσθάνομαι, ἔχω προσωπικὸν συμφέρον ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον· πέποιθα δὲ ὅτι θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι καὶ ἐσεῖς πάντες ἔχετε τὸ αὐτὸ συμφέρον, ἔχετε τὸ αὐτὸ νόμιμον δικαίωμα. Ἠδυνάμην, κύριοι, ὑπὲρ ἑνὸς φίλου μου ν’ ἀδιαφορήσω, ἂν ἐπρόκητο περὶ παρωνυχίδος· ἄν τις ἐπετίθετο κατὰ τοῦ οἴκου μου, καὶ ἐκινδύνευεν ἕνα κεραμίδι, μοῦ ἦτον ἀδιάφορον· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῶν Συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀδιάφορος, καὶ οὐδὲ ὁ οἰκοδεσπότης, ὅταν πρόκηται περὶ τῶν ὅλων· ἐννοῶ μὲ ταῦτα ὅλους τοὺς ἄλλους νόμους μηδὲν, καὶ θεμέλιον τῆς πολιτείας καὶ πάσης ἐξουσίας μόνον τὸν βουλευτικὸν νόμον. Ἂν πρόκηται, κύριοι, πάντα τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος νὰ καταπατηθῶσιν, ἡ ἀντιστάθμισις πρὸς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, ὅπερ ἐπιτρέπει τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἤθελε μὲ κάμῃ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι μηδὲν τὰ ἄλλα, μόνον αὐτὰ τὰ ἄρθρα εἶναι τὸ α καὶ τὸ ω, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουσι τὸ δικαίωμα τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας εἰς τὸν πολίτην. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ, κύριοι, εἶναι φροῦδον καὶ χίμαιρα, ὅταν ἔχωμεν ἐπεμβάσεις εἰς τὰς ἐκλογάς. Τόσον μᾶλλον, κύριοι, ἐπείγομαι νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ὅσον ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ πασῶν τῶν ἄλλων. Ἄν τι διεπράχθη εἰς τὰς ἄλλας ἐκλογὰς, δύναται νὰ διεπράχθη ὑπὸ τῆς κυβερνήσεώς τι, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δὲν περιεῖχε τὸν ἰδιάζοντα χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὴν προκειμένην. Ὕβρις καὶ περιφρόνησις τοῦ σεβαστοῦ αὐτοῦ σώματος συνεδριάζοντος. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς τὴν ἀκύρωσιν καὶ ὡς ζήτημα τιμῆς καὶ ὡς προσωπικὸν πάλιν ζήτημα. Καθὼς τινὲς ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ συμφέροντά των, οὕτω καὶ ἡμεῖς διὰ τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν. Ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὰ ἴδια συμφέροντα, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς τὸ σῶμα, τοῦ ὁποίου ὑμεῖς εἶσθε φύλακες. Κύριοι βουλευταὶ, ἀρκετὰ ἐσυζητήθη ἡ προκειμένη ἐκλογή· ἄπειρα εἶναι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐδυνάμην καὶ τῳόντι δὲν ἠξεύρω πόθεν νὰ ἀρχίσω καὶ ποῦ νὰ τελειώσω. Πολλὰ θέλουν παραλειφθῆ ἐκ τῆς κατηγορίας, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ συμπληρώσητε ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως, πάντοτε ἐνθυμούμενοι, ὅτι ἡμῶν καθῆκον εἶναι νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην, ἐδικόν σας δὲ νὰ φέρητε τὴν ἀπόφασιν. Ἐγὼ, κύριοι, θέλω ψηφίσει κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς διὰ τρεῖς λόγους· πρῶτον διότι ἔλαβε χώραν θεμιτὴ ἐπέμβασις εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογήν· δεύτερον διότι ἔγεινε νόθευσις τῶν καλπῶν· τρίτον διότι ἔγεινε δωροδοκία, καὶ κατὰ σειρὰν θέλω ἀσχοληθῶ νὰ ἀποδείξω καὶ τὰ τρία ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ὁ χρόνος μοῦ τὸ ἐπιτρέπει. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ἔγεινε λόγος περὶ θεμιτῆς ἐπεμβάσεως καὶ αἱ ἰδέαι δὲν ἐκαθαρίσθησαν νομίζω ἐγώ· καὶ σήμερον ἐλέχθη ὑπό τινων ῥητόρων, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἐπιτρέπεται, καὶ ἔρχομαι νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται. Θεμιτὴ ἐπέμβασις, κύριοι, εἶναι ἡ διαχείρισις τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ πρὸς φατριαστικὸν συμφέρον· αὐτὴ εἶναι θεμιτή. Ἑπομένως κανεὶς δὲν φιλονεικεῖ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ τὸν δεῖνα ἀντὶ τοῦ δεῖνος νομάρχην, ἀλλ’ ὅταν διορίζῃ τὸν Παῦλον διὰ νὰ καταδιώξῃ τὸν Πέτρον κατὰ τύπους μόνον ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι φατριαστικὴ ἀπαγορευομένη ὑπὸ τῆς ἠθικῆς, ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῶν νόμων, μὴ δυναμένη νὰ λάβῃ κῦρος ἐνώπιόν σας, ὅπως δήποτε. Κύριοι, πολλοὶ ἔχουσι ἀκόμη ἰδέαν μὴ βεβαίαν· τί δύνανται νὰ πράξουν ὑπάλληλοί τινες διοριζόμενοι εἰς μίαν ἐπαρχίαν ὑπὸ μιᾶς κυβερνήσεως διὰ νὰ πιέσωσι, διὰ νὰ μεταβάλωσι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς; Ἐγὼ, θὰ σᾶς ἀναφέρω ὀλίγα τινὰ παραδείγματα γενόμενα ἢ ἐνδεχόμενα νὰ γείνωσι. Πρῶτον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐπέμβασις, ἢ πᾶσα ἐνέργεια τῆς ἐξουσίας σκοποῦσα μεταβολὴν τῆς ἀντιπροσωπείας, τοῦ νὰ ἐκλεχθῇ ὁ Πέτρος ἀντὶ τοῦ Παύλου, εἶναι ἐπέμβασις παράνομος, καὶ ἡ διαφορὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην τὴν κτηνώδη εἶναι κατὰ τὰ μέσα· ἐπ’ αὐτῆς γίνεται χρῆσις τῆς ὑλικῆς πιέσεως, ἐν δὲ τῇ ἄλλῃ γίνεται χρῆσις ἄλλων μέσων, ἀπειλῶν, δωροδοκιῶν, ὑποσχέσεων διαφόρων· καὶ σᾶς βεβαιῶ κύριοι, δύσκολον εἶναι νὰ ἐκλέξῃ τις πότερον τῶν δύω κακῶν εἶναι χείριστον, χεῖρον τοῦ ἄλλου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ σκοπὸς δίδει τὸν χαρακτῆρα, ἂν ὁ σκοπὸς ᾖναι νὰ νοθεύσῃ τὴν γνησιότητα, ἡ ἐνέργεια εἶναι κατὰ τύπους ἐπιτρεπομένη, εἶναι ὅμως καὶ φατριαστικὴ καὶ κατ’ οὐσίαν ἀποδοκιμαστέα. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι ἕνεκα τοῦ συστήματος, ὅπερ ὑπάρχει, χάριν τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ὁ ψηφοφόρος δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τίποτε. Ἀλλὰ αὐτὰ, κύριοι, εἰς ποίους τὰ λέγουν; ἡμεῖς εἴμεθα ὅλοι βουλευταὶ, ἐκτεθέντες πολλάκις εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ ἠξεύρομεν, ὅτι ἂν δὲν ἔχῃ κανεὶς κανένα νὰ ὁμιλήσῃ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τὰ χωρία νὰ ἐνεργήσῃ, οὔτε ψῆφον λαμβάνει, ἂν λάβῃ, θὰ λάβῃ πολὺ ὀλίγους, καὶ ἂν τοῦ παραλύσουν τοὺς κομματάρχας, εἰς οὐδὲν τὸν ὠφελεῖ ἡ κοινὴ γνώμη, ὅσον ἀγαπητὸς καὶ ἂν ᾖναι. Ἡ ψηφοφορία εἶναι μυστικὴ, ἀλλ’ ἡ ἐνέργεια εἶναι φανερά· τὴν ἐνέργειαν ἅμα τοῦ καταστρέψητε, τὸν καταστρέφετε ὅλως διόλου. Τοιαύτην ἐνέργειαν, ὅταν κάμῃ ἡ κυβέρνησις κατά τινος, τί γίνεται; Τὴν δύναμιν, κύριοι, τῆς ἐνεργείας, ἐνθυμηθῆτε εἰς τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι ἡ ἐξουσία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πάντων τῶν ὑπουργῶν, εἶναι συσωματωμένη ὑπερόγκως ἕνεκα τῆς ἀπεράντου συγκεντρώσεως τῆς ἐξουσίας εἰς χεῖράς των. Φαντασθῆτε, κύριοι, Νομάρχην λέγοντα εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην τῆς Σύρου, ἔχοντα οἶκον 100,0000 δρ. ἀξίας εἰς τὴν πλατεῖαν, ὅτι ὁ οἶκος αὐτὸς γίνεται πλατεῖα· ὅταν ὁ νομάρχης τοῦ τὸ εἴπῃ, κύριοι, τί θὰ αἰσθανθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος; πῶς κανονίζονται τὰ τῶν σχεδίων τῶν πόλεων; τὸ πᾶν κεῖται εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας, εἰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· εἶναι πλέον ἐλεύθερος αὐτὸς ὁ πολίτης νὰ ἐκφέρῃ τὴν ἰδέαν του; Ὑποθέτω ἄλλο. Ἔπαρχοι, νομάρχαι καλοῦν τρεῖς πτωχοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς λέγουν τὰ παιδιά σας ἔλαβον κλῆρον στρατεύσιμον, καὶ ἂν ψηφίσητε κατὰ τῶν ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ παιδιά σας θὰ ὑπάγουν στρατιῶται. Αὐτὴ ἡ ἀπειλὴ ἔχει ἐπιῤῥοὴν, ἄν ποτε γείνῃ, ναὶ ἢ ὄχι; Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν αὐτό; Σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι δυνατότατον. Εἰς τὸν δῆμόν μου 20 εἶναι οἱ κληροῦχοι καὶ ἐν τούτοις ἀναζητοῦνται μέχρι τῶν 150, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξαιροῦνται φατριαστικῶς. Ταῦτα εἶπον διὰ ν’ ἀποκρούσω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ χρῆσις τῆς ἐξουσίας ἡ νόμιμος, ἡ τυπικὴ πρὸς φατριαστικοὺς σκοπούς.

§39Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἦσο, ἐκάμνετε αὐτά;

§40ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ὄχι.

§41Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Λοιπὸν πῶς τὰ ὑποθέτετε;

§42ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὑποθέτω· σεῖς ἠξεύρετε ἂν ἔγειναν, καὶ ὅταν ψηφίσητε αὐτὰ νὰ στοχασθῆτε, καὶ ὄχι συλλογιζόμενοι τὸν Κανάρην ἢ τὸν Χρηστίδην. Ἀλλ’ ἂν ὑποθέσητε τὴν θεμιτὴν ἐνέργειαν ἑνὸς ὑπαλλήλου, εἰσαγγελέως, ποῦ συμπεράσματα; ὁ εἰσαγγελεὺς εἶναι ὁ φίλος τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου, καὶ ὅταν βλοσυρὸν βλέμμα ῥίψῃ εἰς ἕνα πολίτην, αὐτὸς ὁ πολίτης τὸ αἰσθάνεται· μόνον αὐτὸ τὸ βλέμμα ἠμπορεῖ ν’ ἀφαιρέσῃ μίαν ψῆφον, καὶ ὅλοι γνωρίζομεν πόσον οἱ χωρικοὶ τρέμουν ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ἐξουσίας. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν πρέπει νὰ ἵσταται πολὺ ὑψηλὰ καὶ τότε διεξάγονται καλῶς αἱ ἐκλογαὶ, ἄλλως αἱ ἐκλογαὶ δὲν εἶναι ἐκλογαὶ πλέον. Κύριοι, συνέβησαν τάχα τοιαῦτά τινα εἰς τὴν Σύρον; οὐδεὶς γνωρίζει, ἠξεύρομεν μόνον, ὅτι ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἐγένοντο 88 παύσεις, μεταθέσεις, διορισμοὶ, ἀνακλήσεις· ἔχω κατάλογον. Ἀλλ’ ἀπέναντι τηλικούτου ποσοῦ διορισμῶν εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἠμπορεῖ τις ν’ ἀνθέξῃ εἰς βουλευτικὴν ἐκλογὴν, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ περιπέτειαν ἐπιτυχίας; Ἀνεκλήθησαν ἢ μετετέθησαν ἢ ἐπαύθησαν 88. Ἰδοὺ οἱ διορισθέντες. (Ἀναγινώσκει κατάλογον). Τοιαύτην ἐνέργειαν, κύριοι, οὐδέ ποτε εἶδον, οὐδέ ποτε ἐφαντάσθην.

§43ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πότε ἔγειναν αὐτά;

§44ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς, πρὸ τῶν ἐκλογῶν, διὰ τὰς ἐκλογάς.

§45ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ὁ Πανάρετος Σπανόπουλος μετετέθη ἀπὸ Κέρκυραν εἰς Σύρον πρὸ ἓξ μηνῶν.

§46ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι διωρίσθη, καὶ ὅτι διωρίσθη κατὰ τὴν ἐκλογήν. Κύριοι, τὰ γραφεῖα τὰ λιμενικὰ ἦσαν κλεισμένα καθὼς καὶ τὰ τελωνειακά. Κύριοι, διατί ἀνεκλήθη ὁ νομάρχης Δρακόπουλος; Ἦτο ὕποπτος· πῶς; δὲν εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κυβερνήσεως; ἀλλ’ ἴσα ἴσα τότε πῶς μετὰ ταῦτα τὸν ἔστειλαν πάλιν ἐκεῖ;

§47ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Παρὰ πολὺ ἀφελὴς φαίνεσθε, τόσην ἀφέλειαν δὲν ἐπίστευον νὰ ἔχητε.

§48ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸς εἶναι τρόπος ἐκφράσεως. Ἐγὼ τὸ συμπεραίνω. Ἠξεύρω δὲ, ὅτι αὐτὸς ὁ καλὸς ὑπάλληλος, τοῦ ὁποίου ἡ διαγωγὴ εἶναι πολὺ καλὴ, ἤρχετο εἰς αὐτὸ τὸ δωμάτιον καὶ ἐκάθητο μὲ δεμένας τὰς χεῖρας χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπηρεσίαν.

§49ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ῥάβδος ἐν γωνίᾳ, ἄρα βρέχει (γέλως).

§50ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Καὶ τὰ ἠξεύρετε καὶ τὰ ἠξεύρομεν, καὶ τὰ ἐννοοῦμεν καὶ τὰ ἐννοεῖτε. Ὁ ἀρχιερεὺς ἀνεκλήθη ἐδῶ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐπανῆλθεν· ὁ μοίραρχος ἐπίσης· ἀντὶ τοῦ Μπασδέκη διωρίσθη ὁ ......... Τὸ πᾶν ἀνεστατώθη διὰ νὰ ἐπιτύχωσιν οἱ ὑποψήφιοι, καὶ νομίζουσιν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ, ὅτι ἡ θεμιτὴ ἐπέμβασις ἐπιτρέπεται; ἐγὼ λέγω ὅτι ὄχι, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ μεταχειρισθῆτε τὰ κεφάλαια τοῦ ἔθνους πρὸς σκοποὺς ἀντεθνικοὺς, φατριαστικοὺς, δὲν δύνασθε νὰ μεταχειρισθῆτε τὰ κεφάλαια τοῦ ἔθνους χάριν τῶν εὐνοουμένων. Ἡ περιουσία ἡ ἐθνικὴ δὲν ἀνήκει εἰς κανένα, καὶ ἂν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ τις τὴν μεταχειρίζεται ὡς ἰδιοκτησίαν του, ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ὑπεξαίρεσις, κύριοι. Τί ἔκαμαν τάχα οἱ ἄπειροι αὐτοὶ ὑπάλληλοι οἱ διορισθέντες πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν; ποίαν ἐνέργειαν ἔκαμαν; φατριαστικὴν, καὶ τί ἀποτέλεσμα ἔφεραν; αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ ζητήματος. Καθὼς σᾶς εἶπον, κύριοι, ἔχετε ἀποδεδειγμένον τί δύναται νὰ πράξῃ, ὅταν στέλλεται ἐπὶ τούτῳ σωρὸς τοιούτων ὑπαλλήλων. Τί ἔπραξαν; ἀλλὰ τὰ πράγματα αὐτὰ εἶναι σκοτεινὰ, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη ἀπόδειξιν, ἰσχυριζόμεθα μόνον τοῦτο, ὅτι ὅλα τὰ καταστήματα ἦσαν κλεισμένα καὶ οἱ ὑπάλληλοι ἦσαν ψηφοθῆραι, καὶ ἔτρεχον ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ. Ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ὁ ταμίας τῆς Σύρου Παππαμανώλης ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ δημάρχου Καμπάνη τῆς Μυκόνου ἀνεκάλεσε τὸν πρόεδρον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Μυκόνου, καὶ τὸν ἐκράτησεν εἰς τὴν Σύρον εἰς ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς, διότι ἔτυχε νὰ ᾖναι ὁ δυστυχὴς εἰσπράκτωρ, ὑπέκειτο εἰς τὸν ταμίαν, ἠναγκάσθη νὰ ὑπάγῃ διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὸν ἄρτον τῆς οἰκογενείας του. Διατί ἀνεκλήθη ἐκεῖ, κύριοι; διότι ὁ Κουμουτζόπουλος ἦτον ὁ μόνος σπουδαῖος ἀντίπαλος μετὰ τὸν Καμπάνην, ὅστις διετέθη ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου· κατ’ αἴτησιν λοιπὸν τοῦ Καμπάνη ἐκρατήθη ἐπὶ πέντε, ἓξ ἡμέρας καὶ ἔπειτα ἀπῆλθε· καὶ ὅτι ἐγένετο ἄνευ προέδρου φαίνεται ἀπὸ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Μυκόνου, εἰς τὴν ἄλλην ἐκλογήν. Ἀμφιβάλλετε, ὅτι ὁ Κουμουτζόπουλος ἀνεκρίθη; ὁ ταμίας δι’ ἐγγράφου ἀνεκοίνωσε τοῦτο· καὶ ὁ ἄνθρωπος ὅστις μᾶς ἔδωκε τὰς πληροφορίας σέβεται τὸν Παππᾶ Μανώλην· ἀλλ’ αὐτὰ τί σημαίνουν; τὴν ὑπερβολικὴν πίεσιν ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων. Μὴ νομίζετε ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ κατακρίνω τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν, ἀλλὰ τί ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἓν ἄτομον ἀπέναντι μιᾶς ἐξουσίας, ἥτις ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της 34 ἑκατομμύρια, μιᾶς ἐξουσίας, ἥτις ἔχει τόσα θέλγητρα; Δὲν ἐννοῶ ὥστε νὰ προσβάλω κἀνένα ὑπάλληλον· ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις παρεκτρεπομένη μεταχειρισθῇ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὰς θέσεις τῶν ὑπαλλήλων πρὸς φατριασμόν, ἐννοεῖται ὅτι τὸ μέσον τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὸν νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ ἡ στρατιωτικὴ δύναμις τί ἔκαμε δὲν ἠξεύρω τίποτε· ἠξεύρω μόνον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρουσιάσθη συσπειρωμένη μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ σχέδια ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα διενοεῖτο κατὰ τὴν ἀπόφασίν της νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐὰν ἔπραξε τίποτε δὲν γνωρίζω, τὴν θέλησιν ὅμως τὴν διεδήλωσε καὶ διὰ τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς συγκεντρώσεως. Καὶ ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι,...

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Βεάκης δὲν ἐβιάσθη, διότι αὐτὸς δὲν ἦτον εἰς τὸν συνδυασμόν.

§52ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι ἐξαιρετικὸν αὐτὸ, καὶ δύναμαι νὰ φέρω παραδείγματα ἐκ τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1865.

§53Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐὰν τὸ ἐπιτρέπετε ἀναβαίνει εἰς τὸ βῆμα καὶ σᾶς λέγει.

§54ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὴν ἔννοιαν λοιπὸν αὐτὴν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐξάγω ἐκ τῶν πολλῶν διορισμῶν, καὶ ἐκ τῆς ἐνεργείας τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς. Ἀλλ’ εἶναι καιρὸς, κύριοι, νὰ σκεφθῶμεν περὶ τούτου σπουδαίως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐν τῷ ὑπουργικῷ προγράμματι, ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν εἶναι πρᾶγμα τῷ ὄντι σπουδαῖον, διότι ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν εἶναι μέγα κακόν. Ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν, κύριοι, εἶναι συγκέντρωσις, καὶ ἡ συγκέντρωσις ἀφίνει μόνον ὀρθίαν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν συγκέντρωσιν, κύριοι, ὑπάρχει ὁ ἀπολυτισμὸς μετεμφιεσμένος καὶ μᾶλλον ἐπαισθητός· εἶπον ἄλλοτε, κύριοι, καὶ παρεπονέθησαν, ὅτι προσβάλλεται ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ἡ Βουλὴ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν διοίκησιν· ψεῦδος, κύριοι, κατὰ μέγα μέρος. Λαμβάνει τὴν εὐκαιρίαν νά ἐλέγξῃ τὴν ὑπόθεσιν ἡ Σύρος· οὐδεὶς βουλευτὴς τῆς Σύρου διώρισε τοσούτους ὑπαλλήλους· τίς λοιπὸν τοὺς διώρισεν; ἡ διοικητικὴ ἐξουσία ἀνεμίχθη εἰς τὰ τῆς νομοθετικῆς ἢ ἡ νομοθετικὴ ἀνεμίχθη εἰς τὰ τῆς διοικητικῆς; βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν εἶναι ἀναγκαία, ἀλλὰ τὸ ἔγκλημα ἀντιστρόφως δύναται νὰ ἀποδειχθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Αὐτὸ, κύριοι, τὸ ὁποῖον γίνεται, εἶναι λίαν συνταγματικὸν; ὄχι· διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ἀνεξαρτησίαν της· ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀνεξαρτησία τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; ἡ μὴ συγκέντρωσις τῆς Βουλῆς, ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ὅλοι βουλευτὰς παρὰ τῆς ἐπαρχίας καὶ ὄχι διὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν ὑπάρχει, ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχῃ καὶ τοὺς βουλευτὰς, τότε βέβαια δὲν ἔχει ἀντιπροσώπους ὁ λαὸς, δὲν ἀντιπροσωπεύεται, δὲν ἔχει Σύνταγμα· καὶ ὅλα εἶναι δυνατὰ, ὅταν ὑποθέσητε ἐπέμβασιν θεμιτὴν ἢ ἀθέμιτον.

§55ΖΕΡΒΑΣ. Τότε καὶ σὲ ἔφερεν ἡ ἐξουσία.

§56ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐμένα νὰ φέρῃ ἡ ἐξουσία; ἐγὼ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Ἤμην ὑπουργικὸς ὑποψήφιος, δὲν ἠννόησα ποτὲ ὅμως, ὅτι θὰ μὲ κάμῃ ἡ ἐξουσία· ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω μόνον, ὅτι ἤμην ὑπουργικὸς ὑποψήφιος, καὶ, κύριοι, κατ’ ἀρχὴν, παρεπιμπτόντως σᾶς λέγω, δὲν ἀποκρούω τὴν ὑπουργικὴν ὑποψηφιότητα, καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ συζητούμενον εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Ἑλλάδος, καὶ περὶ αὐτοῦ εἶπε πολλὰ ὁ ἀείμνηστος μακαρίτης Ἀργυρόπουλος, ὅστις ἔθεσε τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἀποδεικνύουν διοικητικὴν συγκέντρωσιν· διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγειναν δὲν εἶναι ἄλλο τίποτε εἰμὴ ὑπουργικὴ ἐπέμβασις, καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζει ὁ κόσμος. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐπέμβασις εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἔφερε σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν, ἀπεῤῥόφησε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀμυνώμεθα ὅσον δυνάμεθα· διατὶ τέλος πάντων, κύριοι, ν’ ἀνεχώμεθα νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ σύγχυσις, διατὶ νὰ ἐξαρτᾶται ἡ τιμὴ τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ ἕνα τυχαῖον κλονισμόν, καὶ ὁσάκις γίνεται ἐκλογὴ νὰ γίνεται ἀναστάτωσις τῶν ὑπαλλήλων; Ταῦτα ἐγὼ, Κύριοι, ἐὰν μὲ ἐρωτᾶτε, περὶ τῆς ὀνομαζομένης θεμιτῆς ἐπεμβάσεως, διϊσχυρίζομαι, ὅτι εἶναι τὸ μέγιστον τῶν κακῶν, καὶ ἕνεκα τούτου πρέπει ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, διότι ἐὰν δὲν περιορισθῇ τὸ κακὸν, θὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ ταῦτα λέγων δὲν ἐννοῶ νὰ προσβάλλω τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν· ἡ ἀσθένεια ὑφίσταται καὶ πρέπει νὰ πολεμηθῇ τοὐλάχιστον εἰς τ’ ἀποτελέσματά της. Ἔλαβον χώραν νοθεύσεις εἰς τὴν Σύρον, ἀλλὰ νοθεύσεις ἄλλου εἴδους· δὲν ἐννοῶ καὶ ὅτι ἐνοθεύθησαν αἱ κάλπαι, ἐψήφισαν πρόσωπα δὶς καὶ τρὶς καὶ τετράκις, καὶ ἐψήφισαν ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες τὸ δικαίωμα ψήφου· ὡς πρὸς τοῦτο, κύριοι, ἔχομεν τέσσαρας ἀποδείξεις· 1) ἔχομεν ἔγγραφον ἐπίσημον τοῦ εἰσαγγελέως, 2) ἔχομεν ἔγγραφον τοῦ ἐπισκόπου ἢ τῆς ἐπισκοπῆς, 3) ἔχομεν τὴν μαρτυρίαν (31) τριάκοντα ἑνὸς ἐντίμων πολιτῶν τῆς Σύρου, καὶ ὅλοι ἠξεύρετε τί ἄνθρωποι κατοικοῦν εἰς τὴν Σύρον, δὲν εἶναι ἄνθρωποι τυχοδιῶκται οὔτε φερέοικοι. Κύριοι, εἷς ἐκ τῶν ῥητόρων προηγουμένως λέγων περὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ εἰσαγγελέως, ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὅτι τὸ διέστρεψε, χωρὶς νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ἀπεδέχθη, ὅτι ἀναφέρει ἓν τοιοῦτον· «μανθάνω, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφοφορήσωσί τινες ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα,» ἀλλ’ ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν λέγει οὕτω· ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν λέγει, ὅτι ἐπειδὴ δύναται νὰ γείνῃ εἶναι ἐνδεχόμενον, ἀλλ’ ὅτι γίνεται, ὅτι ὄχι ὀλίγοι ἀλλὰ πολλοὶ, καὶ ὄχι προσπαθοῦν νὰ ψηφίσουν, ἀλλὰ ψηφοφοροῦν ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα· (ἀναγινώσκει) «μανθάνω ὅτι πολλοὶ ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα ......» Λοιπὸν, κύριοι, ἡ ἀρχὴ βεβαιοῖ τοῦτο, ὅτι πολλοὶ ἐψήφιζον ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα· ὁ εἰσαγγελεὺς ὅστις δὲν εἶχε συμφέρον νὰ χαρισθῇ ὡς ἡμεῖς. Τώρα δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε δὲν ἠξεύρω τίς· ἐκεῖνοι γνωρίζουν καλλίτερα ἀπὸ ὑμᾶς, τὸν εὑρισκόμενον ἐν Ἀθήναις καὶ τότε καὶ τώρα. Πῶς ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν εἶχε τρόπον νὰ γνωρίζῃ τί ἔγεινε, δὲν εἶχεν ἀστυνόμον, κλητῆρας; ἢ μήπως δὲν ἐγνώριζε νὰ ἐκτελέσῃ τὰ χρέη του; Ὁ εἰσαγγελεὺς λοιπὸν βεβαιοῖ τὸ ἔγκλημα τῆς πλαστῆς ψηφοφορίας, τριακόσιοι πεντήκοντα ἔντιμοι πολῖται τὸ βεβαιώνουν, ὁ ἐπίσκοπος ἐπίσης.

§57ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ βεβαιώνει, ἔμαθε λέγει.

§58ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι, τὸ βεβαιώνει, εἴδατε ὅτι σᾶς τὸ ἀνέγνωσεν ὁ προλαλήσας, λέγει πυνθάνομαι, τοὐτέστιν ἐρωτήσας ἔμαθον, πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἴδιος αὐτουργὸς τῆς πράξεως διὰ νὰ τὸ βεβαιώσῃ «μανθάνω ὅτι πολλοὶ ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα.... Αὐτὸ εἶναι μία ἀπόδειξις τῆς εἰσαγγελίας· ἀλλὰ, κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὅλοι ὅσοι ἐνδιαφέρεσθε περὶ τῆς ἀληθείας, ὅλοι τὸ γνωρίζετε· εἰς τὴν Σύρον, κύριοι, δὲν ἀμφισβητεῖται παντάπασιν ὅτι πολλοὶ ἐψηφορόρησαν ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἓν ῥάπισμα· (διακοπὴ μικρὰ). Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὅπου ἀποδεικνύει τὸ πλαστὸν τῆς ψηφοφορίας· δὲν εἶναι αὐτοὶ μόνοι, οἵτινες τὸ βεβαιοῦν, καὶ ὁ τύπος βεβαιώνει αὐτὸ, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀκόμη, οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν καὶ ἐψηφοφόρησαν· καὶ ἡ ἀλληλουχία αὐτὴ φέρει τὴν πλήρη ἀπόδειξιν, ὅτι ἐπῆγον καὶ ἐψηφοφόρησαν πολλοὶ ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα. Ἰδοὺ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Πρωτοσυγγέλου Ματθαίου, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς βεβαιοῖ μόνον τὴν πλαστὴν ψηφοφορίαν ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον· πρέπει νὰ ᾖναί τις Θωμᾶς διὰ νὰ πεισθῇ (θόρυβος). Κύριοι, λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀλληλουχία αὐτῶν τῶν πραγμάτων, καὶ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ἀποτελοῦν ἐνάργειαν, διότι τὸ ἓν ἔγγραφον ἔρχεται πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἄλλου, καὶ ἡ φύσις τῶν πραγμάτων ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν αὐτῶν, καὶ τὸ ὅλον, κύριοι, εἰς ὑποστήριξιν τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων· ἀκούσατε, κύριοι, ἓν ἄλλο πρᾶγμα· ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἡ Σύρος εἶναι παράλιος καὶ ἔχει λιμένα, καὶ ὅτι τὸν χειμῶνα τὰ πλειότερα πλοῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὸν λιμένα, καὶ ἑπομένως τότε ὁ ναυτικὸς πληθυσμὸς εἶναι μέγιστος ἐν Σύρῳ, καὶ ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι τὰ πλεῖστα πλοῖα τὸν χειμῶνα ναυλοχοῦσιν εἰς Σύρον, τοὐτέστι τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον (θόρυβος). ἠξεύρετε ὅτι τὸν Μάρτιον εἶναι πολὺ περισσότεροι ψηφοφόροι εἰς Σύρον, καὶ τοῦτο εἶναι ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον βεβαιοῦται καὶ ὑπὸ τῆς ἐπισκοπῆς, ὅτε ἦλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς....... (θόρυβος).

§59ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἠξεύρετε καλὰ, καὶ δὲν εἶσθε ναυτικός. (θόρυβος).

§60ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ τοῦτο ἠξεύρω, κύριοι, εἰς τὸ Γαλαξείδιον ὁσάκις περνοῦμεν τὸν Ἰούνιον δὲν εἶναι πλοῖα, ὁσάκις περνοῦμεν τὸν χειμῶνα, εἶναι πολλὰ πλοῖα. Κύριοι, ὄχι μόνον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἔγεινεν ἡ πλαστὴ ψηφοφορία, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸς καὶ ὁ τρόπος· ἔχουν, κύριοι, ἐργαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουν διαφόρους στολὰς, καὶ ἐκεῖ εἶναι οἱ κομματάρχαι τῆς ἐκλογῆς τῆς μιᾶς μερίδος, κάμνουν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, καὶ πηγαίνει ὁ ψηφοφόρος καὶ ἀφίνει τὰ ἰδικά του ἐνδύματα, καὶ λαμβάνει ἄλλα, καὶ πηγαίνει καὶ ψηφοφορεῖ. Δύναμαι ἀμέσως νὰ σᾶς ἀποδείξω ἂν ὄχι τὸν τρόπον, τοὐλάχιστον ὅτι ὑποβολιμαῖα πρόσωπα ἐψήφισαν ἀντ’ ἄλλων· εἶναι εἰς τὸ θεωρεῖον, θέλετε νὰ τὸν φωνάξω.

§61ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§62ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἶναι ἄνθρωποι ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι ὑπῆγον νὰ ψηφίσουν, καὶ τοὺς εἶπον ὅτι ἐψήφισαν, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἐδῶ, ἐσεῖς κάμετε ὅ,τι θέλετε, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ἐκεῖνο, ὅπερ ἠξεύρω. Κύριοι, πολλὰ εἴπομεν πολλάκις περὶ νοθεύσεως καὶ πάλιν ἐγὼ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ νόθευσις εἶναι ἔγκλημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ πολεμήσωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν συνταγματικὰς ἐλευθερίας, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐκλογὰς, διότι αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι στηρίζονται εἰς ἐκείνας. Ἀκούω πολλοὺς γελῶντας, ἀλλ’ αὐτοὶ ἔχουν δίκαιον νὰ γελῶσιν, αὐτοὶ γνωρίζουν πολὺ καλὰ πόσον χρησιμεύει ἡ νόθευσις.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σὺ φαίνεται δὲν θὰ ἔμαθες.

§64ΕΤΕΡΟΣ. Δὲν ἦτον ὁ Σκαλτσᾶς (θόρυβος).

§65ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ὕβρισες τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ὅμως εἰργάσθης μὲ αὐτὴν, ἐὰν ἦσο τίμιος δὲν ἔπρεπε νὰ ἐργασθῇς μαζύ μας, ἀφοῦ σὺ κατηγορεῖς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκόν της (θόρυβος).

§66ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Θὰ εἴπω ἐγὼ ἓν δυνατώτερον, νὰ παραδεχθῶμεν νόμον τινὰ, ὁ ὁποῖος νὰ θεωρῇ τὸν φατριασμὸν κολάσιμον πρᾶξιν.

§67ΖΕΡΒΑΣ. Μάλιστα.

§68ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Μὲ τόνον πρόφερέ το, καὶ ὄχι οὕτω. Ἐγὼ ἠξεύρω, ὅτι ἀγαποῦν πάντοτε νὰ γελῶσί τινες, ὅταν ἀκούωσι τὰ τοιαῦτα· ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ τὰ ἀναφέρω, καὶ ν’ ἀναπτύξω τὰς πράξεις ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας καθὼς ἠξεύρετε, ὅταν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον τὸ πάλαι εὑρίσκετο εἷς ξένος, καὶ ἐψήφιζεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐτιμωρεῖτο μὲ θάνατον, καὶ τώρα ἔχομεν 300 ἐντίμους πολίτας, οἱ ὁποῖοι μᾶς βεβαιόνουν τοῦτο καὶ μᾶς φαίνεται ἀδιάφορον πρᾶγμα, ἀφοῦ ἔχομεν τόσα προηγούμενα. Κύριοι, τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλέχθησαν ἀρκετὰ, ἐγὼ ὑποστηρίζω πάλιν, ὅτι τὸ ἔγκλημα αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ τοῦ ἀρχιερέως, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας κ. Σωτ. Πετιμεζᾶς· διότι βεβαιόνει ὅ,τι εἶδεν, ὄχι ὅ,τι ἤκουσεν· ἐπῆγεν ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς πράξεως. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ πληρεστέρα ἀπόδειξις. Ἀλλὰ σᾶς λέγει ὁ κ. Πετιμεζᾶς, «ὁ ἀρχιερεὺς τῆς Σύρου δὲν ἐπικυροῖ τὸ περιεχόμενον». Καὶ πῶς ἦτο δυνατόν, κύριοι, νὰ βεβαιώσῃ τὸ περιεχόμενον; Ὁ ἀρχιερεὺς δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοιοῦτόν τι, ὁ ἀρχιερεὺς βεβαιόνει τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Πρωτοσυγγέλου, καὶ βεβαιόνει καί τι τοῦ περιεχομένου, τὸ ὁποῖον ἀμφισβητήσατε σεῖς ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ· βεβαιοῖ ὁ Πρωτοσύγγελος ὅτι τὸν παρήγγειλε νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς δωροδοκίας νὰ ἀποτρέψῃ αὐτήν· τοῦτο βεβαιώνεται εἰς τὸ ἔγγραφον· καὶ ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ ἡ ὑπογραφὴ ἐπικυροῦται. Ἐὰν ἦτο ψευδὴς ἡ διαβεβαίωσις, ἠδύνατε ποτε ὁ ἀρχιερεὺς νὰ τὸ βεβαιώσῃ καὶ νὰ γείνῃ συνήγορος ψευδοῦς βεβαιώσεως; διότι ὁ Ματθαῖος ὑπογράφεται ἐκεῖ. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἐγένοντο παράπονα εἰς τὴν ἐπισκοπὴν, ὅτι ἐγίνετο δωροδοκία, καὶ ὅτι ὁ ἐπίσκοπος ἔστειλε τὸν Πρωτοσύγγελον διὰ νὰ ἀποτρέψῃ αὐτὴν, καὶ νὰ μὴ συμβαίνουν ὁρκωμοσίαι καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ ἔκαμεν ἐντὸς τῶν καθηκόντων του, διότι καὶ ἡ Ἐπισκοπὴ καὶ ὁ Πρωτοσύγγελος ὅ,τι ἐνήργησε καὶ ἔκαμε, τὸ ἐνήργησεν ὡς ἀρχὴ ἐνεργήσασα ἐντὸς τῶν καθηκόντων της. Πολλοὶ, κύριοι, ἔχουν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ δωροδοκία δὲν δύναται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα, διότι εἶναι μυστικὴ ψηφοφορία, καὶ ἠμπορεῖ ἕκαστος νὰ ψηφοφορήσῃ οὕτως ἢ ἄλλως· καὶ ἐγὼ ἐκλονίσθην κατ’ ἀρχὰς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀλλ’ ὅταν ᾖναι δωροδοκία μεθ’ ὅρκου, εἶναι διαφορετικὸν τὸ ζήτημα. Ὁσάκις εἶναι ἠθικὴ βία, εἶναι ἰσχυροτέρα ἡνωμένη μὲ τὴν διαφθορὰν τῶν χρημάτων, καὶ φέρει πλῆρες τό ἀποτέλεσμα· καὶ εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἐκ 300 δωροδόκων, τοὐλάχιστον οἱ 250 νὰ δώσουν τὴν ψῆφόν των εἰς τοὺς δώσαντας τὸ δῶρον. Κύριοι, ἀνέπτυξα τὰ τῆς ἐπεμβάσεως, τὰ τῆς νοθεύσεως, τὰ τῆς δωροδοκίας ἐν παρόδῳ καὶ μένει εἰς σᾶς νά τὰ ἀναπληρώσητε, προσθέτω μόνον ὡς πρὸς τὴν ὑποθετικὴν λεγομένην ἐπέμβασιν ἢ βίαν, ὅτι αὕτη ἐξασκεῖται καὶ δι’ ἑνὸς ἄλλου τρόπου· ἐκτὸς τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἐξησκήθη καὶ διὰ τῆς παρερμηνεύσεως τοῦ νόμου. Ἐδόθη κάλπη εἰς τὸν Δελασοῦδαν, ἐν ᾧ ἐπρόκειτο ἐπανάληψις τῆς ἐκλογῆς, καὶ διὰ μὲν τοὺς ἄλλους ἡ ψηφοφορία εἶναι ἐπανάληψις, ἀλλὰ διὰ τὸν Δελασοῦδαν εἶναι ἐπανάληψις; Δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπέκυψεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν δὲν εἶναι ἐπανάληψις, καὶ ἐγένετο παρερμήνευσις τοῦ νόμου. Ἄλλη παρερμήνευσις· ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ ἐντὸς 20 ἡμερῶν, ἔγινε τὴν 27. Κατ’ ἐμὲ ἔγεινε καὶ ἄλλη παρερμήνευσις τοῦ νόμου, ἡ μὴ δόσις κάλπης εἰς τὸν Βαφιαδάκην· παράβασις ποινικὴ, τὴν ὁποίαν ὅλοι πρέπει νὰ συλλογισθῆτε καλὰ, διότι οὕτω θέλομεν νὰ καταστήσωμεν ἀδύνατον τὸν ἀγῶνα τὸν ἐκλογικὸν, ἀρνουμένης τῆς κυβερνήσεως ἁπλῶς διὰ τῆς μηχανικῆς αὐτῆς πράξεως τὴν δόσιν τῆς κάλπης· περὶ αὐτοῦ ἐνδιαφέρεσθε σεῖς περισσότερον ἀπὸ ἐμὲ· εἶναι ζήτημα προσωπικὸν σχεδὸν, ἀφορῶν πάντα, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀναπτύξεως. Κύριοι βουλευταὶ, νομίζω, ὅτι οὐδεμία ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν μένει, διότι ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς τοιαύτης ἐπεμβάσεως ἀπεδείχθησαν, ἡ παῦσις ὑπαλλήλων, οἱ διορισμοὶ ὑπαλλήλων ὑπεραρίθμων ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, τὰ πάντα ἀπεδείχθησαν, τὰ σκότια ἔργα τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, αἱ ἐκτελέσεις τῶν παραγγελιῶν αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῶσιν ἐντελῶς, διότι αὐτὰ εἶναι σκότια ἔργα. Δὲν ἀπεδείχθη ὅτι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, ἅμα ἐπιστάσης τῆς ἐκλογῆς, ἔφυγον ἀπὸ τὴν Σύρον ὡς νὰ ἐνέσκηψε λοιμός τις ἢ χολέρα; καὶ τότε τί χρειάζονται; ἂς καταργήσωμεν τὴν εἰσαγγελίαν, τὴν νομαρχίαν, καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν πολλῶν ἑκατομμυρίων· ἐφυγαδεύθησαν λοιπὸν ὅλοι ὡς νὰ ἐνέσκηψε κεραυνός τις, καὶ ἔγειναν ἄφαντοι Ἡ τόλμη τῆς κυβερνήσεως μοῦ φαίνεται πολὺ μεγάλη, ἰδίως ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν ὑπεραρίθμων ὑπολογιστῶν· μοῦ φαίνεται ἀκατάληπτος χάριν μιᾶς βουλευτικῆς ἐκλογῆς νὰ παραβιάζεται ῥητῶς νόμος τοῦ κράτους, ἐπάνω εἰς μίαν θέσιν νὰ διορίζωνται 12. Ἐρωτῶ πάντα ἔντιμον βουλευτὴν, ἐὰν εἰς τὴν ἐπαρχίαν σου διορισθῶσι 12 ἔπαρχοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἀπέναντι μιᾶς κυβερνήσεως; ἐὰν διορισθοῦν 13 γραμματεῖς ἑνὸς ἐπάρχου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντισταθῇ κανείς; διωρίσθησαν ὑπολογισταὶ ἀντὶ 3, 14, τὸ ἀρνεῖσθε αὐτό; ἔχω τὸν κατάλογον, καὶ ἀναφέρομεν τὰ ὀνόματα, τί περισσότερον θέλετε; Κύριοι βουλευταί, καθὼς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου, εἰς ἑκάστην ἐξέλεγξιν δὲν δικάζονται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, δικαζόμεθα ἡμεῖς πρὸς ἀλλήλους, δικάζεται ὁ ἐκλογικὸς νόμος, δικάζεται τὸ Σύνταγμα, καὶ ἢ θεμελιοῦται ἢ ἐκθεμελιοῦται, διότι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι τὸ ἀνεπηρέαστον τοῦ ἐκλογέως. Σᾶς παρακαλῶ νὰ φανῆτε προσεκτικοί, καὶ νὰ μὴ συμπαθῆτε εἰς πάντα, νὰ μὴ χαρισθῆτε εἰς κανένα τῶν ἐνδιαφερομένων, διότι εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν ἀνάγεται ὁ τόπος, ἀνάγεται ἡ κοινωνία. Εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, κύριοι, ἠξεύρετε, ὅτι ἐνδιαφέρεται εἷς γέρων ἀγωνιστὴς, ὅστις ἐδύνατο νὰ σᾶς εἴπῃ πολλὰ· γνωρίζετε ὅτι καὶ αὐτὸς εἶναι ἐγκρατὴς τοῦ νόμου, ὅτι καὶ αὐτὸς συνετέλεσε, καὶ δύναται νὰ εἴπῃ, κ. Ζέρβα, καὶ ἐγὼ εὑρέθην ὑπὸ τὸν Καραϊσκάκην εἰς τὰ πεδία ταῦτα τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν ὁλοκαύτωσιν τοῦ Μεσολογγίου· ἐδύνατο νὰ σᾶς εἴπῃ πολλά. Δὲν ἐπικαλοῦμαι τίποτε, δὲν σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸν λυπηθῆτε, ἀλλ’ ἐὰν ἔχῃ δίκαιον, ἐὰν ᾖναι καλὸν πρᾶγμα ἤδη εἰς τὰ τελευταῖα του, ὅπου πλησιάζει εἰς τὸν τάφον, νὰ τὸν ἀποβάλετε ὡς παρίαν (θόρυβος). Τὸ κατ’ ἐμὲ οὐδέποτε λαμβάνω πρόσωπον, ἐνδιαφερόμενον περὶ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, περὶ τοῦ ἑνὸς ἢ περὶ τοῦ ἄλλου, καὶ σᾶς παρακαλῶ μόνον καὶ μόνον τοῦτο νὰ σκεφθῆτε ὅτι ἀποφασίζετε περὶ τῆς τύχης ὑμῶν τῶν ἰδίων, καὶ πράξατε ὅ,τι ἡ τιμή σας καὶ τὸ συμφέρον σας ἀπαιτεῖ.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, κ. πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ δὲν θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, θεωρεῖται τελειωμένη ἡ συζήτησις, καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§71ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, κ. πρόεδρε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, λέγουν Ναί.

§73ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπώτερον εἶναι τὸ ἄκυρον.

§74ΖΕΡΒΑΣ. Πάντοτε ὁσάκις συζητεῖται ἐκλογὴ, ἡ πρώτη ἐρώτησις εἶναι, ἐὰν ᾖναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογή.

§75Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπρότεινε πρὸ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς νὰ σταλῇ μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν αἱ ἀποδιδόμεναι κατηγορίαι περὶ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀληθεῖς ἢ ὄχι. Τὸ ἀπώτερον λοιπὸν θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν, εἶναι κατὰ πρῶτον αὐτό. Δεύτερον, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀποῤῥίπτεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν, τότε θὰ θέσητε τὸ θέμα, οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§76ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§77Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, τὸ θέμα θὰ θέσητε οὕτω, κ. πρόεδρε· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον, καὶ ὄχι τὸ ἔγκυρον, λέγουσι ναί· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τί. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· λοιπὸν ἡ βάσις τοῦ ζητήματος εἶναι τὸ ἔγκυρον· ὅλα δὲ τὰ ἄλλα ζητήματα εἶναι ἀπώτερα ἀπὸ τὴν βάσιν αὐτήν. Ἡ βάσις λοιπὸν εἶναι τὸ ἔγκυρον, ἀπωτέρα δὲ πρότασις εἶναι κατὰ πρῶτον μὲν ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀποῤῥιφθῇ, θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀπώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς· ὅστις ἔχει ἐναντίαν ἰδέαν ἂς συζητήσῃ εἰ δὲ μὴ, μὲ τὰς φωνὰς καὶ διακοπὰς δὲν κάμνομεν τίποτε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη· ἀλλὰ διαρκούσης αὐτῆς, οὐδεὶς ὑπέβαλε καμμίαν γραπτὴν πρότασιν εἰς τὸ γραφεῖον διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς.

§79ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μπὰ! τὶ εἶναι αὐτὰ, κ. πρόεδρε.

§80ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι λόγος αὐτὸς, κ. πρόεδρε, ἀλλ’ ἰδού· πάντοτε τὸ ὀλίγον συγχωνεύεται εἰς τὸ πολὺ ἐκ τῶν δύω ζητημάτων πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἓν ἢ τὸ ἔγκυρον ἢ τὸ ἄκυρον, ἐὰν εἴπῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ, τότε πᾶν ἄλλο μέτρον εἶναι περιττόν, ἂν ἀκυρωθῇ, ἐπίσης εἶναι περιττόν. Ἐκ τῶν δύω τώρα ποῖον εἶναι τὸ ἀπώτερον; Ἐγὼ λέγω τοῦτο, ὑπῆρξεν ἀείποτε τάξις εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ, νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ, διότι οὐδεμία ἐκλογὴ εἰσήχθη χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἔνστασις κατ’ αὐτῆς, καὶ ὅμως πάντοτε ἐρωτήθη ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐγκύρου. Τὸν αὐτὸν δρόμον πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν, καὶ ἂν δὲν ἦναι ἔγκυρος, βέβαια ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι ἄκυρος.

§81Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴπατέ το ὅπως θέλετε.

§82ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν αἱ τροπολογίαι ψηφοφοροῦνται πρὸ τοῦ θέματος· θέμα τί εἶναι; ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς· εἶναι ἱστορικὸν, εἶναι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς. Τροπολογία λοιπὸν δὲν εἶναι ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ συζητήσω αὐτὸ, δέχομαι τὰς ἀποφάσεις τῆς ἰδίας Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Σύρου τῆς πρώτης τί ἐψηφοφορήσαμεν τὸ ἄκυρον ἤ τὸ ἔγκυρον;

§83ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§84ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι τὰ πρακτικά.

§85ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Διότι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο περὶ τοῦ ἀκύρου.

§86ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ὁσάκις ἔρχεται νομοσχέδιον, ἡ τροπολογία εἶναι ἡ ἀπωτέρα. Κ. Παραμυθιώτη, μὲ συγχωρεῖτε, διότι εἶσθε νεώτερος Βουλευτὴς, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἕκαστον σῶμα τὸ διευθύνει ὁ κανονισμός. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἴτε τὸ ἔγκυρον εἴτε τὸ ἄκυρον ἀδιάφορον, κανενὸς τὴν γνώμην δὲν θὰ μεταβάλῃ ἡ θέσις τοῦ ζητήματος· ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐὰν σήμερον ἦναι τὸ ζήτημα, καθὼς τὸ ἔθεσεν ὁ Κ. Ζέρβας ἢ ὅπως ἐτέθη ἀπὸ τὸν Κ. Πρόεδρον, ὅστις λέγει, ὅτι δὲν ἐπροτάθη καμμία πρότασις. Ὁ Θεὸς νὰ μᾶς ἐλεήσῃ, Κ. Πρόεδρε.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δύω θέματα εἶναι· τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸ τοῦ ἐγκύρου· αὐτὸ τὸ λεγόμενον ἔγκυρον ἤ ἄκυρον εἶναι ἓν θέμα. Λοιπὸν ἂς ψηφοφορηθῇ ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν τὸ ἄλλο.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν ὅλων ὅσα ἀποδίδονται κατὰ τῆς ἐκλογῆς Σύρου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Ὁ Θεὸς νὰ ἐλεήσῃ τὸν κ. Δημητρακάκην, ὅστις ἤθελε νὰ μᾶς νουθετήσῃ. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς Σύρον διὰ ψήφων 69 κατὰ 61. Ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Σύρου πῶς θέλει ἡ Βουλὴ; δι’ ἀναστάσεως ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§91ΤΙΝΕΣ. (Δεξιόθεν) Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ· οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Σύρου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Σύρου διὰ ψήφων 70 κατὰ 60, ἑπομένως νόμιμοι Βουλευταὶ εἰσὶν οἱ Κ. Κανάρης, Πλατὺς, Βεάκης καὶ Γλαράκης. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 7 καὶ 10 Μ. Μ.)