1868.09.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

Τῆς 18 Σεπτεμβρίου 1868.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. — Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα κυροῦνται.

§4Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἕνεκα τῆς προσκαίρου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἐπρόφθασα νὰ παρουσιάσω τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθην νὰ καταθέσω, τὰ ἀφορῶντα τὸ ζήτημα τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν, τοῦ ὁποίου χρῆσις πολλὴ ἐγένετο ἐδῶ. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ 14 τὸν ἀριθμὸν καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον, καὶ ἕκαστος τῶν κυρίων βουλευτῶν δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§5Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔκαμα λόγον περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον φέρεται ἡ κυβέρνησις.

§6Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐκεῖ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ μάθωμεν ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς αὐθορμήτως προσφέρῃ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, ἢ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διότι καὶ ἐγὼ μοὶ φαίνεται, ὅτι τοιαύτη ἐπερώτησις, ἀφορῶσα εἰδικῶς τοὺς πρόσφυγας Κρῆτας βουλευτὰς, δὲν ἐγένετο. Ἠμπορῶ νὰ ἀπατῶμαι, ἀλλὰ τὰ πρακτικὰ πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐγένετο συζήτησις, καὶ ζωηροτάτη, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἀπεπέμφθησαν ἢ ἀποπέμπονται πρόσφυγες Κρῆτες, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἔτυχον καὶ 2, ἢ 3, οἱ ὁποῖοι εἶχον σταλῆ ὡς βουλευταὶ ἀπ’ ἐκεῖ. Ἐπερώτησις λοιπὸν διὰ τοὺς πρόσφυγας βουλευτὰς Κρῆτας δὲν ἐγένετο. Τώρα παρακαλῶ νὰ μάθωμεν, καὶ διὰ νὰ κατακρίνωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν, ἐὰν μόνος του θέλῃ νὰ καταβληθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα οἴκοθεν.

§9Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὸ ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργός.

§10ΖΕΡΒΟΣ. Ἐδῶ εἶναι τὰ στενογραφήματα.

§11ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ καμμία συζήτησις τοιαύτη· τὰ ἔγγραφα τὰ κατέθεσα, διότι προσκληθεὶς ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἠμφισβήτησε πολλὰ ἐκ τῶν λεγομένων ἐκ μέρους μας, εἶπον, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ καταθέσω καὶ τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ πεισθῇ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν. Δὲν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ καταθέσῃ τις ἔγγραφα, διότι εἶναι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται ἕνεκα τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου νὰ κατατεθοῦν καὶ δὲν κατετέθησαν, ἐκτὸς, ἐὰν ἐπέρχηται ζημία ὡς ἐκ τούτου. Βεβαίως εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κρήτης εἶπον, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς ὅσα εἶπον. Ὅταν ὅμως ἔφεραν εἰς τὸ βῆμα τὸ ζήτημα τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν, ὅπως δύναται ἕκαστος νὰ τὸ πληροφορηθῇ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, τότε εἶπον, ὅτι θέλω φέρει τὰ ἔγγραφα, καὶ ἐπειδὴ ἔδωκα τὴν ὑπόσχεσιν, τὰ ἔφερα.

§12Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἤμην ὁ βουλευτὴς, ὅστις ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ· καθόλου δὲν ἔγεινε λόγος περὶ τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν.

§13ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ.

§14Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ ἔκαμον τὴν παρατήρησιν, ὅτι στέλλονται χρήματα παρὰ διαφόρων ὁμογενῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, μὲ τὸν σκοπὸν ῥητῶς νὰ διευθυνθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν Κρητικὴν διὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἡ κυβέρνησις, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἄλλην ἐπιτροπὴν τῶν προσφύγων· ὁ κ. ὑπουργὸς τότε μοῦ ἐζήτησε τὰς ἀποδείξεις καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλά, κ. πρόεδρε, κατ’ αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν συνεζητεῖτο ἐντὸς τῆς Βουλῆς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὁμογενής τις ἔγραψε πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἔλεγε, σοῦ ἔστειλα 4000 φράγκα διὰ νὰ τὰ στείλῃς εἰς τὴν κεντρικὴν ἐπιτροπήν. Δὲν εἶχε λοιπὸν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ μεταχειρισθῇ ἄλλως πως καὶ κακῶς τὰ μετεχειρίσθη· καὶ ἰδοὺ ἦλθεν ἡ ἀπόδειξις, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἐγὼ μὲν εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀλήθειαν, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διόλου.

§15ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον διαστρέφεται, εἶμαι ἕτοιμος μίαν ἄλλην ἡμέραν, οἱανδήποτε θέλετε, νὰ σᾶς φέρω καὶ σᾶς δώσω λόγον.

§16ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ λοιπόν, κ. πρόεδρε, μία ἡμέρα.

§17ΣΙΜΟΣ. Φρονῶ, ὅτι σήμερον δὲν ὑπάρχει καμμία ἀφορμὴ ἐρεθισμοῦ· σήμερον δύναμαι νὰ θέσω τὸ ζήτημα οὕτω πως· τότε ἐπρότειναν μερικὰ πράγματα, σήμερον ἄλλα, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἡ Βουλὴ τοῦτο παρεδέχθη σιωπηλῶς.

§18Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ τὰ ἐζήτησα ὕστερον.

§19ΣΙΜΟΣ. Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν ἔτρεξε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ὅτι θὰ καταθέσῃ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα· λοιπὸν τὴν σήμερον καταθέτει αὐτά. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων; ἠμπορεῖ.

§20ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖα εἶναι; Τὰ ἀφορῶντα τὴν Κρήτην ἢ τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης;

§21ΣΙΜΟΣ. Περὶ αὐτοῦ ἐλάλησεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§22ΔΑΓΡΕΣ. Σεῖς τί ἐνθυμεῖσθε;

§23ΣΙΜΟΣ. Εἰδικῶς ἐγένετο περὶ βουλευτῶν Κρήτης λόγος.

§24Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου.

§25ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἠμποροῦσεν ἄλλα ἔγγραφα νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. ὑπουργός. Τώρα θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων; Ἠμπορεῖ· δὲν θέλει; δὲν συζητεῖ.

§26ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρέπει νὰ τυπωθοῦν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, διότι ὅλος ὁ κόσμος πρέπει νὰ φωτισθῇ, ὄχι μόνον ἡ Βουλή.

§27Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Αὐτὰ καὶ ἂν τυπωθοῦν θὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ἡμεῖς κατεκρίναμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ Κρητικὸν καὶ ὄχι τοὺς βουλευτάς.

§28ΔΑΓΡΕΣ. Διατὶ νὰ μὴ ἔλθουν τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης.

§29ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων εἶναι εἷς βουλευτής· ἑπομένως ἐγὼ πρέπει νὰ εἴπῃ καὶ ὄχι ἡμεῖς.

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς τυπωθοῦν, ἀλλ’ ἐγὼ ζητῶ ἄλλα ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδειχθῇ ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Αὐτὰ ἂς τυπωθοῦν, ἀλλὰ ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν δύναται δι’ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων νὰ παραλείψῃ ὅ,τι ὑπεσχέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλοτε.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Ἦτο γελοῖον νὰ ἔλθῃ ἐπερώτησις διὰ τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης.

§32ΖΕΡΒΑΣ. Φορολογικὸν νόμον, κ. πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§34ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τί ἀπεφασίσατε κ. πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§36Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν Κ. Κορωναῖον, ἐὰν ἔκαμε τοιαύτην ἐπερώτησιν.

§37ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγὼ, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἦτο 1) νὰ ἀπαντήσῃ ἡ κυβέρνησις ὁποίαν ἀπάντησιν ἔδωκεν εἰς τὸ διάγγελμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀλῆ Πασᾶς ἐπιστρέφων ἐκ Κρήτης διεκοίνωσεν εἴς τε τὰς κυβερνήσεις καὶ τὸ κοινόν. Ἐν γένει δὲ ἐπερώτησα διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης, ἡ ὁποία ἀφίνει δισταγμούς τινας εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς ὅλους καὶ ἑπομένως φόβους καὶ κινδύνους διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἐπερωτήσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀπηύθυνα εἰς τὸν Κ. Ὑπουργόν.

§38Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἂς ἔλθουν τὰ πρακτικά, κ. Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ μίαν ἄλλην στιγμὴν νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Νῦν δὲ μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἄρθρον δεύτερον.

§40ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἕως ἐκεῖ παρεδέχθη· τώρα ἔχομεν τὸ τρίτον ἄρθρον τὸ περὶ σταφίδος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, «§ 2 τοῦ ἄρθρου 2». Ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἔγγειος φόρος προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς κτλ. Ἄρθρον 2. Διὰ τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, ὅσα δὲν ἀναφέρονται εἰς τὰ ἀνωτέρω διατάγματα, καθὼς καὶ διὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ μεταλλείων, ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1868 αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ΣΓ. Νόμου ἀπὸ 11 Ἀπριλίου ὑπὸ τὰς ἑξῆς π. ε. τροποποιήσεις. Αʹ. Ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἔγγειος φόρος προσδιορίζεται ὡς ἑξῆς. Διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας πρὸς δραχ. 20 κατὰ χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν. Διὰ τὰς ἐπαρχίας Ἠλείας, Ὀλυμπίας, Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης πρὸς δραχ. 12. Δι’ ὅλα τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ Κράτους πρὸς δραχμὰς 15. Εἰσπράττεται δὲ εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ὁ μεταφέρων σταφιδόκαρπον εἰς μέρη, ἔνθα ὁ ἔγγειος φόρος ἢ ὁ δασμὸς εἶναι ἀνώτερος, ἐὰν τὸ ποσὸν εὑρεθῇ ἔλασσον τοῦ φορολογηθέντος καὶ ἐν τῷ δηλωτικῷ σημειουμένου, ὑπόκειται ἐπὶ μόνης τῆς διαφορᾶς εἰς τὴν ποινὴν τοῦ λαθρεμπορίου. Βʹ. Τὰ βαλανίδια Ἀττικῆς καὶ Ἄνδρου ἐξομοιοῦνται πρὸς τὰ τῆς Κέας, Λακωνίας καὶ Λακεδαίμονος, ὡς πρὸς τὸν ἐπιβλητέον ἐπ’ αὐτῶν ἔγγειον φόρον. Γʹ. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, καθόσον ἀφορᾷ τὰς νήσους Θήραν καὶ Θηρασίαν, καταργεῖται· ἀντ’ αὐτοῦ δὲ ἐπιβάλλεται ἀπὸ τῆς ἀ. Νοεμβρίου 1868 ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου πρὸς δραχ. 1,80 κατὰ βαρέλαν, συγκειμένην ἐκ 48 ὀκάδων, εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν.»

§42ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχει, κύριε πρόεδρε, τροπολογία, ἥτις ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἑκάστης χιλιάδος ἐνετικῶν λιτρῶν σταφιδοκαρποῦ ἐπιβάλλεται φόρος 11 δραχμαί.»

§44ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀφοῦ ἐψηφοφορήσαμεν τὴν τροπολογίαν τῶν 10 δραχμῶν, ὑπάρχει δευτέρα τροπολογία 10½ καὶ 11 δραχμαί, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν τροπολογίαν τῶν 11 δραχμῶν, καὶ ἐδῶ ἐμείναμεν.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§46ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δραχμαὶ 15 κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καὶ κατὰ τὴν τροπολογίαν 11 δραχ., ἐγὼ προτείνω τὸν μέσον ὅρον δραχμὰς 13.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. «Ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου. Γνωμοδοτοῦσα καὶ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιφέρει τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις· Αʹ. Ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης τροπολογίας τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ περὶ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος, θεωροῦσα τὴν μέχρι τοῦδε φορολογίαν αὐτῆς ἐπαχθῆ, προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν νὰ ἐπανέλθῃ ἐν χρήσει ὁ ΡΣΤʹ. τοῦ 1852 περὶ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος νόμος, τουτέστι τὸ τῆς φορολογίας σύστημα αὐτῆς δι’ ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας ἑνὸς ἑκάστου εἴδους τῆς σταφίδος κατ’ ἐπαρχίαν διὰ πρωτοκόλλων ὑφ’ ἁπάσας τὰς διατάξεις αὑτοῦ, ὑπὸ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι, ἐκτὸς τῶν εἰς τὸ ἄρθρον 55 ὁριζομένων προσώπων, νὰ λαμβάνωσι μέρος ὅ τε δήμαρχος καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ἔχοντες καὶ οὗτοι ψῆφον ἐπὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν εἰρημένων πρωτοκόλλων. Ἓν δὲ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ κύριος Καραβᾶς, ἐκθέτει τὰ ἑξῆς· Θεωρῶν τὸ σύστημα τοῦτο τὸ διὰ πρωτοκόλλων τῆς φορολογίας οὐ μόνον ὡς δυνάμενον νὰ φέρῃ μυρίας ἀδιεξόδους περιπλοκὰς εἴς τε τοὺς φορολογουμένους καὶ τὸ δημόσιον, ἀλλὰ καὶ ζημίας ἕνεκα τῶν συνήθων καὶ γνωστῶν τοῖς πᾶσι καταχρήσεων· πρὸς δὲ τούτοις καὶ ὡς καταδικασθὲν ὑπὸ πολυχρονίου πείρας ἐν ἀχρηστίᾳ. Διὰ τοὺς λόγους τούτου προτείνει τὴν παραδοχὴν τῆς ὑπὸ Στοιχ. Αʹ. τροποποιήσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, ἢ τοὐλάχιστον τὴν καθολοκληρίαν ὡς πρὸς τοῦτο παραδοχὴν τῆς περὶ σταφίδος φορολογίας τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἤτοι ἀνὰ δεκαπέντε δραχμὰς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν. Καὶ ταῦτα διὰ ν’ ἀποφύγῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐξαιρετικὰς καινοτομίας ἐφ’ ἑνὸς τοσοῦτον ζωτικοῦ ζητήματος τῆς φορολογίας, καὶ τὰ ἐκ ταύτης δίκαια ἁπάντων τῶν φορολογουμένων παράπονα.»

§48ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν.

§49ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὅταν συνετάχθη ὁ φορολογικὸς νόμος, ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ὁ φόρος ὁ πάγιος τῶν 15 δραχμῶν θὰ ᾖναι πολὺ βαρύς· εὐτυχῶς ὅμως ἢ δυστυχῶς, δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ τὸ παραστήσω, ἡ παραγωγὴ δὲν εἶναι ὁμοία κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν. Ἀντὶ 135 ἑκατομμυρίων λιτρῶν Ἑνετικῶν ἐφέτος εἶναι 124· λέγουν μάλιστα, ὅτι αἱ πληροφορίαι δὲν εἶναι τόσον βάσιμοι, ἀλλὰ ὑπερβολικαί, καὶ ὅτι πολλοὶ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ κάμουν οὔτε τὸ ¼, ὥστε ἐφέτος πιστεύουν πῶς ἡ παραγωγὴ θὰ ᾖναι ἴση μὲ τὴν κατανάλωσιν καὶ πιστεύω, ὅτι ἀποθεματικὸς καρπὸς εἰς τὸ Λονδῖνον δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον. Ἡ ὑποτίμησις πάντοτε προέρχεται ἕνεκα τοῦ ὑπερβολικοῦ τῆς παραγωγῆς ἡ παραγωγὴ ἦτο μεγαλειτέρα τῆς καταναλώσεως καὶ ἓν ἀποθεματικὸν κεφάλαιον μεγάλου μέρους εἰς τὸ Λονδῖνον ἔφερε τὴν ὑποτίμησιν εἰς τὴν σταφίδα. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἐφετεινὴ θέλει ὑπερβῆ· ἤρχισαν μάλιστα αἱ τιμαὶ νὰ ᾖναι πολὺ μεγάλαι, διότι εὐτυχῶς ἀνηγγέλθη διὰ τῆς Κλειοῦς καὶ ἄλλων ἐφημερίδων, ὅτι εἰς τὸ Λονδῖνον ἀνέβη μέχρι τῶν 40 σελινίων, καὶ θὰ καταντήσῃ 55–60 τάλληρα ἡ χιλιάς. Ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος αἱ τιμαὶ ἦσαν ἀρκετὰ ὑψηλαί· κατ’ ἀρχὰς ἐπωλήθησαν 35 τάλληρα καὶ 25 καὶ 24. Πιστεύω λοιπόν, ὅτι καὶ ὁ φόρος τῶν 15 δραχμῶν δὲν εἶναι βαρὺς ἀπέναντι τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία δίδεται καὶ ἐδόθη, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ δοθῇ εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη τῶν 13 δραχμῶν, ἐγὼ δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν, ἂν καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς ἔθεσεν, εἶναι δικαιότερον, ἀλλ’ ἔχει πολλὰς δυσκολίας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Παραδέχομαι λοιπὸν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τῷ ὄντι ἀντίῤῥησις, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη· ἂν ὅμως ὑπάρχῃ, θέλω ἐπιμείνει εἰς τὸ 15, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἄδικον, οὔτε βαρὺ καὶ ἐναντίον τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ἐδῶ.

§50Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Γνωρίζετε τὰς τιμὰς ἐν Λονδίνῳ;

§51ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα ἰδού. (Ἀναγινώσκει τὰς τιμὰς ἐκ τῆς «Κλειοῦς».

§52ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἐδιαβάσαμεν ἀπὸ τὴν ἄλλην ἑβδομάδα.

§53ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι περιττὸν αὐτό· σᾶς φέρω ἐγὼ νεωτέρας εἰδήσεις· κύριοι, ὅταν διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, συνεζητεῖτο τὸ ἤδη ἀντικείμενον· σᾶς εἴπομεν ἐν ἐκτάσει τότε, ὅτι δὲν ζητοῦμεν ἐλάττωσιν φόρων· θέλομεν καὶ ἡ σταφὶς νὰ πληρόνῃ ὅπως ὅλα τὰ προϊόντα. Δυστυχῶς ἡ σταφὶς μέχρι τοῦδε ἐπλήρονε 15 καὶ 20%. Παραδέχομαι ἐφέτος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς προβλέπει καὶ προμαντεύει, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ὑψοῦται· ἐγὼ καὶ μετ’ ἐμοῦ ὅλοι οἱ τῶν τοιούτων ἐπαρχιῶν βουλευταὶ γνωρίζουν καλλίτερα τὰς προσφερομένας τιμὰς, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ σταφὶς, ἂν ὁ φόρος ὁρισθῇ κατὰ 15 δρ. τὴν χιλιάδα, διά τινας ἐπαρχίας θὰ ἦναι ὄχι 15, ἀλλὰ 25 καὶ 30. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω σήμερον ὅσα περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ προϊόντος τούτου, περὶ τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας ἐλέχθησαν· μικρὸν μόνον μέρος μένει ἐκ τοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸν κτηματίαν, τὸ δὲ ἄλλο διαμοιράζεται καὶ διασπείρεται εἰς διαφόρους ἐργατικὰς οἰκογενείας. Ἤθελεν εἶσθαι λοιπὸν σκληρὸν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὑπάρχει ἓν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος εἰς τὴν διανομὴν τῶν φόρων, νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων καὶ νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἐλαχίστην προσοχήν· εἶναι ἄδικον νὰ ἀδικήσετε μίαν τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν πολλὰ καὶ ἐκοπίασαν διὰ νὰ καταστήσουν σταφιδούχους γαίας ἀκαλλιεργήτους, καλυπτομένας ἀπὸ ὕδατα, χέρσους ἢ δάση καὶ νὰ τὰς κάμουν περιβόλια. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω πόσον πωλεῖται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὔτε εἰς τὴν Κλειώ· σᾶς ἀναγινώσκω ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον χθὲς ἔλαβον ἀπὸ τὸ σπῆτί μου. Γνωρίζετε, ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν, ἥτις βγάζει ἀρκετὸν ποσὸν σταφίδος· παράγω 10–12,000 σταφιδοκαρποῦ. Τί μὲ λέγει τὸ χθεσινὸν τηλεγράφημα τῆς 16; Μοῦ ζητεῖ γνώμην ὁ υἱός μου: «Πρὸς τὸν Κ. Κωσταντῖνον Δαγρὲν βουλευτὴν κτλ». Λοιπὸν 17½ λεπτὰ ἡ ὀκὰ ἔρχεται 65 δραχ. ἡ χιλιάς· ἄλλοτε σᾶς εἶπον καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε πόσον κοστίζει ἑκάστη χιλιὰς εἰς τὴν παραγωγήν· πρέπει νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι ἕκαστον στρέμμα ἀδύνατον νὰ φέρῃ μίαν χιλιάδα εἰς τὴν πλέον καρποφόρον καὶ γόνιμον γῆν· ὑπ’ εὐθύνην μου σᾶς βεβαιῶ, ὅτι 600 ἢ βία 700 λίτρας δύναται νὰ ἀποφέρῃ ἕκαστον στρέμμα, καὶ ἠξεύρετε πόσον κοστίζει διὰ νὰ καλλιεργηθῇ καὶ ξηρανθῇ καὶ καθαρισθῇ, ὅπως κατήντησεν σήμερον, ὅτε ἕκαστος φροντίζει νὰ τὸ καλλιτερεύσῃ; διπλάσια.

§54Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὸ στρέμμα ἀξίζει 25 δραχμάς.

§55ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπερβολικός· ἔλαβον τὸν μέσον ὅρον, διότι καὶ ἐγὼ κλαδεύω καὶ τρυγῶ σταφίδα· δὲν ἔχω μεγάλην ποσότητα, τὸ ὅλον 5,000 ὀκάδας βγαίνω· ἐμὲ, ὅπου ἐπιστατῶ ὁ ἴδιος, μοῦ κοστίζει ἑκάστη χιλιὰς 60 δρ. Ὅταν μοῦ πάρῃς 15 δραχ. τὴν χιλιάδα ποίαν δικαιοσύνην μοῦ ἀποδίδεις; Ἠμπορούσατε καλλίτερα νὰ εἴπητε, καταστρέφομεν αὐτὸ τὸ προϊόν. Κύριοι, ὄχι 124,000,000, ὡς λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρήχθη· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν ᾖναι, τὸ παρελθὸν ἔτος ἔμειναν εἰς τὴν Ἀγγλίαν 40–45,000,000. Πρέπει νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἄλλοτε πόθεν προῆλθεν αὐτὸς ὁ νόμος καὶ ποίας βάσεις ἔλαβεν ὁ νομοθέτης, καὶ σήμερον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἀναφέρω μετὰ σεβασμοῦ τὸν ὑπουργὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἐμερίμνησε περὶ τούτου, ὅστις ὀλίγον καιρὸν ἦλθεν εἰς τὸν κλάδον τὸν οἰκονομικὸν καὶ ὅμως ἄφησεν ἴχνη ἀνεξάλειπτα, ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ Ἀργυρόπουλος, ἐσκέφθη καλλίτερον παντὸς ἄλλου ν’ ἀφαιρέσῃ ὅλας τὰς δαπάνας καὶ τὴν ἐνδεχομένην ζημίαν, διότι δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι ὅσον εἰς εὐτελῆ τιμὴν πωλεῖται τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, τοσοῦτον δελικάτον εἶναι καὶ ὑπόκειται εἰς τὴν ἐλαχίστην προσβολὴν τῆς ἀτμοσφαίρας. Ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἔθεσεν ὡς βάσιν τὴν τελευταίαν τιμὴν τῆς τελευταίας ποιότητος. Καὶ ἠξεύρετε σήμερον εἰς τὸ Αἴγιον εἰς τὰς Πάτρας σταφὶς βρεγμένη πόσον πωλεῖται; ἀναφέρω τὰ μέρη αὐτὰ, διότι ἐκεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ μὲ εἴπῃ, ὅτι πωλεῖται 25 ἢ 30 τάλληρα ἡ χιλιάς. Μᾶς ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν πληροφορίαν, καὶ τὸ ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ πρῶτον φορτίον, τὸ ὁποῖον ἔφθασεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπωλήθη 40 φιορίνια, ἀλλ’ ἠξεύρετε πόσον ποσὸν ἐπωλήθη; 100 μόνον καντάρια, τὸ ἄλλο ἔμεινε, διότι οἱ Ἄγγλοι ἔχουν τὸ καπρίτσιο· θέλω ἐγὼ νὰ πάρω πρῶτον αὐτὸ τὸ φορτίον καὶ ἂς κοστίσῃ ὅσον θέλει, ἀλλ’ ἅμα πάρουν 10 ὀκάδες ἐτελείωσε.

§56Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθὼς καὶ ἡμεῖς τρώγομεν τὰ πρῶτα κεράσια 8 δραχ. τὴν ὀκᾶν.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Τοῦτο ὅμως δὲν εἰμπορεῖ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι καὶ ἄλλα φορτία ἐπωλήθησαν εἰς τὴν ἀξίαν εἰς τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον πλοῖον, τὸ ὁποῖον λέγεται Πριμαρόλιον· ἀλλὰ εἰμπορεῖ νὰ πωληθῇ εἰς αὐτὴν τὴν τιμὴν ὅλον τὸ πρᾶγμα, διότι αὐτὸ εἶναι ἐπίσημον τηλεγράφημα καὶ δὲν δύναται νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν καὶ νὰ ἀμφιβάλῃ κανεὶς πρέπει νὰ τὸν ὑποθέσωμεν τὸν τολμηρότερον τῶν κακούργων. Ὅταν ἔχητε τὰς ἀποδείξεις, ὅτι πωλοῦμεν μὲ 10 τάλληρα νὰ θέλητε φόρον 15 τὴν χιλιάδα εἶναι βαρύ. Κύριοι, ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ Καλαμῶν καὶ ἄλλων μερῶν πλὴν τοῦ Αἰγίου, Κορίνθου καὶ Πατρῶν, ἐνῷ ἐγνωρίζαμεν, ὅτι ἀδικούμεθα εἴπομεν, ἂς ὑποβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς ἐντολεῖς μας εἰς θυσίας, ἵνα ἐκλείψῃ τὸ ἀνώμαλον καὶ αἱ δυσκολίαι ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν βαθμολογικῶν τάξεων. Ἀλλ’ εἰς τὸν αὐτὸν καιρὸν, καθ’ ὃν ἐπροτείναμεν τοῦτο, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἡ σταφὶς τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἔχει καὶ ἄλλα βάρη. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐφοβήθη διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ φόβος αὐτοῦ καὶ ἀληθὴς ἂν ὑποτεθῇ, δὲν θὰ δικαιολογήσῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἀνίσου, οὔτε τὴν Βουλὴν ἱκανοποιεῖ, οὔτε τὴν συνείδησιν νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρότασίν του. Μοὶ ἐφάνη παράδοξος ἡ ἰδέα τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἐδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη, ἡ ὁποία ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τὰς 13 δραχμὰς, καὶ εἶπε δὲν τὴν δέχεσθε αὐτὴν, ὀπισθοχωρῶ. Κύριε ὑπουργὲ, παρακαλῶ νὰ προσέξητε, ἐγὼ θὰ φέρω νέαν πρότασιν, 8 δραχμὰς, διότι αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Δὲν θέλετε νὰ τὴν ψηφίσητε, μὴ τὴν ψηφίσητε. Πρέπει ὅμως, κύριοι, ν’ ἀποδώσητε δικαιοσύνην, καὶ συνιστῶ εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὰς 13 δραχμὰς, καὶ ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τῶν 11 δραχμῶν, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν θ’ ἀπαντήσῃ δυσκολίας, διότι ἀφορᾷ μίαν μεγάλην τάξιν, ἡ ὁποία συνεισφέρει, ὑπηρετεῖ τὸ δημόσιον, καὶ συντηρεῖ μέγα μέρος τῆς κοινωνίας χωρὶς νὰ ὠφελῆται. — Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου.

§58ΖΕΡΒΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία εἰς ὅλους τοὺς φόρους, καθὼς καὶ εἰς αὐτόν. Ὁ προαγορεύσας διϊσχυρίζεται τὸ ἄνισον τῆς φορολογίας, ἀλλὰ τὸ ἄνισον εὑρίσκεται οὐ μόνον εἰς τὴν φορολογίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς σταφίδος, οὐ μόνον εἰς ἐπαρχίας, εἰς χωρία, εἰς τὰ ἄτομα· ὁ εἷς πωλεῖ δέκα, ὁ ἄλλος ἐννέα, ὥστε τὸ ἄνισον πανταχοῦ ὑπάρχει, καὶ θὰ πολεμηθῇ μόνον, ὅταν μεταβληθῇ τὸ εἶδος τῆς φορολογίας. Σήμερον πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ ἑνὸς φόρου εἰς τὸ νὰ προσδιορισθῇ 15, 13, ἢ 12· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὰς ἰσότητας ἀδύνατον νὰ τὰς εὕρωμεν. Μᾶς ἔφερεν ἀποδείξεις ὁ κ. Δαγρὲς, ὡς ὁ υἱός του τοῦ ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ἡ σταφὶς πωλεῖται 60 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸν ἰσχυρισμόν του, ἐνῷ βλέπομεν εἰς τὴν ἐφημερίδα, ὅτι πωλεῖται 100 καὶ 120 δραχμὰς ἡ χιλιὰς, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ἐκτὸς τοῦ φόρου, διότι ὁ φόρος πληρώνεται ἀπὸ τὸν ἀγοραστήν. Ὅταν βλέπετε 100 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ἂν σημειώσωμεν καὶ τὸν φόρον εἰς 13 δραχμὰς, ὡς ὁ ἴδιος Δημητρακάκης ἐπρότεινε, δὲν βλέπω κατὰ τί παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων, ἐνῷ οἱ λοιποὶ φόροι μένουν ὅπως εἶχον. Ἂν τοῦ χρόνου ἴδῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι βαρὺς, ἔρχεται εἰς ἑτέραν ἀναλογίαν καὶ τὸν καταβιβάζει. Δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμένουν πολὺ, ἀφοῦ ὅλοι συναινοῦμεν νὰ καταβιβασθῇ ὁ φόρος καὶ νὰ λείψῃ ἡ ἀταξία. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὰς 13 δραχμάς.

§59Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ προλαλήσας κ. Ζέρβας, ἂν εἶχε σταφίδας, ἂν ἤξευρε πόσα ἐξωδεύσαμεν, ἤθελε κλαίει σήμερον, καὶ ὄχι ὁμιλῶν ν’ ἀστείζηται. Κύριοι βουλευταὶ, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε προσοχὴν νὰ ἐξηγηθῶ. Ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι προσεκαλέσθησαν εἰς τὸ 1836 ἀπὸ τὴν τότε κυβέρνησιν νὰ λάβωσι προικοκτησίας, ἵνα ἐλευθερωθῶσιν ἀπὸ τὰ βάρη τοῦ ἐνοικιαστοῦ, μία εἶναι καὶ ἡ Ἠλεία. Τότε ἤμην ἔπαρχος εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, καὶ προεκαλέσθην νὰ πείσω τοὺς λαοὺς νὰ πάρουν γαίας εἰς προικοκτησίαν, ἵνα λείψῃ ἡ πίεσις τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ νὰ πλησιάσωμεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὸ διανεμητικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι κατάλληλον καὶ ὠφέλιμον εἰς τὴν κοινωνίαν. Οἱ κάτοικοι λοιπὸν προικοδοτηθέντες ἔκαμον συμβόλαιον μὲ τὴν κυβέρνησιν, ἐπῆραν τὰς γαίας ἀγοράσαντες αὐτὰς εἰς ὄχι εὐκαταφρόνητον τιμὴν τῶν 40 δραχμῶν ἕως ἑκατὸν τὸ στρέμμα, καὶ ἐπλήρωσαν ἐπὶ 6 ἔτη τὸ δέκατον ἀνὰ 3 τοῖς ἑκατὸν εἰς χρήματα χωρὶς ὄφελος· καὶ εἰς ἕκαστον αὐτῶν τὸ κάθε στρέμμα φθάνει μέχρις οὗ ἀπεκατεστάθη σταφὶς τριακοσίας δραχμὰς κεφάλαιον. Τὰ χρήματα λοιπὸν αὐτὰ τοῦ κεφαλαίου ἀνὰ 12% (καὶ ἂν εὑρίσκωσι νὰ δανείζωνται, διότι οἱ τοκογλύφοι ζητοῦν 50%) δίδουν 36 δραχμὰς τόκον, αἱ ὁποῖαι μὲ τὸ κεφάλαιον συμποσοῦνται 336. Ἐπεμελήθησαν τότε οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἂς ἔχῃ δόξαν ὁ θεὸς, ἀπεκατέστησαν τὰς ἐρήμους γαίας κτήματα προσοδοφόρα. Ἐκοπιάσαμεν, ἀλλ’ ἐλέγαμεν θὰ γλυτώσωμεν ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, καὶ εὑρέθημεν ἠπατημένοι, διότι ἡ κυβέρνησις ἀναιρέσασα τὰς συμφωνίας ὑπεχρέωσε διὰ νόμου αὐτοὺς νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ δέκατον, τὸ ὁποῖον ἀπέφερον αἱ ἀρχικαὶ ἀκαλλιέργητοι γαῖαι, μὲ τὴν ἀπώλειαν ὅλων τῶν ἐξόδων τῆς βελτιώσεως. Ἀλλ’ οἱ σπείροντες γεωργοὶ ἐξοδεύουν μόνον σπόρον καὶ τὰ ἔξοδα τῆς συγκομιδῆς, ἐνῷ οἱ καλλιεργοῦντες σταφίδας ἐργάζονται 13 εἰδῶν καλλιέργειαν καὶ ἐξοδεύουν εἰς αὐτὰς πολλαπλάσια τῶν σπειρόντων γαίας. Οἱ κτηματίαι αὐτοὶ τί ζητοῦν ἤδη; Θέλετε εἰς εἶδος τὸν φόρον; νὰ σᾶς δίδωσι τὸ δέκατον, ἢ θέλετε εἰς χρήματα; ὅσον πωλήσομεν νὰ σᾶς τὸ πληρόνωμεν. Ὁ κ. Ζέρβας εἶπε, δὲν πρέπει νὰ γίνωνται διακρίσεις, ὁ καθεὶς νὰ δίδῃ ἀναλόγως τῆς περιουσίας του. Αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς. Ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν· ἔχει πληροφορίας, ὅτι θ’ αὐξήσῃ ἡ τιμὴ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος. Διατί λοιπὸν νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον; Εὔχομαι νὰ δώσουν τιμὴν 500 δραχμὰς τὴν χιλιάδα καὶ νὰ ὠφεληθῇ 50. Διατί νὰ δώσωμεν 15; Λέγουν τινὲς· τὸ δημόσιον ἔχει ἀνάγκην βοηθείας καὶ πρέπει νὰ βοηθήσωμεν· ἀλλ’ ὄχι ἓν μέρος ἀνθρώπων ἀλλ’ ὅλοι· ἡ σταφὶς ἡ ἄβρεχος πωλεῖται 70 δραχμὰς ἡ χιλιὰς, ἡ βρεγμένη 30, καὶ εἶναι ἡμισεία ἡ βρεγμένη, ὁ μέσος ὅρος ἔρχεται 50, νὰ δώσωμεν λοιπὸν πέντε. Πάλιν σᾶς λέγομεν, δὲν ζητοῦμεν, εἰμὴ δικαιοσύνην. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς· αἱ ἀπαρχαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἔδειξαν αὔξησιν. Τοῦτο συμβαίνει, διότι τινὲς δὲν βαρύνονται κόπον, καὶ δὲν λυποῦνται ἔξοδα καὶ διαλέγουν τὴν σταφίδα. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι μόνον τὸ τέταρτον τοὺς μένει καὶ τὴν διαλεγμένην αὐτὴν στέλλουν καὶ πωλεῖται κἄτι τι ἀκριβώτερον, τὸ δὲ ἄλλο εἰς εὐτελεστάτας τιμάς. Πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν λεπτομερῶς καὶ νὰ εἴπωμεν τὰ πάντα, διότι ἐνδέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς, ἂν δὲν πεισθῇ εἰς ὅσα λέγομεν, νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὰς 13 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς εἶναι 25%. Συγχωρήσατέ μοι μίαν παρομοίωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ μᾶς ἀδικήσῃ ἡ πλειονοψηφία καὶ νὰ μᾶς καταδικάσῃ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ παρομοίωσίς μου τοῦ ἀδίκου φόρου μὲ τὴν σύλληψιν ἀπὸ τοὺς λῃστὰς τοῦ κ. Σωτηροπούλου, καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ μὴ χάσουν τὴν ζωήν των ἐπώλησαν τὴν περιουσίαν των εἰς λύτρα. Τὸ αὐτὸ θὰ γίνῃ καὶ πρὸς ἡμᾶς σήμερον, ἐὰν μᾶς βιάσητε νὰ δώσωμεν ὅ,τι ἔχομεν. Ἡμεῖς δὲν δίδομεν μὲ εὐχαρίστησιν, τὰ δίδομεν ὑπείκοντες εἰς τὴν βίαν. Εἰς τὴν Ἠλείαν οὐδεὶς ἔδοσε χρήματα εἰς τὴν ἀποβίβασιν τοῦ σταφιδοκαρποῦ, εἰμὴ ἐνδίδοντες εἰς τὴν βίαν παρεκατέθεσαν αὐτά. Διότι ἤρχοντο οἱ πτωχοὶ σταφιδοῦχοι καὶ ἔδιδον τὴν σταφίδα των εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνταποκρίσεις εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ ἔλεγον ἅμα τὴν πωλήσετε, δότε καὶ ἡμῶν κἄτι τι. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας. Μοῦ φαίνεται, ὅτι οἱ περισσότεροι μετέβητε εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ γνωρίζετε τὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἂν ἔχῃ ἕκαστος συνείδησιν ἂς ἀποφασίσῃ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται, καὶ ἀντὶ νὰ δώσουν ἑπτὰ ὡς πωλοῦντες ἑβδομήντα, τοὺς ζητοῦσι δεκαπέντε. Ἐκ Πατρῶν χθὲς ἦλθον γράμματα, ὅτι ἐκ τῆς ἀβρόχου σταφίδος ἡ οἰκία Φὲλς ἠγόρασε τρία ἑκατομμύρια πρὸς 40 δίστηλα τὴν χιλιάδα.

§60ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀληθές.

§61ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀληθέστατον.

§62ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὴν βρεγμένην ἔδωκαν 30. Ἡμεῖς πραγματικῶς ἀδικούμεθα· 70 δραχμὰς ἔφθασεν ἡ ἄβροχος καὶ ἡ βρεγμένη 30, ὥστε 30 καὶ 70 100. Τὸ ἥμισυ 50, ὥστε δικαιούμεθα νὰ πληρώσωμεν φόρον 5. Ἑκατὸν στρέμματα σταφίδος καλλιεργῶ ἐγὼ καὶ ἔκαμον ἐφέτος 25 χιλιάδας. Ἔξοδα καλλιεργείας ἔχω 5 χιλιάδας δραχμάς. Εἰπέτε μου, ἐὰν αὐτοὶ οἱ σταφιδοκτήμονες δὲν ἔχουν δίκαιον νὰ φωνάζουν ἕως τρίτου οὐρανοῦ. Ἔχω μίαν ἀναφορὰν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τῶν γαιοκτημόνων Ἠλείας πρός τε τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ τὴν Βουλὴν. (Ἀνεγνώσθη διαλαμβάνουσα τὰ αὐτὰ σχεδὸν, ὅσα λέγει ὁ βουλευτής.) Κύριοι, θὰ ὑπερασπισθῶ πρῶτον τὸ θέμα τῶν πρωτοκόλλων, καὶ μετὰ ταῦτα θέλω ἔλθει εἰς εὐκολίαν τῆς κυβερνήσεως, δεχόμενος τὴν θέσιν τῶν σταφιδοκτημόνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πωλοῦν περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Τὰ πρωτόκολλα, μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι δυσκολεύεται νὰ τὰ δεχθῇ, διότι δὲν θὰ ᾖναι εἰλικρινεῖς εἰς τὴν κατάταξιν καὶ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων οἱ ὑπάλληλοι. Περίεργον! Ἡ ὑποψία τῆς ἀτίμου διαγωγῆς τῶν ὑπαλλήλων νὰ πίπτῃ εἰς βάρος τῶν φορολογουμένων, ὡσὰν νὰ ἐξέλεγον αὐτοὺς οἱ φορολογούμενοι. Ἐπὶ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ τρεῖς οἰκοκυραίους, τρεῖς ἐμπόρους, καὶ οὐ μόνον ἀπὸ τούτους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς κυβερνήσεως, τὸν ἔπαρχον, τὸν ἔφορον καὶ ταμίαν, ἐκτὸς τοῦ τελώνου, ὅστις θὰ ἐπιβλέψῃ καὶ πιθανὸν νὰ ἔχῃ κακὴν πίστιν, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πρωτοκόλλου ὁ τελώνης δυσκόλως θὰ κάμῃ μεταβολὴν ἢ νόθευσιν. Εἰς πρωτόκολλον λοιπὸν τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐνώπιον τόσων μαρτύρων, δυσκόλως δύναται νὰ γίνῃ μεταβολὴ καὶ νὰ ἐπέλθῃ κατάχρησις. Ὅταν δὲ ὑπουργοὶ θέλουν, οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ὅλοι τίμιοι καὶ ὑποψία δὲν εἰσέρχεται περὶ ἐνδεχομένης δολιεύσεως. Ἀρκεῖ νὰ ἦναι τίμιος ὁ ὑπουργός. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποθέτει, ὅτι τὰ πρωτόκολλα δὲν θὰ γείνουν ὅπως πρέπει ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες συντάττουν καὶ ἐκτελοῦν τὰ πρωτόκολλα τῶν σιτηρῶν, διὰ τοῦτο ἡμεῖς καταδικαζόμεθα νὰ πληρόνωμεν τὸ διπλοῦν. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἰσότητα. Εἶπον τινὲς, ὅτι ἂν καταβιβάσωμεν αὐτὸν τὸν φόρον, πρέπει νὰ τὸν καταβιβάσωμεν εἰς ὅλα τὰ εἴδη. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι περισσότερον πληρόνουν οἱ σταφιδοκτήμονες. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ γεωργικὴ τάξις πληρόνει 7 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καὶ αὐτοὶ πληρόνουν δέκα, πολὺ περισσότερον τῶν ἄλλων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν πρέπει νὰ πληρώσουν διπλάσια καὶ τριπλάσια; Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἐγγύησις δι’ ὅλους· ἐὰν αὐξήσῃ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, τότε ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν χάνει, ἀλλ’ ἐὰν πέσῃ ἡ τιμή της, τότε εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῇ ἐκτὸς τῆς ἄλλης ζημίας καὶ εἰς αὐτὴν ὁ φορολογούμενος; Ἀκολούθως σημειῶ τιμὰς πωλήσεων διαφόρων σταφιδοφόρων τόπων, ἐξ ὧν βλέπετε, ὅτι ἂν φέρῃ 15 τὴν χιλιάδα εἶναι ὑπέρογκος εἰς τοὺς πλείστους. Εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐπωλήθη ἡ σταφὶς 16 δίστηλα, εἰς τὴν Μεσσηνίαν 10, εἰς τὴν Τριφυλίαν 19· προχθὲς ὅμως ἐπωλήθη 14. Λοιπὸν, Κύριοι, εἶναι δίκαιον νὰ γίνηται ἀμφισβήτησις, ὅτι πρέπει ν’ ἀδικηθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἢ οἱ ἀδυνατώτεροι ἀπὸ τοὺς δυνατωτέρους, οἱ ὄντες δηλαδὴ εἰς μειοψηφίαν ἀπὸ τοὺς πλειοψηφοῦντας; Ὅταν ἡ Βουλὴ θέλῃ ἂς τὸ κάμῃ, λέγουσα, ψηφοφορῶ διὰ ν’ ἀδικήσω· ἀλλὰ ἂς συλλογισθῇ, ὅτι τὰ ἀδικήματα παράγουν ἀπαίσια ἀποτελέσματα. Ἐὰν κατελάμβανον, ὅτι ζητοῦμεν χάριν, ἤθελον ἐντραπῆ ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, δὲν ζητοῦμεν χάριν, κύριοι, οὐδὲ ἐλεημοσύνην, καὶ αἰσθανόμεθα τὸ βάρος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ πατρίς. Κύριοι, ἐγὼ ἔχω ἀγορασμένα τὰ ἑκατὸν στρέμματα, τὰ ὁποῖα καλλιεργῶ σταφίδα, δραχμὰς τέσσαρας χιλιάδας, ἀνὰ 3% κατὰ τὴν συμφωνίαν μου μὲ τὴν κυβέρνησιν ὤφειλον νὰ δώσω δραχ. 140 δι’ αὐτὰ, καὶ ἤδη καί τοι 25 χιλιάδας σταφίδα παρῆξαν, δυστυχῶς ἐφέτος διὰ δέκατον θὰ δώσω 250. Ἀλλ’ ἐὰν μοῦ στερήσητε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, τότε πῶς μετὰ ταῦτα θὰ καλλιεργήσω; Δὲν ἠξεύρετε, ὅτι ὅταν αἱ ἰδιωτικαὶ καταστάσεις, ἀπολεσθοῦν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ μένῃ κενὸν, ὡς μένουν οἱ ποταμοὶ, ὅταν ξηρανθοῦν αἱ πηγαί των (τὰ κεφαλόβρυσα); Ἀφήσατε λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους ν’ ἀπολαμβάνουν κἄτι τι ἀπὸ τὰς γαίας, τὰς ὁποίας ἐπότισαν μὲ τοὺς ἱδρῶτάς των, καὶ μὴ θέλετε νὰ τοὺς βιάσητε νὰ τὰς ἐγκαταλείψουν, διότι τοῦτο βλάπτει καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους καὶ τὸ δημόσιον περισσότερον. Δὲν μοὶ φαίνεται, Κύριοι, νὰ ᾖναι δικαία ἡ αἴτησις αὕτη, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ συγκατανεύσητε τουλάχιστον εἰς τὰς δραχ. 11 αἱ ὁποῖαι ἀντιστοιχοῦν μὲ πώλησιν δραχ. 110 μὲ ζημίαν μας, συμμορφουμένους μὲ τοὺς πωλοῦντας εἰς αὐτὰς τὰς τιμάς· ἐὰν δὲ ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν συγκατατίθεται εἰς αὐτὴν τὴν τιμὴν ἐπὶ λόγῳ, ὅτι εἶναι μικρὰ, ὑποχρεώσατέ τον σύμφωνα μὲ τὸ 3 ἄρθρ. τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸ καθῆκόν σας, κ. Βουλευταὶ, νὰ δεχθῇ τὴν βάσιν τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσότητος εἰς τὰ σιτηρὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑπτάνησον, ἡ ὁποία φορολογεῖται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ σύμφωνα μὲ τὸ δίκαιον.

§63ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐπιχειρήσεις κανονίζονται ἀπὸ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα προσδοκῶσιν οἱ ἄνθρωποι. Εἰς τὴν ἀρχὴν αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ, αἱ ὁποῖαι ἦσαν μεγάλαι, καὶ ἐζητεῖτο πολὺ παρὰ τῶν σταφιδεμπόρων, ἔκαμον νὰ ἐπιδοθῶσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἔγειναν σταφιδοκτηματίαι ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς Πελοποννήσου· ἀλλὰ ἡ μεγάλη καλλιέργεια αὐτοῦ τοῦ προϊόντος καὶ ἡ μεγάλη παραγωγὴ ἐπέφερον τὴν ὑποτίμησιν. Αὐτὸ εἶναι νομίζω τὸ μεγαλείτερον σφάλμα, καὶ ἡ μικρὰ ἢ μεγάλη φορολογία δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν καὶ μάλιστα ἀφοῦ ἡ κατανάλωσις γίνεται εἰς ἄλλον τόπον. Αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ δὲν προσδιορίζονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ ἀναλόγως τῆς ἐκεῖ ζητήσεως εἶναι καὶ αἱ τιμαὶ ἐδῶ. Ἐφέτος ἔχομεν μεγάλας τιμὰς, καὶ αὐτὸ φαίνεται ἀπὸ τὴν τιμὴν τῶν primaroli, ἀπαρχῶν· ἀλλ’ ἐὰν συγκρίνετε τὰς τιμὰς τῶν ἀπαρχῶν αὐτῶν, βλέπετε μίαν μεγάλην διαφορὰν εἰς αὔξησιν, καὶ τοῦτο κατὰ τὸν Ἰούνιον, ὥστε αἱ τιμαὶ αὗται θὰ ἐξακολουθήσωσι καὶ διὰ τὸ μέλλον, διότι ἡ παραγωγὴ εἶναι πολλὰ μικρὰ καὶ παρακαταθήκη δὲν ὑπάρχει. Πολὺν χρόνον, κύριοι, ἔχομεν νὰ φθάσωμεν εἰς 40 σελίνια τὸ καντάρι. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς Κλειοῦς τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος). Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν ὁ κύριος Δαγρὲς νὰ προσδιορίσῃ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος εἰς τὴν Κόρινθον ἢ εἰς ἄλλο μέρος, καὶ ἐὰν ἔκαμεν ἐφέτος ὀλιγώτερον, ἐννοεῖτε ὅτι θὰ πωληθῇ περισσότερον ἀπὸ 25 τάλληρα· ἀλλὰ, κύριοι, τὰ παράπονα τῶν σταφιδοκτημόνων δὲν ἔλειψαν ποτὲ, καὶ, διὰ νὰ καταλάβετε ποῦ φθάνουν, βλέπετε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου τοῦ σταφιδοκτηματίου τῶν Πατρῶν, ὅστις εὐχαριστεῖται καὶ 10 ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ κυβέρνησις νὰ ὑποχωρήσῃ, ἐνῷ πωλεῖ σήμερον 30 τάλληρα τὴν χιλιάδα. Ποῖος λοιπὸν δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν ἐλάττωσιν, ἔστω καὶ πρὸς ζημίαν τοῦ δημοσίου; ὥστε νομίζω, ὅτι ἐὰν παραδεχθῶμεν 13 δραχμὰς τὴν χιλιάδα δὲν ἀδικοῦμεν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρωτόκολλα, νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τῆς Ἠλείας δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ λόγον, διότι αὐτὰ κατὰ δυστυχίαν ὄχι μόνον ἀπὸ τὸ δημόσιον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ ἐμπόριον κατεδικάσθησαν ὡς καταστρεπτικὰ, καὶ τὸ δημόσιον ἔχει πολλὰς ἀφορμὰς ἕνεκα τῶν καταχρήσεων τῶν παρομαρτουσῶν εἰς τὴν χρῆσιν αὐτῶν νὰ μὴ τὰ δεχθῇ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς δύο λόγους δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ παντάπασι λόγος.

§64ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι δικαιότερον.......

§65ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐκτελεῖται, καὶ πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν σχετικὴν δικαιοσύνην καὶ ὄχι τὴν ἀπόλυτον, διὰ τοῦτο θέλω ἀκολουθήσει τὴν πρότασιν τοῦ Δημητρακάκη, καὶ τοῦτο διὰ νὰ φανῶ, ὅτι θέλω νὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐλάττωσιν.

§66ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὸ σύστημα, ὅτι ἀμφότεραι αἱ πτέρυγες φιλοτιμοῦνται καὶ προσέχουσιν, ὅταν πρόκειται περὶ ἄλλων ζητημάτων, ἀρνοῦνται δὲ τὴν προσοχὴν των προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς φόρου, περὶ ζητήματος κατ’ ἐμὲ πολὺ σπουδαιοτέρου παντὸς ἄλλου ζητήματος. Ἐπιλαμβανόμενος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, λέγω, ὅτι ὁ λόγος ἴσα ἴσα, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἐπιχείρησις τῆς καλλιεργείας τῶν σταφίδων τὸ κατ’ ἀρχὰς ἐπέφερε κέρδος πολὺ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπεδόθησαν πολλοὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν, καὶ ἡ παραγωγὴ εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τῆς καταναλώσεως, καὶ ὅτι εἶναι φυσικὴ συνέπεια ἡ ἔκπτωσις τῆς σταφίδος, αὐτὸς ὁ λόγος ἔπρεπε νὰ κάμῃ ὥστε νὰ παραδεχθῇ καὶ ὁ ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἐλάττωσιν· καὶ ἀπορῶ πῶς ἔληξεν εἰς ἄλλο συμπέρασμα παρὰ τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ἔφερεν. Ἀλλά, κύριοι, μήπως εἶναι μόνος ὁ λόγος αὐτὸς, ὅστις ὑπαγορεύει τὴν ἐλάττωσιν τῆς σταφίδος εἰς 11%; καὶ μοὶ φαίνεται παράδοξον πῶς οἱ σταφιδοκτηματίαι παραδέχονται αὐτό· διότι καὶ 8% καὶ 5% ἐὰν τὰς φορολογήσετε, νομίζετε, ὅτι αὐτὸς ὁ φόρος δὲν εἶναι βαρύς; Εἶναι πολὺ ἀνώτερον τῶν δυνάμεών μου νὰ ἐκτραγῳδήσω τὴν δυστυχῆ κατάστασιν τῶν σταφιδοκτημόνων, τῆς τάξεως ἐκείνης τῆς κοινωνίας, ἥτις εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποσῶς, κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦτο, κατοικῶ εἰς ἀπέναντι τῆς Πελοποννήσου παραλίαν καὶ εὑρίσκομαι ἐν πλήρει γνώσει τῆς καταστάσεως τῆς Πελοποννήσου καὶ θέλω σᾶς φέρει τὸ εὐδαιμονέστερον μέρος τῆς τάξεως καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει τὴν κατάστασιν αὐτοῦ, τὸ Αἴγιον, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς τὸ εὐδαιμονέστερον μέρος, καὶ ὅτι ἡ σταφίς του πωλεῖται εἰς μεγάλας τιμάς. Καὶ λοιπὸν ἐὰν ἡ σταφὶς τοῦ Αἰγίου πωλῆται εἰς ἀνωτέρας τιμὰς, ἐὰν τὸ Αἴγιον, τὸ ὁποῖον παράγει σχετικῶς πρὸς ἄλλα μέρη πολὺ μεγαλεῖτερα ποσὰ, πάσχῃ, ἐὰν οἱ σταφιδοκτηματίαι δυστυχοῦν, ὅσον οὐδεμία ἄλλη τάξις ἀνθρώπων, τί θέλετε συμπεράνει ἐκ τούτου, κύριοι; μὲ πάλλουσαν καρδίαν σᾶς λέγω τοῦτο, διότι μετέβην εἰς τὸ Αἴγιον καὶ ἐγνώρισα ἐκ τοῦ πλησίον τὸν τόπον, ὅτι οὐδεμία τάξις τῆς κοινωνίας μας δὲν διατελεῖ ὑπὸ τὸ βάρος τοιαύτης δυστυχίας, ὅσον ἡ τάξις τῶν σταφιδοκτημόνων τοῦ Αἰγίου. Ἀπόδειξις ἀναμφισβήτητος καὶ ζωντανὴ τοῦ λόγου μου εἶναι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως μέχρι τοῦ πέρατος αὐτοῦ τοῦ τρυγητοῦ ἐνηργήθησαν ὑπὸ ἑνὸς καὶ μόνου πιστωτοῦ 450 κατασχέσεις. Ἐδῶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ ἔλθῃ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ᾖναι τοῦτο ἀληθές. Τί ἄλλο, κύριοι, πάσχουν οἱ σταφιδοκτηματίαι ἐκτὸς τῆς μεγάλης δαπάνης, ἥτις καταβάλλεται πρὸς καλλιέργειαν, καὶ τόσων ἄλλων δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν λογαριάζονται; ζοῦν μὲ πιστώσεις, καὶ ἐπειδὴ ζοῦν μὲ πιστώσεις, εἶναι ὑπόχρεοι νὰ παραδώσουν τὸν καρπὸν εἰς τὸν πιστωτήν των καὶ νὰ περιμένουν τὴν πρώτην τοῦ ἔτους νὰ λάβουν τὴν ἐκκαθάρισιν, ναὶ, κύριοι, τὰ χρήματα αὐτὰ ἢ τὸ ἀντίτιμον τοῦ καρποῦ του πληρόνει τόκον· διότι ὁ σταφιδέμπορος μετὰ ἕνα χρόνον λαμβάνει τὴν ἐκκαθάρισιν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις; ἐνίοτε νὰ χάσῃ ὅλον τὸ ποσὸν καὶ νὰ πληρώσῃ καὶ τὰ ἔξοδά του. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Κρεστενίτη, κύριε Αὐγερινέ;

§67ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἀληθέστατον.

§68ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἰς τοιαύτην κοινωνικὴν τάξιν ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπιμένει, καὶ θαυμάζω τὴν σκληρότητα τῆς καρδίας του νὰ ἐπιβληθῇ φόρος βαρὺς, χωρὶς νὰ ἀναλογισθῇ τὰς συνεπείας τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, διότι ἐὰν δὲν προκύψῃ ἄλλη συνέπεια, θὰ προκύψῃ ἡ καθυστέρησις, ἥτις προέκυπτε πάντοτε, καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι πλειότεραι καθυστερήσεις συμβαίνουν εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ προλάβῃ, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἰδού, κύριοι, τί ἐπὶ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶπε, δηλ. ὁσάκις ἐπιβάλλεται φόρος ἄδικος, προκύπτουν καθυστερήσεις καὶ τοῦτο εἶναι ἐθνικὴ ζημία. «Ἡ ἐπιτήρησις τῶν φόρων οὐδεμίαν παρέχει δυσκολίαν..... (Ἀναγινώσκει.) Ὅταν, κύριε ὑπουργὲ, τόσα ἀξιότιμα μέλη τῆς Βουλῆς σᾶς βεβαιόνουν, ὅτι οἱ σταφιδοκτηματίαι εἶναι οἱ δυστυχέστεροι πάντων, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχουν κέρδος, ἀλλὰ καὶ δαπάνας, καὶ ὅτι ἡ παράτασις τῆς καταστάσεως αὐτῆς δύναται νὰ ἔχῃ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἐξεθέσατε ἐδῶ, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένετε.

§69ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ὅσοι πωλοῦν εἰς τὰς Πάτρας 30 τάληρα νὰ πληρόνουν ἐδὼ 10 δραχμάς;

§70ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐκεῖνοι οἵτινες πωλοῦν μὲ ἀνωτέρας τιμάς, ἔχουν καὶ περισσοτέρας δαπάνας. Κύριοι βουλευταί, τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας δὲν καλλιεργεῖται τὸ προϊὸν αὐτὸ, πιστεύσατε ἐμὲ, ὅστις δὲν ἔχω συμφέρον· διότι ὀφείλομεν πάντες νὰ τείνωμεν πρὸς ἀνακούφισιν μιᾶς κοινωνίας, ἥτις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἢ μία τῶν εὐγενεστέρων τάξεων, καὶ τῆς ὁποίας ἡ δυστυχία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι παρὰ ἐθνικὴ ζημία.

§71ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δύναται νὰ εἴπῃ τις πολλὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἀπό τινος ἐθεωρήθη ὡς ἓν ζήτημα κερδοσκοπικόν. Δηλαδὴ, ἐξηγοῦμαι ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες εἶναι καταδικασμένοι νὰ φορολογοῦνται ἐναντίον τῶν κοινοτέρων, ἁπλουστέρων καὶ πλέον πασιφανῶν διατάξεων τοῦ συντάγματος. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Κρεστενίτης σᾶς εἶπε καθαρὰ, δὲν ζητοῦμεν ἐλεημοσύνην, ζητοῦμεν ἰσότητα, καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποδείξω ποία εἶναι ἡ ἰσότης, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ καὶ ἐπολέμησε καί τοι ἀναγνωρίζων τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Σᾶς λέγομεν, κύριοι, θέλομεν νὰ πληρώσωμεν 10% ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι τάξεις. Θέλετε νὰ πληρώσωμεν 12; εἴμεθα πρόθυμοι· θέλετε νὰ πληρώσωμεν 15; εἴπατέ το καθαρὰ καὶ ἡμεῖς φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ πληρώσωμεν· μὴ ἐπιμένετε νὰ μᾶς λέγετε, πληρώσατε καὶ σεῖς ὡς καὶ αἱ ἄλλαι τάξεις αἱ γεωργικαὶ, διότι ἡμεῖς σᾶς λέγομεν, δὲν ζητοῦμεν χάριν, θέλομεν νὰ πληρώνωμεν ὡς καὶ αἱ ἄλλαι τάξεις τῶν γεωργῶν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔφερε τὴν Κλειώ, ἐφημερίδα, τὴν ὁποίαν ὅλοι σχεδὸν λαμβάνομεν καὶ ἀναγινώσκομεν· ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἤθελε φέρει τηλεγραφήματα καὶ νεωτέρας εἰδήσεις· φυσικῷ τῷ λόγῳ εἶναι εἰς θέσιν, ἔχων τὰ ὄργανά του, τοὺς πρέσβεις, τοὺς προξένους, νὰ ᾖναι ἐνήμερος καὶ νὰ γνωρίζῃ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῆς σταφίδος. Καὶ τῳόντι, κύριοι, συμφωνῶ κατὰ τοῦτο μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν, τῳόντι, κύριοι, αἱ ἀπαρχαὶ 2, 3, φορτία ἐπωλήθησαν μὲ 35, 40, 42, καὶ ἐὰν θέλετε, σᾶς λέγω προσέτι, ὅτι τοῦ Αἰγίου ἐξετιμήθησαν εἰς 49 σελίνια· μυθώδης τιμὴ, ἀλλὰ πόσον; 50 κάσες, 30 κάσες, 20 κάσες, καὶ ποίου; τοῦ Γκρίν· ἀλλὰ ἠξεύρετε τὶ ἔκαμεν αὐτός; Εἶχε γυναῖκας καὶ ἐδιάλεγε κόκκον πρὸς κόκκον τὴν σταφίδα διὰ νὰ καθαρίσῃ ἓν μικρὸν ποσόν. Ἐπωλήθη τοῦ ἐμπόρου. Μάλιστα, κύριοι, ἀλλὰ τετράκις τὴν ἐπέρασε τὴν ζαφίδα ἀπὸ τὴν μηχανὴν καὶ εἶχε γυναῖκας καὶ τὴν ἐκκαθάρισε, καὶ ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τὸ ⅕ ἐγένετο σταφὶς, τὸ δὲ ἄλλο θὰ τοῦ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ κατασταλακτήριον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τῳόντι ἦσαν αἱ τιμαὶ τῶν ἀπαρχῶν τοιαῦται· κατόπιν ὅμως ποῖαι αἱ τιμαί; 19, 20, 21, 22, καὶ ἡ ἀνωτέρα 26 σελίνια, καὶ ποίας σταφίδος; τοῦ Αἰγίου τῆς πρώτης ποιότητος, τῆς Κορινθίας, τῆς Ἠλείας τῆς Μεσσήνης, τῆς Ὀλυμπίας 19 σελίνια, καὶ ἠξεύρετε πόσον εἶναι τὸ κέρδος; 40 δραχμαί. Λέγω λοιπὸν, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἠρύσθη ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἦσαν πληροφορίαι καὶ τιμαὶ μυθώδεις, δὲν ἦσαν τιμαὶ βάσιμοι καὶ ἀπόδειξις ὅτι δὲν διήρκεσαν παρὰ 24 ὥρας μόνον. Ἀλλὰ, κύριοι, τὶ ζητεῖτε τὰς τιμὰς τὰς τρεχούσας εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως; ὑπάγετε εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς διὰ νὰ εὕρητε τὰς τιμὰς πόσον ἐπώλησαν τὴν σταφίδα εἰς τὸ Αἴγιον; 5, 10, τὴν ἐπώλησαν, διότι οἱ περισσότεροι ἀπελπίσθησαν καὶ ἕνεκα τῆς τιμῆς εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ στείλωσιν αὐτὴν δι’ ἰδικόν των λογαριασμόν. Καὶ ἠξεύρετε τὶ θὰ εἴπῃ τοῦτο, κύριοι; θὰ εἴπῃ, ὅτι πολλάκις ἔρχονται κόκκινες γραμμὲς, καὶ ἠξεύρετε τί εἶναι κόκκινες γραμμές; Βλέπετε ἐπὶ κεφαλῆς χίλιες λίρες καὶ εἰς τὸν πάτον εἶναι 50. Ἀλλ’ ἐλᾶτε εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς. Ἰδοὺ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κλητὴρ μοῦ ἔδωσε τὰ γράμματά μου· σᾶς τὰ δίδω νὰ τὰ διαβάσητε.

§72ΤΙΝΕΣ. Διαβάστε τα σεῖς, τὸ ἴδιον εἶναι.

§73ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ἀναγινώσκει). Σημειώσατε, ὅτι οὐδεὶς ἔμπορος παρουσιάσθη οὔτε μὲ 10 δραχμάς. Οἱ ἐγχώριοι ἤθελον νὰ πληρώσουν τοὺς ἐργάτας των, καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεχωρούσαμεν ἡμεῖς, εἶχον ἀναχωρήσει δύω ἀτμοκίνητα μὲ σταφίδα ἰδιοκτητῶν, ὄχι ἐμπόρων. (Ἐξακολουθεῖ ν’ ἀναγινώσκῃ) «ἡ ἀγορά μας ἐλεεινὴ»· 50 δραχμάς, κύριοι, ἔπιασαν. Τί θέλετε τώρα νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῶν Πατρῶν. Αἱ Πάτραι παράγουν περισσότερον ἀπὸ τὴν Ὀλυμπίαν καί τινας ἄλλας ἐπαρχίας. Ὁ κύριος Ζαΐμης εἶχε ἐπιστολὴν χθές, ὅτι ὁ....... ἠγόρασε σταφίδα πρὸς 40 ἄβρεκτον, τὴν δὲ βρεγμένην 20 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῆς Μεσσήνης; Ἐγὼ συμβουλεύω τὸν κύριον Δαγρὲ νὰ τὴν πωλήσῃ. Ἐγὼ ἐξώδευσα 8,000· σᾶς δίδω τὴν σταφίδα μου, κύριοι, μὲ 50 δραχμάς· ὅποιος θέλει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοῦ δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου ἀπ’ ἐδῶ. Λοιπόν, κύριοι, ὅταν βλέπετε φανερὰ τὸ πρᾶγμα πῶς εἶναι, πῶς θέλετε νὰ τὸ μεταβάλλετε; Ὁ κύριος ὑπουργὸς μοῦ λέγει, τὸ βλέπω καὶ ἐγώ· σὰν τὸ βλέπεις μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· τί μ’ ὠφελεῖ νὰ τὸ βλέπῃς; Καὶ, κ. ὑπουργὲ, ἀντὶ νὰ δαπανᾶτε, ἀντὶ νὰ φθιάνετε στρατόπεδα καὶ τρέχετε καὶ διακονεύετε ἀπὸ τὸν ἕναν καὶ τὸν ἄλλον ἔμπορον διὰ νὰ δανείζεσθε χρήματα καὶ πωλοῦνται εἰς τοὺς δρόμους τὰ ἐντάλματα, νὰ προβιβάζετε, καὶ τόσα ἄλλα, δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ συλλογισθῆτε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποφέρῃ ὁ λαὸς αὐτοὺς τοὺς φόρους; (θόρυβος) Ἤμην ἀντιπολιτευόμενος καὶ τὸ ἠξεύρετε, κύριε Βαλασόπουλε, καὶ ἐπιμένω καὶ λέγω, ὅτι εἶμαι καὶ θὰ εἶμαι ἐνόσῳ βλέπω αὐτὴν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου μας. Εἶναι λυπηρὸν, διότι εὑρίσκονται ἄνθρωποι, οἵτινες ποτὲ δὲν ἐπάτησαν τὰς ἐπαρχίας, νὰ θέλουν νὰ κρίνουν διὰ τὴν θέσιν τοῦ γεωργοῦ, τοῦ βιομηχάνου, τοῦ ποιμένος. Καὶ τί νομίζετε διὰ τοὺς ποιμένας, ἠξεύρετε τί συμβαίνει; Ἤμην καὶ ἐγὼ ἀπ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφρόνουν, ὅτι τὰ ποίμνια... (θόρυβος).

§74ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι κρίμα νὰ μὴν εἶσθε πέρισυ βουλευτὴς νὰ ἠκούετε τὰς καταχρήσεις τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. (Ἐπικρατοῦν διάλογοι μεταξὺ τῶν κκ. βουλευτῶν).

§75ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Σᾶς λέγω, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι εἶχα καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ὅτι 30 λεπτὰ εἶναι ὀλίγον καὶ, κύριοι, ἤμην καὶ ἐγὼ σύμφωνος, ὅτι πρέπει ν’ αὐξήσῃ ὁ φόρος αὐτὸς ὄχι 10, ἀλλὰ 20 λεπτά· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐφέτος, κύριοι, ἔλαβα τὴν εὐχαρίστησιν, διότι εὐχαρίστησις εἶναι νὰ διάγῃ κανεὶς μὲ αὐτοὺς τοὺς ποιμένας, καὶ ἤκουσα ὅτι καὶ μὲ τὰ 35 λεπτὰ δὲν βγαίνουν, ὄχι μὲ τὰ 45.

§76ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἄσχημα κάμνουν ποῦ τοὺς τὰ τρώγουν τὰ μεταβατικά! (γέλως).

§77ΑΡ. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐννόμως τὰ τρώγουν τὰ μεταβατικά.

§78ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριοι, βλέπω, ὅτι εἶσθε βεβαρυμένοι καὶ ἔχετε δίκαιον· ὁσάκις πρόκειται περὶ σπουδαίων ἐξωτερικῶν ζητημάτων γίνεται μία χαλάρωσις ἐδῶ μέσα, ἴσως καὶ ἐγὼ εὑρίσκομαι ἐνίοτε εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Ἐν τούτοις σᾶς ἀπέδειξα, κύριοι, καὶ πολὺ περισσότερον οἱ προλαλήσαντες, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζετε τί γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ μίαν ἡμέραν, ἀλλὰ τί γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς, εἰς τοὺς τόπους τῆς ἀγορᾶς. Ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν μᾶς ἔφερεν ἀποδείξεις περὶ τῆς τρεχούσης τιμῆς. Εὔχομαι ἡμεῖς νὰ ἤμεθα εἰς τὴν ἀπάτην καὶ ὑμεῖς εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ, κύριε ὑπουργὲ, εἶχον ἅμαξαν πέρισυ καὶ ἐξώδευα 300 δραχ. κατὰ μῆνα καὶ διεσκέδαζον καὶ ἄλλοι φίλοι· ἀλλὰ σήμερον δὲν ἔχω, καὶ δὲν ἐτήραγα πέρισυ τὸ δευτέρι τῆς δούλας μου καὶ τώρα τὸ τηράζω.

§79ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κακὰ ἔκαμες.

§80ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κακὰ καὶ σεῖς καλά· ἀνοίξατε τὰ δευτέρια σας καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν θὰ εἶναι πλέον εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς τὰ πληρώσῃ ὁ ῥαγιᾶς. Εὔχομαι νὰ μὴν εἶσθε σεῖς ὑπουργὸς διὰ νὰ ἰδῆτε αὐτὴν τὴν ἐποχὴν, διότι εἶναι δυστυχὴς, ὅστις εἶναι ὑπουργὸς, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Σῖμος εἶναι εὐτυχέστερος σήμερον παρὰ ὅταν ἦτον ὑπουργὸς (γέλως). Ἔπειτα εὔχομαι διὰ τὸν διάδοχον, διότι διάδοχος θὰ ᾖναι ἡ ἀντιπολίτευσις (γέλως). Λοιπὸν, κύριοι, σᾶς παρακαλοῦμεν ἀπευθυνόμενοι εἰς τὴν συνείδησίν σας, διὰ τὰ τρανὰ δικαιώματά μας, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅ,τι μᾶς ἐπεβάλλετε θὰ τὸ πληρώσωμεν, ἀλλὰ θὰ γογγύξωμεν πολὺ, καὶ σημειώσατε, ὅτι ἡ τάξις τῶν σταφιδοκτημόνων δὲν εἶναι μόνον τῆς Κορίνθου, τοῦ Αἰγίου, τῶν Πατρῶν, τοῦ Μεσολογγίου, τῆς Ναυπακτίας, τῆς Τριφυλίας, τοῦ Ἄργους· εἶναι, κύριοι, κατὰ πρῶτον λόγον τοῦ κέντρου τῆς Πελοποννήσου, ἡ Τρίπολις, ἡ Καρύταινα, καὶ ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν κύριον Νικολόπουλον. Πόθεν ἀποζῇ ἡ Πελοπόννησος ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον; ἀπὸ τὴν σταφίδα. Μὴ παραμορφώνετε λοιπὸν τὰ πράγματα καὶ λέγετε, ὅτι ἐρχόμεθα καὶ φωνάζομεν διὰ τὴν σταφίδα μας. Τριάκοντα δύω ἑκατομμύρια σταφιδοκαρπὸν παράγει σήμερον ἡ Ἠλεία· φορολογήσατέ τους τοὺς παλιανθρώπους, διότι ὅλα τὰ ἔκαμαν σταφίδας καὶ ἐλιές. Δὲν ἔχει, κύριοι, μόνον σταφίδες ἡ Ἠλεία· ἀλλὰ ἔδωσε καὶ 100,000 κοιλὰ γεννήματα. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα νὰ τρομάξητε. Ὁ δῆμος τῆς πρωτευούσης ἠξεύρετε τί παράγει, κύριοι; 150 βαρέλες κρασὶ, ἔχει ποίμνια, μουριὲς, ἐλιὲς, εἶναι καὶ οἱ νοικοκυραῖοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ μαγαζιά. Σᾶς παρέστησα, κύριοι, ὅτι ἡ Ἠλεία, ὕστερον ἀπὸ τὴν Μεσσηνίαν, διὰ τὴν ποικιλίαν εἶναι ὁ εὐτυχέστερος τόπος. Λοιπὸν, κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας. Σᾶς λέγω καθαρὰν τὴν ἀλήθειαν, οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου, διὰ κόπων ἁδροτάτων, τὰς γαίας τὰς χέρσους, τὰς βαλτώδεις, τὰς μετεποίησαν εἰς περιβόλια· διότι, ὅστις δὲν περιῆλθε τὴν Πελοπόννησον, ἀπὸ τῆς Κορινθίας μέχρι τῆς Σπάρτης, δὲν ἠξεύρει τίποτε, πρέπει νὰ τὴν περιέλθῃ βραδέως διὰ νὰ ἴδῃ τὰς προόδους· καὶ μόλα ταῦτα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι πτωχοί. Πολλὰ ἐλέχθησαν λοιπὸν, κύριοι, καὶ ἐξ ἰδίας γνώσεως καὶ ἀντιλήψεως ὅλοι τὰ γνωρίζετε, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω καὶ ἐγὼ τὴν δικαιοσύνην. Ὅ,τι δήποτε ἀποφασίσητε, κύριοι, θὰ τὸ δεχθῶμεν· ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι εἶναι δυσάρεστον εἰς τὰ 1868 (καὶ τοῦτο ἔχει πολλὴν σημασίαν) νὰ εὑρισκώμεθα εἰς μίαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εὑρέθημεν μήτε εἰς τὰ 1844. Δὲν λέγω, κύριοι, πῶς πταίετε σεῖς ἢ οἱ προκάτοχοί σας, ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων, ἴσως μερικὰ περιστατικά. Ἀποβλέψατε λοιπὸν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ βάλετε τὸ χέρι εἰς τὴν συνείδησίν σας, καὶ ἂν νομίζητε πῶς πρέπει νὰ πληρώσωμεν 13 δραχμὰς τὴν χιλιάδα διὰ τὴν σταφίδα βάλετέ το.

§81ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πέρυσιν ἐπληρώσατε 15· λοιπὸν ἔχω συνείδησιν (θόρυβος).

§82ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον πῶς δὲν ἔχετε συνείδησιν. Λαλοῦντες, κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν μὲ τὸν κ. Βαλασόπουλον, τὸν σήμερον ὑπουργὸν, ἐλέγαμεν τὴν ἀθλιότητά μας, τὴν κατάστασίν μας. Ὁ ἔντιμος κ. Βαλασόπουλος μὲ εἶπεν, ὅτι ἔχω δίκαιον, καὶ μάλιστα μὲ εἶπε, νὰ σὲ εἴπω ἕνα περίεργον, φίλε μου, ἔχω καὶ ἐγὼ σταφίδα καὶ τὴν προσφέρω ὡς προῖκα εἰς τὸν γαμβρόν μου καὶ ὁ γαμβρός μου δὲν τὴν δέχεται.

§83ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ τὴν ἐγκαταλείψω λοιπόν.

§84ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Βαλασόπουλος, ὡς φρόνιμος ἄνθρωπος, σοῦ λέγει θὰ τὴν καταστρέψω· τὴν καταστρέφεις, κ. Βαλασόπουλε, ἐσύ, διότι εὑρῆκες ἀπὸ τὸν πατέρα ἐλιές· ἂν δὲν εὑρῆκες ἐσύ, εὑρῆκεν ὁ Μελετόπουλος, ὁ Νοταρᾶς· ἡμεῖς ὅμως εὑρήκαμεν γῆν χέρσον, ἕλη, δάση. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τὸν γέρο–Κρεστενίτην καὶ τὸν εἶδα νὰ πλένῃ τὸ βρακί· πρὸς τιμήν του τὸ λέγω. Λοιπόν, κύριοι, ἡμεῖς τὰ ἐκάμαμεν αὐτὰ τὰ κτήματα καὶ εἶναι σὰν παιδιά μας· ἠμπορεῖς νὰ σκοτώσῃς τὰ παιδιά σου, ε! κ. Δανόπουλε;

§85ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· αἱ κυβερνήσεις σκέπτονται καὶ εὑρίσκουν τὰ μέσα τῆς θεραπείας.

§86ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἶναι καὶ ἡ ἀλήθεια, ὅτι σεῖς οἱ καλοϋπουργοὶ δὲν παρακαθήσατε εἰς τὰ σκαμνιά σας, ἀλλὰ σάμπως καψοκαθήσατε λιγάκι. Λοιπὸν, κ. ὑπουργὲ καὶ φίλε μου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ χαλάσωμεν τὴν σταφίδα· εἶναι μία παρηγορία, ἄλλως τε, διότι ἡ τάξις ἡ λεγομένη κτηματικὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν, ἀφοῦ χαλάσῃ τὴν σταφίδα νὰ πάῃ νὰ πάρῃ τὸ ἄροτρον. Ἐγὼ σᾶς εἶπον τὴν ἀλήθειαν, ὅ,τι θέλετε κάμετε, ὁ Θεὸς καὶ ἡ ψυχή σας.

§87ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (Πατρῶν). Δὲν ἔχομεν πληροφορίας ἀκριβεῖς περὶ τῶν γενικῶν πωλήσεων καὶ τῶν λόγων τῆς παραγωγῆς, διότι ἐν Πάτραις, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἐπωλήθησαν σταφίδες βρεγμέναι ἀπὸ 90 ἕως 100 δραχμὰς, αἱ δὲ ἄλλαι πρὸς 20 τάλληρα καὶ ½.

§88ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). 30 τάλληρα· ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας.

§89ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκόμη ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι, διότι ἴσως ἐπώλησαν τόσον 1, 2 ἢ 5 ἢ 10, ἄλλοι ἐπώλησαν εἰς ἄλλας τιμάς.

§90ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, χωρὶς νὰ ἀναιρέσω ὅσα οἱ προλαλήσαντες εἶπον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν σταφιδοκτημόνων, ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου, ἐν τῇ ὁποίᾳ πιστεύω, ὅτι καὶ αὐτοὶ πείθονται, ὅτι δὲν ἀδικοῦνται, ὅσον ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀδικοῦνται οἱ ἄλλοι κτηματίαι τῶν ἄλλων φόρων. Μᾶς εἶπον τὴν δυστυχῆ κατάστασιν τῆς τάξεώς των, ἀλλὰ μήπως αἱ ἄλλαι τάξεις εἶναι εὐτυχέστεραι. Εὐτυχῶς ἀνήκω εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ εἰσοδήματα τῆς Ἑλλάδος, καὶ μόλα ταῦτα ὁ λαὸς δυστυχεῖ, διότι ἀτυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ 20 ἐτῶν κατατρεχόμεθα ἀπὸ διαφόρους ἀφορίας. Ἦλθεν ἡ ἀσθένεια τῶν ἀμπέλων καὶ σταφίδων, τῶν κουκουλίων, τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ αὐτῶν τῶν ἐλαίων· πότε τὸ ἓν καὶ πότε τὸ ἄλλο· αὐταὶ αἱ ἀσθένειαι κατατρέχουν τοὺς κτηματίας καὶ εὑρίσκονται οἱ κτηματίαι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§91ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ μόλα ταῦτα.......

§92ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡσυχάσατε καὶ ἐγὼ γνωρίζω τὰς ἐπαρχίας καλλίτερα ἀπὸ σᾶς.—Λοιπὸν, κύριοι, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀφορμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔφερον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ὄχι καλὴν κατάστασιν τῶν κτηματιῶν. Μᾶς εἶπον, ὅτι τὸ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ σταφὶς, ἡ τιμή της ἀφαιρεῖ ἓν μέγα ποσὸν τοῦ εἰσοδήματος· μήπως τὰ ἄλλα εἰσοδήματα στοιχίζουν ὀλιγώτερον; ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ φίλου μου βουλευτοῦ τῆς Ἀττικῆς. Τὸ μᾶλλον προσοδοφόρον κτῆμα εἶναι αἱ οἰκοδομαὶ, τὸ μόνον εἶναι τὸ τῶν ἐνοικίων τῆς πρωτευούσης, ὅπερ φέρει 10% ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου, καὶ μολαταῦτα ἐπωλήθησαν πολλὰ κτήματα καὶ οἱ κτηματίαι ἀπολέσαντες μέρος τοῦ κεφαλαίου τῆς οἰκοδομῆς καὶ τὸ οἰκόπεδον, ἔμειναν καὶ ὀφειλέται μετὰ τὸν πλειστηριασμόν. Ὅποιος θέλει, ἂς ἐπισκέπτεται καθ’ ἑκάστην κυριακὴν τὴν πλατεῖαν τοῦ Παντελεήμονος καὶ θέλει πεισθῆ, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ εἰσόδημα τοῦ ἐνοικίου· ἄλλοι κύριοι εἶπον, ὅτι ὅλαι αἱ τάξεις· ὁ τελευταῖος ὡμίλησε δικαιότερον πάντων. Εἶπεν, ὅτι ὅλοι κατατρύχονται καὶ οἱ κτηματίαι καὶ οἱ γεωργοὶ καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι τάξεις. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὰ δικά μας μέρη. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὅλα τὰ κτήματα ἔχουν τὰς ζημίας των. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, καὶ δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς τάξεις δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἴσως· ἔχομεν καθῆκον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας βουλευτὴς Ἠλείας. Ἐν τούτοις, διὰ τὴν σταφίδα ἐρχόμεθα καὶ φέρομεν ἐλαττώσεις, ὅ ἐστὶ λαμβάνομεν πρόνοιάν τινα διὰ τὸ προϊὸν αὐτό. Ἐνῷ δι’ ὃν λόγον εἶναι δίκαιον νὰ φέρωμεν ἐκεῖ τὴν ἐλάττωσιν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει καὶ εἰς τὰ ἄλλα προϊόντα, τόσον δὲ περισσότερον διὰ τὰ ἄλλα, διότι ὅταν ἡ σταφὶς εἶχε 60–70 τάλληρα, ἐπλήρωναν πολὺ μικρὸν φόρον· ἐνῷ τὰ λοιπὰ ἐπλήρωναν 10%.

§93ΔΑΓΡΕΣ. Παραδεχόμεθα 15, 20% νὰ πληρώνῃ ἡ σταφὶς εἰς εἶδος (θόρυβος).

§94ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐν τούτοις, κύριοι, ποτὲ περὶ αὐτῶν τῶν φορολογουμένων δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια, οὔτε ἔγεινε ποτὲ λόγος περὶ τῶν παραπόνων αὐτῶν. Ἦλθε μία κατάστασις πραγμάτων μετὰ τὴν Συνέλευσιν· ἐλήφθη κἄποια πρόνοια; ὄχι. Ἔγειναν ἐλαττώσεις εἰς τὰς ἄλλας τάξεις, ἡ σταφὶς ἐθεωρήθη μὴ ἀδικουμένη τότε, κατόπιν ἐπανήλθομεν διὰ τὰς ἄλλας τάξεις, εἰς πρώτους φόρους, καὶ δὲν ἐζητήθη ἐλάττωσίς τις. Καὶ ἐν τούτοις ἐφέτος ἀναπτύσσεται μία ἀπαίτησις διὰ τὴν σταφίδα· ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης δίκαιον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ἀπαιτήσεις διὰ τὰ ἄλλα εἰσοδήματα· ἀφοῦ δὲν λαμβάνεται διὰ τὰ ἄλλα, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ οὐδὲ δι’ αὐτό. Ἐντὸς ὀλίγου, κύριοι, ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον τοῦ ἑπομένου ἔτους, καὶ τότε ἂς σκεφθῶμεν περὶ τῆς τακτοποιήσεως τῶν φόρων ὅλων τῶν προϊόντων καὶ ὄχι σήμερον ὅτε θὰ φανῇ ὅτι κάμνομεν ἐξαιρετικὴν περιποίησιν δι’ αὐτὸ τὸ εἶδος.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς.

§96ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσω, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον.

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ προλαλήσας δὲν ἤθελεν ἐκθέσει ἐνώπιόν σας ὅσα εἶπεν, ἐὰν ἐνθυμεῖτο ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ διέποντος τὴν Ἑλλάδα φορολογικοῦ συστήματος· ἡ βάσις τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, εἶναι ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος, καὶ οἱ φορολογικοὶ νόμοι κανονίζουσι τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ παραγομένου προϊόντος ὡς φόρος, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ὁ πολίτης νὰ ἀποδίδῃ εἰς τὸ δημόσιον. Τώρα, ἂν ὁ πολίτης ἀπὸ τὸ κτῆμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε πολλά, κάμνει ὀλίγον ἢ πολὺν καρπόν, τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν, διότι τὸ σύστημά μας δὲν τὸ λαμβάνει διόλου ὑπ’ ὄψιν. Ἐπίσης τοῦτο ἐπιβεβαιοῖ, ὅσα σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν βλέπει καμμίαν συμπάθειαν πρὸς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι πολλάκις συμβαίνει ἀντὶ 100 κοιλῶν, τὰ ὁποῖα κάμνουν, νὰ παραγάγῃ ὁ ἀγρός των μόνον 10· καὶ τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ σταφιδοκτήμονες, οἱ ὁποῖοι ἤλπιζον νὰ παραγάγουν 100 χιλιάδας, καὶ ὅμως ἕνεκα ἀφορίας, τὴν ὁποίαν προκαλοῦν ἀτμοσφαιρικαὶ περιστάσεις, συμβαίνει νὰ παραγάγουν μόνον 10 ἢ 20. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἄλλο, καὶ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας· καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἠθέλησαν νὰ τὸ ἐννοήσουν, ἀφ’ οὗ ὅλοι ἐννοοῦσι, ὅτι τὸ δημόσιον δικαιοῦται κατὰ τὸν φορολογικὸν νόμον νὰ λάβῃ τὸ 10τημόριον τῆς παραγομένης σταφίδος· ἐὰν ἐγὼ παραγάγω 10,000, τὸ δημόσιον κατὰ τὸν φορολογικὸν νόμον ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ μίαν χιλιάδα. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν, ἐν ᾧ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀντικειμένων τὸ δημόσιον λαμβάνει τὸ δικαίωμά του εἰς εἶδος, ἐπὶ τῆς σταφίδος ἠθέλησε τὸ δημόσιον, λόγῳ εὐκολίας, ἀντὶ νὰ λαμβάνῃ τὸ δικαίωμά του εἰς εἶδος νὰ τὸ λαμβάνῃ εἰς χρήματα· ἀλλὰ τοῦτο κάμνει καὶ ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατεβάλετο ἡ μεγαλειτέρα προσπάθεια, ὅπως ἡ τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ φορολογούμενοι νὰ πληρόνουν εἰς τὸ δημόσιον τὸν φόρον των ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, κανονίζεται μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν καὶ δικαιοσύνην· διότι ἤθελεν εἶσθαι λίαν ἄδικον, ἐὰν ἕνας φορολογούμενος, ὅστις παράγει 100 κοιλὰ, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ 8 διὰ φόρον, ἐὰν αὐτὰ ἔχουν τιμὴν πρὸς 3 δραχμὰς, αὐτὸς νὰ τὰ πληρόνῃ πρὸς 6, 8 ἢ 10 δραχμάς. Τὸ αὐτὸ σύστημα πρέπει νὰ ᾖναι καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος. Σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ἔχει ἄλλο δικαίωμα, εἰμὴ νὰ λάβῃ τὸ ⅒ τοῦ παραγομένου σταφιδοκαρποῦ. Τώρα ἐὰν αὐτὴ πωλῆται 50 δρ. τὴν χιλιάδα, καὶ τὸ δημόσιον θέλει νὰ λάβῃ ὡς βάσιν τὰς 150, σᾶς ἐρωτῶ, δὲν εἶναι ἐναντίον τῆς βάσεως τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ὁ φορολογικὸς νόμος περὶ φορολογίας ἔθεσε; ὅταν π. χ. ἕνας παραγωγὸς κάμῃ 10,000 σταφίδα, καὶ ᾖναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ εἰς τὸ δημόσιον τὴν μίαν χιλιάδα, πωλήσῃ δὲ μίαν ἁπλῆν χιλιάδα πρὸς 50 δραχμὰς, τὸ δὲ δημόσιον ἀπαιτήσῃ νὰ πληρώσῃ πρὸς 150 δραχμὰς, αὐτὸς ὁ παραγωγὸς πληρόνει πλέον 10 ἢ 20%; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, τοῦτο νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἴπετε, εἶναι περιττά. Δὲν ζητεῖ κανεὶς καμμίαν χάριν ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων, ἢ ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ μόνον νὰ σταθμίσῃ ἡ Βουλὴ καλῶς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται· ὁ φορολογούμενος δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ δώσῃ εἰς τὸ δημόσιον παρὰ τὸ δέκατον τοῦ προϊόντος. Σταθμίσατε λοιπὸν καλῶς τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ πωλήσῃ καὶ αὐτὴν νὰ ἀπαιτήσητε, διότι ἄλλως παρανομεῖτε. Ἐὰν, κύριοι, ὑποθέσητε ὅτι ὁ σταφιδοκαρπὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα πωλεῖται πρὸς 150 δραχμὰς τὴν χιλιάδα ἐντὸς τοῦ δικαίου νὰ φορολογήσητε πρὸς 15 δραχμάς. Ἐὰν ὅμως παραδεχθῆτε τὸ ἐναντίον, τότε πρέπει νὰ ἐλαττώσητε τὸν φόρον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σᾶς ἐξέθεσαν οἱ προαγορεύσαντες, ὕστερον ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε, ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἴπητε, δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκαρποῦ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ τιμὴ τῶν 150 δραχμῶν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Πιστεύω ὅτι κανεὶς σκεπτόμενος ὀρθῶς, εὐσυνειδήτως καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται πανταχόθεν περὶ αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἥμισυ περίπου τοῦ σταφιδοκαρποῦ ἐβράχη καὶ ὅτι ὂν βρεγμένον ἔχει τὸ ἥμισυ ἢ τὰ δύο τρίτα τῆς τιμῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται ὁ σταφιδοκαρπὸς διὰ τὸ 1868 εἶναι 150 δραχμαί. Ἠκούσατε, κύριοι, ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν τῶν Πατρῶν, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ὁποίου γίνεται καρπὸς ἀρκετὰ καλῆς ποιότητος, διότι ἔχει τὴν δευτέραν θέσιν, ἠκούσατε καὶ αὐτὸν νὰ σᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ μὲν ἄβρεκτος καρπὸς ἐπωλήθη πρὸς 20 τάληρα, ὁ δὲ βρεγμένος πρὸς 40 ἢ 50 δραχμάς. Ὅταν λοιπὸν ἕνας ἰδιοκτήτης πωλεῖ πρὸς 40 δραχμὰς εἶναι εὐσυνείδητον νὰ ζητῆτε φόρον 15 δραχμὰς, διότι ἔλαβε τὴν ἀτυχίαν νὰ βραχῇ ἡ σταφίς του καὶ νὰ χάσῃ τὸ μεγαλείτερον μέρος; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὅλα ὅσα εἴπομεν εἶναι περιττά. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔλθητε νὰ τὸ ἐπιβαρύνητε μὲ φόρον πλειότερον, ἀλλ’ ἐὰν πεισθῆτε ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ὁ μέσος ὅρος τοῦ σταφιδοκαρποῦ διὰ τὸ 1868 εἶναι 150 δραχ. ἡ χιλιάς, τότε ψηφίσατε τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ κυβέρνησις.

§98ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἡ κυβέρνησις ζητεῖ 13 δραχ. εἰς τὰς 130.

§99ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως βασιζόμενοι εἰς τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται πανταχόθεν, παραδεχθῆτε ὅτι τὸ πλεῖστον μέρος ἐβράχη καὶ ἑπομένως ἡ τιμὴ δὲν εἶναι παρὰ 40 ἢ 50 δραχμαί, θέλετε κάμει μίαν ἀδικίαν, ἐὰν παραδεχθῆτε τὴν τιμὴν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ.

§100ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκομεν ἐκ νέου τὸ ἄρθρον καὶ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔχομεν· τοῦ κ. Δημητρακάκη εἶναι ἡ ἀπωτέρα, τῶν δραχ. 13.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· εἶναι τῶν 11.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι αὕτη· «ἐφ’ ἑκάστης χιλιάδος ἐνετικῶν λιτρῶν σταφιδοκαρποῦ, τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν τοῦ κράτους, ἐπιβάλλεται φόρος δραχμῶν 11»· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν Ὄχι.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ τῶν 13.

§105Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη ἔχει ὑπόστασιν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς δύο ψηφοφορίας.

§106ΤΙΝΕΣ. Δὲν πειράζει.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποίαν ἐκ τῶν δύο θεωρεῖ ἡ Βουλὴ ὡς ἀπωτέραν;

§108Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κανονισμὸς μᾶς ὁδηγεῖ ποία ψηφοφορία πρέπει νὰ προηγηθῇ· ὑπὸ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετάσητε τὴν πρότασιν τῶν κυρίων Φιλήμονος καὶ Ἀντωνοπούλου, ἤτοι τῶν δραχ. 11, θέλετε, εὕρει, ὅτι εἶναι ἀπωτέρω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν εἶναι δυνατὸν τώρα διὰ μιᾶς νέας ἀποφάσεως νὰ ἀναιρέσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ; Ὄχι· διατί νὰ γίνεται αὐτὸς ὁ λόγος;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι τῶν δραχμῶν 11.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸν δασμὸν τῶν δραχ. 11 λέγουσιν Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, κύριοι, ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 63 κατὰ 45. Κατὰ συνέπειαν προβαίνομεν εἰς ψηφοφορίαν τῆς δευτέρας προτάσεως, τῶν δραχμῶν 13.

§112ΠΟΛΛΟΙ. (Ἑκατέρωθεν) δι’ ἀναστάσεως.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν δασμὸν τοῦ σταφιδοκαρποῦ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν εἰς δραχμὰς 13 κατὰ χιλιάδα νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§114ΔΑΓΡΕΣ. Κάμνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν σήμερον προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ἡ σταφὶς, αὐτὸ τὸ πολύτιμον καὶ πλουσιώτατον προϊὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπλούτησε, εἶναι ἓν εἶδος σταφιδαμπέλου, τὸ ὁποῖον πληρώνει καὶ φόρον ἐπικαρπίας καὶ εἶναι μεγάλης ἐκτάσεως. Ἐκτὸς τοῦ φόρου αὐτοῦ πληρώνουν καὶ 4 λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς. Βλέπετε, ὅτι εἶναι πολλὰ καὶ διάφορα τὰ μέσα τῆς φορολογίας εἰς τὸ προϊὸν αὐτὸ (Διάφοροι συνομιλίαι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν) Κύριοι βουλευταὶ, θὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ὁσάκις πρόκειται περὶ συζητήσεως καὶ ἐπιβολῆς φόρων εἶναι ἐλαχίστη ἡ προσοχή σας. Ἄλλος ὁμιλεῖ ἐδῶ, ἄλλος καπνίζει καὶ ἄλλος ἀφίνει τὴν θέσιν του, μὴ ἐξαιρουμένων μήτε τῶν κυρίων ὑπουργῶν. Τὸν κύριον βουλευτὴν Ἀττικῆς, τὸν κ. Φιλήμονα, τὸν ἤκουσα χθὲς μετὰ σεβασμοῦ καὶ ὀφείλει καὶ αὐτὸς νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§115ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁμιλῶ δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§116ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἔρχεται ἓν ζήτημα δικαιώματος ἐπικαρπίας· τοῦτο εἰσπράττεται δι’ ἐνοικιάσεως, πληρώνεται ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν 10%, καὶ ἐπὶ τῶν 10% αὐτῶν πληρώνουν καὶ 4 λεπτὰ δι’ ἑκάστην ὀκᾶν· τὰ 4 δὲ λεπτὰ αὐτὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐξάγουν διὰ νὰ πληρώνῃ ὁ ἐνοικιαστὴς τὸν ἔγγειον φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπεχθέστατον, διότι καὶ ἄλλοτε εἶπα, ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων, τότε θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 40 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Ἀλλ’ ὁ νόμος λέγει, ὅτι τὸ δέκατον βεβαιοῦται ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. Σᾶς ἐρωτῶ τώρα καὶ τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς σταφιδούχους ἐπαρχίας, ἐὰν ὁ νόμος ἐσεβάσθη ποτὲ τοῦτο; πώποτε· ἀλλὰ τί γίνεται; οἱ ἐνοικιασταὶ εἴτε διότι ἡ ἐργασία ἀρχίζει πρὸ τῆς ἐνοικιάσεως, εἴτε διότι δὲν τοὺς συμφέρει, τοποθετοῦν εἰς τὰς διαφόρους ὁδοὺς δι’ ὧν διέρχεται τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, διαφόρους ὁπλίτας καὶ οὗτοι διὰ τῆς βίας ἀφαιροῦν ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, εἴτε τὸν ἔμπορον, ὄχι πλέον 10%, ἀλλ’ ὅσον θέλουν, ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ ὅλον. Τοῦτο αὐτὸ συνέβη ὑπὸ τὰς ὄψεις μου, ὅταν ἤμην εἰς τὴν Μεσσηνίαν. (θόρυβος). Κύριε βουλευτὰ τῆς Μεσσηνίας πρέπει, νὰ ἔχητε ὑπομονὴν, πρέπει νὰ μοῦ χαρίσητε τὴν ὑπομονήν σας.

§117ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (θόρυβος).

§118ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἔλαβα τὸν λόγον διὰ νὰ καταστήσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν προσεκτικὸν· ὀφείλει, ὅταν ὑποβάλῃ τοὺς φόρους τοῦ 1869, νὰ λάβῃ μέτρον νομοθετικὸν νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ φοβερὰ πολυετὴς καταπίεσις.

§119ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν γίνῃ καμμία λῃστεία πταίει ὁ Νόμος;

§120ΔΑΓΡΕΣ. Πταίετε σεῖς καὶ οἱ ὑπάλληλοί σας.

§121ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἐψηφίσθη ὁ φόρος τῆς σταφίδος, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οἰκειοποιηθεῖσα νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὑπεχρέωσε τοὺς πολίτας νὰ πληρώσουν φόρον πρὸς 15 δραχμὰς δι’ ὅσον καρπὸν ἐξήχθη ἕως τώρα. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τί σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὸν καρπὸν, ὅστις ἐξήχθη καὶ ἐφορολογήθη πρὸς 15 δραχμὰς ἡ χιλιάδα· ὅτι, καθὼς ἤκουσα ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μεσσήνης Λυμπερόπουλον, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατεψήφισε τὴν πρότασιν τῶν 11 δραχμῶν, διότι αὐτὸς καὶ πολλοὶ ἄλλοι νομίζουσιν, ὅτι ἀφοῦ μίαν φορὰν ἐπώλησαν τὸν σταφιδοκαρπὸν καὶ ἐφορολογήθη αὐθαιρέτως πρὸς 15 δραχμὰς, δὲν ὑπάρχει πλέον καμμία διόρθωσις περὶ τούτου, καὶ ἐστοχάσθησαν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίσωσι τὰς 11 δραχμὰς. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διασαφίσῃ, τί σκέπτετε νὰ κάμῃ διὰ τὸν καρπὸν αὐτὸν, ὅστις ἐφορολογήθη ἄνευ νόμου. ΥΠΟΥΡΓΟΣ. — ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὸ εἶναι πρωθύστερον, τὸ προβλέπει τὸ ἑπόμενον ἄρθρον καὶ μένει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐπιτρέψῃ τὸν φόρον αὐτὸν ἤ καθὼς λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, ὅτι μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἡ φορολογία νὰ γίνῃ κατὰ τὸν νόμον τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§122ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ τὸ περσινὸν λέγει ὁ νόμος.....

§123ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα, ἀλλὰ διὰ τὸ φετεινὸν ἄς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ὁ Νόμος ἦλθε κατόπιν μιᾶς ἐξαγωγῆς μεγάλης. Τώρα ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ. Θέλει νὰ κρατοῦνται 2 δραχμαί; ἠξεύρετε, ὅτι ὁ λαὸς δὲν λαμβάνει καμμίαν ὠφέλειαν ἐκ τούτου.

§124ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἶναι ἀπάτη σας. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Ἐξήχθησαν ἴσως μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς Ἑλλάδος τὰ 6 ἤ 7/10 καὶ ἀπεστάλησαν διὰ λογαριασμὸν τῶν ἰδιοκτητῶν. Οἱ ἰδιοκτῆται εἰς τὴν Ἠλείαν, οὐδεὶς ἐπώλησεν ἕως τώρα.

§125ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μὴ κυττάζετε μίαν ἐπαρχίαν (θόρυβος).

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπιμένετε τῳόντι μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅτι δὲν ἀκυροῦται τὸ διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλετο φόρος 15 δραχμῶν; μὲ τὰ σωστά σας ἐπιμένετε;

§127ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὄχι, ἀλλὰ λέγω, ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ ᾖναι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὑπὲρ τῶν ἐμπόρων.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπομένως θὰ ἐπιστραφῇ.

§129ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βέβαια θὰ ἐπιστραφῇ. Πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἀναχωροῦσι.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ φεύγετε, κύριοι βουλευταί, ἔχομεν δουλιὰ.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι νύκτα πλέον, κ. πρόεδρε, ἐκουράσθημεν· αὔριον, αὔριον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 παρὰ 5 Μ. Μ.