1868.09.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52.

Τῆς 16 Σεπτεμβρίου 1868.

(Δευτέρα.)

Ὥρα 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, Θεοῦ εὐδοκοῦντος παρῆλθεν ἡ ἀπόλυτος ἐκείνη ἀνάγκη, ἕνεκα τῆς ὁποίας πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἀπομακρυνθῶσι τῆς αἰθούσης ταύτης· σήμερον συνήχθημεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Φρονῶ, ὅτι τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον ἀπωλέσαμεν, θέλομεν τὸν συμπληρώσει διὰ τῶν ἀόκνων ἐργασιῶν μας. Μαθὼν τὴν αἰσίαν ἄφιξίν σας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου, ἐδέησε νὰ εἰδοποιήσω ὑμᾶς, ὥστε σήμερον νὰ κάμωμεν ἔναρξιν τῶν διακοπεισῶν ἐργασιῶν μας. Ὥρισα διὰ τῆς εἰδοποιήσεώς μου τὴν πρώτην ὥραν μ. μ. Βεβαίως τοῦτο δὲν ἦτο δικαίωμα ἰδικόν μου, ἀλλὰ τῆς Βουλῆς, νὰ ὁρίσῃ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν τὸ Σῶμα θὰ συνεδριάζῃ· καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὅλοι ὁμοῦ θέλομεν σεβασθῆ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος, καὶ θέλομεν συνέρχεσθαι ἀκριβῶς, διότι καὶ σήμερον μία ὁλόκληρος ὥρα παρῆλθε καὶ ἐν τούτοις μόλις ἔγεινεν ἀπαρτία. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Σώματος πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὴ πρῶτον εἰς αὐτὸ τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε· τότε γίνονται σεβασταὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ Σώματος εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Παρακαλῶ λοιπὸν ὑμᾶς νὰ ἀποφανθῆτε ποίαν ὥραν θεωρεῖτε κατάλληλον τὸ Σῶμα νὰ συνέρχηται, ἀλλὰ ἀκριβῶς.

§2ΤΙΝΕΣ. Τὴν 2 μ. μ.

§3ΣΑΡΑΒΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν ἐννάτην π. μ.

§4ΕΤΕΡΟΣ. Τὴν δεκάτην ὥραν.

§5ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Εἰς τὴν μίαν, κύριε πρόεδρε.

§6ΖΕΡΒΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ἐφιλονεικήσαμεν περὶ τῆς ὥρας, κ. πρόεδρε, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον πρὸ τῆς 1ης νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή. Ἂς προσδιορίσωμεν λοιπὸν τὴν 1ην ὥραν, διότι περὶ τὴν μεσημβρίαν ἕκαστος θὰ ὑπάγῃ νὰ γευθῇ.

§7ΓΚΟΛΕΜΑΣ. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Ζέρβας εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅπου ἠρχόμεθα δύο ἔτη κατὰ συνέχειαν τὴν 1ην ὥραν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ θέσω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν. Οἱ παραδεχόμενοι π. χ. τὴν 1ην ὥραν μ. μ. νὰ ἐγερθῶσι διὰ νὰ γίνῃ ἐπίσημος καὶ ὁριστικὴ ἀπόφασις τοῦ Σώματος. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ συνέρχηται ἡ Βουλὴ καθ’ ἑκάστην τὴν 1ην ὥραν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί).

§9Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλλίτερα νὰ ἐρωτήσητε τὴν 9ην ὥραν πρῶτον (θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχάσατε παρακαλῶ, προσέξατε· θέτω τὸ ζήτημα ὡς ἑξῆς· Οἱ παραδεχόμενοι εἰς τὸ νὰ συνέρχηται ἡ Βουλὴ τὴν 1ην ὥραν μ. μ. νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§11ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι· θέσατε τὸ ἀντίστροφον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· οἱ μὴ παραδεχόμενοι.....

§13Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐρωτήσατε διὰ τὴν 9ην καλλίτερα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· λοιπὸν ἐρωτῶ «Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συνέρχηται ἡ Βουλὴ τὴν 9ην ὥραν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Λοιπὸν μένει ἡ πρώτη ὥρα. — Παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, μετὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως νὰ συνέλθῃ καὶ παραλάβῃ ὅλα τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ Γραφεῖον διὰ νὰ ἐργασθῇ.

§15ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν Πέμπτην θὰ φθάσῃ.

§16Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ προηγῶνται ὅλων τῶν ζητημάτων· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάθηνται οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὰς θύρας τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἡμεῖς νὰ συνεδριάζωμεν, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ συνέλθῃ ἀμέσως, καὶ ἂν λείπῃ ὁ πρόεδρος εἶναι ἀδιάφορον.

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἄδικον νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ χωρὶς τὸν πρόεδρον.

§18Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προσδιορίσατε ἡμέραν ὑμεῖς, κύριε πρόεδρε, ἵνα συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπή.

§19ΤΙΝΕΣ. (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ πρόεδρος νὰ τὴν συγκαλέσῃ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὔριον νὰ συνέλθουν.

§21ΤΙΝΕΣ. Ὁ πρόεδρός της θὰ συγκαλέσῃ τὴν ἐπιτροπήν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ μέλη εἶναι ἁρμόδια νὰ ἐκλέξουν ἕνα ἄλλον πρόεδρον· διότι δύνανται, ὅταν ᾖναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, νὰ κάμουν ἄλλον πρόεδρον· παρακαλῶ λοιπὸν τὰ μέλη νὰ συνέλθουν αὔριον, ἐπίσης παρακαλῶ καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ, διότι αἱ ἐργασίαι πλησιάζουν νὰ περαιωθῶσι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ἐξηντλήθη, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς.

§23ΖΕΡΒΑΣ. Παρακαλεῖσθε, κύριε πρόεδρε, νὰ σημειώσετε τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων μελῶν καὶ νὰ τοὺς εἰδοποιήσητε περὶ τῆς ὥρας καθ’ ἣν θὰ συνέλθουν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς 27 τοῦ προπαρελθόντος Ἰουλίου. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς 51 συνεδριάσεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται.

§28ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, μοὶ ἐδόθη μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους ἑνὸς ἐμπόρου Πειραιῶς διὰ τῆς ὁποίας παραπονεῖται, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος τῶν κουκουλίων δὲν ἐφαρμόζεται εἰς ὅλους ἐξίσου. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς νὰ ἀκούσῃ αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν καὶ τὴν συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔχῃ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δίκαιον παραπονούμενος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἢ ὄχι. Ἰδοὺ ἡ ἀναφορά. Πρὸς τὴν Βουλὴν κτλ. Ἀναγινώσκεται.

§29ΣΙΜΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν λέξιν.

§30ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ Παππαγεωργόπουλος ἔμπορος Πειραιῶς.

§31ΣΙΜΟΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ τρυπημένα καὶ ἄλλα τὰ.......... καὶ ὅταν γίνεται ὁ ἀναπηνισμὸς αὐτὰ μένουν ἄχρηστα πράγματα, δὲν εἶναι πλέον κουκούλια, ἔχασαν τὸ ἔργον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμουν. Διὰ ποῖον λόγον ἀφέθησαν ἐλεύθερα τοῦ Εὐμορφοπούλου; διότι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ οὔτε λόγος· ὁ νόμος δὲν κάμνει κἀμμίαν ἐξαίρεσιν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τρυπημένα. Λέγω λοιπὸν ἀνακεφαλαιῶν, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορά, ὅτι δὲν ἔγεινε τοῦτο, ὅπως λέγει ἡ ἀναφορά, χάριν τοῦ ἑνὸς καὶ πρὸς βλάβην τοῦ ἑτέρου, ὅτι τὰ ἀναπηνισμένα εἶναι ἄλλα καὶ τὰ τρυπημένα εἶναι ἄλλα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ποῦ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἢ εἰς τὸ ὑπουργεῖον;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἵνα δώσῃ πληροφορίας ὁ ὑπουργός.

§34ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Νὰ σταλῇ βέβαια εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ μᾶς βεβαιώσῃ ποία ἡ διαφορὰ καὶ πῶς πρέπει νὰ πληρώνουν τὰ κουκούλια.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου μοὶ ἀνήγγειλεν ὅτι διωρίσθησαν ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν οἱ κκ. Σπύλιος Ἀντωνόπουλος καὶ Ἰωάννης Βαλασόπουλος. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον.

§36Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε...............

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ πρῶτον νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ ἔγγραφον. Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τοῦ πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δι’ οὗ ἀναγγέλλει τὴν παραίτησιν τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης, καὶ τὸν διορισμὸν ὡς ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ κ. Βαλασοπούλου, τῆς Δικαιοσύνης δὲ τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου. Ἀριθ. 307.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Πρὸς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριε πρόεδρε, νὰ εἰδοποιήσω ὑμᾶς, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ διατάγματος ὑπὸ χθεσινὴν ἡμερομηνίαν, δεχθεὶς τὰς παραιτήσεις τῶν μέχρι τοῦδε ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εὐηρεστήθη ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν μὲν πρῶτον διὰ τοῦ κυρίου Σπύλιου Ἀντωνοπούλου, βουλευτοῦ Μεσσήνης, τὸν δὲ δεύτερον διὰ τοῦ κυρίου Ἰωάννου Βαλασοπούλου, βουλευτοῦ Λακεδαίμονος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 12 Σεπτεμβρίου 1868.

Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνώσωμεν πρῶτον τὰ ἔγγραφα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς στέλει τὸ ἑξῆς ἔγγραφον. Ἀριθ. 17296.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ

Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Κατόπιν τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου ε. ε. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ μοὶ διεβιβάσατε ἀντίγραφον τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 25 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ὑπό τινος βουλευτοῦ λεχθέντων ἐπί τινος ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου Ἐχίνου, ἐκτραγῳδοῦντος τὰς βασάνους καὶ κακώσεις ἀνθρώπων ἐντίμων ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ Κ. Δουμπιώτη ὑπολοχαγοῦ, θεωρῶ καθῆκον ἐμοῦ νὰ πληροφορήσω δι’ ὑμῶν, Κ. Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν παραλαβὴν τοῦ ὑμετέρου ἐγγράφου τὴν ά. Αὐγούστου ε. ε. τηλεγραφικῶς διέταξα τὸν ἀντισυνταγματάρχην διοικητὴν τοῦ 5 πεζικοῦ τάγματος Κ. Γ. Μεσηνέζην διακρινόμενον διὰ τὴν φρόνησιν, τὴν ἀμεροληψίαν καὶ τὴν ἀκρίβειαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, ἵνα μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐνεργήσῃ λεπτομερεῖς καὶ αὐστηρὰς ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ ὑπολοχαγοῦ Δουμπιώτη αἰτιάσεων. Ὁ Κ. ἀντισυνταγματάρχης ἄνευ ἀναβολῆς ἐξετέλεσε τὴν διαταγήν μου καὶ τὴν 26 Αὐγούστου ε. ε. περιῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὁ φάκελλος τῶν ἐκθέσεων τῆς ἐνεργεθείσης ἀνακρίσεως μετὰ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Κ. ἀντισυνταγματάρχου, ὅστις ὑποβάλλων τὸ ἐξαγόμενον τῶν ἐξετάσεων αὐτοῦ συμπεραίνει ἐξ αὐτῶν, ὅτι ἡ καταγγελία τοῦ δημάρχου Ἐχίνου εἶναι καθαρὰ συῤῥαφὴ συκοφαντιῶν πρὸς ἐκδίκησιν κατὰ τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ, διότι οὗτος ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν του ἀνέφερεν εἴς τε τὸ ἐπαρχεῖον Βονίτζης καὶ εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς Στερεᾶς τὴν ἀσύγγνωστον ὀλιγωρίαν καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ προκειμένου δημάρχου παρεμβαλλόμενα προσκόμματα κατὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη περιέχει πιστοτάτην περίληψιν τῶν ἐκθέσεων τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἀντίγραφον αὐτῆς διαβιβάζω δι’ ὑμῶν, Κ. Πρόεδρε, εἰς πληροφορίαν τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων μετ’ ἀντιγράφου ἑτέρας ἀναφορᾶς τοῦ ἰδίου ἐπὶ μηνύσει κατὰ τοῦ αὐτοῦ ὑπολοχαγοῦ περὶ σχετικῆς ὑποθέσεως. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 6 Σεπτεμβρίου 1868.

(ΤΣ.) Ὁ ὑπουργὸς

Σ. ΜΗΛΙΟΣ.

§39ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἶναι ἄξιον ν’ ἀναγνωσθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον· εἶναι κακοηθέστατον.

§40ΣΑΡΑΒΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὴς ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἔρχεται εἰς συνάφειαν συνταγματικὴ κυβέρνησις πρὸς τὴν Βουλὴν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις περὶ τῆς ὁποίας γίνεται λόγος. —Ἔχομεν καὶ ἄλλα διάφορα ἔγγραφα καὶ ἄλλας διαφόρους ἀναφοράς, κύριοι βουλευταί. «1) Ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων Ἠλείας, δι’ ἧς ἐξαιτοῦνται ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψῃ τὴν περὶ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Ἠλείας πρότασιν». Αὐτὴ εἶναι ἡ περίληψις· θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν ὅλην;

§42ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι, ἀρκεῖ.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «2) Ἀναφορὰν τοῦ Οἰκονομίδου, ὅπως σημειωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ἀναγκαῖον ἐτήσιον ποσὸν πρὸς περάτωσιν τῶν γαιωπονικῶν σπουδῶν τοῦ υἱοῦ του Ἰωάννου. 3) Ἀναφορὰν τῶν ὀρυττόντων τὴν σμύριδα Νάξου περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν εἰς δραχ. 3 κατὰ καντάριον, καὶ περὶ ἀποστολῆς νέων πλαστίγγων ἵνα μὴ συμβαίνωσιν ἀναζυγίσεις καὶ ἀποζημιώσεις κτλ. 4) Διαφόρων πολιτῶν Ζακύνθου περὶ μὴ διαιρέσεως αὐτῆς εἰς ἐκλογικὰς περιφερείας. 5) Ἑτέραν ἀναφορὰν πολιτῶν τῆς αὐτῆς νήσου περὶ μὴ διαιρέσεως ταύτης εἰς περιφερείας. 6) Ἀναφορὰν Ζ. Κωνσταντίνου διανομέως τῆς ἐν Λαμίᾳ ἐφημερίδος «ὁ Φάρος τῆς Ὄθρυος» περὶ πληρωμῆς καθυστερουμένης συνδρομῆς ἐκ τοῦ γραφείου Βουλῆς.

§46ΤΙΝΕΣ. Νὰ πληρωθῇ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «7) Ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων Πειραιῶς περὶ διακρίσεως τῆς ποιότητος καὶ νωπότητος τῶν κουκουλίων κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς φορολογίας αὐτῶν. 8) Ἑτέραν ἀναφορὰν τῶν ἐν Ἀθήναις διαμενόντων προσωρινῶς πληρεξουσίων προσφύγων Κρητῶν.

§48ΔΑΓΡΕΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῶν Κρητῶν ν’ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρος διὰ νὰ δώσωμεν περισσοτέραν προσοχὴν εἰς αὐτήν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ «27 Ἰουλίου. Πρὸς τὴν Σ. Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων».

§50ΤΙΝΕΣ. (ἀριστερόθεν). Εἶναι περιττόν, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ ἀνεγνώσθη ἡ περίληψις.

§51ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα, κύριοι, τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῶν, διότι ἤκουσα ὅτι παραπονοῦνται πρόσωπα, πρόσφυγες Κρῆτες, πρὸς τὴν Βουλήν, ζητοῦντες καὶ προτείνοντες τὴν σύστασιν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ μάθῃ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὐτῶν κατέχει μίαν ἐξαιρετικὴν θέσιν καὶ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ μεγαλειτέραν προσοχὴν εἰς αὐτήν. Νὰ ἀναγνωσθῇ λοιπὸν καὶ νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ ἀμέσως τί πρέπει νὰ γείνῃ. Δὲν βλέπω τί κακὸν εἶναι νὰ χάσωμεν ἓν λεπτὸν τῆς ὥρας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀναφορά. (Ἀναγινώσκεται ὁλόκληρος.)

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτή, εἶπεν ἡ Βουλή, νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφοῦ ἐδόθη εἰς τὴν κυβέρνησιν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ καὶ νὰ εἰπῇ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, ὅταν ἐδόθησαν αὗται αἱ ἀναφοραί, διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι, ὅπως ἡμεῖς, οὕτω καὶ ὁ κ. ὑπουργός, καθὼς καὶ πᾶς Ἕλλην, ἐνδιαφέρεται παρὰ πολὺ νὰ μάθῃ, τί ἐνηργήθη ὑπὲρ τῶν Κρητῶν, καὶ ἂν σύμφωνα μὲ τὰ αἰσθήματά του ἐνεργήθη. Ἐπ’ αὐτοῦ λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, τουτέστι ποῖα μέτρα ἔλαβεν, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πάντας.

§55ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀναφορὰν τῶν Κρητῶν, ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον ὅ,τι νόμισε καλόν, καὶ τοιαῦται ἀναφοραὶ καὶ ἀπαιτήσεις ἔρχονται καθ’ ἑκάστην εἰς τὸ ὑπουργεῖον, δὲν εἶναι ἡ πρώτη· εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ἐνεργῶνται, καὶ νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀναφορῶν περὶ τῶν μέτρων καὶ τῆς μερίμνης, τὴν ὁποίαν, πάντοτε, ἀείποτε ἡ κυβέρνησις ἔλαβε περὶ τῶν προσφύγων αὐτῶν ἀδελφῶν μας, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ σχηματίσητε οὐδεμίαν ἰδέαν. Ἡ κυβέρνησις τίποτε δὲν παρέλειψεν εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀνέχειαν τοῦ ταμείου καὶ τὴν δυστυχῆ κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ κράτους, πρῶτον ἀντικείμενον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς τὴν περίθαλψιν. Αἱ ἐπιτροπαὶ πολλάκις ἐμποδίσθησαν, ἀλλ’ ἡ προθυμία καὶ ἡ ἐπιμονὴ αὐτῶν, καθὼς καὶ τῆς κυβερνήσεως, ἀφῄρεσαν ὅσον ἦτο δυνατὸν τὰ κωλύματα ὡς πρὸς τὴν συντήρησιν καὶ περίθαλψιν τῶν προσφύγων καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὅπου ἂν ὦσι τοιοῦτοι· διότι καὶ ἐκεῖ αἱ ἐπιτροπαὶ φροντίζουν ὅπως ἐγκαίρως χορηγῆται ἡ περίθαλψις. Ἡ διαφορὰ εἶναι μόνον ἡ τοῦ ποσοῦ, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ μετατραπῇ· διότι αὕτη ἡ διαφορὰ εἶναι ὡς ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν τροφίμων καὶ τῶν λοιπῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν. Ἰδίως εἰς τὴν πρωτεύουσαν λαμβάνουν περισσότερα, διότι ἡ δαπάνη εἶναι περισσοτέρα, εἰς ἄλλα μέρη λαμβάνουν ὀλιγώτερα ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῶν τροφίμων καὶ τῶν λοιπῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἐκεῖ· ὅλα αὐτὰ ἐσταθμίσθησαν κατὰ τὸ δίκαιον· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἕνας, ὁ ὁποῖος ἄφησε τὴν πατρίδα του, τὰς ἀναπαύσεις του, δὲν ἠμπορεῖ βέβαια νὰ ἀναπαυθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ πρὸς συντήρησίν του, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ περισσότερα; Αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν ὡρίσθη τώρα, ὑπῆρχεν ἐξ ἀρχῆς· λοιπὸν δὲν βλέπω τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων. Δι’ ἓν μόνον ἴσως θὰ εἶχον δίκαιον νὰ παραπονῶνται· ἐπειδὴ ὅσοι εὑρέθησαν εἰς τὰς ἐπαρχίας πολλάκις ἦτο ἀνάγκη νὰ λάβουν ἄδειαν καὶ νὰ μεταβοῦν ἀπὸ ἐπαρχίαν εἰς ἐπαρχίαν, ἐδίδοντο εἰσιτήρια, ἀλλὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ αὐτὴ κατάστασις, ἥτις ἦτο ἀνωφελὴς διὰ τοὺς Κρῆτας, ἦτο ἐπιβλαβεστάτη διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον· νὰ σᾶς εἴπω, πιστεύετε, ὅτι 400,000 δραχμαὶ ἐξωδεύθησαν δι’ αὐτοὺς μόνον, οἵτινες κατὰ τὸ δοκοῦν ἤθελον νὰ βλέπωσι τὰς οἰκογενείας; καὶ δὲν ἐδόθησαν εἰσέτι, ἀλλ’ ὀφείλονται εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν; Αὗται δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πραγματικῶς εἰς τὴν περίθαλψιν. Μὴ ἀποβλέπετε λοιπὸν εἰς αὐτὰ, διότι ἡ κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπαντᾷ καθ’ ἑκάστην διὰ τὰς διαφόρους ἀναφορὰς, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἑκάστην τῇ δίδονται. Κάμνομεν ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ κάμωμεν καὶ ὅ,τι ἐγίνετο ἐξ ὑπαρχῆς. Ὥστε ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀναφοραὶ δὲν εἶναι τίποτε, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀλλάξωμεν τὴν ἐπιτροπὴν, διότι ἐὰν ἦναι Κρῆτες, φωνάζουν ὅτι μεροληπτοῦν, ἐὰν δὲν ἦναι Κρῆτες λέγουν ὅτι νὰ ἦναι Κρῆτες. Λοιπὸν ἡσυχάσατε, διότι ἡ Κυβέρνησις κάμνει ὅ,τι πρέπει καὶ ὅ,τι δύναται.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν οἱ εἰς Κρήτην ἀποστελλόμενοι στέλλωνται δι’ ἐξόδων τοῦ δημοσίου (ἱλαρότης)· δηλ. ἂν ἐμπεριλαμβάνωνται τὰ ἔξοδα αὐτὰ εἰς τὰς 400,000 δραχμάς.

§57ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμπεριέχωνται τοιαῦτα.

§58ΖΕΡΒΑΣ. Τί θέλεις νὰ εἴπῃς μὲ αὐτό;

§59ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ εἶδον Κρητικὰς οἰκογενείας συνοδευομένας μὲ τὴν ἀστυνομίαν, τὰ ἔξοδα λοιπὸν αὐτὰ ἡ ἀστυνομία τὰ κάμνει; τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ μάθω.

§60ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, ξένον τῆς ἀναφορᾶς.

§61ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν Κύριον πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖοι λόγοι ἐπροκάλεσαν τὴν τελευταίαν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ὑπουργείου. Καὶ λέγω, Κ. Πρόεδρε, ποῖοι λόγοι προὐκάλεσαν τὴν τελευταία μεταῤῥύθμισιν τοῦ ὑπουργείου, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῆς 25 Ἰαννουαρίου εἶχε πρόγραμμα καὶ ἐπὶ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ ἐβάδιζε· σήμερον, ἀπουσιαζούσης τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ὑφίσταται οὐδεὶς κοινοβουλευτικὸς λόγος, δύο ὑπουργοὶ ἔπεσαν ἢ ἀπεβλήθησαν.

§62ΤΙΝΕΣ. Παρῃτήθησαν.

§63ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἢ παρῃτήθησαν, τώρα τὸ ὀνομάζω. Θέλω λοιπὸν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ μάθω, οἱ πεσόντες ἢ παραιτηθέντες, ἀπέστησαν ἐκ τοῦ προγράμματος τῆς 25 Ἰανουαρίου, ἢ ὁ Κύριος πρωθυπουργὸς μετὰ τῶν ἐναπομεινάντων ὑπουργῶν παρήτησαν τὸ πρόγραμμα τῆς 25 Ἰανουαρίου, καὶ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους διὰ τοῦ Βασιλέως ἐξέφρασαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς αὐτῆς; Τόσον περισσότερον, Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ γνωστὸν τοῦτο, καθότι νομίζω ὅτι ζῶντες ὑπὸ ἓν Σύνταγμα τόσῳ φιλελεύθερον, ὀφείλομεν πραγματικῶς νὰ ἤμεθα πράγματι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τοιαύτην μεταῤῥύθμισιν, καὶ τοιαῦτα γεγονότα. Διὰ τοῦτο, λέγω, παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι οἱ παύσαντες τοῦ νὰ ᾖναι ὑπουργοί, δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ δώσωσι τὸν τοιοῦτον λόγον (καθόσον δυνατὸν νὰ ᾖναι ἢ νὰ μὴ ᾖναι μέλη τῆς Βουλῆς νὰ ᾖναι ἠθικῶς μόνον ὑπόχρεοι νὰ δώσωσι) λόγον διατί παρῃτήθησαν ἢ ἔπαυσαν· ἀλλὰ δύνανται νὰ μὴ τυγχάνωσι μέλη τῆς Βουλῆς, ὅτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσι τὸν λόγον, καὶ τότε ἀνάγκη ὁ νῦν πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον προεκάλεσεν αὐτὴν τὴν μεταῤῥύθμισιν.

§64ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐὰν μ’ ἐρωτᾶτε, σᾶς λέγω ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι αἰχμάλωτοι, ὅτι δύω ὑπουργοὶ παραιτηθέντες, ἀντικατεστάθησαν ὑπ’ ἄλλων.

§65ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐκουράσθησαν, φαίνεται.

§66ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγει ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι αἰχμάλωτοι, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ᾖναι· ἐπιθυμῶ νὰ ᾖναι ἐλεύθεροι, πολῖται ἕλληνες, καὶ πολὺ περισσότερον ὑπουργοί· ἀλλὰ ἔθιμον εἶναι, Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ ἀληθῆ συνταγματικὰ κράτη, εἰς τὰ ἀληθῶς κοινοβουλευτικὰ, οἱ ὑπουργοὶ νὰ μὴ ἔρχωνται νὰ λέγουν ἀορίστους λόγους, ἀλλ’ ὀφείλουν νὰ δίδουν ἐπισήμως καὶ φανερὰ τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος ἐπροκάλεσε τὴν τροποποίησιν ἢ μεταῤῥύθμισιν τοῦ ὑπουργείου. Βλέπετε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐξαιρετικὴν περίστασιν. Προχθὲς ἐσυζητοῦμεν ἐπὶ μίαν ἡμέραν, λίαν ζωηρῶς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, τὰς διακρίσεις τῶν ἐξουσιῶν· ἡ κυβέρνησις τότε δὲν μᾶς ἔδωκε κανένα λόγον· ὁ Κύριος πρωθυπουργὸς ὀφείλει νὰ δώσῃ τὸν λόγον· λόγοι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ καὶ διάφοροι, ἕνεκα ἀσθενείας, λόγῳ ἡλικίας, λόγοι πολιτικοί, χίλια τόσα ζητήματα· αὐτὸς ὁ λόγος, Κύριε πρόεδρε, πρέπει νὰ ᾖναι γνωστὸς, εἰμπορεῖ ἕνεκα τροποποιήσεως τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος, καὶ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς λόγος τροποποιήσεως, ἀλλὰ τὸ Κοινοβούλιον πρέπει νὰ ᾖναι ἐν γνώσει περὶ τῶν λαβόντων χώραν, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ τροποποίησις· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μαζὺ μὲ αὐτὴν Βουλὴ καὶ κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις· ἐὰν ὑμεῖς ἐννοῆτε ἄλλως, ἂς παύσῃ νὰ λέγηται Βουλὴ καὶ τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὴν ἰδέαν τῆς κοινοβουλευτικῆς κυβερνήσεως. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔκαμον νὰ κάμω τὴν ἐρώτησιν εἰς τὸν Κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ἐτραβήχθησαν· ἀλλὰ ἴσα ἴσα τὸν λόγον ἡμεῖς θέλομεν νὰ μάθωμεν, καὶ ὄχι ὅτι ἐτραβήχθησαν, τοῦτο εἶναι γνωστόν.

§67ΣΙΜΟΣ. Εἶναι ἐπωφελὲς καὶ καλὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, ἀλλὰ ὅταν ᾖναι λόγος πολιτικός· ὅταν δὲν ᾖναι λόγος πολιτικὸς, τότε νομίζω, ὅτι δὲν παραβιάζεται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς. Λέγω λοιπὸν καὶ ἐγὼ, ὅτι κανεὶς λόγος πολιτικὸς δὲν ὑπάρχει· ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι λαμβάνων μέρος εἰς τὸ ὑπουργεῖον διευκόλυνον τὸν Κ. Βούλγαρην, ἑπομένως τὸ αὐτὸ ἐνόμιζον, ὅτι πράττω παραιτούμενος τῆς ἐξουσίας· θέλετε λόγον πολιτικὸν, σᾶς λέγω δὲν ὑπάρχει· θέλετε νὰ τὸν κάμωμεν;

§68ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. ......... (θόρυβος).

§69ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διεδόθη, ὅτι πολλοὶ τῶν Κυρίων βουλευτῶν συνῆλθον εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Κυρίου ἀντιπροέδρου καὶ εἶπον, ὅτι ἐπείσθησαν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων, ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι τὴν σήμερον σεβαστὸς, ὅτι δὲν δίδεται ἡ προσήκουσα προσοχὴ εἰς τοὺς βουλευτὰς, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους πολλάκις περιφρονοῦνται· ἐσυζήτησαν, Κύριοι, τοιοῦτόν τι· καὶ ὅτι ἡ συνάθροισις αὕτη εἶχε σκοπὸν τροποποιήσεως ὑπουργικῆς δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, τὸ κοινὸν, Κύριοι, αὐτὸ πιστεύει.

§70Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε τί κάμνομεν εἰς τὰ σπήτια μας, Κύριοι. (θόρυβος).

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα ὡς βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ. (θόρυβος).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγεται ὅτι διεδόθη, ὅσα διαδίδονται εἶναι ἀληθῆ.

§73ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ διεφιλονεικήσατε, Κύριοι· ἀλλ’ αὐτὰ μᾶς τὰ διεβεβαίωσε καὶ ὁ τύπος καὶ διάφοροι συνομιλίαι, ὅτι εἶναι γεγονός· Κύριοι ἠμπορεῖτε νὰ σχηματίσητε τὴν πεποίθησιν, ὅτι τῷ ὄντι τοιοῦτοι λόγοι ἐπροκάλεσαν τὴν μεταῤῥύθμισιν· ἐπίστευον, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι εὔκολος εἰς παραχωρήσεις· ἑπόμενον λοιπὸν ἦτο διὰ νὰ γίνῃ τώρα ἡ τροποποίησις συνεπεία αὐτῶν τῶν παραστάσεων, ναὶ ἢ ὄχι; καὶ ποῖος ἄλλος λόγος εἶναι; (θόρυβος). Ἐὰν τώρα, παρακαλῶ, τόσον ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ ὁ κ. Σῖμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαιοῦν, ὅτι ὅλα ταῦτα δὲν ἐπροκάλεσαν παντάπασι τὴν μεταῤῥύθμισιν, ἕπεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐξακολουθεῖ τὸν αὐτὸν δρόμον, καὶ θέλει μένει ἡ Κυβέρνησις πάντοτε ὑπὸ τὴν μομφὴν ἐκείνην, ὑπὸ τὴν ὁποίαν οἱ συνελθόντες εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. ἀντιπροέδρου ἤθελον νὰ τῇ προσάψωσιν.

§74Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, μέχρι τοῦδε ὅλοι ἐγνωρίζαμεν, ὅτι πολλάκις βουλευταὶ ἦλθον καὶ ἐπερώτησαν τὴν Κυβέρνησιν διὰ πράξεις αὐτῆς· σήμερον βλέπομεν καὶ ἓν ἄλλο παράδοξον, νὰ γίνωνται ἐπερωτήσεις καὶ διὰ τοὺς βουλευτὰς, καὶ νὰ ζητοῦν λόγον περὶ τοῦ τί εἴπομεν, ὅταν συνήλθομεν εἰς ἓν μέρος. Εἴμεθα, Κύριοι, ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν λόγον, τί ἐσκέφθημεν, καὶ πῶς ἐσυλλογίσθημεν; Ἔχω, Κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ τὰς πράξεις τῶν συναδέλφων του, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι σωστὸν τοῦτο, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ τὸν προσβάλῃ, ὄχι μόνον ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ὡς μέλος τῆς κοινωνίας καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐν γένει, διότι κἀνεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ (θόρυβος), διότι νομίζω, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀπρεπές. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἕκαστος ὑμῶν πρέπει νὰ περιορίζηται ἐντὸς τῶν καθηκόντων του, διότι ἐγὼ δὲν δέχομαι νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς ἐξετάζουν τί ἐκάμαμεν εἰς τὰ σπήτια μας, (θόρυβος).

§75ΔΑΓΡΕΣ. Πιστεύω, ὅτι τὸ ὅτι συνῆλθον δὲν εἶναι ἀμφισβητούμενον, καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὴν στρατιωτικὴν τιμὴν τοῦ καταβάντος ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐὰν δὲν συνῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀντιπροέδρου, καὶ ἂν δὲν διετύπωσεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἠλιόπουλος (θόρυβος).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ λέγωμεν τί κάμνει εἰς τὴν οἰκίαν του ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ· τὸ κοινοβούλιον ἔχει ἐργασίας καὶ εἰς ταύτας πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ.

§77ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς δὲν ἀμφισβητοῦμεν τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τὴν περίστασιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§79ΤΙΝΕΣ. Πῶς θ’ ἀφαιρέσῃς τὸν λόγον.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπὶ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ λόγου θὰ μὲ δώσητε τὸν λόγον· (θόρυβος). Κύριοι βουλευταὶ, μοὶ φαίνεται, ὅτι μοὶ ἐπιτρέπεται, μοὶ ἐπιβάλλεται, εἶναι ὑποχρέωσις εἰς ἕνα βουλευτὴν ν’ ἀνακοινώσῃ ἓν συμβὰν, μίαν πρᾶξιν πολιτικῶν ἀνδρῶν, πολὺ δὲ περισσότερον συναδέλφων. Δύναται νὰ εἴπῃ ὁ κύριος πρόεδρος τί ἔρχεσαι εἰς λεπτομερείας, ἐγὼ μολοντοῦτο δὲν ἦλθον εἰς λεπτομερείας· εἶπον ἓν γεγονὸς, διὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ ὁποίου ἀνατίθεμαι εἰς τὴν στρατιωτικὴν τιμὴν τοῦ προέδρου, ἂν ᾖναι ψευδὲς νὰ τὸ ἀναιρέσῃ.

§81Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ βεβαιώνει, ἀλλὰ δὲν ἔχει λόγον νὰ σοῦ δώσῃ· (θόρυβος).

§82ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Τί δικαίωμα ἔχετε νὰ μᾶς ἐξελέγχετε;

§83ΔΑΓΡΕΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ Κ. Ἠλιόπουλος δὲν εἶναι μυστήριον, διὰ τί ταράττεσθε. Αὐτὸ ἐδημοσιεύθη εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐγένετο γνωστὸν εἰς ὅλας τὰς γωνίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπου πηγαίνει ὁ τύπος, ἀλλὰ λέγω εἰς τὸν κύριον Ἠλιόπουλον καὶ τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸν λόγον τῆς παραιτήσεως τῶν ὑπουργῶν ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ κυρίου Σίμου ἦτο λίαν ἐκφραστικὴ, διότι εἶπεν, ὅτι ὅταν προσεκλήθη νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Βούλγαρη, ἐδέχθη ἵνα τὸν εὐκολύνῃ εἰς τὸν σχηματισμὸν καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ ὑπουργείου, τώρα σᾶς λέγει, ὅτι παρῃτήθην, διὰ νὰ τὸν διευκολύνω νὰ συντηρηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως ἡ διευκόλυνσις θὰ εἴπῃ, ὅτι παρῃτήθην σήμερον, διότι ἡ διατήρησίς μου ἐν τῷ ὑπουργείῳ παρεῖχεν ἐμπόδια, δὲν συνέβαλεν εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ ὑπουργείου. Καὶ εἶπεν, ὅτι καὶ αὖθις θέλει προσφέρει τὴν ὑπηρεσίαν του ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τοῦ ὑπουργείου. Ἐκφραστικωτέραν ἀπάντησιν δὲν θέλετε, ὅ,τι καὶ ἂν σᾶς προτείνουν, ἀρκεσθῆτε εἰς ταῦτα.

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δαγρὲ, περιορισθῆτε εἰς...... (θόρυβος).

§86ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἀφαιρῆτε τὸν λόγον (θόρυβος). Αὐτὸς ὁ λόγος ἐδόθη μὲ αἷμα· καὶ τὸν ἐδώκατε σεῖς εἰς μίαν κατάστασιν πραγμάτων..... (θόρυβος).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ προβῆτε πέραν τοῦ δέοντος.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς ὁ λόγος μᾶς ἔμεινε, καὶ νόμος καὶ Σύνταγμα καὶ ὅλα ἐπῆγαν εἰς τὸν διάβολο.

§90ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, μήπως εἰς τὸ μέλλον παρεξηγηθῇ ἡ ἐρώτησις τόσον τοῦ κυρίου Α. Πετιμεζᾶ καθὼς καὶ τοῦ κυρίου Ἠλιοπούλου. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ ἦτο λογικωτάτη καὶ συνταγματικωτάτη, καὶ καθὼς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κύριος Σίμος εἶπε, εἶναι ἔθιμον συνταγματικὸν νὰ ζητῆται λόγος τῆς τροποποιήσεως τοῦ ὑπουργείου ἵνα φωτισθῇ ἡ Βουλὴ μήπως λόγος πολιτικὸς ὑπηγόρευσε τὴν τροποποίησιν, καὶ ὡς ἐκ τούτου μετέβαλεν ἰδέας ἡ κυβέρνησις μετὰ τὴν πρόσληψιν νέων μελῶν τῆς κυβερνήσεως, τοῦτο εἶναι λίαν ἀναγκαῖον νὰ γίνεται. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἦτο εὔστοχος, καὶ διὰ τοῦτο ἐγέννησε τὰ σκάνδαλα. Εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι αἰχμάλωτοι οἱ ὑπουργοί. Ἐγὼ ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας, ἤθελον εἰπεῖ ὅλην τὴν ἀλήθειαν καὶ δὲν ἤθελον ἀποκρύψει τίποτε. Νομίζετε, ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς συναθροίσεως τῶν βουλευτῶν εἶνε ἄτοπον, ἀντισυνταγματικόν; Ὄχι, κύριοι, εἶναι συνταγματικώτατον. Ἡ κυβέρνησις συγκροτεῖται κατὰ τὴν θέλησιν, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς πλειοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων. Δὲν ἐπερίμενα λοιπὸν, ἂν τῳόντι ἡ πλειοψηφία ἀπῄτησε τὴν τροποποίησιν τῆς κυβερνήσεως, τοιαύτην ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἔντιμον πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπερίμενα νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δηλ. λόγοι οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τὸν ἔπεισαν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιήσῃ τὴν κυβέρνησιν· ἐν τούτοις αὐτὸ τὸ ἀπέκρυψε καὶ οἱ συνελθόντες τὸ ἐθεώρησαν ἁμάρτημα· εἶναι συνταγματικώτατον καὶ δὲν ἐπιθυμῶ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀκούωνται τοιαῦται ἀντισυνταγματικαὶ ἰδέαι, ἐκτὸς ἂν φρονῶσιν ἄλλως πως περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ ὑπουργείου, διότι δυστυχῶς εἰς τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν ὡς πρὸς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν, δὲν ἐξηγήθησαν σαφῶς.—Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον πρέπει νὰ σχηματίζηται πάντοτε κατὰ τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας τῶν ἀντιπροσώπων.

§91Ε. ΣΙΜΟΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τοῦ προκειμένου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴχατε δίκαιον εἰπόντες πολὺ καλῶς, ὅτι δὲν θέλετε νὰ σχηματισθῇ ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ζητῇ λόγον διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ὑπουργείου, ἀλλ’ εἴχατε καθῆκον, ὅταν ἠκούσατε, ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτικὸς λόγος, ν’ ἀποσυρθῆτε.

§92ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κύριος Σίμος εἶναι ἀρκετόν. Ὁ κύριος Σίμος σήμερον σαφῶς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ τελευταία μεταῤῥύθμισις δὲν ἔγεινε διὰ λόγους πολιτικοὺς καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις σήμερον βαδίζει ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ προγράμματος· εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρχηγὸς τῆς πολιτικῆς. Ὁ Κ. Σῖμος ὅ,τι καὶ ἂν εἴπῃ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον διὰ τὴν Βουλὴν· καὶ διὰ τοῦτο ἠρώτησα τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§93Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶναι ἄξιον ἀπορίας πῶς θέλετε νὰ περιπλέξητε τὰ πράγματα καὶ νὰ μὲ βιάσητε νὰ εἴπω ὅ,τι δὲν εἶναι ἀληθές· Νὰ καταντήσωμεν εἰς ἀνακρίσεις εἶναι μακρὰν τοῦ ὀρθοῦ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπήντησα εὐστόχως. Ἡ ἐρώτησις τοῦ ἐρωτῶντος εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν του νὰ τὴν διατυπώσῃ ὅπως θέλει, ἡ ἀπάντησις ὅμως δὲν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν του, ἡ ἀπάντησις ἀπόκειται εἰς ἄλλον. Οἱ ἐρωτῶντες νομίζουν τι μέγα, ὑψηλὸν ζήτημα· ἂς τὸ νομίζουν ὅπως θέλουν, καὶ ἂς τὸ διαδίδουν ὅπως νομίζουν μὲ λόγους οὐχὶ προσήκοντας καὶ εὐσχήμους, ἂς κάμουν τὴν ἐρώτησιν, ὅπως αὐτοὶ νομίζουν, ἡ ἀπάντησις ὅμως δὲν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν των. Οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι αἰχμάλωτοι καὶ δύο ὑπουργοὶ παραιτηθέντες ἀντικατεστάθησαν ὑπ’ ἄλλων ὑπουργῶν, ἑπομένως ἕτεροι λόγοι δὲν ὑπῆρχον ἢ θέλησις ἐλευθέρα νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ἕδρας των.

§94ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ νὰ διευκολύνουν τὴν κυβέρνησιν.

§95ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἂς τὸ ἐξηγήσῃ ὁ Κ. Σῖμος. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχουν λόγοι πολιτικοὶ, καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, κύριε Κεχαγιᾶ, νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν, διότι ἐγὼ εἶπον ὅ,τι φρονῶ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξηγήσῃ τὴν ἰδέαν μου καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὴν ἐρώτησίν σας, τὴν ἀπάντησιν ἐγὼ θὰ τὴν κάμω, σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν ἀπήντησα καλῶς, ἑπομένως σεῖς δὲν λέγετε ἀλήθειαν.

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν προτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε εἰς ἐμὲ ἔπρεπε νὰ τὴν κάμητε εἰς τὸν πρώην συνάδελφόν σας Κ. Σῖμον, ὁ ὁποῖος εἶπε διὰ λόγους πολιτικοὺς ἵνα διευκολύνω τὴν κυβέρνησιν ἀπεσύρθην ἀπὸ αὐτήν· δὲν παρῃτήθη οἴκοθεν, δὲν εἶπε λόγοι οἰκογενειακοὶ, ὑγείας κλπ. εἶπε διὰ νὰ διευκολύνω τὴν κυβέρνησιν. Προτρέψατε τὸν κύριον Σῖμον νὰ ἀναιρέσῃ ὅ,τι εἶπεν.

§97ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶπεν ἦλθον εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἵνα διευκολύνω τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἐκτὸς τοῦ ὑπουργείου, εἰς τὴν Βουλὴν εὑρισκόμενος θέλω τὴν διευκολύνει.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὴν γʹ. συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου.

§99ΤΑΤΣ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀνεγνώσθη ἓν ἔγγραφον, ἕνα διάγγελμα τοῦ ὑπουργείου. Σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ τὸ ἔγγραφον καὶ τυπικῶς καὶ οὐσιαστικῶς δύναται νὰ προσβληθῇ, θὰ παρακαλέσω τὸν πρόεδρον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ προσδιορισθῇ μία ἡμέρα, καθ’ ἣν ν’ ἀπαντήσω. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἐπειδὴ ὁ ἔπαρχος διενήργησεν ἐξετάσεις, νὰ ὑποβάλῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν.

§100ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ κατεπείγει ὁ καιρὸς πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ κατόπιν ὅσας ἐπερωτήσεις ἔχομεν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν γʹ. συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρων.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία ἡμέρα προσδιωρίσθη διὰ τὴν ἐπερώτησιν;

§103ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ὅσαι ἐπερωτήσεις ἐγένοντο εἰς ἀντικείμενα μὴ ἀφορῶντα τὰ διάφορα νομοσχέδια, πρέπει νὰ γείνουν ἀφοῦ τελειώσουν ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ κατεπείγοντα καὶ τὸ ὑπουργεῖον τότε μόνον θέλει ἀπαντήσει.

§104ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Πῶς δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐπερωτήσεις;

§105ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι τὸ σπουδαιότερον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξασκεῖ ὁ βουλευτὴς ἐπὶ τῆς διαγωγῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν δύναται νὰ κανονισθῇ οὔτε δι’ ἀποφάσεως ἡμερησίας διατάξεως, οὔτε διὰ τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων καὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς πᾶσαν στιγμὴν, καὶ εἰς πᾶσαν ὥραν, καὶ ἂν ἐν τῷ μέσῳ σπουδαίας συζητήσεως παρουσιασθῇ ἔκτακτος περίστασις, διακόπτεται ὁ ἀγορεύων καὶ προτιμᾶται ἡ ἐπερώτησις, διότι προϋποθέτει ἀντικείμενα σπουδαῖα ἀφορῶντα τὴν πολιτείαν. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα οὔτε ἡμεῖς, οὔτε τὸ ὑπουργεῖον νὰ κανονίσῃ τὸ μέγα, τὸ τιμαλφὲς δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως.

§106ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἀρνεῖται κανεὶς εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, διότι θ’ ἀρνηθῇ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ σχετικῶς, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων λέγομεν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν καὶ κάμνομεν ἔκκλησιν εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῆς Βουλῆς νὰ μὴ μᾶς βιάζῃ εἰς τὴν ἀπάντησιν.

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§109ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία ἡμέρα ὡρίσθη.

§110ΖΕΡΒΑΣ. Προτείνω μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§111ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ Σάββατον.

§112Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἂν ἐκ τῆς ἀναβολῆς δὲν ἐπίκειται κίνδυνος διὰ τί τὸ Σάββατον καὶ οὐχὶ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§113Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύνασθε ὑμεῖς νὰ ὁρίσητε ἡμέραν. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ; ὁ προϋπολογισμὸς ἔπρεπε νὰ γίνῃ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος· οἱ κύριοι ὑπουργοὶ καὶ μέλη τινα τῆς πλειοψηφίας ἐννοοῦν, ὅτι ὀφείλουν μετὰ 9 μῆνας ν’ ἀπαντήσουν εἰς μίαν ἐπερώτησιν. Αὐτὰ εἶναι τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται οἱ φιλελεύθεροι νὰ καθιερώσουν σήμερον;

§114ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν παρουσιάζεται τὸ ζήτημα πρώτην φοράν. Ὁσάκις τὰ κοινοβούλια εὑρίσκονται εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἕνεκα χρήσεως δικαιωμάτων μιᾶς ἐξουσίας; ἐξ ἀνάγκης ἐπέρχεται ἀνωμαλία. Κατὰ συνέπειαν ἐκ τῶν πρώτων ἀναγκῶν τῆς πολιτείας εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τῶν δαπανῶν αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πάντοτε καὶ ἐν καιρῷ τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐν καιρῷ τῆς Βουλῆς πάντοτε τὰ τοιαῦτα σπουδαῖα ἔργα ἐπροτάττοντο. Δὲν θὰ γίνῃ ἡ ἀπάντησις μετὰ ἐννέα μῆνας, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτής· ἤδη ἔχομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868 ἀνεπιψήφιστον· τὸ 1868 διατρέχει τὸ τελευταῖον αὑτοῦ στάδιον, ὥστε δὲν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας. — Ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων, ὑπάρχει τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον νὰ ψηφίσῃ τοὺς φορολογικοὺς νόμους. Πᾶν ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι θέλει φέρει κίνδυνον εἰς τὴν πολιτείαν, πρέπει νὰ μείνῃ.

§115Τ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἰς μίαν κατάστασιν φυσικὴν τὸ κατεπεῖγον εἶναι ὁ προϋπολογισμός· ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον διὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν εἶναι πλέον κατεπεῖγον. Πρὸς τί ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὰ ἔξοδα, ὅταν ὁ πολίτης εἰς τὰς ἐπαρχίας καταδικάζεται, βασανίζεται, φυλακίζεται. Οἱ νόμοι ἐτέθησαν ἵνα ἀσφαλίζωσι τὸν πολίτην. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή των, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται οἱ πολῖται εἰς ὅλα τὰ βάρη, ὅταν ὅμως ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν ἐκπληροῦται, δὲν ἐννοῶ πρὸς τί νὰ φορολογῆται ἡ κοινωνία. Σήμερον ἐγένετο καταγγελία ἀπὸ τοῦ βήματος, ῥητῶς κατωνομάσθησαν πράξεις καὶ κατηγγέλθησαν πρόσωπα. Ἐπερίμενεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δεικνύει μέριμναν εἰς ἄλλα ἧττον κατεπείγοντα πράγματα, ἐπεριμέναμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἀπὸ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι μένουν ἕρμαιον αὐθαδῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκχύσῃ βάλσαμον, καὶ ἐν τούτοις ἔρχεται μὲ ἔγγραφα καὶ θέλουν νὰ μᾶς διαψεύσουν. Τὸ ζήτημα κατεπείγει, διότι ἀπηλπίσθησαν αἱ κοινωνίαι καὶ πρέπει πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ συζητηθῇ. Ἐπειδὴ δὲ διενεργήθησαν ἐκεῖ ἀνακρίσεις, παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν ἔπαρχον καὶ τὸν εἰσαγγελέα νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἀνακρίσεις διὰ νὰ ἀποδείξωμεν κατὰ πόσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ καταθέσῃ τὴν ἀλήθειαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν μετὰ δέκα ἡμέρας, τὴν ἐρχομένην Πέμπτην. Ἐν τῷ διαστήματι δ’ αὐτῷ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τηλεγραφήσῃ ν’ ἀποσταλοῦν τὰ ἔγγραφα.

§116ΖΕΡΒΑΣ. Ἕκαστος βουλευτὴς δύναται νὰ χαρακτηρίζῃ τὸ ἀντικείμενον ὅπως τὸ θέλει, ὅπως τὸ ἐννοεῖ, δὲν ἠμπορεῖ ὅμως ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δώσῃ χαρακτῆρα ἄλλον. Ἡ ἐκτίμησις ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ, ὡς βουλευτὴς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι κατεπεῖγον.

§117ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ δεξιῶν). Τὰ Κερκυραϊκὰ εἶναι κατεπείγοντα.

§118ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ δικάσῃ καὶ τοὺς δύο. Ἐγὼ προτείνω μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ μείνουν ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις (θόρυβος)· διότι προβλέπω, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις σκοπὸν ἔχουν νὰ παραλύσουν τὰς συζητήσεις.

§119ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι δικαίωμα συνταγματικὸν, δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ καθὼς καὶ ὁ λόγος· ἡ πλειοψηφία δὲν δύναται νὰ εἴπῃ εἴς τινα βουλευτὴν, δὲν ἐπιτρέπω νὰ ἀγορεύσῃς· οὕτω δὲν δύναται νὰ ἀποφασισθῇ νά γίνωνται αἱ ἐπερωτήσεις εἰς ὡρισμένην στιγμήν.

§120ΔΟΣΙΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀκαρνανίας ἐζήτησε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν, περὶ τὴν ὁποίας ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σήμερον ὑπέβαλεν ἔγγραφον. Ἂς ἔλθουν πρῶτον τὰ ἔγγραφα καὶ κατόπιν ἀποφασίζομεν καὶ προσδιορίζομεν τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§121ΦΙΛΗΜΩΝ. Τοῦτο δὲν βλάπτει, διότι καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας, ἂν δὲν ἔλθουν τὰ ἔγγραφα, ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω τὴν δέουσαν ἀπάντησιν καὶ νὰ δοθοῦν τρεῖς, τέσσαρες ἡμέραι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἠρνήθη, ἀλλ’ ἐζήτησε χρόνον διὰ νὰ ἀπαντήσῃ.

§123ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Λοιπὸν δέκα ἡμέραι.

§124ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κ. πρόεδρε, ἑκάστη ἐπερώτησις ἔχει καὶ ἴδιον ἀντικείμενον ἀναλόγως τοῦ θέματος αὐτῆς, τὰ ἀντικείμενα διαφέρουν πρὸς ἄλληλα, ἡ δ’ ἐκτίμησις τῆς βαρύτητος αὐτῶν κανονίζεται ἑκάστοτε ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἐννοεῖται ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει νὰ δίδεται πάντοτε ὁ ὑλικὸς καιρὸς εἰς τὸν ἐρωτώμενον ἵνα δύναται νὰ φέρῃ τὰς ἀναγκαίας ἀπαντήσεις, καθ’ ὅσον καὶ Βουλὴ καὶ κυβέρνησις δὲν ζητοῦσιν ἄλλο παρὰ τὸν θρίαμβον τῆς ἀληθείας. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι θέλει παύσει ἡ φιλονεικία, ἂν ἑκάστοτε εἰς πᾶσαν περίστασιν κατὰ τὸ δοκοῦν φέρῃ τις τὰς ἐπερωτήσεις, ἡ δὲ Βουλὴ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ συζητηθῇ καὶ οὐχὶ ὡς ἀρχὴν νὰ θέσωμεν τοῦτο σήμερον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν προκειμένην περίστασιν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ ὑπάρχει ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ πολὺ βαρεῖα, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα παρῆλθεν ἤδη· ἂν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀποδειχθῇ ἢ θεωρηθῇ ἀπὸ μίαν συζήτησιν, ὅτι ἔσφαλλε, βεβαίως θέλει ἐπέλθει ἡ ἀνάλογος ἀμοιβή.

§125ΤΙΝΕΣ. Τιμωρία (θόρυβος).

§126ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνταπόδοσις. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο λίαν κατεπεῖγον ὥστε νὰ χάσωμεν 5 ἢ 10 ἡμερῶν καιρὸν, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ ἔχωμεν διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἀφήσωμεν αὐτὸν ὄπισθεν καὶ νὰ προτάξωμεν τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως;

§127ΤΙΝΕΣ. Ποῖος τὸ εἶπε αὐτό;

§128ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ πρᾶξις αὕτη ἐγένετο, θεραπεία αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, ἀλλὰ κατόπιν· ἡ δὲ Βουλὴ θέλει εἶσθαι ἐν τῷ δικαιώματί της πάντοτε νὰ ἀποφασίσῃ· ἐὰν λοιπὸν ἡ ἀπάντησις γείνῃ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ καιρὸς δὲν χάνεται, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν διάφορα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, σπουδαιότερον δὲ εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὅθεν δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὑποστηρίξωμεν, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐπίσπευσιν, νὰ ἀποφασίσῃ νὰ γείνῃ ἡ ἀπάντησις μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, ἀνέβην ἐπὶ τοῦ βήματος, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τοὺς δύω προλαλήσαντας ὑπουργοὺς, εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καθὼς καὶ εἰς τὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ λόγου λίαν συγκινητικοῦ ἠθέλησε νὰ σᾶς πείσῃ, κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἓν ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγόντων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ Βουλὴ κατεπειγόντως νὰ ἐπιψηφίσῃ, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλει μετ’ ἐμβριθείας νὰ σπουδάσῃ. Χαίρω πολὺ, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἦλθε μετὰ 60 ἡμέρας καὶ ὑπεστήριξεν ὅ,τι ἄλλοτε ἐπολέμησε· καὶ λέγω, κύριοι, ὅτι σήμερον ὑπεστήριξεν ὅ,τι ἄλλοτε ἐπολέμησε, διότι ἔναυλοι ἀκόμα εἶναι οἱ λόγοι τοῦ ὑπουργοῦ εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἀκροατηρίου ἀκόμη, ὅτι τότε παρεδέχθη ὡς μᾶλλον κατεπείγοντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα τὰ Κερκυραϊκὰ ζητήματα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία συνέταξε μίαν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς τὴν ὁποίαν προηγοῦνται ἀκόμη τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν· σήμερον δὲ, ὅτε ἐγένετο μία ἐπερώτησις, ἀφορῶσα τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν ἐνώπιον τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ᾖναι κανὲν κατεπεῖγον, κανὲν σπουδαιότερον. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας ἦν τὸ σπουδαιότερον· μιλιούνια, κύριοι, ἂν καταγραφῶσι, μιλιούνια ἂν χαθῶσι, δὲν θέλουσι συγκινηθῆ οἱ Ἄγγλοι οἱ φιλελεύθεροι καὶ τὸ Ἀγγλικὸν κοινοβούλιον ἐφ’ ὅσον θέλει συγκινηθῆ, ὅταν ἴδῃ παραβιαζομένην τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν ἑνὸς μόνου ἀνθρώπου, καὶ ἴδετε ὅτι, ὅτε παρεβιάζετο ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τοῦ προξένου της, δὲν ἐδίστασε νὰ κινήσῃ ἕνα πόλεμον ἀπὸ τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν Ἰνδικὸν ὠκεανόν. Λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας λογικῶς σκεπτόμενος ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὸ ἔθεσε, κύριοι, παρακάτω ἀπὸ τὰ Κερκυραϊκὰ ζητήματα. Ποῖον εἶναι τὸ ἔθιμον, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησεν ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῶν ἐπερωτήσεων· εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας; ὄχι· σᾶς εἶπεν, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα ἐπὶ συγκεκριμένων πραγμάτων ἠκολούθησεν ἡ Συνέλευσις· ἂς μᾶς φέρῃ ἓν παράδειγμα· διέλθετε ὅλα τὰ πρακτικὰ καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν σπάνιον ἦτο, κύριοι, ἂν δὲν ἔδιδεν ὁ ὑπουργὸς τὸν λόγον ἀμέσως, νὰ μὴ τὸν ἔδιδε μετὰ 5–6–7–8 ἡμέρας. Ἀποκρούω καὶ ἐγὼ τὸ σύστημα, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ ἔρχεται ν’ ἀπαντᾷ ἀμέσως· ὄχι νὰ λάβῃ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν, ὅπως λάβῃ ἀκριβεῖς πληροφορίας καὶ οὕτω νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως. Τί μᾶς ἐπρότεινε δὲ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ μαζὺ μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Μᾶς ἐπρότεινεν, ὅτι πᾶσα ἐπερώτησις, (εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ συνομολογῶ μαζύ του), ὡς ἐκ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει λαμβάνει καὶ τὴν σπουδαιότητά της. Βεβαίως, κύριοι, ἐπερώτησις ἀπὸ ἐπερώτησιν ἔχει μεγάλην διαφοράν· ὅθεν κάμνω μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὴν κυβέρνησιν περὶ ἑνὸς κοκόρου, τὸ ζήτημα εἶναι λίαν ταπεινόν· ἄλλοτε, κύριοι, τοιαῦται ἐπερωτήσεις ἔγειναν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἐδίστασε νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος ἡ κυβέρνησις πρέπει, λέγει, νὰ ἔλθῃ ν’ ἀπαντήσῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ ποία θὰ ᾖναι αὐτὴ ἡ ἡμέρα, κύριοι ὑπουργοὶ, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀποπερατωθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ; Καὶ ἀγνοεῖτε, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶσθε εἰδικὸς τόσον διὰ τὰ ζητήματα τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου καθὼς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων νομικῶν ζητημάτων, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ ὁρίζῃ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις, διὰ νὰ ᾖναι ἐν γνώσει ὄχι τοῦ ἐπερωτήσαντος, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, διότι δὲν ἔχει μόνον τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ μέρος ἡ κυβέρνησις καὶ ὁ ἐπερωτήσας, ἀλλὰ πᾶς βουλευτὴς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ σπουδάσῃ τὸ ἀντικείμενον διὰ νὰ ἔλθῃ καὶ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ ἡ ἡμερησία διάταξις λέγει· 1) Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων διὰ τὸ 1868. 2) ά. συζήτησις τῶν νομοσχεδίων 1) περὶ ἐκτιμήσεως τοῦ ἐλαιοκάρπου Κερκύρας, 2) περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως ἀκινήτων ἐν Ἑπτανήσῳ, 3) περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΣΜΔʹ νόμου 4) περὶ προσδιορισμοῦ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ 1868, 5) περὶ παρατάσεως ἐπὶ ἓξ μῆνας τῆς ἰσχύος τῶν ὅρων τῆς ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου 1866 τηλεγραφικῆς συμβάσεως, 6) περὶ ἐπικυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν κληρονόμων τοῦ πρώην βασιλέως Ὄθωνος συμβάσεως. 3) Συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν ὑπουργείων 1) τῶν Οἰκονομικῶν, 2) τῆς Δικαιοσύνης, 3) τῶν Ἐξωτερικῶν, 4) τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ 5) τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἐξεύρετε, κύριοι, τί εἶναι αὐτὴ ἡ ἡμερησία διάταξις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα; Εἶναι, κύριοι, ἡ ἀπόφασις κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἰδίου ὑπουργείου καὶ τῆς ἰδίας πλειοψηφίας. Λοιπὸν ἀπαιτεῖ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ συζητηθοῦν ὅλοι αὐτοὶ οἱ σπουδαῖοι νόμοι καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖα ἄλλα, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ τότε, κύριοι, ἐλᾶτε νὰ συζητήσητε τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἐλάβατε. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ συζητηθοῦν εἰς 5, εἰς 8, εἰς 10, εἰς 15, εἰς 20 ἡμέρας ὅλα αὐτὰ καὶ τότε νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν περισσότερον τῆς ἡμισείας, τὸ πολὺ τῆς μιᾶς ὥρας! Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τῶν κκ. ὑπουργῶν εἶναι ἐναντίοι τῶν συνταγματικῶν ἐθίμων, τὰ ὁποῖα εἶναι καθιερωμένα, καὶ ὅταν δεσμεύσετε, κύριοι, τὸ μόνον δικαίωμα, τὸ τῆς ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, μὴ εἴπετε, κύριοι, ὅτι ἔχετε Βουλὴν συνταγματικὴν, οὔτε Κυβέρνησιν συνταγματικὴν, ὅτι ἔχετε Σύνταγμα. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἂς εἴπῃ, θέλω 15 ἡμερῶν προθεσμίαν, διότι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἔχω ἀνάγκην νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα ἢ μοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ γράψω καὶ μοῦ ἔλθουν διάφοροι πληροφορίαι καὶ ἔγγραφα καὶ λέγω, σήμερον ἔχομεν 15 τοῦ μηνὸς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου, 1 Ὀκτωβρίου; Ἰδοὺ ἀρκετὸς καιρὸς διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἔγγραφα καὶ ἀπαντήσῃ καὶ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι ὡρισμένη ἡ ἡμέρα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι οἱ κκ. ὑπουργοὶ καὶ ἡ πλειοψηφία νὰ συμφωνήσουν μαζύ μας καὶ ἂς λάβουν ὁσωνδήποτε ἡμερῶν προθεσμίαν, ἀλλὰ ν’ ἀπαντήσουν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν. Τί βλέπομεν, κύριοι, εἰς τὸ Ἀγγλικὸν κοινοβούλιον; ὁ δεῖνα βουλευτὴς ἔκαμεν ἐπερώτησιν, ἥτις θ’ ἀναπτυχθῇ κατὰ τὴν 18 Ὀκτωβρίου, τὸ γνωρίζει ὅλη ἡ Εὐρώπη καὶ ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι θ’ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ..... π. χ. καὶ θέλετε ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὴν ἡμέραν τῆς ἀπαντήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως;

§130ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐνόμιζον, κύριοι, ὅτι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν σύνταξιν αὐτῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅτι ἐξέλειπον μετὰ μίαν τόσην ἀπουσίαν· βλέπω ὅμως ὅτι ἐξακολουθεῖ, ὅτι προσπάθεια γίνεται διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ συζήτησις τῶν σπουδαιοτέρων ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§131ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτική σας.

§132ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν Ἀγγλίαν, ἐνῷ ἐκεῖ δὲν θὰ ἰδῆτε ποτὲ, ὅτι ἔγεινεν ἔλλειψις. (Θόρυβος).

§133ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Σεῖς ἐλείψατε.

§134ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἤλθομεν τρεῖς κατὰ σειρὰν συνεδριάσεις καὶ εἴχομεν 94, 92· δὲν κάμνουν τιμὴν, κύριοι, αὐτά. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ καταβιβάζει, κύριοι, τὸ κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον λοιπὸν, κύριοι, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ζητεῖ νὰ ψηφισθῶσι τὰ σπουδαῖα αὐτὰ ἀντικείμενα, ὁ φορολογικὸς νόμος, ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ ἔρχονται οἱ κύριοι αὐτοὶ βουλευταὶ νὰ προτείνουν σήμερον δικαίαν μὲν ἐπερώτησιν σπουδαιοτάτην, ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον τῆς ὁποίας δὲν πιστεύω νὰ συγκρίνεται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Μολαταῦτα οὐδεὶς ὑπερβαίνει καὶ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς· ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ ποῖα ἀντικείμενα εἶναι σπουδαιότατα καὶ πλέον κατεπείγοντα. Τίποτε ἁπλούστερον, διότι τὸ Σύνταγμα ἀφίνει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Προτείνομεν λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἔπειτα ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§135ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἡμέραν, τὴν ἡμέραν.

§136ΘΡ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶχον σκοπὸν ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην· μὲ ἠνάγκασαν ὅμως οἱ δύω νέοι ὑπουργοὶ νὰ λάβω τὸν λόγον. Λυποῦμαι, διότι αἱ ἀρχαὶ τῶν νέων ὑπουργῶν δὲν εἶναι λίαν ἐπιτυχεῖς. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸν τελευταῖον ἀπὸ τοῦ βήματος καταβάντα ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θέλω ἔλθει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέῤῥιψεν ἐπὶ μιᾶς μερίδος τῆς Βουλῆς μομφὴν, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἄνευ ἀναιρέσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι μία μερὶς τῆς Βουλῆς ἠθέλησε νὰ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως. Τίποτε τούτου, κύριοι, δὲν δύναται νὰ ᾖναι πλέον ἀβάσιμον. Ἡ 28 Ἰουλίου δὲν εἶναι πολὺ μακρὰν, ὥστε νὰ χαθῇ ἀπὸ τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς. Κατ’ αὐτὴν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τροπολογία περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος. Ἡ ἀντιπολίτευσις, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Βαλασσόπουλος ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν μομφὴν, ἔμεινεν ἐντὸς τοῦ περιβόλου, ἐκεῖνοι δὲ οἵτινες ἀπεμακρύνθησαν, ἦσαν μέλη τῆς πλειοψηφίας. Τὸ ἐγίνωσκον ἅπαντες, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αἱ ἀγροτικαὶ τῶν περισσοτέρων βουλευτῶν ἤθελον τοὺς ἀναγκάσει ν’ ἀναχωρήσωσι· διὰ τοῦτο ἐπεμείναμεν, ἵνα συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος. Ἡ πλειοψηφία ὅμως ἄφησε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ προέταξε τούτων τὰ Κερκυραϊκὰ νομοσχέδια. Βεβαίως εἶναι πιθανὸν τὰ πραχθέντα αὐτὰ νὰ ᾖναι σπουδαῖα· εἶναι πιθανὸν, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῶσιν ἄλλων νομοσχεδίων, δὲν εἶναι ὅμως ἀληθὲς, ὅτι εἶχον τοιαύτην σπουδαιότητα, οὔτε ἔπρεπε νὰ προταχθοῦν τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πῶς λοιπὸν ἔρχονται σήμερον νὰ ἐπιῤῥίψωσιν ἐπὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὴν μομφὴν αὐτὴν, ὅταν ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ εἰς τὰ ὁποῖα φαίνεται ἡ πρότασις τῆς ἀντιπολιτεύσεως; Δὲν εἶναι ἀληθὴς λοιπὸν ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐπιῤῥίψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ λυποῦμαι, διότι τὴν πρώτην φορὰν καθ’ ἣν ὡς ὑπουργὸς ἀνέβη ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, λυποῦμαι, λέγω, διότι ἤρχισε μὴ προσηκόντως· τί δὲ σᾶς εἶπε, κύριοι; θέλετε νὰ προτάξητε ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ἀφήσητε τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ τὸν προϋπολογισμόν; Τί εἶναι, κύριοι, αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸ τοσούτου καιροῦ ὁ Κ. Μαυρομμάτης, διὰ νὰ τὴν ἐκλάβωσιν οἱ ΚΚ. ὑπουργοὶ τόσον ἐπουσιώδη· ἐνόμιζέ τις, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε προσπαθήσει πρώτην φορὰν ἀνερχόμενος εἰς τὴν ὑπουργικὴν ἕδραν νὰ καταστείλῃ ὅλας τὰς προσβολὰς τὰς κατὰ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας· ἀλλὰ ἀντὶ τούτου τί ἔρχεται ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ σᾶς εἴπῃ; ὅτι πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ ἡ ἐκτεταμένη ἡμερησία διάταξις καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας calendas grequas ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀποβλέπει τὴν τιμὴν τοῦ πολίτου! Ἀληθῶς, κύριοι, ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κ. Μαυρομμάτου τί ἄλλο εἶναι, παρὰ ἐπερώτησις περὶ βασάνων, τὰς ὁποίας ἐνήργησαν τὰ ὄργανα τοῦ νόμου, καὶ μολαταῦτα ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ παραπεμφθῇ κατὰ τὴν 26 Ὀκτωβρίου, ὅταν δὲν θέλῃ ὑπάρχει ἡ Βουλή· καὶ δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι τοῦτο εἶναι καταστροφὴ ἔμμεσος τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπερωτήσεως! Ὅταν ἔχουν μίαν πλειοψηφίαν, δύνανται νὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι παραπέμπομεν ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις εἰς τὸ τέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸ τέλος τῆς συνόδου. Οἱ κύριοι ἔπρεπε νὰ συλλογισθοῦν ὅτι, ὅταν θέλουν νὰ πιέζουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἡ πίεσις αὐτὴ δύναται νὰ ἔχῃ πολλὰς συνεπείας καὶ ἡ εὐθύνη δὲν δύναται νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῆς μειοψηφίας, ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνων, οἵτινες θέλουν νὰ πιέσουν αὐτήν. Δὲν εἶναι ὁ λόγος περὶ παρωνυχίδος. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἐβασάνισαν πολίτας ἐδώκαμεν δὲ 40 ἡμερῶν προθεσμίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ σήμερον ἦλθεν οὗτος διὰ πρωτοφανοῦς τρόπου, δι’ ὑπουργικοῦ διαγγέλματος νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ. Δὲν ἤρκει ὁ χρόνος αὐτὸς ν’ ἀπαντήσῃ; ἂς ἤρχετο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μᾶς εἴπῃ ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἤντλησε περὶ αὐτῆς τῆς παραβιάσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Καὶ νομίζετε, ὅτι τοιαύτη καταγγελία εἶναι μηδαμινή, καὶ ὅτι πρέπει νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ μάλιστα εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἰς ἄλλο μέρος παραβιάζεται, ὅπου εἷς ἐπίσημος ἀνὴρ τῆς Ἑλλάδος φυγαδεύεται εἰς τὰ ὄρη καὶ τὰς ἐρήμους διὰ νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς ἀδίκου ἐξουσίας τὴν καταδίωξιν; Καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας καὶ νὰ προτιμήσητε ζητήματος τοιούτου τὸν ἐλαιόκαρπον τῆς Κερκύρας ἢ τὸν προϋπολογισμόν; Καὶ τί διαφέρονται οἱ ΚΚ. ὑπουργοὶ διὰ τὸν προϋπολογισμόν; αὐτοὶ ἐκηρύχθησαν ἀνώτεροι τοῦ Συντάγματος, τοῦ νόμου, τοῦ προϋπολογισμοῦ! Χθὲς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν διὰ 100 προβιβασμῶν ἀπέδειξεν, ὅτι τὸν προϋπολογισμὸν δὲν τὸν ἔχει διὰ τίποτε! Πῶς λοιπὸν, πῶς προτείνουν σήμερον, ὅτι τὸ κατεπεῖγον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι μέγα καὶ ὅτι ἓν ζήτημα προσωπικῆς ἐλευθερίας πρέπει νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν στιγμήν, ὅτε θὰ κηρύξουν τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου! Κύριοι, τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον, καθόσον μάλιστα μᾶς ἀποδίδουν τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ χορηγήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ τὸν προϋπολογισμόν. Δύνανται κάλλιστα νὰ προσδιορίσουν μίαν ἡμέραν, εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, καὶ ἂν ᾖναι καὶ μετὰ 15 καὶ μετὰ 20 ἡμέρας, τὸ κατ’ ἐμὲ, εἰμὶ διατεθειμένος νὰ δεχθῶ καὶ αὐτὴν τὴν προθεσμίαν· ἀλλ’ οὐδέποτε δύναμαι νὰ δεχθῶ προθεσμίαν, ἡ ὁποία θὰ ματαιώσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν καὶ ἄλλας, τὰς ὁποίας θὰ ἀποτείνωμεν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον δύναται νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ Κ. Μαυρομμάτη μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§137Σ. ΜΗΛΙΟΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶπεν ὁ προλαλήσας ὅτι εἶναι πρωτοφανὴς ὁ τρόπος, ἀλλὰ δὲν ἔκαμα τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐσωκλείσω εἰς ἓν ἔγγραφον πρὸς τὸν πρόεδρον ἀντίγραφον τῶν ἐνεργηθεισῶν στρατιωτικῶν ἀνακρίσεων, ἵνα ἴδῃ ἡ Βουλὴ τί ἔτρεξεν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Κατὰ συνέπειαν οὔτε διάγγελμα ἦτο, οὔτε κακόηθες, οὔτε ὅπως ἄλλως τὸ ὠνόμασαν. Ἂν νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ διὰ τοῦ προεδρείου νὰ τὸ κοινοποιήσω, καὶ οὐχὶ ὁ ἴδιος, εἶναι ἀτόπημα, πολὺ καλὰ, τὸ παραδέχομαι· ἀλλ’ οὔτε σκοπούμενον ἦτο νὰ προσβάλω τὴν Βουλὴν· τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τὴν φωτίσω περὶ τῶν ἐνεργηθεισῶν ἀνακρίσεων, αὐτὸ ἤθελα νὰ ἐξηγήσω.

§138ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἡμέραν, κ. ὑπουργέ.

§139ΔΡΟΣΟΣ. Μετὰ 24 ἡμέρας, κ. πρόεδρε.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὰς 25 ἡμέρας;

§141ΤΙΝΕΣ. Καλλίτερα μετὰ 60 ἡμέρας! τὴν 26 Ὀκτωβρίου, κ. πρόεδρε.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὰς 25 ἡμέρας. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν 27 Ἰουλίου ἐμείναμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ βʹ. ἄρθρου τοῦ φορολογικοῦ νόμου. «Διὰ τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὸ ἀνωτέρω διάταγμα, διὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ μεταλλείων, ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ ἔτος 1868 αἱ διατάξεις τοῦ ΣΤʹ. νόμου ἀπὸ 11 Ἀπριλίου».

§143Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ ὁποῦ διαβάζετε παρεδέχθη ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν προσθήκην;

§145ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§146ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μεταβαίνομεν παρακάτω.

§148ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ κάμω. Πέρυσι, κύριε πρόεδρε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τότε Κύριος Βαλασόπουλος καὶ σήμερον ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέθεσεν οἰκονομικάς τινας ἀρχὰς διὰ τῶν ὁποίων ὄχι μόνον ἐπολέμησε τὸ νομοσχέδιον τὸ φορολογικὸν, ἀλλὰ συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως ἀκόμη τῶν φόρων, ἔφερε στατιστικὰς πληροφορίας, ἔχυσε δάκρυα ἐπὶ τοῦ Ἀττικοῦ λαοῦ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποστῇ τοσοῦτον βάρος, καὶ κατόπιν εἶπεν, ἐπρέσβευον καὶ πρεσβεύω, ὅτι οἱ φόροι ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ αὐξηθοῦν, ἀλλὰ μάλιστα νὰ ἐλαττωθοῦν. Τὸν ἐρωτῶ σήμερον, διότι κατὰ καλὴν συγκυρίαν εἶναι ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συζητουμένου τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πέρυσι ὑπεβάλαμεν, διότι ὁ προκάτοχος κύριος Σίμος ἔφερε τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον, τὸν ἐρωτῶ, λέγω, σήμερον, ἐμμένει εἰς αὐτὰς τὰς ἀρχὰς ἢ γενόμενος ὑπουργὸς τὰς παρῄτησε; βλέπει διαφορετικὰ τώρα τὰ πράγματα; τὸν παρακαλῶ νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν καὶ ἐπιφυλάττομαι νὰ ἀπαντήσω.

§149ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ εὐχαριστήσω τὸν κύριον προλαλήσαντα, λέγων ὅτι ἤμην καὶ θὰ εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐλαττώσεων.

§150ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν εἶσθε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§151ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην καὶ θὰ εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐλαττώσεων τῶν φόρων· καὶ εἰς τὴν σταφίδα θὰ ἴδητε, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐλαττώσεων· καὶ ἐπεθύμουν νὰ ἤμουν εἰς κατάστασιν νὰ ἐλαττώσω τοὺς φόρους, ἀλλ’ ἡ κακὴ διαχείρισις τὴν ὁποίαν σεῖς ὡς ὑπουργοὶ ἐφέρατε, καὶ ἡ κατάχρησις αὐτὴ μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴν ἠμπορῶ νὰ ἐλαττώσω. Εὔχομαι ὅμως νὰ ᾖναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν τὸ ἔθνος καὶ θὰ προτείνω πάντοτε τὴν ἐλάττωσιν· θὰ εἶμαι εὐχαριστημένος, ἂν δυνηθῶ νὰ προτείνω τοῦτο ὕστερα ἀπὸ τόσα δάνεια καὶ φόρους. Τώρα ὅμως δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ ἐλάττωσις φόρων. Λυποῦμαι διότι ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, ἀλλὰ μᾶς ἐφέρατε εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην.

§152ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Χαίρω, κύριοι, διότι ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ὑπουργοῦ κατὰ πρώτην φορὰν ἀκούω ὅτι ἡ κακὴ διαχείρισις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ἔφερε τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων. Εὐτυχῶς ἀπὸ τοὺς προϋπάρχοντας ὑπουργοὺς οὐδείς, εἶπε τὸ τοιοῦτον, ἀπεναντίας ὁ κύριος Σῖμος πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ δι’ ἐκθέσεώς του συνηγόρησεν ὑπὲρ ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐλάβομεν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βαλασόπουλος ἦλθε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἕνεκα τῆς κακῆς ἡμῶν διοικήσεως εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς φόρους· θὰ ἴδωμεν· ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας διεχειρίσθητε τὴν ἐξουσίαν, ποίαν σπατάλην περιωρίσατε ἢ ποῖον εἰσόδημα τοῦ δημοσίου πλούτου ἐδαπανήσατε ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε; τὰ πράγματα, κύριοι, καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεζητεῖτο ὁ φορολογικὸς νόμος πέρυσι εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν καὶ ἔτι χειροτέραν κατάστασιν· ὑπῆρχε τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης καὶ ἕκαστος ἐννοοῦσεν, ὅτι οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες ὀφείλουσι πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Κρῆτας νὰ τοὺς συντρέξωσι δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων· ὅλοι ᾐσθάνοντο τὴν ἀνάγκην ὅτι ἕνεκα τῶν συχνῶν ἀπειλῶν, τὰς ὁποίας μᾶς ἔκαμε μία γείτων δύναμις, ἔπρεπε νὰ προπαρασκευαζώμεθα. Εἰς τοιαύτην ἐποχὴν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ ἐλάλησε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ κόσμου. Τί νομίζετε, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ σήμερον συμπολίτευσις ἐκήρυττε κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, ἐξαιρουμένου μόνου τοῦ κ. Δεληγεώργη; διότι εἰς πολλὰ ζητήματα οὐδόλως συνεφώνει μὲ τὸν κύριον Βούλγαρην καὶ τοὺς φίλους τοῦ κ. Βούλγαρη. Ὁ κύριος Βαλασόπουλος εἰς ἐκείνην τὴν ὅτε ἐποχὴν, σᾶς εἶπα τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης ὑπῆρχε, ἠξεύρετε τί εἶπε; πρέπει νὰ τὸ ἀκούσητε ὅσοι δὲν εἶσθε κατ’ ἐκείνην τὴν σύνοδον διὰ νὰ συλλογίζωνται, ὅταν ἦναι ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας τί λέγουν, καὶ ὅταν ἔρχωνται εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ συλλογίζωνται τὰς συνεπείας. Ἐτήρησα μέχρι τοῦδε σιωπὴν, πρῶτον, διότι δυστυχῶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου ἐνθυμεῖσθε τίνι τρόπῳ ἐκλείσθη ἐκείνη ἡ συζήτησις, καὶ δεύτερον ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνηγορεῖ καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ δι’ ἐκθέσεώς του ὑπὲρ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ τότε Κυβέρνησις. Ὁ κύριος Βαλασόπουλος εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἰδοὺ τί λέγει· εἶναι πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ τὸ ἀναγνώσω ὅλο, διότι εἶναι πολὺ ἐκτεταμένον. «Ἐὰν οἱ φόροι κτλ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν ἐδώκατε πανδήμως καὶ ὁ λαὸς σᾶς ἐπίστευσε καὶ σᾶς ἀνέχεται; τὸν ἐξηπατήσατε, λοιπόν· ὅταν εἶσθε ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας κηρύττετε ἀσυδοσίαν καὶ ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ὅταν ἔρχεσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν μεταβάλλετε ἀρχάς!

§153ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κᾀμμίαν οὔτε νέους φόρους φέρομεν, οὔτε θὰ φέρωμεν.

§154ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἴπατε, κύριοι, ὅτι διὰ μόνων τῶν οἰκονομιῶν· ποίας οἰκονομίας ἐκάματε ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας; σᾶς προκαλῶ νὰ τὰς εἰπῆτε· φέρετε τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλατε καὶ συγκρίνατέ τον μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ 1867 ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν καὶ θέλετε ἰδεῖ μεγάλην διαφορὰν μεταξὺ τοῦ ἰδικοῦ μας καὶ τοῦ ἰδικοῦ σας καὶ πρὸς τὰς δαπάνας. Μᾶς κατεκρίνατε, διότι συνεπληρώσαμεν μερικὰς θέσεις λόγῳ ὑπηρεσίας· καὶ σεῖς ὄχι μόνον ἐκείνας διατηρεῖτε, ἀλλὰ ἐπροσθέσατε καὶ ἄλλας. Μάρτυρα ἐπικαλοῦμαι τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἀναφέρει, ὅτι λόγῳ ὑπηρεσίας ἀναγκάζεται νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν δεῖνα, τὴν δεῖνα θέσιν. Ποῦ λοιπὸν αἱ ὑποσχέσεις σας; ἀλλὰ μήπως μόνον εἰς τοῦτο περιωρίσθητε; ὄχι, κύριοι· ἐκάματε καὶ δαπάνας πάντῃ περιττάς· τελευταῖον ἐπροβιβάσατε ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, ἐβαθμολογήσατε μάλιστα, ἔτι χειρότερον. Σεῖς λοιπὸν εἶσθε οἱ ἄνθρωποι τῆς φειδοῦς;

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τυπογράφους μάλιστα!

§156ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐσυστήσατε τὸ Στρατόπεδον καὶ ἐδαπανήσατε 300 χιλιάδας δραχμῶν! Σεῖς εἶσθε οἱ ἄνθρωποι τῆς φειδοῦς; ὡπλίσατε πολίτας διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἐνῷ κατεκρίνατε τότε τὴν αὔξησιν τοῦ στρατοῦ. Μὴ νομίσετε, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις, τῆς ὁποίας σήμερον θέλετε νὰ κλείσητε καὶ τὸ στόμα διὰ τῶν ἐπερωτήσεων, ὅτι θὰ σᾶς ἀφήσῃ ἄνευ παρατηρήσεως· ὄχι! θὰ σᾶς καταγγείλῃ ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ, ὅτι ἐξηπατήσατε τὸν λαὸν ὑποσχεθέντες εἰς αὐτὸν νὰ διοικήσητε ἄνευ φόρων καὶ δανείων καὶ ἐν τούτοις ἔρχεσθε σήμερον καὶ αὐξάνετε τὰ ἔξοδα καὶ διατηρεῖτε αὐτοὺς τοὺς φόρους· ἐξηπατήσατε λοιπὸν τὸν λαόν· καὶ ἂν δύνασθε, ἔλθετε νὰ τὰ ἀναιρέσητε.

§157ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τὸ παρελθὸν προετοίμασε τὸ παρόν.

§158ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐξηπατήσατε, λέγω, τὸν λαὸν, καὶ τὸ ἠξεύρετε σεῖς οἱ ἴδιοι, καὶ θὰ σᾶς κατακρίνω ἀποτεινόμενος εἰς τοὺς συμπολίτας σας, ὅτι τότε ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἐκηρύττατε, ὅτι κακὸν εἶναι τὸ μέτρον τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, καὶ ὅτι ἐὰν ἔλθητε εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν θὰ διατηρήσητε τοὺς φόρους, δὲν θὰ ζήσητε διὰ δανείων· πολλὰ καλὰ ἐπράξατε καὶ ὑπεσχέθητε εἰς τοὺς ἐντολεῖς σας, ὅτι τῳόντι ἡμεῖς θὰ ὑποστηρίξωμεν, ἐὰν ἐκλεχθῶμεν, μίαν κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει αὐτὸ τὸ θεῖον πρόγραμμα. Τί κάμνετε τώρα ὄντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν; ὅλως διόλου διαφορετικά. Ἐξηπατήσατε λοιπὸν τὸν λαὸν, διότι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ὁ λαὸς μὲ αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐψηφοφόρει, τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, διότι αὐτὸ ὑπεσχέθη ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ· ἀλλ’ ἦλθε δι’ ἑνὸς ὄχι νόμου, ἀλλὰ διατάγματος καὶ ἐπέβαλε τοὺς φόρους αὐτούς. Τί λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν προῆλθον σήμερον τὰ πράγματά μας μᾶς ἀναγκάζουν νὰ διατηρῶμεν αὐτοὺς τοὺς φόρους. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ κατάστασις; οἵα καὶ προλαβόντως· ἀλλὰ δὲν ἠθέλατε νὰ τὴν ὁμολογήσητε. Ὁ κύριος Βούλγαρης πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1866 συνέταξεν ἔκθεσιν ἐκτεταμένην πρὸς τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα καὶ κατέκρινε τὸ παρελθὸν ὡς σπάταλον καὶ ὑπέσχετο νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον μὲ εἴκοσι ἑπτὰ ἑκατομμύρια μόνον· αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἶναι ἐπίσημον, ἐδημοσιεύθη. Συνεπεῖς μὲ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὁ Κύριος Βούλγαρης ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ οἱ φίλοι του ἐπολέμουν τὴν τότε Κυβέρνησιν, διότι ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ αὐξήσῃ τοὺς φόρους, θέλουσα νὰ προλάβῃ τὴν χρεωκοπίαν, τὴν ὁποίαν ἔβλεπον, ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ ὁμολογήσουν, διότι ἐνῷ ἐκαυχῶντο ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1866 ἤθελε φέρει τὴν ἰσοῤῥοπίαν καὶ περίσσευμα 300 χιλιάδας, ἄφησεν ἔλειμμα 2½ ἑκατομμύρια εἰς διαχείρισιν τὴν ὁποίαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διεξήγαγον.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἔλλειμμα...... (θόρυβος).

§160ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠπατήθητε, κύριε Δεληγεώργη· τὸ εἶδα καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ τοιουτρόπως συντάσσονται τὰ ἔγγραφα τοῦ λογιστηρίου· παρέλειψε νὰ θέσῃ εἰς τὰ ἔσοδα τὸ δάνειον 1½ ἑκατομύριον, ἐνεργήθη δάνειον ἀπὸ τὴν τράπεζαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1866· ἴδετε αὐτὸ τὸ ἔσοδον;

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ γνωρίζω.

§162ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν τὸ σημειόνω. Ἴδετε 300 χιλιάδας πραγματοποιηθείσας ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων.

§163ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα· ὑμεῖς τὰ εἴπετε καθυστερήματα.

§164ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε οὐδὲν ἔλλειμμα ὑπῆρχεν· εἴχαμεν 60 ἑκατομμύρια καθυστεροῦντα, ἀλλὰ ἡ Ἑλλὰς εὐδαιμονεῖ. Λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1866 ἀφίνει 2½ ἑκατομμύρια ἔλλειμμα, ἐὰν γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων.

§165ΣΙΜΟΣ. Διατείνεσθε, ὅτι εἰς τὰς 300 χιλιάδας δὲν περιέχεται τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων;

§166ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι.

§167ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ δὲν περιέχονται καὶ τὰ καθυστερούμενα· τὸ ἐννοῶ ὅτι εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους τὰ καθυστερούμενα δὲν ἐπενεργοῦν διόλου.

§168ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠξεύρετε πῶς συντάσσεται ὁ ἀπολογισμός; Δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν τὰ βεβαιωθέντα ἀλλὰ τὰ εἰσπραχθέντα, (θόρυβος). Λοιπὸν τότε ὁ Κύριος Βούλγαρης ἔλεγεν, ὅτι διὰ μόνων τῶν οἰκονομικῶν καὶ οὐχὶ δι’ αὐξήσεως φόρων πρέπει νὰ διοικηθῶμεν. Εὐτυχῶς ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ αἱ ὑποσχέσεις του ἀπεδείχθησαν ἐσφαλμέναι. Δὲν ὁμολογεῖ τὴν ἀλήθειαν παρὰ τί μᾶς λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ἡ ἰδική σας κακὴ διαχείρισις ποία; τὸ ὅτι τὰ τακτικὰ ἔξοδα τὰ ἰδικά σας εἶναι πολὺ ἀνώτερα ἀπὸ τὰ ἰδικά μας; διότι καὶ νέας θέσεις ἐπροσθέσατε καὶ ἐβαθμολογήσατε καὶ ἐπροβιβάσατε· ἐθέσατε νέας θέσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, αὐξήσατε τὰς δαπάνας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι ἐκεῖ βλέπετε ὑπολογιστὰς ἀπείρους! καὶ εἰς ποῖον κλάδον ἐμείνατε ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ σπατάλου ἐκείνου καθ’ ὑμᾶς ὑπολογισμοῦ; Ὅλα τὰ ὑπερτιμήσατε.

§169ΦΙΛΗΜΩΝ. Μόνον τὰ δημόσια ἔργα.

§170ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐντροπὴ, Κύριοι, διότι πρέπει νὰ ἐντρεπώμεθα.

§171Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐντροπὴ εἶναι νὰ σᾶς λείπῃ ἡ διαχείρισις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου· ἐδῶ ἴσα ἴσα νὰ μᾶς φωτίσετε τί ἔτρεξε. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰς μεγαλειτέρας ἀποδείξεις περὶ τῆς κακῆς διαχειρίσεώς σας καὶ δὲν ὑπάρχει κἀμμία σύγκρισις πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεξέλεγκτα.

§172ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν κρατεῖτε εἰς τὰς χεῖράς σας τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ 8 μῆνας· κατακρίνατε τὴν διαχείρισιν........

§173ΚΑΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἶναι ἡ σπατάλη ἑκατομμυρίων χωρὶς ἐξέλεγξιν.

§174ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φέρετέ την ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους νὰ τὴν κατακρίνετε. Ἔχετε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖράς σας ἐπὶ 8 μῆνας. Ἴδετε τὴν διαχείρισίν μας· φέρετέ την ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§175ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. ....... (θόρυβος).

§176ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὰ τὰ λέγετε ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας. Προλαμβάνω ἀπὸ τοῦδε νὰ σᾶς ἐπερωτήσω διὰ τὰς παρανόμους βαθμολογίας σας. Δὲν ἐπιβάλλομεν τοὺς φόρους διὰ νὰ ἔλθητε σεῖς νὰ περιποιηθῆτε τοὺς οἰκείους σας. Ἀπὸ τοῦδε, κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς ἐπερωτῶ νὰ δώσητε λόγον δυνάμει τίνος νόμου ἐκάματε τὰς βαθμολογίας σεῖς αὐτάς; Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν κατόπιν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀκούσατε τὰς νέας ἀρχὰς τοῦ νέου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐπείσθη, ὅτι ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὑπόσχεται νὰ ἐκπληρώσῃ ὅλα αὐτὰ· ὁ Κύριος Βαλασόπουλος ἐξακολουθεῖ λέγων «Ἀλλ’ οἱ Κύριοι Ὑπουργοὶ ἀποβλέποντες μόνον εἰς τὴν οἰκονομίαν τῶν προσώπων κτλ.» κατηγορεῖ τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην, διότι συνεπλήρωσε μερικὰς θέσεις, καὶ δὲν κατηγορεῖ τὴν σημερινὴν τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέρος, ὅτι ὄχι μόνον ἄφησε τὰς θέσεις ἐκείνας συμπληρωμένας ἀλλ’ ἔπλασε καὶ νέας. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν; Ἠξεύρετε, κύριοι, τί ὑπόσχεται ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; ὑπόσχεται ὄχι μόνον νὰ μὴ διατηρήσῃ τοὺς φόρους τοὺς τότε ὑπάρχοντας, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς ἐλαττώσῃ, καὶ εὗρεν ἓν ἐπιχείρημα ἀρκετὰ ἐπιδέξιον διὰ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι τῳόντι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι· ὁ κύριος Βαλασσόπουλος ἔφερε τότε μίαν στατιστικὴν πληροφορίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύει, ὅτι μένουν καθυστερήσεις ἀπὸ τοὺς διαφόρους φόρους. Ἀκούσατε, κύριε Δεληγεώργη, πόσαι καθυστερήσεις μένουν πρὸ πολλῶν ἐτῶν «Δημητριακοὶ καρποὶ κατὰ 12% μένουν καθυστερήματα, 50% αἱ ἄμπελοι, 25% τὰ περιβόλια»· ὅλα αὐτὰ τὶ ἀποδεικνύουν; ὅτι οἱ φόροι εἶναι ὑπερβολικοὶ καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ τοὺς ἐλαττώσωμεν καὶ τότε δὲν θὰ λάβῃ χώραν καθυστέρησις. Εἶναι ὡραῖον τὸ ἐπιχείρημα αὐτό· ἀντὶ τῶν 100 μόνον εἰς τὰ 72% νὰ ἐπιβληθῇ φόρος, τοὐτέστι νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους ἔτι περισσότερον ἀφότου τότε ὑπῆρχον. Πιστεύω νὰ ᾖναι συνεπής, καὶ ἂν συλλογίζεται τὸν λόγον τῆς τιμῆς του πρέπει νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ καὶ ὄχι μόνον νὰ τὸ λέγῃ, ὅταν ᾖναι ἀντιπολιτευόμενος. Ἰδοὺ τὶ λέγει· «Αὐταὶ εἶναι αἱ καθυστερήσεις· τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν......» Ἰδοὺ καὶ ἄλλο προτέρημα εἶχεν ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ ἀναβιβάσῃ εἰς 50 ἑκατομμύρια τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, καὶ ἔκλαιε τὴν τύχην τοῦ λαοῦ πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ πληρώσῃ! Ἠξεύρετε διὰ ποίου τρόπου ἐξέφρασεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν του; Ἀκούσατε· «ἐὰν εἶχον ἐξουσίαν ἤθελον ἐλαττώσει ἀντὶ νὰ αὐξήσω τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων». Ἰδοὺ ἔχετε τὴν ἐξουσίαν καὶ ὁ λαὸς περιμένει νὰ ἐκπληρώσετε τὴν ὑπόσχεσίν σας.

§177ΓΚΟΛΕΜΑΣ. Ἔχει τὴν διάθεσιν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ.

§178ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν μᾶς ἀφίνουν τὰ θωρακωτὰ νὰ ἐλαττώσωμεν.

§179ΣΙΜΟΣ. Τὸ λέγετε μὲ τὰ σωστά σας, κ. Κεχαγιᾶ, ὅτι.... (θόρυβος).

§180ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι· ἀλλὰ ἀκούετε τί λέγει; (θόρυβος).

§181Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, αὐτὸς δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως. Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον καὶ ἂν θέλωσιν οἱ κύριοι ἠμποροῦν νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ ν’ ἀντικρούσουν.

§182ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ηὔξησε τὸν στρατόν, τὸν λόγον τὸν εἶπε τότε· ἐὰν θέλητε καὶ σήμερον τὸν λέγω, διότι ἐπαπειλεῖτο, Κύριε Μαυρομιχάλη, καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τὴν γείτονα δύναμιν, τὸ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά. Τὸ εὕρατε ἐσφαλμένον; πῶς δὲν τὸ διωρθώσατε ὑμεῖς; ἀπ’ ἐναντίας ὄχι μόνον διετηρήσατε αὐτὸν τὸν στρατὸν, ὄχι μόνον τοῦτο ἠναγκάσθητε νὰ κάμητε, ἀλλὰ καὶ νὰ δαπανήσητε ἀσκόπως τόσας χιλιάδας δραχμῶν.....

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σκοπίμως.

§184ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀφῃρέσατε τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν καὶ ἠναγκάσθητε νὰ ὁπλίσητε πολίτας πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας. Αὐτὴν μόνον βλέπω τὴν διαφοράν.

§185Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἔγεινε διὰ νὰ γείνῃ ἄξιος τοῦ προορισμοῦ του.

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγένετο, λέγει, δάνειον καὶ ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην πληρωμῆς τόκων καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τοὺς φόρους. Ἰδοὺ τὶ διατείνεται χωρὶς νὰ συλλογισθῇ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει εἶναι μηδαμινόν. Πόσον ποσὸν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 25 ἑκατομμυρίων ἐπραγματοποιήθη, ὅταν ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις παρῃτήθη; Δέκα περίπου ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν ὁποίων τρία ἑκατομμύρια ἦσαν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ μὲ τὸ ἄλλο εἶχε προπληρωθῆ τὸ θωρακωτὸν, τὸ ὁποῖον ἐναυπηγήθη εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ...... (θόρυβος). Μὴ διακόπτετε, φαίνεται ἡ τύψις τοῦ συνειδότος σᾶς πειράζει.

§187ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. ....... (θόρυβος).

§188ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐὰν μόνος ὁ λόγος τῆς σωτηρίας ἢ τῆς διατηρήσεως τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου, ἦτον ἡ πληρωμὴ τῶν τόκων τοῦ δανείου (θόρυβος).

§189ΖΕΡΒΑΣ. Ἂς σιωπήσωσιν οἱ Κύριοι· νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει ὁ Κ. βουλευτής, δὲν εἶναι τρόπος αὐτός.

§190ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ (γραμματεύς). Δὲν ἔχει, ὅρια ἡ δημοκοπία τοῦ κυρίου Κεχαγιᾶ καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κύριος Πλαστῆρας εἶπεν ὅσα εἶπε.

§191ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν, λέγω, μόνος ὁ λόγος τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποίησεν ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις, εἶναι ὁ λόγος τῆς διατηρήσεως τοῦ αὐτοῦ φόρου, τότε δὲν ἔχομεν ἀνάγκην παρὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου κατ’ ἔτος, διότι δέκα ἑκατομμύρια μὲ δέκα τοῖς ἑκατὸν εἶναι ἕνα ἑκατομμύριον· τί λοιπὸν θέλει τὰ ἄλλα; μόνον τὰ τελωνιακὰ δικαιώματα εἶναι ἀρκετὰ νὰ καλύψωσιν ὄχι μόνον ἐκεῖνον τὸν τόκον, ἀλλὰ καὶ ἔτι πλέον. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀρκετὸς ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον λέγουν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν συμφωνοῦν οἱ λόγοι μὲ τὰς ἰδέας εἰς τὰ πράγματα, διότι σᾶς λέγουν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην τριάκοντα τόσων ἑκατομμυρίων· τίς δημοκοπεῖ; ἡμεῖς ἢ ἐκεῖνοι; οἵτινες ἔλεγον ὅτι μὲ 27 ἑκατομμύρια δύνανται νὰ διοικήσωσι τὸν τόπον; Πίπτει λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὸ δάνειον μᾶς ἀναγκάζει νὰ διατηρήσωμεν τοὺς φόρους, διότι τὸ δάνειον δὲν ἀπαιτεῖ παρὰ ἓν ἐλατομμύριον.

§192ΣΙΜΟΣ. Εἶναι τὰ δάνεια τὰ ἄλλα, ἀλλ’ αὐτὰ, σᾶς παρακαλῶ, ἀφήσατέ τα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι ἔργον πατριωτικὸν ν’ ἀφήσωμεν αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§193ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συμβουλὰς δὲν δέχομαι, κύριε Σῖμε· θέλετε νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ καχεξία, ἥτις ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ τὸ ἔθνος; ἂς παύσωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες κηρύττουσι ψεύδη, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλει ἀνατραπῆ τὸ πολίτευμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ πατριωτικὸν ἔργον καὶ ὄχι νὰ κηρύττουν ψεύδη, καὶ ὅταν ἔρχωνται εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβάλλουν τὰς ἰδέας των· λοιπὸν ἐὰν θέλητε τὴν θεραπείαν τῶν οἰκονομικῶν μας, τὰ ὁποῖα βλέπω καὶ θλίβεται ἡ ψυχή μου, ἀφήσατε τὰς δημοκοπίας καὶ συλλογισθῆτε, ὅτι μίαν ἡμέραν εὑρισκόμενοι εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἔλθητε εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἑπομένως νὰ κατακρίνητε μόνα τὰ ἄξια κατακρίσεως καὶ οὐχὶ νὰ κηρύττητε πράγματα, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἐρχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν δύνασθε νὰ ἐκπληρώσητε.

§194Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνδιαφέρομαι, κύριοι, νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1866, ὄχι μόνον διότι φέρω τὸ ἥμισυ τῆς εὐθύνης ὡς συμπράξας μετὰ τοῦ κυρίου Βούλγαρη εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ διότι φρονῶ, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, ἐφαρμοζόμενον εἰς πᾶσαν περίστασιν εἴτε ὁμαλὴν, εἴτε ἔκτακτον εἶναι σωτήριον, καὶ δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ ἀφήσω νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητος καὶ ἄνευ ἀναιρέσεως ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν κατὰ τοῦ συστήματος τούτου ἐπαναλαμβάνει κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος Κεχαγιᾶς. Καὶ ὄχι μόνον θεωρῶ σωτήριον τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμοζόμενον εἰλικρινῶς, ἀλλὰ καὶ θεωρῶ ἀξιοκατάκριτον τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἠκολούθησε τὸ σύστημα τοῦτο, ἐν ᾧ ὤφειλε νὰ τὸ ἐξακολουθήσῃ σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, διότι ἄλλως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι οὐδαμῶς κατακρίσεως ἀξία. Τῳόντι φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν δύναται νὰ συμβιβασθῇ καὶ μὲ τὰς πλέον ἐκτάκτους περιστάσεις, διότι καὶ ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς καὶ ὁ ἔκτακτος εἶναι δύο προϋπολογισμοὶ κεχωρισμένοι· τὸ δὲ πνεῦμα τῶν οἰκονομιῶν, τὸ περιορίζεσθαι εἰς τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας, τὸ πνεῦμα τοῦ ἐνεργεῖν χωρὶς νὰ λησμονήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διευθύνει κράτος, τοῦ ὁποίου οἱ πόροι εἶναι πολλὰ μικροὶ, δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὰς ἐκτάκτους. Καὶ μόνον οὕτως ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας. Τὸ σύστημα, κύριοι, τοῦ 1866 ἐπέτυχεν. Ἀπόδειξις ὁ δημοσιευθεὶς ἀπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος παρουσιάζει ἔλλειμμα μόνον 800,000. Ἐνθυμεῖται ὁ κύριος Κεχαγιᾶς, ὅτι ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1866 ἐπηγγέλλετο νὰ διοικήσῃ ἄνευ ἐλλείμματος δὲν ὑπῆρχον ἔκτακτοι ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι κατόπιν παρουσιάσθησαν καὶ αἱ μὲν ἔκτακτοι περιστάσεις γνωρίζει ὁ κ. Κεχαγιᾶς, ὅτι ἐπροκάλεσαν δαπάνας 100,000 δραχμῶν. Ὁ ἴδιος ἠξεύρει, ὅτι ἐπεβάρυνε τὴν διαχείρισιν ἐκείνην μὲ δαπάνας ἀδίκους. Καὶ διὰ νὰ μὴ λογισθῇ ὑπὸ τῶν μὴ λαβόντων μέρος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, ὅτι γίνεται παράβλεψις τῆς ἀληθείας, περιορίζομαι μόνον νὰ ἀναφέρω ἓν περιστατικόν, ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων δὲν ὑπερέβησαν ποτὲ τὰς 300 χιλιάδας δραχμῶν καὶ ἐνῷ τοσοῦτον ποσὸν ὑπῆρχεν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ 1866, ὁ ἴδιος Κεχαγιᾶς ἐπεβάρυνε μὲ ἑτέρας 318,000 δραχ. τὸ ὅλον 618,000 δραχ. καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν συναδέλφων, οἵτινες ὑπῆρξαν μέλη τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ὁμολογήσωσιν ἐὰν οἱ ἴδιοι δὲν ἀνεγνώρισαν καὶ δὲν κατέκριναν τὴν πρᾶξιν ταύτην, καί τοι ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκε καὶ ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, ἐὰν δὲν κατέκριναν τὴν τάσιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§195ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω καὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον τῆς Ἑπτανήσου, τὸ ὁποῖον μετέφεραν εἰς τὰ τελωνιακὰ δικαιώματα.

§196ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἦτον ἀμφισβητούμενον.

§197ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπιμένετε, ὅτι τὸ ἔλλειμμα εἶναι 800,000 δραχμῶν, καὶ ὄχι 2 ἑκατομμυρίων καὶ τόσαις χιλιάδαις, τοὐτέστιν δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν ἓν ἑκατομμύριον καὶ τόσας χιλιάδας......;

§198ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀμέσως. Ἀλλὰ περιπλέον, κύριοι, ὑπενθυμίζω τὸν ἀξιότιμον κύριον Κεχαγιᾶν, ὅτι τὸ μέγα ποσὸν τῶν καθυστερουμένων ἐπεβάρυνε αὐτὸν μᾶλλον. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι οὔτε τὸ ἥμισυ δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ὡς καθυστέρημα, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ παρέσχεν εἰς τὸν κύριον Κεχαγιᾶν τὴν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ὠφέλειαν, τοῦ μὴ παρέσχειν προθεσμίας εἰς τοὺς ὀφειλέτας. Δὲν θέλω ὅμως νὰ τὸν ἀδικήσω, διότι αἱ ἀνάγκαι τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ διαχείρισις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, αἱ ἀνάγκαι ἐκεῖναι ὑποχρεώσασαι τὸν λαὸν νὰ προσφέρῃ ἐντὸς διαστήματος ἑπταμηνίας, διότι μόνον ἐπὶ τῆς ἑπταμηνίας ἀναφέρεται ἰδίως τοῦτο, νὰ προσφέρῃ λέγω 5 ἑκατομμύρια πλειότερα ἀφ’ ὅτι εἶχε δώσει τὸ 1866, δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν βεβαίως νὰ προσφέρῃ χρήματα διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1866. Ὅταν βέβαια, κύριοι, αἱ δυνάμεις τοῦ φορολογουμένου λαοῦ ᾖναι γνωσταὶ, ὅταν μία ἔκτακτος ἀνάγκη, ὅσον ἱερὰν τὴν ὑποθέσει τις, ἀπαιτήσῃ τοιαύτας θυσίας διὰ τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν, ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὰ καθυστερούμενα θὰ ἐπέλθῃ ἀνωμαλία καὶ τὸ τοιοῦτον θὰ φέρῃ ἐλλείψεις καὶ ταῦτα λέγων δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν κύριον Κεχαγιᾶν τὴν μομφὴν, ὅτι τὸ γενόμενον ἐγίνετο πρὸς......

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπῆλθε καὶ αὔξησις.

§200ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγω, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἔτεινον νὰ φέρουν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἄλλως τε, κύριοι, ὅλως διόλου ἄσχετον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν καθυστερουμένων πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ δὲν φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος Κεχαγιᾶς δύναται νὰ ἀντλήσῃ δυνάμεις καὶ ἐπιχειρήματα ἐκ τοῦ μεγάλου ποσοῦ τῶν καθυστερημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα αὐτὸς φέρει τὸ μεγαλεῖτερον μέρος τῆς εὐθύνης, ὅπως ἀποδείξῃ ὅτι τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν ἀπέτυχε εἰς τὰ 1866, καὶ εἶναι ἀνεπίδεκτον ἐφαρμογῆς εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν οἰκονομικὴν θέλει παρουσιασθῆ εὐκαιρία ὅπως ἀναπτυχθῶσιν αὐταὶ αἱ ἰδέαι καὶ φερθῶσιν οἱ ἀριθμοὶ καὶ εὑρεθῶσιν εἰς καλλιτέραν κατάστασιν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος, νὰ κρίνωσι τόσον περὶ συστημάτων, ὅσον καὶ περὶ κυβερνήσεων. Ἐνόμισα ὅμως καλὸν διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον, ὅτι φέρω τὸ ἥμισυ τῆς εὐθύνης διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1866, νὰ εἴπω ὀλίγους λόγους, ὅπως μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀντικρούσεως πᾶν ὅτι ἐῤῥέθη κατὰ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς.

§201ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ νὰ φωτίσω τὸν Κ. Δεληγεώργην ἐπὶ μᾶλλον, τὸν λέγω ὅτι δύο ἑκατομμύρια καὶ 500 χιλιάδας δραχμῶν ἄφησεν ἔλλειμμα τὸ 1866, ἐνῷ ὑπέσχοντο διὰ τῆς ἐκθέσεώς των πρὸς τὸν Βασιλέα νὰ φέρουν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὰ ἔσοδα μὲ τὰ ἔξοδα καὶ εἶναι πλάνη τὸ νὰ διατείνηται ὅτι ἄφησεν ἔλλειμα 850 χιλιάδας δραχμῶν, διότι τὰ πράγματα διαψεύδουν αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τις λόγους καὶ πρόθεσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνοῦν οἱ λόγοι μὲ τὰ πράγματα· λοιπὸν τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ἐσφαλμένην τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν εἶχον· ἠθελήσατε τὰς οἰκονομίας· τίς δὲν τὰς ἠθέλησεν; Ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις κατὰ μέγα μέρος ἠκολούθησε τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ πολλὰς θέσεις δὲν τὰς συνεπλήρωσεν· ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον, εἶπον, ἠκολούθησεν ἡ τότε κυβέρνησις, δὲν ἦλθεν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων μετὰ τῶν ἐξόδων· διότι ἄφησεν ἔλλειμα 2,800,000. Τί λέγει ὁ Κ. Δεληγεώργης, ὅτι ἐπεφορτίσαμεν μὲ 300 χιλιάδας δραχ. διὰ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις αὐτὴν τὴν διαχείρισιν. Κύριοι, ὅταν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον μὲ ἐπολιόρκησαν ἄνθρωποι οἵτινες εἶχον κατὰ τοῦ δημοσίου ἀποφάσεις ἐκτελεστὰς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπλήρωνε τὸ δημόσιον 12%· δὲν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ καὶ ζητήσῃ πίστωσιν, ἐνῷ ἀπαιτήσεις ὑπῆρχον; κακῶς λοιπὸν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλογίσῃ τὰς 300,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ὠφείλοντο πρὸ πολλοῦ εἰς τοὺς δικαιούχους; δὲν ἠξεύρω ποῦ τὴν εὑρίσκει ὁ Κ. Δεληγεώργης αὐτὴν τὴν λογικήν. Ἀλλά, Κύριοι, διὰ τὰς 300,000 δραχ. ἔχει τις, λέγω, ἕνα μεγαλεῖτερον ποσόν· ἡ Βασιλικὴ ἐπιχορήγησις εἶχε παραιτηθῆ κατὰ τὸ ⅓, λοιπὸν ὁ ἀπολογισμὸς ἐκεῖνος δὲν συνεπληρώθη καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι τὰ ἔξοδα ἦσαν ὀλιγώτερα. Λοιπὸν αἱ 300 χιλιάδες μὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν συμψηφίζονται· τ’ ἄλλα ποῦ εἶναι; Τί μᾶς λέγει ὁ Κ. Δεληγεώργης, ὅτι ἔμειναν καθυστερήσεις; ἑπομένως καὶ πᾶσα καθυστέρησις ἀπέδειξε τὴν κακὴν διαχείρισιν τῶν διαχειρισαμένων. Πολὺ λανθάνεσθε, Κ. Δεληγεώργη, αἱ καθυστερήσεις ἐπεβάρυναν μόνον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔδωκε πιστώσεις, ἐβεβαίωσε κακῶς τοὺς φόρους, οἵτινες μετὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων παρουσίασαν καθυστέρημα. Τί θέλετε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις; αἱ καθυστερήσεις ἐπιβαρύνουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, διότι δὲν εἰσέπραξεν αὐτὸ τὸ ποσόν; δικαιοῦμαι λοιπὸν νὰ εἴπω εἰς τὸν Κ. Δεληγεώργην, νὰ μὴ λέγῃ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κανεὶς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ εἰσπράξῃ ὅλους τοὺς φόρους κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα, ἀλλὰ καὶ ἂν θέλωμεν περισσότερα νὰ ἐρευνήσωμεν, περισσότερα καθυστερήματα θὰ ἔχωμεν· διότι παρετηρήσαμεν ὅτι ἀπὸ τοὺς ἀμέσους φόρους ὑπῆρχον αἱ περισσότεραι καθυστερήσεις· λοιπὸν μὴ κατακρίνετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνασθε νὰ ἐκτιμήσητε ἀρκούντως ὡς ὑπουργικοί. Πάντοτε αἱ καθυστερήσεις δὲν ὑπῆρχον; ἀλλὰ ἤδη ἀπηγορεύθη εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ δίδῃ προθεσμίας· ἀλλὰ μήπως αὐτὸ ἐμποδίζει ἐντελῶς ἀπὸ τοῦ νὰ μὴ ὑπάρχον καθυστερήματα; καθυστερήσεις πάντοτε ἔμειναν καὶ θὰ μένουν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Κύριος Σίμος δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν ὅλοι οἱ φόροι εἰσεπράχθησαν· βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἰσεπράχθησαν, ὄχι· λοιπὸν μὴ ζητεῖς διὰ πραγμάτων ἀδυνάτων νὰ δικαιολογήσῃς τὴν πλάνην, εἰς ἣν ὑπέπετες· διότι ἐπαναλαμβάνω εἶναι ἀδύνατον ἡ Ἑλλὰς νὰ διοικηθῇ μὲ 27 ἑκατομμύρια ὡς τότε διετείνεσθε. Λοιπὸν δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν λόγους, ἀλλὰ ν’ ἀποβαίνωμεν καὶ εἰς τὰ πράγματα, καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπεν εἰς τὴν προαγόρευσίν του, ὅτι δὲν πρέπει ὁ εἷς νὰ κατακρίνῃ τὸν ἄλλον, ὄχι, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν· διὰ νὰ μὴ φαίνωνται οἱ μὲν πατριῶται καὶ καλοί, οἱ δὲ ἄλλοι κακοί· ὅτι οἱ μὲν θέλουν νὰ ἐπιβαρύνουν τὸν λαὸν μὲ φόρους, οἱ δὲ ἄλλοι ὄχι.

§202ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐὰν ὡμιλούσατε μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, καὶ πρότερον δὲν ἤθελον σᾶς ἀπαντήσει. Ἐὰν ἐλέγατε δηλ. μόνον, ὅτι ὁ ἕνας ἤθελε νὰ ῥίψῃ τὰ σφάλματα εἰς τὸν ἄλλον ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας, διότι ἐνόμισα, ὅτι κατεκρίνατε ἓν σύστημα, τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἠθέλατε νὰ τὸ ἀποδείξητε ἀνεπίδεκτον ἐφαρμογῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§203ΚΕΧΑΓΙΑΣ........

§204ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι αἱ ἀνάγκαι αὗται δὲν ὑπῆρχον ἐντὸς τῆς ὀκταμηνίας διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι εἰσεπράχθησαν 5 ἑκατομμύρια περισσότερον· καὶ διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον, ὅτι ἠδύναντο τὰ καθυστερήματα νὰ ᾖναι ὀλίγα, καὶ διὰ νὰ δώσω τέλος εἰς αὐτὴν τὴν διαμάχην σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1866 ἐδιοίκησεν ἓξ μόνον μῆνας· σᾶς κάμνω δὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὅσον ἀτελῆ καὶ ἂν ᾖναι τὰ μέτρα αὐτοῦ τοῦ συστήματος, ἀπῃτεῖτο ἀρκετὸς καιρὸς νὰ ἔμβουν εἰς ἐνέργειαν, ἐνῷ ὄχι περισσότερον ἀπὸ 4 μῆνας ἐφηρμόσθησαν τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς.

§205ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Δεληγιώργης, ὅταν ἐπὶ 6 μῆνας διεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν, συνέταξε ἔκθεσιν τῶν μηνῶν, ἑπομένως ἦτο εἰς θέσιν, ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν ἓξ μηνῶν προϋπολογισμόν.

§206ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸν πρῶτον μῆνα τὴν συνέταξα. Βλέπω, ὅτι ἐνταῦθα διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὴν χρονολογίαν.

§207ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, μολονότι δὲν ἔχω κἀμμίαν εὐθύνην οὔτε ὑποχρέωσιν νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1866, μολαταῦτα ἐπειδὴ συναισθάνομαι ὡς πολίτης τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, ἐνδιαφέρομαι νὰ φέρω τὸν λόγον, ἀφοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ μεταξὺ δύω ὑπουργῶν τοῦ 1866 καὶ 1867. Κύριοι, ἀτυχῶς πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος δὲν βαδίζουν καλῶς, πάντοτε οἱ δυστυχεῖς ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι εἰς πόλεμον μέ τινας συναδέλφους των ὀργῶντας πρὸς τὴν σπατάλην. Ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι αἱ κυβερνήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐτόλμησαν νὰ φέρωσιν οἰκονομίας εἶναι παντὸς ἐπαίνου ἄξιαι. Κατὰ ἐποχάς, κύριοι, ἐφάνησαν τοιαῦται κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔφεραν τὴν ἐξίσωσιν τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα, καὶ ἐὰν οἱ διάδοχοι τὰς ἐμιμοῦντο ἠθέλομεν εἶσθαι εἰς τὴν καλλιτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν παρὰ πᾶν ἄλλο ἔθνος. 12,000,000 ἦτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1845 καὶ μόλις ἔφθασαν ἕως τὸ 1853 τὰ 14,000,000, καὶ ἐν τούτοις εἰς τὰ 1854 ἔγειναν διὰ μιᾶς 18,000,000, δὲν ἀναφέρω τοὺς κατόπιν πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων ὁρμήσαντας· ἔρχομαι εἰς τὸ 1866· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι (ἐννοῶ τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ 1866) οἱ ὁποῖοι ἐδιοίκησαν ἓξ μῆνας, ἀπεφάσισαν νὰ λάβουν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν φίλων των καὶ ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες ἐῤῥίφθησαν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς ἓν ἔθνος ὅπου οἱ πολλοὶ θέλουν νὰ ζήσωσιν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον· δυστυχῶς ἡ διάδοχος κυβέρνησις δὲν τοὺς ἐμιμήθη, δὲν ἠκολούθησε τὸν κανόνα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1866, ἀπεναντίας ἐπανῆλθεν εἰς τὸ σύστημα τὸ πρὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, μυκτηρίσασα τὰς οἰκονομικὰς προθέσεις αὐτῆς· λυποῦμαι, διότι ἀναφέρω αὐτὰ, ἡ κυβέρνησις τοῦ 1867 ἐκτύπησε κατὰ μέτωπον τὰς οἰκονομίας τοῦ 1866. Ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1866 ἦτο ἀρίστη. Ποίαν ἔλλειψιν ἠσθάνθη ἡ κοινωνία ἐπὶ 6 μῆνας ὡς ἐξ αὐτῶν τῶν οἰκονομιῶν; ποίαν ἔλλειψιν ἡ διοικητικὴ ὑπηρεσία, ἡ δικαστικὴ ἡ οἰκονομικὴ; καμμίαν. Ἡ προσθήκη τῶν 2 ἢ τῶν 4,000,000, διότι ἀπὸ 27 τὰ ὑπελόγισαν 30, οὐδὲν προσέθεσεν. Βλέπετε, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔρχομαι νὰ ὑπερασπισθῶ, ὅπως ὁ κύριος Δεληγιώργης τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ὁμιλῶ ὡς πολίτης Ἕλλην, ὅτι τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἡ κυβέρνησις τοῦ 1866, ἂν ἐξηκολούθει μέχρι σήμερον, ἡ κυβέρνησις ἤθελεν εἶσθαι εἰς πολὺ καλλιτέραν θέσιν, διότι οὕτω δυνάμεθα νὰ σωθῶμεν, καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ φίλος μου κύριος Κεχαγιᾶς, ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ 1867, δὲν ἐμιμήθη τοὺς προκατόχους ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ περιστείλῃ ἐν τοῖς ὑπουργικοῖς Συμβουλίοις τὴν πρὸς τὴν σπατάλην τάσιν τινῶν συναδέλφων του.

§208ΔΡΟΣΟΣ. Κατὰ τὸ 1866 διεύθυνα 2 ὑπουργεῖα τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Παιδείας καὶ δύναμαι νὰ κηρύξω, ὅτι ἐπέφερον οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπέφερον καμμίαν βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ προκαλῶ πάντα νὰ καταδείξῃ τὸ ἐναντίον εἰς τὴν διαχείρισίν μου· ἤδη δὲν θέλω νὰ φέρω ἐρεθισμὸν, θέλω ἤδη νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Εἶναι πολὺ σπουδαῖον τὸ ζήτημα καὶ σήμερον, κύριοι, πρόκειται περὶ ἄλλου ἀντικειμένου, πρέπει δὲ ἄλλως τε νὰ φωτισθῶμεν ὅλοι, καὶ ἡ συμπολίτευσις καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις εἰς τὰ οἰκονομικά.

§209Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως, κύριοι, ἡ ὁποία ἔγεινε μοὶ ἦλθεν εἰς τὴν μνήμην ἓν σπουδαῖον περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πέρυσι, κύριοι, ὅταν ἐψηφίσθη τὸ δάνειον τῶν 28,000,000 10 ἢ 12 ἐξωδεύθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων, δι’ ἐφοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ δι’ ἑτέρας ἀνάγκας. Τότε ἡ ἀντιπολίτευσις εἶχε ζητήσει δι’ ὅλων τῶν μέσων τὸν λογαριασμὸν τῶν ἐξόδων, διότι 10 ἢ 12 ἐξωδεύθησαν, ἡ πολιτικὴ ὅμως τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἀπετέλει μέρος καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς, ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἐνόμισεν, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους θὰ παραβλαφθῶσι καὶ οἱ μεγάλοι σκοποὶ καὶ αἱ ἰδέαι, καὶ 97 ἐνθυμοῦμαι τότε ἐψήφισαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ λογαριασμὸν, διότι ἠκολούθουν τὸ πνεῦμα τῆς πολιτικῆς. Εὐτυχῶς δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ τρέχωμεν κανένα κίνδυνον ἀπὸ τοῦ νὰ ἴδωμεν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἀποβλέπουν τὴν κατασκευὴν, τὸν ἐφοπλισμὸν καὶ τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων· ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὡσαύτως ὀφείλει νὰ μᾶς δώσῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1867.

§210ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ 1866–1867 καὶ 1868.

§211Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προσέτι παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν τότε καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ἠρνήθη τότε ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς ἑνὸς ἡμιτελοῦς περὶ τοῦ πλοίου Γεωργίου. Ὅλα ταῦτα εἶναι καιρὸς νὰ φανοῦν, διότι καθὼς ὁ κ. Κεχαγιᾶς βλέπω, ὅτι ἀγαπᾷ τὸν λαὸν καὶ τὸν ἐπαινῶ δι’ αὐτὸ, τὸν ἀγαπῶ καὶ ἐγὼ καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὶ ἔγεινεν ἡ περιουσία του.

§212ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ εἶναι ἔλλειψις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως διατὶ δὲν τὰ ἔφερε.

§213Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ τὴν ἐπικρίνω διὰ τοῦτο, δὲν τὴν ἐπαινῶ.

§214ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος περὶ προσεχοῦς οἰκονομικῆς συζητήσεως θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν τὴν σήμερον νὰ μιμηθῇ τὸ παράδειγμα τῆς προκατόχου, ἡ ὁποία ἔφερε ὅλας τὰς πιστώσεις, ὅταν ἔγεινεν ἡ οἰκονομικὴ συζήτησις, διότι ἀδύνατον ἡμεῖς νὰ συλλάβωμεν μίαν ἰδέαν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως μὲ μόνον τὸν προϋπολογισμόν.

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ ὀρθά.

§216ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ παρουσιασθῶσι, διότι ἡ διαχείρισις ἐγγίζει εἰς τὸ τέλος καὶ δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ προβλέψῃ τὰς πιστώσεις τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην.

§217ΣΙΜΟΣ. Ἐγένοντο.

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰς μελλούσας.

§219ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ παρουσιάσῃ ὅλας τὰς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1868, δὲν ἐννοῶ δὲ τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα.

§220ΖΕΡΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὰ συμβόλαια, δι’ ὧν εἶναι ἐνοικιασμένα μερικὰ σπήτια, τὰ ὁποῖα λέγονται δικαστήρια, διότι μεταβὰς εἰς τὸ δικαστήριον διά τινα ὑπόθεσίν μου μὲ παρεπονέθησαν πολλοὶ δικασταὶ, ὅτι πλησιάζουν τὰ σπήτια νὰ τοὺς πλακώσουν· ὑπάρχει συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἰσοβίως τὸ δημόσιον νὰ πληρώνῃ 15 ἕως 16 χιλιάδας δραχ. δι’ αὐτὰ τὰ σεσαθρωμένα σπήτια καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔχουν φόβον οἱ δικασταὶ νὰ μὴ βλάψουν τὴν ζωήν των, πρέπει λοιπὸν νὰ κατατεθοῦν διὰ νὰ ἴδωμεν τί συμβόλαια εἶναι αὐτά.

§221ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὅλων τῶν δικαστηρίων τὰ συμβόλαια.

§222ΚΑΝΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Λυποῦμαι πολὺ διὰ τὸ ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τι. Ἐζητήσαμεν νὰ εὕρωμεν τὰ ἔγγραφα, νὰ εὕρωμεν τὰς ὁδηγίας, τὰς διαταγὰς τῆς προηγηθείσης Κυβερνήσεως, δυστυχῶς δὲν εὕρομεν τίποτε, κατὰ συνέπειαν ἔκαμον μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ζητήσῃ νὰ τὰ ἀνεύρῃ, καὶ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἔλθῃ εἰς ἀποτέλεσμα, θέλω σᾶς τὰ ὑποβάλλει.

§223ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ δὲν δύνασθε νὰ φέρετε τίποτε.

§224ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐζητήσαμεν ἐπανειλημμένως, δὲν εὕρομεν τίποτε· ὁ κ. Κεχαγιᾶς δύναται νὰ μᾶς φωτίσῃ πῶς ἐνήργησεν.

§225ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδέτε εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ γραφείου σας πῶς ἐνηργήσαμεν. Ἡ προηγηθεῖσα κυβέρνησις ἀνέθεσε τὴν προμήθειαν τῶν πλοίων οὐ μόνον εἰς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ἔστειλεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν πρόξενον αὐτῆς· ἀπὸ τὸν πρόξενον τὸν κύριον Σπάρταλην, ὅστις εἶναι ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε πληροφορίαν ναὶ ἢ ὄχι; Διατὶ δὲν ζητεῖτε παρ’ αὐτοῦ; δι’ αὐτοῦ ἐγένοντο τὰ συμβόλαια· τόσος καιρὸς παρῆλθε, δὲν ἐζητήσατε παρ’ αὐτοῦ τὰ συμβόλαια ἢ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητεῖτε τώρα ἀπὸ ἐμένα; αὐτὸς εἶναι ὑπάλληλος. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται ἀπόδειξις παραλαβῆς τῶν ἐγγράφων περὶ τῶν ναυπηγουμένων πλοίων, ἅτινα κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν Κ. Γρίβα.

§226ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Γρίβας διὰ νὰ εἴπῃ τί ἔκαμε τὰ ἔγγραφα. Αὐτὸ δὲν εἶναι μυστήριον· ἐνεργήσατε διὰ τοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος.

§227ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πιστεύσατε ὅτι συναισθάνομαι τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν μεγαλειτέραν εὐχαρίστησιν, ἣν ᾐσθάνθην ποτὲ, διότι λέγω πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐγείρεται τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας καὶ ἐγείρεται ἀδιακρίτως τῶν διαιρέσεων καὶ τῶν πολιτικῶν ἀποχρώσεων. Τὸ αὐτὸ ἔπαθον καί τινες ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι οὔτε εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ 66 ἀνήκομεν, οὔτε εἰς τὴν τοῦ 67 δὲν εὐθυνόμεθα, καὶ ὅμως εἰς ὅλους ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις νὰ συνεισφέρωμεν. Εὐχαριστῶ τὸν Κύριον Δρόσον, εὐχαριστῶ τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, ὁ ὁποῖος ἦλθε καὶ ἐπρότεινε ν’ ἀποφασισθῇ μία ἡμέρα, ὅπως συζητήσωμεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος, διότι οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι εἶναι οἰκτρὸν καὶ ὀδυνηρόν. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβῶς καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ὁποιοσδήποτε κατηγορηθῇ, ἔστω καὶ φίλος μου, θέλω ῥίψει κατ’ αὐτοῦ ψῆφον μέλαιναν, ὁποιοσδήποτε δὲ ἀποδειχθῇ ἀθῶος, θέλει λάβει τὸν ἔπαινον. Κύριοι Βουλευταὶ, ἂν δι’ οὐδὲν ἄλλο εἶναι χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον τὸ σύστημα τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν, εἶναι δι’ αὐτὸ καὶ μόνον ὠφέλιμον. Τὰ διαχυθέντα σήμερον αἰσθήματα τοῦ πατριωτισμοῦ, τοῦ πνεύματος τῆς οἰκονομίας, ἀποδεικνύουν, ὅτι εἶναι πολύτιμον τὸ ἀντιπροσωπικὸν σύστημα, οὐχὶ νὰ μεμφώμεθα τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ, ἀλλὰ νὰ συζητῶμεν, ἂν ὑπάρχῃ ἢ κατάχρησις. Ὅταν ὑπάγετε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας θὰ σᾶς ἐρωτήσουν τί ἐκάμετε τοὺς φόρους; ὁ λαὸς δίδει τοὺς φόρους καὶ σεῖς τοὺς ψηφίζετε. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα ἢ μία ἑβδομὰς, ἵνα ἐξακριβωθῶσιν ὅλοι αὐτοὶ οἱ λογαριασμοί.

§228ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§229Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἔβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, μᾶς εἶναι ἀδιάφορον τί λέγει ὁ ἕνας ὑπουργὸς πρὸς τὸν ἄλλον. Ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, καὶ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν σπουδαίως, πῶς ἐξοδεύονται οἱ φόροι, πόσα ἐξώδευσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα παρεκατέθεσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐξάγεται. Καὶ ταῦτα δὲ τὰ ἔγγραφα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ συμβόλαια καὶ αἱ πράξεις τοῦ ὑπουργείου νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὰ γραφεῖα; Μανθάνομεν, ὅτι καὶ τὰ ἀτελῆ ἐκεῖνα ἔγγραφα ὅσα κατετέθησαν, ὅτι ὑπεξηρέθησαν. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἀξία μομφῆς, καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ὑψώσῃ φωνὴν, πρέπει νὰ στείλῃ ἐπιτροπὴν νὰ λάβῃ πληροφορίας ἀμέσως περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, νὰ φέρῃ ὅλας τὰς πληροφορίας ἐντὸς τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐγένετο ἡ περιουσία τῶν δέκα ἢ δώδεκα ἑκατομμυρίων.

§230ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τῶν σημερινῶν.

§231ΔΑΓΡΕΣ. Ὅλων τῶν διαχειρίσεων.

§232Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ τρέχουσαι δαπάναι εἶναι ὑπὸ συζήτησιν. Ἡμεῖς θὰ συζητήσωμεν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰς πιστώσεις, τίποτε δὲν εἶναι μυστικόν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον· ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ σπουδαῖον ἀντικείμενον, ὅπως ἡ φρόνησις ἀπαιτεῖ, πρέπει νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ ἵνα ἐπιληφθῇ τῶν ἐργασιῶν της διὰ νὰ μᾶς φωτίσῃ.

§233Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί! ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα οὐδὲν συμφέρον πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ διχογνωμίας εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ αἴσθημα εἶναι κοινὸν, ἡ ἀντιπροσωπεία συναισθάνεται τὸ καθῆκόν της καὶ ὀφείλει εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ δεικνύῃ, ὅτι προτιμᾷ τὸ δημόσιον συμφέρον ἀπὸ πᾶσαν ἀτομικὴν ἰδέαν εἴτε κρίσιν εἴτε συμπάθειαν. Πολὺ μακρὰν ἀπὸ τὸν νοῦν μου ἦτο, ὅτι ἤθελον ἀναβῆ τὸ βῆμα νὰ εἴπω τὰς λέξεις ταύτας· θὰ εἴπω τὴν αἰτίαν, ἥτις μὲ ἔφερε. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν περὶ ἀντικειμένου ἀφορῶντος προβιβασμοὺς, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν θὰ ἀποφασίσητε κατόπιν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς καθ’ ὡρισμένην ἡμέραν θέλει ἀπαντήσει. Περὶ δὲ τῶν ἐγγράφων ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τίποτε, οὔτε ἀπὸ τὸν ἐν Λονδίνῳ πρόξενον οὔτε ἀπὸ τὸ γραφεῖόν του· διότι ἂν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχε γράψει ἐπισήμως εἰς τὸν Κ. Σπάρταλην. Πῶς εἶναι τώρα δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἷς ἀντιπρόσωπος καὶ νὰ εἴπῃ τὰ ὑπεξαιρέσατε; Καὶ τί συμφέρον εἶχεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑπεξαιρέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§234ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ τότε ὑπουργός.

§235Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμισα ὁ σημερινός. Ἄ! τότε λάθος ἔκαμα, μὲ συγχωρεῖτε, παρεξήγησα. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν, δὲν ἐννοῶ νὰ ῥίψω ἐπ’ αὐτῆς μομφήν.

§236ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§237ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μόνον οἱ ἔνοχοι ἀποφεύγουν νὰ δώσουν λόγον τῶν πράξεών των. Ἐκεῖνοι οἵτινες ἔχουν συνείδησιν καὶ καθαρὸν τὸ πρόσωπον οὐδέποτε ἀρνοῦνται νὰ δώσουν λόγον. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ὅσα εἶπεν ἐξελέγχονται μὴ ἀληθῆ ἀπὸ τὰ πρακτικά. Ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ, καὶ μάρτυρας ἐπικαλοῦμαι τοὺς ὑπάρχοντας σήμερον Βουλευτὰς, ἐζήτησεν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα διὰ τὴν ψήφισιν τῶν πιστώσεων ἐκείνων· ἡ κυβέρνησις τότε ἐχορήγησεν ὅλα, ἐκτὸς μόνον τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ Κ. Βότσαρης ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπε τότε, ὅτι εἰς ὅλας τὰς συνταγματικὰς κυβερνήσεις δὲν παρουσιάζουν εἰς τὸ κοινὸν τὰς προμηθείας, διότι οἱ ἐχθροὶ μανθάνουν οὕτω πόσην πυρίτιδα ἐπρομηθεύθημεν καὶ πόσα ὅπλα. Ὅλα τὰ ἄλλα ἔγγραφα ἐπαρουσίασεν ἡ κυβέρνησις καὶ δὲν λέγει ἀλήθειαν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, λέγων, ὅτι δὲν ἐπαρουσίασε τὰ ἔγγραφα. Ἀπεναντίας τὰ ἐπαρουσίασε καὶ τὰ ἐξήλεγξαν. Εἰς τὰς πιστώσεις μάλιστα 5 ἢ 6 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν Κρητῶν ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ ἐντάλματα καὶ τὰς ἀποδείξεις καὶ τὰς ἐπαρουσιάσαμεν. Τὸ ἀρνεῖσθε, Κ. Πετιμεζᾶ; Λοιπὸν, κύριοι, αὔριον ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ ἴδουν ὅτι λέγουν ψεύματα, ὅτι μόνον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἠρνήθη νὰ παρουσιάσῃ τὸν κατάλογον τῆς προμηθείας, ὅλα τὰ ἄλλα τὰ παρουσιάσαμεν. Βλέπετε, ὅτι διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν λογοδοσίαν τὴν ἐδικήν των ῥίπτουσι στάκτην εἰς τὸ κοινόν. Ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ἐδαπάνησε σύμφωνα μὲ τὰς ἀποφάσεις τοῦ ἔθνους, ἐνῷ ἡ σημερινὴ ἐδαπάνησε καὶ δαπανᾷ ἄνευ τοιαύτης ἀποφάσεως· ποία διαφορά; μεγίστη. (θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, ὅταν ἐσυζητοῦντο (διάλογοι παρατεταμένοι ἐν θορύβῳ). Κύριοι, διὰ τὸ θωρακωτὸν ὁ Γεώργιος ἐσυμφωνήθησαν 70 περίπου χιλιάδες λίραι καὶ διαβιβάσθησαν εἰς τὸν πρόξενον, διότι ἐσυνείθιζεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τότε νὰ παραγγέλλῃ, ὅταν ἔχῃ χρήματα, τὰς κατέθεσεν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Κ. Σπάρταλη· καὶ 30 ἢ 40,000 λίρας διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ἄλλων πλοίων. Ἂν ἔχῃ ἀνάγκην, Κύριοι, ὄχι ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις νὰ λάβῃ γνῶσιν, δύναται καὶ ἂς μὴ ἔρχεται νὰ κατηγορῇ, διότι ἠξεύρετε εἰς ποῖον σύστημα θὰ ἔμβωμεν; ἡ μία Κυβέρνησις νὰ καταδικάζῃ τὴν ἄλλην.

§238ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχομεν μὲ Κυβέρνησιν· ἡ βουλὴ.... (θόρυβος).

§239ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ἀλλοίμονον εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος· ἄλλη Βουλὴ θὰ ἀναιρέσῃ αὐτὰς τὰς πράξεις καὶ τότε ποῦ καταντοῦμεν κύριοι;

§240Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας κτ.λ.). Κάθε μία ἔχει νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της.

§241ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θέλετε νὰ ἐπανέλθωμεν; μάλιστα, τὸ δέχομαι, νὰ θεωρήσωμεν ὡς μὴ λαβούσας χώραν αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις.

§242Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι, διαχείρισιν ζητοῦμεν.

§243ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ πάντα, Κύριοι, ἔγειναν δυνάμει ἐνταλμάτων καὶ δικαιολογητικῶν ἐγγράφων· διατί δὲν τὰ φέρετε; ἀλλὰ σᾶς εἶπον τὰ λέγετε διὰ νὰ ῥίψητε στάκτην εἰς τὰ μάτια τοῦ κόσμου καὶ κρύψετε τὰς ἀσχημίας σας. Ἡ Βουλὴ τότε τὸ παρεδέχθη. Θέλετε νὰ λάβετε πληροφορίας καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; Ἐδῶ εἶναι ὁ Ὑπουργὸς, ἂς τὰ καταθέσῃ.

§244ΤΙΝΕΣ. Ὅλα, ὅλα.

§245ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ μὴ παρατηρήσω μὲ λύπην μου, ὅτι ὁ Κ. Κεχαγιᾶς μεταχειρίζεται τὰς πλέον σκληρὰς λέξεις.

§246ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι σκληρά!

§247ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ εἶπον ψεύματα.

§248ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ τὸ ἴδῃς ἀπὸ τὰ πρακτικά.

§249ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν ἔχετε παρὰ αὔριον νὰ ζητήσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§250ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§251ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς συζητήσεως διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι μᾶς ἠρνήθησαν ὅλα τὰ ἔγγραφα. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς ὅμως τί λέγει; πῶς θὰ ἐπανέλθετε εἰς τὰ ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκείνης; Ὄχι τοιοῦτον δὲν ἐλέχθη, οὔτε δύναται νὰ λεχθῇ· ζητοῦμεν ὅμως τὴν διαχείρισιν τῶν πιστώσεων, τὰ ἔγγραφα. Καὶ τὰ ἔγγραφα, Κύριοι, ὁμολογουμένως σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν· βλέπετε ὅτι διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι αὐτὰ ἐλήφθησαν, καθὼς καὶ ὅσα κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν. Ὅταν λαλῇ κανεὶς, κύριοι, μὲ τὴν γλῶσσαν αὐτὴν, μὲ τὴν ὑπογραφὴν αὐτήν, ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, λέγει, ὅτι λέγω ψεύματα ἐγώ.

§252ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτο φυσικὸν ὅταν αὐτὸς ὁ Γρίβας τὰ κατέθεσε νὰ τὰ λάβῃ.

§253Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν, Κύριοι Βουλευταί, βλέπετε, ὅτι ἐγὼ δὲν λέγω παρὰ τὴν ἀλήθειαν, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι ὁ Κ. Κεχαγιᾶς (ἐγὼ θὰ τὸ εἴπω πολὺ ἐλαφρότερα παρὰ αὐτὸς) εἶναι πολὺ μακρὰν τῆς ἀληθείας Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ ἐξασκήσωμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μᾶς χορηγεῖ τὸ Σύνταγμα, νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὴν καὶ ἐξετάσωμεν τὰς πράξεις αὐτάς. Καὶ ἂν δὲν ἐξασκήσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τί ἄλλο μέσον μένει; Μόνον νὰ χορηγῆτε καὶ νὰ ἐξοδεύετε ποσὰ, καὶ νὰ μὴ ἠξεύρετε ποῦ ἐξοδεύονται! Διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν νὰ συστήσῃ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅπου ἀλλοῦ νομίσῃ διὰ νὰ ἴδωμεν τὰ ἑκατομμύρια τοῦ πτωχοῦ λαοῦ ποῦ ἐπήγανε. Καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐξελέγξητε καὶ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν εἶναι δικαίωμά σας καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκεσθε σήμερον. Ἐνταῦθα ὁ ῥήτωρ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὴν πρότασίν του, τὴν ὁποίαν ὁ γραμματεὺς ἀναγινώσκει, ἔχουσαν οὕτω. «Νὰ ἐκλεχθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν διαχειρίσεων, τῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν δοθεισῶν ἐκτάκτων πιστώσεων πρὸς κατασκευὴν καὶ ἐξοπλισμὸν στόλου καὶ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς».

§254ΖΕΡΒΑΣ. Δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε, (θόρυβος).

§255ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ, Κ. πρόεδρε, τὸν λόγον.

§256ΤΙΝΕΣ. Ἡ πρότασις θὰ τυπωθῇ (θόρυβος).

§257ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει μία μεγάλη διαφωνία μεταξὺ τοῦ Πετιμεζᾶ καὶ ἐμοῦ. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις τότε ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα δι’ ὅλον τὸ ποσὸν τῶν πιστώσεων, ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἐχορήγησε μόνον τὸν κατάλογον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἂς ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ αὐτῆς τῆς συνόδου καὶ θέλετε ἰδεῖ (θόρυβος).

§258Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ φέρωμεν τὰ ἔγγραφα τώρα.

§259ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα· καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὅλα κατετέθησαν ἐκτὸς τοῦ καταλόγου τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Λοιπὸν πρὶν προβῇ εἰς ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ αὔριον νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ θέλετε ἰδεῖ (μέγας θόρυβος). προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν.

§260ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§261ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι αὔριον ἐκ τῶν πρακτικῶν θὰ ἀποδειχθοῦν τὰ ψεύδη.

§262Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς τὰ ἔγγραφα θέλομεν.

§263ΚΕΧΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Σεῖς τὰ ἔχετε.

§264ΖΕΡΒΑΣ. Φιλονεικοῦμεν, κύριοι, ἀρκετὴν ὥραν διὰ τὰ ἴχνη τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ διὰ τὰ πράγματα. Ἐγὼ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Νὰ μᾶς εἴπουν οἱ κύριοι ποῦ εἶναι τὰ πλοῖα; Τρία πλοῖα ἐναυπήγησαν καὶ κανὲν δὲν ἔχομεν· ἓν μόνον τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς ὕφαλος εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ νὰ κτυποῦν τὰ ἄλλα.

§265ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ νὰ φέρῃ τοὺς βουλευτὰς τῆς συμπολιτεύσεως.

§266ΖΕΡΒΑΣ. Πρέπει νὰ μᾶς φέρουν τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ μᾶς δείξουν αὐτὰ τὰ πλοῖα, ἄλλως εἶναι ὑπόλογοι. Ποῦ ἠκούσθη, πρὶν ἐξέλθῃ τὸ πλοῖον τοῦ λιμένος νὰ καταβυθισθῇ! Εἶναι ναυταπάτη, διὰ νὰ μὴ τὸ ἰδοῦν τὰ ὄμματα τῶν Ἑλλήνων· καὶ παράδειγμα εἰς τοῦτο εἶναι τὸ τρίτον τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ νικηθῇ καθόλου. Πῶς ἀτιμωρητὶ νὰ καταναλίσκουν τὸ αἷμα τοῦ ἔθνους καὶ νὰ διατείνωνται, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην προπαρασκευῶν καὶ νὰ τὰ κατασταλάζουν εἰς τὰ ἔγκατα τῆς θαλάσσης! Νὰ μᾶς δώσουν λόγον πόθεν ἐπῆλθεν ἡ ἀπώλεια, ἡ κακὴ κατασκευή, ἡ ἀποσύνθεσις εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθησαν· αὐτὸ νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλή.

§267Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας κτλ.). Αὐτὸ ζητεῖ.

§268ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι· ζητεῖτε τὰ ἔγγραφα. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ζητήσωμεν. Ἠξεύρετε τὶ θὰ εἰπῇ κατ’ ἀρχὰς καὶ μόνον ὅτε τὸ ἔθνος ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἓν βῆμα εἰς τὰ πρόσω νὰ εὕρῃ αὐτὰ τὰ προσκόματα; Ὁ ἀείμνηστος Μιαούλης ὅταν ἔφερεν ἕνα νομοσχέδιον νὰ κάμῃ δύο τρία μικρὰ πλοῖα, ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ κατασκευάσωμεν μεγάλα, καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τότε θὰ δυναμωθῇ ἡ Ἑλλάς, ὅταν ἀποκτήσῃ ἰσχυρὰν κατὰ θάλασσαν δύναμιν. Μὲ ἤκουσε καὶ ἕνεκα τούτου παρῃτήθη τότε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ Κουμουνδοῦρος.

§269ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι· διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν παρῃτήθη.

§270ΤΙΝΕΣ. Καλὰ, δὲν πειράζει.

§271ΖΕΡΒΑΣ. Μάλιστα δι’ αὐτὸ παρῃτήθη καὶ ἦλθεν ἕνα πλοῖον, τὸ ὁποῖον σῴζεται καὶ ἐξ ὅσων κατεσκευάσθησαν ἔκτοτε αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον. Καὶ μόλα ταῦτα ἦλθεν ὁ ἴδιος ὁ Κουμουνδοῦρος καὶ διατάττει τέσσαρα πλοῖα νὰ κατασκευασθοῦν καὶ δὲν ἔχομεν κανέν. Ἐδῶ νὰ στήσωμεν τὸν λόγον. Ὄχι νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς λέγουν δὲν ἐλαττώσατε τοὺς φόρους. Ὁ λαὸς δὲν δυσανασχετεῖ δι’ αὐτοὺς, ἀλλὰ νὰ πληρώνωνται οἱ φόροι ὅπου πρέπει, καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ ὅλην τὴν περιουσίαν θὰ τὴν δώσωμεν, διότι ἄλλως ἔρχεται ὁ ἐχθρὸς καὶ τὴν ἁρπάζει. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐρευνήσῃ τὶ ἔτρεξεν ἐδῶ· δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα. Ὑπομονὴ, κύριοι, νὰ ἀποτυγχάνῃ ἓν πλοῖον, ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι τρία. Νὰ ἐξετάσῃ λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ πόθεν προῆλθον αὐτὰ τὰ δυστυχήματα. Ὁ Σουλτάνος αὐτὸς, κύριοι, τὸν ὁποῖον κατακρίνουν ὡς βάρβαρον ἔθνος, ἔφερε πλοῖα καὶ τὰ βλέπει ἕκαστος καὶ φεύγει μίλλια μακρυά· καὶ ἡμεῖς Ἕλληνες ναυτικοὶ ὅλοι, ἐνῷ παρηγγείλαμεν τρία πλοῖα, κανένα δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ φέρωμεν εἰς τοὺς λιμένας μας. Καὶ δὲν τὸ ἠξεύρατε ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις ἦτον, ὅταν ἠρνήθησαν νὰ σᾶς δώσουν λόγον; Ἔρχεται ὁ Κ. Κεχαγιᾶς καὶ λέγει μᾶς τὰ ἔδωκε μία πλειοψηφία! Αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, Κ. Κεχαγιᾶ, ἔφερε τὴν ἀσωτίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐξωντώθη. Μὴν ἔρχεσθε λοιπὸν νὰ κατηγορῆτε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἀκόμη εἰς τίποτε δὲν ἐξηλέγχθησαν. Ἠμπορεῖ καὶ ἡ παροῦσα κυβέρνησις νὰ ἡμάρτησε, ἐν τούτοις δὲν ἐξηλέγχθη. Εἶπεν, ὅτι παρανόμως ἐξοδεύει καὶ ἡ παροῦσα κυβέρνησις· ὄχι, κύριοι, δὲν ἐξοδεύει παρανόμως, διότι ἡ πλειοψηφία εἶναι ἐδῶ παροῦσα· ἡ πλειονοψηφία εἶναι παροῦσα καὶ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν τὸ δέχομαι, ἀλλὰ σιωπᾷ καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ παραδέχεται. Καὶ τοῦτο γίνεται, διότι σεῖς δὲν κάθησθε νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§272ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, Κ. πρόεδρε, (ἀναβαίνει εἰς τὸ βῆμα).

§273ΔΑΓΡΕΣ. Πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως; Πρέπει νὰ τυπωθῇ κατὰ τὸν κανονισμὸν καὶ τότε νὰ τὴν συζητήσωμεν. Ἐγὼ πρῶτος θέλω αὐστηρὰν ἐξέτασιν ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§274ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§275ΕΤΕΡΟΙ. Τώρα.

§276ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, κύριοι, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σπουδαῖον καὶ τὸ ὁποῖον ἦλθε τόσον ἀπροόπτως ἐννοεῖται, ὅτι θὰ γείνῃ λίαν ἐκτεταμένη συζήτησις, καὶ δὲν θὰ ἔχῃ κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ τόσον σπουδαῖον ζήτημα καὶ ἀφαρπάσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ κανονισμοῦ· διότι πᾶσα πρότασις γενομένη εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τὸν κανονισμὸν ὀφείλει προηγουμένως νὰ τυπωθῇ, νὰ ἀκολουθήσῃ τοὺς δικονομικοὺς τύπους, τοὺς ὁποίους ἡ ἰδία Βουλὴ ἔχει διαγεγραμμένους ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ. Πρῶτον, κύριοι, ἐν τῷ κανονισμῷ ἔχετε ἄρθρον, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγει, ὅτι ὅλαι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται κατὰ τὰ δύο τρίτα ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὸ ἓν τρίτον ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν.

§277ΤΙΝΕΣ. Τί τὰ θέλετε αὐτά· περὶ τυπώσεως ὁ λόγος.

§278ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις, ἡ ὁποία σᾶς παρουσιάσθη, σᾶς λέγει πενταμελὴς ἐπιτροπή· πῶς θὰ συμβιβασθῇ ὁ ἀριθ. 5 μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ; Βλέπετε, ὅτι ἐξ ἀπροόπτου τοιαῦται προτάσεις καὶ πολὺ περισσότερον αἱ σπουδαῖαι ὀφείλουν νὰ τυπωθοῦν, νὰ μελετηθοῦν καὶ ἑπομένως νὰ γείνῃ συζήτησις λίαν ἀνεπτυγμένη καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅλαι αἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ ἰδέαι. Τί μᾶς λέγει σήμερον ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν; ὅτι ἡμεῖς δὲν εὕρομεν ἔγγραφα ἐντὸς τοῦ γραφείου μας· μᾶς λέγει ἀφ’ ἑτέρου, καὶ νομίζει, ὅτι ἀπέδειξε τὸν ἰσχυρισμόν του, ὁ ἐξάδελφός μου, μᾶς λέγει, ὅτι ἔχει ἓν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Γρίβα. Πόῤῥω ἀπέχει τοῦ νὰ ἀποδείξῃ δι’ αὐτοῦ τὸν ἰσχυρισμόν του· διότι ἡ ὑπογραφὴ αὕτη τοῦ Γρίβα δὲν ἀποδεικνύει ἄλλο παρ’ ὅτι ὁ Κ. Γρίβας παρέλαβε τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἀποδεικνύει λοιπὸν τὸ ἐναντίον, ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ τότε κυβέρνησις ἔφερε τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦτο ἔχει μίαν ἀπόδειξιν τὸ προεδρεῖον ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν καὶ λέγει, ὅτι παρέλαβεν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἄν, κύριοι, δὲν εἶχον κατατεθῆ τὰ ἔγγραφα ἐνταῦθα, πῶς θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀπόδειξις τῆς παραλαβῆς; Ἰδοὺ, κύριοι, αὐτὸς εἶναι ὁ λογικὸς συλλογισμὸς, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κάμητε καὶ οὐχὶ τοὺς αὐθαιρέτους, διὰ νὰ ἀποδείξητε πράγματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ὑποθέτετε. Ἀλλὰ σᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς, τὰ ἔγγραφα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου. Παραδέχομαι, κύριοι, ὅτι τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰ ἀρχεῖα· ἀλλ’ ἐδῶ γεννῶνται, κύριοι, διάφορα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὅλα θὰ συζητηθοῦν καὶ θὰ ἀναπτυχθοῦν. Πρῶτον μὲν τὸ ζήτημα, ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας μία Βουλὴ παρελθοῦσα ἀπεφάνθη ὁριστικῶς, ἔχετε δικαίωμα νὰ φέρητε σεῖς μίαν νέαν ἀπόφασιν; Ἓν ζήτημα. Πρόκειται, κύριοι, τόρα νὰ δικάσητε μεταξὺ ἀξιοπιστίας δύο ὑπουργῶν. Πῶς ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ᾖναι πλέον ἀξιοπιστότερος ἀπὸ τὸν παρελθόντα; Ἢ πραγματικῶς ἀπωλέσθησαν τὰ ἔγγραφα αὐτά· καὶ τί εἶναι αὐτὰ τὰ ἔγγραφα; εἶναι, κύριοι, συμβόλαια καὶ ταῦτα οὐδέποτε ἀπόλλυνται· δύνασθε λοιπὸν νὰ ἔχητε ἀντίγραφα. Αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ἐπαναλαμβάνω εἶναι τίτλοι ἀνεξάλειπτοι καὶ οὐδέποτε ἀπόλλυνται. Ἂν ὑποθέσωμεν, κύριοι, διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι πραγματικῶς ἀπωλέσθησαν, διατὶ ἐπιθυμεῖ νὰ δώσωμεν ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς πίστιν περισσοτέραν εἰς αὐτὸν καὶ ὄχι εἰς τὸν ἄλλον;

§279Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει εὐθύνην καὶ ὁ προκάτοχος ἔχει εὐθύνην.

§280ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ σοῦ εἴπω, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσῃς ἔγγραφα διὰ νὰ σχηματίσῃς κατηγορίαν.

§281Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τὸν πρῶτον ὑπουργὸν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶχε κανὲν συμφέρον νὰ ἐξαιρέσῃ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα ὁ νῦν ὑπουργός.

§282ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νὰ ἐρχώμεθα ἀπ’ ἐδῶ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐφάγατε τὰ καράβια εὔκολον εἶναι εἰς τὸν Κ. Ζέρβαν νὰ τὰ λέγῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ φέρῃ καὶ τὰς ἀποδείξεις. Ὅταν μάλιστα τοῦ ζητοῦνται ἀποδείξεις εἶναι πολὺ δύσκολον. Ἐγὼ ἀπέναντι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἔχω καμμίαν εὐθύνην, διότι οὔτε ὑπουργὸς οὔτε βουλευτὴς ἤμουν;

§283ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦσαν οἱ φίλοι σου.

§284Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἦσαν οἱ φίλοι μου μάλιστα, καὶ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ τὸ λέγω ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν εἶναι καταδιωγμένοι, εἶναι φίλοι μου, καὶ δὲν κάμνω φίλους ἐγὼ μόνον ὅταν ἦναι πρωθυπουργοί. Δὲν συμβιβάζονται, κύριοι, δύο πράγματα ὁ ἄκρος φιλελευθερισμὸς μὲ τὴν ἄκραν ἀφοσίωσιν· εἶναι δύο πράγματα ἐντελῶς μὴ συναντώμενα ποτέ. Λοιπὸν λέγω ὁ πρόεδρος θὰ θέσῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν. Λέγω ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ὁ ἐξάδελφός μου, ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη ὡς λίαν σπουδαία, καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐπροκάλεσε μάλιστα καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς, ὡς ὑπουργὸς τῆς τότε ἐποχῆς· σᾶς εἶπε, μᾶς κατηγορεῖτε ὅτι ἐκάμαμεν καταχρήσεις, ἀλλὰ ἐννέα μῆνας κατέχετε τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν ἐφέρατε τὴν ἐλαχίστην ἀπόδειξιν, ἐννέα μῆνας εἶναι ὁ κ. Κανάρης ὑπουργὸς καὶ σήμερον ὅτε ἐστηλιτεύθη ἡ πολιτική σας, ὅτε ἄλλα ἐπηγγέλλεσθε κατὰ τὸ 1866 καὶ ἐλέγετε ὅτι ἠθέλατε ἓν σύστημα οἰκονομιῶν, καὶ σήμερον τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ἐξεσχίσατε καὶ τὸ ἐπετάξατε εἰς τοὺς δρόμους, τότε ἐνθυμήθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι λείπουν τὰ ἔγγραφα διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε φωτισθῇ ὁ κύριος ὑπουργὸς περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς πρώην κυβερνήσεως.

§285ΥΠΟΥΡ. ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι πρὸ καιροῦ ἐσυστήθη ἐπιτροπή.....

§286Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ μὴ διακόπτετε! Λοιπὸν κύριοι ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν, ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς τύπους ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἔλθῃ πᾶσα πρότασις καὶ μάλιστα μία πρότασις τοιαύτη.

§287Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουρ. Παιδείας). Βεβαίως, κύριοι, αἱ συνέπειαι τῆς συζητήσεως αὐτῆς δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἀναφερθῶσιν εἰς τραχείας τινὰς φράσεις, αἵτινες ἐπροκαλέσθησαν ἐκ μέρους μέλους τινὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀνατρέχον εἰς ἐποχὰς παρελθούσας διὰ νὰ κρίνῃ τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν, ἔδωσεν ἀφορμὴν καὶ δικαίως εἰς ἀμοιβαίας αἰτιάσεις. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐὰν ᾖναι δόγμα, ὅτι τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα πρέπει νὰ ᾖναι ἀλήθεια, αὐτὸ τὸ δόγμα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν ἀξίαν παρ’ ὅταν προσκαλοῦνται οἱ ὑπουργοὶ ὡς ὑπεύθυνοι ἐνώπιον τοῦ ἔθνους. Δὲν ἐνόησέ τις, κύριοι, ν’ ἀναλάβῃ σήμερον ἡ Βουλὴ, κατόπιν μιᾶς διαλύσεως συνταγματικῆς, νὰ δικάσῃ ἀποφάσεις τοῦ διαλυθέντος κοινοβουλίου, δὲν ἐνόμισε ὅμως ποτὲ τὸ ἔθνος, ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ δημόσια χρήματα δὲν ὀφείλουν νὰ δίδουν πραγματικὰς εὐθύνας· καὶ σήμερον τὸ πρῶτον παρουσιάζεται ζήτημα σπουδαῖον τὸ ὁποῖον συνέχεται μὲ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται σήμερον νὰ γείνῃ σπουδαία σκέψις καὶ ἀπόφασις. Ὅλη ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ τόπος ἀγογγύστως μὲν ὑποβάλλεται, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς στενοχωρίας, εἶναι συνέπεια μιᾶς καταστάσεως δι’ ἣν ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα, καὶ τὰ τεκμήρια τῆς ὑλικῆς δαπάνης δυστυχῶς μέχρι αὐτῆς τῆς στιγμῆς φαίνονται. Σήμερον δὲ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων ἐπὶ τῶν καθέκαστα, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ὑποβάλλεται καὶ σήμερον ὁ τόπος εἰς αὐτὰς τὰς δαπάνας, ζητεῖται ὄχι ὁ ἔλεγχος τῆς πολιτικῆς, ὄχι ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἐσφαλμένη ἢ ἀληθὴς ὑπῆρξεν, ἀλλ’ ἐὰν χάριν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόπος ὑπεβλήθη εἰς θυσίας, ἐὰν αὗται αἱ θυσίαι ἐδαπανήθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν κατεβλήθησαν· αὐτὸ ζητεῖται σήμερον. Καὶ τοιοῦτον ζήτημα τίθεται, καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ κανονιστικὴ διάταξις διὰ νὰ τεθῇ ἓν ζήτημα πολὺ σπουδαῖον καὶ μέγα ὑπὸ τοὺς τύπους τῶν κοινῶν διατάξεων. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, κύριοι, ὅστις εὐλαβοῦμαι πολὺ τὰς κανονιστικὰς διατάξεις· ἀλλ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνονται σήμερον ἐλπίζω νὰ δειχθῶσιν ἀληθέστατα, ὅταν πρόκειται νὰ δικασθῇ ἓν τῶν κυριωτέρων ζητημάτων τῆς πολιτείας. Εὐλαβοῦμαι τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ τοῦ σώματος, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπόῤῥοιαι πείρας καὶ συνέσεως μεγάλης· ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ἀπόφασις θὰ ᾖναι μᾶλλον ἐθνωφελὴς ἐὰν πραγματικῶς σήμερον, διὰ πρώτην φορὰν καὶ πρὸς παραδειγματισμὸν τοῦ μέλλοντος, ἐγκατασταθῇ τὸ ἀξίωμα ὅτι οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ἀληθῶς ὑπεύθυνοι καὶ ὄχι γραμματικῶς. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπειδὴ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι μέλος τῆς παρελθούσης διαλυθείσης Βουλῆς καὶ τῆς ἐνεστώσης, καὶ ὡς ὑπουργὸς, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν σχετικῶς μάλιστα πρὸς μίαν ὁμιλίαν, ἥτις ἐπροκαλέσθη πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, καὶ ὅταν ἀνέφερον, ὅτι τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ μᾶς ἐπιῤῥίψετε ἀνήκει εἰς σᾶς, εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν παρουσιάζουν οὔτε τὰ μᾶλλον ἐπίσημα στοιχεῖα μιᾶς διαχειρήσεως πρωτοφανοῦς, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὑποβάλλεται....

§288ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ διατὶ δὲν φέρετε........

§289ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε!

§290ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τώρα βέβαια εἶσθε πολὺ εὐαίσθητος.

§291Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι, ἔγγραφα δὲν προσήχθησαν· ἓν μόνον προσήχθη, τοῦ ὁποίου ἀπόδειξις ὑπάρχει ὅτι ἐλήφθη ὀπίσω ἀπὸ τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς.

§292Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔγγραφα λέγει, ὄχι ἓν.

§293Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Τὰ ἔγγραφα δύω ἢ τρία τὸν ἀριθμὸν, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν παρὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Γρίβα, δὲν ἔφερον τίτλον ἐπισήμου, ἐγγράφου ὡς συμβόλαια. Ἦταν ἔγγραφα χαρακτηρίζοντα ἢ κανονίζοντα μίαν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἔγγραφα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠδύνατο, ἐπὶ τοιούτων βάσεων, μία Κυβέρνησις νὰ διαχειρισθῇ δημόσια χρήματα· διότι αὐτὰ διαχειρίζονται σύμφωνα μὲ τὸν λογιστικὸν νόμον τοῦ Κράτους. Δὲν ἔφερον λοιπὸν τοὺς ἐπισήμους τύπους, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ὁρίζει.... Ἔχετε ὑπομονὴν, κύριε Κεχαγιᾶ, καὶ θὰ εἴπω πῶς συνέβησαν τὰ πράγματα. Ἐζητήσαμεν τότε πῶς ἐνηργήθη, πῶς ἐκανονίσθη τὸ τίμημα τῶν 70 χιλιάδων λιρῶν, ποῖος τὸ ἐκανόνισε; καὶ ποία εἶναι ἡ κατάστασις καὶ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα ἦσαν ἀόριστα. Δεύτερον ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν· τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν εἶχε κἀμμίαν ῥητὴν λύσιν, οὔτε ῥητὸν ἐπίσημον ἔλεγχον. Οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν παρηγγέλθησαν κατ’ ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ ἀναδιφήσωσι τὰ ἀρχαῖα καὶ συλλέξουν ὅλα τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης. Πρὸς τοῦτο ἐδέησε νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος καὶ ὑπῆρχον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας καὶ κόπους δὲν κατώρθωσαν τίποτε νὰ εὕρουν. Εἶπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλεγεν, ὅτι ἡ διαχείρισις ἔγεινε παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶχε τίποτε νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, καὶ εἶπε ῥητῶς ὅτι, ἐπειδὴ ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ πληροφορηθῇ πῶς ἔλαβον χώραν αἱ παραγγελίαι αὐταί, ὑπὸ ποίους ὅρους, ἐπειδὴ δὲν ἔχει κανὲν στοιχεῖον ἐπίσημον τοιοῦτον, θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε αὕτη νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ μὴ δύναται νὰ δώσῃ οὐδεμίαν πληροφορίαν περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ποσοῦ ἐκείνου.

§294Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εὑρέθησαν τὰ χαρτιά.

§295ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ ὑπουργοὶ πρέπει νὰ δίδουν λόγον τῶν πράξεων καὶ εὐθύνας. Διατὶ νὰ μὴ φέρετε τὸν περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμον;

§296Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς εὐθύνης, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὁ νόμος περὶ εὐθύνης θὰ καταστήσῃ ὑπευθύνους τοὺς ὑπουργοὺς χωρὶς ἐπίσημον ἀπόφασιν ἑνὸς νομοθετικοῦ Σώματος, ὅπως τὸ σύνταγμα προέβλεψε, δικάζοντος. Δὲν εἶναι λέγω ἀπὸ τώρα ἀνάγκη νὰ ἐκταθῶμεν εἰς τοιαῦτα ζητήματα. Λέγω λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἄλλο μέσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει παρὰ νὰ προστρέξῃ εἰς τὸ κοινοβούλιον διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἓν μέσον πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Καὶ τί ἄλλο μέσον παρὰ νὰ σχηματισθῇ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Σώματος μία ἐπιτροπὴ ἥτις ἀπολαμβάνουσα καὶ ἔχουσα τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ κατὰ συνέπειαν περιβεβλημένη μὲ πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις τοῦ ἔθνους, δύναται νὰ φέρῃ ἓν οἱονδήποτε ἀποτέλεσμα· καὶ εἰ μὲν ἡ διαχείρισις ἔλαβε χώραν κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, πραγματικῶς εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, ἐὰν δὲν πρόκηται νὰ προσφερθῇ ἔπαινος, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ὑπάρξῃ κἀμμία ὑποψία, ὅτι κακῶς διαχειρίσθησαν. Ἄλλως δὲ θὰ ἐγκατασταθῇ ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόζεται εἰς τὸ μέλον ἀδιακρίτως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ πρότασις ὀφείλει νὰ διέλθῃ τοὺς τύπους τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ.

§297ΠΟΛΛΟΙ ΔΕΞΙΟΘΕΝ. Τότε μάλιστα εἴμεθα σύμφωνοι. Νὰ τυπωθῇ λοιπόν.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ συνέλθουν αὔριον εἰς τὰς ἐπιτροπὰς διὰ νὰ ἐργασθῶσιν. Ἡ ἡμερησία διάταξις μένει ἡ αὐτή. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 7 παρὰ 20 μ. μ.)