1868.06.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27.

τῆς 24 Ἰουνίου 1868.

Δευτέρα.

(Ὥρα 2 μ. μ.)

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ κ. Ἀβέρωφ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται. Κύριοι, ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου.

§4ΦΙΛΗΜΩΝ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ πρὶν ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ὅτι οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον δὲν ἀριθμοῦνται καθόσον ἀφορᾷ τὸν καταλογισμὸν τῶν ψήφων· ἐρωτῶ τὸ προεδρεῖον, τὰ λευκὰ ψηφοδέλτια πῶς θέλουν θεωρηθῆ;

§5ΤΙΝΕΣ. Ὡς παρόντες.

§6ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ἀλλ’ ὡς ἀπόντες.

§7ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν προλαλήσαντα, ὅτι πᾶν ζήτημα ἐξηγεῖται ἀφ’ οὗ ἔλθῃ τὸ ζήτημα· πρὶν ἔλθῃ τὸ ζήτημα, πρὶν γεννηθῇ τὸ παιδὶ, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν ὄνομα. Ἐπομένως περὶ τούτου ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ, ἠμπορεῖ, ἀλλὰ νὰ ἐπέλθῃ πρῶτον μία ἀνάγκη καὶ κατόπιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, κάμνομεν πέντε λεπτῶν διακοπὴν διὰ νὰ γραφοῦν τὰ ψηφοδέλτια. Γίνεται διακοπὴ πέντε λεπτῶν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἄρχεται ἡ ἐκλογή. Γενομένης τῆς ψηφοφορίας κατὰ τὸν κανονισμὸν καὶ περαιωθείσης τῆς διαλογῆς, ὑπὸ τοὺς ψηφολέκτας Γκίκαν, Δανόπουλον καὶ Δημητρακάκην, ὁ πρόεδρος ἐκήρυξε τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἑξῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν, κύριοι, τὸ ὅλον 141, ἔλαβεν ὁ κ. Λαζαρέτος ὡς πρόεδρος ψήφους 93, ἠρνήθησαν 39, καὶ λευκαὶ 9, ὥστε ὁ κ. Λαζαρέτος εἶναι πρόεδρος.

§11ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, μὴν ἀφίνετε τὴν ἕδραν σας. Ἠξεύρετε ὅτι προχθὲς ἔκαμε μίαν νομολογίαν ἡ Βουλή. Διὰ νὰ καταρτισθῇ νόμιμος ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, εἴπομεν, ὅτι αἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ ψῆφοι ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος οἱουδήποτε πρέπει νὰ ἦναι ἴσαι μὲ τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν· εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν αἱ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἰδέας αὐτῆς, δὲν εἶναι ἴσαι μὲ τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν, διότι διὰ νὰ ἦναι νόμιμος ἀπαρτία ἀπαιτεῖται ὁ ἀριθμὸς 95, καθόσον ἐν ὅλῳ ἔχομεν 187 βουλευτάς. Θεωρῶ λοιπὸν μὴ ἔχουσαν νόμιμον κῦρος τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν, καὶ προτείνω νὰ ἐπαναληφθῇ σύμφωνα μὲ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§12Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, φαίνεται ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐλέχθη διὰ νὰ λέγεται. Ἀπόλυτος πλειονοψηφία εἶναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ψηφοφορούντων· ἐψηφοφόρησαν 141· ἀπόλυτος ἄρα πλειονοψηφία εἶναι 72, ὥστε ἔχομεν καὶ 21 ψήφους περισσότερον. Λοιπὸν εἶναι ὅλως διόλου περιττὴ πᾶσα συζήτησις.

§13ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ προλαλήσας λέγει διὰ νὰ λέγῃ. Προχθὲς ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν ἐκρατήσαμεν μίαν συζήτησιν καὶ ἠγωνίσθημεν ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν προτείνει ὁ κ. Δημητριάδης, καὶ τὴν ὑποστηρίξαμεν, διότι τὴν ἐθεωρήσαμεν δικαίαν καὶ νόμιμον, καὶ σύμφωνον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ Συντάγματος· ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς προχθὲς τὴν δικαίαν, τὴν λογικὴν, τὴν συνταγματικὴν αὐτὴν ἰδέαν μας, τὴν ἀπέῤῥιψε καὶ ἔκαμε μίαν νέαν νομολογίαν. Προτείνω λοιπὸν καὶ ἐπαλαμβάνω ὅτι ἡ ἐκλογὴ, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκάμομεν, δὲν εἶναι νόμιμος, σύμφωνος μὲ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, διότι διὰ νὰ ἔχῃ κῦρος ἡ ἐκλογὴ ἀπαιτοῦνται τοὐλάχιστον 95 ψῆφοι ὅσαι ἀποτελοῦν τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν τῆς Βουλῆς, καθόσον αἱ λευκαί καὶ ἀρνητικαὶ ψῆφοι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, δὲν καταλογίζονται κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§14Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κανὼν τὸν ὁποῖον προχθὲς ἐθέσατε δὲν ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, καθ’ ἃς παρουσιάζεται ἀπόλυτος πλειονοψηφία. Εἴπομεν λοιπὸν, διὰ νὰ μὴν εὑρισκώμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ἀβεβαιότητα, ὅτι τὸ ναὶ καὶ τὸ ὄχι ὅταν φθάνουν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαρτίας, ἤτοι εἰς τὰς 95 ψήφους, φέρουν τὴν ἀπόφασιν, ἀδιάφορον ἂν ὑπάρχουν ψῆφοι ἀρνητικαί. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅταν ἔχωμεν κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἐκανονίσαμεν διὰ τῆς προχθεσινῆς ἀποφάσεώς μας δὲν ἔχει χώραν· ἑπομένως εἶναι ὅλως περιττὴ αὐτὴ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν κάμνουν. Ἐὰν ὑπῆρχον 160 ψηφοφορήσαντες καὶ ἔχομεν 80 ναὶ, 15 ὄχι καὶ 40 ἀρνητικοὺς, τότε βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκείνη ἡ ἀπόφασις, καθ’ ὅσον αἱ 80 ψῆφοι τοῦ ναὶ, μὲ τοὺς 15 τοῦ ὄχι ἀποτελοῦν τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαρτίας, καὶ οὕτω κάμνουν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, τοὺς δὲ 40 ἀρνητικοὺς δὲν τοὺς λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ παρούσῃ περιπτώσει ἔχομεν 93 ψήφους καταστατικὰς, ἐνῷ ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία τῶν 141 εἶναι 72.

§15ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τελευταία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διότι φαίνεται δὲν γνωρίζουν.

§16Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἤθελον, κύριοι, ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν δὲν ἤμην πρόεδρος κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς πολυκρότου αὐτῆς ἀποφάσεως. Πρέπει νὰ ἔχωμεν, κύριοι βουλευταὶ, ὑπ’ ὄψιν ὁπωσδήποτε καὶ εἰς οἱανδήποτε θέσιν εὑρεθῶμεν καὶ ἐπὶ οἱουδήποτε ἀντικειμένου ἕνα νόμον διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἦναι σεβασταί αἱ πράξεις μας πρέπει νὰ ἦναι σοβαραὶ, διότι ἡ προσοχὴ τοῦ κοινοῦ ἢ ἐν γένει τῆς πολιτείας εἶναι συγκεντρωμένη ἐπὶ τῶν πράξεών μας. Σᾶς ἐξήγησα, κύριοι, τὸ ἄτοπον τῆς περιπτώσεως αὐτῆς· ὡς πρόεδρος τότε, σᾶς ἠρνήθην νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν αὐτὴν, προβλέπων εἰς τὸ μέλλον ποῦ ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρῃ· δὲν ἐπείσθητε, ἐπέμενεν ἡ δεξιὰ πτέρυξ, ἐπέμενεν ἡ ἀριστερὰ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν· δὲν ἠμποροῦσα παρὰ νὰ ἐνδώσω εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ σώματος, τὴν ἐψηφοφορήσατε· ὁμολογῶ ὅτι ἐπλανήθητε. Κύριοι, πρόκειται λόγος περὶ ἀπαρτίας· ἡ ἀπαρτία πρέπει νὰ ἦναι ἀπαρτία, πρέπει νὰ ἦναι ἀλήθεια. Ποτὲ Βουλὴ, ποτὲ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους ἐπὶ διφορουμένων ζητημάτων δὲν πρέπει νὰ στηρίζεται· τὰ ζητήματα πρέπει νὰ ἦναι καθαρά. Πρέπει νὰ κανονίσωμεν πρῶτον, ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς ἀπαρτία τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀπαρτία εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα νὰ τὸ δεχθῶμεν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ νὰ τὸ ἀποῤῥίψωμεν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα τὸ Σῶμα πότε εἶναι ἡ ἀληθὴς ἀπαρτία τῆς Βουλῆς; Δύω γνῶμαι παρουσιάζονται περὶ τῆς ἀπαρτίας σήμερον, ἐννοεῖται ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν γνώμην, διότι ἡ ἀπαρτία εἶναι φυσικὴ ἀπὸ τὸν νόμον, μολαταῦτα σήμερον παρουσιάζονται δύω γνῶμαι· ὁ μὲν ἔντιμος βουλευτὴς Καρυστίας λέγει, ὅτι ἡ ἀπαρτία εἶναι 72 ψῆφοι, οἱ ἄλλοι ἐπιμένουν ὅτι εἶναι 95.

§17Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία εἶπον.

§18Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπαρτία θὰ εἰπῇ ὕπαρξις Βουλῆς, αὐτὸ ἐννοῶ· μὴ ὑπαρχούσης ἀπαρτίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ σῶμα καὶ πράξεις αὐτοῦ. Τώρα ἐρωτῶ, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοὶ παρεδέχθημεν καὶ ἐψηφίσαμεν οἱ ἀρνούμενοι θεωροῦνται παρόντες ἢ ἀπόντες; Κατὰ τὴν ἀπόφασιν εἶναι ἀπόντες ἐνόσῳ δὲν ἀνακληθῇ· ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ, ἐάν ἡ ἀπόφασις αὐτῆς τὴν φέρει εἰς τὸ ἀπέραντον καὶ ἀνοικονόμητον, νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ· ἐνόσῳ ὅμως ὑπάρχει καὶ ὑφίσταται ἡ ἀπόφασις αὐτὴ, ἡ ἀπαρτία θεωρεῖται μὴ ὑπάρχουσα, μὴ ὑπολογιζομένων τῶν ἀρνουμένων ψῆφον. Ἡ ἀπαρτία λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τοὺς ἀρνουμένους ψῆφον ὡς μὴ παρόντας, ποία εἶναι; ὁ νόμος λέγει ὅτι ἀπὸ 187 βουλευτὰς εἶναι ἡ Βουλὴ, ἄρα 95 ἀπαρτίζουν τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς. Ἔρχεται ὁ ἄλλος λόγος· τινὲς, ἰδίως ὁ προλαλήσας βουλευτὴς Καρυστίας, λέγει ὅτι ἐπειδὴ ἠκυρώθησαν τινὲς ἐκλογαί.

§19ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ εἶπε.

§20Α. ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὸ εἶπεν· ἄλλως, πῶς ἠμποροῦμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς 82; εἶπεν ὅτι εἴμεθα οἱ βουλευταὶ 160.

§21ΤΙΝΕΣ. Εἶπε πόσοι ἐψηφοφόρησαν.

§22Α. ΖΕΡΒΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς παρόντες βουλευταὶ εἴμεθα 93. Δὲν πρέπει νὰ διαστρέφωμεν τὰς ἀποφάσεις μας, διότι αὗται εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὰ πρακτικὰ, εἶναι ῥηταί, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ· οὐχ ἧττον ὅμως ἐνόσῳ ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἀνακληθῇ, οἱ 93 οἵτινες εἴμεθα παρόντες, ἀποτελοῦμεν ἀπαρτίαν;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§24Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐὰν οἱ 93 ἀποτελῶμεν ἀπαρτίαν ἡ ψηφοφορία εἶναι δικαιοτάτη, ἐὰν ὅμως οἱ 93 ἀπαρτίαν δὲν ἀποτελοῦσι, Βουλὴ δὲν ὑφίσταται, ἑπομένως ψηφοφορία δὲν ἔλαβε χώραν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου· ἀλλ’ ἠμπορεῖτε νὰ διϊσχυρισθῆτε, ποῦ θὰ μᾶς φέρῃ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις; Ἐνόσῳ ἓν μέρος ἀρνεῖται καὶ λέγει δὲν δίδω ψῆφον, αἰωνίως δὲν γίνεται ἀπαρτία. Αὐτὰ τὰ ἐσυζητήσαμεν, αὐτὴν τὴν παρατήρησιν τὴν ἔκαμα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἤθελα νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Τιμολέοντος Φιλήμωνος, ὅστις σήμερον ἠθέλησε νὰ προκαταλάβῃ τὸ σφάλμα του καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν ᾖναι ἀπαρτία. Καὶ τὰ δύω ζητήματα ἀπέβλεπον νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ μιᾶς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, καὶ αἱ δύω προτάσεις δὲν ἦσαν ἄλλο τι παρὰ νὰ ψηφοφορήσωμεν καὶ κανονίσωμεν μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐνθυμηθῆτε τί σᾶς εἶπον· ὅτι εἶναι ἄτοπον δὲν τὸ θέτω εἰς ψηφοφορίαν, καθήσατε καὶ συζητήσατέ το δέκα ἔτη ἕως οὗ ἔλθῃ ὁ χρόνος πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, μὅλον τοῦτο ὕστερον ὑποχρεωθεὶς ἀπὸ τὸ σῶμα τὸ ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν· ἐλπίζω τώρα ὅτι ἡ Βουλὴ τὸ ἄτοπον αὐτὸ ἀφοῦ τὸ εἶδε, πρέπει νὰ ἔλθῃ δι’ ἀποφάσεώς της νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ· Ἤδη ὅμως καὶ ἐγὼ αὐτὸς δὲν ἠμπορῶ παρὰ σεβόμενος τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ τὰς πράξεις μας, καὶ τὴν κοινωνίαν ἐν γένει, δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι εἴμεθα πλήρης μὲ 93, διότι ἡ ἀπαρτία τῆς Βουλῆς εἶναι 95, ἐκτὸς ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τῶν ἀκυρωθεισῶν ἐκλογῶν δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, τότε μάλιστα εἶναι ἀπαρτία· ἐνόσῳ ὅμως τὸ ὅλον τῶν βουλευτῶν εἶναι 187 καὶ ἀπαιτοῦνται 95 πρὸς ἀπαρτίαν, οἱ 93 δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§25ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόφασίν της ἐκείνην.

§26ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τί νομίζομεν ἢ πιστεύομεν ἀπαρτίαν· 93 ψῆφοι ὑπολογίζονται ὡς πρὸς τοὺς 187 βουλευτὰς, ἢ ὡς πρὸς τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι συγκροτοῦν σήμερον τὴν Βουλὴν· διότι 26 βουλευταὶ εἶναι πλέον ἐκτὸς, δὲν ὑφίστανται, ὥστε ἡ ἀπαρτία ἡ σημερινὴ εἶναι 82 βουλευταί· 93 λοιπὸν οἱ ὁποῖοι ἐψηφοφόρησαν εἶναι πλέον τῆς ἀπαρτίας. Πῶς δυνάμεθα νὰ λογαριάσωμεν εἰς τὴν ἀπαρτίαν βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάρχουν; ὅταν ἔλθουν καὶ οἱ ἄλλοι, τότε θὰ συμπληρώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 187· ἐνόσῳ ὅμως δὲν ὑφίστανται βουλευταὶ, ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς λογαριάσωμεν εἰς τὴν ἀπαρτίαν; Αὐτὸ εἶναι ἄτοπον πρᾶγμα. Ὅταν λοιπὸν ἡ ἀπαρτία λογαριάζεται ἐπὶ τῶν συγκροτούντων σήμερον βουλευτῶν, καὶ οὗτοι εἶναι σήμερον 160, ἡ ἀπαρτία εἶναι 82. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν 93, ἰδοὺ ὅτι καὶ κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν εἶναι νόμιμον τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἀπόλυτος ἡ πλειονοψηφία ὑπάρχει.

§27ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἤμην κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας καὶ ἐψηφοφόρησα ἐν πάσει πεποιθήσει κατ’ αὐτῆς, ἀντιστρόφως δὲ πρὸς τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἐψηφοφόρησα πάλιν ἐν πεποιθήσει. Ἡ πεποίθησις τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα ἐν τῇ Βουλῇ, ἐγέννησε τὴν διένεξιν τὴν σημερινὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναπτύσονται ἀντίστροφοι ἑκατέρωθεν ἰδέαι· εἶμαι ἐναντίος τῶν ἀναπτυσομένων σήμερον ἰδεῶν. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, ἀληθῶς ἠρνήθην ψῆφον διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἔχω εἰς ἐμαυτόν. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, ἥτις ἔγινε σήμερον, εἶναι ἔγκυρος· ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ μίαν παράνομον ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν ἐπὶ τοῦ μονομεροῦς ζητήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας· σήμερον δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, ἀποφαινόμενοι περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ αὐτῆς· σήμερον πρόκειται νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ ψηφοφορία, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος... Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, θέλομεν ἰδεῖ ἀμέσως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνεργήθη νομίμως· δὲν εἶναι δὲ ὀρθὴ ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ παρουσιαζόμενος νὰ ψηφοφορήσῃ καὶ ἀρνούμενος ψῆφον εἶναι ἀπών· ἡ ἀπόφασις ἐκείνη ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας ἦτο βεβιασμένη καὶ ἀντισυνταγματική. Κατὰ δὲ τὸ Σύνταγμα πᾶσα πρᾶξις ἢ καὶ ἀπόφασις ἀντικειμένη προφανῶς εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ Συντάγματος, εἶναι αὐτοδικαίως ἄκυρος. Χωρὶς λοιπὸν νὰ εἴπω σήμερον ἂν σέβομαι ἢ ὄχι τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην τῆς πλειονοψηφίας, λέγω, ὅτι αὕτη εἶναι ἄκυρος, ὡς ἀντικειμένη εἰς προφανεῖς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὥστε ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ θίξῃ τὸ ἄλλο ἐκεῖνο ζήτημα, τὸ βεβιασμένον, καὶ βεβιασμένον τὸ λέγω, διότι εἰς πολλὰς περιστάσεις πολλαὶ βεβιασμέναι εἰς ἐκείνην τὴν ἀνώμαλον ἐποχὴν ἐγένοντο ἀποφάσεις, θέλει ἀποφανθῆ ἤδη περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς. Δὲν θέλω λοιπὸν νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἄλλην ἀπόφασιν, διότι ἠκούσατε τί ἠκούσθη! νὰ κολοβώσητε τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, περιορίζοντες τὴν ἀπαρτίαν, καταβιβάζοντες τὸν ἀριθμὸν κάτωθεν τῶν 187, διότι τινὲς ἐκλογαὶ ἠκυρώθησαν; Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ κηρυχθῇ ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου καὶ ῥιφθῇ, εἰ δυνατόν, εἰς λήθην ἡ ἄκυρος ἐκείνη ἀπόφασις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν, κύριοι, πρόκηται περί τινος σκοποῦ, καὶ ἐὰν ᾖναι τὰ μέσα διάφορα, ὁ σκοπὸς πάντοτε εἶναι ὁ αὐτὸς καὶ ὅταν ἐπρόκητο νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ τῶν ἀπόντων, πάντοτε ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ μὴ ματαιοῦνται καὶ παραλύουν αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον δὲν εἶναι παρόντες· καὶ ὅπως ἀσφαλέστερον κρίνωμεν τὰ πράγματα πρέπει νὰ ἀναμνησθῶμεν τὰ περιστατικὰ ὅπως ἦσαν τότε· ἐγίνετο μία ψηφοφορία, 80 ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ ἑνὸς, 75 κατὰ καὶ 5 ἠρνήθησαν ψῆφον, τί ἐζητήσαμεν ἡμεῖς; ἐζητήσαμεν ὥστε, ἂν ἦσαν παρόντες 150 βουλευταὶ, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀποκαταστήσωσιν εἰς οὐδετέραν κατάστασιν τὸ σῶμα 5 ἀρνούμενοι ψῆφον. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίστασις, δι’ ἣν ἠναγκάσθημεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ ἀρνούμενοι δὲν εἶναι παρόντες, καὶ εἶναι ὄχι μόνον λογικὴ καὶ γενναία, ἀλλὰ καὶ ἀνδρική. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, ἡ μία πτέρυξ ἀρνεῖται ψῆφον, καὶ οὕτω δύναται νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ νὰ ἀποχωρήσῃ, καὶ νομίζετε ὅτι καμμία μειονοψηφία δὲν δύναται νὰ κάμῃ τὸ αὐτὸ καὶ νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; τάχα διατί διαφέρει τὸ ν’ ἀναχωρήσῃ τῆς Βουλῆς μία μεγάλη μερίς, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε σήμερον; Καὶ σήμερον ἔρχεται μία μεγάλη μερὶς καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ἀπουσιάζει καὶ θέλει νὰ παραλύσῃ τὰς ἐνεργείας τοῦ Σώματος, δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ ὡσὰν νὰ ἀνεχώρησεν; Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν οὕτως ἢ ἄλλως θέλητε νὰ παραλύσητε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην, κάμετέ το, ἔχετε τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρητε, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν τὸ ἔθνος δὲν θὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας, δὲν θὰ χαθῇ, διότι περὶ τῶν συμφερόντων του θέλει φροντίσει πρὸ παντὸς ἄλλου. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ θέσις τοῦ ζητήματος καὶ οὐχὶ παίζοντες μὲ τὰς λέξεις, νομίζετε ὅτι πράττετέ τι διάφορον τούτου; τί εἴπαμεν, κύριοι; εἴπαμεν, ὅτι δὲν θέλομεν 5 ἢ ὀλίγαι ψῆφοι νὰ παραλύουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς, ἀλλ’ ἀρνούμενοι 100, ἀρνούμενοι 50, εἶναι τὸ ἴδιον νὰ εἴπητε ἐξερχόμεθα τοῦ βουλευτηρίου, εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς ἐμποδίσῃ κανεὶς νὰ τὸ πράξητε. Διὰ ταῦτα λέγω, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐκείνη ἦτο λογικὴ καὶ σπουδαία.

§29ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιβαίνει εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι τὰ μέσα εἶναι ἀδιάφορα πρὸς τὸν σκοπόν· καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο φέρουν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἂν εἷς θέλῃ νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς θὰ τὸ κάμῃ καὶ μὲ τὸν ἕνα τρόπον καὶ μὲ τὸν ἄλλον.

§31Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἠθέλαμεν νὰ προλάβωμεν μερικὰς αὐθαιρεσίας, αὐτὸς ἦτον ὁ σκοπός μας.

§32Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κάθησε σ’ τὴν θέσιν σου, καὶ ἠμπορεῖς σὰν θέλεις νὰ ὁμιλήσῃς ἀπ’ ἐδῶ. Δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, ἀλλὰ νὰ ἔχητε καὶ τὴν τόλμην νὰ εἴπητε πῶς θέλετε νὰ τὸ πράξητε, διότι τί θέλετε νὰ ἐξάξητε ἐκ τούτου, θέλετε νὰ ἐξάξητε ἓν μέσον, διὰ νὰ προσβάλητε αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, τὰ πράγματα θέλουν ὁμιλήσει, ἐὰν θέλετε νὰ κάμητε ἀντιπολίτευσιν, ἐμμένοντες καὶ μὴ παραλύοντες τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἢ ἐπιχειροῦντες νὰ παραλύσητε τὴν ἐνέργειαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ σώματος (θόρυβος)· τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν διστάζω ὅτι καὶ ἑκατοντάκις ἐὰν ἐπαναλάβωμεν τὴν ψηφοφορίαν πάντοτε τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀποφασίσητε ἄλλο, δύνασθε νὰ ἀποχωρήσητε πάλιν ἀρνούμενοι ψῆφον.

§33ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται τὴν σειρὰν ὁλόκληρον τῆς συζητήσεως, ἥτις προεκάλεσε τὴν ἀπόφασιν, ἥτις ἔφερε αὐτὴν τὴν σύγχυσιν σήμερον, θέλει πεισθῆ, ὅτι οὐχὶ λόγος καὶ ἀφορμὴ καὶ πρόθεσις ὅπως παραλύσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὅπως παραλύσωσιν αἱ ἐνέργειαι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἀποφεύγωσι τὰς ἀποφάσεις, αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ καὶ ὁ λόγος, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ ἥτις, δυστυχῶς, δὲν ἐγένετο δεκτή. Ἐὰν σήμερον οἱ 40 βουλευταί, οἱ ἀρνηθέντες, κατελογίζοντο εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, δὲν ἠθέλαμεν ἔλθει εἰς τὴν παράλυσιν ἕνεκα τῆς πλειονοψηφίας· ἑπομένως οὐχὶ ἡ πρότασίς μου, ἀλλ’ ἣν παρεδέχθη ἡ Βουλή, εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐπέφερεν αὐτὴν τὴν παράλυσιν. Τὰ συμβάντα αὐτὰ ἔλαβον χώραν, κύριοι, καὶ εἰς ἄλλας ἐπικρατείας, καὶ συνεπεία αὐτῶν αἱ Βουλαὶ προέβησαν εἰς ἀποφάσεις· ἡ Ἀγγλικὴ Βουλὴ ἀπεφάσισεν. «Οὐδεὶς παριστάμενος δύναται νὰ ἀρνηθῇ ψῆφον»· ἡ Βουλὴ τοῦ Βελγίου προέβη εἰς ἑτέραν ἀπόφασιν. «Ἐὰν ὁ βουλευτὴς δὲν δικαιολογήσῃ τὴν ἄρνησίν του, εἴτε διότι εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὴν ἄρνησιν αὐτοῦ δικαιολογημένην, ἡ ἄρνησις αὐτοῦ καταλογίζεται εἰς τὰς ψήφους τῆς πλειονοψηφίας». Αὐτὰ εἶναι τὰ περιστατικὰ καὶ οἱ λόγοι, οἵτινες μᾶς ἠνάγκασαν, ὥστε νὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ παραλύσωσιν αἱ ἐνέργειαι τῆς πλειονοψηφίας. Ὁ προλαλήσας εἶπεν, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀποχωρήσωσιν· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι δύσκολον καὶ μάλιστα ἐν μυστικῇ ψηφοφορίᾳ, διότι τίς δύναται νὰ εἴπῃ τίς ἐψηφοφόρησεν, ἢ τίς ἔῤῥιψε λευκὸν ἢ ἠρνήθη· ἑπομένως τὸ βάρος δὲν δύναται νὰ καταλογισθῇ εἴς τινα, ὅσον εἰς ἐκείνην τὴν περίπτωσιν ὅταν ἀποχωρῇ. Δυστυχῶς σήμερον εἶχον ἀκούσει μίαν ἰδέαν, καὶ ἤθελον φέρει τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ προληφθῇ οἱαδήποτε σύγχυσις κατὰ τὴν κήρυξιν τοῦ ἀποτελέσματος· δυστυχῶς δὲν ἐπέτυχον, καὶ τὸ παιδὶ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ζέρβας ἐπερίμενε νὰ γεννηθῇ, ἐγεννήθη, ἀλλὰ δυστυχῶς μᾶς ἔφερε καὶ εἰς μεγάλην δυσκολίαν. Ὁ κ. Βαλασόπουλος λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν καταλογισμὸν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας, ἀλλ’ ἂς λάβει ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι οἱ βουλευταὶ οἵτινες ἀπαρτίζουν τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ εἶναι 95 καὶ ὄχι 82, διότι ἐὰν σήμερον ἀφαιρέσωμεν τοὺς 23, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ ἠκυρώθησαν, καταντᾷ ἡ ἀπαρτία νὰ γίνῃ 82. Διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι εἶναι ἄτοπον τοῦτο τοῦ φέρω ἓν παράδειγμα· ὑποθέσατε, ὅτι ἀκυροῦνται 87 ἐκλογαὶ, καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν, διότι ὅπως ἠκυρώθησαν τῶν 23 οὕτως ἠδύναντο καὶ τῶν 87, τότε ἀπομένουν 100, ἑπομένως ἡ ἀπαρτία θὰ συνέκειτο ἀπὸ 51· 26 ἄρα θὰ ἤρκουν νὰ προβοῦν εἰς ἀποφάσεις, ἑπομένως ἠδύναντο νὰ ψηφίσωσι προϋπολογισμὸν καὶ ἐκλογικοὺς νόμους καὶ νὰ προβοῦν καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐργασίαν.

§34ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπληροῦνται αἱ ἐκλογαί.

§35ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι καὶ σήμερον δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ περιμένωμεν, ἀλλὰ προβαίνομεν εἰς νομοθετικὰ ἔργα, καὶ καθὼς δὲν μᾶς ἐμποδίζει ἡ ἔλλειψις τῶν 23, οὕτω καὶ τοὺς ἄλλους δὲν θὰ ἐμποδίζῃ ἡ ἔλλειψις τῶν 87. Τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος εἶναι καθαρόν· «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐὰν δὲν ᾖναι παρόντα τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς.» Δὲν λέγει μέλη τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπαρτίζουν τὴν Βουλήν. Τὰ μέλη ἐκεῖνα ἀπαρτίζουν τὴν Βουλήν; ὁσοιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν;

§36ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§37ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λείπουν πολλοὶ ἢ εἶναι ἀπόντες πῶς ἀπαρτίζεται ἡ Βουλὴ, 96 ἀπαρτίζουν αὐτήν;

§38ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Περὶ αὐτοῦ ὅπου πρόκειται τί φρονεῖτε; Αἱ ἀρνητικαὶ ψῆφοι ποῦ θὰ προστεθοῦν;

§39ΦΙΛΗΜΩΝ. Δυστυχῶς ἐδὼ δὲν πρόκειται περὶ γνώμης ἰδικῆς μου, ἀλλὰ ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον δὲν δύνανται νὰ καταλογισθῶσι μεταξὺ τῶν παρόντων.

§40ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα περὶ τῶν ἀρνουμένων ψῆφον ἐλύθη εἰς τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν. Ἐν τῇ συζητήσει αὐτῇ ἔφερον διάφορα παραδείγματα, ὅτι κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Συντάγματος ἡ Συνέλευσις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ περὶ ἀρνουμένων ψῆφον, καὶ ἴσως ὡς ἐκ τούτου εἰς διαφόρους περιστάσεις ἦλθεν εἰς ἀντιφάσεις· π. χ. εἰς μίαν συνεδρίασιν, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος, ἀπήγγειλεν ὁ πρόεδρος τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ τὴν ἑπομένην ἦλθεν ἑτέρα πρότασις, καὶ παρήχθη ἓν ὅλως διόλου ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ λέγω, ὡς καὶ προχθὲς διϊσχυρίσθην, ὅτι ἡ Συνέλευσις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος τοὺς ἀρνουμένους ψῆφον δὲν ὑπελόγισε· καὶ τόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εἶχον δίκαιον νὰ ὑπολογισθῶσιν, ὥστε προχθὲς δύω κατ’ ἐπανάληψιν ψηφοφορίαι ἀπέδειξαν, ὅτι ἂν οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον συγκαταλεχθῶσιν ἵνα ἀποτελεσθῇ ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία, δύω ἢ τρεῖς βουλευταὶ δύνανται νὰ φέρωσιν εἰς παραλυσίαν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς· καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος βουλ. Καλαβρύτων εἶπεν, ὅτι πέντε ἢ ἓξ βουλ. δύνανται νὰ ματαιώσωσι τὰς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς προχθὲς ἔφερε μίαν ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἤθελε ν’ ἀποδείξῃ ὅτι, ὅταν ᾖναι παρόντες πλέον τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀπαρτίζοντος τὴν Βουλὴν βουλευταί, ἡ ψῆφος τῶν ἀρνουμένων δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔθεσαν ὅρια εἰς τὴν ἀπόφασιν ὀλίγον στενά, οἱ ὑπὲρ δηλαδὴ καὶ κατὰ νὰ ἀποτελοῦν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, καὶ τοῦτο, διότι πολὺ ὀρθῶς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα, εἶπεν, ὅτι τὸ ἄρθρ. 56 τοῦ Συντάγματος ἐννοεῖ ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν τοῦ ἡμίσεως πλέον ἑνὸς τῆς ἀπαρτίας. Ἐκ τούτου ὀφελουμένη σήμερον μία μερὶς τῆς Βουλῆς ἤθελε νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν παραλυσίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ζητήματος ἂς ᾖναι βέβαιοι ὅτι, ἂν ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, δὲν θὰ ἔχουν ἀποτέλεσμα οἱ ἀρνηθέντες.

§41ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§42ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ ἐπιμένετε διὰ τῆς ἀρνήσεώς σας νὰ κατορθώσητε τὴν παραλυσίαν τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι σωστὸν οὔτε φρόνιμον· διότι, κύριοι, τὸ ἔθνος δὲν δύναται νὰ περιμένῃ τὰς ἰδιοτροπίας τὰς ἰδικάς μας· μᾶς ἐξέλεξε καὶ μᾶς ἀπέστειλεν ἵνα ἐκτελέσωμεν τὸ διαγεγραμμένον καθῆκόν μας, καὶ ὄχι διὰ νὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους (θόρυβος).

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ἐπαναληφθῇ λοιπὸν ἐκ νέου ἡ ψηφοφορία.

§44ΖΕΡΒΑΣ. Ἦλθον νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος διϊσχυρίσθη ὅτι, ἂν παρεδεχώμεθα τὴν ἰδικήν του τὴν πρότασιν, δὲν ἠθέλαμεν ὑποπέσει εἰς τὸ ἀτόπημα· ἐγὼ λέγω, ὅτι χειρότερα (θόρυβος). Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν λέγω, ὅτι ὀλιγώτεροι τῶν 95 βουλευτῶν δύνανται ν’ ἀπαρτίσουν τὴν Βουλὴν, καὶ τοῦτο εἶναι μέγα λάθος· προσέξατε, διότι τότε ἐρχόμεθα εἰς ἑτέραν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος καὶ ὑποπίπτομεν εἰς μεγαλείτερον λάθος· τότε, κύριοι, ἕνα ὑπουργεῖον μὲ ἕνα βουλευτὴν κάμνει Βουλὴν (θόρυβος). Πρέπει, κύριοι, διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῆς φρονήσεως ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰ ἀτοπήματα.

§45Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ὁποιονδήποτε ἐκ τῶν δύω συστημάτων παραδεχθῆτε, πάντοτε θέλετε ὑποπέσει εἰς τὸ ἄτοπον· αὐτὸ εἶναι ἀναντίῤῥητον. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔρχομαι νὰ δικαιολογήσω τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ἡ Βουλὴ, καὶ ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Γόρτυνος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, εἶναι παράνομος· διότι πᾶσα πρᾶξις τῆς Βουλῆς εἴτε μερικὴ εἴτε γενικὴ φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως ὁ νομοθέτης δὲν λογίζεται ὅτι πράττει παρανόμως. Ἀκούω μίαν φωνὴν, ὅτι παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα· λέγω ὄχι, οὔτε ἐθεωρήθη ἀπὸ τὰ συνταγματικὰ Κράτη αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία κανονίζει τὴν ψηφοφορίαν καὶ τὴν ἀπαρτίαν ὡς συνταγματικὴ ἀρχή· καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς τοῦτο.

§46ΦΙΛΗΜΩΝ. Σᾶς ὑπομιμνήσκω τὸ Σύνταγμα τοῦ 91.

§47Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Οὔτε τοῦ Βελγίου, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, δὲν τὸ θεωρεῖ ὡς συνταγματικὴν ἀρχήν.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἰδικόν μας τὸ ἔχει ὡς συνταγματικὴν ἀρχήν.

§49Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἰς τὸ Σύνταγμα ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν διατάξεις διάφοροι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀπόλυτον τὴν δύναμιν, καὶ ἐτέθη τὸ ζήτημα, ὅτι ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, μόναι αἱ ἀφορῶσαι τὸν χωρισμὸν καὶ τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν εἶναι ἀπόλυτοι, ὁ τρόπος λοιπὸν μὲ τὸν ὁποῖον κανονίζονται αἱ ψηφοφορίαι, δὲν εἶναι ἀρχὴ συνταγματικὴ, καὶ ἠμπορεῖ εἰς τὸν κανονισμὸν μία Βουλὴ ἄλλως πως νὰ κανονίσῃ Ἀλλὰ, κύριοι, ἂς ἔλθωμεν νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην. Μᾶς ἔφερε παραδείγματα δύω ἄλλας συνταγματικὰς ἀρχὰς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ παραδείγματα μᾶλλον δικαιολογοῦν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἀποδεικνύουν ἔννομον. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, ὁ ἀρνούμενος πρέπει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφόν του. Εἰς τὸ Βέλγιον προστίθεται εἰς τὰς περισσοτέρας ψήφους. Εἰς τὴν παροῦσαν, κύριοι, ψηφοφορίαν ἐσεβάσθημεν τὸ Σύνταγμα· ἂν ἀκολουθήσωμεν ἐνταῦτα τὸ σύστημα τοῦ Βελγίου, τότε δὲν ὑπάρχει καμμία ψῆφος κατὰ τοῦ προέδρου. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμωμεν; τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς φέρετε, δὲν τὰ ἀκολουθεῖτε· σεῖς εἶσθε οἱ ἀνακόλουθοι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τῆς Βουλῆς εἶναι ὀρθὴ, καὶ ἑπομένως σήμερον δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν ἀντικείμενα ὅλως διόλου μερικά· ὅ,τι ἡμεῖς προτείνετε εἶναι σοφίσματα ἀνάξια τῆς Βουλῆς. Τὸ μερικὸν ζήτημα σήμερον εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου, εἶναι ἔγκυρος ἢ ὄχι; Τί ἔκαμεν ἡ Βουλὴ εἰς ἑτέραν ὑπόθεσιν δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐκείνη ἡ ἀπόφασις εἶναι δικαία καὶ νομιμωτάτη, καὶ ἡ λύσις ἐκείνη δὲν ἐπηρεάζει ποσῶς τὴν σημερινήν.

§50ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε ἐκείνην τὴν ἀπόφασιν;

§51Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ἐνθυμοῦμαι, ἦτο ζήτημα εἰδικὸν διὰ τὴν Μαντινείαν.

§52Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ὑπάρχῃ περίστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζεται ἡ λέξις αὐτὴ, εἶναι οἱ προκειμένη. Ἐπὶ μίαν ἡμέραν, κ. ἐσυζητήσαμεν τὸ ζήτημα· σᾶς κατεδείξαμεν δι’ ἐπιχειρημάτων λίαν καταφανῶν καὶ σαφεστάτων, σᾶς κατεδείξαμεν δι’ αὐτῆς τῆς ῥητῆς ῥήσεως τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ ἀπόφασις, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνομεν, εἶναι ἄτοπος, εἶναι ἐναντία τῆς λογικῆς· δὲν μᾶς ἠκούσατε, καὶ ἰδοὺ ὅτι σήμερον τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀποφάσεως μᾶς φέρουν εἰς τὴν σύγχυσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Τὸ ἄτοπον ἐκεῖνο ἔφερεν εἰς θέσιν τὸν βουλευτὴν τῆς Λακεδαίμονος νὰ προτείνῃ ἕτερον ἄτοπον, καὶ νὰ θεωρήσῃ ὡς ἀπαρτίαν τὴν ἀπαρτίαν τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἐπικυρωμέναι. Τρίτον ἄτοπον· ἔρχεται ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος καὶ σᾶς λέγει, ἂν προχθὲς ἀπεφασίσαμεν οὕτως, σήμερον πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν ἄλλως· διότι ἄλλα ἦταν τὰ συμφέροντα προχθὲς καὶ ἄλλα εἶναι τὰ συμφέροντα σήμερον. Τί ζητεῖτε, κύριοι, ζητεῖτε νὰ λύητε ἑκάστοτε τὰ ζητήματα κατὰ τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα σᾶς παρουσιάζονται; Ἀλλὰ τότε κατεῤῥίψατε τὴν ἀξίαν τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Ἄρνησις, λέγει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων καὶ ἐξαδελφός μου, καὶ ἀπουσία εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Δὲν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· εἶναι δύω διάφορα πράγματα· διότι ὁ ἀρνούμενος παρίσταται ἐντὸς τῆς Βουλῆς, συντελεῖ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῆς συγκροτήσεως τῆς ἀπαρτίας, ἀρνεῖται δὲ ψῆφον, διότι αἱ συγκρουόμεναι γνῶμαι δὲν τὸν ἔπεισαν, ἢ τὸ ζήτημα τίθεται κακῶς. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Μαντινείας ῥητῶς σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Αὐγερινὸς «μοὶ φέρετε τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν δήμων, δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῶν τριῶν, ἀλλὰ μόνον ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς πῶς νὰ ψηφίσω»; Προχθὲς, κύριοι, σᾶς ἔφερον ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἦτο λογικώτατον, καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλετε ν’ ἀκολουθήσετε, καὶ μὴ παρατηρεῖτε σήμερον, ὅπου ὑπάρχουν 50 ἢ 52 ψῆφοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἀρνήσεως αὑτῶν καταστρέφουν τὰς ἀποφάσεις τῆς πλειοψηφίας. Αὔριον εἶναι ἐνδεχόμενον εἷς καὶ μόνον νὰ παραλύσῃ τὰς ἀποφάσεις. Σᾶς ἀνέφερον τὸ παράδειγμα, ὅτι ἡ ἀπόφασις δὲν ἐστηρίζετο εἰς τὴν λογικὴν, καὶ σᾶς ἔκαμα τὸν ἀκόλουθον συλλογισμόν. Ὑποθέσατε, σᾶς εἶπον, ὅτι 91 εἶναι οἱ βουλευταὶ οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Βουλὴν, τί ἰσχυρίζεσθε σεῖς, ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν οἱ 46 συμφωνήσουν πρὸς μίαν γνώμην, οἱ δὲ 45 πρὸς τὴν ἑτέραν ἐθεωρεῖτε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νόμιμον, καὶ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν οἱ 90 συμφωνήσουν πρὸς μίαν γνώμην καὶ ὁ εἷς ἀρνηθῇ ψῆφον ἐθεωρεῖτε τὴν ἔκφρασιν τῆς Βουλῆς παράνομον· πῶς δύνασθε ν’ ἀντιτάξετε κατὰ τοῦ λόγου μου ἑτέραν ἀπόφασιν παρ’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν προχθὲς ἔκαμεν ἡ Βουλή; Βλέπετε, ὅτι δὲν παρῆλθον οὔτε τρεῖς ἡμέραι καὶ τ’ ἀποτελέσματα τῆς κακῆς ἀποφάσεως εἶναι παρόντα, σᾶς ὁμιλοῦν. Τί ἀπαιτεῖτε σήμερον; Ἀπαιτεῖτε νὰ καταστρέψητε ν’ ἀναιρέσητε τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία πάντοτε θὰ μᾶς ὁδηγῇ εἰς τὴν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν βλέπετε ἐνώπιόν σας. Ἡ μειονοψηφία, κύριοι, δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν νὰ παραλύσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς πλειονοψηφίας, ἀπεναντίας ἔχει ἀμετάθετον ἀπόφασιν νὰ συζητήσῃ λογικῶς, ἀνδρικῶς, καὶ ἀδιάφορον ἂν τὴν γνώμην της ὑποστηρίζουν 5 ἢ 10 ἢ 20 ψῆφοι. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν τὴν προχθεσινὴν, διότι ἀντίκειται εἰς τὸ γράμμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ 56 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ μᾶς φέρει σύγχυσιν, ὡς ταύτην, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἤδη εὑρισκόμεθα· προτείνω δὲ τώρα, ὅπου εἶναι καιρὸς, διότι ἂν μεθαύριον εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς τῆς Μαντινείας, ὅπου, κύριοι, εἴδατε ὁποῖα εἶναι τ’ ἀποτελέσματα, ν’ ἀνακαλέσητε τὴν ἀπόφασιν, τότε θὰ θέσητε ἀμέσως, ἐνῷ θὰ ἔχομεν ἑτέρους βουλευτὰς ἐντὸς τοῦ περιβόλου, εἰς ἀμφιβολίαν τὴν ὕπαρξιν τῶν τότε εὑρισκομένων βουλευτῶν, καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, ἂν ἡ ἐκλογὴ ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὰ 68 εἰς τὰ 69 εἶναι ἢ ὄχι νόμιμος.

§53Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ ὅ,τι προέκυψεν εἰς τὰς γενομένας ἐπὶ τοσαύτην ὥραν συζητήσεις, ἡ πρότασις δηλαδὴ περὶ ἀνακλήσεως τῆς προλαβούσης ἀποφάσεως, ἴσως ἔχουν τὸν σκοπὸν νὰ ἐπαναφέρωσιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ τοὺς βουλευτὰς τῆς Μαντινείας.

§54ΑΘΑΝ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἤμην καὶ θὰ εἶμαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, ἀλλ’ ἄλλη ἡ μία καὶ ἄλλη ἡ ἑτέρα περίστασις. Ὥστε ποτὲ τὰ ἐπιχειρήματα δὲν ὠφελοῦν τὸν κύριον Δημητριάδην. Καὶ τοῦ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι προέρχομαι ἀπὸ νόμιμον ἐκλογήν.

§55Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ κατανοήσητε, κύριοι, ὅτι διαφέρει τὸ σημερινὸν ζήτημα ὅσον ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴν γῆν ἀπὸ τοῦ προλαβόντος, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐν συντόμῳ τὰ πρακτικά. Ποία ἡ ἱστορία τῆς προχθεσινῆς ἀποφάσεως; 112, ὑπὲρ 56, κατὰ 54, 2 ἠρνήθησαν. Τί εἶπον οἱ ἐναντίοι, «δὲν ἔχομεν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, τουτέστι τὸν ἀριθ. 57» Μετά τινας συζητήσεις περὶ τοῦ ἂν οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον πρέπῃ νὰ συναριθμῶνται ναὶ ἢ ὄχι, ἐπῆλθεν ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας· ἄλλο τότε ἱστορικὸν, ἤτοι ἐνῷ ἐψηφοφόρησαν 126 καὶ ἡ ἀπόλυτος πλειονοψηφία ἀπῄτει 69 ὑπὲρ, ὑπῆρχον μόνον 61, 60 κατὰ καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρνητικαί· τότε ἐγεννήθη ἡ μεγάλη συζήτησις, καὶ ἵνα φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ἠναγκάσθη ὁ κύριος Πετιμεζᾶς νὰ σᾶς φέρῃ τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἥτις εἶναι πλέον γνωστή. Τί εἴπομεν τότε; οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον, διότι τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει δὲν μετρᾷ σώματα καὶ κεφαλὰς ἀλλὰ ψήφους, οἱ ἀρνούμενοι, λέγω, ψῆφον, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὅτι ἐψήφισαν, καὶ οὔτε δύνανται νὰ ματαιώσωσι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ τέλος πάντων ἦτο μία ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἡ ἀνάγκη πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ μὴ ματαιόνωνται αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ εἴμεθα, κύριοι, σήμερον εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην; αὐτὸ θέλω νὰ ἐρωτήσω. Διατί νὰ γεννῶμεν ζητήματα ἑκάστοτε ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα, καὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφέρωμεν κατὰ τὸ δοκοῦν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἴσως δύνανται νὰ ᾖναι κατακριτέαι;

§56ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀναγνώσατε τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§57ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡμεῖς λέγομεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ᾖναι συνεπὴς ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἐφαρμώσῃ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε προχθὲς, πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή.

§58ΖΑΪΜΗΣ. Ἀπεφασίσατε ὅτι οἱ ἀρνηθέντες εἶναι ἀπόντες.

§59ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὴ θέλετε, κύριοι, νὰ διαστρέφητε τὰ ζητήματα. Δὲν ἔχομεν σήμερον κανένα ἀπόντα· 141 βουλευταὶ ἐψηφοφόρησαν, 93 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ Κ. Λαζαρέτου, 41 ἠρνήθησαν καὶ 7 ἔῤῥιψαν λευκάς. Ἐκ τῶν ψηφοφορησάντων 141 πόσοι ἀποτελοῦν τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν, αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν.

§60ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀπόντες οἱ ἀρνηθέντες;

§61ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τοὺς θεωρῶ ὡς ἀπόντας.

§62ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ Κ. Σωτ. Πετιμεζᾶς πῶς ἐνόησε τὴν πρότασίν του;

§63ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅπως τὴν ἐνόησεν ἡ Βουλὴ, ὅπου τὴν ἐψήφισεν.

§64ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἔχετε τὴν ὄρεξιν, νὰ ἀκούσητε τὴν ἀπόφασιν, τὴν ἀναγινώσκω. «Ἡ Βουλὴ θεωρεῖ ὡς ἔγκυρον πᾶσαν ψηφοφορίαν, ἥτις ἀριθμεῖ τοὐλάχιστον τόσας ψήφους ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν ζητημάτων, ὅσαι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἀπαρτίαν τῆς Βουλῆς.» Πᾶσαν ἀπόφασιν· ἀλλ’ εἰς ποίαν περίπτωσιν;

§65ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). «Πᾶσαν».

§66ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλύθη μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ὑπὲρ ψῆφοι, αἱ καταφατικαὶ τοὐτέστι ψῆφοι μὲ τὰς ἀποφατικὰς δὲν ἔχουν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν.

§67ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε βουλευτὰ, συγχύζετε τὴν ἀπαρτίαν μὲ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν.

§68ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς τὴν συγχύζετε.

§69ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ διὰ πᾶσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἀπαρτίαν, καὶ ἀπαρτία θὰ εἴπῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἀπόλυτος πλειοψηφία θὰ εἴπῃ, τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν παρόντων Βουλευτῶν· ἄνευ αὐτῶν τῶν δύω ὅρων δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν.

§70ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Κεχαγιᾶ, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνοίξω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν συνείδησίν σου, θὰ ἦσο σύμφωνος μαζύ μου.

§71ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα, ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἐγκυροτάτη· ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ προχθεσινὴ ἀπόφασις.

§72ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ μία εἰλικρινὴς ἀπόφασις. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του ὡμολόγησεν.

§73ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὅλοι τὸ λέγομεν.

§74ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἐγκυροτάτη, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν. Σήμερον δὲν ἔχομεν παρὰ ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς γενομένης ψηφοφορίας κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, ἐὰν ᾖναι νόμιμος. Ἐὰν ἔχητε σκοπὸν νὰ φέρητε πρότασιν ἀνακλήσεως, τὴν φέρετε εἰς ἄλλην ἡμέραν.

§75ΘΕΟΔ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Αἱ ἐξαιρέσεις ποτὲ, κύριοι, δὲν κάμνουν κανόνα. Προχθὲς εὑρέθημεν εἰς μίαν ἔκτακτον ἐξαίρεσιν· δὲν ἠμποροῦν καθ’ ἡμέραν εἰς τὰ ζητήματα νὰ εὑρίσκωνται ἐξαιρέσεις. Καὶ προχθὲς ἤμην ἐναντίος· εὑρίσκονται ὅμως μερικαὶ ἔκτακτοι περιστάσεις, μεταξὺ τῶν χιλίων μία, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται 10 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἐκ τοῦ ἀναποφασίστου, εἴτε ἐξ ἰδιοτροπίας θέλουν νὰ ματαιώσουν μίαν ἀπόφασιν. Ἡ ἐξαίρεσις ὅμως αὕτη δὲν ἔπρεπε νὰ σᾶς κάμῃ νὰ κάμωμεν ἕνα κανόνα. Ἀλλ’ ὁ κανὼν αὐτὸς, νομίζω, δὲν παρίσταται παρὰ μόνον εἰς τὴν περίστασιν τῆς Μαντινείας, καὶ παρακαλῶ προσέξατε, διὰ νὰ ἀποδείξω διατί. Ἔργον τῆς Βουλῆς, πρὶν καταρτισθῇ, εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶναι ἡ ἐπεξήγησις τῶν νόμων, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα μία Βουλὴ, ἡ ὁποία δὲν κατηρτίσθη εἰσέτι, νὰ νομολογήσῃ. Ἐὰν κατὰ συνέπειαν ἀποφανθῇ σήμερον ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου εἶναι ἔγκυρος, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅτι εἶναι ἔγκυρος, νομίζω, ὅτι αὐτομάτως πίπτει ἐκείνη ἡ πρότασις, διότι δὲν προῆλθεν ἀπὸ Βουλὴν, ἡ ὁποία ἦτο κατηρτισμένη.

§76ΘΡ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, δὲν ἤλπιζον σήμερον, ὅτι μετὰ τὴν προφανῆ κατάδειξιν τοῦ ἀτόπου τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἤθελε γίνει συζήτησις· ἐνόμιζον ὅτι ἡ πλειοψηφία παρασυρθεῖσα τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὑπὸ τῶν προεστώτων αὐτῆς, καὶ ἀναγνωρίσασα σήμερον τὸ λάθος καὶ τὸ ἄτοπον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ ἀπόφασις αὕτη, ἤθελε παραδεχθῆ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκολίας τὴν ἀνάκλησιν ἀποφάσεως, ἀντιστρατευομένης πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, καὶ ἤθελεν εὕρει ἐμὲ προθυμότατον εἰς τὸ ν’ ἀναγνωρίσω ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου. Τί σημασίαν ἔχουν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἦλθε νὰ σᾶς εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Πετιμεζᾶς κατὰ τῆς μειονοψηφίας; Ἔχετε λέγει σκοπὸν, κύριοι, ν’ ἀρνηθῆτε τὴν σύμπραξίν σας ὑπὲρ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν συνδρομήν σας εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ τὰ τοιαῦτα. Πότε, κύριοι, ἡ Βουλὴ κατηρτίσθη; ἦλθον ἐνώπιον ἡμῶν πράξεις νομοθετικαὶ, πράξεις κυβερνητικαὶ, καὶ τὰς ὁποίας ἡ μειονοψηφία ἔδειξεν, ὅτι θέλει ν’ ἀρνηθῇ τὴν σύμπραξίν της; ὅτι θέλει νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; Ἕως χθὲς, κύριοι, ἡ Βουλὴ ἐνησχολεῖτο εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἡ Βουλὴ ἐσυζήτει γνωμοδοτήσεις τῆς ἐπιτροπῆς σας. Ἐὰν ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐννοῇ, ὅτι αἱ γνωμοδοτήσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν πράξεις κυβερνητικαὶ, καὶ ὅτι ἡμεῖς ἐσυζητήσαμεν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παραλύσωμεν τὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κυβερνήσεως, εἶναι ἄλλος λόγος, εἶναι κύριος νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἰδέαν. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς οὐδεμία κυβερνητικὴ πρᾶξις παρουσιάσθη, ἡ μειονοψηφία δὲν ἔπραξεν ἄλλο τίποτε παρὰ νὰ συζητῇ τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς σας· αὐτὰς ἐὰν ὑμεῖς τὰς θεωρῆτε ὡς κυβερνητικὰς πράξεις, τοῦτο, κύριοι, δύναται νὰ ᾖναι διὰ λογαριασμόν σας, δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον.

§77Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀστειεύεσθε, κ. Ζαΐμη;

§78ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι δὲν ἀστειεύομαι, λέγω πολλὰ σπουδαίως, ὅτι δὲν ἐδώκαμεν ἀφορμὴν νὰ μᾶς εἴπουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θέλομεν νὰ παραλύσωμεν τὴν κυβέρνησιν, σήμερον μᾶς τὸ εἶπον.

§79ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον περὶ κυβερνήσεως, εἶπον περὶ Βουλῆς.

§80ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Περὶ κυβερνήσεως εἴπατε.

§81ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον· ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι καθαρῶς ἐναντία τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ σᾶς ὁμιλεῖ περὶ ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων. Ἤλθατε προχθὲς διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ εἴπατε τοὺς ἀρνουμένους ψῆφον δὲν τοὺς θεωροῦμεν ὡς παρόντας, τοὺς θεωροῦμεν ὡς νεκρούς. Τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος· μοῦ εἶναι δὲ ἀδιάφορον ποία εἶναι ἡ νομοθεσία τῶν ἄλλων ἐθνῶν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε ν’ ἀναφέρῃ ὁ κ. Πετσάλης, διότι, ὅταν ὑπάρχῃ ῥητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος, διάταξις καθαρὰ, διάταξις σαφὴς, δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα νὰ φέρητε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης σας διατάξεις ἄλλων συνταγμάτων ἐπικρατειῶν ξένων. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ῥητή· ἡμεῖς ὑπερασπίσαμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν προχθὲς καὶ ἀπεκρούσαμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ἡ ὁποία σᾶς ἔφερεν εἰς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον σήμερον βλέπετε. Τὸ βλέπετε καθαρῶς. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐμμείνητε εἰς τὴν πρότασιν, δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου. Δὲν θέλετε; θέλετε ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ ἔγκυρον· εἴμεθα προθυμώτατοι, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου κατὰ τὰς ἰδέας μου καὶ κατὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν προχθές, εἶναι νομιμοτάτη, εἶναι ἔγκυρος καὶ εἴμεθα προθυμώτατοι νὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν, ἀλλὰ πρὶν πρέπει ν’ ἀνακαλέσητε τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ σᾶς φέρῃ εἰς ἄτοπα.

§82ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡ ἀνάκλησις εἶναι λογική;

§83ΖΑΙΜΗΣ. Πολλὰ λογική.

§84ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τότε ἠμποροῦμεν ὅλας τὰς ἀποφάσεις νὰ ἀναθεωρήσωμεν καὶ ν’ ἀνακαλέσωμεν.

§85ΖΑΙΜΗΣ. Τότε δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ἡ σημερινὴ ψηφοφορία εἶναι ἔγκυρος, διότι εἴπατε προχθές, ὅτι τοὺς ἀρνουμένους δὲν θεωρεῖτε ὡς παρόντας· τὸ ὀρθὸν εἶναι, ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν, δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου· ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Δημητριάδης δὲν ἔχουν σημασίαν τινὰ, ὅτι δηλ. ἐψηφοφόρησαν 141, ὅτι ἀπόλυτος πλειονοψηφία τῶν 141 εἶναι 92, ὅτι ὁ πρόεδρος ἔλαβε 93, αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν, διότι ὅλα καταπίπτουν ἀπέναντι τῆς προχθεσινῆς ἀποφάσεως.

§86ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τῆς Βουλῆς δὲν ἔλαβε καμμίαν ἐφαρμογήν.

§87ΖΑΙΜΗΣ. Ἰδοὺ τὶ ἀπεφασίσθη προχθές. «Ἡ Βουλὴ θεωρεῖ ὡς ἔγκυρον πᾶσαν ψηφοφορίαν, ἥτις ἀριθμεῖ τοὐλάχιστον τόσας ψήφους ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν ζητημάτων, ὅσαι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἀπαρτίαν τῆς Βουλῆς.» Ἤλθατε ἐναντίον τῆς ἰδικῆς μας γνώμης νὰ ἐγγίσητε καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ δι’ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως.

§88ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν ἀπαρτίαν θεωροῦνται παρόντες οἱ ἀρνούμενοι κατὰ τὸν κανονισμόν.

§89ΖΑΙΜΗΣ. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία σήμερον σᾶς φέρει εἰς αὐτὸ τὸ ἄτοπον, παρεξηγήσατε μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ. Θέλετε νὰ παύσῃ τὸ ἄτοπον αὐτό; Πρέπει ν’ ἀνακαλέσητε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ἀνακαλέσατέ την καὶ εἰς τὴν στιγμὴν ἀναγνωρίζομεν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου. Δὲν ὑποστηρίζω δὲ κατὰ μείζονα λόγον τὴν ἑτέραν γνώμην τοῦ κ. Α. Πετιμεζᾶ περὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς συμφέρον τι, διότι δὲν ἔχομεν κανέν· οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν πρότασιν ταύτην εἶχον συμφέρον χάριν μιᾶς ἐκλογῆς νὰ παρερμηνεύσουν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καὶ διὰ τοῦτο μὴ νομίσητε, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν ἰδέαν ὅτι, ἐὰν ἀνακληθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, πρέπει ν’ ἀνακληθῇ καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας. Ὄχι, ἡ ἀπόφασις ἐκείνη θὰ μείνῃ ἰσχυρά· ἀλλὰ σήμερον ἐὰν θέλητε ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου, πρέπει νὰ θεωρήσητε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὡς μὴ λαβοῦσαν χώραν.

§90ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω λόγον περὶ τοῦ παρελθόντος, δὲν ἔρχομαι ν’ ἀναφέρω τί ἔγινε καὶ τί δὲν ἔγινε· δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὴν ἱστορίαν περὶ καταγωγῆς αὐτῆς τῆς ἐκτάκτου προτάσεως, λαμβάνω τὸ πρᾶγμα ὅπως εἶναι, παραδέχομαι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε, δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ συντάγματος· ἀλλὰ λέγω, ποῦ βλέπετε, κύριοι, τώρα τὴν ἀλληλεγγύην μεταξὺ τοῦ ἐφαρμοσθέντος μέρους αὐτῆς τῆς προτάσεως, καὶ ἐκείνου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται σήμερον; Τὸ ἄρθρον 56 ἔχει δύω πράγματα ὅλως χωριστά, λαλεῖ περὶ ἀπαρτίας καὶ καταρτισμοῦ πλειονοψηφίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ ἀπαρτίας τῆς Βουλῆς, εὐτυχῶς σήμερον δὲν εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κηρύξητε ἓν ἀποτέλεσμα τερατῶδες, νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία τῆς Βουλῆς, ἐκφραζομένη διὰ τόσου μεγάλου ἀριθμοῦ ψήφων. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην δὲν εἶσθε. Τί ἔχετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, τί ἔγινε προχθές; Τὸ κατεκρίνατε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινεν· ἐμείνατε λοιπὸν εἰς αὐτὴν τὴν κατάκρισιν, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀναιρέσητε σήμερον, διότι πρέπει δ’ ἄλλης ἀποφάσεως νὰ τὸ ἀναιρέσητε. Ὁ κ. Δημητριάδης ἀνέπτυξε πολὺ καλὰ τὴν ἰδέαν του, ἀλλὰ δὲν ἐννοήθη, παρατηρήσας, ὅτι τότε ἐπρόκειτο μόνον περὶ πλειοψηφίας, δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀπαρτίας. Σήμερον πρόκειται περὶ ἀπαρτίας. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ ὁδηγηθῆτε ἀπὸ μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖτε πλημμελῆ, καὶ ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν ἔλαβε καμμίαν ἐφαρμογήν. Νομίζω λοιπόν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ τετελεσμένον αὐτὸ μέρος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή, εἰμὴ διὰ μιᾶς νέας ἀποφάσεως, γινομένης ἐν τάξει· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει μόνον τὴν ἀπαρτίαν, περὶ οὗ δὲν ὑπῆρξεν ἐφαρμογή, καὶ σήμερον γίνεται ἡ ἐπίκλησις, καὶ ἀπορῶ πῶς γίνεται ἐκ μέρους ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατέκριναν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔγκυρον τῆς σημερινῆς ἀποφάσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται, πολὺ καλὰ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐκεῖνο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς δὲν δύναται εἰς τίποτε, δὲν ὑποχρεοῦται ἀπὸ τίποτε, δὲν ἔχει παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ τὸ Σύνταγμα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου μίαν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν σεῖς λέγετε πλημμελῆ, καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς τὴν ἐπικαλεῖσθε.

§91ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Τὴν σεβόμεθα ὡς ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας.

§92ΣΙΜΟΣ. Συμπεραίνω λοιπὸν νὰ κηρυχθῇ ἔγκυρος ἡ ἐκλογή.

§93ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς καὶ ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν λέγοντα, ὅτι σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἀπολύτου πλειονοψηφίας παρὰ περὶ ἀπαρτίας, τὸ δὲ ζήτημα τῆς ἀπαρτίας δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τοὺς παρόντας ἢ ἀπόντας, τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ ἐξηγήσῃ ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ μία Βουλὴ εὑρισκομένη ἐν ἀπαρτίᾳ, ἐὰν δὲν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ παρόντες βουλευταί. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τοῦ ὑπάρχοντος ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, τουτέστιν 94· ἐὰν ὅμως προηγηθῇ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπολεμήσαμεν καὶ πολεμοῦμεν ὡς παράνομον, ἐάν, λέγω, ὑπάρξῃ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ παρόντες, ἀρνούμενοι ὅμως ψῆφον, δὲν θεωροῦνται παρόντες, ποῦ θὰ συγκροτηθῇ ἀπαρτία, ὅπως σήμερον ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴμεθα 140, ἀλλ’ ἐκ τῶν 140 μόνον 93 εἶναι παρόντες, κατὰ τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§94ΣΙΜΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ τί σᾶς ὑποχρεόνει.

§95ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς ἀπαντῶ. Ἀπαιτεῖται κατὰ τὸ ἄρθρον 56 νὰ ᾖναι ἀπαρτία διὰ νὰ ᾖναι ἔγκυρος ἡ ἀπόφασις· ναὶ ἢ ὄχι;

§96ΣΙΜΟΣ. Ναί.

§97ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀπαιτοῦνται 96 Βουλευταὶ παρόντες, σήμερον δὲ παρόντες εἶναι μόνον 93 κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§98ΣΙΜΟΣ. Μὴ τὸ δέχεσθε. Ποῖος σᾶς λέγει νὰ τὸ δέχεσθε.

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ νομίζετε, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι ὑποστηρίζω πράγματα παράλογα, προχθὲς δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἤμην καὶ ἠγόρευον, δὲν ἤθελεν εἰσακουσθῆ ἡ φωνή μου, ἀπέναντι τῆς θελήσεως τῆς δεξιᾶς πλευρᾶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸ θάῤῥος νὰ ὑποφέρῃ καὶ τὰς συνεπείας, εἶναι παράλογος ἡ ἀπόφασις, διατὶ δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ τὴν ἀνακαλέσητε;

§100ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι θεωροῦμεν αὐτὰ παράλογα, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν σας. Μᾶς κρίνει ὅμως καὶ ὁ κόσμος.

§102ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Κεχαγιᾶ, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν. Παρεδέχθη αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, ἄρα παρεδέχθη τὴν ἀπόφασιν.

§103ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ καταβῶ ἀπὸ τὸ βῆμα, ἐὰν δὲν ἀντικρούσω μίαν συκοφαντίαν, ἥτις ἐῤῥίφθη εἰς τὴν πλευρὰν αὐτὴν, ὅτι σκοπὸς τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εἶναι νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς· ἐλησμονήσατε, διότι τὰ προηγούμενα μαρτυροῦν ὅτι ἄλλοι εἶχον τὴν τακτικὴν αὐτὴν, ἄλλοι ὑποχωροῦσι καὶ ἄλλοι λειποτακτοῦσι.

§104ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§105ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅπως εἴμεθα ἀντιπολιτευόμενοι, θὰ ἤμεθα καὶ ὑπουργικοὶ, ἄλλοι συνηθίζουν νὰ κρατοῦν μίαν γλῶσσαν, ὅταν ἦναι ὑπουργικοὶ, καὶ ἄλλην γλῶσσαν ὅταν ἦναι ἀντιπολιτευόμενοι, ἀκολουθήσατέ μας καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι εἴμεθα πάντοτε συνεπεῖς, ἀπεναντίας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατηγορεῖτε εἰς ἡμᾶς, σεῖς τὸ ἐπράξατε· λοιπὸν δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ συκοφαντῆτε τὴν μειοψηφίαν· ἡ μειοψηφία σήμερον δὲν ζητεῖ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν, ὄχι, εἶναι ἔγκυρος ἐγκυροτάτη κατὰ τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὰ προηγούμενα, τοὐτέστι κατὰ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς τῆς συντακτικῆς Συνελεύσεως, εἶναι ὅμως παράνομος, ἄκυρος κατὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν προχθὲς ἐξεδώκατε, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον δὲν θεωροῦνται παρόντες.

§106ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸν ἀπαρτισμὸν τῆς πλειοψηφίας.

§107ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν καὶ ἰσχυριζόμεθα, ὅτι οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον εἶναι παρόντες, σεῖς ὅμως εἴπατε ὅτι εἶναι ἀπόντες.

§108ΣΙΜΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν τὸ Σύνταγμα.

§109ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τοῦτο μὴν ἐπιμένετε εἰς τὴν παράνομον ἐκείνην ἀπόφασιν.

§110ΣΙΜΟΣ. Ἡ ἀπόφασις ἐκείνη δὲν μένει εἰμὴ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη.

§111ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ, κύριοι, νομίζετε, ὅτι δὲν ἔχομεν καὶ δικαστάς; νομίζετε ὅτι, ἐὰν μίαν ἡμέραν ἀναγνώσουν τὰ πρακτικὰ ἐκείνης τῆς ἀποφάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀρνούμενοι ψῆφον θεωροῦνται ἀπόντες, καὶ ἂν ἀναγνώσουν τὴν σημερινὴν ἀπόφασιν, ὅτι οἱ 93 ἐπλειοψήφησαν, οἱ λοιποὶ ἠρνήθησαν καὶ εἰς ἐκείνην τὴν περίστασιν ἐθεωρήθησαν ἀπόντες, σήμερον δὲ παρόντες, δὲν θὰ εἴπουν ὅτι εἶναι ἀντίφασις φανερὰ;

§112ΜΑΚΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ δώσητε μίαν ἐξήγησιν, ἐὰν ἐννοῆτε τὴν ἀποχώρησιν τῆς παρελθούσης Βουλῆς ἢ τῆς Συνελεύσεως.

§113ΤΙΝΕΣ. Τῆς Βουλῆς.

§114ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ἡ μία μερὶς καὶ ἡ ἄλλη, ὅτι ἐφαρμοζομένου τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ Συντάγματος ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἔγκυρος. Πόθεν προέρχεται ἡ προκειμένη διαφωνία; ἐκ τοῦ ὅτι ἄλλη τις πρᾶξις ἐφηρμοσμένη εἰς προηγουμένην περίπτωσιν, φέρει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ᾖναι ἔγκυρος. Τώρα πρόκειται νὰ κρίνωμεν μεταξὺ τῶν δύω πράξεων αὐτῶν καὶ νὰ λύσωμεν τὴν ἀντιλογίαν. Ποίαν διάταξιν πρέπει νὰ προτιμήσωμεν; Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, ὑπόκειται εἰς ἑρμηνείαν, ἀλλ’ ἡ ἑρμηνεία αὕτη εἶναι πολλαπλῆ, εἶναι αὐθεντικὴ ἑρμηνεία, εἶναι καὶ δογματική. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας καὶ ἡ ἀπόφασις ἡ προχθεσινὴ, τὴν ὁποίαν ἐξεδώκαμεν ἐπὶ τῆς κυρώσεως τῶν πρακτικῶν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος, θὰ ἦτον ὑποχρεωτικὴ δι’ ἡμᾶς. Ἀλλά, κύριοι, ἡ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος δὲν γίνεται δι’ ἀποφάσεως, γίνεται διὰ νόμου, ὅπως γίνονται οἱ νόμοι, διὰ προτάσεως, δι’ ἐπιτροπῆς, διὰ κυρώσεως τέλος τοῦ Βασιλέως συμπράττοντος, δηλ. ὁλοκλήρου τοῦ κοινοβουλίου, διότι μέλος τοῦ κοινοβουλίου εἶναι καὶ ὁ Βασιλεύς. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ Συντάγματος καὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ Σύνταγμα, διότι, λέγω, ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν εἶναι αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος, διότι δὲν εἶναι νόμος, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἑρμηνεία τις ἔγινε τοῦ Συντάγματος· μάλιστα ἐγένετο ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ δογματικὴ ἑρμηνεία, δῆθεν καμμία· ἐπρόκειτο περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Συντάγματος ἐπὶ δεδομένης περιπτώσεως, ὅπως γίνεται πάντοτε. Τώρα τὸ Σύνταγμα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, εἰς τὴν δεδομένην τότε περίπτωσιν τῆς Μαντινείας ἑρμηνευθὲν τότε κακῶς, μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐφεξῆς; ὄχι· οὐδεὶς ἀναμάρτητος. Ἡ Βουλὴ κατ’ ἐμὲ δὲν ἡρμήνευσεν ὀρθῶς τὸ Σύνταγμα εἰς ἐκείνην τὴν δεδομένην περίπτωσιν· δὲν πιστεύω κανεὶς τῶν βουλευτῶν νὰ προσβάλλεται διὰ τοῦτο, οὐδὲ τὸ Σῶμα προσβάλλεται. Τότε, κύριοι, ὅταν ἐσυζητεῖτο αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ἤμην παρὼν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἠδυνήθην νὰ ψηφίσω· τὴν ἐπιοῦσαν ἤθελα νὰ ζητήσω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν πρακτικῶν καὶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἐκείνη ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περιορίζεται μόνον εἰς ἐκείνην τὴν περίστασιν. Ἔτυχε νὰ ἔλθω ἀργά· ἀλλὰ κατόπιν ἐσκέφθην ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ἐφεξῆς τὸ αὐτό· εἶναι νομολογία, ἀλλ’ ἡ νομολογία δὲν εἶναι νόμος καθὼς γνωρίζετε. Συμπεραίνω λοιπὸν ὅτι ἔχομεν τῳόντι ἀπόφασίν τινα προηγουμένην τὴν ὁποίαν ἐὰν ἀκολουθήσωμεν καὶ τώρα, πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὴν γενομένην ἐκλογὴν ἄκυρον· ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν ἤμεθα ὑπόχρεοι νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν, διότι αὐτὴ ἦτον μία ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Βουλὴ εἰς τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν εἰδικὴν ἐκείνην περίπτωσιν· διότι ἐκείνη ἡ ἑρμηνεία περιορίζεται μόνον ἐντὸς τῆς περιπτώσεως ἐκείνης, διότι ἐγένετο, ἐπαναλαμβάνω, ἑρμηνεία ἐπὶ σκοπῷ ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος καὶ ὄχι αὐθεντική. Τώρα δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ προκειμένη ἐκλογὴ πρέπει νὰ ἐπικυρωθῇ· ἀλλὰ ἔρχεται ἄλλο ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ καταργήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν· αὐτὸ δὲν ἔχει κανένα σκοπόν· διατὶ νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν; καὶ ἂν θέλετε, δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν· ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δυνάμεθα νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν, διατὶ νὰ τὸ πράξωμεν; Ἐπειδὴ εὑρίσκομεν μίαν ἀπόφασιν πρὸ δύω ἑβδομάδων ἐσφαλμένην πρέπει καὶ δυνάμεθα νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν; Τότε καὶ ἄλλαι ἐσφαλμέναι ἀποφάσεις, ἂν ὑπάρχωσι, πρέπει καὶ αὐτὰς νὰ τὰς ἀνακαλέσωμεν· καὶ τότε ποῦ θὰ προβῶμεν; θὰ προβῶμεν εἰς ἀναψηλάφισιν ὅλων τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς αὐτῆς καθὼς καὶ τῶν προηγουμένων. Βλέπετε λοιπὸν ποῦ θὰ καταντήσωμεν; αὐτὸ εἶναι τερατῶδες. Ἐὰν δὲ θέλῃ τις νὰ φέρῃ τοιαύτην συζήτησιν δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ καιρὸς αὐτός· τώρα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ᾖναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ ἢ ὄχι. Κατὰ τὸ Σύνταγμα χρειάζεται ἀπαρτία, ἤτοι παρουσία τοῦ ἡμίσεως πλέον ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐκδοθῇ νόμιμος ἀπόφασις· ἐξ 187 βουλευτῶν πρέπει νὰ ᾖναι 95 παρόντες, χρειάζεται ἀπόλυτος πλειονοψηφία· οἱ παρόντες πῶς βεβαιοῦνται; δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐὰν ἐκεῖ ἔγινε κακὴ ἑρμηνεία, δὲν μᾶς παρεμποδίζει οὐδὲ ὑποχρεούμεθα νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν, καὶ ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ κανονισμοῦ διὰ τὰς ἐπιούσας πράξεις τῆς Βουλῆς ἠμποροῦμεν νὰ ἐκφρασθῶμεν καλλίτερα. Δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀναμίξωμεν τὸ ἓν ζήτημα μὲ τὸ ἄλλο· τώρα πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ἂν ἡ παροῦσα ἐκλογὴ ᾖναι ἔγκυρος ναὶ ἢ ὄχι. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο πρέπει νὰ φέρωμεν νέαν πρότασιν, καὶ ἐὰν ἐσφαλμένως ἐφηρμόσθη τὸ Σύνταγμα, τότε (ἀλλὰ ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν) ν’ ἀνακαλέσωμεν τὴν ἀπόφασιν, μόλον τοῦτο δὲν εἶναι τοῦ προκειμένου αὐτὸ, καὶ εἰς μίαν ἄλλην περίστασιν τὸ συζητοῦμεν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ τὴν ἀνακαλέσωμεν· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, αὐτὴ λέγω ὅτι εἶναι κακὴ, διότι δι’ ἐκφράσεως γενικῆς λέγει. «εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν». Ἡ ἔκφρασις αὕτη εἶναι κακὴ, ἀλλ’ ἡμεῖς θ’ ἀντλήσωμεν τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν οὐχὶ ἐκ τοῦ γράμματος ἀλλ’ ἐκ τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ σκοποῦ· ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ λύσις παρεμπίπτοντος ζητήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, καὶ ὁ νοῦς καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς ἦτον αὐτό. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ νομοθετήσῃ· ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ τις αὐτό. Ἐὰν λοιπὸν τὸ γράμμα τοῦ νόμου ἀντιβαίνῃ εἰς τὴν λογικὴν καὶ εἰς ῥητὴν διάταξιν, πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν σκοπὸν τῆς διατάξεως· καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς δὲν ἦτο νὰ κάμῃ νόμον καὶ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν· ὁ σκοπὸς αὐτῆς ἦτο νὰ λύσῃ μίαν ἔνστασιν ἐπὶ συγκεκριμένης περιπτώσεως· ἐὰν ἔσφαλεν εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, τοῦτο δὲν δύναται νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ σφάλωμεν πάντοτε. Ἐπιμένω λοιπὸν καὶ ζητῶ νὰ θεωρηθῇ ἔγκυρος ἡ ἐκλογή.

§115ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά, καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ᾖναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογή.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν.

§117ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς.

§119ΛΑΖΑΡΕΤΟΣ. (Ἀναβαίνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου). Κύριοι συνάδελφοι! Τὸ ἀξίωμα τοῦ προέδρου, εἰς ὃ εὐηρεστήθητε νὰ μὲ ὑψώσητε, εἶναι μέγα, αἱ δὲ δυνάμεις μου ἀσθενεῖς· θαῤῥῶν ὅμως εἰς τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν ὑμῶν, θαῤῥῶν εἰς τὴν εἰλικρινῆ καὶ πεφωτισμένην ὑμῶν συνδρομήν, ἀναδέχομαι εὐγνωμόνως τὴν ἐντολήν σας. Ἡ Βουλὴ αὕτη προώρισται ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν κίνησιν κοινοβουλευτικοῦ βίου καὶ νὰ ἑδραιώσῃ ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἐλευθερίας τὴν τάξιν κατὰ τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους. Εὐτυχὴς θέλω λογισθῆ, ἐὰν δυνηθῶ εἰς τοιαύτην ἡλικίαν, προεδρεύων τοῦ μεγάλου τούτου συνεδρίου, νὰ ἴδω τὴν εὐδαιμονίαν τῆς πατρίδος μας προαγομένην ὑπὸ τὸ Βασιλικὸν σκῆπτρον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ἡμῶν Γεωργίου τοῦ Αου. Ἡμερησία διάταξις.—Ἀντικείμενον τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροέδρων, τῶν γραμματέων καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον.

§120ΤΙΝΕΣ. Ποίαν ὥραν;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν δευτέραν ὥραν μ. μ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5 καὶ ¼).