1868.04.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2

Τῆς 29 Ἀπριλίου 1868.

(Δευτέρα).

Ὥρα 10½ Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! προχθὲς εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προεδρείου ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι οἱ καταλαβόντες τὰς ἕδρας τῶν γραμματέων δὲν εἶναι οἱ νεώτεροι, καὶ ὡς τοιούτους ὑπέδειξα τοὺς παρόντας βουλευτὰς Κ. Κοσονάκον, Ἰωάν. Μαυρομιχάλην καὶ Μπουντούρην· ἡ Βουλὴ τότε ἀπεφάνθη κατ’ ἐπίμονον αἴτησίν μου, ὅτι δὲν εἶναι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὠνόμασα, οἱ νεώτεροι· ἀλλ’ οἱ παρακαθήσαντες αὐτοῦ. Σήμερον, βλέπω, τὰ πρακτικὰ παρεμορφώθησαν, διότι λέγουν ὅτι εἶναι οἱ νεώτεροι, οἱ παρακαθήσαντες αὐτοῦ ἐκ τῶν παρευρεθέντων κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ὁ Κοσονάκος, ὁ Ἰω. Μαυρομιχάλης καὶ ὁ Μπουντούρης, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὠνόμασα ὡς νεωτέρους, ἦσαν παρόντες καὶ ἡ Βουλὴ καθαρῶς ἀπεφάνθη, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῶν νεώτεροι εἶναι οἱ παρακαθήσαντες αὐτοῦ κύριοι. Ἑπομένως προτείνω τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν ὡς πρὸς τὸ μέρος αὐτό.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἔχουν καλῶς (θόρυβος).

§3ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν ἐγκαινιασμὸν τῶν ἐργασιῶν της. Προχθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι νεώτεροι εἶναι οἱ παρακαθήσαντες αὐτοῦ· παρόντες δὲ ἦσαν καὶ ὁ Κοσονάκος, καὶ ὁ Ἰω. Μαυρομιχάλης, καὶ ὁ Βουδούρης καὶ ἂς ἐρωτηθῇ ὁ Κ. Βουδούρης, ὅστις ἀνήκει εἰς αὐτὴν τὴν πτέρυγα (δεικνύει τὴν ἀριστεράν).

§4ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι παρὼν τώρα.

§5ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προχθὲς μάλιστα, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσιζε ταῦτα, ἐγὼ συνωμίλουν μὲ τὸν Κ. Βουδούρην. Ἐγὼ κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν καὶ ἡ πλειοψηφία ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλῃ· ὤφειλον ὅμως νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, Κ. Βουλευτὰ, εἶπε προχθὲς ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ νεώτεροι· ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ ἄλλοι.

§7ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ φέρετε τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἰδῆτε τὴν ἀλήθειαν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· ἔχουν καλῶς τὰ πρακτικὰ, ναὶ ἢ ὄχι;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα· καλά.

§10Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τί, μάλιστα, μάλιστα! Νὰ προκαλέσητε, Κ. Πρόεδρε, ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§11ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§12ΤΙΝΕΣ. (ἐξ ἀριστερῶν) δὲν εἶσθε 15. Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15 ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§13ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ 15 ἂν ἐγερθῆτε, πρέπει νὰ τὸ θελήσῃ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, διότι κανονισμὸν δὲν ἔχομεν.

§14Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἰσχύει ὁ προηγούμενος κανονισμός.

§15ΖΕΡΒΑΣ. Κανένας κανονισμὸς δὲν ἰσχύει (θόρυβος).

§16ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ Κ. Ζέρβας ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἰσχύει κανένας κανονισμός, ἐγὼ λέγω ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι ἐπιθυμῶ ἡ ψῆφός μου νὰ μένῃ αἰωνίως εἰς τὰ πρακτικά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τὸ ἐζητήσατε 15, νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις· ὅσοι παραδέχονται ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουν καλῶς λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§18ΑΓΑΜ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὅσοι παραδέχονται ὅτι εἶναι παραμορφωμένα τὰ πρακτικὰ νὰ εἴπωσιν ναὶ, ὅσοι λέγουν ὅτι δὲν εἶναι παραμορφωμένα νὰ εἴπωσιν ὄχι· οὕτω θὰ τεθῇ τὸ θέμα.

§19Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ, Κύριοι, ἔχομεν στενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἀφοῦ ἐγείρεται μία τοιαύτη διαφωνία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβληθοῦν τὰ ἐπίσημα μὲ τὰ στενογραφημένα καὶ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις, ἂν ἐγένετο λάθος; διότι δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀξιοπρεπὲς νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἓν τοιοῦτον ζήτημα πίστεως πρὸς τὸ προεδρεῖον. Λοιπὸν προτείνω ν’ ἀφήσωμεν πᾶσαν συζήτησιν, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα διόρθωσις, ἂν ἐγένετο λάθος, καὶ νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ, μένουν διὰ νὰ διορθωθοῦν. Ὅσοι τῶν Κ. Βουλευτῶν δὲν ὡρκίσθησαν εἰς τὴν ἔναρξιν νὰ προσέλθουν νὰ ὁρκισθοῦν. Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον οἱ Βουλευταὶ Θ. Κανακάρης, Θ. Δαραλέξης, Εὐθ. Πλαστήρας, Γ. Μπούμπουρας, Ν. Παγκράτης Α. Γκοῦσκος, Γ. Τυπ. Ἰακωβάτος, Χ. Τυπ. Ἰακωβάτος, Ἰω. Σούλης Βάρκας, Γ. Δελαπόρτας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μᾶς ἐπαρουσιάσθη μία ἀναφορὰ ὑπὸ δύω βουλευτῶν, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσωμεν διὰ νὰ ἀποφασίσητε ὅ,τι ἐγκρίνετε.

§23ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις λογικῶς πρέπει νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης, καθ’ ὅσον εἴδετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἠγέρθη ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρ’ ὀλίγον νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν δὲν ἐπρολάμβανε νὰ δώσῃ μίαν ἄλλην λύσιν ὁ Κύριος Σωτηρόπουλος. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν αὐτὴν ἠθέλομεν ἔλθει κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀλλ’ εἰς τὸν κατάλογον τῆς παρελθούσης Βουλῆς ὁ κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, ὡς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀνέβαινεν εἰς 181 βουλευτὰς, ὁ δὲ κατάλογος ὁ σημερινὸς ἀναβαίνει εἰς 187, καὶ ἀπορῶ πόθεν προῆλθεν αὕτη ἡ μεγάλη προσθήκη ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἕως σήμερον.

§24ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Εἰς τὴν ἐξέλεγξιν θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τούτου.

§25ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἐνθυμοῦμαι μὲν, ὅτι εἰς τὴν πρώτην Βουλὴν παρεδέχθησάν τινας προσθέτους ἢ ἐπιλαχόντας, ἀλλ’ οὗτοι εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀφοῦ προαπεφάσισεν ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι παραδεκτοί. Νομίζω λοιπὸν καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκεῖνοι ἐξ αὐτῶν, τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω βουλευτὰς, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐξέδωκε κἀμμίαν ἀπόφασιν δι’ αὐτοὺς, πρέπει νὰ μείνουν μὲν ἐντὸς τοῦ περιβόλου, ἀλλὰ νὰ μὴ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§26Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ Κ. Α. Πετιμεζᾶ εἶναι πρόωρος· δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ νὰ ἴδωμεν ποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ὁ τῆς παρούσης. Ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν κανονίζεται ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν ἑκάστης ἐπαρχίας· ἑπομένως, ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία παρετήρησεν ὅτι εἴς τινας ἐπαρχίας ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς, κατ’ ἀνάλογον λόγον ἔπρεπε ν’ αὐξήσῃ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν αὐτῶν. Ἡ παρατήρησις, ὅτι ὁ κατάλογος τῆς παρούσης Βουλῆς περιέχει πέντε ἓξ βουλευτὰς περισσοτέρους, εἶναι μία παρατήρησις, ἥτις δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς κανένα λόγον βάσιμον, οὔτε εἰς τὸν νόμον. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ αὔξησις, νὰ μὴ ἔχουν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν· καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς Δωρίδος δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τρεῖς ἀλλὰ δύω, ἡ ἐπαρχία τῆς Καρυστίας νὰ ἔχῃ τέσσαρας ἀλλὰ τρεῖς, τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἐξέλθῃ ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος ὅστις ἐναντίον τοῦ νόμου εἰσῆλθεν· ἑπομένως ἡ παρατήρησις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι πρόωρος καὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου κάμνω μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ κάμω, διότι ὁ Κ. Πετιμεζᾶς γνωρίζει τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας ἀναγινώσκονται αἱ προτάσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ τοῦτο γίνεται παντοῦ κατὰ τοὺς κανονισμοὺς ὅλων τῶν κοινοβουλίων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀναγνώσῃ ὅσα ἔγγραφα εἰς αὐτὸ ὑπεβλήθησαν.

§27ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ πᾶσα πρότασι, ἥτις ὑπεβλήθη· ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις της ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν λογικήν· ὅταν ἀμφισβητῆται ἡ ὕπαρξις ἡ νόμιμος καὶ ἡ ἰδιότης 15 βουλευτῶν, πῶς δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν προτάσεων; ποῖον εἶναι τὸ δίκαιον καὶ τὸ λογικὸν, ὅπερ πρέπει νὰ προτάξωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν; Πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι δὲν πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν πάσης προτάσεως, ὅθεν δήποτε καὶ ἂν προέρχεται, ἀνθρώπων τῶν ὁποίων ἀκόμη ἡ ἰδιότης διαμφισβητεῖται. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ προτάξω τὴν πρότασιν αὐτήν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος μᾶς ἔκαμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεγομένων βουλευτῶν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν στηρίζεται ἢ ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία ἔχει, καὶ ἑπομένως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶναι ἡ ἁρμοδία νὰ κανονίσῃ ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ ἑκάστη ἐπαρχία, λέγω ὅτι ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος δὲν ἔχει καθόλου δίκαιον, διότι εἴς τινας μὲν τῶν ἐπαρχιῶν αὐτὴ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὁρίζει ἀνώτερον ἀριθμὸν τοῦ κανονισμένου, εἴς τινας δὲ ὄχι, εἴς τινας δὲ, ἐνῷ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ὥρισε τὸν ἀριθμὸν Α, ἡ δημοτικὴ ὥρισε τὸν ἀριθμὸν Β, καὶ οὕτως ἐπῆλθεν ἕνας κυκεὼν καὶ μία σύγχυσις εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Καὶ λόγου χάριν, σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Χαλκίδος τὸ διοικητικὸν πρόγραμμα λέγει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία αὕτη θὰ δώσῃ εἶναι τρεῖς, καὶ μολαταῦτα δίδονται τέσσαρες βουλευταί· τὸ δὲ εἰσιτήριον ἴσως ἐδόθη μετὰ 20 ἡμέρας εἰς τὸν τέταρτον βουλευτήν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὄχι μόνον δὲν εἶναι νόμιμος, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀληθής. Ἄλλως, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἂν ἤθελεν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἤθελε κανονίσει τὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν τινων κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, πῶς ἤθελε τὸν κανονίσει; ποῦ ἤθελε στηριχθῆ; Βεβαίως εἰς μίαν ἀπογραφὴν, ἀπαρίθμησιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε κάμει. Ἀλλ’ ἐνήργησε τοιαύτην ἀπαρίθμισιν; ἢ ἐὰν ἐνήργησεν, ὤφειλε νὰ τὴν περιορίσῃ μόνον εἰς πέντε ἓξ ἐπαρχίας καὶ ὄχι εἰς ὅλον τὸ κράτος; ἐκτὸς πλέον ἐὰν ἰσχυρίζεται ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὅτι θεία ἔμπνευσις κατέβη εἰς τὸ κεφάλι τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ εἶπεν, ὅτι μόνον εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας ηὔξησεν ὁ πληθυσμὸς, εἰς δὲ τὰς ἄλλας ἔμεινεν ὁ αὐτὸς ἢ ἠλαττώθη. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔφερα, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν πρόταξιν αὐτῆς, ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν λογικὴν καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τοὺς κατ’ οὐσίαν ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔφερεν εἰς ἀντίκρουσιν ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος, καθόλου δὲν ἠδυνήθη νὰ μᾶς πείσῃ, καὶ οὔτε τὸν ἑαυτόν του, ἀλλὰ μόνον εὐηρεστήθη ν’ ἀντιτάξῃ ἕνα ἰσχυρισμὸν ἀνίσχυρον, μίαν ἀνίσχυρον ἔνστασιν, ἵνα δυνηθῇ ν’ ἁρπάσῃ τὸ ζήτημα διὰ τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλ’ ὄχι, Κύριοι! Ἡ Βουλὴ ἡ παροῦσα πρέπει νὰ ἐγκαινιάσῃ διὰ τῆς συζητήσεως τῆς λογικῆς καὶ ἐλευθέρας, διὰ τῆς μετ’ ἀκριβείας ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις της, καὶ οὕτω νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει. Διὰ ταῦτα ἐπιμένω, ὅτι ἡ πρότασίς μου πρέπει νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης προτάσεως, διότι οὕτως ἀπαιτεῖ ἡ λογικὴ καὶ τὸ δίκαιον.

§28Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ κυρίου προαγορεύσαντος, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐγκαινιάσῃ τὰς ἐργασίας της νομίμως καὶ λογικῶς· ἀλλ’ αὐτὸ ἴσα ἴσα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς τὴν νομιμότητα οὔτε εἰς τὴν λογικήν. Ποῦ εὗρεν ὁ Κ. προαγορεύσας τὸν κανόνα, τὸν λόγον ἢ τὴν διάταξιν, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ περιμείνῃ νὰ ἐξελέγξῃ ἡ Βουλὴ τὸν πληθυσμὸν διὰ νὰ ἀποφασίσῃ τὸν ἀριθμὸν ἑκάστης ἐπαρχίας; Εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου πρώτου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀναφέρεται, ὅτι ἑκάστη ἐπαρχία, ἔχουσα πληθυσμὸν μέχρι τῶν δέκα χιλιάδων ψυχῶν, ἐκλέγει ἕνα βουλευτὴν, ἀπὸ δέκα ἕως εἴκοσι δύο καὶ οὕτω καθεξῆς· εἰς δὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ αὐτοῦ νόμου ὁρίζεται, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ διὰ τοῦ προγράμματός της θέλει προσδιορίσει τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν κλπ. Ἄρα ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἥτις εἶναι μόνη εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὸν πληθυσμὸν ἑκάστης ἐπαρχίας, αὐτὴ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ὀφείλει νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν, καὶ ὅπως ὁ πληθυσμὸς δὲν εἶναι στάσιμος, οὕτω δὲν πρέπει νὰ ἦναι στάσιμος καὶ ὁ ἅπαξ προσδιορισθεὶς ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν· ὅπως αὐξομειοῦται ὁ πληθυσμὸς εἰς ἕκαστον τόπον, οὕτω δέον νὰ αὐξομειοῦται καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν. Ἂν θέλετε, ἴσως ἔγεινε λάθος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, ὅτε ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐργασίας ταύτης καὶ εἰσήγαγε τὸ σύστημα τῶν ἐπιλαχόντων. Δὲν ἐννοῶ ν’ ἀντείπω, ὅτι κυριαρχικὸν δικαίωμα δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ, ἐὰν κακῶς ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ προσδιώρισε τὸν ἀριθμὸν, νὰ τὸν μεταβάλῃ· εἰς τοῦτο εἶναι ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ ἐλαττώνῃ ἢ αὐξάνῃ· ἀλλὰ τὴν προκαταρκτικὴν ἐργασίαν τὴν ἔχει ἡ διοικητικὴ ἀρχή. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἐντὸς τοῦ δικαιώματός της καὶ τοῦ νόμου ὥρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν εἰς μίαν ἐπαρχίαν, τίς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ ᾖναι παρόντες, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβωσι μέρος οἱ μετὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τούτου ἐκλεχθέντες καὶ εἰδοποιητήρια νόμιμα λαβόντες βουλευταί; Αὐτοὶ ἔχουν νόμιμον ὕπαρξιν καὶ μέχρις ὅτου ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον εἶναι νόμιμοι βουλευταὶ ὡς καὶ οἱ ἄλλοι. Μόνον ὅταν ἡ Βουλὴ εἴπῃ, ὅτι δὲν πρέπει ἡ δεῖνα ἐπαρχία νὰ ἔχῃ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν ἀριθμὸν, τότε ὁ τελευταῖος κατὰ τὰς ψήφους βουλευτὴς ἀπέρχεται. Ἡ πρότασις λοιπὸν τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος εἶναι λίαν πρόωρος, δὲν ἔχει οὐδεμίαν νόμιμον ὑπόστασιν, καὶ ἑπομένως δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει τὴν ἀποῤῥίψει ἢ τὴν παραπέμψει εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἄλλον λόγον, ἂν πρέπῃ νὰ προταχθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἢ τὸ ἄλλο τῆς προτάσεως τῶν ΚΚ. Παππαμιχαλοπούλου καὶ Βαλασσοπούλου, μὰ τὴν ἀλήθειαν, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιμένω πολύ· λογικώτερον μοὶ φαίνεται νὰ προηγηθῇ τὸ ἄλλο. Ἀλλ’ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως, μᾶς εἶναι ἀδιάφορον· ἡ πρότασις τοῦ προαγορεύσαντος εἶναι λίαν πρόωρος καὶ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν.

§29Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος βουλευτὴς Καλαβρύτων, κύριος Α. Πετιμεζᾶς, εἶναι λίαν οὐσιῶδες καὶ σπουδαῖον· διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐπιλαχόντων, θέλει καθιερώσει ἀρχὴν, ἥτις δύναται νὰ ἔχῃ ὀδυνηρὰς συνεπείας, καὶ αἱ συνέπειαι αὗται θὰ ᾖναι αἱ ἑξῆς· δύναται νὰ παραδώσῃ τὴν τύχην τῆς Βουλῆς εἰς ἀριθμόν τινα ἐπιλαχόντων βουλευτῶν Ἐὰν, Κύριοι, ἀποδεχθῆτε, ὅτι δύνανται νὰ διαμένωσι καὶ ψηφοφορῶσιν ὅλοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον εἰσιτήρια παρὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ἀπέστειλεν ἑκάστη ἐπαρχία, δὲν θέλετε δυνηθῇ νὰ θέσητε εἰς τὸ μέλλον κᾀνὲν τέρμα· θέλετε ἀφήσει τὴν Βουλὴν εἰς τὰς χεῖρας οὐχὶ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, περὶ ἧς σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Δημητριάδης, ἀλλ’ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, καὶ ἰδίως τὸ ἄρθρ. 36, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ Κ. Δημητριάδης, δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων· τὸ ἄρθρον ῥητῶς τὸ δικαίωμα τοῦτο χορηγεῖ εἰς τὸν δήμαρχον, καὶ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἄρθρου δύναται νὰ σᾶς πείσῃ περὶ τούτου. Ἰδοὺ τί λέγει. Ἄρθρ. 36 «Τὸ περὶ ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας Β. Διάταγμα ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ κοινοποιεῖ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς προσδιορίζουσα καὶ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· αὗται δὲ ἐκδίδουσι καὶ δημοσιεύουσι κλπ. πρόγραμμα, ἀναφέρον ἀκριβῶς κλπ. τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν.» Αἱ διοικητικαὶ λοιπὸν ἀρχαὶ, κατὰ τὸ ἄρθρον 36, δὲν ἔχουν ἄλλο δικαίωμα παρὰ νὰ ὁρίσουν τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας· τὸ ἄρθρον εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως· ἀνέθηκε δὲ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τὸ δικαίωμα, τοῦ νὰ προσδιορίζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν. Καὶ τί δύναται νὰ συμβῇ; νὰ σᾶς τὸ εἴπω· εἰς μίαν ἐπαρχίαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ πιθανὸν νὰ συμφωνήσουν ἀντὶ τοῦ ὡρισμένου ὑπὸ τοῦ νόμου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν νὰ προκηρύξωσι τὸν διπλάσιον, διότι εἰς αὐτὰς ἔγκειται ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν. Καὶ ἐάν, Κύριοι, σήμερον καθιερώσητε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθουν βουλευταὶ περισσότεροι, θὰ καθιερώσητε τὸ δικαίωμα τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν νὰ προσδιορίζουν ὁποιονδήποτε ἀριθμὸν βουλευτῶν θέλουν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν· κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον θέλετε ἀλλοιώσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους· ὁ νόμος περὶ βουλευτῶν ὥρισεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν. Ὁ νόμος τοῦ 64 ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς νὰ προσδιορίζωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν, διότι ἔχουν τὰ δημοτολόγιον, ἐκ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ὁρίζωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν· ἴσως τοιοῦτός τις ἦτον ὁ λόγος τοῦ νομοθέτου, ὅστις ἠθέλησε τὸ δικαίωμα τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν νὰ τὸ ἀποδώσῃ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θελήσῃ ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ νὰ θέσῃ περιορισμούς τινας, καθὼς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, εἰς τὸ μέλλον θέλει ἀλλοιωθῆ ἐντελῶς ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους. Σήμερον, Κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, δὲν ἐννοῶ διὰ ποίους λόγους σᾶς εἶπον οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ Παππαμιχαλόπουλος καὶ Δημητριάδης, θεωρεῖται πρόωρος· ὁ κύριος Πετιμεζᾶς δὲν σᾶς ἐπρότεινεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποβάλητε τοὺς ὑπεραρίθμους τούτους βουλευτὰς, ἀλλ’ ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι πρέπει νὰ μείνουν εἰς κατάστασιν ἀδρανείας μέχρις ὅτου ἐνεργηθῆ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν· θὰ μένουν ἐντὸς τοῦ περιβόλου, ἀλλὰ δὲν θὰ ψηφοφοροῦν· ὡς δὲ ἐπληροφορήθην, τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῶν βουλευτῶν ἀλλοῦ μὲν ὥρισεν μία πρᾶξις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλοῦ δὲ προσδιώρισεν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἀλλοῦ δὲ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί. Πολὺ ὀρθῶς λοιπὸν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἔλαβε χώραν κυκεὼν εἴς τινας ἐπαρχίας. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο τοῦ νὰ μένουν ἐν ἀργίᾳ οἱ περισσεύοντες οὗτοι βουλευταὶ, δὲν ἤθελε προσβάλει οὔτε τοὺς νόμους οὔτε αὐτοὺς τοὺς ἰδίους· ὀλίγας ἡμέρας δύνανται νὰ μείνουν οὕτως, ἕως ὅτου ἐξελεγχθῇ ἡ ἐκλογή των· δύνανται νὰ μείνουν ἐντὸς τοῦ περιβόλου, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἔχουν δικαίωμα ψήφου. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. Πρόεδρε, εἶναι σπουδαιότατον καὶ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ νομίσῃ ἀσήμαντον, ὅσον ὁ κ. Παππαμιχαλόπουλος τὸ ἐκλαμβάνει.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἔδωκε τὸ δικαίωμα, οὔτε εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς νὰ προσδιορίζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, οὔτε εἰς τὰς δημοτικὰς, ἀλλὰ μόνον εἰς τὸν πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας· ἀναλόγως λοιπὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πολιτῶν πρέπει νὰ προσδιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ, ὅτι τὸ δίκαιον ἦτο νὰ ὑπάρχουν στατιστικαὶ προσδιορίζουσαι, τὰ δημοτολόγια τοῦ Κράτους καὶ, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ ἐκδίδωνται αἱ προσκλήσεις εἰς τὸν λαὸν διὰ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς βουλευτάς του. Δυστυχῶς ὅμως, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ βουλευτῶν νόμου αἱ κυβερνήσεις δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκόν των. Ἡ ἔλλειψις ὅμως αὕτη δὲν πρόκειται σήμερον νὰ κριθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς· ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο πρακτικῶς· καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τοὺς ἑξῆς συλλογισμούς. Δέν ὑπάρχουν, κύριοι, τακτικὰ δημοτολόγια, ἢ ὑπάρχουν ὅσα ἐσχηματίσθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1861. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν προσδιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον. Ἡ Βουλὴ ἡ διαλυθεῖσα μὴ ἔχουσα βάσεις ἀληθεῖς ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηριχθῇ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1865, παρέβη τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας εἶχε κάμει τὸ ὑπουργεῖον, καὶ προσδιώρισεν εἴς τινας ἐπαρχίας περισσοτέρους βουλευτὰς καὶ τοὺς εἰσήγαγεν. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἀφοῦ τοιαύτας ἀποδείξεις δὲν ἔχομεν στατιστικῶν δημοτολογίων, ἵνα φωτίσωσι τὴν Βουλὴν, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ προέλθῃ εἰς μίαν ἀπόφασιν κατὰ τὰς σκέψεις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου· πρὸ παντὸς δὲ ὀφείλει νὰ ἴδῃ τὰς ἀποδείξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ προσδιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Ζαΐμης, σᾶς εἶπεν προτήτερα, καὶ πιθανὸν νὰ εἶπεν μίαν ἀλήθειαν, ὅτι ἀλλοῦ μὲν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἀλλοῦ δὲ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ προσδιώρισαν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σᾶς πείθει ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λάβητε οἱανδήποτε ἀπόφασιν πρὶν ἴδητε τὰς δικογραφίας καὶ τὰ ἔγγραφα τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἴδητε ἐὰν εἶχε δίκαιον ἡ Κυβέρνησις; ποῖος ἠμπορεῖ μὲ κλειστοὺς ὀφθαλμοὺς, χωρὶς νὰ λάβῃ τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἴδῃ ποῦ ἐστηρίχθησαν αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ, ὅπως ἐκδώσουν τὰ εἰσιτήρια, ν’ ἀποφασίσῃ τι χωρὶς νὰ τρέξῃ τὸν κίνδυνον νὰ ὑποπέσῃ εἰς ἕνα ἄτοπον; Φρονῶ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐξελέγξεως δὲν ἦτο μόνον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς αὐξήσεως τῶν βουλευτῶν, διότι πράγματι τὸ ζήτημα ἔγκειται εἰς τὸ νόμιμον ἢ μὴ τῶν εἰδοποιητηρίων· διότι δυνάμει τούτων εἰσῆλθον μέσα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἂν τοῦτο ᾖναι, τότε ῥητῶς ἂς γείνῃ συζήτησις περὶ τῶν εἰδοποιητηρίων. Ὅλοι ἡμεῖς, κύριοι, μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐλάβομεν φυσικῷ τῷ λόγῳ ἓν εἰδοποιητήριον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, διὰ τοῦ ὁποίου εἰδοποιούμεθα, ὅτι ἐξελέχθημεν. Βεβαίως, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐξελέχθημεν, θὰ τὸ δικάσῃ ἡ Βουλὴ· ἀλλὰ δύναται πρὶν ἀνοίξῃ τὸν φάκελλον τῶν πρακτικῶν ἑκάστης ἐκλογῆς, καὶ ἴδῃ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ τῶν ἐνστάσεων, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ οὕτως ἢ ἄλλως; Βεβαίως, κύριοι, ἡ Βουλὴ δὲν θέλει τρομάξει, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους θέλει τρέξει τὸν ἔσχατον κίνδυνον, διότι τέσσαρες ἢ πέντε βουλευταὶ εἰσῆλθον λαβόντες εἰδοποιητήρια ἀπὸ τὰς ἀρχάς. Εἶπον προτήτερα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέταξέ που νὰ ἐκλεχθῶσιν ἕνας περισσότερον ἢ ἠδύνατο ἀκόμη καὶ εἷς ὀλιγώτερον, διότι αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὑπάρχει δεδομένον εἰς τὸν πληθυσμόν· ὁ πληθυσμὸς ὑπόκειται εἰς αὐξομοίωσιν, ἐδύνατο λοιπὸν καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο νὰ κάμῃ. Ἡ κυβέρνησις ἦτο μόνη ἁρμοδία νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν αἱ αὐξομοιώσεις αὗται ἀξιωματικῶς ὑπάρχωσιν εἴς τινας ἐπαρχίας· ἡμεῖς δὲ οἱ μὴ ἔχοντες ἀνὰ χεῖρας εἰμὴ τὰ δημόσια βιβλία, πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε καλὰ ἢ κακὰ διατάξασα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἔχουσα τὰ μέσα νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, θὰ ἐφώτισε καὶ τὰς ἀρχὰς, καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ πρακτικὰ ἑκάστης ἐκλογῆς. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μόνη ἡ Κυβέρνησις ἦτον εἰς θέσιν νὰ πεισθῇ, ἂν μία ἐπαρχία ᾖναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ περισσοτέρους βουλευτάς· καὶ ἐὰν ἐπείσθη ἢ ὄχι, δὲν ἕπεται νὰ τὴν δικάσητε πρὶν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἴδητε ποῖον πνεῦμα, ποία διάταξις, τέλος πάντων, πῶς προῆλθον εἰς τοιαύτας ἀποφάσεις αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ, νὰ δώσουν εἰσιτήρια· λοιπὸν χωρὶς νὰ ἔχητε τὰς ἀποδείξεις δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε εἴς τινας, ἀπέλθετε μέχρις ὅτου ἐξελεγχθῇ ἐὰν ἡ ἐπαρχία ἡ ὁποία σᾶς ἐξέλεγξε ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον πληθυσμόν· ἢ ἄλλως νομίζετε ὅτι δὲν ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπουν, ἀπέλθετε μεχρισότου ἴδωμεν ἐὰν καὶ αἱ ἐδικαί σας ἐπαρχίαι δίδουν τόσους βουλευτὰς, διότι ἰσχυριζόμεθα ὅτι ἠλαττώθη ὁ πληθυσμός; Κύριοι, ἐὰν ῥίψητε ἓν καὶ μόνον βλέμμα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δι’ ὅλων τῶν μέσων προσεπάθησε νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν μακρὰν τῶν ἐκλογικῶν πράξεων· θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι παρὰ ὁ κῆρυξ τῶν ἀποφάσεων τοῦ λαοῦ· ὁ λαὸς ζητεῖ τοὺς ὑποψηφίους, πέμπει τὰς ἀναφορὰς εἰς τὸ δικαστήριον· τοῦτο ἀνακηρύττει, καὶ ἡ ἀρχὴ ἡ διοικητικὴ δὲν χρεωστεῖ ἢ νὰ κοινοποιήσῃ τὰς πράξεις τοῦ δικαστηρίου. Μόνον δύο οὐσιαστικὰ δικαιώματα ἄφησεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν, τὴν παράδοσιν τῶν καλπῶν εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ τὰ εἰδοποιητήρια, διότι δὲν ἐδύνατο ποῦ ἀλλοῦ νὰ τὰ δώσῃ· εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Συνέλευσις ἂν ἐδύνατο νὰ εὕρῃ μέσον, ὥστε ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ μήτε τὸ εἰδοποιητήριον νὰ μὴ δίδῃ, ἤθελε τὸ κάμει· τοιοῦτον ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Λοιπὸν, κύριοι, εἰδοποιητήριον ἐκδεδομένον ἀπὸ τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς παρέχει μόνον εἰς ἡμᾶς ἓν τεκμήριον, εἰς ἐκείνας δὲ μεγίστην εὐθύνην, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξαν. Οἱ ἔχοντες λοιπὸν τὰ εἰδοποιητήρια καὶ εἰσελθόντες εἰς τὴν Βουλὴν, καί τοι ὑπεράριθμοι κατὰ τὴν ἰδέαν τινῶν, δηλ. εἰσελθόντες ἀπὸ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ἀντιφρονούντων, δὲν ἔχουν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν, οἱ ἔχοντες τὰ εἰδοποιητήρια ταῦτα δὲν δύνανται παρὰ νὰ μένωσιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ταύτης, εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὅλοι· καὶ τότε νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς ἀπέλθετε ἐκ τοῦ περιβόλου, ὅταν ἴδωμεν ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὅτι τοιαῦτα στοιχεῖα ὑπὲρ αὐτῶν δὲν ὑπάρχουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις μου καὶ οἱ συλλογισμοί μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ δὲν ἐννοῶ δι’ ὅσων εἶπον νὰ προδικάσω τίποτε, διότι χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ ἑκάστης ἐκλογῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ μορφώσω ἰδέαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐῤῥίφθη τὸ ζήτημα καὶ ἐῤῥίφθη παρακαίρως, ἀναρμοδίως καὶ ἄνευ ἀποδεικτικῶν μέσων, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ συμβουλεύσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀρχίσῃ μὲ τάξιν λογικὴν τὰς ἐργασίας της καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν κατὰ τάξιν, καὶ τότε μόνον τίθεται εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ ὀρθῶς καὶ δικαίως· διότι σήμερον φαίνεται ἄτοπον νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς βουλευτὰς αὐτοὺς, ἐξέλθετε· καὶ αὔριον νὰ τοὺς εἴπωμεν, εἰσέλθετε· Ὅπως ἀποφύγωμεν τὸ ἄτοπον, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν τοὺς κειμένους τίτλους ἑκάστου τῶν βουλευτῶν ὡς ἔχουσι. Δὲν ἐννοῶ δὲ ποῖος κίνδυνος μέλλει ν’ ἀπειλήσῃ τὴν πολιτείαν ἢ τὴν πατρίδα.

§31ΑΘΑΝ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ προαγορεύσας ἔντιμος βουλευτὴς καὶ ἐξάδελφός μου σᾶς εἶπεν, ὅτι τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἡ ψηφίσασα τὸν ἐκλογικὸν νόμον Ἐθνοσυνέλευσις ἀπεμάκρυνεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἀπὸ τὰς πράξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ φέρουν μίαν ἀλλοίωσιν, μίαν ἐπήρειαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. Ἔχω ὅμως τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὸν Κύριον βουλευτὴν Καλαβρύτων, ὅτι ὅσον ἡ Συνέλευσις ἤθελησε ν’ ἀπομακρύνῃ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, τόσον αὕτη πλησιάζει εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ οὐ μόνον πλησιάζει, ἀλλ’ ἐκφράζεται, ἐπηρεάζει, ἐπεμβαίνει. Ἐπίστευα, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἤθελε λύσει τὸ ζήτημα πρακτικῶς, ἤθελε μᾶς φέρει συγκεκριμένα πράγματα, ἐξ ὧν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι τὰ εἰδοποιητήρια, τὰ ἐκδοθέντα διὰ τοὺς ὑπεραρίθμους, ἐξεδόθησαν νομίμως, καλῶς. Ἀλλὰ τί σᾶς εἶπεν; Εἶπεν, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, οὔτε ὁ νομάρχης, οὔτε οἱ δήμαρχοι εἶναι ἁρμόδιοι νὰ προσδιορίσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ ὁ πληθυσμός. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἔθεσεν ὄργανα ἁρμόδια, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουν προγράμματα καὶ ὁρίζουν ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν ἑκάστης ἐπαρχίας. Τί σᾶς εἶπον ἐν συνόψει εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, ὅταν ἔφερα τὸ ζήτημα τοῦτο; Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς διαφόρους ἐπαρχίας διέταξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δοθῶσιν εἰδοποιητήρια ἀκολούθως εἰς ὑπεραρίθμους, καὶ σᾶς ἔφερα συγκεκριμένα πράγματα. Ἀλλὰ καταλήγων τὸν λόγον του ὁ προαγορεύσας, σᾶς εἶπεν, ἀφοῦ εἶπε προηγουμένως, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμοδία ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς της, ὡς ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κρατεῖ εἰς χεῖράς της, εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ποῖος εἶναι ὁ πληθυσμὸς, καὶ ἑπομένως νὰ κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν. Βλέπετε ἐκ τούτου, ὅτι ὁ προαγορεύσας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔπεσεν εἰς φανερὰν ἀντίφασιν μὲ τὸν ἑαυτόν του. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Χαλκίδος ἐξέδωκεν ὁ νομάρχης καὶ αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ πρόγραμμα, δι’ οὗ ὥρισαν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν εἰς τρεῖς· καὶ μολαταῦτα μετὰ τὴν διαλογὴν, ἀφοῦ ἐδόθησαν τὰ τρία εἰδοποιητήρια κατὰ τὴν διακήρυξιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀφοῦ παρῆλθον 20 ἡμέραι, ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ διετάχθη ὁ νομάρχης νὰ δώσῃ καὶ τέταρτον εἰσιτήριον, ὅπερ ἐξεδόθη καὶ εἰσῆλθε καὶ τέταρτος βουλευτὴς ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἔχομεν ἑτέραν ἐπαρχίαν, τὴν τῆς Σύρου· ἐκεῖ γνωρίζω, ὡς ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸν τύπον, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ὥρισε τρεῖς μόνον βουλευτὰς ἐκλεκτέους ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ὁ δὲ δήμαρχος εἶπε τρεῖς ἢ τέσσαρας. Βλέπετε, ὅτι ἡ μὲν διοικητικὴ ἀρχὴ ὥρισε τρεῖς, ἡ δὲ δημοτικὴ ἔθεσεν εἰς ἀμφιβολίαν τοὺς ἐκλογεῖς, εἰποῦσα τρεῖς ἢ τέσσαρας· ἀλλὰ διότι ἔθεσε τρεῖς ἢ τέσσαρας, διὰ τοῦτο πρέπει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐκδώσῃ εἰσιτήριον; Καὶ τί ἀποδεικνύει τοῦτο, ὅπερ διέταξεν ὁ δήμαρχος τῆς Σύρου; Ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἦτο βέβαιος περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δημοτῶν· καὶ δὲν ἦτο βέβαιος, διότι οὐδεμία δημοτικὴ ἀρχὴ εἶναι βεβαία περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἐπαρχίας. Ἀπαρίθμησις ἐγένετο κατὰ τὰ 61, ἔκτοτε ὅμως δὲν γνωρίζομεν ἄλλην. Προκαλῶ ὁποιονδήποτε δήμαρχον νὰ μοὶ εἴπῃ πόσοι εἶναι οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου, οὐχὶ δήμου, διότι ἀπαρίθμησις δὲν ἐγένετο. Δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα, οὔτε εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, οὔτε εἰς τοὺς δημάρχους, ὡς ὁ Κύριος Ζαΐμης σᾶς ἐξέθεσε· διότι ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν, καὶ μὴ σᾶς φαίνεται ἐξωγκωμένη ἡ ἰδέα αὕτη, διότι δυστυχῶς, Κύριοι, ἔχομεν ἓν παρελθὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔκαμε νὰ ἴδωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ Σύνταγμα τοῦ 43, οὐδεὶς διενοεῖτο. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχομεν ἐξουσίαν, δυναμένην νὰ ἐξασκήσῃ ἐπιῤῥοὴν εἰς 20, εἰς 30 ἐπαρχίας ἀποκλειστικῶς, καὶ ἐκδίδει διαταγὴν εἰς τοὺς δημάρχους νὰ ἐκδώσωσι πρόγραμμα φέρον ἀριθμὸν βουλευτῶν ἀνώτερον τοῦ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν τοῦ κράτους ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, καὶ οἱ ἐκλεχθέντες βουλευταὶ εἰσέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῶν εἰδοποιητηρίων των, καὶ ἐξελέγχουν ἀμοιβαίως τὰ εἰδοποιητήριά των καὶ εὑρίσκονται νόμιμοι βουλευταί. Τότε ἔχομεν πραγματικῶς, καθὼς σᾶς εἶπε καὶ ὁ προαγορεύσας ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων Κ. Ζαΐμης, τὴν καθαρὰν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, τὴν καθαρὰν ἔκφρασιν τοῦ ἔθνους ἐντὸς τοῦ περιβόλου; Ὄχι, Κύριοι· ἀλλὰ τὴν θέλησιν καὶ τὰς διαταγὰς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐσύγχυσε τὸ ζήτημα ὁ προαγορεύσας καὶ εἶπεν ὅτι κακῶς καὶ προώρως ἦλθεν· ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐκδώσῃ εἰδοποιητήρια προώρως, ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Τὸ εἰδοποιητήριον δὲν εἶναι παρὰ τύπος καὶ ἐνστάσεις κατὰ τοῦ τυπικοῦ εἰδοποιητηρίου δὲν ἠδύνατό τις νὰ φέρῃ, διότι ἕκαστος τῶν ἐπάρχων ἠδύνατο νὰ γράψῃ μέσα εἰς τὸ χαρτὶ, ὅτι ἔλαβες καὶ σὺ τόσας ψήφους, καὶ ἑπομένως εἶσαι βουλευτής· μολονότι καὶ τοῦτο τὸ ἀμφιβάλλω, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν προσθέτων δὲν ἀνεκηρύχθησαν νομίμως· διότι πᾶσα ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία χρησιμεύει ὡς δικαστήριον εἰς τὴν ἀνακήρυξιν τῶν βουλευτῶν, εἶναι δικαστήριον, τὸ ὁποῖον συνέρχεται, κάμνει τὴν ἔναρξίν του, καὶ ἅμα διαλυθῇ παύει πᾶσα ἐνέργεια αὐτῆς· δὲν δύναται πλέον ὁ εἰρηνοδίκης ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ ὡς ἐπιτρόπου νὰ ἀνακηρύξῃ βουλευτάς. Κακὴν ἰδέαν ἔχει ὁ προαγορεύσας περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ εἰδοποιητηρίου, ὅτι ὁ νόμος τὴν ἄφησεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν· εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἔλθωμεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας καὶ ἐκεῖ ἂς ἐπιφυλαχθῇ νὰ μᾶς πείσῃ. Τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν ἦλθε προώρως, ἀλλ’ ἦλθεν εἰς τὴν θέσιν του, διότι πρέπει νὰ λυθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἄνθρωποι, κατὰ τῶν ὁποίων τοὐλάχιστον ὑπάρχει ἡ πρόληψις ὅτι νομίμως δὲν εἰσῆλθον ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, ὅτι ὑμεῖς ἐμπνεόμενοι ἀπὸ τὰ ὡραιότερα αἰσθήματα ὡς πρὸς τὴν τήρησιν τοῦ νόμου, καθόσον ἀφορᾷ τὰ προκαταρκτικὰ ζητήματα καὶ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, θέλετε ἀποφανθῆ σύμφωνα μὲ τὰς προτάσεις μου.

§32ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν ὑπάρχει, μοὶ φαίνεται, μεταξὺ ἡμῶν διαφωνία, ἂν, προκειμένου περὶ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ἔχει ὡρισμένον πληθυσμὸν, ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας ἠδύναντο νὰ δοθῶσι βουλευταὶ πλειότεροι ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁρίζει ὁ βουλευτικὸς νόμος. Ἡ διαφωνία εἶναι, ἂν τὸ προκείμενον ζήτημα δύναται νὰ ἐξετασθῇ σήμερον ἢ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Δύω ἰδέαι παρουσιάσθησαν· ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ὀφείλει ἀπὸ τοῦδε νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐργασίας της οἱ βουλευταί, οἱ ἐκλεχθέντες καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὡρισμένου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, τοὺς ὁποίους ἔδωκαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον· ἡ ἑτέρα ἰδέα εἶναι τοῦ Κ. Παππαμιχαλοπούλου καὶ τοῦ Κ. Δημητριάδου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πρόωρον καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οὔτε τὴν μίαν οὔτε τὴν ἑτέραν ἰδέαν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἀπολύτως. Ἀναντιῤῥήτως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ μείζονα ἀριθμὸν ἐκλεκτέων βουλευτῶν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία εἰς παρελθούσας βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἔδοσε, μένοντος εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ δικαιώματος, κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τῆς εἰρημένης ἐπαρχίας, νὰ ἀποφασίσῃ ἂν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐστηρίχθη εἰς διδόμενα ἀσφαλῆ, παραδεχθεῖσα ὅτι ἡ ἐπαρχία ἔχει μείζονα πληθυσμόν. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνωρίσω, καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα, ὅταν ἅπαξ διὰ τοῦ προγράμματος τῆς ἐκλογῆς προσδιώρισεν ὡρισμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν, ὅταν περατωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἔρχεται νὰ ὁρίζῃ μείζονα ἀριθμὸν καὶ νὰ παραγγέλλῃ νὰ δίδωνται εἰσιτήρια εἰς ἐκείνους, οἵτινες κατὰ τὴν διάνοιαν τῶν ψηφοφόρων καὶ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας δὲν δύνανται νὰ περιληφθῶσι μεταξὺ τῶν ἐκλεχθέντων βουλευτῶν· διότι, ὅταν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν θέλομεν κάμει ἄλλο παρὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα νὰ αὐξάνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, νὰ αὐξάνῃ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ νὰ ματαιόνῃ τὴν κοινοβουλευτικὴν πλειονοψηφίαν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν ἐκλαμβάνων τὸ προκείμενον ζήτημα, νομίζω ὅτι καθόσον μὲν ἀφορᾷ τοὺς ὑπεραρίθμους βουλευτὰς ἐκλεχθέντας ἐν ἐπαρχίαις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἀριθμὸς ἦτον ἐλάσσων, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ προγράμματος ἡ ἁρμοδία διοικητικὴ ἀρχὴ αὔξησεν, εἶναι πρόωρον νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον, ἀλλὰ νὰ μείνῃ νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τὴν ἁρμοδίαν ἐποχὴν τῆς ἐξελέγξεως· ὡς πρὸς τὰς ἐπαρχίας δ’ ἐκείνας, ἂν ὑπάρχουν, (καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχουν), εἰς τὰς ὁποίας ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καθ’ ὑπέρβασιν καὶ μὲ παραβίασιν τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους εἶχε σημειώσει εἰς τὸ πρόγραμμά της, ἔδοσεν εἰσιτήρια εἰς μείζονα ἀριθμὸν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διότι τὸ εἰσιτήριον δὲν εἶναι δίπλωμα παρέχον τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαμβάνοντα αὐτὸ νὰ λάβῃ τὴν θέσιν του ἐνταῦθα χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐξέλθῃ· τὸ εἰσιτήριον εἶναι εἰδοποίησις, ὅτι εἶναι νόμιμος βουλευτὴς, καὶ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, εἶναι τεκμήριον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιμένωμεν τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς διὰ νὰ ἴδωμεν, ὅτι βασίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν· ὅταν ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα, ὅτι δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ εἰδοποιητήριον δὲν δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ τὸ σύστημα τῶν ἐπιλαχόντων· καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν ἡ ἐπαρχία δύναται νὰ δίδῃ μείζονα ἀριθμὸν τοῦ προσδιορισθέντος παρὰ τοῦ προγράμματος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, πρέπει νὰ διαταχθῇ νέα ἐκλογὴ, οὐδέποτε νὰ ληφθῇ ὁ ἐπιλαχών. Ἂν τὴν πρότασίν μου ταύτην παραδέχεται ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὁσάκις ἐδόθησαν εἰσιτήρια εἰς πρόσωπα καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὥρισε τὸ πρόγραμμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλήν. Διατυπώνω τὴν πρότασίν μου· ἡ Βουλὴ δὲν ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας της ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλαβον εἰδοποιητήρια καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὁρισθέντος ὑπὸ τοῦ προγράμματος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν παρουσιάζω τὴν τροπολογίαν μου εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ.

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς θὰ πληροφορηθῶ ἐγὼ τοῦτο, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω αὐτὰ τὰ λάθη;

§34ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, δύναται ν’ ἀναβάλῃ.

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἐφωτίσθημεν.

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μικρὸν καὶ ἐπιπόλαιον, ὥς τινες εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, τὸ ἀποδεικνύει ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη. Τὸ ζήτημα δὲν πρέπει νὰ συγχυσθῇ μὲ ἕτερα ζητήματα, ἂν καλῶς ἐννόησα τινὰς ἤ τινα τῶν προαγορευσάντων, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἐῤῥίφθη ὅπως ληφθῶσι πορίσματα ἐπὶ ἑτέρου ζητήματος. Καὶ ἐπειδὴ μεταξὺ μας δὲν δυνάμεθα νὰ κρυφθῶμεν, λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐκλογὴν τῆς Μεσσηνίας. Ἄλλο τὸ ἓν ζήτημα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἀπόφασις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν σχέσιν.

§37ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίς εἶπεν αὐτό; Δὲν ἔχει σχέσιν (θόρυβος).

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς λύσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, θέλομεν καθιερώσει προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ νοθεύσῃ εἰς τὴν βάσιν της τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ, ἠμπορεῖ ν’ ἀνατρέψῃ αὐτὴν τὴν Βουλὴν, καθόσον ἀποβλέπει τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν. Ὁ Κ. Σ. Πετιμεζᾶς εἶπε, καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι ἡ Συνέλευσις ψηφίζουσα καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν βουλευτικὸν νόμον, προσεπάθησε νὰ ἀπομακρύνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὸ ν’ ἀναμιγνύεται εἰς τὰς ἐκλογάς· τῆς ἀφῆκεν, εἶπε, τὸ δικαίωμα τῶν εἰδοποιητηρίων, καὶ ἂν ἠδύνατο, προσέθεσε πολὺ ὀρθῶς, καὶ τοῦτο ν’ ἀφαιρέσῃ, ἤθελε τὸ πράξει. Ἀπὸ τὴν λύσιν ὅμως, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα, πρόκειται νὰ καταστήσωμεν τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, καὶ ὡς παρετήρησεν ὁ Κ. Ζαΐμης, καὶ τοὺς Δημάρχους κυρίους ἀπολύτους οὐ μόνον τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς. Δὲν πρόκειται νὰ χαθῇ τὸ ἔθνος ἢ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς προσθήκης πέντε ἢ ἓξ βουλευτῶν· ἀλλὰ τὸ γεγονὸς τῆς παραδοχῆς δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὡς καὶ τῆς ἀποπομπῆς πέντε ἢ ἓξ, διότι καὶ ἑνὸς ἡ ἀποπομπὴ θέλει βλάψει, ἂν φανῇ ὅτι ἐγένετο ἀδίκως, ἢ ἑνὸς ἡ παραδοχὴ παρὰ τὸν νόμον δύναται νὰ νοθεύσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἂν δὲν πρόκειται περὶ 4 ἢ 5, ἀλλὰ περὶ 50 ἢ 100, τοῦτο δὲν θέλει κάμει ἐντύπωσιν, καὶ δὲν θέλομεν καθιερώσει προηγούμενον κακόν; Ποῖος θὰ ἐμποδίσῃ αὔριον τὴν διοικητικὴν ἢ δημοτικὴν ἀρχὴν, εἴτε πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὅπου εἶναι ἀσφαλεῖς περὶ τοῦ ἀποτελέσματος, εἴτε μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ἀφοῦ ἴδωσι τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ εἴπωσιν ἂς στείλωμεν ἕνα βουλευτὴν ἐπιπρόσθετον, ἡ ἐπαρχία ἔχει δικαίωμα εἰς τοῦτο. Ἡ δὲ κυβέρνα τις δὲν δύναται νὰ τὸ εἴπῃ εἰς 50 ἐπαρχίας νὰ ἔλθωσιν 50 βουλευταί; Τοῦτο παρατηρῶ, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ἐν ἀρχῇ. Ἐκ τούτου δὲν θέλω νὰ λάβω πορίσματα, δὲν θέλω νὰ συμπεράνω ἐκ τούτου, ὅτι οἱ πέντε ἢ ἕξ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ προστεθῶσιν ἢ ἔχουν· σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἀπρόσβλητον, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ σκεφθῇ ὡρίμως, καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν οἱανδήποτε ἀπόφασιν. «Δὲν εἶναι οὔτε αἱ διοικητικαὶ ἀρχαί, οὔτε αἱ δημοτικαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων,» εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, «ἀλλ’ ὁ πληθυσμός·» καὶ ὡμίλησεν ὀρθῶς· καὶ προσέθεσε πῶς δύναται νὰ προσδιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ἀπὸ τὸν ὀλίγον ἢ πολὺν πληθυσμὸν τῆς ἐπαρχίας. Εἶμαι καθ’ ὅλα σύμφωνος μὲ αὐτὴν τὴν γνώμην· ἀλλὰ πόθεν ἠμποροῦμεν νὰ φωτισθῶμεν; Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν οἱ πέντε ἢ ἓξ πρέπει νὰ μείνουν, ἀλλὰ ἐὰν πρέπῃ νὰ ψηφίζουν. Ποῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει μᾶς φωτίσει, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἢ ἡ δημοτικὴ, ἡ ὁποία συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐκδοθῶσι τὰ εἰδοποιητήρια, ἐβασίσθη εἰς τὸν πληθυσμὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπρόσθεσεν ἕνα βουλευτήν; Πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸς ὁ βουλευτὴς νὰ καθήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ψηφίσῃ; Ἀλλὰ πάλιν ἐὰν τοὺς εἴπητε σήμερον, ἐξέλθετε, καὶ αὔριον τοὺς εἴπητε εἰσέλθετε, δὲν θὰ ἦσθε εἰς ἀντίφασιν, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων; Ἀλλὰ ἐρωτῶ· εἶναι μεγαλειτέρα ἀντίφασις ἀπὸ τοῦ νὰ εἴπωμεν σήμερον εἰς αὐτοὺς τοὺς βουλευτὰς, καθήσατε καὶ ψηφίσατε μεθ’ ἡμῶν, καὶ αὔριον, ἐὰν ἴσως ἡ Βουλὴ σκεφθῇ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωσι, νὰ τοὺς εἴπῃ νὰ ἐξέλθητε; ἐνῷ ἐὰν ἡ Βουλὴ πεισθῇ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀθαν. Πετιμεζᾶ, ἡ ἀντίφασις θὰ εἶναι μικροτέρα. Ὁ κ. Ἀθαν. Πετιμεζᾶς σᾶς εἶπε νὰ μείνουν οἱ ἐπιπρόσθετοι οὗτοι βουλευταὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ νὰ μὴ ψηφίζουν, ἐνόσῳ ἡ Βουλὴ δὲν σκεφθῇ καὶ δὲν ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ᾖναι ἢ ὄχι βουλευταί, καὶ ἂν ᾖναι νόμιμος ἡ εἴσοδος αὐτῶν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου. Ἐὰν αὔριον τοῖς εἴπωμεν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἰσέλθωσι, δὲν ὑποπίπτομεν εἰς ἀντίφασιν; Βεβαίως θὰ ὑποπέσωμεν εἰς μεγάλην ἀντίφασιν. Ἐὰν τοῖς δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ καθήσωσι καὶ αὔριον ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι ἡ εἴσοδός των δὲν ἦτο νόμιμος, δὲν θέλομεν ὑποπέσει εἰς μεγαλειτέραν ἀντίφασιν, σήμερον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι, καὶ αὔριον ν’ ἀπαγορεύσωμεν εἰς αὐτοὺς ἐντελῶς τὴν εἴσοδον; Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιλαχόντων, δὲν πρέπει σήμερον νὰ τὸ συζητήσωμεν· διότι, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, θέλετε ἰδῆ, ὅτι θὰ λάβῃ διαστάσεις πολλὰ εὐρείας· ἐπικαλοῦμαι τὰ προηγούμενα τῆς διαλυθείσης Βουλῆς τῆς Αης Περιόδου. Μήπως ᾖναι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὰ προηγούμενα αὐτὰ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ; Τί ἔκαμε τότε ἡ Βουλή; Καὶ τότε τινὲς ἐπαρχίαι ἐνόμισαν, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν προσθήκην ἑνὸς ἢ δύω βουλευτῶν· ἡ Βουλὴ ἐπεφυλάχθη, καὶ πολὺ ὀρθῶς, ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἑκάστης ἐπαρχίας, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της πῶς ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ πρὸς φωτισμὸν μετ’ αὐτῆς. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς ἐζήτουν νὰ προσθέσωσι τότε δύω ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων, ἀλλὰ δὲν ἀπεφάνθη ἀμέσως ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθη, ὅταν ἦλθε τὸ ζήτημα, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ εἰσέλθωσι καὶ ἄλλοι.

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχον εἰδοποιητήρια ἐκεῖνοι;

§40ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἤρχετο εἰς τὸν νοῦν τῶν τότε Νομαρχῶν καὶ ἐπάρχων νὰ δώσωσιν εἰσιτήρια, νομίζετε ὅτι ἤθελεν εἶναι διαφορετικὴ ἡ ἀπόφασις ἐκείνη Νομίζω, ὄχι. Ἀλλὰ ἐὰν σήμερον ἔλαβον τὰ εἰδοποιητήρια, ἔπεται, ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν; ἠμποροῦν νὰ καθήσουν, ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ, οἵτινες δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ παραδεχώμεθα τυφλοῖς ὄμμασι τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῶν διοικητικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δύνανται νὰ ψηφίζωσι καὶ νὰ βαρύνωσι καὶ ἀλλοιῶσι τὰς ἀποφάσεις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ τούτου Συνεδρίου· ἄλλως τε, τί θέλομεν τὴν ἀντιπροσωπείαν; Καὶ ποία διαφορὰ εἶναι, ἐὰν σήμερον ἦναι πέντε ἢ ἓξ, καὶ αὔριον ἐὰν προστεθῇ ἀπὸ ἕνας εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν καὶ γείνουν τεσσαράκοντα ἢ πεντήκοντα; Τὸ παράδειγμα λοιπὸν τῆς προηγουμένης Βουλῆς ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἀθαν. Πετιμεζᾶ. Ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ ὁμοίων ἀντικειμένων, ἀφοῦ ἔλαβε πρῶτον ὑπ’ ὄψιν της τὰ ἔγγραφα τὰ δικαιολογοῦντα τὴν προσθήκην. Ἀκούω μίαν φωνὴν καὶ λέγει, «αὐτὸ ἦτο τότε αὐθαίρετον·» ἡ εἰσαγωγὴ δηλ. — Προτιμῶ τὸ αὐθαίρετον τῆς ἀντιπροσωπείας, καθόσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ ποτὲ τὸ αὐθαίρετον μιᾶς δημοτικῆς ἢ διοικητικῆς ἀρχῆς, διὰ τῶν ὁποίων ἔρχεται νὰ ἐπιβληθῇ βουλευτὴς εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Σαράβας παραδέχεται ἀπὸ τοῦδε τοὺς λαβόντας εἰδοποιητήρια καὶ ἐκλεχθέντες συνεπείᾳ προγράμματος διοικητικῆς ἀρχῆς· δὲν παραδέχεται δὲ ἀπολύτως ἐκείνους, οἵτινες προσετέθησαν ἔπειτα. Ὡς πρὸς τοὺς δευτέρους βεβαίως ὑπάρχουσι περισσότεροι λόγοι παρὰ τοὺς πρώτους, τοῦ νὰ μὴ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν· διότι οἱ δεύτεροι δὲν ἔχουν οὔτε τὸ εἰδοποιητήριον, οὔτε τὴν προκήρυξιν, ἀλλ’ ἔλαβον κατόπιν εἰσιτήριον· ἀλλὰ νομίζω καὶ εἰς τοὺς πρώτους εἶναι τὸ ζήτημα τὸ αὐτὸ, καθόσον ἀποβλέπει τὴν Βουλήν. Ὑποθέτω διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τακτικῶς ἐξέδωκε τὸ πρόγραμμα, ἀφοῦ ἐξέτασε καὶ ἐπληροφορήθη καλῶς περὶ τοῦ πληθυσμοῦ, καὶ λαβοῦσα ὅλας αὐτὰς τὰς τακτικὰς πληροφορίας, ἐπροσδιόρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων. Τὸ Σύνταγμα, ὁ βουλευτικὸς νόμος, ἡ θέλησις τοῦ ἔθνους δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὸ δικαίωμα εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς, διότι ἐδυσπίστει, καθὼς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ Κ. Σωτήριος Πετιμεζᾶς. Ὁ νόμος δὲν ἄφησεν εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς παρὰ μόνον ἁπλῶς τὸ δικαίωμα τῶν εἰδοποιητηρίων, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα εἶναι δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Ὁ νόμος, ἡ θέλησις τοῦ ἔθνους, μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἤμεθα ὕποπτοι· πρὶν ἐξετάσωμεν, πρέπει νὰ μᾶς κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα· δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ εἰσάγωμεν βουλευτὰς, καὶ νὰ περισσεύωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον μόνον ὁ πληθυσμὸς δύναται νὰ κάμῃ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Α. Πετιμεζᾶ, δὲν προδικάζομεν τὸ ζήτημα. Ἡμεῖς δὲν τοὺς λέγομεν, ἐξέλθετε, ἀλλὰ τοὺς λέγομεν καθήσατε, καὶ ὅταν ἡμεῖς πεισθῶμεν, ὅτι ἔχετε τὸ νόμιμον δικαίωμα, τότε θὰ λάβετε μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ δύνασθε νὰ εἴπητε καὶ σεῖς, ὅτι εἰσήλθετε δικαίως, καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς.

§41ΖΕΡΒΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω μερικὰ, ἐὰν ὑπάρχῃ σκοπὸς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§42ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετὰ εἴπομεν.

§43ΖΕΡΒΑΣ. Πᾶσα βουλευτικὴ περίοδος πάντοτε διατελεῖ εἰς τὴν πρώτην σύνοδον ὑπὸ δύω ἰδιότητας, εἰς καταρτισμὸν καὶ νομιμοποίησιν· διακρίνεται λοιπὸν ἡ πρώτη σύνοδος ἀπὸ τὰ δύω αὐτὰ ἐνδύματα, οὕτως εἰπεῖν. Καταρτισμὸς λέγεται πρὶν νομιμοποιηθῇ· πῶς γίνεται; Εἰσάγονται οἱ βουλευταί, οἱ ἀναγνωριζόμενοι δι’ ἑνὸς ἐγγράφου, καὶ κατόπιν, ἀφοῦ συμπληρωθῇ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, προβαίνουσιν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προεδρείου. Καταρτισμὸς λοιπὸν τῆς Βουλῆς ἔγεινε καὶ προέβημεν εἰς τὴν νομιμοποίησιν· ἐνδέχεται ὅμως, Κύριοι, ὅταν ἔφεραν τὸ ζήτημα αὐτὸ, νὰ εἶχον καὶ δίκαιον· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ, καὶ δίκαιον ἐὰν εἶχον, ἐὰν εἶχον μίαν τοιαύτην πρότασιν νὰ κάμωσιν, ὤφειλον νὰ τὴν κάμωσι πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ, πρὶν ὁρκισθῶμεν· διότι καταρτισμὸς θὰ εἴπῃ, ὅταν ἦλθεν ὁ ἱερεὺς καὶ μᾶς ὥρκισεν. Πᾶς λοιπὸν, ὅστις ὡρκίσθη, ἀποτελεῖ μέρος εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν τώρα νὰ ἐξέλθῃ τις, ἀφοῦ ὡρκίσθη· ἡ παρατήρησις αὕτη ἠδύνατο νὰ γείνῃ πρὶν ἔτι καταρτισθῇ ἡ Βουλή. Μᾶς ἔκαμεν ὁ προλαλήσας μίαν παρατήρησιν, καὶ λέγει, ὅτι ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς πληροφορήσῃ. Ἔρχομαι νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, πῶς θὰ γείνῃ ἡ διάκρισις, πόθεν δυνάμεθα νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὁ τάδε εἶναι ἐπιλαχὼν, ἀφοῦ κατόπιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ ἄλλος ἐπιλαχών; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι θὰ ὑποπέσωμεν εἰς ἓν ἄτοπον, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἄτοπον καὶ τὸ μεγαλείτερον λάθος· διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ παύσῃ πᾶσα περαιτέρω συζήτησις, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλα ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμοδία ἡ Βουλὴ καταρτισθεῖσα νὰ προχωρήσῃ.

§44ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σαράβα ἀξίζει προσοχῆς, καὶ πρέπει τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της σπουδαίως αὐτὴν, πρὶν ἔτι προβῇ εἰς τὰς λοιπὰς ἐργασίας της. Ἡ μόνη πρότασις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, εἶναι τοῦ Κ. Σαράβα, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἔκαμεν ὁ Κ. Σαράβας αὐτὴν τὴν διάκρισιν· ὑποθέτει ὁ Κ. Σαράβας ἐπιλαχόντας λαβόντας εἰδοποιητήρια καὶ προκηρυχθέντας, καὶ ἐπιλαχόντας μὴ προκηρυχθέντας· καθόσον ἀφορᾶ τοὺς πρώτους λέγει, ὅτι εἶναι δεκτοί· καθόσον δ’ ἀφορᾶ τοὺς δευτέρους, λέγει δὲν πρέπει νὰ γείνωσι δεκτοί. Φρονῶ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι βάσιμος, διότι οἱ πρῶτοι ἐκηρύχθησαν, ἔγεινεν ἐκλογὴ, καὶ κατὰ συνέπειαν θεωροῦνται ἐκλεχθέντες ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, λαβόντες δὲ καὶ εἰσιτήρια καὶ εἰδοποιητήρια, ἐννοεῖται ὅτι πρέπει καὶ εἶναι δεκτοὶ, διότι ἐξελέγησαν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας. Ἐὰν τώρα ἡ ἐπαρχία εἶχεν ἢ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ καὶ τοιοῦτον πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνεγνωρισμένων, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ κατόπιν ἐν καιρῷ καταλλήλῳ. Λοιπὸν ὡς τοιοῦτοι ἀνεκηρύχθησαν, ἐξελέχθησαν, εἰδοποιητήρια ἔλαβον, εἶναι λοιπὸν δεκτοὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον· οἱ ἄλλοι ὅμως, Κύριοι, δὲν ἠμποροῦν, νὰ εἴπουν, ὅτι ἐξελέχθησαν παρὰ τῆς ἐπαρχίας των, διότι τὰ εἰδοποιητήρια δίδονται κατόπιν ἐπὶ τῇ ἀξιώσει ὀλίγων τινῶν, ὅτι ἡ ἐπαρχία δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἄλλον ἕνα ἀντιπρόσωπον πέραν τοῦ παραδεδεγμένου ἀριθμοῦ· τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, καὶ δὲν δυνάμεθα οὔτε κατὰ τεκμήριον νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐξελέχθησαν καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν ἐπαρχίαν· ἐὰν δὲ τοὐναντίον παραδεχθῶμεν αὐτοὺς, τότε θὰ ἐπέλθουν οἱ κίνδυνοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους οἱ προλαλήσαντες εἶπον. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω καθόσον ἀφορᾶ τὴν πρότασιν, ὅτι εἶναι πρότασις ἀφῃρημένη· καὶ δικαίως δύναται νὰ ἀντιταχθῇ ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν ἔχουν τὰ ἔγγραφα, καὶ πρέπει νὰ ἴδωσι τὰ πρακτικά· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἴπῃ ὡρισμένως ὁ δεῖνα.

§45ΤΙΝΕΣ. Δὲν τοὺς γνωρίζομεν.

§46ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ νὰ κάμῃ πρότασιν ὡρισμένην, λ. χ. ὁ Ἡλιόπουλος δὲν φαίνεται εἰς τὸ πρόγραμμα. Ἀφῃρημένως, ἐννοεῖται, ὅλα τὰ ζητήματα εἰς τὰ διάφορα σωματεῖα οὐδέποτε παρουσιάζονται. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις ἠμπορεῖ νὰ ἀποῤῥιφθῇ ὡς ἀόριστος, ἐὰν δὲ γείνῃ ὅπως εἶπον, τότε δυνάμεθα νὰ τὴν παραδεχθῶμεν.

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ βουλευταὶ, οἵτινες ἔλαβον κατόπιν εἰσιτήρια ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀρχήν;

§48ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ............. (θόρυβος).

§49ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἰδοὺ, κύριοι, πῶς διατυπώνω εὐκρινῶς καὶ μᾶλλον ὡρισμένως τὴν πρότασίν μου· λέγω, ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν πρόεδρον νὰ παραβάλῃ τὰ εἰσιτήρια τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν πρὸς τὰ προγράμματα, καὶ ν’ ἀναγγείλῃ πρὸς τὴν Βουλὴν εἰς τίνας ἐπαρχίας ἐδόθησαν εἰδοποιητήρια ὑπὲρ τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὡρισμένον διὰ τοῦ προγράμματος, καὶ αὐτοὶ, λέγω, δὲν εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§50Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, εἴπομεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἑκάστης ἐπαρχίας στηρίζεται εἰς τὸν πληθυσμόν· εἶναι λοιπὸν τὸ πολιτικὸν δικαίωμα τῆς ἐπαρχίας· λοιπὸν ὁ νομάρχης, ἔπαρχος, δήμαρχος ὀφείλει νὰ φυλάσσῃ τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τοῦ νομοῦ, ἐπαρχίας καὶ δήμου. Λοιπὸν ἔχουσι τὸ καθῆκον αἱ ἀρχαὶ αὗται καὶ εἶναι ὑπόλογοι νὰ προστατεύσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ νομοῦ, τῆς ἐπαρχίας, τοῦ δήμου. Ἤκουσα μετὰ πλείστης ὅσης προσοχῆς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ζακύνθου, ὅστις πρὸς τοῖς ἄλλοις μὲ ἐφόβισε· δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ «ἐστὲ ὕποπτοι εἰς τὴν ἐξουσίαν». Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο, ἀλλ’ ὁ νόμος ἔδωκε τὰ μέσα νὰ μὴ φοβῆσθε τὴν ἐξουσίαν· καὶ ἐὰν συνέβη, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη τώρα, συνέβη διότι ἡ ἀπαρίθμησις δὲν ἔγεινε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, διότι αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των. Ὁ κύριος βουλευτὴς Ζακύνθου ἠθέλησε νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ λαβόντες εἰσιτήρια καὶ εἰδοποιητήρια, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, δὲν πρόκειται, λέγει, νὰ ἐξέλθουν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρόκειται μόνον νὰ μὴ ψηφίζουν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ὀλιγώτερον τῆς ἀποχωρήσεως; Νομίζετε, ὅτι τὸ νὰ κάθηται κἀνεὶς ἐπὶ τῆς ἕδρας τῆς βουλευτικῆς καὶ νὰ μὴ ἔχῃ φωνὴν εἶναι ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐντὸς τῆς Βουλῆς; Δὲν πρέπει, λέγετε, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν· διατί; διότι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα αὐτὸ αἱ ἐπαρχίαι τοῦ νὰ πέμψωσι περισσότερον ἀριθμόν; Ἐὰν κάμῃ κἀνεὶς ἔνστασιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ πέμψῃ πέντε βουλευτάς, νομίζετε, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλητε εἰς τοὺς πέντε βουλευτὰς σιωπήν; Διὰ νὰ φθάσητε εἰς αὐτὴν τὴν ἀπαγόρευσιν πρέπει νὰ ἔχητε τὰ στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν νὰ στηρίξητε τὴν ἀπόφασίν σας, καὶ νὰ εἴπητε εἴς τινα, σὺ δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἔχετε λοιπὸν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἐδῶ; Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμόν τινες, δὲν κατέληξαν εἰς ἄλλο εἰμὴ, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς φωτίσωσιν· ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ κατορθωθῇ τοῦτο; Δὲν ἠθέλησαν νὰ εἴπωσιν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ λυθῇ πρὶν ἀποσφραγισθῶσι τὰ πρακτικά. Τινὲς μάλιστα εἶπον, ὅτι ἔλαβε χώραν τοῦτο ἐδῶ μὲν ὑπὸ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, ἐκεῖ δὲ ὑπὸ τῶν δημοτικῶν· ἀλλὰ ποῦ ὑπάρχουσιν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ βασισθῶμεν; Ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ καὶ τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἐνόσῳ τὰ πρακτικὰ εἶναι βουλωμένα, ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἰσδύσωμεν μέσα ἀπὸ τὰς σφραγίδας καὶ νὰ ἴδωμεν ποῦ ἔγκειται τὸ παράνομον ἢ μή. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι ματαιοπονοῦμεν συζητοῦντες ἓν θέμα, διὰ τὴν ὀρθὴν λύσιν τοῦ ὁποίου δὲν ἔχομεν τὰ στοιχεῖα. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον πρᾶγμα ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμόν· τοῦτο δὲν εἶναι δικαίωμα τῶν ἀρχῶν παρὰ, καθ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου. Ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἐξετελοῦντο, δὲν ἠθέλαμεν ἀμφιβάλει περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, τοὺς ὁποίους ἑκάστη ἐπαρχία ἔπρεπε νὰ δώσῃ. Ἀλλά, δυστυχῶς, αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι εἰς ἄλλα καὶ μεγάλα ἐνησχολημέναι, δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἂς λάβωμεν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον, αὑτὴν τὴν φροντίδα καὶ τότε δὲν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ συζητῶμεν τοιαῦτα ζητήματα. Διὰ τοῦτο, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ μὴ σφάλῃ παραδεχομένη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα, διότι καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην τὸ αὐτὸ θέλει συμβῆ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἀποῤῥίψει τὴν πρότασιν καὶ θέλει προβῆ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ὅπου θέλομεν εὕρει ὅλα τὰ στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ σχηματίσωμεν μίαν ἀπόφασιν δικαίαν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις, φρονῶ, ὅτι ἐτελείωσε.

§52ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα.

§53Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο πρότασις ἐκ μέρους τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Σαράβα, τοῦ νὰ μὴ λάβουν μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλαβον μὲν εἰσιτήρια, δὲν προεκηρύχθησαν ὅμως· ἐννοεῖται δέ, ὅτι ἐγένετο ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι πρόωρος καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἀπαράδεκτος· ἑπομένως, φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ, ἐὰν ἡ συζήτησις ᾖναι πρόωρος καὶ ἑπομένως ἀπαράδεκτος.

§54ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπορῶ, διότι μετὰ μίαν συζήτησιν τριῶν ὡρῶν, ὕστερον λέγουν, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι πρόωρος· ὅταν ἡ ἀπόφασις ἦτον πρόωρος, δὲν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἐπὶ τρεῖς ὥρας τὸ ἀντικείμενον αὐτό.

§55Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον πρῶτον (θόρυβος).

§56ΣΑΡΑΒΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ δύω λόγους, διότι πρόκειται περὶ τῆς προτάσεώς μου. Ἐὰν ἐννοῇ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος τὸ πρόωρον κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὀρθὸν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα ἐγώ, διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς, τότε δύναμαι νὰ δεχθῶ τὸ πρόωρον. Ἐὰν ὅμως ἐννοῇ νὰ ὑποβάλῃ ἐμμέσως ὑπ’ ἄλλον τινα τρόπον τὴν ἀντίῤῥησιν τῆς προτάσεώς μου, λέγω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ σήμερον, ἀλλὰ συνάμα μὲ τὴν οὐσίαν· τότε τὸ πρόωρον δὲν εἶναι τίποτε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπεραρίθμους, οἵτινες ἔλαβον εἰδοποιητήρια ὑπὲρ τὸν ἀριθμὸν τὸν προσδιορισθέντα, δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἀπὸ τοῦδε, διότι τὸ ζήτημα τοῦ προώρου ἐμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν πρότασίν μου· ἂν ὅμως δὲν πρέπῃ νὰ τὸ ἀποφασίσῃ πρὶν λάβῃ τὰ ἔγγραφα ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν εἶναι ὅλως ἄτοπον τὸ πρόωρον, διότι ἐγὼ εἶπον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ προγράμματα, καὶ τὰ εἰδοποιητήρια, καὶ τὰς ἐκλογάς, ὅπου ἐδόθησαν εἰσιτήρια ὑπὲρ τὸν ὁρισθέντα ἀριθμόν, καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Πρέπει λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ καθαρῶς τὴν πρότασίν μου, ὅπως τὴν διετύπωσα.

§57Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατυπώσατε, παρακαλῶ, τὴν πρότασίν σας ἐκ νέου, διότι δὲν τὴν ἐννόησα.

§58ΣΑΡΑΒΑΣ. Νομίζω, ὅτι γνωρίζετε πολὺ καλὰ τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν.

§59Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναί, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι πολὺ ἐλαστικὴ (θόρυβος).

§60ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν καθαρώτερον νὰ τὴν διατυπώσω. Ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν Χαλκίδος καὶ Σύρου ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν πρέπει οἱ τέταρτοι νὰ ἔμβωσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σαράβα, ὅπως τὴν ἔθεσε, προδικάζομεν καὶ τὸ ζήτημα κατ’ οὐσίαν, ἐνῷ πρέπει νὰ ἐπιφυλάξωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ κατ’ οὐσίαν ζητήματος κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν.

§62ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθόλου τὸ ζήτημα δὲν λύεται κατ’ οὐσίαν, διότι ὁ κ. Σαράβας ἔθεσε τὸ ζήτημα ὡρισμένως, ὅτι εἰς τὰς δεῖνα ἐπαρχίας, ὅπου τὰ προγράμματα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δὲν εἶχον ὁρίσει τὸ ὑπεράριθμον τῶν βουλευτῶν, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας ἂν τὸ εἰσιτήριον ἐδόθη νομίμως ἢ ὄχι.

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐννόησα τοὺς ἀγορεύσαντας, φρονῶ, ὅτι καὶ τὰ δύω μέρη εἶναι σύμφωνα περὶ τοῦ ὅτι οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν εἰδοποιητήρια καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅστις εἶχε κανονισθῆ διὰ τῶν προγραμμάτων, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λάβουν μέρος πρὸ τῆς ἐξελέγξεως εἰς τὰς συζητήσεις μας· ἀλλὰ ἄλλοι ἐπιμένουν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξακριβωθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ περὶ τῶν εἰδοποιητηρίων, καὶ διὰ τοῦτο προτείνουν τὴν ἀναβολήν. Ἐγὼ νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ ἓν εἶναι ἄσχετον τοῦ ἄλλου. Ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφανθῇ γενικῶς καὶ ἀορίστως, ἂν οἱ βουλευταὶ, οἵτινες ἔλαβον εἰσιτήρια καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προσδιορισθέντος ἀριθμοῦ, δικαιοῦνται νὰ παραμείνουν εἰς τὰς συζητήσεις· ἀφοῦ δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τότε εἶναι εὔκολον νὰ εὕρωμεν τὸ μέσον τῆς λύσεως καὶ τοῦ ἄλλου, διότι πιστεύω, ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ βουλευταὶ θέλουν ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ φιλοτιμίαν τῶν συζητήσεων. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Σαράβα ὑπὸ τὴν γενικὴν αὐτὴν ἔποψιν, ἂν οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι εἰς οὓς ἐδόθησαν μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς εἰδοποιητήρια καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ, ὃν εἶχον κανονίσει τὰ προεκδοθέντα προγράμματα, πρέπῃ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς συζητήσεις μας.

§64Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ, διότι δὲν ἔχομεν τὰ χαρτιὰ ἐμπρός μας.

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα διὰ νὰ λυθῇ μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρα πρότασις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§67ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε.

§69ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς εἴπαμεν πολλάκις, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ λυθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ τώρα. Δὲν δύνασθε λοιπὸν διὰ μιᾶς καὶ αἰφνιδίως νὰ σηκώσητε τοὺς βουλευτάς· ἕτοιμοι καὶ αὐτοὶ καὶ ἐσηκώθησαν! (γέλως).

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἂν ἀπηγγέλθη τὸ ἀποτέλεσμα, δύναται νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐπιμένουν, ἂς γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὅσοι παραδέχονται τὴν ἀναβολὴν λέγουν ναὶ, ὅσοι δὲν τὴν παραδέχονται λέγουν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Κατσικαπῆ καὶ Α. Νικολαΐδου.

§73ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (διακόπτων). Πρέπει νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα, κύριε πρόεδρε. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἐκφώνησις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ περατοῦται.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 157· παρεδέχθη ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς διὰ ψήφων 98 κατὰ 54· ἠρνήθησαν 5. Μᾶς παρουσιάσθη ἑτέρα πρότασις ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Παπαμιχαλοπούλου καὶ Βαλασοπούλου, ἡ ὁποία σᾶς ἀναγινώσκεται. «Ἄρθρον 1. Ὁ κανονισμὸς τῆς πρώην Βουλῆς ἰσχύει προσωρινῶς μὲ τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις. «Ἄρθρον 2. Ἀντὶ τῶν ὁριζομένων ὑπὸ τῶν ἄρθρων 2–7 πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἐκλέγεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ δι’ ἀπολύτου μυστικῆς ψηφοφορίας, συγκειμένη ἐξ εἴκοσι καὶ ἑνὸς μελῶν, εἰς ἣν παραδίδονται ἀμέσως πάντα τὰ ἔγγραφα τῶν ἐκλογῶν. Κατὰ τὴν διάσκεψιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ μέλος αὐτῆς, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐκλογῆς ἐπαρχίας, εἰς ἣν ἀνήκει, ἐξαιρεῖται. «Ἄρθρον 3. Ἡ ἐπιτροπὴ, δι’ ᾐτιολογημένης ἐκθέσεως ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἰδίου εἰσηγητοῦ τὴν γνωμοδότησίν της περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ ἑκάστης ἐκλογῆς, ἡ δὲ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις ἄρχεται κατὰ τὴν τάξιν τῆς εἰσαγωγῆς μετὰ εἴκοσι τέσσαρας ὥρας ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν Βουλήν.»

§75ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ... (θόρυβος).

§76ΤΙΝΕΣ. Ἰδοὺ, ὅπου μᾶς διανέμεται.

§77ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὰ, πότε ἐτυπώθη; ποῦ ἐγνώριζε τὸ προεδρεῖον, ὅτι ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Βουλὴ τὴν τύπωσιν; Ἔπρεπε πρῶτον ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν παραδέχηται, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις, καὶ κατόπιν μετὰ 24 ὥρας νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, διὰ νὰ λάβωμεν καιρὸν νὰ τὴν μελετήσωμεν. Φοβοῦμαι, κύριοι, μήπως διὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ προεδρείου καταντήσει καὶ ἡ παροῦσα σύνοδος, καθὼς ἡ Βουλὴ τοῦ 1847.

§78Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ πρωτοτύπου καὶ τῶν ἐντύπων, διότι ἀντὶ 23 ἔχουν 21 μέλος.

§79ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔπειτα τὸ ἔντυπον δὲν φέρει καμμίαν ὑπογραφήν. Ὁ πρόεδρος εἶπεν, ὅτι μᾶς ἔφεραν μίαν πρότασιν οἱ κύριοι βουλευταὶ Παπαμιχαλόπουλος καὶ Βαλασόπουλος, ποῦ εἶναι λοιπὸν αἱ ὑπογραφαὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων;

§80ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ (γραμματεύς). Αὐτὸ εἶναι λάθος τοῦ τύπου· τὸ πρωτότυπον τὰς ἔχει.

§81ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ εἰλικρινὲς ἀντίτυπον (θόρυβος).

§82Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὀφείλω νὰ καθυποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἔλλειψιν προσοχῆς. Κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν, ὁ κανονισμὸς ἰσχύει, μέχρις οὗ μεταβληθῇ προσωρινῶς μὲ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἡ πρότασις φέρει· ἀφοῦ λοιπὸν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, κατὰ τὴν ἰδέαν τῶν προτεινόντων, ὁ κανονισμὸς οὗτος, ὅστις ἰσχύει προσωρινῶς, διατάσσει, ὅτι οὐδεμία πρότασις συζητεῖται, ἂν πρῶτον δὲν ἀναγνωσθῇ, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ὁποῖον λοιπὸν δικαίωμα, ἀξιότιμε πρόεδρε καὶ ἀξιότιμοι γραμματεῖς, σᾶς ἔδιδεν αὐτὴ ἡ πρότασις πρὸ τοῦ ἀναγνωσθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, νὰ τὴν τυπώσητε;

§83ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ (γραμματεύς). Διὰ νὰ διευκολυνθοῦν αἱ ἐργασίαι.

§84Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου κάθε ἄλλο ἐπερίμενα νὰ εἴπῃ παρ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη Μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ἄλλο μέρος τοῦ κανονισμοῦ ἰσχύει ἐκτὸς τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι προτείνονται διὰ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως· ἴσα, ἴσα αὐτὸ ζητεῖ καὶ ἡ πρότασις· ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τῶν ἄρθρ. 2–7 καὶ τὴν παραδοχὴν τῶν λοιπῶν ἄρθρων ὡς ἔχουσι. Κάθε σῶμα, Κύριοι, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ καὶ τὸν τρόπον τῶν συζητήσεών του, καὶ τίποτε ἄλλο δὲν ἀναφέρουν τὰ λοιπὰ ἄρθρα εἰμὴ κανονίζουν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως· ἂν αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ψηφισθῇ, οὐδεμίαν ἰσχὺν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ προηγούμενος κανονισμός. Σήμερον, Κύριοι, συνῆλθεν ἡ Βουλὴ, πρόκειται νὰ προβῇ εἰς ἐργασίας προπαρασκευαστικάς· ἐπὶ τῇ βάσει τίνος κανονισμοῦ; Οὐδεὶς κανονισμὸς ἔχει ἰσχύν. Διὰ τῆς προτάσεως λοιπὸν ταύτης λέγουν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει κανονισμὸς, νὰ παραδεχθῶμεν τὸν προηγούμενον μετὰ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ στηρίζεται ὁ προαγορεύσας, λέγων, ὅτι ἰσχύει ὁ κανονισμὸς ὁ προηγούμενος μέχρι σήμερον. Λέγουν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως· λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ συζητήσῃ καὶ παραδεχθῇ, ὅτι ὁ κανονισμὸς μιᾶς Βουλῆς εἶναι ὑποχρεωτικὸς καὶ διὰ τὴν κατόπιν· ἂν τὸ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, μάλιστα· ἀλλὰ θὰ γείνῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων. Ὥστε αἱ γενόμεναι ἀντιῤῥήσεις δὲν βλέπω νὰ ἔχουν μεγάλην βαρύτητα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἂν δὲν ἔχωμεν ἄλλα σπουδαιότερα ἀντικείμενα. Δὲν βλέπω δὲ τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος διὰ νὰ ἀναβληθῇ. Ὅτι ὑπάρχει μία ἔλλειψις καὶ ἀντὶ 21 εἶναι 23 μέλη αὐτὸ δὲν εἶναι ἄξιον λόγου.

§85ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Εἶσθε Βουλευτὴς εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Βλέπετε ὅτι ἡ θεία χάρις ἔκαμε νὰ ἔλθουν πολλοὶ μὴ ὄντες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον. Ἑπομένως δὲν ἔχουν ἀνάγκην αὐτοὶ νὰ μελετήσουν μόνον τὰ τρία αὐτὰ ἄρθρα, ἀλλ’ ἔχουν ἀνάγκην νὰ μελετήσουν ὁλόκληρον τὸν πρῶτον κανονισμὸν, νὰ ἰδοῦν τὰς διατάξεις του, νὰ μελετήσουν τὰς τροπολογίας, καὶ ἔπειτα νὰ ἔλθωμεν μεμελετημένοι μὲ ὥριμον σκέψιν νὰ συζητήσωμεν καὶ κρίνωμεν. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν αἰφνιδίως νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν πρὸς συζήτησιν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα βουλευταὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν περίοδον καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν τὸν κανονισμὸν αὐτὸν, ὅστις ἀπαρτίζεται ἀπὸ πολλὰ ἄρθρα; Εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ συζητήσωμεν τόρα αὐτὴν τὴν πρότασιν; Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν τῶν συζητήσεων τῆς προτάσεως τῶν Κ.Κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Βαλασοπούλου, μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ μελετήσωμεν πρῶτον τὸν ὅλον κανονισμὸν τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑποβάλλουν οἱ Κύριοι Βαλασόπουλος καὶ Παπαμιχαλόπουλος, καὶ τότε νὰ ἔλθωμεν μεμελετημένοι πρὸς συζήτησιν τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἠκούσατε τὴν συζήτησιν διὰ τὴν πρότασιν, ὅπου ἔκαμον οἱ δύο Βουλευταὶ Βαλασσόπουλος καὶ Παπαμιχαλόπουλος, ἡ ὁποία ἐτυπώθη....

§87ΘΡ. ΖΑΙΜΗΣ. Πότε; Ἡμεῖς δὲν ἠκούσαμεν συζήτησιν· (θόρυβος).

§88ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λέγω, Κ. Πρόεδρε, νὰ κυρώσωμεν καὶ τὰς ἐκλογὰς σήμερον· ποῦ νὰ εὐγαίνωμεν ἔξω! (γέλως).

§89ΘΡ. ΖΑΙΜΗΣ. Κ. Πρόεδρε! Τὸ ζήτημα τῆς ἰσχύος ἢ μὴ τοῦ κανονισμοῦ τῆς διαλυθείσης Βουλῆς εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἐπὶ πολλὴν ὥραν καὶ διὰ μακρᾶς συζητήσεως· τὸ κατ’ ἐμὲ, κηρύττομαι ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῆς ἰσχύος τοῦ πρώτου κανονισμοῦ καὶ, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θέλω ὁμιλήσει. Παρέρχομαι τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον δύο Βουλευταὶ, οἱ Κύριοι Βαλασόπουλος καὶ Παπαμιχαλόπολος. Ἡ πρότασις αὕτη ἐν δυσὶ λέξεσι μεταβάλλει σύστημα ἐξελέγξεως, τὸ ὁποῖον πρὸ εἰκοσιπενταετίας ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα καθ’ ὅλον τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον της· μόνον δὲ ἅπαξ παρεδέχθη τὸ κοινοβουλευτικὸν σῶμα ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἄφησεν τοσοῦτον ὀδυνηρὰς ἐντυπώσεις εἰς τὸν τόπον, ὥστε μόλις μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς τετάρτου ἑκατονταετηρίδος ἐγένετο λόγος περὶ αὐτῆς σήμερον· τοσοῦτον ζωηραὶ ἦταν αἱ ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἄφησε τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐξελέγξεως. Ἑπομένως, ὅταν πρόκειται νὰ καταστρέψητε ἓν σύστημα μετὰ τοσαῦτα ἔτη, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν περὶ τούτου συζήτησιν. Καθιδρύεται οὕτω μία δικτατορία· ἔχομεν δὲ τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἐξετάσωμεν, καθόσον μάλιστα εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐγένετο ἤδη καὶ τὸ ψηφοδέλτιον (θόρυβος).

§90ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, γνωρίζομεν καὶ τὰ ὀνόματα· εἶναι ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ λοιποί.

§91ΘΡ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἠμπορεῖτε ν’ ἀποφασίσητε διὰ τῆς πλειοψηφίας τῶν 98 ὅ,τι θέλετε· ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅμως ὅτι ἡ πλειοψηφία τῶν 98 εἶναι ἐγγυτάτη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῶν 97· ὑπεράνω ὅμως τῆς πλειονοψηφίας ὑπάρχει μία κοινὴ γνώμη, τὸ κοινὸν φρόνημα, τὸ ὁποῖον οὐδεμία πλειοψηφία δύναται νὰ πνίξῃ... (χειροκροτήσεις ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Δὲν δέχομαι τὰς χειροκροτήσεις, διότι ἂν σήμερον τὰς δεχθῶ, αὔριον θὰ ἔχετε καὶ τὸ δικαίωμα νὰ μὲ συρίξετε. —Λοιπὸν τὸ ζήτημα, Κ. Βουλευταὶ, εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖον, τοσοῦτον σοβαρὸν, ὥστε ἀπαιτεῖται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ καιρὸν νὰ τὸ μελετήσῃ, νὰ τὸ σκεφθῇ, διότι δὲν εἶναι ἁπλῆ πρότασις περὶ μεταβολῆς τῶν ὡρῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ μεταβολῆς ἄλλης διατάξεως ἐπουσιώδους· ἂν τοῦτο ἦτο, ὁ Κ. Νικολόπουλος ἤθελε μὲ εὕρει προθυμότατον· ἀλλὰ πρόκειται περὶ οὐσιωδεστάτης μεταβολῆς, ἥτις δύναται νὰ ἔχῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ ἔθνους καὶ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ὄχι μόνον προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν μέχρι ἐκτυπώσεως, διότι καὶ αὐτὴ ἡ γενομένη τύπωσις, καίτοι γενομένη ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, δὲν χρησιμεύει, διότι ἔχει λάθη, ἀλλὰ καὶ νὰ τὴν ἀναβάλῃ μετὰ δύω ἡμέρας.

§92ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων νὰ ζητῇ ἀναβολὴν, δὲν ἐννοῶ ὅμως τὰς ἀπειλάς. Ἂς ἔχῃ πεποίθησιν, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶναι κατώτερος αὐτοῦ κατὰ τὸν πατριωτισμὸν, εἴμεθα ἴσως ἀνώτεροι παντὸς ἄλλου.

§93Ε. ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πατριωτισμοῦ· ἐπικαλούμεθα τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς.

§94ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.—Ἐὰν σᾶς ἦλθε μία πρότασις, ἐὰν σᾶς ἐζητήθη ὡς κατεπειγούσης ἡ συζήτησις αὐτῆς, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἑτοιμασθῇ ὅσον τάχος, καὶ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας της, καθόσον ὁ καιρὸς παρῆλθε, καὶ πολλὰ σπουδαῖα ἀντικείμενα ἐνδιαφέροντα τοῦ κράτους ἀπαιτοῦν τὴν ταχίστην ἐπιψήφισιν αὐτῆς. Δὲν γνωρίζω ποίας ἀλγεινὰς ἐντυπώσεις ἀφῆκε τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον διὰ τῆς προτάσεως ταύτης· δὲν γνωρίζω ποῖα ἀποτελέσματα καὶ μὲ ποίαν φρίκην ἀναλογίζεται τις ἐκεῖνο τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε μία τοιαύτη ἐπιτροπή· ἀλλὰ λέγω, ὅτι, ἐὰν ἔλθωμεν εἰς τὴν τακτικὴν συζήτησιν, θέλει πεισθῆ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι εἶναι πολὺ προτιμότερον τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον παρὰ τὸ μέχρι τοῦδε· ἐὰν ἔσφαλεν ἓν σύστημα ἐκ τῶν προσώπων, δὲν ἕπεται ὅτι ὑπάρχει κακόν· ἐὰν σήμερον ἓν πολίτευμα δὲν προβαίνῃ καλῶς ἕνεκα τῶν προσώπων, δὲν ἕπεται, ὅτι εἶναι κάκιστον· εἶναι τὰ πρόσωπα κακὰ, καὶ ὄχι τὰ πράγματα.

§95ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ εἶναι τῆς οὐσίας.

§96ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ὁμιλῶ γενικῶς.

§97ΣΩΤΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησεν νὰ ἀνατυπωθῇ ἡ πρότασις, διότι δὲν ἔχει καλῶς. Λοιπὸν νὰ ἀνατυπωθῇ, καὶ αὔριον νὰ τὴν συζητήσωμεν.

§98ΤΙΝΕΣ. (Δεξιόθεν). Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς καὶ εἴμεθα σύμφωνοι!

§99ΠΟΛΛΟΙ. Λοιπὸν, Κ. Πρόεδρε, νὰ ἀνατυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ, καὶ αὔριον νὰ συζητηθῇ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 1 καὶ ¼ Μ. Μ.)