1867.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

Τῆς 23 Νοεμβρίου 1867.

(Πέμπτη).

Ὥρα 1 μ. μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Κύριος Κωνσταντᾶς.

Τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἀναγνωσθέντος καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας. Γίνονται μερικαί τινες διορθώσεις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, τὰ πρακτικὰ κατὰ τὰς γενομένας διορθώσεις ἔχουσι καλῶς;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Μαυροκεφάλου· ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ἐπιτροπῆς.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§5ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ πέρυσι, κύριοι, ἐγένετο λόγος διὰ τὸν δυστυχῆ τοῦτον· γνωρίζετε οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων βουλευτῶν τὸ θῦμα τοῦτο τοῦ ἀγῶνος· αὐτὸς μόλις ζῇ καὶ φέρεται καὶ δὲν ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Ὑπηρέτησε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἀγῶνος πολὺ εὐλαβῶς καὶ τιμίως, καθὼς τὸ συνομολογοῦν ὅλοι οἱ ἐπιζῶντες συναγωνισταὶ αὐτοῦ· εἶναι ἄδικον, νομίζω, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ πάσχῃ τόσον πολύ, καὶ νὰ μὴ τῷ γείνῃ καμμία συνδρομή, εἴτε παρὰ τοῦ ὑπουργείου, εἴτε ὁποιουδήποτε ἄλλου, ἄλλως θ’ ἀποθάνῃ ἐπὶ τῆς ψάθης. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ, τὸ νὰ ἐκδώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξαιρετικῶς τὴν ἀπόφασίν της περὶ αὐτοῦ, εἶναι πολὺ δύσκολον· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος πάσχει, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι καλὸν δι’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, διότι εἶναι εἷς ἐκ τῶν λογίων καὶ πεπαιδευμένων, ὅστις ὑπηρέτησε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἀγῶνος καὶ ὑπέφερεν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶναι παρὼν καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἔλαβεν ὑπὲρ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ συμπάθειαν. Νὰ σταλῇ λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ μετὰ συστάσεως ἢ ὄχι;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ συστάσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Κύριοι, κατηγορούμεθα, κατὰ τὸ λέγειν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ προθύμως ἀπολογούμεθα· ἐὰν ὅμως ἡ ἀπολογία μας μεταβληθῇ εἰς κατηγορίαν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰσάγουν τὴν κατηγορίαν, τοὐτέστι κατὰ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, οὗτοι πταίουν, διότι μᾶς προκαλοῦν.

§11ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΚΤΛ. Φωναί.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὴ διακόπτητε τοὺς ἀγορεύοντας.

§13ΖΩΤΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ διατηρήσητε τὴν τάξιν εἰς ἀμφοτέρας τὰς μερίδας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον νὰ μὴ διακόπτωνται οἱ ἀγορεύοντες.

§15ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτήσεις μόνον ἠμποροῦν νὰ γίνωνται.

§16ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂν μεταβληθῇ ἡ ἀπολογία μας εἰς κατηγορίαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πταίομεν ἡμεῖς. Πρέπει, κύριοι, νὰ κρίνωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης κυβερνήσεως καθὼς καὶ τῆς προκατόχου, οὐχὶ ἀπολύτως ἀλλὰ συγκριτικῶς· δὲν πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν τὸ ἀπολύτως καλὸν ἢ μᾶλλον τὸ τέλειον, καθόσον τοῦτο ἀνήκει μόνον εἰς τὸν Δημιουργὸν, ἀλλὰ νὰ ἐπιζητῶμεν τὸ συγκεκριμένον, ἐξετάζοντες πᾶσαν κατάστασιν σχετικῶς μὲ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐνεργοῦν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς. Βεβαίως, τὸ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ χρυσοῦς αἰὼν, ὅλοι οἱ Ἕλληνες εὔχονται, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ὑποσχεθῇ, πολὺ δὲ περισσότερον νὰ τὸ κατορθώσῃ. Χθὲς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Λυκοῦργος, ὅτι εἷς συνάδελφός του, γραμματεὺς τοῦ ἐκτελεστικοῦ, ὁ κ. Σκανδαλίδης, ἔλεγεν, ὅτι, ὅταν ὅλοι εἶναι κακοὶ, προτιμότεροι εἶναι οἱ ὀλιγώτερον κακοί. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐπικρίνωμεν τὰς πράξεις οἱασδήποτε κυβερνήσεως, πρέπει νὰ τὰς ἐπικρίνωμεν σχετικῶς καὶ ὄχι ἀπολύτως. Ἐν πρώτοις κατηγορούμεθα, κύριοι, ὅτι δὲν σεβόμεθα τὸ Σύνταγμα ἀλλὰ τὸ παραβιάζομεν καὶ τὸ περιφρονοῦμεν, καὶ κατηγορούμεθα ἡμεῖς, οἵτινες ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν περιβεβλημένοι μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ Βασιλέως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἡ προκάτοχος κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν διεδέχθημεν, δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἀντιπροσωπείας; Βεβαίως ὄχι· ὅταν ἐκλήθη ἀπὸ τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα ὁ μέλλων νὰ σχηματίσῃ τὴν κυβέρνησιν, ἓν ἐκ τῶν δύο ἔπρεπε νὰ πράξῃ διὰ νὰ δύναται νὰ λέγῃ, ὅτι ἤμην πρωθυπουργὸς δυνάμει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους. Ἔπρεπε, λέγω, ἓν ἐκ τῶν δύο νὰ πράξῃ· ἢ νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ἀμέσως διὰ νὰ φέρῃ νέαν μέλλουσαν ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνης τοῦ ἔθνους, ἢ νὰ συγκαλέσῃ τὴν ὑπάρχουσαν Βουλὴν ἀμέσως, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ ἔθνους. Οὐδὲν ὅμως ἔπραξεν· ἄρα δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ, ὅτι ἐκυβέρνησε στηριζομένη καὶ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἀλλὰ πῶς ἠδύνατο νὰ συγκαλέσῃ, κύριοι, τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ, ὡς ἠξεύρετε, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου δὲν ἔλαβε πρὸ ὀφθαλμῶν αὐτήν; Ἐκ δύο μόνον βουλευτῶν συνεκρότησε τὴν κυβέρνησιν του ὁ κ. Βούλγαρης, ἐξ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ κ. Δεληγεώργη. Τόσοι ἄλλοι, ἀποτελοῦντες μέρος τῆς Βουλῆς, δὲν ἐθεωρήθησαν κατάλληλοι νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν διοίκησιν. Δὲν εἶναι αὕτη μία περιφρόνησις πρὸς τὴν Βουλὴν εὐθὺς κατὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου; Δὲν ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα τοῦ πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλλήλων πρὸς σχηματισμὸν τῆς κυβερνήσεως προσώπων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅσοι ἐπικαλοῦνται πάντοτε τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ὀφείλουν νὰ σέβωνται καὶ τοὺς συνταγματικοὺς κανόνας. Ναὶ, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δεχθῇ τὴν ἐξουσίαν, καίτοι μὴ ἔχων τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἔπρεπεν εἰς τοιαύτην περίστασιν νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν. Αὐτὸς ὅμως δεχθεὶς διετήρησε τὴν ἐξουσίαν μέχρι τοῦ τελευταίου σημείου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ συνέλθῃ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους· τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἤτοι, ὅτι ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Ἔθνους. Καὶ πᾶς τις ἐπερίμενε νὰ ἴδῃ τὴν κυβέρνησιν αὐτὴν δίδουσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λόγον τῶν πράξεών της καὶ ἐκθέτουσαν τί διανοεῖται νὰ πράξῃ εἰς τὸ μέλλον· ἔπραξε τοῦτο; Ὄχι· ἔφυγε τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της διὰ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὸ πρόγραμμα καὶ σχέδιόν της διὰ τὸ μέλλον. Οἱ τοιουτοτρόπως δὲ πολιτευθέντες ἔρχονται σήμερον νὰ εἴπουν εἰς ἡμᾶς, ὅτι δὲν σεβόμεθα τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα. Κατακρίνουν τὸν τρόπον τοῦ προγράμματός μας· εὑρίσκουν κακὸν, ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐκοινοποίησε τὰς ἀρχὰς καὶ ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπρέσβευεν ἡ κυβέρνησις καὶ ἤθελεν ἀκολουθήσει, διότι ἐπροτίμων νὰ φέρωμεν τὰς πολιτικὰς ἰδέας τῆς κυβερνήσεως εἰς μορφὴν ἐναρκτηρίου λόγου ἢ προγράμματος. Αὐτοὶ δὲ, ἀπουσιαζούσης τῆς Βουλῆς, ὁποῖον ἐξέδωκαν πρόγραμμα; δὲν τοὺς ἐπικρίνομεν διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἦλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ἐρωτῶμεν, εἰς ὁποῖον πρόγραμμα ἐκοινοποίησαν τὰς πολιτικὰς των ἰδέας, διὰ νὰ τὰς ἴδῃ τὸ ἔθνος; Οὐδὲ τοῦτο ἔπραξαν, καὶ ἐν τούτοις ἔχουν τὸ θάῤῥος νὰ λέγουν εἰς ἡμᾶς, ὅτι δὲν ἦτο καλὸς ὁ τρόπος τοῦ προγράμματός μας. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν διὰ προγράμματος νὰ κοινοποιηθῶσιν αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, ἀφοῦ δὲν ἦτον ἐπιτετραμμένον οὐδ’ εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπουργοὺς νὰ γνωρίζουν τὴν πολιτικὴν αὐτῆς; Ὡς προχθὲς εἶπεν ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης, «τὴν πολιτικὴν τὴν γνωρίζει μόνον ὁ πρόεδρος»· ἀφοῦ εἰς αὐτοὺς τοὺς συναδέλφους του ἠρνήθη νὰ κοινοποιήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν κοινοποιήσῃ διὰ προγράμματος διὰ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν βάσανον ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας; Τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα, λέγουν, τῆς ἐνεστώσης κυβερνήσεως δὲν εἶναι καθαρὸν καὶ πρέπει κατά τινας τῶν ἀντιπολιτευομένων νὰ ἐκφρασθῇ ἡ κυβέρνησις σαφέστερον· ἀφίνω ἐκείνους οἵτινες λέγουν, ὅτι δὲν μᾶς συμφέρει ἡ σαφήνεια. Ἀλλά, κύριοι, τὸ πρόγραμμα τῆς κυβερνήσεως ἢ μᾶλλον αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι της εἶναι περισσότερον ἢ καθαραί, ἀποδεικνυόμεναι οὐχὶ εἰς φράσεις κενὰς, ἀλλ’ εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα. Αἱ πρὸς ἐξοπλισμὸν δαπάναι δὲν δεικνύουσι τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως; Ὅταν ἐζητήσαμεν παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν νὰ δαπανήσωμεν, ἐπὶ τούτῳ ἡ δὲ βουλὴ τὴν ἐχορήγησεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπωμεν τὰς πολιτικὰς ἰδέας μας; ὅταν σᾶς εἴπωμεν, ὅτι τὰ ⅔ τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 φράγκων θέλουσι δαπανηθῆ εἰς ἀγορὰν πλοίων, ὅπλων καὶ λοιπῶν, ἦτο ἀνάγκη νὰ σᾶς προσθέσωμεν, ὅτι ἡ πολιτικὴ ὑμῶν συνίσταται εἰς τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἔθνους ἀπέναντι τῶν ἐνδεχομένων περιστάσεων τῶν συνδεομένων πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ τὸ μεγαλεῖον αὐτοῦ; Θὰ μᾶς εἴπουν βεβαίως οἱ ἀποτελοῦντες τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν, ὅτι καὶ οὗτοι τὴν αὐτὴν πολιτικὴν ἰδέαν εἶχον· ἀλλὰ μὲ ποῖα μέσα ἠθέλατε δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσητε τὴν πολιτικὴν ταύτην ἰδέαν, ἂν τῳόντι τὴν ἠσπάζεσθε; Ἐλθόντες εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐπράξατε ὅλως τὸ ἐναντίον· ἠλαττώσατε τὸν στρατὸν, εἴχατε κενὰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ, τὰ δ’ ὀλίγα πολεμικὰ πλοῖά μας ἐθέσατε εἰς ἀργίαν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεώς σας πρὸς τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα, τὴν ὁποίαν μετ’ ὀλίγον θέλω ἀναγνώσει, ἀποδεικνύεται, ὅτι εἰς τίποτε ἄλλο δὲν ἠσχολήθητε, εἰμὴ εἰς τὴν περικοπὴν μικρῶν δαπανῶν διὰ νὰ φέρητε, ὡς ἐνομίζετε, τὸ ἰσοζύγιον, ἢ μᾶλλον διὰ νὰ κατορθώσητε ὅ,τι δὲν κατωρθώσατε, νὰ παρουσιάσῃ ἡ χρῆσις τοῦ 1866 περίσσευμα 200,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τὸ σύστημα τῶν περικοπῶν δυστυχῶς δὲν εὐδοκιμήσατε, διότι ὡς ἐκ τῶν ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν σας δὲν κατωρθώσατε οὐδ’ εἰς τὸ ἰσοζύγιον νὰ προσεγγίσητε. Δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι μὲ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπαρουσίαζε τὸ δημόσιον ταμεῖον, κατωρθοῦτο ἡ προπαρασκευὴ τοῦ Ἔθνους; Προχθὲς ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἔλεγεν, ὅτι καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὸν ὁπλισμόν· ἀλλὰ ποῖα μέσα εἴχατε ἢ ἐζητήσατε πρὸς τοῦτο; Νομίζετε, ὅτι μὲ λέξεις κενὰς δυνάμεθα ν’ ἀγοράσωμεν πλοῖα, ὅπλα καὶ πολεμεφόδια; Βεβαίως, ὄχι· ἡ προπαρασκευὴ δὲν κατορθοῦται εἰμὴ μὲ θυσίας· ἐπράξατε τοῦτο; Ὄχι· λοιπὸν μὴ λέγετε, ὅτι ἀκολουθεῖτε τὴν αὐτὴν πολιτικὴν, ἐκτὸς ἂν θέλητε νὰ τὴν ἔχητε μόνον ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ οὐχὶ εἰς τὰς πράξεις· τοιαύτην ὅμως πολιτικὴν ἡμεῖς σᾶς τὴν χαρίζομεν. Ὁ κύριος Κρεστενίτης καὶ ἄλλοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶπον, εἶναι ἡ Ἑλλὰς εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιχειρήσῃ τοιαύτας δαπάνας; Ἡ Ἑλλὰς βεβαίως δὲν ἔχει πόρους ἀπεράντους καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑπεβλήθη οὐδὲ δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας ἀνωτέρας τῶν πόρων της· ἡ Ἑλλὰς δὲν πρόκειται ν’ ἀντιπαραταχθῇ πρὸς μεγαλειτέραν αὐτῆς δύναμιν διὰ μόνων τῶν ὑλικῶν της μέσων· ἔχει καὶ ἠθικὰ κεφάλαια ἀσυγκρίτως ἀνώτερα τῶν ὅσων ἔχει ἡ μεγαλειτέρα αὐτῆς δύναμις. Ὅστις δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ἀξίαν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἠθικοῦ κεφαλαίου, ἀδικεῖ τὴν πατρίδα. Περιττὸν, εἶπεν ὁ κ. Λυκοῦργος, νὰ ὁπλιζώμεθα, ἀφοῦ ἐξησφαλίσθη ἡ ἀκεραιότης τῆς ἐπικρατείας μας ὑπὸ τῶν τριῶν μεγάλων Δυνάμεων. Μήπως αἱ τρεῖς Δυνάμεις, ὅταν ἐξησφάλισαν τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλλάδος, εἶπον εἰς τοὺς πολίτας αὐτῆς· «γίνετε βιομήχανοι μόνον, δηλαδὴ ἔμποροι, μπακάλιδες, παπουτσίδες, καὶ μὴ διανοεῖσθε τίποτε ἄλλο;» Ἤθελον βεβαίως πολὺ ἀδικήσει τὴν Ἑλλάδα ἐὰν τοιοῦτό τι ἐσκέπτοντο. Ὁ κ. Δεληγεώργης εἶπεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία εἰς μίαν διακοίνωσίν της ἐξεφράσθη, ὅτι, ἂν ἡ Ἑλλὰς δὲν τηρήσῃ τοὺς ὅρους τῶν συνθηκῶν, δυνάμεθα νὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν τύχην της.

§17ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν προκαλέσῃ πόλεμον.

§18ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι καὶ τέσσαρες ἄλλαι δυνάμεις εἶπον εἰς τὴν Τουρκίαν «ἂν δὲν ἀκούσῃς τὰς συμβουλάς μας, σὲ ἀφίνομεν εἰς τὴν τύχην σου;» Λοιπὸν, κύριοι, ἔχετε τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἥτις ἔχει μεγάλην ἀποστολὴν νὰ ἐκπληρώσῃ, πρέπει νὰ καταγίνηται μόνον εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ οὐδὲν ὑψηλὸν νὰ διανοῆται; Πέρυσι, κύριοι, τὸν Ἰούλιον, ὅτε ἡ προκάτοχος κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην ἐτάραττεν ἡ μεταξὺ Αὐστρίας, Ἰταλίας καὶ Πρωσσίας διένεξις, φόβος δὲ τοὺς πάντας κατέλαβε μήπως γενικὸς εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ἐπέλθῃ· τοῦτο δὲ οὐδ’ ἀδύνατον οὐδ’ ἀπίθανον ἦτο. Ἡ Ἑλλὰς λοιπὸν ἔπρεπε τότε νὰ μένῃ μ’ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, μὴ ἔχουσα μήτε ὅπλον, μήτε πολεμεφόδια, μήτε πλοῖα, καὶ νὰ ἐπαναπαύεται εἰς τοῦτο μόνον, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἀκεραιότης της ἀπὸ τὰς τρεῖς Δυνάμεις! Καὶ ἂν αὗται διαιρεθῶσι καὶ λάβῃ χώραν εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, θέλετε νὰ ᾖναι καταδικασμένη ἡ Ἑλλὰς νὰ ἵσταται ἁπλοῦς θεατὴς ἢ καὶ νὰ πάθῃ ἐκ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, νὰ πνίξῃ δὲ τὴν ὁποίαν ἔχει μεγάλην θέλησιν καὶ καρδίαν καὶ νὰ λησμονήσῃ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀπαράγραπτα δικαιώματα; Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως σᾶς εἶπε χθὲς, τί παράδοξον τὸ πῦρ, τὸ ὁποῖον φλέγει τὴν καρδίαν τῶν χριστιανικῶν λαῶν, νὰ ἐκραγῇ καὶ πλησίον μας· ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ἱεροῦ τούτου πυρὸς, τὸ ὁποῖον φλέγει τὰς καρδίας τῶν χριστιανικῶν λαῶν, παρουσιάζουσιν οἱ βασανιζόμενοι ἐπὶ δύο ἤδη ἔτη ἀδελφοί μας Κρῆτες, οἵτινες ἀπέναντι τῶν θωπευτικῶν προτάσεων τοῦ δεσπότου των ἀντιτάσσουσι καταπληκτικὴν καρτερίαν. Ἀπέναντι τοιούτων γεγονότων ἀξιοῖτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ μένῃ ἄοπλος; Τοιαύτην πολιτικὴν δὲν τὴν ἀσπαζόμεθα, διότι θὰ βλασφημήσωμεν κατὰ τῶν πατέρων μας, οἱ ὁποῖοι, καίτοι εὑρισκόμενοι εἰς χείρονα θέσιν, ἐπεχείρησαν μέγαν ἀγῶνα· καὶ ἐπειδὴ δὲν συμμεριζόμεθα τοιαύτην πολιτικὴν, διὰ ταῦτα εἴπομεν, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ κάμῃ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς θυσίας καὶ νὰ εὑρίσκηται πάντοτε ὡπλισμένος, διότι δὲν ἠξεύρει, τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα. Ἀλλὰ, λέγουν, ὁ ὁπλισμὸς προμηνύει πόλεμον. Σᾶς εἴπομεν, ὅτι ἡμεῖς οὔτε τὰ μέσα ἔχομεν, οὔτε προτιθέμεθα νὰ προκαλέσωμεν πόλεμον, ἀλλὰ θεωροῦμεν ἐκ πεποιθήσεως λίαν ταπεινωτικὴν καὶ δυσχερῆ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν, μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν προπαρασκευὴν ἀπέναντι ἑνὸς εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ἢ μιᾶς σπουδαίας ἀνωμαλίας ἐν τῇ Ἀνατολῇ· ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν δὲ εἰς τὴν θέσιν ταύτην, ἀπεφασίσαμεν νὰ προπαρασκευαζώμεθα ὑποβαλλόμενοι, ἐννοεῖται, εἰς τὰς ἀναλόγους ὑλικὰς θυσίας. Ὅταν, κύριοι, ἐπικράτειαι πολὺ μικρότεραι ἡμῶν; τί λέγω; ἡγεμονίαι ὑποτελεῖς, ἔχουσαι πολὺ ὀλιγώτερα μέσα τῶν ὅσων ἡμεῖς ἔχομεν, ἦναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ προπαρεσκευασμέναι πολεμικῶς, δὲν εἶναι ἐντροπή μας ἀπέναντι, λέγω, τῆς Σερβίας, τοῦ Μαυροβουνίου καὶ ἄλλων ἡγεμονιῶν, αἱ ὁποῖαι παρεσκεύασαν ἱκανὰς δυνάμεις, νὰ φαινώμεθα κατὰ τοῦτο ὑποδεέστεροι ἡμεῖς, πρὸς τοὺς ὁποίους ὁλόκληρος ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ ἀτενίζει; Τοιαύτην πολιτικὴν, κύριοι, ἥτις, ἐνῷ μᾶς ἐξευτελίζει, δὲν μᾶς ἀπαλλάττει καὶ ὑλικῶν κινδύνων, δὲν ἐγκρίνομεν. Ἡ πολιτική μας ἀληθῶς ὑποβάλλει τὸν λαὸν εἰς ὑλικὰς θυσίας, ἀλλ’ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς αἰσθάνεται ζωηρότατον τὸ αἴσθημα τῆς τιμῆς καὶ γνωρίζει νὰ ἐκτιμᾷ τὰ συμφέροντά του. Λαὸς τόσῳ νοήμων καὶ φίλεργος, γνωρίζων ν’ ἀποκτᾷ καὶ ἀναπτύσσῃ τοὺς ὑλικοὺς του πόρους, δὲν φείδεται ὅταν ἦναι καιρὸς θυσιῶν. Ἂν συγκρίνῃ τις τὴν οἰκονομικήν του κατάστασιν ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι σήμερον, θέλει ἰδεῖ καταπληκτικὴν ἀνάπτυξιν· εἴχομεν κατὰ τὸ 1833 πόλεις, πλοῖα, ἐκτεταμένας φυτείας καὶ τόσα ἄλλα, ὅσα στολίζουσι σήμερον τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα; εἴχομέν τι ἄλλο ἢ μίαν πεδιάδα ξηρὰν καὶ ἀκαλλιέργητον καὶ ἐρείπια πόλεων; Ἐν τούτοις διὰ τῆς δραστηριότητός του, διὰ τῆς ἐργασίας του, διὰ τῆς νοημοσύνης του ὁ ἑλληνικὸς λαὸς κατώρθωσε νὰ φθάσῃ ἐκεῖ, ὅπου σήμερον εὑρίσκεται· πρέπει δὲ νὰ ἦναί τις τυφλὸς διὰ νὰ μὴ βλέπῃ τὴν καθ’ ἑκάστην γινομένην πρόοδον. Πρέπει ὅμως ὅλα νὰ συμβαδίζουν, τοὐτέστιν, αἱ στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ δυνάμεις τοῦ ἔθνους ν’ ἀναπτύσσωνται καὶ προοδεύουν κατὰ λόγον τῆς ὑλικῆς ἀναπτύξεως καὶ προόδου, καὶ οὐχὶ νὰ σμικρύνωνται λόγῳ κακῶς ἐννοουμένης οἰκονομίας. Τοιαύτη ἦτο καὶ εἶναι ἡ πολιτική μας, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται ἢ δὲν θέλουν νὰ ἐννοήσουν οἱ ἀντίπαλοί μας· ἂς ἔλθουν νὰ ἐξηγήσουν τὴν ἰδικήν των πολιτικήν. Τινὲς αὐτῶν εἶπον, ὅτι συμμερίζονται τὴν πολιτικὴν τοῦ ὁπλισμοῦ· ἀλλὰ διὰ τίνων μέσων θέλουσι κατορθώσει τὸν ὁπλισμόν; οὔτε ἐσυλλογίσθησαν οὔτε ἔπραξάν τι πρὸς εὕρεσιν αὐτῶν τῶν μέσων. Προκειμένου λοιπὸν νὰ κρίνῃ καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, πρέπει νὰ συγκρίνωμεν βῆμα πρὸς βῆμα τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν μὲ τὴν προκάτοχον, τὴν ὁποίαν διεδέχθημεν καὶ ἡ ὁποία σήμερον ἔρχεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ κατηγόρου. Τί εἶπεν ὁ Κύριος Βαλασόπουλος; Τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ εὐνομία, ἡ ἀσφάλεια, ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης κτλ. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσι τοιαῦται ἀρεταὶ καὶ ἀρχαὶ ὡς πρόγραμμα τῶν πολιτικῶν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ ὁ ἔσχατος τῶν πολιτῶν! Πῶς, Κ. Βαλασόπουλε, ἀρνεῖσαι, ὅτι τὰς αὐτὰς ἀρχὰς ἔχει καὶ ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις; Σὺ μόνος καὶ τὰ μέλη τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἔχετε τὰς ἀρχὰς αὐτάς; Μήπως καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ῥούφου, τὴν ὁποίαν διεδέχθητε, δὲν εἶχε τὰς αὐτὰς ἀρχάς; Ἡ πλειονοψηφία τοῦ ἔθνους, τὴν ὁποίαν καθ’ ἑκάστην προσβάλλετε, ἔχει ὑπ’ ὄψιν της τὴν πολιτικὴν καὶ τὰς πράξεις σας, τὴν συγκρίνει πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν μας καὶ τὰς πράξεις μας, καὶ βλέπει ποῦ εὑρίσκει περισσοτέρας ἐγγυήσεις. Σᾶς ἐδοκίμασε καὶ διὰ τοῦτο δὲν σᾶς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Μὴ τὴν προσβάλλετε λοιπὸν καθ’ ἑκάστην, κηρύττοντες ἑαυτοὺς ὡς τοὺς μόνους θιασώτας τῶν ἀρετῶν καὶ ἀρχῶν, τὰς ὁποίας πᾶς τις θεωρεῖ ἀχωρίστους τῆς καλῆς διοικήσεως τοῦ τόπου, καὶ μὴ κρύπτετε ὅ,τι κυρίως ἐπιζητεῖτε διὰ κενῶν φράσεων. Μᾶς λέγετε, ὅτι εἴχετε μίαν ἀποστολὴν, νὰ φέρητε τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, περιστέλλοντες τὰς δαπάνας· τῳόντι τοῦτο διετυπώθη εἰς μίαν ἀναφορὰν ὁλοκλήρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸς τὸν ἀνώτατον Ἄρχοντα, φέρουσαν τὰς ὑπογραφὰς τοῦ Κυρ. Βούλγαρη, τοῦ Κ. Δεληγεώργη κτλ. Ἀκούσατε, κύριοι, αὐτὴν, διότι εἶναι τὸ μόνον ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἰς θέσιν προγράμματος ἀφῆκεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ κοινωνία νὰ κρίνωμεν.

§19ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τώρα ὁμιλεῖτε ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως;

§20ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα· μόνον ὑμεῖς ἔχετε διαφορετικὴν ἀρχὴν, ἐπειδὴ δὲν σᾶς ἐπιτρέπει ὁ πρόεδρός σας νὰ γνωρίζητε τὴν πολιτικήν του.

§21ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε λάθος.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦσθε παρὼν καὶ ἠκούσατε προχθὲς τοὺς λόγους τοῦ κυρίου Βούλγαρη. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα· ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων κρίνοντες θέλετε πεισθῆ, ὅτι, ἐνῷ στερεῖται καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων τῆς ἀληθείας, περιέχει συνάμα μωροὺς συλλογισμούς. Λυποῦμαι λέγων τοῦτο. Τὸ ἔγγραφον φέρει ἡμερομηνίαν 29 Ἰουνίου 1866. «Ἀναλαβοῦσα ἡ Κυβέρνησις τὴν διεύθυνσιν τοῦ τόπου εἰς περιστάσεις δυσκόλους καὶ σταθερὰν ἔχουσα ἀπόφασιν νὰ μὴ ὀπισθοδρομήσῃ ἀπέναντι οὐδενὸς προσκόμματος, δὲν ἐβράδυνε νὰ κατανοήσῃ, ὅτι ἡ διαρκὴς δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν εἰς πᾶν βῆμα ἤθελεν ἀπαντήσει, παρίσταται εἰς τὴν λυπηρὰν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους πραγμάτων καὶ τὴν ἔκπτωσιν τῆς δημοσίας πίστεως. Ἐθεώρησεν ἑπομένως καθῆκόν της εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἀφιερώσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὰ οἰκονομικὰ καὶ εἰς αὐτὰ κατὰ πρῶτον νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἐφικτὴν τάξιν.» Ὡραία τῳόντι ἡ πρόθεσις, ἀλλὰ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἶναι λέξεις κεναί. Τὰς λεπτομερείας εἶναι περιττὸν νὰ τὰς ἀναφέρω· παραπέμπω ἕκαστον περίεργον εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ. Ἐν πρώτοις, κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι ἀκρίβεια εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ· τοῦτο ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου ἐξάγεται, διότι κατ’ αὐτὸ «ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις κατηρτίσθη ἐξ ἐπισήμων στοιχείων.» Τὸ δημόσιον λογιστήριον δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐνήμερον· ἄρα ἐστερεῖτο τὸ ἔργον ἀκριβείας· ἀλλ’ ἐγὼ τὸ παραδέχομαι ὡς ὀρθόν. Παθητικὸν εἶναι ὅ,τι τις ὀφείλει, ἐνεργητικὸν δὲ, ὅ,τι ἔχει νὰ λαμβάνῃ. Κατὰ τὸ ἀνὰ χεῖρας ἔγγραφον, τὸ δημόσιον ὤφειλε τὴν 10 Ἰουνίου 1866 ἐξ ἐσωτερικῶν χρεῶν δραχ. 27,700,000· εἶχε δὲ νὰ λαμβάνῃ 2,500,000· ἄρα τὸ παθητικὸν τοῦ δημοσίου, κατὰ τὴν κρίσιν των, συνίστατο εἰς δραχ. 25,200,000. Κύριοι, ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲ εἶναι ἀκριβὴς, διότι, ἐνῷ σημειοῦνται ἐν αὐτῇ ὅσα ὀφείλει τὸ δημόσιον, ἤτοι τὸ παθητικὸν, παραλείπονται ὅσα ἔχει νὰ λαμβάνῃ, ἤτοι τὸ ἐνεργητικὸν ἐσημειώθη λανθασμένον. Τίς ἀγνοεῖ, ὅτι ἱκανὸν ποσὸν ὀφείλουν οἱ ἰδιῶται εἰς τὸ δημόσιον καὶ διὰ προσωπικῆς ἐγγυήσεως καὶ δι’ ὑποθήκης κτημάτων; Τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἀναβαῖνον εἰς 50 ἢ 60,000,000, τὸ ἐλησμόνησεν ἡ ἔκθεσις.

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς διακόψω. Τὰ κατ’ ἔτος εἰσπραττόμενα δὲν σημειοῦνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς ἔσοδα;

§24ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν περιελήφθη εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τὸ ποσὸν τῶν καθυστερουμένων, περὶ τοῦ ὁποίου κάμνετε λόγον.

§26ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ διὰ τὰ ὀφειλόμενα παρὰ τοῦ δημοσίου, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ παθητικὸν, καταχωροῦμεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ κατ’ ἔτος τὸν πληρονόμενον ἐπ’ αὐτῶν τόκον, καὶ ἐν τούτοις καλῶς ποιοῦντες περιελάβετε εἰς τὸ παθητικὸν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον, ἤτοι τὰ 27,000,000. Λοιπὸν διὰ νὰ ᾖναι ἀληθὴς ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἔπρεπε τὸ αὐτὸ νὰ πράξητε καὶ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν, περιλαμβάνοντες τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος καθυστεροῦντα, ἂν ὄχι ὅλα, τοὐλάχιστον ὅσα ἠθέλατε ἐκτιμήσει ὡς ἀσφαλῆ.

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελέ τις πιστεύσει ποτε, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ τοιοῦτό τι ἀπὸ ἕνα ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον τοῦ λογιστικοῦ, νὰ λέγῃ ἐσφαλμένως εἰς ἐπίσημον ἔγγραφον, ὅτι ὀφείλομεν 25,000,000; Τοῦτο εἶναι μία ἀδικία, ἥτις δὲν στέκει. Λοιπὸν σᾶς λέγω, Κύριε ὑπουργὲ, ὅτι θέλοντες νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὸν Βασιλέα τὴν κατάστασιν τῶν δημοσίων χρεῶν, ὠφείλαμεν νὰ μὴ παραλείψωμεν τίποτε ἐξ ἐκείνων, ὅσα περιέχει ἡ ἔκθεσις· 4,000,000 ὤφειλον νὰ πληρωθῶσιν ἐκ τῶν χρεῶν, ὅταν εἰσήλθομεν εἰς τὰ πράγματα. Ἦτον ἀνάγκη λοιπὸν νὰ οἰκονομηθῶσιν 800,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα· αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις τοῦ Κράτους, ὅτε παρελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν.

§28ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Δεληγεώργη, θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ μέρος· ὁμιλῶ τώρα περὶ τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσιάσατε εἰς τὸν Βασιλέα καὶ τὸ κοινόν. Λοιπὸν, κύριοι, βλέπετε ὅτι ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐσημείωσαν τὸ τί ὤφειλε τὸ δημόσιον, παρέλειψαν νὰ σημειώσωσι τὸ τί ἔχει νὰ λάβῃ καὶ ἀπὸ καθυστεροῦντα σημειωμένα καὶ βεβαιωμένα εἰς τὰ βιβλία τοῦ δημοσίου ὡς ὀφειλόμενα εἰς αὐτό. Ἐὰν τὰ καθυστεροῦντα ταῦτα ἐθεώρησαν ὡς ἐπισφαλῆ, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶπον εἰς τὴν ἔκθεσίν των, ἄλλος ὁ λόγος, καὶ αὐτὸ ἐπερίμενα νὰ εἴπῃ ὁ Κ. Δεληγεώργης.

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ εἶπον καὶ αὐτό.

§30ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, πλὴν τούτων, παρέλειψαν, καὶ τοῦτο εἶναι σφάλμα μέγιστον, τὸ ἀντίτιμον τῶν ὁμολογιῶν τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἐθνικῶν φθαρτῶν κτημάτων δυνάμει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐψηφίσαμεν, καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου ὀφείλονται μέχρι τῆς σήμερον πλέον τῶν 10,000,000. Αὐτὰ εἶναι χαμένα; Διὰ τί τὰ παρελείψατε, ἀφοῦ ἐδημοσιεύσατε ὁλόκληρον τὸ παθητικόν; Ἴσως διὰ νὰ φανῇ χειροτέρα ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου! Νομίζω, ὅτι αἱ κυβερνήσεις ἐν γένει, ὅταν ἐπιχειροῦν νὰ ἐκθέσωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Ἐπικρατείας, καταβάλλουσι πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ παραστήσωσιν αὐτὴν ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνθηροτέραν, ἐντὸς πάντοτε τῆς ἀληθείας· τοῦτο δὲ διὰ νὰ προκαλέσουν τὴν πίστιν. Διατί ὅμως παραδέχθητε τὸν ἀντίθετον τρόπον, ἀποκρύψαντες ὅσα ἔχει νὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον; Ἐφροντίσατε λοιπὸν νὰ καταστρέψητε καὶ τὸ τελευταῖον ῥάκος τῆς δημοσίας πίστεως παρουσιάσαντες τόσῳ μαύρην καὶ ἀπελπιστικὴν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν. Ἐὰν εἷς ἔμπορος ἢ μία ἐμπορικὴ ἑταιρία κατεδείκνυε πρὸς τοὺς πιστωτάς εἰς μὲν τὸ παθητικὸν ὅσα ἐν γένει ὀφείλει, εἰς δὲ τὸ ἐνεργητικὸν μόνον ὅσα ἔχει ἐν τῷ ταμείῳ καὶ ἀσήμαντον μέρος τῶν ὅσων ἔχει νὰ λαμβάνῃ, ἀποκρύπτουσα τὸ ὑπόλοιπον ἐνεργητικόν, ὁ ἔμπορος οὗτος ἢ ἡ ἑταιρία ἤθελε καταδείξει πρόθεσιν δολίας χρεωκοπίας. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔκθεσις στερεῖται καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων τῆς ἀληθείας. Παρακατιὸν θέλετε ἰδεῖ παχυλότερα λάθη.

§31ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων δὲν ἐσημειώθη, διότι κατὰ τὸν νόμον θέλει χρησιμεύσει εἰς ἀπόσβεσιν παλαιῶν χρεῶν.

§32ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ λυπηρὸν εἶναι, ὅτι ὁ κύριος Χρηστίδης δὲν εἶναι παρών.

§33ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἔβλεπον τὴν ὑπογραφὴν τῶν κυρίων Βούλγαρη καὶ Δεληγεώργη, δὲν ἤθελον κάμει λόγον.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει, ἂν δὲν ἦναι παρὼν ὁ κύριος Χρηστίδης. Τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶναι παρόν.

§35ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀδιάφορον, Κ. Παπαμιχαλόπουλε· ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ἦτο ὁ προορισμὸς τοῦ ἀντιτίμου τούτου, εἶναι μία περιουσία χρηματικὴ, καὶ ὡς τοιαύτη ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἀφοῦ μάλιστα τὸ ἀντίτιμον τῶν κτημάτων τούτων δὲν κατετέθη ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου εἰς τὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὸ παθητικὸν ἀναφέρεται τὸ πρὸς τὴν Τράπεζαν δάνειον ἐκ δρ. 1,500,000, ἐπὶ παραχωρήσει τῶν δικαιωμάτων τοῦ δημοσίου τῶν προερχομένων ἀπὸ τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐθνικῶν κτημάτων· ἀφοῦ λοιπὸν εἰς τὸ παθητικὸν ἐσημειώθη ὅτι ἐδανείσθη τὸ δημόσιον δρ. 1,500,000 ἐπὶ παραχωρήσει τῶν εἰς τὸ δημόσιον ὀφειλομένων ἀπὸ ἐκποιήσεις φθαρτῶν κτημάτων, δὲν ἔπρεπε καὶ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν νὰ σημειωθῇ τὸ ἀντίτιμον τῶν κτημάτων τούτων; Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς τὰς ἄλλας κρίσεις τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. «Δὲν ἀπαιτεῖται βεβαίως πολλὴ μελέτη διὰ νὰ κατίδῃ πᾶς τις εἰς τὴν συνοπτικὴν ταύτην εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως, ὅτι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι λίαν δυσχερής. Ταμεῖον ἀληθῶς κενὸν, ἀπλήρωτος ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία τοῦ Μαΐου, οὐχὶ ἀσήμαντον μέρος ὀφειλόμενον ἐκ τῶν παρελθόντων μηνῶν, ἀνοικτοὶ λογαριασμοὶ ἐκ διαφόρων συναλλαγῶν τοῦ δημοσίου ἐκ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, ἀπαιτητοὶ εἰς πᾶσαν στιγμὴν, καὶ ἀπαραίτητον χρέος ἐκ 3,000,000 τοὐλάχιστον ἐντόκων γραμματίων». «Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν περιορίζεται ἐνταῦθα· ἡ Κυβέρνησίς Σου Μεγαλειότατε, εὗρε προσέτι καὶ τοὺς ἤδη ἐψηφισμένους προϋπολογισμοὺς τῶν δύο ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεων βεβαρυμένους μὲ μεγάλα ἐλλείμματα, διότι ὁ μὲν τοῦ 1865 ἀναδείξας μέχρι τοῦδε προσωρινὸν ἔλλειμμα εἰς δραχ. 2,500,000 περίπου, ὅπερ ἀνεπληρώθη διὰ τῆς ἐξογκώσεως τοῦ κινητοῦ χρέους, θέλει πιθανῶς ἀφήσει κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως ὁριστικὸν ἔλλειμμα ἐν ὅλῳ 3,000,000 ὡς ἔγγιστα, ὁ δὲ τοῦ 1866 παρουσιάζει μὲν ὄψιν ἐνεργητικὴν, πράγματι ὅμως αἱ ἐπιβαρύνουσαι αὐτὸν δαπάναι εἶναι ἀνώτεραι τῶν ἐψηφισμένων καὶ ὑπερβαίνουσι κατὰ πολὺ τὰ ἔσοδα». Τί ἐννοεῖτε, Κύριοι, ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς τῆς παραγράφου; Ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων κακῶν, ὅτι δηλ. τὸ παθητικὸν ἀναβαίνει εἰς δρ. 25,200,000, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐνεργητικοῦ ὑπάρχει καὶ ἕτερον κακὸν, ἤτοι ἕτερον ἔλλειμμα 3,000,000.—καὶ ὁ ἔσχατος τῶν λογιστικῶν ὑπαλλήλων δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποπέσῃ εἰς τοιοῦτο λάθος. Ὅταν εἰς τὸ παθητικὸν καταριθμῆτε καὶ τὴν ὀφειλὴν, ἥτις προϋπῆρχεν ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν χρῆσιν καὶ ἀπὸ τὴν ἐν ἐνεργείᾳ, θέλετε ἀκόμη νὰ προσθέσητε καὶ ἄλλα 3,000,000;

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ ἂν αἱ χρήσεις τοῦ 1865 καὶ 1866, αἵτινες ἦσαν καὶ αἱ δύο ἐν ἐνεργείᾳ, ἀντὶ νὰ παρουσιάσωσιν ἐλλείμματα ἐπαρουσίαζον περίσσευμα· τὸ περίσσευμα τοῦτο δὲν καθιστᾷ τὴν διαχείρισιν τὴν ἐν ἐνεργείᾳ πλέον εὐάρεστον; Ἐὰν αἱ χρήσεις αὗται παρουσιάζουν ἐλλείμματα, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους κατάστασις εἶναι ἔτι δυσχερεστέρα, διότι, ἐνῷ μεταχειριζόμεθα καὶ αὐτὰς, αἱ χρήσεις ἔχουν ἀνάγκην ἐκτάκτων πόρων διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσι.

§37ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ ἐλλείμματα συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐξόγκωσιν τοῦ παθητικοῦ, διότι ὅλα αὐτὰ περιέχονται ἐντὸς τοῦ παθητικοῦ· τὰ ἔξοδα τοῦ 1865, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον ἀνάλογα ἔσοδα, ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὸ κινητὸν χρέος, τὸ ὁποῖον ὅμως σημειόνεται ὁλόκληρον εἰς τὸ παθητικόν. Καὶ πόθεν ἄλλοθεν ἐσχηματίσθη αὐτὸ τὸ καταπληκτικὸν παθητικὸν ἢ ἀπὸ τὰ ἐλλείμματα τῶν τε παρελθουσῶν καὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεων; Ἐὰν, κύριε Δεληγεώργη, αἱ ἐν ἐνεργείᾳ χρήσεις ἐπαρουσίαζον περίσσευμα, τοῦτο ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ παθητικοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπαρουσίασαν ἔλλειμμα, συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐξόγκωσιν αὐτοῦ. Προχωρῶ ἐν τούτοις εἰς τὴν ἀνάγνωσιν καὶ ἀνάλυσιν τῆς ἐκθέσεως· ἀκολούθως τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον διὰ τῆς ἐκθέσεως διῄρεσε τὸ παθητικὸν εἰς τέσσαρας κατηγορίας, ἤτοι·

Ὡς βλέπετε, κύριοι, ἡ προκάτοχος κυβέρνησις ἐκτιμήσασα ὅλον τὸ παθητικὸν εὗρεν, ὅτι ἐκ τῶν ἀποτελούντων αὐτὸ χρεῶν τοῦ δημοσίου τὰ κατεπειγόντως ἀπαιτητὰ ἀναβαίνουσιν εἰς 5,081,000. — Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν δημοσίων χρεῶν τῶν δρ. 5,081,000 ἐθεώρησεν ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, κατ’ αὐτὴν τὴν ἔκθεσίν της, ὡς ἔλλειμα ἀδυσώπητον, ὁμολογήσασα, ὅτι αὐτὸ ἀπαραιτήτως ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ διὰ νὰ γείνῃ τὸ ταμεῖον ἐνήμερον· αἱ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀναβαίνουσαι κατεπείγουσαι ἀνάγκαι ἔπρεπε νὰ θεραπευθῶσι διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ ταμεῖον ἀπὸ τὴν ἀδυσώπητον πίεσιν τῶν δικαιούχων. Ἀλλά, κύριοι, ἀφοῦ κατὰ τὸν λογαριασμόν των εὑρέθη ἔλλειμμα ἀδυσώπητον δραχ. 5,081,000, τίνι τρόπῳ ἐσκέφθησαν νὰ ἀναπληρώσωσιν αὐτό; Ἀποκρούσαντες τὰ δάνεια, ἐπερίμεναν βεβαίως τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος ἐκ τοῦ πλεονάσματος τῶν ἐσόδων τοῦ 1866. Ἂς ἴδωμεν τὰς σκέψεις αὐτῶν τῶν ἰδίων, προελθόντων διὰ τῆς αὐτῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ πρϋπολογισμοῦ τοῦ 1866, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε τὸ ὑπουργεῖον Ῥούφου καὶ τὸν ὁποῖον μεταῤῥυθμίζουσιν οὕτω πως· «Ἂς ἴδωμεν ἐν τέλει ποία ἡ ἀληθὴς κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1866 μετὰ τὰς ἐπενεχθείσας οἰκονομίας καὶ τὰς καταδειχθείσας ἐλλείψεις κατὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος ἔφερεν ἐν ὅλῳ ὡς ἔσοδα ποσὸν δραχ. 28,337,600. Τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τὰ βεβαιωθησόμενα καὶ οὐχὶ τὰ εἰσπραχθησόμενα, εἶναι ἐν μέρει ἐξωγκωμένον, ἡ δὲ προβλεπομένη διαφορὰ μεταξὺ τῶν βεβαιωθησομένων καὶ εἰσπραχθησομένων εἶναι κατωτέρα τῆς συνήθους· μολοντοῦτο, ἐὰν δοθῇ ἡ πρέπουσα ὤθησις εἰς τὴν εἴσπραξιν καὶ κατορθωθῇ ἐν μέρει τοὐλάχιστον ἡ τακτοποίησις καὶ εἴσπραξις τῶν πρὸ τοῦ 1858 καθυστερούντων, τὸ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν εἰσπραχθησόμενον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 26,500,000 — ἐκτὸς ἀπροόπτων περιστάσεων — πιθανὸν εἶναι νὰ εἰσπραχθῇ». Ἤτοι, παρεδέχθησαν ὡς εἰσπραχθησόμενα ἔσοδα τῆς χρήσεως 1866 δρ. 26,500,000 — ἀπὸ τὰ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειωθέντα 28,300,000. Προβαίνω ἀναγινώσκων τὴν ἔκθεσιν καὶ διὰ τὴν τροποποίησιν τῶν ἐξόδων· «Ἐξ ἄλλου μέρους τὰ κατὰ τὸν πρϋπολογισμὸν

«Ἐξαρτᾶται δὲ ἐκ τῶν περιστάσεων τὸ πλεόνασμα τοῦτο νὰ ἦναι ἀνώτερον ἢ καὶ κατώτερον· καθ’ ὅλας ὅμως τὰς πιθανότητας, ἔλλειμα δὲν θέλει παρουσιασθῇ». Ὑπελόγισαν τὸ ἀπαιτητὸν χρέος εἰς 5,081,000 καὶ ῥητῶς εἶπον, ὅτι, ἂν δὲν πληρωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ἡ τακτικὴ πληρωμὴ τῶν ἐξόδων, καὶ ἐν τούτοις μὲ τὸ ὁποῖον παρεδέχθησαν ὡς πιθανὸν πλεόνασμα 270,000 δραχμῶν ἐπανεπαύθησαν λησμονήσαντες, ὅτι 5,000,000 εἶναι κατεπειγόντως ἀπαιτητά. Ἀναγκαῖον θεωρῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ μίαν ἄλλην παράγραφον τῆς ἐκθέσεως· «δοθείσης ἅπαξ τῇ ὠθήσεως ταύτης εἰς «τακτοποίησιν τῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου, ἔχομεν ἀφορμὰς νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἀρκεῖ ἐκ τοῦ ἀπαιτητοῦ χρέους τῶν 5,081,000 νὰ ἀποσύρωμεν ἐκ τῆς κυκλοφορίας 3 ἢ καὶ 2 ἑκατομμύρια μόνον, διὰ λάβωσιν ὁμαλὴν κίνησιν τὰ οἰκονομικά μας, νὰ ἐμπνεύσωμεν πίστιν εἰς τὸ κοινὸν καὶ νὰ πείσωμεν τοὺς κεφαλαιούχους νὰ προτιμῶσι τὸ δημόσιον ταμεῖον παρὰ τὰ ἰδιωτικὰ καταστήματα πρὸς χρησιμοποίησιν τῶν κεφαλαίων των.» Διὰ καμμίας μαγικῆς ῥάβδου περιεμένετε νὰ φέρητε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, τοὐτέστι, ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὰ κυκλοφοροῦντα 5,000,000 τὰ τρία, ὅταν ὁ προϋπολογισμός σας δὲν ἔδιδε πλεόνασμα εἰμὴ 270,000 δραχμῶν; Μὲ τίνα μέσα ἐπρόκειτο νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν 3,000,000;

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν γίνεται λόγος περὶ δανείου;

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀπ’ ἐναντίας, τὸ δάνειον τὸ ἀποκρούετε. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσίς σας· «Τὸ ὑπουργεῖον Σου, Μεγαλειότατε, εὑρίσκει σφαλερὰν, ἐπικίνδυνον καὶ ἄδικον τὴν ἀρχὴν τῆς διὰ δανείων συμπληρώσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους». Διὰ τίνος μέσου ἐπρόκειτο νὰ κάμητε αὐτὸ τὸ θαῦμα; ἐγὼ δὲν ἐννοῶ. Ὁμολογεῖτε, ὅτι εὕρετε εἰς τὴν ἐλεεινοτέραν κατάστασιν τὰ οἰκονομικά μας καὶ ἐν τούτοις τίνα πρόνοιαν ἐλάβετε; Σᾶς προκαλῶ νὰ τὸ εἴπητε οἱ ἴδιοι.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει καὶ μία μετεγενεστέρα ἔκθεσις.

§41ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐννοεῖτε ἐκείνην τοῦ Κ. Χρηστίδου, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ ὑπουργείου. — Περὶ αὐτῆς δὲν κάμνω λόγον, διότι φέρει τὴν ὑπογραφὴν μόνον τοῦ Κ. Χρηστίδου. — Ἂν τὴν υἱοθετήσητε, Κύριε Δεληγεώργη, εἶμαι ἕτοιμος νὰ καταδείξω καὶ ταύτης τὰς μωρὰς κρίσεις καὶ τὰς ἐλεεινὰς ἀντιφάσεις σχετικῶς πρὸς τὴν πρώτην. Λοιπὸν, ἐπανέρχομαι· νέους πόρους δὲν θέλετε, τὰ δάνεια ἀποκρούετε· τίνι τρόπῳ λοιπὸν προτίθεσθε νὰ καταστήσητε ἐνήμερον τὸ ταμεῖον;

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἰκονομίας.

§43ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν οἰκονομιῶν σας ἀπαιτητοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον μὴ πληρονόμενον λαμβάνει τὸν χαρακτῆρα καταναγκαστικοῦ δανείου. Καὶ δάνειον καταναγκαστικὸν ἐπιβάλλει ἡ κυβέρνησις, ὅταν εἰς τοὺς παρουσιαζομένους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δικαιούχους ἀρνεῖται τὴν πληρωμήν. Τὸ ποσὸν τῶν 4,900,000, τὰ ὁποῖα ὠφείλοντο δι’ ἔξοδα τοῦ μηνὸς Μαΐου καὶ προγενεστέρων μηνῶν, δὲν εἶναι δημόσιον χρέος μὴ πληρονόμενον; διὰ τί; μήπως οἱ δικαιοῦχοι δὲν ἤθελον νὰ πληρωθῶσιν; Ὄχι· ἀλλὰ διότι ζητοῦντες δὲν ἠδύναντο νὰ πληρωθῶσι, παραπεμπόμενοι παρὰ τοῦ κεντρικοῦ ταμίου εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅστις ἐσημείονε διὰ μολυβδοκονδύλων διαφόρων χρωμάτων ἐπὶ τῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων «δὸς, δότε, πληρωθήτω, κτλ.» Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλατε κατορθώσει ν’ ἀποσύρητε ἐκ τῆς κυκλοφορίας τὰ κατεπείγοντα χρέη τοῦ δημοσίου ταμείου τῶν 5,080,000 δραχμῶν καὶ νὰ γίνῃ τὸ ταμεῖον ἐνήμερον; Ἦτο δυνατὸν μὲ πλεόνασμα 270,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν τροποποιηθέντα προϋπολογισμὸν ἐπεριμένατε, νὰ κατορθώσητε τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων; Παρακαλῶ τοὺς πρώην κυρίους ὑπουργοὺς, τοὺς ὁποίους διεδέχθημεν, τὸν Κ. Βούλγαρην καὶ τὸν Κ. Δεληγεώργην, νὰ προσέξουν διὰ νὰ ἴδουν οἱ ἴδιοι, εἰς τίνα πλάνην οἰκτρὰν ὑπέπεσαν ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ὑποτιθεμένου πλεονάσματος, καίτοι εὑρισκόμενοι εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους.

§44ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ ἔγραψεν ὁ Χρηστίδης εἰς τὸν «Ἐθνοφύλακα».

§45ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν κάμνω εἰς αὐτὸν τὴν τιμὴν νὰ τὸν ἀναφέρω, διότι θέλω τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν μετὰ τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες εἶναι μέλη τῆς Βουλῆς· δὲν δύναμαι νὰ συζητῶ μετ’ ἀνθρώπων, οἵτινες οὐδεμίαν ἔχοντες πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδέας των κρύπτονται ὄπισθεν τῶν ὑπευθύνων συντακτῶν. Σᾶς κουράζω, κύριοι, μὲ τὴν ἀγόρευσιν αὐτὴν, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην (εὑρίσκω δὲ πῶς εἶχε πολὺ δίκαιον) νὰ μάθωμεν καὶ νὰ μάθῃ ὁ κόσμος τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Ἔχετε λοιπὸν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε· παρῆλθεν ἡ 31 Ὀκτωβρίου τοῦ 1867, ὅτε κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ κλείει ἡ χρῆσις τοῦ 1866. Κατὰ τὰ ἐπίσημα βιβλία, ἀντὶ τῶν 26,500,000, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπελόγιζον τὰ ἔσοδα, ἠξεύρετε εἰς ποῖον ποσὸν φθάνομεν; εἰς μόνον 24,717,482, ἐκ τῶν ὁποίων 20,284,625 εἰσεπράχθησαν μέχρι τῆς 31 Δβρίου 1866 καὶ 4,432,000 μέχρι τῆς 31 8βρίου 1867· ἔμειναν δὲ καθυστερήματα ἐκ τῆς αὐτῆς χρήσεως τοῦ 1866 δρ. 2,672,000, ἀλλὰ τὰ καθυστερούμενα δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, διότι καὶ τὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀναφερόμενα 26,500,000 ὡς εἰσπραχθησόμενα ἐσημειώθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀφείλετε λοιπὸν λόγον, διότι τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ χρόνου διεχειρίσθητε· τί λόγον ὀφείλομεν ἡμεῖς διὰ τὴν εἴσπραξιν, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν ἐκάματε, ἀφοῦ σᾶς ἐδώκαμεν καὶ νόμον μὴ ἐπιτρέποντα τὰς προθεσμίας εἰς τοὺς ὀφειλέτας; Ἡμεῖς διεχειρίσθημεν μόνον πέντε μῆνας.

§47ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θ’ ἀκούσητε τὸν λόγον καὶ δὲν θὰ εὐχαριστηθῆτε· ὁ λόγος εἶναι, ὅτι διετέθησαν κακῶς αἱ δημόσιοι πρόσοδοι τοῦ 1866, ἐδόθησαν εἰς ἀνθρώπους ἀναξιοχρέους καὶ χρεωκόπους. Ἐπρόσεχεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μόνον εἰς ἀριθμητικὰ ἀποτελέσματα, δὲν ἐξέτασε δὲ, ἂν τὰ εἰς τὰ χαρτιὰ βεβαιούμενα ἔσοδα ἤθελον εἰσπραχθῆ.

§48ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὅταν εἰσῆλθεν ὁ Κ. Χρηστίδης εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἦσαν διατεθειμέναι αἱ πρόσοδοι.

§49ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, διότι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐνοικιάσθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη, διετέθησαν δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ ὅλαι αἱ πρόσοδοι τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐθνικῶν σταφιδώνων, αἵτινες κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπωλέσθησαν, ὡς θέλω σᾶς ἀποδείξει ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Ἀδιαφορῶ δὲ καὶ δι’ ὅ,τι ἀναφέρεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ῥούφου, καθόσον καὶ οὗτος μετὰ τῶν φίλων του καθήμενος εἰς τὴν αὐτὴν φάλαγγα, ἔρχεται νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ἰδικήν μας διαχείρισιν. Ἀπαντῶ εἰς τὸν Κ. Δεληγεώργην. Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ἡ παροῦσα κυβέρνησις, ἐδόθη ἡ σπουδαιοτέρα ὤθησις εἰς τὰς εἰσπράξεις, ὡς ἐκ τούτου δὲ εἰσεπράχθησαν καὶ ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1866 πλειότερα τῶν ὅσα ἤθελον εἰσπραχθῆ ἂν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ παρέμενεν ἡ προκάτοχος κυβέρνησις· ὅσα δὲ τῆς χρήσεως αὐτῆς ἔμειναν καθυστερούμενα, ὀφείλονται ἀπὸ ἀνθρώπους ἀναξιοχρέους, κατὰ τῶν ὁποίων ἀτελεσφόρα ἀπέβησαν τὰ καταναγκαστικὰ μέσα. Ἂν εὕρετε μίαν ἀναστολὴν καταδιώξεως, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κατηγορήσητε· ἐπρέσβευα καὶ πρεσβεύω τὴν ἀρχὴν, ὅτι αἱ προθεσμίαι καὶ αἱ ἀναστολαὶ ἀναιροῦσι τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται οἱ φόροι, καὶ διὰ τοῦτο ἐπροκάλεσα τὸν ἀπαγορεύοντα τὰς προθεσμίας νόμον. Διετέλεσα ἀπαθὴς εἰς τὰς παρακλήσεις, αἵτινες μοὶ ἐγίνοντο περὶ ἀναστολῆς καταδιώξεων, καὶ διὰ τοῦτο ἄπειρα παράπονα προὐκάλεσα. Σᾶς ἀνέφερα τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασαν τὰ ἔσοδα τοῦ 1866, τὰ ὁποῖα ἀντὶ 26,500,000 ἐγένοντο 24,700,000. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὰ ἔξοδα. Τὰ ὑπελόγισαν κατὰ τὴν ἔκθεσιν εἰς 26,272,000. Εἰσέτι δὲν συνεκεντρώθησαν εἰς τὸ γενικὸν λογιστήριον ἅπαντα τὰ παραστατικὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ προσδιορίσω ἀκριβῶς τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουν ἀναβῆ τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως 1866· δύναμαι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω περίπου τὸ ποσὸν αὐτῶν. Πιστώσεις τῆς χρήσεως 1866 ψηφισθεῖσαι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δραχ. 27,192,000 Πιστώσεις ψηφισθεῖσαι δι’ εἰδικῶν νόμων, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς χορηγηθεισῶν διὰ Διαταγμάτων 2,439,000 Τὸ ὅλον 29,631,000 Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι θὰ μείνουν ἀδιάθετοι πιστώσεις οὐχὶ ὅσας σημειοῖ ἡ ἔκθεσις, ἤτοι 300,000, ἀλλὰ 1,600,000. Ὅταν δὲ ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτῶν τὰ εἰσπραχθέντα 24,700,000, ἔχομεν ἔλλειμα 3,300,000 ἀντὶ τοῦ πλεονάσματος τῶν 272,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ὑπελόγιζον οἱ προκάτοχοι γράφοντες τὴν πρὸς τὸν Βασιλέα ἔκθεσίν των. Αὐτὰ, κύριοι, ἦσαν τὰ σοφὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον διὰ νὰ φέρουν τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων μὲ τὰ ἔξοδα καὶ νὰ ἀνορθώσουν τὴν δημοσίαν πίστιν καὶ νὰ θεραπεύσουν τὰ κατὰ τοῦ δημοσίου παράπονα τῶν δικαιούχων. Παρετήρησάν τινες, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ 1866 διὰ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν 250,000 δραχμῶν· καὶ πῶς ἠθέλατε νὰ πράξωμεν, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ δαπανῶν τοῦ 1866, ἤτοι περὶ δικαστικῶν ἀποζημιώσεων, αἵτινες εἶχον κατασταθῆ ἀπαιτηταὶ διαρκοῦντος τοῦ 1866, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἐπλήρονε τὸ δημόσιον τόκον 12% δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων; Σᾶς λέγω μάλιστα, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἀπαιτητῶν ἀποζημιώσεων, τὰς ὁποίας εὗρον εἰσελθὼν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἦτο ἀνώτερον τῆς ζητηθείσης πιστώσεως· διὰ τοῦτο δὲ, καὶ ἀφοῦ ἐξηντλήθη ἡ πίστωσις αὕτη καὶ ἡ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1867, πάλιν μένουν ὀφειλόμεναι δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν, κύριοι, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἡ παροῦσα κυβέρνησις, δὲν ἠθέλησε ν’ ἀποπλανήσῃ τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα καὶ τὸ ἔθνος μὲ ὑποσχέσεις κενὰς, ἀλλ’ ἀπεφάσισε μετὰ θάῤῥους νὰ καταδείξῃ τὴν μόνην θεραπείαν, ἥτις ὑπῆρχε.

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ φόρους.

§51ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναὶ, μὲ φόρους· σεῖς οἱ ὁποῖοι κατακρίνετε τοὺς φόρους, ἂν ἔλθετε εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ προτείνητε τὴν ἐλάττωσιν αὐτῶν; Κηρύξατε λοιπὸν, ὅτι, ἅμα λάβητε τὴν ἐξουσίαν, θέλετε φέρει τοὺς φόρους εἰς τὸ ἀρχικὸν σημεῖόν των· (ἡσυχία). Σιωπᾶτε· διότι ἀναγνωρίζετε ἤδη, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο σωστικόν· πρέπει νὰ εἴπητε τὴν ἀλήθειαν, ὅπως ὁ ἰατρὸς ὀφείλει νὰ τὴν λέγῃ εἰς τὸν ἀσθενῆ. Κακὸς εἶναι ὁ ἰατρὸς ἐκεῖνος, ὅστις λέγει πρὸς τὸν ἀσθενῆ, ὅτι «διὰ νὰ σώσω τὴν ζωήν σου πρέπει νὰ κόψω τὸν βραχίονα;» Ὁ πάσχων ἐν ἀρχῇ δὲν ἀκούει μετ’ εὐχαριστήσεως τὸν ἰατρὸν, λέγοντα τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους εὐχαριστεῖται σωθείς. Ἂν πάλιν μοὶ ἐπαναλάβητε, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν οἰκονομιῶν θὰ κατορθώσητε τὸ ἰσοζύγιον, ἰδοὺ, σᾶς λέγω, οἱ καρποὶ τοῦ συστήματός σας, τὸ ἔλλειμμα τῶν 3,000,000. Μὴ καυχᾶσθε λοιπὸν διὰ τὸ σύστημά σας τοῦτο.

§52ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ μᾶς εἰπῆτε, ὅτι ἔχετε τὴν κατηγορίαν τοῦ πρώην ὑπουργείου διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα ἢ νὰ κατηγορήσωμεν καὶ τὰ δύο μαζῆ.

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, εἶπον εἰς τὸ προοίμιον τοῦ λόγου μου, ὅτι διὰ νὰ κρίνῃ ὁ λαὸς ὄχι μόνον τὴν κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν καθ’ ἑκάστην προσβάλλετε, πρέπει νὰ ἐκθέσωμεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰς πράξεις καὶ τὰς σκέψεις καὶ τῆς προκατόχου καὶ τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως· οὕτω δύναται νὰ κρίνῃ, τίνες οἱ ὁδηγοῦντες τὸ ἔθνος εἰς τὸν κρημνὸν καὶ τίνες οἱ προσπαθοῦντες νὰ τὸ σώσουν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ πλὴν τοῦ λόγου τῆς συγκρίσεως ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δικαιούμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὰς πράξεις τῆς προκατόχου κυβερνήσεως· ὁ λόγος, ὅτι δὲν εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰς πολιτικάς της ἰδέας. Πρέπει νὰ κρίνῃ ὁ λαὸς, τίνες περιέπεσαν εἰς πλάνην κατὰ τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν πραγμάτων. Δὲν ἀδικῶ τοὺς ἀντιπάλους μας ἀποδίδων εἰς αὐτοὺς κακὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πλάνη τοὺς ὡδήγησεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ἐγένετο μὲν, λέγουν, τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐνήμερον, ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν φόρων· βεβαίως ἡμεῖς δὲν ἰσχυρίσθημεν οὐδὲ εἴπομεν, ὅτι ἐπρόκειτο ἐκ τοῦ βαλαντίου μας ἢ διὰ μαγικῆς τινος μεθόδου νὰ πληρώσωμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου ταμείου· ἐλάβομεν ὅμως ἀνθρωπίνως τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ· τὸ προνοεῖν εἶναι ἡ πρωτίστη ἀρετὴ παντὸς πολιτικοῦ ἀνθρώπου. Ἐπείσθημεν, ὅτι ἡ ἰσοῤῥοπία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μὲ τὸ λεγόμενον σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, ἀπ’ ἐναντίας δὲ, ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη, τὸ ἔλλειμμα ηὔξανε. Καὶ ἐγὼ ἐδοκίμασα τὸ σύστημα τοῦτο ἀποκόψας ὄργανά τινα ἐπιτετραμμένα τὴν εἴσπραξιν καὶ βεβαίωσιν τῶν φόρων, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ὠφελήσω ἔβλαψα τὸ δημόσιον· κατήργησα τὰς θέσεις τῶν δασονόμων, ἀναθέσας τὰ χρέη αὐτῶν εἰς δεκάρχας, διὰ νὰ οἰκονομήσω δαπάνην 20,000 περίπου· ἡ πρόσοδος ὅμως τῶν δασῶν ἠλαττώθη διπλασίως καὶ τριπλασίως τοῦ ποσοῦ τῆς οἰκονομίας. Εἴς τινα τελωνεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἦναι, κατὰ τὸν σοφὸν ὀργανισμὸν τῶν τελωνείων, καὶ τελώνης καὶ ἐλεγκτὴς, κατηργήθη ἡ μία τῶν δύω θέσεων, καὶ μάλιστα λόγῳ μεγαλειτέρας οἰκονομίας κατηργήθη ἡ τοῦ τελώνου. Ἀλλ’ ἡ οἰκονομία αὕτη ἐπέφερε μεγαλειτέραν ζημίαν εἰς τὰ ἔσοδα. Τοιαῦται οἰκονομίαι παριστάνουσι τὸν κτηματίαν, ὅστις δὲν καλλιεργεῖ καλῶς τὴν ἄμπελόν του ἢ δὲν θειόνει καλῶς τὴν σταφίδα του, χάριν οἰκονομίας.

§54ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ λέγεται φιλαργυρία.

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φιλαργυρία, πολὺ καλὰ τὴν ἐχαρακτηρίσατε· λάβετε ὡς παράδειγμα ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ ὡς κτηματίας καὶ ὡς πατέρας τέκνων, καὶ κρίνατε, ἂν πικρὰ δὲν μετανοοῦν ὅσοι κτηματίαι δεικνύονται φειδωλοὶ εἰς τὰς ἀναγκαίας πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των δαπάνας ἢ πρὸς ἀνατροφὴν τῶν τέκνων των. Μέχρις ἀηδίας φωνάζουν οἱ ἀντίπαλοί μας ὅτι σπαταλῶμεν· ἀλλὰ ποῦ, κύριοι, ἡ σπατάλη; τίνες τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἐνηργήσαμεν, ἦσαν περιτταί; Οὐδαμοῦ ὑπῆρξε σπατάλη· ὅπου ἐδαπανήσαμεν, ἦτο ἀνάγκη, ἦτο παραγωγή. Ἐπροτείναμεν καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, τὴν στηριζομένην ὅμως εἰς τὴν δικαίαν αὐτῶν διανομὴν μεταξὺ ὅλων τῶν τάξεων. Μᾶς κατακρίνουν οἱ ἴδιοι ὅτι ηὐξήσαμεν ὑπερβαλόντως τοὺς φόρους καὶ ὅτι ὁ λαὸς δὲν τοὺς ὑποφέρει. Τίνες δὲ μᾶς κατηγοροῦν; Ἐκεῖνοι, ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν ὁποίων ὁ λαὸς ἐφορολογεῖτο μὲ πολὺ ἀνωτέρους φόρους. Ὁ κ. Βούλγαρης ἦτο ἄλλοτε ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ ὁ κ. Κρεστενίτης· εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὁ ἔγγειος φόρος συνίστατο εἰς 10% καὶ οὐχὶ 8%, τὰ ὁποῖα σήμερον πληρόνει, ἐπλήροναν δὲ τὰ προϊόντα καὶ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἕτερα 6%. Ὁ σταφιδοκαρπὸς ἐπλήρονεν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Κρεστενίτου 16%, ἤτοι 10% δι’ ἔγγειον φόρον καὶ 6% δι’ ἐξαγωγ. τέλος, ἐνῷ σήμερον, καταργηθέντος τοῦ ἐξαγωγ. τέλους, πληρόνει μόνον 10%. Ἐν πεποιθήσει ὅμως, κύριοι, φρονῶ, ὅτι οἱ ὑπάρχοντες φόροι δὲν εἶναι ὑπερβολικοί, ἀλλὰ καὶ ὡς τοιούτους ἂν τοὺς ἐθεώρουν, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ τοὺς ψηφίσω, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ χάος καὶ τὴν παραλυσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὡδήγει τὴν κοινωνίαν ἡ χρεωκοπία τοῦ δημοσίου ταμείου. — Ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἐξέθεσεν εἰλικρινῶς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, καὶ εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ σᾶς προτείνῃ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων· τὴν αὔξησιν ὅμως αὐτὴν ἐπρότεινε τροποποιήσασα τὴν φορολογίαν ἐπὶ βάσεων δικαιοτέρας διανομῆς τῶν φόρων εἰς ὅλας τὰς τάξεις εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φορολογίαν καὶ αἱ πρότερον ἀδίκως μὴ φορολογούμεναι τάξεις, ὡς ἐγένετο εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων. Τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐγένετο, κύριοι, σήμερον ἐνήμερον ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἔγκαιρον εἴσπραξιν αὐτῶν· ἡ δ’ ἔγκαιρος εἴσπραξις τί ἄλλο ἀποδεικνύει ἢ τὴν καλὴν διοίκησιν καὶ τὴν ἀμερόληπτον ἐνέργειαν τῶν ὀργάνων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας; Οὐδέποτε τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἤθελον παρουσιασθῆ, ἐὰν οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι δὲν ἐξεπλήρουν τὸ καθῆκόν των μετὰ ζήλου καὶ ἀμεροληψίας. Περιττὸν, κύριοι, θεωρῶ νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι εἰς πάντας τοὺς οἰκονομ. ὑπαλλήλους εἶπον καὶ παρήγγειλα, ὅτι δὲν συγχωρῶ ν’ ἀναμιγνύωσι τὴν πολιτικὴν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. Οὐδεμίαν ὑποχώρησιν εἰς τὰ καθήκοντά των, οὐδεμίαν θυσίαν τῶν δημοσίων συμφερόντων ἐπέτρεψα ἢ ὑπέφερα χάριν τῆς πολιτικῆς. Τὴν πολιτικὴν ἐννοῶ δεικνυομένην εἰς ἄλλας κυβερνητικὰς πράξεις. Κύριοι, διετήρησα πλείστους ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους εὗρον ἀπὸ τὴν προκάτοχον κυβέρνησιν, διώρισα καὶ ἄλλους· εὕρετε ἕνα, εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον διαφορετικά, καὶ ἔχετε δίκαιον τότε νὰ μὲ κατακρίνετε (θόρυβος ἀριστερά). Κύριοι, δὲν θέλετε νὰ πιστεύσητε.

§56ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὰ πιστεύομεν, ἀλλὰ ποῖοι τοὺς ἐσύστησαν;

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἀξιέπαινοι ἐκεῖνοι, ὅπου συσταίνουν καλοὺς ὑπαλλήλους.

§58ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων δύνασθε νὰ κρίνητε, ἂν ἀμερολήπτως τὰ ὄργανα τὰ οἰκονομικὰ δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Ἦτο ἀδύνατον μεροληπτοῦντα τὰ ὄργανα νὰ φέρουν τὰ εὐάρεστα ταῦτα ἀποτελέσματα, διότι θὰ ἰδῆτε, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ τρέχοντος ἔτους εἶναι πολὺ ἀνώτεραι τοῦ παρελθόντος κατὰ τὴν σύγκρισιν τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, ὄχι κατὰ λόγον τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἀλλὰ κατὰ λόγον τῆς ὠθήσεως τῶν εἰσπράξεων. Κατὰ ἕνα πίνακα, τὸν ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αἰτήσει αὐτῆς τῆς ἰδίας, τα ἔσοδα τοῦ 1867 θὰ ἀναβοῦν εἰς τὰ 33,000,000 περίπου κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ κεφάλαιον, μᾶλλον περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον. Τοῦ 1866, ὅπως σᾶς εἶπον, εἶναι ὁμοῦ μὲ τὰ καθυστεροῦντα, διότι ἀναφέρω τὰ βεβαιωθησόμενα, 27.337,000. Ἄρα πλειότερον ἐφορολογήθη ὁ λαὸς κατὰ 5,613,000, ὄχι κατὰ 8,000,000, ὅπως λέγουν τινὲς, ὄχι κατὰ 20,000,000, ὡς ἔλεγεν ὁ κ. Βαλασόπουλος πέρυσιν ὅτι μέλλει νὰ φορολογηθῇ ὁ λαός. Λοιπὸν κατὰ 5, κατὰ 6 ἑκατομμύρια, ἐὰν θέλετε, εἶναι ἀνώτερα τὰ ἔσοδα τοῦ 1867 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν νόμων ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ 1866. Ποία δὲ νομίζετε, ὅτι εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1866 καὶ 1867 ἐντὸς τοῦ ὑπὸ σύγκρισιν χρονικοῦ διαστήματος; Ἰδοὺ αὕτη. Κατὰ μὲν τὸ 1867 εἰσεπράχθησαν 25,250,560 δραχ., ἐκ τῶν ὁποίων 20,400,000 ἀπὸ ἔσοδα τοῦ 1867, καὶ 4,400,000 ἀπὸ ἔσοδα τοῦ 1866, ἐν συνόλῳ 25,250,000. Περὶ εἰσπράξεων ὁμιλῶν ἐννοῶ τὴν μέχρι τέλους τοῦ Ὀκτωβρίου ἐποχήν.

§59ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τὸ δάνειον.

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, δὲν ὁμιλῶ περὶ δανείου. Εἰσπράξεις καθαραὶ, δικαιώματα, εἰς τὰ 1866 κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν εἰσεπράχθησαν 20,610,000, ἐξ ὧν 16,000,000 ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1866 καὶ 4,600,000 ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1865.

§61Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἀπὸ τὰς περυσινὰς εἰσπράξεις εἶχεν ἀφαιρεθῆ τὸ τελωνιακὸν δικαίωμα τοῦ δημοσίου ὑλικοῦ, ἐνῷ ἐφέτος σημειοῦται.

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ μὲ διακόπτετε διὰ τόσον ἐλάχιστον ποσόν· θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε 20, 30 χιλιάδας;

§63ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν θέλω νὰ σᾶς κάμω.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§65ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ κάμητε τόσας προμηθείας, ὁποίας καυχᾶσθε, ἀναγκαίως δι’ αὐτὰς ἐπληρώθη φόρος· εἶναι μηδαμινὸς λοιπὸν αὐτὸς ὁ φόρος;

§66ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι 10, 15, 20 χιλιάδες. Ἀπέναντι τῶν 25 ἑκατομυρίων, ἀξίζει τὸν κόπον τοσούτῳ εὐτελὲς ποσόν;

§67ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. ὑπουργέ. Εἴπετε εἰς τὰ 1868 ὅτι ἐσυνάχθησαν 16,000,000, καὶ 4,000,000 τοῦ 1865· εἴπατε εἰς τὸ 1867 25,000,000, δηλ. 20,800,000 τοῦ 1867 καὶ 4,400,000 τοῦ 1866. Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, κ. ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὴν εὐφορίαν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἐπὶ τῶν γεννημάτων ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ ἀπὸ τὸ 1866;

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, κύριε Χατζῖσκε, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀναλογίας τῶν εἰσπράξεων σχετικῶς πρὸς τὰ βεβαιωθέντα ἔσοδα κατὰ τὸ 1866 καὶ 1867. Λοιπὸν ἡ διαφορὰ εἶναι 4,640,000 δρ. περισσότεραι ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1866, τοὐτέστι τὰ ⅔ ἢ τὰ ⅗ περίπου τοῦ ποσοῦ τῆς ἐν γένει αὐξήσεως, ἐνῷ ἡ χρῆσις τοῦ ἔτους θὰ κλείσῃ τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1868, τοὐτέστι ὑπάρχει ἀκόμη χρονικὸν διάστημα 12 μηνῶν.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αὔξησις αὕτη δὲν εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων· κατὰ μέσον ὅρον εἶναι 40%· ἑπομένως..........

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ αὐτὸ τὸ 40% πόθεν τὸ ἐξάγετε;

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων καὶ ἐν γένει τῶν εἰδῶν, καθὼς ηὔξησεν ὁ φόρος τῶν γεννημάτων κατὰ 60% (θόρυβος). Ἀντὶ νὰ εἰσπραχθῶσιν 6.000,000 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 40%, εἰσεπράχθησαν μόνον 4,000,000.

§72ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. Παπαμιχαλόπουλε, ἐγὼ ἦλθον δι’ ἀληθειῶν νὰ ὁμιλήσω, καὶ ὄχι αὐθαιρέτως. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης προχθὲς ἔλεγε, δεκαπλασίους φόρους ἐπιβάλλετε· ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος λέγει σήμερον 40%. Αὐτοὶ εἶναι λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει οὔτε ν’ ἀκούῃ κἀνείς.

§73ΑΧΟΛΟΣ. Ὕστερον θὰ σᾶς τὸ εἴπωμεν.

§74ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Κρεστενίτης ἔκαμε χθὲς λόγον περὶ τῆς μεροληπτικῆς διαγωγῆς τῶν ἐν Ἠλείᾳ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἰδίως ἵνα ἰδῆτε δι’ ἀριθμῶν καὶ πραγμάτων τὴν σύγκρισιν τῆς ἰδικῆς μας οἰκονομ. διαχειρίσεως καὶ τῶν προκατόχων μας, ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἐν Ἠλείᾳ διαχείρισις.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λεπτομερείας δὲν θέλομεν.

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ἠξεύρω ὅτι δὲν τὰς θέλετε.

§77ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὰς θέλομεν.

§78ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θέλετε, ὡς φαίνεται, ἀφῃρημένους λόγους, καὶ οὐχὶ πράγματα.

§79ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἀπαιτῶ καὶ σᾶς παρακαλῶ, δὲν σᾶς διακόπτω διόλου.

§80ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα, καὶ θὰ ἔλθω κατόπιν εἰς τὰ κατονομασθέντα ἀτοπήματα τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, καὶ οὐδόλως ἐκείνου, ὁ ὁποῖος περιοδεύει καὶ κάμνει ψυχρολουσίαν, τῶν στρατιωτῶν καὶ λοιπῶν. Κατὰ τὸ 1866 εἰς τὴν Ἠλείαν ἐβεβαιώθησαν φόροι 890,608, εἰσεπράχθησαν μέχρι τῆς κλείσεως τῆς χρήσεως, δηλαδὴ μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1867 474,000, ἤτοι τὸ ἥμισυ, καὶ ἔμειναν καθυστερήσεις 416,000 δραχ. Ἔχουν λοιπὸν δίκαιον ἐφέτος νὰ παραπονῶνται διὰ τὰς παρενοχλήσεις, τὰς ὁποίας κάμνουν τὰ οἰκονομικὰ ὄργανά μας. Τρέχει, λέγει, ὁ ἔφορος καὶ περιοδεύει διατί; διὰ νὰ προλάβῃ αὐτὴν, κύριοι, τὴν ἁρπαγὴν, καὶ ἁρπαγὴ εἶναι, ὅταν οἱ μὲν ἄλλοι φορολογούμενοι πληρώνωσι τοὺς φόρους των, ἐκεῖνοι δὲ τοὺς σφετερίζωνται.

§81ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἄλλοι δὲν πληρόνουν διόλου.

§82Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος τί λέγει;

§83ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι καλῶς ἐγένετο καὶ ἔπρεπε νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους των, καὶ τοὺς εἶπον ῥητῶς, ὅτι κανεὶς νὰ μὴ ἔλθῃ ἵνα τὸν ὑπερασπισθῶ.

§84ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ κανεὶς, πιστεύσατέ το, δὲν ἦλθεν.

§85Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μόνον ἕνας νόμος εἶναι εὐεργετικός.

§86ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ τὸ θέλω.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠξεύρετε δὲ ἀπὸ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς πόσα καθυστεροῦνται; Ἐνῷ ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὸ 1866 δραχ. 359,080, εἰσεπράχθησαν μόνον 147,633 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1867 εἰς τὴν Ἠλείαν, καὶ ἔμειναν τὰ ὑπόλοιπα καθυστερήσεις, δηλαδὴ χαμένα· διότι ἐδέχθησαν ἐνοικιαστὰς ἀφερεγγύους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ τὸ ἀπηγόρευσα εἰς ὅλας τὰς οἰκονομικὰς ἀρχάς. Εἶπον εἰς ὅλους νὰ μὴ δεχθῶσιν ἐνοικιαστὰς χρεωκόπους. Δὲν ἤθελον ἀριθμοὺς, ἀλλ’ ἤθελον χρήματα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἠξεύρετε δὲ σήμερον μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1867 ἐκ τῶν φόρων τοῦ 1867 πόσα εἰσεπράχθησαν εἰς τὴν Ἠλείαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν μεροληπτικὴν κυβέρνησιν, ἀπὸ αὐτὰ τὰ μεροληπτικὰ ὄργανα ἀπὸ δημητριακοὺς καρπούς; 205,000, ἐνῷ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, ἤτοι μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1866, εἰσεπράχθησαν μόνον 48,520. Ἡ καταπληκτικὴ αὕτη διαφορὰ μεταξὺ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1867 καὶ τῶν τοῦ 1866 εἶναι συνέπεια τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἢ ἀποτέλεσμα τῶν καταβληθεισῶν προσπαθειῶν διὰ τὴν ἀσφαλῆ ἐνοικίασιν καὶ ἔγκαιρον εἴσπραξιν τῶν προσόδων; Καὶ ἡ ἀμερόληπτος ἀλλ’ αὐστηρὰ καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν ἔκαμε τὸν βουλευτὴν κ. Ἄχολον νὰ ἔλθῃ παραπονούμενος κατὰ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, διότι δὲν ἐσταύρωσαν τὰς χεῖρας, ὅπως ἄλλοτε.

§88ΑΧΟΛΟΣ. Δύο λέξεις θὰ σᾶς εἴπω, κ. ὑπουργέ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω τὴν ἄδειαν.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατέ τον, κ. Πρόεδρε.

§91ΑΧΟΛΟΣ. Σὲ παρακαλῶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς Ἕλλην, ὡς τίμιος ἄνθρωπος, νὰ φέρῃς κατάλογον τῶν ὀφειλετῶν καὶ νὰ ὁμολογήσῃς ἂν βλέπῃς σημειωμένον τὸν Ἄχολον.

§92ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶπον περὶ ὑμῶν ὡς ὀφειλέτου προσωπικῶς. Μετὰ λύπης παρετήρησα, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν καθυστεροῦνται πρὸς τὸ δημόσιον περὶ τὰ 6,000,000· ἐπέστησα λοιπὸν τὴν προσοχήν μου καὶ ἔστειλα βοηθητικὸν προσωπικὸν εἰς τὸ ταμεῖον πρὸς ἐκκαθάρισιν καὶ τακτοποίησιν τῶν ὀφειλομένων· συνετάχθη δὲ καὶ μοὶ ὑπεβλήθη κατάλογος τῶν χρεῶν κατὰ κατηγορίας, ἤτοι ἐξ ἐνοικιάσεων, προικοδοτήσεων κτλ. Ἔρχομαι εἰς τὰ παράπονα τοῦ κ. Κρεστενίτου κατὰ τῶν ἐν Ἠλείᾳ ὑπαλλήλων. Τὰ παράπονα ταῦτα δὲν εἶναι δίκαια, οἱ δὲ κατακρινόμενοι ὑπάλληλοι εἶναι ἄξιοι ἐπαίνου διότι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ μετ’ αὐστηρᾶς ἀμεροληψίας. Ἂν τὰ καθ’ ὑπαλλήλων παράπονα ἦναι τοιαῦτα, προτιμότερον διὰ τοὺς παραπονουμένους νὰ σιωπήσωσι· προκαλῶ ὅμως πάντα βουλευτὴν, ἂν ἔχῃ παράπονα ὡς πρὸς τὴν διαγωγὴν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, νὰ τὰ ἐκθέσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω λόγον διὰ πᾶσαν αἰτίασιν κατὰ τῆς διαχειρίσεώς μου, ἀρκεῖ νὰ τὴν φέρῃ τις ἐξ ὑμῶν, στηριζόμενος ἢ εἰς τὴν ἰδίαν του ἀντίληψιν ἢ εἰς πληροφορίας ἄλλων. Θέλω μάλιστα τῷ ὁμολογεῖ χάριν, διότι οὕτω δίδει ἀφορμὴν νὰ ἀναιρεθῶσι καὶ αἱ ἐκτοξευθεῖσαι κατ’ ἐμοῦ προσωπικῶς συκοφαντίαι, ὡς ἐκείνη τῆς πρός με παραχωρήσεως μεταλλούχων γαιῶν τοῦ Λαυρίου, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Κρεστενίτης, τὸν ὁποῖον εὐγνωμονῶ διὰ τοῦτο. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐξακολουθῶ τὴν σύγκρισιν τῶν προσόδων. Ἰδοὺ ἓν ἄλλο γνώρισμα τῆς καλῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν· ἰδοὺ μία ἀπόδειξις, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσαχθέντων χρημάτων δὲν προῆλθε μόνον ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀκριβοῦς βεβαιώσεως καὶ ἐκ τῆς ἐπιμελοῦς εἰσπράξεως. Ὡς παράδειγμα σᾶς φέρω τὸν φόρον τῶν ζώων ὄχι διὰ τὸ εἰς χρήματα εἰσπραχθὲν ποσὸν, ἀλλὰ διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ζώων· ἐὰν μόνον ἐπρόκειτο περὶ τῆς εἰς χρήματα διαφορᾶς, ἤτοι, ὅτι ἀντὶ 1,300,000 ἐβεβαιώθησαν 1,900,000, ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι προέκυψεν ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου· ἀλλὰ τί θέλετε εἴπει ἂν μάθητε, ὅτι κατὰ τὸ 1866 ἐδηλώθησαν ζῶα μικρὰ 4,167,000, εἰς δὲ τὸ 1867 ζῶα 4,830,000, ἤτοι περισσότερα 230,000, μεγάλα δὲ ζῶα εἰς μὲν τὸ 1866, 229,000, εἰς δὲ τὸ 1867 231,000; Τώρα ἔρχομαι εἰδικῶς εἰς τὴν Ἠλείαν. Κατὰ τὸ 1866 ἐβεβαιώθησαν ζῶα 233,987, εἰς δὲ τὸ 1867 273,000.—ἤτοι 40,000 περισσότερα.

§93ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι κάμνετε σύγκρισιν τῶν πράξεων τῆς κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διεδέχθητε πρὸς τὰς τῆς ὑμετέρας· ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῆτε περὶ τῶν δηλώσεων τοῦ 1866 καὶ 1867, σᾶς λέγω, ὅτι αἱ δηλώσεις αὗται γίνονται κατὰ τὸν Μάρτιον, ὅτε δὲν ἦτο ἡ προκάτοχός σας κυβέρνησις.

§94ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἦτο ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Ῥούφου· ἀλλ’ ὡς σᾶς προεῖπον, καὶ ὁ κ. Ῥοῦφος εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀνήκει. Βλέπετε ἐν τούτοις ποῖα εὐάρεστα ἀποτελέσματα παρουσιάζουν τὰ οἰκονομικὰ ὄργανα τῆς Ἠλείας, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Κρεστενίτης χθὲς τὰ κατέκρινε. Κατέκρινε τὴν περιοδείαν τοῦ ἐφόρου· ἐν τούτοις ἡ περιοδεία αὕτη ἦτο ἀναγκαιοτάτη καὶ ἐγὼ ἐξαιρετικῶς τὴν διέταξα, διότι ἡ Ἠλεία εἶναι ἐπαρχία λίαν ἐκτεταμένη καὶ παρουσιάζει πολλὰς εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν φόρων δυσχερείας· ἀπορῶ δὲ μάλιστα πῶς δὲν ἐλήφθη ἀρχήτερα τὸ μέτρον χάριν τῶν δημοσίων συμφερόντων νὰ διαιρεθῇ ἡ ἐπαρχία αὕτη εἰς δύο οἰκονομικὰς περιφερείας. Ἡ κατακριθεῖσα δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Κρεστενίτου περιοδεία τοῦ ἐφόρου εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ γίνῃ ἀκριβὴς ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ ἐγκαίρως νὰ εἰσπραχθῇ ὄχι μόνον αὐτὸς ὁ φόρος, ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἔρχομαι εἰς τὰ λοιπὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα κατωνόμασεν ὁ κ. Κρεστενίτης. Εἶπεν, ὅτι εἷς δημόσιος εἰσπράκτωρ καὶ οἱ συνοδεύοντες αὐτὸν στρατιῶται παρεξετράπησαν, φονευθέντος ἑνὸς πολίτου. Λυποῦμαι, ἂν ἀληθῶς ἔλαβε χώραν τοιοῦτον ἔγκλημα· ὁ φόνος ὅμως ἠδύνατο νὰ συμβῇ καὶ εἰς μίαν διασκέδασιν· ἡμεῖς δὲν ἰσχυρίσθημεν, ὅτι ἐξέλιπον τὰ ἐγκλήματα ἐκ τῆς κοινωνίας· χρεωστοῦμεν μόνον λόγον, ἂν ὁ φονεὺς ποινικῶς δὲν κατεδιώχθη.

§95ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τί ἔγεινεν ὁ στρατιώτης;

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακάς.

§97ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὡμίλησα, κ. ὑπουργέ, περὶ καταπατήσεως τοῦ Συντάγματος.

§98ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καταπάτησις τοῦ Συντάγματος! (γέλως).— Ὁ ἔνοχος θὰ τιμωρηθῇ, ἂν δὲν ἐτιμωρήθη. Φρονεῖτε λοιπὸν, κ. Κρεστενίτη, ὅτι ἐπειδὴ ἐνδέχεται κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων νὰ συμβῇ ἀξιόποινός τις πρᾶξις, πρέπει διὰ τοῦτο τὸ δημόσιον νὰ μὴ ἐνεργῇ καταδιώξεις διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δικαιωμάτων του;

§99ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂς τοῦ κατασχέσῃ τὰ κτήματά του, ὄχι νὰ τὸν σκοτώσῃ.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀγνοεῖτε, ὅτι νόμιμον μέσον καταδιώξεως εἶναι καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις; Εἶπε πρὸς τοῖς ἄλλοις ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες δὲν διωρίσθησαν τῇ συστάσει τοῦ ταμίου· τὸν διέψευσα καὶ τὸν διαψεύδω καὶ σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος· προκαλῶ δὲ καὶ πάντα ἄλλον βουλευτὴν νὰ μοὶ ἀποδείξῃ ἂν διώρισα ἕνα εἰσπράκτορα ἄνευ τῆς συστάσεως τοῦ ἁρμοδίου ταμίου. Ἐγὼ ἐννοῶν τοὺς ταμίας ὑπευθύνους ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις, ἄφησα εἰς αὐτοὺς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων των, ἤτοι τῶν εἰσπρακτόρων.

§101Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν διωρίσατε κανένα εἰσπράκτορα εἰμὴ κατὰ πρότασιν τῶν ταμιῶν.

§102ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κ. Λυκοῦργος εἶπεν, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες ἦσαν διωρισμένοι ἐκ τῆς μιᾶς μερίδος· ἂν τῷ ὄντι οἱ εἰσπράκτορες ἀνῆκον εἰς τὴν μίαν μερίδα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωσι τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἀποδεικνύοντα αὐστηρὰν καὶ ἀμερόληπτον καταδίωξιν· ἀλλ’ ἂν εἰς μίαν μερίδα ἀνήκοντες, κατώρθωσαν τοσαύτας εἰσπράξεις, εὔχομαι νὰ διορίζωνται πάντοτε εἰσπράκτορες ἐκ τῆς αὐτῆς μερίδος. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἄλλην αἰτίασιν τοῦ κ. Κρεστενίτου περὶ τοῦ ὑπολόγου Στεριοπούλου. Εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς διέταξα τὸν εἰσαγγελέα νὰ παύσῃ ἡ κατὰ τοῦ Στεριοπούλου ποινικὴ καταδίωξις. Ἰδοὺ τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Τὸν ἁλαταποθηκάριον Στεριόπουλον δὲν διώρισα ἐγώ, τὸν ἀπέλυσε δὲ τῆς ὑπηρεσίας ὁ κ. Γιαννόπουλος· κατὰ τὴν ἐν τῷ ὑπουργείῳ διοικητικὴν ἐπεξεργασίαν τῶν λογαριασμῶν του, κατελογίσθη μὲ ἔλλειμμα 7,500 δραχμῶν περίπου. Ὁ ταμίας Χρυσοχέρης κατεμήνυσεν αὐτὸν ἐπὶ νοσφίσει δημοσίων χρημάτων καὶ οὕτως ἐπελήφθη ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ τῆς ποινικῆς καταδιώξεώς του. Ἀσχέτως πρὸς τὴν ποινικὴν καταδίωξιν ὁ ὑπόλογος Στεριόπουλος ἐζήτησε τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἐπὶ τῶν λογαριασμῶν του ἐκδοθείσης διοικητικῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου· ἐζήτησε δὲ ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν λογαριασμῶν του τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον κατὰ τὰς περὶ ὑπολόγων νομίμους διατάξεις. Ὡς λόγους τοῦ καταλογισθέντος εἰς βάρος τοῦ ἐλλείμματος ἔφερεν οὐ μόνον λάθη κατὰ τὸν διοικητικὸν ἔλεγχον, ἰδίως ὡς πρὸς τὴν φύραν, ἀλλὰ καὶ ἔκτακτον πλημμύραν περὶ τὴν ἁλαταποθήκην, βλάψασαν τὸ ἅλας. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκετο ἡ ὑπόθεσις ὅταν κατὰ τὸν Ἀπρίλιον ἀπηυθύνθη ὑπὸ τοῦ ὑπολόγου ἀναφορὰ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει νὰ βεβαιώσῃ τὸ ὑπουργεῖον τὸν εἰσαγγελέα περὶ τῆς στάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ ὑπόθεσίς του. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτοῦ ἰδοὺ τὶ ἔγραψα. «Διαβιβάζεται πρὸς τὸν ἐν Πάτραις εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν εἰδοποιούμενον, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται Π. Στεριόπουλος κατελογίσθη δι’ ἔλλειμμα τῆς διαχειρίσεώς του ὡς ἁλαταποθηκαρίου Λεχαινῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 4523 ε. ε. ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου μὲ δραχμὰς 5,172, μένει δὲ ἤδη νὰ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς ἐπὶ τῆς διοικητικῆς ταύτης προεξελέγξεως τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον». Ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν εἰσαγγελέα νὰ μοὶ ἐπιστρέψῃ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Στεριοπούλου, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔγραψα τὴν ἀναγνωσθεῖσαν ἐπισημειωτικὴν διαταγήν. Ἐν τούτοις ὁ κ. Κρεστενίτης εἶπεν, ὅτι ἔγραψα νὰ παύσῃ ἡ κατ’ αὐτοῦ ποινικὴ καταδίωξις. Ὅταν ἕνας πολίτης ζητῇ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ νὰ βεβαιώσῃ ἓν γεγονὸς ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων βεβαιούμενον, δύναται νὰ τῷ ἀρνηθῇ χωρὶς νὰ προσβάλῃ τὴν καλὴν πίστιν καὶ χωρὶς ν’ ἀδικήσῃ τὸν πολίτην;

§103ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τί ἄλλο σᾶς εἶπεν ἀκόμη; Ἅμα τὸ Συνέδριον ἀποφασίσῃ, εἶμαι ἕτοιμος νὰ πληρώσω.

§104ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἔχω, ὡς σᾶς εἶπον, τὴν ἀναφορὰν, εἰς τὴν ὁποίαν περιέχονται ταῦτα.

§105ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐρωτῶ, ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἐξάγεται, ὅτι ἦτον ἐνταλματίας;

§106ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Γόνδικας ἔχει δίκαιον νὰ κάμῃ τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν, διότι ὁ κ. Λυκοῦργος εἶπεν, ὅτι ἐξεδόθησαν δύο δικαστικὰ βουλεύματα καὶ εἶπε ψεῦδος. Ἓν μόνον ἐξεδόθη ἀπὸ τὸ ἐφετεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκήρυξε τὸν Στεριόπουλον ἀθῶον. Νὰ ἔλθουν λοιπὸν τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ προσδιορισθῇ μία ἡμέρα συζητήσεως, διότι συκοφαντεῖται δωρεὰν ἕνας πολίτης.

§107ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ μᾶς φέρητε τὴν καταμήνυσιν τοῦ ταμίου καὶ τὰ ἐπακόλουθα ἔγγραφα.

§108ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἐξαιρετικῶς κατὰ τοῦ Στεριοπούλου γενομένη καταμήνυσις ἐκ μέρους τοῦ ταμίου Χρυσοχέρη ἀποδεικνύει μεροληπτικὴν ἐνέργειαν· διὰ τοῦτο ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅταν ἦτο ἀκόμη πολιτικός μας φίλος, θερμῶς μοῦ ἐσύσταινε τὸν ταμίαν τοῦτον, ζητῶν νὰ μὴ τὸν μεταθέσω ἐξ Ἠλείας. Εἰς τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι ὀφειλέται ἐξ ἐλλειμμάτων διαχειρίσεως ἅλατος, ἀλλ’ οὐδεὶς κατεδιώχθη ποινικῶς· ἦτό τις Χρῆστος Γιαννόπουλος καλούμενος, ὅστις, ὡς μοὶ λέγουν, εἶναι πολιτικὸς φίλος τοῦ κ. Κρεστενίτου.

§109ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ποτέ.

§110ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸς ὁ Χρ. Γιαννόπουλος κατελογίσθη διὰ τὴν διαχείρισίν του ὡς ἁλαταποθηκάριος κατὰ τὸ 1862 καὶ 1863 μὲ ἔλλειμμα δραχμῶν 8,636·—διατί ὁ ταμίας κ. Χρυσοχέρης, ἂν ἦτο ἀμερόληπτος, δὲν κατεμήνυσε καὶ τοῦτον, ὅπως κατεμήνυσε τὸν Στεριόπουλον; Ἔχω ἀνὰ χεῖρας κατάλογον ὑπολόγων ἐκ διαχειρίσεως ἅλατος καταλογισθέντων μὲ ἐλλείμματα δυνάμει ἀποφάσεων τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· τὸν κατάλογον τοῦτον παρακαταθέτω εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἐξ ὅλων δὲ τῶν ὑπολόγων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὸν κατάλογον καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ μεγάλα κατελογίσθησαν ἐλλείμματα, οὐδεὶς κατεδιώχθη ποινικῶς· τοῦτο δὲ διότι καὶ ἀναθεωρήσεις τῶν καταλογισμῶν ζητοῦνται λόγῳ λαθῶν, τὰ ὁποῖα παρεισέφρυσαν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, καὶ τὸ ἔλλειμμα πάντοτε δὲν ἀποδεικνύει δολίαν διαχείρισιν ποινικῶς καταδιωκτέαν. Σᾶς ἀναφέρω ὀλίγους τῶν ὑπολόγων τούτων· εἷς Στριφτόμπολας, ἁλαταποθηκάριος κατὰ τὸ 1857, κατελογίσθη μὲ ἔλλειμμα δρ. 11,560· εἷς Λογοθέτης κατὰ τὸ 1853 μὲ 19,000· ὁ πρώην τελώνης Πειραιῶς καὶ νῦν ἐλεγκτὴς παρὰ τῷ Συνεδρίῳ κ. Βούλγαρης κατελογίσθη καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὑπὸ τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δι’ 9,000 περίπου, ἐξ ὧν 4,000 τοῦ δημοσίου καὶ 5,000 τοῦ ταμείου τῆς προκυμαίας, ἐκτὸς τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἀναφερομένου εἰς παραλειφθέντα ἢ ἐσφαλμένον τελωνισμόν. Ἐν τούτοις ὁ κ. Βούλγαρης ποινικῶς δὲν κατεδιώχθη, διότι εἶχεν ἕνα λόγον ἰσχυρὸν ὑπὲρ αὑτοῦ, ὅτι ἐγένετο κλοπὴ εἰς τὸ τελωνεῖον, λόγον ὅμως, ὅστις, ἀποδεικνύων τὴν ἔλλειψιν δόλου, δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ κατὰ τὸν νόμον τοῦ χρηματικοῦ ἐλλείμματος. Πρὸ ὀλίγου ἀπέλυσα τῆς ὑπηρεσίας τὸν ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου ταμίαν Ζαχαριάδην, ὅστις ἐδείχθη ἐλλειμματίας 14,000 δραχ. Ἐν τούτοις ποινικῶς δὲν καταδιώκεται, διότι φέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἕνα ἰσχυρισμὸν, ὅτι τὸ ἔλλειμμα προῆλθεν ἀπὸ λάθη κατὰ τὴν πολυχρόνιον καὶ ἐκτεταμένην διαχείρισιν τοῦ χαρτοσήμου. Τὰ παραδείγματα ταῦτα ἔφερα ὡς ἐκ περισσοῦ διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ ἐξαιρετικὴ κατὰ τοῦ Στεριοπούλου ποινικὴ καταδίωξις προῆλθεν ἀπὸ τὴν μεροληπτικὴν ἐνέργειαν τοῦ ταμίου Ἠλείας Χρυσοχέρη, τὸν ὁποῖον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μετέθεσα· ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν μετάθεσιν ταύτην ὁ κ. Κρεστενίτης μὲ κατέκρινε προσθέσας, ὅτι ἂν δὲν παρεκάλει φίλος μού τις βουλευτὴς, ἤθελα τὸν παύσει, ὅπερ δὲν εἶναι ἀληθές.

§111ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀξιοποίνου τῆς πράξεως εἶναι ἀντικείμενον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας· δὲν ἐννοῶ δὲ πῶς ἐπεμβήκατε εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς.

§112ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔρχομαι ἤδη εἰς μίαν ἄλλην κατηγορίαν, ὅτι εἰς τὸ ὑποτελωνεῖον Χελίου, ἐνῷ ἀπηγόρευσα διὰ Β. Διατάγματος τὴν εἰσαγωγήν, κατόπιν ἀνεκάλεσα αὐτό. Ἀληθῶς, κύριοι, κατὰ τὰς ὁποίας ἔλαβον πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίους ἀρχὰς, ἰδίως τῶν Σπετσῶν, εἰσήγοντο εἰς Χέλιον καφὲς, ζάχαρις, ὑφάσματα μεταξωτὰ καὶ ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον προορισμὸν νὰ καταναλωθῶσιν ἐν Χελίῳ· σκοπὸς δὲ τῶν εἰσαγόντων αὐτὰ ἦτο νὰ μὴν ὑποβάλλωνται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ νομίμου τέλους, ὠφελούμενοι ἀπὸ τὴν ἀνεπαρκῆ ἐπιτήρησιν τῶν ὀλίγων ἐν Χελίῳ τελωνειακῶν ὀργάνων. Ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ ταύτῃ, δυνάμει τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἐχορηγήθη εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ τοῦ περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου νόμου, ἐπροκάλεσα διάταγμα ἀπαγορεῦον τὴν ἐν γένει εἰσαγωγὴν εἰς τὸ ὑποτελωνεῖον τοῦτο· ἀλλὰ βραδύτερον παρετήρησα, ὅτι ἡ γενικὴ αὕτη ἀπαγόρευσις ἠνάγκαζε τοὺς κατοίκους Χελίου καὶ Κρανιδίου νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἡμεραργίας καὶ δαπάνας, τελωνίζοντες ἢ ἀγοράζοντες καὶ τὰ ἀπαραιτήτως πρὸς χρῆσιν των ἀναγκαῖα εἴδη εἰς Σπέτσας ἢ εἰς Ναύπλιον· διὰ τοῦτο ἐπροκάλεσα νεώτερον διάταγμα, ἐπιτρέψαν τὴν εἰσαγωγὴν ὀλιγίστων εἰδῶν, ἤτοι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πράγματι καταναλίσκονται εἰς τὸν τόπον· διετήρησα ὅμως τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη, εἰς τὰ ὁποῖα ἦτο πιθανωτέρα ἡ κατάχρησις. Μεταβαίνω δὲ ἤδη εἰς μίαν ἄλλην κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν ὁ κ. Κρεστενίτης μὲ ὀλίγας μὲν λέξεις ἀλλὰ πολὺ σημαινούσας, καθόσον ὁ συκοφαντῶν φαίνεται πλέον ἐπιτηδειότερος ὅταν λέγῃ, ὅτι «γνωρίζω καὶ ἄλλα πολλά, ἀλλὰ τὰ παραλείπω». Εἶπεν ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅτι ἐγένοντο καταχρηστικῶς μεγάλαι καὶ πλούσιαι παραχωρήσεις, ὅτι παρεχωρήθησαν εἰς ἐμὲ γαῖαι κατὰ τὸ Λαύριον πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Αὐτὸ ἠνόησε περίπου ὁ κ. Κρεστενίτης καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ διατυπώσῃ καλλίτερον.

§113ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὁ πόρος αὐτῶν τῶν γαιῶν τοῦ Λαυρίου, τὸν ὁποῖον ἐδώκατε εἰς κεφαλαιούχους διὰ νὰ ἐκμεταλλεύσουν μέταλλα, δὲν θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ τώρα.

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠξεύρω διατὶ τὸ εἶπες, καὶ σὲ εὐχαριστῶ.— Εἶπον, κύριοι, καὶ ἔγραψαν καὶ εἰς αὐτὴν μάλιστα τὴν ἐν Λονδίνῳ ἐκδιδομένην ἐφημερίδα «ὁ Χρόνος» ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως κύριος Κουμουνδοῦρος ἐδώρησεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν Κεχαγιᾶν πολυτίμους γαίας τοῦ Λαυρίου, καλυπτομένας μάλιστα ὑπὸ σκωριῶν. Κατηγόρησαν λοιπὸν ὁλόκληρον τὴν κυβέρνησιν καὶ τὸν κύριον πρόεδρον καὶ ἐμὲ, καὶ ὀφείλω νὰ ἀπολογηθῶ, ὅταν μάλιστα μὲ προκαλῇ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας.

§115ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θὰ ὠφεληθῆτε.

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς βλέπω μεταμελούμενον, ἀλλὰ δὲν ὀπισθοδρομῶ. Κατὰ τὸ 1861, ὡς γνωρίζετε, ἐψηφίσθη ὁ περὶ μεταλλείων καὶ ὀρυχείων νόμος· κατὰ τὸ ἄρθρον 14, «Πᾶς ἕλλην ἢ ἀλλοδαπὸς δύναται εἴτε ἐν ἰδίῳ ὀνόματι εἴτε ὡς ἀντιπρόσωπος ἑταιρίας νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ παραχώρησιν μεταλλείων κλπ.» Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπαρουσιάσθησαν πολλαὶ αἰτήσεις ἀξιοτίμων πολιτῶν, ἐπιδιωκόντων μὲν τὸ συμφέρον των ἀλλ’ οὐχ ἧττον καὶ ἐκεῖνο τοῦ δημοσίου, καθόσον πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὕλη τεθαμμένη ὑπὸ τὴν γῆν καὶ ἄχρηστος. Μεταξὺ τῶν αἰτησάντων ἤμην καὶ ἐγὼ κατὰ τὸ 1865, ἤτοι καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν ἤμην ὑπουργὸς, μετὰ δύο ἄλλων πολιτῶν δι’ ἓν μέρος μεταλλούχων γαιῶν τοῦ Λαυρίου. Ἐννοεῖτε, ὅτι οὐδεὶς ἐζήτησε παραχώρησιν γαιῶν καλυπτομένων ὑπὸ σκωριῶν, καθ’ ὅσον αἱ σκωρίαι παρεχωρήθησαν δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὡς μὴ ὑπαγόμεναι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ εἰρημένου περὶ μεταλλείων νόμου· ὁ νόμος οὗτος ἐπὶ πολὺ ἔμεινεν ἀνεκτέλεστος, διότι μέλος τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφαίνηται περὶ τῶν τοιούτων παραχωρήσεων, ἦτο καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Γερουσίας, ὅστις ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ Σώματος τούτου δὲν ὑπῆρχεν. Ἐπῆλθεν ὡς ἐκ τούτου ἡ ἀνάγκη τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐψηφίσατε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἕτερον νόμον ἐπιτρέποντα τὴν κατάρτισιν τοῦ συμβουλίου ἄνευ τοῦ προέδρου τῆς Γερουσίας. Ἀφοῦ προηγουμένως εἶχον διατρέξει τὰ νόμιμα στάδια αἱ δοθεῖσαι αἰτήσεις, ἐγένετο ἡ παραχώρησις τοῦ δικαιώματος τῆς μεταλλεύσεως πρὸς τοὺς αἰτήσαντας· ἐγένοντο λοιπὸν διὰ Β. Διαταγμάτων στηριζομένων εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ γενικοῦ συμβουλίου, τοῦ ὁριζομένου εἰς τὸν νόμον τοῦτον, παραχωρήσεις πρὸς τοὺς ἑξῆς. ά) Εἰς τὸν κύριον Μελᾶν δι’ ἐξόρυξιν θείου εἰς Μῆλον· β) εἰς τοὺς Ῥάλλην, Μελετόπουλον καὶ Βερσῆν δι’ ἐξόρυξιν μεταλλείου ἐν Λαυρίῳ· γʹ) εἰς τὸν Σερπιέρην δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς ἀντιπρόσωπον τῆς ὑπ’ αὐτοῦ συστηθείσης ἑταιρίας· δ) εἰς τοὺς Α. Ζάνον, Γ. Τασόγλουν, Γ. Ῥάλλην, Παξιμάδην, Κόκκινον, καὶ λοιποὺς ἐν Λαυρίῳ· έ) εἰς τοὺς Καλλιγᾶν, Κεχαγιᾶν καὶ Ἡλιακόπουλον, δι’ ἑαυτοὺς καὶ ὡς ἀντιπροσώπους τῆς παρ’ αὐτῶν συστηθείσης ἢ συστηθησομένης ἑταιρίας· ϛʹ) εἰς τοὺς Βοῦρον, Γιαννόπουλον καὶ Δουρούτην· ζʹ) εἰς τοὺς Δ. Καλλιφρονᾶν καὶ λοιπούς· ή) εἰς τὸν Ν. Μπουντούρην διὰ χρωμίτην λίθον ἐν Χαλκίδι. Ὑπάρχουν δὲ καὶ ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις πρὸς παραχώρησιν πλέον τῶν δέκα διὰ μεταλλοῦχα μέρη ἐν Λαυρίῳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἠδυνάμην, κύριοι, καὶ ἐγὼ, ὡς ἔπραξαν καὶ ἄλλοι, νὰ ζητήσω τὴν παραχώρησιν ὑπ’ ἄλλο ὄνομα· ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κ. Δεληγεώργη, ὅστις ἔλαβεν, ὡς μοὶ εἶπεν, ἐνοχὴν εἰς αὐτὴν τὴν παραχώρησιν.

§117ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα. Ὁ ἄνθρωπος, παρὰ τοῦ ὁποίου ἠγόρασα ἐγὼ, ἔχει τέσσαρα μερίδια, ἐξ ὧν ἔλαβον τὰ δύο.

§118ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν εὑρίσκομαι καὶ ἐγώ· σεῖς ἔχετε τὸ ⅛, ἐγὼ δὲ ¼. Ἠδυνάμην, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μὴ ἀφήσω τὸ ὄνομά μου νὰ φανῇ εἰς τοιαύτην αἴτησιν περὶ παραχωρήσεως· ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα, φρονῶν ὅτι αἱ τοιαῦται ἐπιχειρήσεις πρέπει νὰ ἐνισχύωνται διὰ τῆς συνδρομῆς καὶ τοῦ ὀνόματος τῶν τῆς ἀνωτέρας τάξεως πολιτῶν. Ἡ βιομηχανία τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κεχωσμένων εἰς τὴν γῆν μεταλλικῶν οὐσιῶν θέλει σπουδαίως ὠφελήσει τὴν Ἑλλάδα, ἂν ἀναπτυχθῇ· πρέπει λοιπὸν πᾶς πολίτης δυνάμενος εἴτε διὰ τῆς ἐργασίας του, εἴτε διὰ τῶν κεφαλαίων του, νὰ συντρέχῃ τὰς ἐπιχειρήσεις ταύτας, ἐκ τῶν ὁποίων καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον θέλει ὠφεληθῆ. Σημειώσατε δὲ, κύριοι, ὅτι τὸ ἀποφαινόμενον ἐπὶ τῶν τοιούτων παραχωρήσεων συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συγκροτεῖται ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς εἰσαγγελεῖς τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετῶν, τὸν πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κτλ., περιέβαλε τὰς γενομένας παραχωρήσεις μὲ πολλὰς προφυλάξεις καὶ περιοριστικοὺς ὅρους, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀνακληθῶσιν ἄν ἐντὸς ἓξ μηνῶν παρουσιασθῶσι βάσιμοι κατ’ αὐτῶν ἐνστάσεις. Ἡ κυβέρνησις, ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτὴν, ἐπιδιώκει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς ταύτης βιομηχανίας· ἑπομένως καὶ ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν αἰτήσεων τῶν κ. κ. Σωτηρίου καὶ Λεωνίδα Πετιμεζᾶ, Μαλαβάκη, Δοσίου, Βούρου καὶ λοιπῶν θέλει συγκαλέσει ἐν καιρῷ τὸ συμβούλιον καὶ ἀποφασίσει ἐπ’ αὐτῶν. Σᾶς ἐρωτῶ ἤδη ἂν ἡ πρός με γενομένη παραχώρησις δικαιώματος μεταλλεύσεως, ὡς ἐγένετο καὶ εἰς 50 ἄλλους πολίτας, ἔχῃ τι ἀξιόμεμπτον; Μεταβαίνω τώρα, κύριοι, εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, τοὐτέστιν εἰς τὸ θέμα τῶν πιστώσεων, αἵτινες ἀναβαίνουσιν, ὡς εἴδατε, εἰς 9,140,000. Ὅταν, κύριοι, ὑπεβλήθησαν κατ’ ἀρχὰς εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια τῶν πιστώσεων τούτων, πρώτη φωνὴ ἥτις ἠγέρθη ἦτο ἡ ἑξῆς· «πῶς θὰ πληρωθοῦν τὰ ποσὰ ταῦτα; μήπως θὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ ἑπομένου ἔτους, καὶ ὡς ἐκ τούτου δυσχεράνωμεν τὴν θέσιν τῶν μελλόντων νὰ μᾶς διαδεχθῶσιν;» Ἡ ἐπιτροπὴ καλῶς ποιοῦσα ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔμελλον νὰ πληρωθοῦν αἱ πιστώσεις αὗται· δὲν ἐβράδυνα νὰ παραδώσω εἰς αὐτὴν πίνακα τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ 1867, λεπτομερῶς κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον παριστάνοντα τὰ εἰσπραχθησόμενα ἔσοδα, καὶ σημείωσιν τοῦ ἐκτάκτου ἐσόδου τοῦ προερχομένου ἀπὸ τὸ ψηφισθὲν δάνειον τῶν 25,000,000 φράγκων. Δὲν πιστεύω ν’ ἀπατῶμαι κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου γενομένους μετὰ πολλῆς μετριότητος. Ὑπελόγισα τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ 1867 εἰς 33,000,000, ἐκπιπτομένων δὲ δι’ ἐνδεχομένας καθυστερήσεις δραχ. 1,500,000, ἔχομεν εἰσπραχθησόμενα 31,500,000. Βλέπετε δὲ, Κύριοι, ὡς ἐκ περισσοῦ προσθέτω, ὅτι προϋπολογίζων τὰ ἔσοδα τοῦ 1867 κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους αὐτοῦ, προσήγγισα πολὺ εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἂν καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσω νέους φορολογικοὺς νόμους. Ἐκ τοῦ δανείου τῶν 25,000,000 μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν παρέδωκα τὴν σημείωσιν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, εἶχε πραγματοποιηθῆ δάνειον 8,700,000 δραχμῶν περίπου. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατέθεσα πιστοποίησιν τῆς ἐθνικῆς Τραπέζης περὶ τοῦ κατατεθειμένου παρ’ αὐτῇ ποσοῦ· μέχρι δὲ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν σᾶς λαλῶ, τὸ δάνειον ἔφθασεν εἰς 9,400,000. Ἡ ἔγκαιρος πληρωμὴ τοῦ τόκου καὶ μάλιστα ἡ περὶ τῆς προεξοφλήσεως αὐτοῦ προκήρυξις τῆς Τραπέζης ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα νὰ γίνωνται ἀρκεταὶ νέαι ἐγγραφαὶ εἴς τε τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ ἐσωτερικόν. Ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τῶν 6,000,000 τὸ ὁποῖον ἐν συνόλῳ ἀκόμη δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ 1867 δραχ. 200,000. Ἐν ὅλῳ λοιπὸν τὰ ἔσοδα τοῦ 1867 τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἀναβαίνουσιν εἰς 41,100,000, Σᾶς ἐζητήσαμεν πιστώσεις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, 29,500,000· ζητοῦνται ἤδη πιστώσεις ἀναπληρωτικαὶ καὶ ἔκτακτοι 9,140,000· ἐν ὅλῳ λοιπὸν 38,640,000, ἐνῷ τὰ ἔσοδα ἀναβαίνουσιν εἰς 41,100,000.

§119ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ζητήσει καὶ ἄλλας πιστώσεις ἐκτὸς τῶν πιστώσεων αὐτῶν, τὰς πιστώσεις τῶν 1,400,000 δραχμῶν.

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Περιλαμβάνονται καὶ αὐτὰ, κύριοι. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1867 περιέχει ὡς ἔξοδα δραχ. 28,158,000· προσθέσει καὶ 1,250,000, δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν ἐκτάκτως διὰ τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ καὶ διὰ τὰς πρεσβείας, ἀναβαίνουν εἰς 29,400,000. Καὶ ἂν ὑποθέσητε, ὅτι θέλει γίνει χρῆσις ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν πιστώσεων, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον, διότι πάντοτε κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως μένει ὄχι εὐκαταφρόνητον ποσὸν ἀδιάθετον, ἰδοὺ πάλιν ἀδιαφιλονείκητον πλεόνασμα 2,460,000. Πρόκειται ὅμως νὰ σᾶς ὑποβληθῶσι καὶ ἕτεραί τινες πιστώσεις. Ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης Συνόδου νόμον περὶ ὁδοποιίας, κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἐκ τῶν τελων. εἰσπράξεων καὶ ἐκ τῶν ἐγγείων φόρων προσδιωρίσθησαν οἱ πόροι τοῦ εἰδικοῦ τούτου ταμείου. Ἀφ’ ἧς ὁ νόμος οὗτος ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν μέχρι τέλους τοῦ 1867 ὑπολογίζονται τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τούτου, ἐκχωρούμενα ἐκ τῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσαχθέντων, εἰς δραχ. 600,000, διὰ τὰ ὁποῖα θέλει ζητηθῆ πίστωσις, ἐνῷ διὰ τὸ 1868 ὑπολογίζομεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 1,350,000.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας ἄρχονται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο.

§122ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐπίσης θὰ ζητηθῇ πίστωσις 500,000 διὰ πληρωμὴν τόκου καὶ χρεωλύτρου τῆς βʹ. ἑξαμηνίας 1867 διὰ τὸ πραγματοποιηθὲν μέχρι τῆς 15 Σεπτεμβρίου μέρος τοῦ δανείου τῶν 25,000,000. Ὥστε βλέπετε, ὅτι καὶ μετὰ τὴν προσθήκην τῶν πιστώσεων τούτων, πάλιν τὰ ἔσοδα μὲ τὰ ἔξοδα θὰ ἔλθουν εἰς ἰσοῤῥοπίαν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος περὶ τοῦ Ἐθν. δανείου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναιρέσω ὅ,τι ὁ Κ. Μαυρομιχάλης καὶ εἷς ἄλλος βουλευτὴς εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε χρῆσιν ὁλοκλήρου τοῦ ⅓ τοῦ δανείου διὰ τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν. Εἰς τὰ βιβλία τῆς τραπέζης βεβαίως φαίνεται, ὅτι ἐγένετο χρῆσις ὁλοκλήρου τοῦ ⅓, ἀλλὰ τοῦ μεγαλειτέρου μέρους ἐγένετο χρῆσις διὰ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας· μέγα μέρος αὐτοῦ ἐδαπανήθη δι’ αὐτὰς τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις, καὶ μόνον μικροῦ μέρους ἔκαμε χρῆσιν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς δαπάνας. Ἀλλ’ ἂν ἀφ’ ἑτέρου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ά) τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἐκ τῶν τελων. εἰσπράξεων καὶ κατετέθη εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ τόκον καὶ χρεώλυτρον τοῦ δανείου, δρ. 500,000, καὶ βʹ.) τὸ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιίας ἐκχωρούμενον ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων ποσὸν ἐκ δραχμῶν 600,000, θέλετε πεισθῆ, ὅτι τὰ χρήματα τοῦ ἐθνικοῦ δανείου δὲν ἐχρησίμευσαν διὰ τὰ τακτικὰ ἔξοδα.

§123Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ κατάστασις τῆς τραπέζης τί ὁρίζει;

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὴν κατάστασιν τῆς τραπέζης ἐξηντλήθη ὁλόκληρον τὸ ⅓, ἀλλὰ μέγιστον μέρος αὐτοῦ ἐχρησίμευσε δι’ ἄλλας ἀνάγκας, διὰ περίθαλψιν τῶν Κρητικῶν οἰκογενειῶν κτλ. Πρὸς τὸν αὐτὸν μάλιστα σκοπὸν τῆς περιθάλψεως Κρητικῶν οἰκογενειῶν ἐδαπανήσαμεν ἱκανὰ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Ἀφίνω τὸ βῆμα μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, τὰς ὁποίας θεωρῶ ἱκανὰς πρὸς ἀποσόβησιν τῶν ἀνυποστάτων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως αἰτιάσεων καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς εἰλικρινείας καὶ προνοίας μεθ’ ὧν διεχειρίσθημεν μέχρι τοῦδε τὴν ἐξουσίαν. Ἡ πρόνοια δὲ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, πρωτίστη ἀρετὴ τοῦ πολιτικοῦ τοῦ διαχειριζομένου τὰ δημόσια.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 4 καὶ 25|60.)