1867.11.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34

Τῆς 20 Νοεμβρίου 1867.

Δευτέρα.

Ὥρα 12.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει, κύριοι, ἀναφορὰ τοῦ κυρίου Νικολάου Φωκᾶ, ὅστις ὑποβάλλει τὴν παραίτησίν του (ἀνεγνώσθη). Ἠκούσατε, κύριοι βουλευταί· παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν παραίτησίν του;

§4ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅταν δὲν ἔρχεται, κύριε πρόεδρε, ἂς μὴ χάσῃ τὸ δικαίωμα ἡ νῆσος.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ τὸ νὰ λέγῃ ὁ βουλευτὴς, ὅτι δὲν ἔρχεται καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς του, διότι τὸ ἀντιπροσωπεύειν εἶναι ὑποχρέωσις, ὑποθέτουσα τιμήν· δὲν εἶναι δικαίωμα, ἀλλ’ ὅταν, ἕνεκα τῆς γεροντικῆς ἡλικίας, δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστῇ τὰ βάρη τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἂν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ὑπάρχουν καὶ τὰ πρεσβεῖα, τότε ἡ γεροντικὴ κατάστασις ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς, πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ παραίτησις, καὶ παραδεκτῆς γενομένης τῆς παραιτήσεως, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀντικατάστασις, διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὁπότε θέλει τις νὰ παραιτῆται, παραλύομεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα· ὥστε, ἐὰν ἡ Βουλὴ τῳόντι βλέπει ὅτι ἡ παραίτησις αὕτη περιέχει τὸν λόγον «ἕνεκα γεροντικῆς ἡλικίας» νὰ συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἀντικατάστασίν του, ἀφοῦ προηγουμένως παραδεχθῇ τὴν παραίτησίν του.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πλοίαρχος Γεώργιος ἐξαιτεῖται ὅπως ἀποκτήσῃ τὸν βαθμόν του εἰς τὸ ναυτικὸν, τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ τοῦ τὸν ἀφαιρέσῃ ὁ ὑπουργός.

§8ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ναυτικῶν.

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐντὸς δέκα ἡμερῶν νὰ μᾶς φέρῃ τὴν ἔκθεσιν, ἄλλως ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσῃ.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ἐντὸς δέκα ἡμερῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παράπονα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν Τούλτσῃ κατὰ τοῦ ἐκεῖ προξένου Νικολαΐδου.

§12ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§13ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ διὰ νὰ ἴδωμεν τί λέγει.

§14Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐγένοντο παράπονα γοερὰ καὶ τώρα γίνονται ὑπὸ τῶν ὑπηκόων Τούλτσης καὶ ἐξαιτοῦνται τὴν θεραπείαν αὐτῶν, ἀλλὰ ἕως τώρα ἐγὼ δὲν εἶδα κανένα ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ καὶ εὕρῃ τὸ δίκαιον. Τώρα θὰ στείλωμεν αὐτὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ ἐνδεχόμενον αὐτοὶ νὰ ὑποβάλλουν παράπονα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ θεραπευθῶσι ταχέως· φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ὡρισμένων καταχρήσεων, συντόμως πρέπει νὰ δίδῃ τὸ ὑπουργεῖον λόγον καὶ νὰ φωτίζῃ τὴν Βουλὴν· φρονῶ τέλος ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ αὕτη ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς αὐτὸ τὴν ταχεῖαν ἐξέτασιν.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐξέτασις ἐγένετο, διότι εἰς τὸ προξενεῖον τῆς Τούλτσης (ἐπειδὴ ἔγιναν τὰ παράπονα εἰς τὸ ὑπουργεῖον πρῶτον καὶ ἔπειτα ἦλθαν εἰς τὴν Βουλὴν) ἐστάλη ὁ πρώην πρόξενος Αἰβαζίδης, προέβη εἰς ἐξέτασιν καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν ὑπουργὸν μίαν λεπτομερῆ ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέτει, ὅτι οἱ παραπονούμενοι δὲν ἔχουσι δίκαιον· αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν δύναμαι νὰ τὴν στείλω εἰς τὴν Βουλήν. Εἶμαι λοιπὸν ἕτοιμος νὰ σᾶς δώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰδικοῦ θεωρητοῦ· ἐὰν θέλῃ, ἂς παραπέμψῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ δοθοῦν ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν ἔγγραφα καὶ πληροφορίαι.

§16ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν, κύριε πρόεδρε, διατί δὲν θέλει νὰ συνέλθῃ;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία εἰς τὸν νόμον περὶ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.

§18ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ αὕτη.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου.

§20ΤΙΝΕΣ. Νὰ γίνῃ ἡ κλήρωσις. Ἐγένετο ἡ κλήρωσις ὑπὸ τοῦ ἀντιπροέδρου κυρίου Κωσταντᾶ, ἐπιτηρούντων δύω βουλευτῶν, καὶ ἔλαχεν εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαιοκάρπου. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ἐπὶ τοῦ διὰ θαλάσσης μεταφερομένου ἢ ἐξαγομένου ἐλαιοκάρπου τῶν Ἰονίων νήσων εἰσπράττεται δασμὸς λεπτῶν 4½ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὰς πιστώσεις διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§25ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἴπομεν ὅτι ἔχομεν τὸ ἐκκλησιαστικὸν νομοσχέδιον;

§26ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Νὰ προηγηθῇ, κ. πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου ἐθνοφυλακῆς.

§27ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ περὶ ὁδοποιΐας, τὸ περὶ ἀπογραφῆς.

§28Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν, κ. πρόεδρε, ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πιστώσεων πρῶτον, καθόσον εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις.

§29ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἀπεφασίσθη ἡ συζήτησις τῆς προτάσεώς μου.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον θὰ γίνῃ.

§31ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ τὰς πιστώσεις· τὸ ἔργον τῶν πιστώσεων ἦτον, εἶναι καὶ ἔσεται.

§32ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι δὲν ἀκούομεν.

§33ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ (καταλαμβάνει τὸ βῆμα). Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ᾖναι σήμερον πρῶτον ἀντικείμενον συζητήσεως ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου. Ἤκουσα τὸν κ. πρόεδρον νὰ λέγῃ νὰ προτάξωμεν τὰς πιστώσεις καὶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ παρακαλῇ τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ τὰς πιστώσεις. Τὸ ἔργον τῶν πιστώσεων, κύριοι, ἦτον, εἶναι καὶ ἔσεται τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς Βουλῆς· τὸ ὑπουργεῖον τὸ ἴδιον εἶπεν, ἐδὼ εἶναι ἡ γενική μου πολιτική.

§34Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύω μῆνες καὶ ἀκόμη δὲν τὸ ἐμάθατε;

§35ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὴν ἀναβολὴν, κύριοι, ἐκεῖνος ὅστις τὴν ἐζήτησε καὶ τὴν ἐπρότεινεν, ἐκεῖνος καὶ τὴν θέλει. Τὴν ἀναβολὴν ἡμεῖς δὲν τὴν ἐπροτείναμεν. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀναβολή· τί ὑπάρχει; ὑπάρχει ἡ ἀξία τοῦ ἔργου, ἡ σπουδαιότης τοῦ ἀντικειμένου, καὶ πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα διὰ νὰ τὴν γνωρίζῃ ὁ κόσμος καὶ ἑτοιμασθῶσι καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ (θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα καὶ ὡς τοιαύτην ἐγὼ προτείνω τὴν τετάρτην, διὰ νὰ ἰδῆτε ἐὰν ζητοῦμεν ἀναβολήν.

§36ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις.

§37ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει ὅτι καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν γίνεται συζήτησις. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ δώσω τὴν ἀνταξίαν ἰδέαν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν ὅπως τὴν ἐπροσδιόρισεν αὐτὸ τὸ ἴδιον ὑπουργεῖον, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσητε ἡμέραν συζητήσεως τὴν τετάρτην.

§38ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Σήμερον.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ζητεῖται ἡ ἀναβολή. Ὁ κ. Χατζῖσκος, ἠκούσατε, εἶπε νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ κόσμος καὶ νὰ ἑτοιμασθῶσιν οἱ κύριοι βουλευταί· ἐγὼ λέγω· οἱ κύριοι βουλευταὶ ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἕτοιμοι, ἀφοῦ ἐζητήθησαν ὅλαι αἱ πληροφορίαι, ἀφοῦ ἐδόθησαν ὅλαι αἱ πληροφορίαι, ἀφοῦ συνετάχθησαν αἱ ἐκθέσεις τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας, ἔρχονται τώρα καὶ ζητοῦν ἀναβολὴν, ζητοῦν νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα· καὶ τὸ ζητεῖ ποῖος; ὁ κ. Χατζῖσκος, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐνασχοληθείσης δύω ὁλοκλήρους μῆνας.

§40ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν εἶμαι μέλος, ὄχι.

§41Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καλὰ, δὲν εἶσθε μέλος. Αἱ πιστώσεις, κύριοι, θὰ συζητηθοῦν τρίς· ἂν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθοῦν ἅπαξ, ἀναντιῤῥήτως ἠμποροῦσε νὰ προσδιορισθῇ μία ἡμέρα διὰ νὰ ἑτοιμασθῶσι τινές· ἐπειδὴ ὅμως θὰ συζητηθῶσι τρὶς, διὰ τοῦτο κανεὶς κίνδυνος δὲν ὑπάρχει, οὔτε θὰ ἐκλείψῃ ἡ εὐκολία τοῦ νὰ μάθῃ ὁ κόσμος τὴν συζήτησιν, καὶ οὔτε θὰ χάσῃ καιρὸν ἡ βουλὴ, διότι αἱ πιστώσεις θὰ ἀναγνωσθοῦν καὶ αὔριον, κατὰ τὸν κανονισμὸν, καὶ μεθαύριον· ὥστε ἡ τετάρτη, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Χατζίσκος, καὶ μάλιστα καὶ ἡ πέμπτη καὶ ἡ παρασκευὴ ἴσως θὰ ἦναι ἡμέρα συζητήσεως. Ἄλλως, κύριοι, ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ συζητηθοῦν σήμερον αἱ πιστώσεις.

§42Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πιστεύω ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ λέγῃ σπουδαίως ὅτι, προκειμένου λόγου νὰ κάμωμεν τρεῖς συζητήσεις, δυνάμεθα σήμερον νὰ παρατρέξωμεν ἀναγινώσκοντες αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, διότι τότε παραγνωρίζει τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἔθνους τοῦ συντάξαντος τὸ Σύνταγμα. Τὸ ἔθνος, κύριοι, ἀπήτησε τρεῖς διαφόρους ἡμέρας, διότι τῷ ὄντι, ὅταν τὸ ἔθνος ἐψήφισεν αὐτὸν τὸν νόμον, ὅστις ἠθέλησε τρεῖς συζητήσεις κατὰ τρεῖς διαφόρους ἡμέρας, ἐνόει σπουδαῖα νομοσχέδια ὅπως εἶναι αὐτά. Ἢ θέλησε νὰ μᾶς εἴπῃ ῥητῶς τὸ ἔθνος ὅτι σᾶς ἐπιτρέπω νὰ συζητῆτε τρίς· καὶ κύριοι, ἐκ τούτου ἔπαθε τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος· πολλάκις ἐψήφισε κατεπειγόντως νόμους καὶ ἠναγκάσθη κατόπιν νὰ τοὺς οἰκτείρῃ, καὶ τοὺς ᾤκτειραν τὰ δικαστήρια, ῥίψαντα τὴν εὐθύνην εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Σήμερον ἔρχονται καὶ ζητοῦν τί; νὰ μὴ συζητήσωμεν; ὄχι. Ζητοῦμεν, κύριοι, νὰ ἀποδείξῃ ἡ κυβέρνησις τὴν λαμπρότητά της καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα κανεὶς νὰ τὴν συκοφαντῇ. Νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, παύσατε, συκοφάνται· ἐπέτρεψα τρεῖς συζητήσεις, ἐφωτίσθη τὸ ἔθνος καὶ ἀπέδειξα τὴν ἀθωότητά μου. Καὶ ἡμεῖς τί ἄλλο ζητοῦμεν εἰμὴ νὰ φωτισθῇ τὸ ἔθνος; τί ἄλλο ζητοῦμεν εἰμὴ τὴν τιμὴν τὴν ἰδικήν μας καὶ τὴν ἰδικήν σας;

§43ΚΑΤΣΑΚΟΣ. Μὴ μεριμνᾶτε δι’ αὐτήν.

§44Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχομεν συμφέρον νὰ μεριμνῶμεν, καὶ ὅστις θέλει ἂς μὴ μεριμνᾷ. Καὶ τί πρόκειται σήμερον; πρόκειται περὶ δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, πρόκειται περὶ φόρων τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ ἔθνος. Ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ πείσωμεν καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὴν κοινωνίαν, τὴν ὁποίαν πολὺ φοβοῦνται οἱ κύριοι ὑπουργοί. Διότι ὁ κ. πρωθυπουργὸς λέγει, θέλετε νὰ μαζεύσετε κόσμον (γέλως ἀριστερόθεν) διατὶ λοιπὸν ἐπισπεύδετε; Ἀκόμη, κύριοι, δὲν διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας. Λοιπὸν δὲν εἶναι βάσιμος ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ· θὰ πεισθεῖτε μὲ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ τὴν τρίτην ἡμέραν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν σπουδαιοτέραν συζήτησιν. Ὄχι, κύριε, πρωθυπουργὲ, πρόκειται νὰ πεισθῇ τὸ ἔθνος· δι’ ὅλα ταῦτα, κύριοι, προτείνω τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς τετάρτης, ὅπως διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας εἰς ὅλους τοὺς βουλευτάς.

§45ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παράδοξος, κύριοι, μοὶ φαίνεται ἡ ἀξίωσις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἔρχεται ἡ κυβέρνησις καὶ προκαλεῖ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις ζητεῖ ἀναβολήν. Ἐπὶ δύω μῆνας μᾶς συκοφαντοῦν· ἐπὶ δύω μῆνας σκέπτονται, ζητοῦν πληροφορίας· τοὺς δίδομεν τὰς πληροφορίας, καὶ πάλιν μᾶς συκοφαντοῦν καὶ πάλιν ζητεῖ ἀναβολὴν ἡ ἀντιπολίτευσις, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ τακτική της. Ὑπεβάλαμεν, κύριοι, πρὸ δύω μηνῶν τὰς πιστώσεις, παρεπέμφθησαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἐζητήθησαν πληροφορίαι, ἐδόθησαν αἱ πληροφορίαι, συνετάχθησαν ἐκθέσεις, καὶ τὸ περίεργον, πρὶν ἀναγνωσθοῦν αἱ ἐκθέσεις ἔγραψαν ἀδιακόπως εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅσας πληροφορίας ἔδιδαν οἱ ὑπουργοὶ, καὶ παρεμόρφωναν αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Θέλει λοιπὸν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ εὑρίσκεται ἡ κυβέρνησις ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς συκοφαντίας, καὶ ἐν ᾧ ἡ κυβέρνησις ἔρχεται καὶ λέγει θέλω νὰ δώσω λόγον, ἡ ἀντιπολίτευσις λέγει δὲν ἐσκέφθην, δὲν ἐμελέτησα; Πότε λοιπὸν θὰ μελετήσετε; τὰ νομοσχέδια αὐτὰ διῆλθον ὅλα τὰ στάδια τοῦ κανονισμοῦ. Ποῖον λόγον ἔχετε ν’ ἀντιτάξετε; ἐννοεῖται, βέβαια, δὲν θέλετε τὴν συζήτησιν· θέλετε ἡ κυβέρνησις νὰ εὑρίσκεται πάντοτε ὑπὸ τὸ βάρος συκοφαντιῶν.

§46ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§47ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρώτην φορὰν τὸ λέγετε τώρα, ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἀνεχόμεθα νὰ συκοφαντούμεθα καὶ ἐρχόμεθα μὲ πλῆρες τὸ θάῤῥος διὰ νὰ καταῤῥίψωμεν τὴν συκοφαντίαν. Καὶ ἠξεύρετε τί ἄλλο; θὰ σᾶς προκαλέσωμεν νὰ δώσητε λόγον δι’ ὅσα ἐγράψατε εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ἔχετε τὸ θάῤῥος, φέρετε μίαν πρὸς μίαν αὐτὰς τὰς κατηγορίας (Θόρυβος). Προτείνω λοιπὸν νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων.

§48ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν παρεξενεύθη διὰ τὴν διαγωγὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰπούσης ὅτι ἀποφεύγει τὴν συζήτησιν. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὑπῆρξε πάντοτε πρόθυμος, ἔχουσα τὴν πεποίθησιν ὅτι στηρίζεται εἰς τὸ δίκαιον.

§49ΚΑΤΣΑΚΟΣ. Ἄ μάλιστα.

§50ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε καὶ ἐγὼ δὲν ξυπάζομαι. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἑπομένως, κύριοι, ἔχει δικαίωμα νὰ ζητῇ πᾶσαν εὐκολίαν διὰ τὴν διεκπεραίωσιν ἑνὸς ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἡ κυβέρνησις ἐκήρυξεν ὡς ἀποτελοῦν τὴν πολιτικήν της. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν διϊσχυρίσθη ὅτι ἐπὶ δύω μῆνας μελετᾷ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἡ Βουλή. Γνωρίζετε, καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐπείσθη, διότι ὅλον τὸ ἔθνος ἔστρεψε τὸ βλέμμα του πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα· γνωρίζετε ὅτι ἐπὶ δύω μῆνας ἐργάζεται ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ μόλις, κύριοι, χθὲς μᾶς ἐδόθη ἡ ἔκθεσις, Μόνον, κύριοι, αἱ πληροφορίαι, μόνον οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐκθέτει ἡ μειονοψηφία ἐν τῇ ἐκθέσει της, δύνανται νὰ μᾶς δώσουν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν δύω ἡμερῶν ἀναβολήν. Καὶ νομίζετε ὅτι ἡ παραβολὴ τῶν δύω ἐκθέσεων μᾶς δίδει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας διὰ νὰ ψηφίσωμεν ἐν συνειδήσει; Μὲ λύπην μου, κύριοι, λέγω, καὶ πιστεύω ὅτι ὁλόκληρος ἀντιπολίτευσις ἐκφράζει τὴν λύπην της, μετὰ πολλὰς δυσκολίας καὶ μελέτας καὶ σκέψεις ἠδυνήθη ν’ ἀνεύρῃ μικρὰς τινὰς ἀληθείας ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας. Μετὰ λύπης ἡ μειονοψηφία ἐκθέτει τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβε. Καὶ θέλετε ἔπειτα ἀπὸ τόσον μικρὰς πληροφορίας, θέλετε νὰ μὴν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν δύω ἡμέρας ἀναβολήν; Μᾶς ἀδικεῖ ὁ ὑπουργὸς λέγων ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Πιστεύετε ὅτι ἀφοῦ μᾶς ἠρνήθησαν τόσας πληροφορίας, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν δύω ἡμερῶν ἀναβολὴν διὰ νὰ τὰς ζητήσωμεν καὶ τὰς λάβωμεν;

§51ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι ἔδοσα ἐγὼ πρῶτος τὴν ἀφορμήν. Ἀλλὰ πιστεύσατέ μοι ὅτι δὲν εἶχον, οὔτε συνέλαβον τὴν ἰδέαν ὅτι ἤθελεν ἐπέλθει αὐτὸς ὁ ἐρεθισμός· θὰ εἰπῇ λοιπὸν ὅτι ὑπάρχουν λόγοι, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ καλύψωμεν. Ἂν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν θέλῃ, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω ποτὲ, νὰ συζητήσῃ, ἡμεῖς θέλομεν (Θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἡσυχίαν. Ἐγὼ, κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις λέγει τοῦτο σήμερον· καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἐπροτιμήσαμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ δεῖνα ἀντικείμενον. Σᾶς ἐπρόσθεσα δὲ, πρὸς ὠφέλειαν τῶν κυρίων ὑπουργῶν καὶ τῆς συμπολιτεύσεως, ὅτι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε πρέπει νὰ προσδιορισθῇ μία ἄλλη ἡμέρα ἀπὸ σήμερον, ἡ αὔριον ἢ μεθαύριον. Ἀλλ’ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς μὲ παρεξήγησεν· εἶπεν ὅτι θέλομεν διὰ νὰ προετοιμάσωμεν ἀκροατήριον· ἐγὼ πρὸς χάριν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ καὶ διὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσω, ἂς προτείνῃ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν καὶ τὸ παραδέχομαι.

§52Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς τὸ θέλετε, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ θέλω (θόρυβος).

§53ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ θέλω καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ εἴπατε ὅτι θέλω κόσμον νὰ φέρω, σᾶς λέγω ὅτι προτείνατε τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν καὶ τὴν δέχομαι· ἄλλως πρέπει νὰ γίνῃ κανονικώτατα συζήτησις. Θέλετε λοιπὸν σήμερον σεῖς ν’ ἀρχίσωμεν μὲ τὴν παραβίασιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως; καμμίαν δυσκολίαν δὲν ἔχομεν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω μόνον ὅτι ἔπρεπε σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ τὸ ἀπαιτήσητε ν’ ἀναβληθῇ.

§54Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, βεβαίως ὁ ὁρμητικὸς χαρακτὴρ, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπέπεσε κατὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὁ κύριος Κεχαγιᾶς, ὁ ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας, ἔκαμε τῷ ὄντι εἰς ἐμὲ πάρα πολὺ ἐντύπωσιν, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις, ἐνῷ πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πρέπει νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως τῶν πιστώσεων, θέλουν νὰ μᾶς εἴπουν συκοφάντας. Ὄχι, κύριε ὑπουργὲ, δὲν σὲ συκοφαντοῦμεν, ἀλλὰ κάτι τι μεγαλείτερον παρὰ τὴν συκοφαντίαν, σὲ κατηγοροῦμεν.

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰσέλθετε εἰς τὴν κατηγορίαν σας λοιπόν.

§56Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ διακόπτετε· μὴ νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ συγχύσητε παντάπασιν μήτε τὰς ἰδέας, μήτε τὸν λογισμόν μας μὲ λόγους κενούς. Σᾶς λέγω ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἑδραιομένη εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἰδέας της, δὲν ἐφοβήθη ποτὲ καὶ δὲν θέλει φοβηθῆ μήτε κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, μήτε κατὰ δυσχερεστάτας περιστάσεις νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἰδέας της, διότι δὲν ἐφοβήθη εἰς περιστάσεις καθ’ ἃς ἐξ ὅλων τῶν μερῶν ἠθέλησαν νὰ τὴν πιέσωσιν. Ἐστὲ βέβαιοι λοιπὸν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν παρεκτρέπεται εἰς λέξεις προσβλητικάς. Καὶ πρὸς τί αἱ αἰτιάσεις ὅτι σᾶς συκοφαντοῦμεν;

§57ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ τύπος μᾶς συκοφαντεῖ.

§58ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἦλθον νὰ ἐξετάσω τὶ γράφουν εἰς τὰς ἐφημερίδας οἱ μισθωτοὶ οἱ συμπολιτευόμενοι ἢ ἀντιπολιτευόμενοι· ἐδῶ συζητοῦν ἄνδρες πολιτικοὶ καὶ ἐπὶ τῶν ἔργων βασιζόμενοι ἐκφέρουσι τὴν γνώμην των. Τί πρόκειται σήμερον; τίποτε ἁπλούστερον· μοὶ φαίνεται περίεργος τῷ ὄντι ἡ αἰφνιδία μεταβολὴ τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος χθὲς ἀκόμη μᾶς παρεκάλει καὶ μᾶς ἔλεγε μελετήσατε τὸν σπουδαιότερον νόμον τοῦ κράτους, στρέψατε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸν νόμον τῆς ἀπογραφῆς, εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ ἔθνος· καὶ ἡμεῖς ἠκούσαμεν τὴν παράκλησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ἡτοιμάσθημεν νὰ συζητήσωμεν τὸν νόμον τῆς ἀπογραφῆς κατὰ τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἔκαμεν. Ἐν τούτοις αἰφνιδίως ἐναντίον ὅλης τῆς προπαρασκευῆς ἔρχεσθε σήμερον καὶ μᾶς λέγετε, ἀρνεῖσθε νὰ συζητήσετε τὰς πιστώσεις. Καὶ νομίζετε, ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι χωρὶς προηγουμένως ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τὴν ἀναγκαίαν γνῶσιν ἂν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εἰργάσθη ὅσον τὸ δυνατὸν ἀκριβέστερον; Καὶ οὐδεὶς ἀμφιβάλλει ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀναλάβῃ τὸν ἀγῶνα τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ μόνον ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ Βουλή; Ἄν τινες τῶν βουλευτῶν νομίζουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ καιρὸς νὰ συζητήσουν, νὰ μελετήσουν μίαν ἢ δύο ἡμέρας, πιστεύετε ὅτι τοῦτο εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τας πεποιθήσεις; ἤθελε βλάψει τὰς συζητήσεις; Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀδιαφορῶ παντάπασι περὶ τοῦ χρόνου καθ’ ὅν θὰ συζητηθῶσι· πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι προχθὲς ἐζητήσατε νὰ συζητηθῇ ἕτερον νομοσχέδιον· ἤδη ὅμως ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐγένετο ἄλλως πως ἄνευ γνώσεως τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τὸ προεδρεῖον εἰς ταύτην τὴν περίστασιν ἔσφαλε καὶ ἔσφαλε μεγάλως, ἂν νομίζῃ ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἐγγράφῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Κύριοι, κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, μοὶ φαίνεται περίεργος αὐτὴ ἡ θορυβώδης συζήτησις· ἂν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων κατ’ ἐμὲ, ποσῶς δὲν θέλει βλάψει ἂν ἀρχίσῃ αὔριον ἡ συζήτησις, καὶ κατὰ τίποτε δὲν θέλει ὠφελήσει ἐὰν ἀρχίσῃ σήμερον· ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, κύριοι, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι οὔτε τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν ἔφερα· εἶναι εἰς τὴν οἰκίαν μου, δὲν τὰ ἔδωκα εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον, ὁ ὁποῖος εἶναι Γραμματεύς· τοῦτο καθαρῶς ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἦτο ποσῶς εἰς τὴν ἰδέαν μας, ὅτι ἔπρεπε νὰ συζητηθοῦν σήμερον αἱ πιστώσεις. Δὲν λέγω ὅτι τοῦτο ἐμποδίζει, διότι εἰς μίαν στιγμὴν τὰ ἔγγραφα κατατίθενται ἐνταῦθα, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἐπωφελούμενοι ἀπὸ τὸ ἁπλούστατον περιστατικὸν νὰ λέγητε «δὲν θέλετε νὰ συζητήσητε μεθ’ ἡμῶν τὰς πιστώσεις.» Ποῖος τὸ εἶπε; σεῖς ἐγίνατε αἰτία τῆς μὴ συζητήσεως, διότι ἔπρεπεν ἀπὸ προχθὲς νὰ μὴ σύρετε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς ἕτερον νομοσχέδιον. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο· καὶ τῷ ὄντι νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γίνεται οὐχὶ ἀπάτη, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἀταξία ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως, νὰ ἔρχεται νὰ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς ἕτερον ἀντικείμενον, καὶ μετὰ ταῦτα ν’ ἀνατρέπῃ ἡ ἰδία τὰς ἀποφάσεις της καὶ τὰς ἰδέας της καὶ νὰ προτάττῃ ἄλλ’ ἀντ’ ἄλλων.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν τακτικὴν αὐτὴν, οὔτε τοὺς ἰσχυρισμοὺς ἢ τὰ ἐπιχειρήματα· εἶναι τὸ ἀντικείμενον περὶ οὗ πρόκειται τὸ σπουδαιότατον, καὶ ὅμως ὅταν συμφέρῃ εἰς τοὺς πλείστου, λέγουσιν ὅτι εἶναι σπουδαῖον, ὅταν δὲ δὲν συμφέρῃ, μὴ βιάζεσθε, λέγουσι, δὲν βλάπτει ἡ ἀναβολή. Ναὶ, Κύριοι, σᾶς παρεκαλέσαμεν ἀληθῶς ν’ ἀσχοληθῆτε ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων, ὅταν δὲν ἠθέλατε νὰ ἑτοιμασθῆτε καὶ παρουσιάσητε τὰς ἐκθέσεις τῶν πιστώσεων, καὶ ὅταν δὲν εἶχεν ἐργασία ἡ Βουλή· τότε παρεκαλέσαμεν αὐτὴν νὰ θέτῃ ὑπὸ συζήτησιν ἕτερα ἀντικείμενα μέχρις οὗ παρουσιασθοῦν αἱ πιστώσεις. Ὅταν ὅμως τὸ ἔργον ἐτελείωσε καὶ ὑπεβλήθη πλῆρες ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅταν ἡ ἀντιπολίτευσις ἐν τῇ μειονοψηφίᾳ ἐξήτασε μεθ’ ὅλης τῆς ἀκριβείας τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, πρόκειται ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν, ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον· ἀπορῶ δὲ πῶς δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ μίαν κἂν στιγμὴν, ὅτε εἶναι ἕτοιμον τὸ ἀντικείμενον καὶ ἵνα ἴδῃ ὁ κόσμος ἐὰν ἔχετε δίκαιον λέγοντες ὅτι ἡμεῖς ὁδηγοῦμεν τὸ ἔθνος κατὰ κρημνῶν, ὅτι ἐξωδεύσαμεν τὰ δημόσια χρήματα κακῶς καὶ βαδίζομεν ὁδὸν κακίστην. Ἂν αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πρέπει νὰ φωτίσῃ τὸ ἔθνος καὶ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν ἀπάτην· ἐὰν δὲ τὸ ἐναντίον, ἂς εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι δὲν πιστεύει οὐδὲν τῶν ὅσων λέγει, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν διαδίδει περὶ τῶν ἐξόδων, καὶ τότε ἂς σκεφθῇ ὅσον θέλει, ἂς ἀναβάλῃ ὅσον θέλει, ὅταν ἡ ἀντιπολίτευσις, ἥτις εἶναι μία δύναμις εἰς τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, ἔχῃ πεποίθησίν τινα ὅτι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν εἶναι ὀλεθρία καὶ βλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος, ἀπορῶ πῶς ζητεῖ ἀναβολήν· πρέπει ἀμέσως νὰ ἀποφασίσητε, ἂν βλάπτωμεν τὴν πατρίδα, καὶ νὰ δώσωμεν δίκην· ἄλλως, νὰ δώσουν δίκην ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ν’ ἀποπλανήσουν τὴν πατρίδα. Πρόκειται ἐπὶ τοιούτων σπουδαίων ἀντικειμένων καὶ λέγουν, ἀναβάλετε, μὴ συζητῆτε, ἀφήσατε νὰ συζητηθοῦν δευτερεύοντα νομοσχέδια, καὶ ἀφήσατε νὰ συζητηθῇ κατὰ τάξιν αὐτὸ τὸ σπουδαῖον καὶ μέγα νομοσχέδιον, ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἡ ἐξακολούθησις τῆς πολιτικῆς μας δὲν βλάπτει τὴν πατρίδα· ἄλλως δὲν ἐννοῶ τὶ πατριωτισμὸς εἶναι αὐτὸς ὅστις ἀνέχεται τὴν βλάβην καὶ ἀναβάλλει νὰ τὴν ἐμποδίσῃ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐκτὸς ἂν δὲν ὑπάρχῃ σκοπὸς νὰ μείνῃ κεκαλυμμένη ἡ ἀλήθεια ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ κοινοῦ καὶ νὰ μὴ ἀναπτυχθῇ ἐνώπιόν σας ὅλη ἡ διαχείρισις ἡμῶν καὶ ἡ διαγωγὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τότε ἀναβάλετε, τότε κάμετε ὅ,τι θέλετε· ἐὰν ὅμως, κύριοι, πρόκειται νὰ συζητηθοῦν μεγάλα τοῦ τόπου συμφέροντα, πρέπει μίαν ὥραν ἀρχήτερα νὰ ἐπιληφθῆτε καὶ νὰ μὴ ἀρχίσητε ἀπὸ τῆς ἀναβολῆς. Πρῶτον, ὁ εἰσηγητὴς θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὁμιλήσῃ μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν, διότι ἐμελέτησε καὶ ἐσπούδασε τὸ ζήτημα· καὶ τὶ θὰ μελετήσητε, κύριοι; ἔχετε μίαν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, ἡ ὁποία παραθέτει ἀριθμούς τινας· ὅσον θέλετε μελετήσατέ τους, δὲν θὰ μάθητε ἐὰν ἡ μειοψηφία ἔχῃ δίκαιον ἢ ὄχι, ἐὰν δὲν ἀναπτυχθοῦν τὰ πράγματα κατὰ τὴν συζήτησιν, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀποδείξουν ὅτι ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει ἡ μειονοψηφία δὲν ἔχουν ὑπόστασιν· ὅσον καὶ ἐὰν μελετήσητε τὴν ἔκθεσιν, τίποτε δὲν θὰ ἀνακαλύψητε· θὰ ἀνακαλύψητε, ὅταν θὰ τὴν ἀκούσητε συζητουμένην, τότε θὰ εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ κρίνητε. Λοιπόν, κύριοι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, προκειμένου περὶ μεγάλων συμφερόντων τῆς πατρίδος, νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐπὶ οὐδεμίαν στιγμὴν τὴν Κυβέρνησιν συκοφαντουμένην, καὶ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω ὅτι ὅταν μᾶς ἀρνοῦνται εἰλικρίνειαν εἰς ἔντιμον διαχείρισιν, μᾶς συκοφαντοῦν, νὰ μὴ τὴν ἀφήσητε οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ διευθύνῃ τὰ πράγματα ἡ κυβέρνησις συκοφαντουμένη· διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ ὅσον τάχιον ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§60Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἀρνούμεθα τὴν συζήτησιν· καμμίαν δυσκολίαν δὲν ἔχομεν εἰς τοῦτο. Πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσητε. Σᾶς λέγομεν μόνον, ὅτι θέλετε νὰ μᾶς ἀποπλανήσητε. Ἐνταῦθα μήτε τὰ ἔγγραφα κἂν ἔχομεν (θόρυβος).

§61ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς τὰ κρατεῖτε.

§62Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χθὲς μᾶς εἴπατε νὰ μελετήσωμεν ἕτερον ἀντικείμενον, ἤδη παρουσιάζετε ἕτερον· ὁ τρόπος οὗτος ἀποδεικνύει, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀρνούμεθα τὴν συζήτησιν ἀλλὰ σεῖς.

§63ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον. Ὅταν ἤνοιξεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς τὴν παροῦσαν σύνοδον, παρουσιάσθη τὸ πρῶτον μὲ τὰς πιστώσεις καὶ εἶπεν, ὅτι ὅλη ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως συνίσταται εἰς τὰς ζητουμένας πιστώσεις. Δηλαδὴ ἐννοοῦσεν, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων ἤθελεν ἀπολογηθῇ περὶ τῆς διαγωγῆς της κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς. Αἱ πιστώσεις κατὰ τὸν κανονισμὸν ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, δὲν ἀντιπροσωπεύουν ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος σᾶς ἀνεγνώσθη ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας καὶ πρὸ δύω ἡμερῶν ἡ τῆς μειονοψηφίας, καὶ ὑπελείπετο κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος σήμερον, καὶ τὸ λέγω παῤῥησίᾳ, παρεβιάσθη, νὰ προσδιορισθῇ ῥητὴ ἡμέρα, ἵνα δώσῃ λόγον ἡ κυβέρνησις τῆς διαγωγῆς της. Ἡ κυβέρνησις εἶναι δοσίλογος, ἡ δὲ ἀντιπολίτευσις δεξίλογος. Ὤφειλεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν κατάταξιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ οὐχὶ νὰ λάβῃ τὰς ἐμπνεύσεις του ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν· ὤφειλε νὰ λάβῃ τὴν συναίνεσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἔλαβε χώραν, οὔτε τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουν τι. Ἑπομένως εἶναι ἄπορον πῶς ἡ κυβέρνησις ἔρχεται νὰ ἁρπάσῃ τὸ σπουδαιότερον τῶν ζητημάτων, τὴν ἐπιβολὴν φόρου 10,000,000. Τί σᾶς λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς; ὅτι μόνος ὁ εἰσηγητὴς, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ κύριος Πετιμεζᾶς καὶ κ. Τσιριμῶκος, θέλει φωτίσει τὴν Βουλὴν, καὶ ὅλοι σας θὰ στέκεσθε κεχηνότες ν’ ἀκούετε αὐτούς. Τοῦτο εἶναι πλάνη. Ἀλλὰ, κύριε πρωθυπουργὲ, ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας λέγει μερικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀποκαλύπτουν μυστήρια, καὶ ταῦτα ἔχει ἀνάγκην πᾶς τις τῶν βουλευτῶν νὰ μάθῃ. Ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας λέγει, ὅτι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς προσεκλήθησαν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐστάλη δι’ ἐξόδων ψηφισθέντων ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νὰ γνωμοδοτήσουν περὶ τοῦ καταλλήλου ἢ μὴ τῶν ναυπηγηθησομένων πλοίων, καὶ ἠρνήθη ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν. Καὶ ὅταν ἐγὼ θέλω νὰ μάθω καὶ νὰ λάβω πληροφορίας, καὶ νὰ βεβαιωθῶ ἂν ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀληθὴς, πῶς θὰ μοὶ ἀρνηθῆτε τοῦτο; Βλέπετε, ὅτι ἡ ἄρνησις τοῦ ν’ ἀναπτύξῃ ἕκαστος τὰς ἰδέας του, τοῦ νὰ ζητήσῃ ἕκαστος ἂν πρέπει νὰ συζητήσῃ σήμερον ἡ Βουλὴ, εἶναι ὅλως διόλου ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, διότι οὐδέποτε εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται μόνον ὅπως εὐκολύνουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ εἰς αὐτήν. Ὀφείλετε σήμερον νὰ παρουσιασθῆτε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπητε, αὐτὴ εἶναι ἡ διαγωγή μας εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐρχόμεθα μετὰ θάῤῥους νὰ ζητήσωμεν τὰς πιστώσεις. Ἀλλ’ ὅταν μοὶ παρουσιάζετε ξηρὸν χάρτην εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν ἀριθμοί τινες, τίποτε δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Μοὶ λέγετε, «ἔξοδα ἀσφαλείας διοικήσεως» καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὸν κατάλογον, ποῦ ἐξωδεύθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡμεῖς μόνον ζητοῦμεν καιρὸν μιᾶς ἡμέρας νὰ μελετήσωμεν, καθόσον σήμερον ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, καὶ σεῖς φέρετε ἕτερον. Ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἔχει φιλοτιμίαν νὰ σχηματίσῃ μίαν ἰδέαν περὶ τῶν ὅσων ἐξωδεύσατε σύμφωνα πρὸς τοὺς κειμένους νόμους· τυφλῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Νομίζετε, ὅτι μὲ τὴν πλειοψηφίαν θὰ μᾶς ἐπιβάλετε; οὐδέποτε θέλετε τὸ πράξει. Ἂν σεῖς εἶσθε ὀγδοήκοντα, ἡμεῖς εἴμεθα τριπλάσιοι. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑβρίζῃ τὸν ἕτερον καὶ νὰ λέγῃ, «σεῖς μᾶς συκοφαντεῖτε.» Ἡμεῖς σᾶς κατηγοροῦμεν, καὶ ὀφείλετε νὰ δώσητε λόγον, ν’ ἀπολογηθῆτε. Ἤδη πρόκειται νὰ μᾶς δώσητε καιρὸν μιᾶς ἡμέρας, καὶ μὴ μᾶς ἀναγκάζετε νὰ εἴπωμεν ὅσα δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν, διότι καὶ ἡμεῖς εἴμεθα πατριῶται καλλίτεροι ἀπὸ ὑμᾶς, καὶ θέλομεν μόνον παραδεχθῆ ὅσα δικαίως ἐξωδεύσατε. Σήμερον δὲ πρὸς τούτοις ἐγένετο καὶ παραβίασις προφανὴς τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἡ ἡμερησία διάταξις ὡρίσθη ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Βουλῆς.

§64Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς συζητήσεως τῶν πιστώσεων δὲν ἐξαρτᾶται οὔτε ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς ὁλοψηφίας, οὔτε ἀπὸ τὴν θέλησιν μιᾶς μερίδος τῆς Βουλῆς. Δὲν φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀναβολὴ, ἵνα μάθῃ τὸ κοινὸν, διότι τὸ κοινὸν γνωρίζει κάλλιστα τὰς συνεπείας μιᾶς διοικήσεως, καθόσον τὸ κοινὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάσχει ἐκ τῆς κακῆς διοικήσεως, ἢ ὠφελεῖται ἐκ τῆς καλῆς. Δὲν ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Χατζίσκου, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας, ἥτις πρὸ μικροῦ ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, διότι τὴν ἀνάγκην ταύτην ὤφειλε κατὰ πρῶτον λόγον ν’ ἀναγνωρίσῃ ἡ κυβέρνησις, ἥτις ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι δοσίλογος. Δὲν ἐνδίδω τὸ ἐπ’ ἐμοὶ εἰς τὴν αἴτησιν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, τοῦ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις διότι συκοφαντεῖται, πρῶτον μὲν, διότι οὐδὲν δικαίωμα ἀναγνωρίζω εἰς τὸν πρωθυπουργὸν νὰ παραπονῆται ἐναντίον τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἐξ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι ὤφειλεν εὐγνωμοσύνην καὶ ταύτην ὤφειλε νὰ κηρύξῃ δημοσίᾳ· οὐδέποτε αὐτὸς εὑρέθη εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἡ ἀντιπολίτευσις κατὰ τὸ 1867 ἐν Ἑλλάδι· οὐδέποτε αὐτὸς εὑρέθη εἰς θέσιν ν’ ἀφήσῃ ἥσυχον τὴν κυβερνῶσαν κυβέρνησιν νὰ κυβερνήσῃ εἰς τὰς ἐκτάκτους καὶ δυσκόλους περιστάσεις μεθ’ ὅλης τῆς ἀνέσεως, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἡ κυβέρνησις εἰς περιστάσεις τοιαύτας κυβερνῶσα. Τὸ παράδειγμα τοῦτο τὸ ἔδωκεν ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, καὶ οὐ μόνον ἀνοχὴν ἔδειξεν, ἀλλὰ καὶ συνδρομὴν παρέσχεν εἰς αὐτόν.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ..............

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς τὴν πολιτικὴν πάλην ἐξομοιοῖ πρὸς τὴν τῶν μονομάχων, ὥστε διὰ τῆς δυνάμεως τῶν πολλῶν νὰ καταβάλλῃ τὰ σώματα τῶν ὀλίγων. Τοῦτο ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπε. Ἂν μέχρι τοῦδε δὲν ἐσυζητήθη ἡ πολιτική του, αἰτία δὲν εἶναι βεβαίως ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ἴδιος· καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς αἰτία, διὰ τοῦτο ὑποθέτω ὅτι τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐπιχείρημα ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸ πολιτικὸν συμφέρον, ὅπερ ἔχει νὰ συζητήσῃ τὰς πιστώσεις. Ὅτε πρὸ δύω μηνῶν συνεκλήθη ἡ Βουλή, ἀνεγνώρισεν ἐνώπιον αὐτῆς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσῃ λόγον, ἀλλά, συγχρόνως, τὴν ἀνάγκην ταύτην παρέβλεψε, διότι εἶπε, παρὰ νὰ δώσω λόγον παρουσιάζω τὰς πιστώσεις· πρᾶγμα ἐπιτρεπόμενον εἰς τοὺς ποιητὰς καὶ εἰς τὴν φαντασίαν, οὐχὶ δὲ εἰς κυβέρνησιν σοβαράν, ἡ ὁποία αἰσθάνεται τὴν νομικὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἔχει, νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τοῦ ἔθνους. Ἡ κυβέρνησις λοιπόν, ἄν αἰσθάνεται ἑαυτὴν συκοφαντουμένην, ὤφειλεν, ἀφοῦ εἶχε καὶ τὸ δικαίωμα, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ν’ ἀπολογηθῇ· καὶ εἰ μὲν ἡ ἀντιπολίτευσις ἐδέχετο ταύτην, καλῶς, εἰ δὲ μή, τόσον χειρότερα δι’ αὐτήν, διότι ὁ κόσμος ὀλίγον ἤθελε πιστεύσει εἰς λογοδοσίας. Ὅλα ταῦτα, κύριοι, ἀποδεικνύουν εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔφοδος, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον, ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ παρουσιάζει πολιτικὸν σκοπόν· διὰ τοῦτο διόλου δὲν ἐκπλήττομαι βλέπων τὴν τακτικὴν ταύτην ὑποστηριζομένην ἀπὸ τὸν κύριον πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει τὴν πολιτικήν. Δὲν ἐκπλήττομαι ἄν ὑποστηρίζηται μετὰ τοσαύτης θερμότητος, ἵνα μὴ εἴπω λέξιν ἄλλην, καὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἰσχυρίζομαι ὅτι ὤφειλε νὰ σιωπήσῃ, ἐὰν δὲν ἤθελε νὰ λαλήσῃ διότι ὤφειλε πρὸ καιροῦ νὰ δώσῃ τὰ μέσα νὰ τὸν ἐξελέγξουν, καὶ τὸ νὰ ἐπιθυμῇ σήμερον τὴν παραμονὴν τῆς παραβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ γίνῃ συζήτησις τῶν πιστώσεων, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται τὸ μέγα μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ διὰ νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμός, αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι φεύγει τὴν λογοδοσίαν. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν ἢ τῆς συνόδου ὀφείλει ἡ κυβέρνησις νὰ ὑποβάλλῃ τὸν προϋπολογισμόν· οἱ δύο μῆνες σχεδὸν ἔληξαν, καὶ μετὰ πέντε ἡμέρας ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ τὸν προϋπολογισμόν, ἄν θέλῃ νὰ μὴ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν κύκλον τῶν ἠθικῶν καθηκόντων τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς πᾶσαν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ προϋποβάλλῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατόπιν νὰ συζητῇ τὰς πιστώσεις τὰς ὁποίας εἰσήγαγε. Ἀλλ’ οὐ μόνον διότι ἔχει τὸ ἠθικὸν καθῆκον, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ πιστώσεις περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται εἶναι φύσεως ταύτης, ὥστε ἀποφασίζουν τὸν προϋπολογισμόν, καὶ διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ἡ κυβέρνησις ὤφειλε νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν μέχρις οὗ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς μετὰ τῆς ἐκθέσεως. Τί φαίνεται, κύριοι, εἰς τὴν ἔκθεσιν ἡ ὁποία συνοδεύει τὰς πιστώσεις; φαίνεται ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐν τῇ πολιτικῇ της εὑρίσκει τὴν ἀνάγκην, ὄχι μόνον νὰ μὴ περιορίσῃ τὰς πιστώσεις ταύτας, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐξακολουθήσῃ, καὶ ῥητῶς μᾶς προαναγγέλλει ὅτι ἐκτὸς τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ζητεῖ θέλει ζητήσει διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868 ἕτερα πολὺ μεγαλείτερα ποσὰ τῆς αὐτῆς φύσεως καὶ διὰ τὴν αὐτὴν πολιτικήν. Εἶναι δυνατόν, κύριοι, τίς ἐξ ἡμῶν, εἴτε ἀπὸ τὸ ἕν μέρος κάθηται εἴτε ἀπὸ τὸ ἕτερον, νὰ τολμήσῃ ἀκούων τὴν συνείδησίν του νὰ ἀποφασίσῃ περὶ πολιτικῆς, ἡ ὁποία εἶναι τοσοῦτον πολυδάπανος, πρὶν ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν; Διὰ τοῦτο κ. πρόεδρε, μοὶ προξενεῖ ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν αὐτὸ τὸ ὁποῖον βλέπω ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως, καὶ εἶναι βέβαιος ὅτι συμφέρον πολιτικὸν εἶναι ἐνταῦθα τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ἀλλὰ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ συζητήσῃ τὰς πιστώσεις σήμερον παρεκτρεπομένη καὶ ἀναγκάζουσα τὴν Βουλὴν νὰ παρεκτραπῇ ἀπὸ τοὺς κανόνας τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ὁ κανονισμὸς, ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ ἐντολὴ ἑκάστου βουλευτοῦ. Ὑποστηρίζω διὰ ταῦτα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζίσκου, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀναβολὴ μέχρις οὗ παρουσιασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, δηλ. τὸ πολὺ 25 ἡμερῶν.

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἤλπιζον, Κύριοι, ὅτι ἐνώπιον μιᾶς Βουλῆς ἤθελον παρουσιασθῆ μὲ λέξεις κενὰς καὶ λόγους συνήθεις ἐνώπιον τῶν εἰρηνοδικείων (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν).

§68ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐπῆγα ἐγὼ ἐνώπιον τῶν εἰρηνοδικείων (θόρυβος), σὺ ἐπῆγες (θόρυβος).

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τί θορυβεῖτε, ὅταν δὲν σᾶς ἀποβλέπῃ; Δὲν ἐννοῶ, λέγω, αὐτὰς τὰς συζητήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὰς συζητήσεις τῶν λόγων, τὰς συναρμολογήσεις κενῶν φράσεων· τοιαύτας συζητήσεις εὔκολον μᾶς ἦτο νὰ προκαλέσωμεν, ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν συζήτησιν ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ σᾶς προκαλοῦμεν ν’ ἀποφασίσητε ἐπὶ τῶν πράξεών μας· τοῦτο μόνον μία σπουδαία καὶ σοβαρὰ κυβέρνησις δύναται νὰ δεχθῇ καὶ τοῦτο μία σπουδαία καὶ εἰλικρινὴς ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ πράξῃ καὶ πρέπει νὰ ἐπιθυμῇ. Ἡ πολιτικὴ πάλη δὲν εἶναι πάλη μονομάχων· δὲν στηριζόμεθα μόνον εἰς τὸν ἀριθμόν· ἡ πολιτικὴ πάλη ἤρχισεν ὅταν εἶσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐκτὸς, καὶ ἐνθυμεῖσθε ποῦ εὑρέθητε καὶ ποῦ εὑρέθημεν· μὴ μᾶς πωλεῖτε ὡς ἀρετὴν τὴν ἀδυναμίαν σας. Παρετήρησα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου Δεληγεώργη ὅτι θέλει νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ ζήτημα ἐντελῶς οἰκονομικὸν, καὶ θέλει διὰ τοῦτο νὰ παρουσιασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς πρῶτον, νὰ φανῇ πόσα εἶναι τὰ ἔξοδα καὶ πόσα τὰ ἔσοδα, ὥστε ν’ ἀποφασίσητε ἐν γνώσει· ἠξεύρετε δὲ διὰ τί κατήντησε τὸ ζήτημα οἰκονομικὸν; διότι δὲν δύνανται νὰ τὸ ὑποστηρίξουν ὡς πολιτικόν. Τί σχέσιν ἔχει ὁ προϋπολογισμὸς μὲ τὰς πιστώσεις; καμμίαν. Αἱ πιστώσεις ἀντιπροσωπεύουν τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐπ’ αὐτῆς ζητοῦμεν τὴν ψῆφόν σας. Αἱ πιστώσεις ἐκπηγάζουν ἀπὸ νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπεψηφίσατε, καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ μέγα μέρος ἐπραγματοποιήθη. Πρόκειται νὰ ἰδῆτε ἂν ὁ νόμος ἐξετελέσθη. Ἀντὶ τούτου τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ σπουδαῖον, τὸ περικλεῖον τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀποκαθιστῶσιν ὅλως διόλου οἰκονομικὸν, εἴδατε εἰς τὴν ἔκθεσιν τί λέγουν. Δι’ αὐτὸ θέλομεν τὴν συζήτησιν πλήρη, καὶ διὰ τοῦτο θέλομεν τὴν ἐπίσπευσιν· τὴν θεωροῦμεν ἀναγκαίαν διὰ νὰ σᾶς δείξωμεν ὅτι εἶσθε ἀντιπολίτευσις ἥτις οὔτε ἰδέαν οὔτε πρόγραμμα ἔχει.

§70Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διαδεχόμενος, Κύριοι, ὁ ἔντιμος Κ. πρωθυπουργὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Δεληγεώργη, νομίζω ὅτι ἔσφαλε σφάλμα μέγα τοῦ νὰ μνημονεύσῃ τὴν λέξιν «Εἰρηνοδικεῖον». Δὲν ἔρχομαι ποσῶς νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ Κ. Δεληγεώργη· τὸν θεωρῶ ἀνώτερον πάσης συνηγορίας, ἀλλ’ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει, εἰς σπουδαίας συζητήσεις, νὰ κατέρχωνται ἄνθρωποι σοβαροὶ εἰς τοιαῦτα ζητήματα. Δὲν ἐπίστευα, κύριοι, ὅτι ἔπρεπε σήμερον νὰ γίνῃ τοσοῦτος θόρυβος, οὔτε νὰ ὑπάρξῃ τοσαύτη ἀντίῤῥησις εἰς μίαν πρότασιν ἀναβολῆς ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀναβολῆς 20 ἡμερῶν· πρόκειται περὶ δύο μόνον, καθ’ ἃς δύνανται νὰ λάβωσι καιρὸν οἱ βουλευταὶ νὰ μελετήσωσι τὴν ἔκθεσιν καὶ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας· ἐὰν ἐπρόκειτο τὰ 7 μέλη τῆς μειονοψηφίας καὶ τὰ 10 μέλη τῆς πλειονοψηφίας νὰ συζητήσωσι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τότε τὸ ἐννοῶ ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἀναβολὴ, διότι καὶ ἐγὼ ὡς μέλος εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τοῦδε τὴν συζήτησιν. Πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ σώματος, καὶ ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσῃ καὶ μελετήσῃ αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις τὰς ῥιζηδὸν ἐναντίας, διότι ἡ μὲν μία ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας λέγει ἀδιακρίτως, ὅτι καλῶς ἔχουσιν αἱ πιστώσεις καὶ πρέπει νὰ τὰς παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, ἡ δὲ ἄλλη τῆς μειονοψηφίας λέγει ποῦ πρέπει νὰ ἀκυρωθοῦν καὶ ποῦ νὰ παραδεχθῶσι· δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἔχουν ἀνάγκην καιροῦ διὰ νὰ μελετήσωσιν αὐτάς. Προχθὲς μόλις διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας, καὶ πῶς θέλετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἄλλοι ἐπὶ 30 καὶ 40 ἡμέρας ἐμελέτησαν νὰ τὰ ἐννοήσωσιν οἱ λοιποὶ εἰς δύο ἡμέρας; Ἀλλ’ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶπε, πῶς θέλετε νὰ μὴ ἔλθητε εἰς συζήτησιν τῆς πολιτικῆς; ἐνῷ ἡμεῖς σᾶς λέγομεν νὰ συζητήσωμεν, σεῖς δὲν θέλετε νὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ ζητεῖτε τὴν ἀναβολήν· σεῖς κρατεῖτε αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἐκκρεμὲς, καὶ ἔρχεσθε σήμερον νὰ ζητήσητε τὴν ἀναβολήν. Ἡμεῖς δὲν ἐκρατήσαμεν ἐκ προθέσεως αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν· ἐὰν ἠργήσαμεν νὰ τὴν φέρωμεν, τὸ σφάλμα δὲν εἶναι εἰς ἡμᾶς· πταίουν ἐκεῖνοι, οἵτινες ποῦ μὲν ἀπέφευγον, ποῦ δὲ δὲν ἔδιδον ἀρκούσας πληροφορίας, φρουρούμενοι ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς· καὶ ἂν θέλετε, δὲν εἶναι τέλειον ἀκόμη τὸ ἔργον μας, διότι στερεῖται τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων αἵτινες ἦσαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι, διότι ὅταν πέρυσι μᾶς ἐζήτησαν τοὺς ὑπερόγκους φόρους καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐδιπλασιάσθη ὁ φόρος, ὅταν ἐζήτησαν δάνεια βαρέα καὶ ὑπέρογκα, δὲν ἐλέγατε ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέρας τὰς σκέψεις καὶ συζητήσεις; διὰ νὰ ἀποκριθῆτε καὶ δώσητε λόγον ἐνώπιον τοῦ ἔθνους, δὲν πρέπει τώρα ὁ λαὸς νὰ ἴδῃ ἐὰν ὅσα ἐπλήρωσεν ἔγιναν διὰ τὸ καλόν του; Ἀλλὰ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶπε· παρατηρεῖται μία τακτική· ἡ ἀντιπολίτευσις θέλει νὰ καταντήσῃ πολιτικὸν ζήτημα ἓν ζήτημα οἰκονομικόν· ἀλλὰ τί πταίει πρὸς τοῦτο ἡ ἀντιπολίτευσις, ἐνῷ σεῖς οἱ ἴδιοι ἐφέρατε εἰς συζήτησιν τὴν πολιτικήν σας; Ὅταν περικλείετε αὐτὴν μέσα εἰς τὰς πιστώσεις, ἐννοεῖται, ὅτι ἐδώκατε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ τὰς σχετίσῃ μὲ τὴν πολιτικὴν, διότι ἀληθῶς σχετίζονται, καθ’ ὅσον ἡ πολιτική σας δὲν συνίσταται εἰμὴ εἰς ἔξοδα· δὲν εἶναι τὰ ἔξοδα ζήτημα πολιτικόν; καὶ δὲν εἶναι σπουδαία ἡ γνώμη ἐκείνου, ὅστις εἶπεν, εἰς τὴν παραμονὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλετε νὰ σπεύσητε αὐτὴν τὴν συζήτησιν; Τί ἄλλο εἶναι αἱ πιστώσεις εἰμὴ ἀναπληρωτικαὶ αἰτήσεις πρὸς κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Τί ἄλλο (καθαρῶς ἀφ’ ὅτου ἐσυστήθη τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα) εἶναι ἀληθὲς, εἶναι ἀποδεδειγμένον μαθηματικῶς, εἰ μὴ ὅτι αἱ πιστώσεις εἶναι παράρτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ; Καὶ ἀφοῦ σήμερον ζητεῖτε νὰ σᾶς ἐπικυρώσωμεν πιστώσεις διὰ Β. Διαταγμάτων, αἵτινες ἐξηντλήθησαν, καὶ πιστώσεις εἰς τὸ μέλλον πραγματοποιηθησομένας, καὶ ἀφοῦ αὔριον θὰ φέρητε τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι λογικὸν αὐτό· πρέπει πρότερον νὰ παρουσιάσητε τὸν προϋπολογισμὸν διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ εὑρίσκεται τὸ κράτος. Ὅταν χθὲς μᾶς ἐπαρουσιάσατε μίαν σύμβασιν, ἥτις ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον ταμεῖον μὲ δύο τρία ἑκατομμύρια, ὅταν ἔχητε καὶ τὰ παλαιὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τὸ δημόσιον ταμεῖον μὲ ἄλλα δύο τρία ἑκατομμύρια, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἴδωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ὥστε νὰ ἐνθαῤῥυνθῶμεν ἐκ τούτου καὶ ἔχωμεν πρὸς τούτοις καὶ καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὰς πιστώσεις; Ἐὰν δὲ μὲ ταῦτα συνδέεται ἡ πολιτική σας, τί πταίομεν ἡμεῖς; δὲν πρέπει νὰ ἴδωμεν ἂν ἦναι εἰς κατάστασιν τὸ ἔθνος νὰ ὑποστῇ ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη καὶ δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἕνεκα τούτου; Εἶναι συνδεδεμένα καὶ τὰ δύο ζητήματα· λοιπὸν μὴ σπεύδετε. Θεωρῶ περιττὸν νὰ προχωρήσω· δὲν εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ οὐσιαστικοῦ· εἶναι καθαρῶς μία πρότασις παρεμπίπτουσα περὶ ἀναβολῆς δύο τριῶν ἡμερῶν· οἱ Κ. ὑπουργοὶ ἔχουν συμφέρον νὰ μὴ στενοχωρήσουν τὴν συζήτησιν· δὲν πρέπει ἡ συζήτησις νὰ ἀρχίσῃ οὔτε ἀπὸ στενοχωρίας οὔτε ἀπὸ θορύβους. Ἡ τιμὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπαιτεῖ νὰ μὴν ἔλθῃ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως τὸ πολιτικὸν μὲ στενοχωρίαν καὶ θόρυβον. Ἑπομένως εἶναι δίκαιον, συμφέρον ἐνταῦθα νὰ δώσητε εἰς ἕκαστον βουλευτὴν καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ καὶ μελετήσῃ τὰς ἐκθέσεις· ἑπομένως φρονῶ ὅτι ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκθέσωσι τὴν πολιτικὴν αὐτῶν οἱ Κύριοι Ὑπουργοὶ, τότε πρῶτος ὁ κ. πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ δώσῃ λόγον. Εἶναι ὁ δοσίλογος καὶ πρέπει νὰ κηρύξῃ τί ἔπραξε καὶ τί μέλλει νὰ πράξῃ, καὶ κατόπιν θέλει ἔλθει ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ εἴπῃ ὅ,τι φρονεῖ.

§71ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μοὶ κακοφαίνεται, κύριοι, καὶ λυποῦμαι, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ μὲ πανηγυρικὴν οὕτως εἰπεῖν παράταξιν, τὸ ζήτημα τοῦτο μέλλει νὰ λάβῃ θορυβώδη τροπὴν, καὶ νομίζω ὅτι ἀμφότεροι πταίομεν· ἀλλὰ μᾶλλον ὅμως ἡμῶν πταίει εἷς, πταίει, κύριοι, ὁ παραβιάζων τοὺς νόμους. Περὶ τίνος πρόκειται σήμερον κύριοι; περὶ τίνος ἐπρόκειτο χθὲς καὶ προχθές; Προεμελετήσαμεν τὰς πιστώσεις, ἢ ἄλλα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα αὐτὸ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν ὡς μᾶλλον κατεπείγοντα; Σήμερον λοιπὸν ἤλθομεν, κύριοι, νὰ συζητήσωμεν τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ αἴφνης ἀνίσταται μία συμπολίτευσις καὶ σᾶς λέγει ὅτι θέλομεν, κύριοι, νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, χωρὶς νὰ ἠξεύρετε ποῦ στηρίζεται ἡ ἀξίωσις αὕτη. Ὅπως λόγου χάριν καλεῖ τις τὸν φίλον του εἰς τὴν τράπεζαν, καὶ κατόπιν τὸν προσφέρει δηλητήριον. Κύριοι, ἐὰν τὸ ἀντικείμενον ἦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ νὰ συζητηθῶσι σήμερον αἱ πιστώσεις, ποτὲ, κύριοι, δὲν ἠθέλομεν ἀναβῆ τὸ βῆμα, νὰ συνηγορήσωμεν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλὰ σύμπαντες ἠθέλαμεν διϊσχυρισθῆ καὶ ἐπιμείνει ὅτι τὸ ζήτημα ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἠθέλαμεν ἐπιμείνει νὰ τὸ συζητήσωμεν· καὶ μάλιστα, κύριοι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ εἶμαι πάντη ἀμελέτητος, καὶ ὅπως εἶναι ὁ εἷς εἶσθε καὶ ὑμεῖς, Κ. Κατσάκε, καὶ πάντες· ὁ καθεὶς πρέπει προηγουμένως νὰ προετοιμασθῇ· ἕκαστος ἄνθρωπος πρέπει νὰ κανονίζῃ τὰς στιγμὰς τῆς μελέτης του, ἕκαστος ἄνθρωπος ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ συζητηθησόμενα νομοσχέδια πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, (διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμῆται ἐὰν ἓν νομοσχέδιον τὸ ἐμελέτησε πρὸ ἑνὸς ἔτους) καὶ, ὅταν πρόκειται ἡ συζήτησις, νὰ παρουσιασθῇ εἰς αὐτὴν οὕτως, ὥστε ἐν γνώσει νὰ εἴπῃ ναὶ ἢ ὄχι καὶ ὄχι ἐν ἀγνοίᾳ. Σήμερον ἤλθομεν νὰ συζητήσωμεν περὶ ἄλλου ἀντικειμένου, καὶ αἴφνης μᾶς παρουσιάζετε νὰ συζητήσωμεν τὰς πιστώσεις χωρὶς νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι οὔτε τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι προητοιμασμένον εἰς τὰς πιστώσεις, διότι δὲν ἠξεύρει ποῖα ἀντικείμενα θὰ παρουσιασθῶσι, καὶ ποῖαι πληροφορίαι θὰ συζητηθῶσιν. Ἑπομένως ἕκαστος τῶν βουλευτῶν πρέπει νὰ λάβῃ δύο καὶ τριῶν ἡμερῶν καιρὸν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐν γνώσει ἀποφασίσῃ. Θὰ μοὶ εἴπητε, διατί ἐν ᾧ ἐλάβατε τὰς πιστώσεις, δὲν τὰς ἐμελετήσατε; διότι, σᾶς λέγω, δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐτῶν καὶ ἐγὼ καθὼς καὶ ἕκαστος ἄλλος βουλευτὴς ἔχει ἀνάγκην ὥστε προσφάτως νὰ ἔχῃ μελετήσει τὸ ἀντικείμενον διὰ νὰ τὸ ἐνθυμῆται· τί ἐμελέτησε πέρυσι καὶ προπέρυσι, δὲν δύναται νὰ τὸ ἐνθυμηθῇ. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς πιστεύω, καθόσον σᾶς ζητοῦμεν δύο ἡμερῶν ἀναβολὴν (καὶ σᾶς τάζω ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, θὰ παρέλθουν δύο ἡμέραι καὶ θὰ παρέλθουν εἰς μάτην) ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει τούτου. Ἰδοὺ ὅτι ἐδαπανήθη μία ἡμέρα καὶ θὰ δαπανηθῇ καὶ ἄλλη· δὲν ἁρμόζει τοῦτο εἰς μίαν συμπολίτευσιν, διότι οἱ πολλοὶ δύνανται νὰ ὑπερνικήσουν, ἀλλὰ ἡ ἠθικὴ νίκη ἀνήκει πάντοτε εἰς τὸν καταπιεζόμενον, διότι αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἐκληφθῇ ὡς μία καταπίεσις· φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῇ, ὥστε τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς τετάρτης.

§72ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, καὶ ἐγὼ ἤθελον εἶμαι σύμφωνος διὰ μίαν μικρὰν ἀναβολὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ (παρατρέχω τ’ ἄλλα) παρουσιάζεται κίνδυνος καὶ κίνδυνος μέγας ἀπὸ μίαν ἐφημερίδα ἡ ὁποία ὀνομάζεται Ἐθνοφύλαξ, διὰ νὰ προληφθῇ αὐτὸς ὁ κίνδυνος (διότι δὲν πιστεύω ὁ ἀρθρογράφος νὰ εἶναι πατριώτης καλλίτερος ἀπὸ ἡμᾶς) ἂς ἔλθῃ τὸ ζήτημα. Πρώτην φορὰν θὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἂς ἔλθῃ καὶ δευτέραν καὶ τρίτην καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ ἄνεσιν.

§73ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι! ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, καθὼς καὶ ὁ Κ. Δεληγεώργης· ὁ μὲν Κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν σᾶς συκοφαντοῦμεν, σᾶς κατηγοροῦμεν· ἐὰν, κύριοι, μᾶς κατηγορῆτε, δὲν εἶσθε ἕτοιμοι νὰ ὑποστηρίξετε τὴν κατηγορίαν, παρὰ ζητεῖτε ἀναβολήν; Λοιπὸν ἐνόσῳ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις, τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐζήτει πληροφορίας τὰς ὁποίας παρουσίασα, καὶ τοῦτο συνέβη ἐπανειλημμένως, τοῦτο δὲν ἐννοῶ τί σημαίνει· ἐὰν ἔπειτα ἀπὸ δύω μῆνας δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε μίαν κατηγορίαν, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μᾶς συκοφαντεῖτε. Ὁ Κ. Δεληγεώργης εἶπεν ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπρεπε νὰ σιωπᾷ· ὁ ἔνοχος, κύριε Δεληγεώργη, ὄχι ὅμως καὶ ὁ ἀθῶος σιωπᾷ.

§74Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἔνοχος φεύγει.

§75ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φεύγει· σᾶς εὐχαριστῶ. Πέρυσιν ὅταν ἔπρεπε νὰ δώσῃ λόγον ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις, ἔφυγε καὶ παρατηρῶ μὲ λύπην μου ὅτι ἀπέφυγεν ὄχι μόνον νὰ συζητήσῃ διὰ λόγου, ἀλλὰ καὶ.....

§76Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔφυγε, μόνον σᾶς προκαλεῖ.

§77ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν ἴσα ἴσα διότι συκοφαντούμεθα δὲν πρέπει νὰ σιωπῶμεν, ἀλλὰ νὰ προκαλῶμεν, ὄχι μόνον δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐπράξαμεν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, ἄλλοι κεκρυμμένοι ὄπισθεν τοῦ συντάκτου τοῦ Ἐθνοφύλακος, μᾶς ἐσυκοφάντησαν.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐσυκοφάντησα ἐγώ;

§79ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι· λέγω δι’ ἐκείνους οἵτινες καταχωροῦν εἰς τὰς ἐφημερίδας (θόρυβος). Κύριοι, ὅσοι ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν ποίους λόγους σᾶς ἔφερον; Ὁ κύριος Δεληγεώργης σᾶς εἶπεν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔχουν ἀνάγκην νὰ μελετήσουν, ἐπρότεινε καὶ ἕνα ἄλλον λόγον καὶ πρέπει νὰ τὸν ἐξετάσωμεν· τὸν λόγον δηλονότι, ὅτι πρὶν ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1868 δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ 1867, διότι ἐμπεριέχουν καὶ ποσὰ τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ πραγματοποιηθῶσι. Βλέπετε ὅτι θέλετε νὰ διαιωνίσητε τὸ πρᾶγμα, ἐνῷ ἡμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι θέλομεν τὸ ταχύτερον νὰ σᾶς δώσωμεν λόγον· διατί ἀποφεύγετε;

§80ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Διότι δὲν ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§81ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ποίαν σχέσιν ἔχει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1868 μὲ τὰς δαπάνας τοῦ 1867; καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχει. Ἀλλ’ ὁ κύριος Δεληγεώργης ἴσως εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ κράτος ἰδεῶν τὰς ὁποίας εἶδα καὶ ἐγὼ νὰ ἔχουν ἄλλοι, ἐνόμισε δηλ. ὅτι διὰ τῶν ζητουμένων πιστώσεων πρόκειται νὰ γείνῃ χρῆσις μελλόντων εἰσοδημάτων τοῦ ἔτους 1868. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ πρῶτον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἦτο τὸ νὰ μάθουν ἐὰν τὰ ἔσοδα τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα εἶνε ἀρκετὰ νὰ καλύψουν τὰς δαπάνας ἃς ἐπέτρεψεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1867 καὶ αἱ ἐκζητούμεναι πιστώσεις, καὶ ἐπαρουσιάσθην μάλιστα αὐτοπροσώπως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἔδειξα τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μὲ ἐζήτουν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅταν μὲ ἠρώτησεν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἂν καλύπτωνται αἱ δαπάναι καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα, καὶ εἶπον ὅτι ὄχι μόνον ἔλλειμμα δὲν θὰ προκύψῃ ἀλλὰ καὶ περίσσευμα θὰ ἔχωμεν ἀρκετὸν, καὶ ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς εἶπε τότε, ὅταν ἔχωμεν χρήματα διατὶ νὰ μὴ δαπανήσωμεν. Ὁ Κύριος Δεληγεώργης εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ διὰ τοῦτο ὑποθέτει ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς αὐτῶν τῶν πιστώσεων πρόκειται νὰ στενοχωρήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§82Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ εἴπατε;.... (θόρυβος).

§83ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ποῖον, ἐμὲ ἐρωτᾶτε; Μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κύριος Δεληγεώργης θὰ πεισθῇ, ὅταν ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει τὴν ἐλαχίστην σχέσιν, καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι παρουσιάζεται ἓν πλεόνασμα δύω ἑκατομυρίων.

§84Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ δανείου;

§85ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι· ἐλησμονήσατε τί ἐψηφίσατε;

§86Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι· δὲν ἐλησμόνησα, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ὑμεῖς ἐλησμονήσατε τὰ καθήκοντά σας.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε ὅτι τινὲς εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας περιέγραψεν εἷς κρυπτόμενος ὄπισθεν τοῦ συντάκτου τοῦ Ἐθνοφύλακος, διότι λέγει ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ποῦ θὰ εὕρουν αὐτὰ τὰ χρήματα· ἀλλὰ θὰ ἴδῃ ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι μένει καὶ περίσσευμα. Ἂς προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο δι’ ἀριθμῶν. Δὲν εἶνε πολιτικὴ στηριζομένη εἰς λόγους, ἀλλὰ στηριζομένη εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα· καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐδόσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐδόσατε εἶνε ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους κάμετε ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1867. Δεύτερον, παρουσιάσατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων μέχρι τοῦ αὐγούστου 1867. Σᾶς ἐρωτῶ ἐν συνειδήσει νὰ μοὶ εἴπητε ἐὰν σεῖς μὴ ὄντες ὑπουργοὶ, ἀλλὰ ὀφείλοντες νὰ ἐξελέγξητε τὸν ὑπουργὸν ὅστις σᾶς εἴπῃ ὅτι διὰ μὲν τὸ διάστημα μέχρις αὐγούστου τοῦ 1867 τὰ ἔξοδα εἶναι 10 ἑκατομμύρια, διὰ δὲ τὸ ἄλλο χρονικὸν διάστημα εἶναι ἄγνωστον τὸ ἀποτέλεσμα—σᾶς ἐρωτῶ ἐν συνειδήσει, σεῖς, ὁ κύριος Κεχαγιᾶς, ἔχοντες καθῆκον νὰ κρίνητε περὶ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς (διότι δὲν εἶνε πολιτικὸν νὰ ἠμπορέσῃ τίς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προχωρήσῃ) ἠθέλατε προχωρήσει;

§89ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Δεληγεώργη, ἡ πολιτικὴ διεγράφη ἀπ’ αὐτὴν τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ δανείου τῶν 25,000,000· σᾶς εἴπομεν ὅτι τὰ δύω τρίτα αὐτοῦ θὰ χρησιμεύσουν δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ, τὸ δὲ ἓν τρίτον διὰ τὰς λοιπὰς διοικητικὰς ἀνάγκας. Ἐννοεῖται, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ πολιτικὴ ἀπαιτοῦνται δαπάναι, καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι πολιτικὴ δαπανῶν. Ὁ σκοπὸς δι’ ὃν ἐπετράπη εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐξοδεύσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν ἑκατομμυρίων ἦτο σκοπὸς ἐκτάκτων ἀναγκῶν, καὶ ὅταν λέγωμεν ἐκτάκτους ἀνάγκας, ἐννοοῦμεν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς ἐξέθεσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐξελέγξητε λοιπὸν εἶναι ἂν αἱ δαπάναι αὗται ἐγένοντο ὅπως ἔπρεπε νὰ γίνωσιν· ἄλλως, τὴν πολιτικὴν μὴ τὴν ἀναφέρετε συχνὰ, διότι τὴν διεγράψατε σεῖς κύριοι· ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ὑπεστήριξε τὸν νόμον τῶν 25,000,000. Ἂς προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι οἱ φόβοι ἐκεῖνοι οἱ μαῦροι δὲν ὑπάρχουν καὶ θέλετε πεισθῆ ὅτι τὰ πράγματα ἀπέβησαν ὅλως διόλου ἐναντίον παρ’ ὅπως ἐξετέθησαν εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα διὰ μιᾶς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεγράψατε

§90ΤΙΝΕΣ. Τί ἔκθεσις;

§91ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου· θὰ ἰδῆτε, κύριοι, ὅτι τὸ ταμεῖον εἶναι ἐνήμερον εἰς τὰς πληρωμὰς (γέλως δεξιόθεν). Ναὶ, καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅσοι ἔχετε τίτλους νὰ παρουσιασθῆτε. (θόρυβος).

§92ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐδῶ τὰς πληροφορίας ὅτι ὁ Ἰούλιος ἀκόμη δὲν ἐπληρώθη.

§93ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι ψεῦδος, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ ἀποδείξητε· εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ λογιστηρίου εἴδετε ὅτι ἐμπεριέχονται εἰς τὸ τέλος τοῦ Σεπτεμβρίου ἓν ἑκατομμύριον καὶ τόσαι χιλιάδες εἰς τὰ ταμεῖα. Θὰ ἔλθωμεν, κύριοι, νὰ ἀποδείξωμεν ὅλα ταῦτα διὰ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα. Δὲν βλέπω, κύριοι, κανένα λόγον σπουδαῖον, οὔτε αὐτὸν τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1868 καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὰς πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ 1867. Ἀλλὰ ἄλλο εἶναι, κύριοι, τὸ 1868. Αἱ πιστώσεις ἀνάγονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ 1867 (θόρυβος).

§94Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον, κύριοι, πρέπει νὰ λύσωμεν ἓν ζήτημα ἅπαξ διὰ παντὸς μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς λόγους διὰ τὰ εἰς τὰς ἐφημερίδας εἰρημένα.

§95ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ ἀποδοκιμάζετε; (θόρυβος).

§96Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεύτερον παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ 1868 δὲν θέλει ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῶν πιστώσεων αὐτῶν. Τοῦτο τὸ ὁμολόγησεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως διότι μᾶς εἶπεν, ὅτι διά τινας συμφωνίας ὡς πρὸς τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν πλοίων θέλει ἀναγκασθῆ νὰ ζητήσῃ καὶ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868 ἓν ποσόν. Ἐννοεῖται λοιπὸν ὅτι καὶ μὲ τὸ 1868 ἔχουν σχέσιν αἱ πιστώσεις· καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης δὲν εἶχεν ἄδικον νὰ ζητήσῃ μίαν γενικωτέραν πληροφορίαν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κράτους. Ἔπειτα παρατηρῶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς οἰκονομίας, ὅτι δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἦναι ἔνοχος ἢ ἀθῶος· αὐτὸ ἀποβλέπει αὐτὸν μόνον. Ἐγὼ παρατηρῶ εἰς αὐτὸν ὅτι ἀφοῦ ἔχει τοσαύτην πεποίθησιν ὅτι εἶναι ἀθῶος, ὅτι ἐνήργησεν ἐντὸς τῶν ὅρων, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ ἐντὸς τῶν ὅρων αὐτῶν εὑρίσκεται σήμερον, διατὶ τόσον πολὺ ἐπισπεύδει ἀπὸ μίαν στιγμὴν εἰς ἄλλην, ἐνῷ ὁ χαρακτὴρ τῆς ἀθωότητος εἶναι ἡ ἐξέτασις ἡ ψυχρὰ, ἡ ἐξέτασις ἡ ἀψευδὴς, ἡ ἐξέτασις, ἡ ὁποία γίνεται δι’ ὅλου τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου; Μᾶς αἰτιῶνται διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν, ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι ἔνοχοι, καθόσον δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω τί ἐζήτει ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως τὸ σάββατον.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον, τὸ σάββατον δὲν εἴχομεν συνεδρίασιν.

§98ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς εἶναι, τὴν παρασκευήν. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἠθέλησε νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν ὅλων μας διὰ νὰ μελετήσωμεν ἕνα ἄλλον νόμον, καὶ σήμερον ἔρχεται καὶ λέγει ὄχι αὐτὸ ἀλλὰ τοῦτο νὰ συζητήσωμεν. Τοῦτο μὲ κάμνει πολλὴν ἐντύπωσιν καὶ δὲν εἰμπορῶ νὰ τὸ ἐξηγήσω, διότι δὲν ζητεῖ συζήτησιν μὲ ὅλην τὴν ἡσυχίαν καὶ ψυχρότητα, ἀλλὰ ζητεῖ πολλῶν ἁπλουστάτων νὰ ἁρπάσῃ καὶ προκαταλάβῃ τὴν γνώμην προτοῦ φωτισθῶσιν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ κατορθώσουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ κάθε ἄλλο, παρὰ ἐκεῖνο ὅπερ προσδοκᾷ καὶ τὸ ἔθνος καὶ ἡ Βουλή. Αὐτὸ εἶναι πολὺ περίεργον καὶ εἰς αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§99ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε! κατὰ πρῶτον εἶχον ἰδέαν τινα ἐπὶ τῶν πιστώσεων, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε ὅτι σήμερον ἐκ τῶν λεχθέντων ἐσυγχύσθη καθ’ ὁλοκληρίαν· ἀλλὰ παρηγοροῦμαι ὅτι θέλω φωτισθῇ, διότι πραγματικῶς τὸ πολίτευμά μας ἐπρόβλεψεν ὥστε νὰ συζητῶμεν 3 κατὰ συνέχειαν ἕκαστον νομοσχέδιον. Εἶναι ἀδύνατον εἰς ὁποῖον δήποτε, νομίζω, συνάδελφον, μὴ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ εἰμπορέσῃ ν’ ἀντιληφθῇ ὅλων, ἂν γίνῃ μία συζήτησις· ἀλλὰ προκειμένου νὰ γίνωσι 3 συζητήσεις, εἰς τὴν πρώτην θέλει ἐξαχθῆ ὅλη ἡ ἀλήθεια· ἡ κυβέρνησις θέλει ἀποθέσει ἔγγραφα κτλ. καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λαμβάνει καιρὸν ὁ βουλευτὴς ἐκεῖνος τὰς ἐπιούσας ἡμέρας νὰ μελετήσῃ τὸ ἀντικείμενον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐν πλήρει συνειδήσει καὶ πεποιθήσει. Διὰ μόνον τὸν λόγον τοῦτον κ. πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ τὴν ἀναβολὴν, διότι καὶ μετὰ 2 καὶ μετὰ 3 καὶ μετὰ 10 ἡμέρας ἂν ἔλθῃ ἡ πρώτη συζήτησις, τοὐλάχιστον ἐγὼ μὲ ὅλον τὸν μικρόν μου νοῦν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι καὶ σήμερον. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς ἰδέας ὅπως ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἵνα ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι ὅλαι ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ μελετήσωμεν καθαρῶς τὴν ὑπόθεσιν, καὶ τοιουτοτρόπως κατὰ τὴν τελευταίαν ψηφοφορίαν εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον μας ἐν πλήρει συνειδήσει. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς προόδου τῆς συζητήσεως σήμερον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἀντεγκλήσεις, εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτῶν δὲν θέλω προβῆ, διότι οἱ λόγοι αὐτοὶ θέλουν ῥιφθῇ ἐπὶ ματαίῳ.

§100Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἤθελον ἐννοήσει τὴν τακτικὴν τῆς κυβερνήσεως ἐπισπευδούσης σήμερον παρὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν συζήτησιν τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἐχαρακτήρισεν ὡς τὸ μεγαλείτερον πολιτικὸν γεγονὸς ἂν ἡ κυβέρνησις ζητηθεῖσα νὰ παράξῃ πληροφορίας παρεῖχεν αὐτὰς πλήρεις· μία κυβέρνησις ὅμως ὑποκρυπτομένη ὄπισθεν ἑνὸς φάσματος ἐθνικοῦ, θελήσασα πάντοτε νὰ ὑποκρύψῃ τὰς ἐνεργείας της εἰς ἃς δικαιούμεθα νὰ ἤμεθα ὕποπτοι, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα σήμερον, παρὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἰς τὰ γεγονότα ἅτινα πρόκειται νὰ κανονίσουν τὴν τάξιν ἑνὸς ἔθνους νὰ ζητήσῃ ἐπισπευσμένην συζήτησιν. Ἤθελον ἐννοήσει τὴν κυβέρνησιν, κύριοι, ὅταν ἀναλαβοῦσα τὴν διοίκησιν τοῦ δημοσίου, ἦλθε πομπωδῶς εἰς τὸ σῶμα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔθεσε τὸ ζήτημα ἢ νὰ κλίνωμεν γόνυ ἢ νὰ προετοιμασθῶμεν· ἀλλ’ ὅταν ἡ κυβέρνησις πρὶν παρέλθουν εἰκοσιτέσσαρες ὧραι τὸ ἠθέτησεν, ὅταν ἡ κυβέρνησις κρυπτομένη ὄπισθεν λόγων δὲν τολμᾷ νὰ δώσῃ λόγον τῆς διοικήσεώς της, ὅταν οἱ ὑπουργοὶ ἀρνοῦνται λόγῳ ἐθνικοῦ συμφέροντος, λόγῳ ἐκκρεμότητος τῶν ζητημάτων νὰ καταθέσωσι τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα διὰ νὰ πείσωσι τὴν συνείδησιν τοῦ ἔθνους, ὅταν μία τοιαύτη κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν τόλμην νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν δὲν παρῆλθον 24 ὧραι καὶ ἠθέτησε ἐπισήμως, δὲν δύναται σήμερον ἐσπευσμένως νὰ φέρῃ συζήτησιν πολιτικῶν γεγονότων. Κύριοι, δὲν ἠθέλησεν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ συζητήσῃ ἐν τῇ ἐκθέσει της τὸ ζήτημα ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν· ἡ κυβέρνησις τὸ κατεβίβασεν, ἡ κυβέρνησις τὸ ἐνόει, ἡ κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ ἐκθέσῃ προφορικῶς εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς συνόδου, οὔτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν, σήμερον ἐξέδωκε τὸ πρόγραμμά της. Καὶ ὅταν μία κυβέρνησις ἀθετῇ ἐπισήμως τὰς ὑποσχέσεις της, ὅταν δαπανᾷ χρήματα ἀντιθέτως τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἔλαβε, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἓν σῶμα συγκείμενον ἐκ πολλῶν μελῶν, ἅμα ἔλαβε τὰς ἐκθέσεις τῆς πλειοψηφίας ἢ μειοψηφίας, εἰς τὰς ὁποίας ἐμπεριέχονται μυστήρια, ἐμπεριέχονται ἔξοδα ἅτινα δὲν ἔχουν ὀνομασίαν, ἐμπεριέχονται λόγοι μυστηριώδεις, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ βουλευτὴς διὰ νὰ ψηφίσῃ κατὰ συνείδησιν νὰ λάβῃ καιρὸν δύο καὶ τριῶν καὶ πέντε ἡμερῶν; Ἀλλ’ εἶναι σπουδή, κύριοι, σήμερον, εἶναι πολιτικὸς σκοπὸς καθαρός. Ἀλλὰ τί φοβοῦνται οἱ κ. ὑπουργοὶ τὸν καιρόν; οἱ κ. ὑπουργοὶ ἔχουν ἀριθμητικὴν δύναμιν, διατὶ σπεύδουν; εἶναι βέβαιοι ὅτι μετ’ ὀλίγον δὲν θὰ χάσουν τὰς 80 ψήφους.

§101ΣΤΡΑΤΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. Βουλευτὰ, ὅτι οἱ 80 αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες οὐδέποτε ἐξέκλινον τῆς ὁδοῦ· τὴν ἠκολούθησαν πάντοτε αὐτὴν τὴν ὁδὸν (Θόρυβος).

§102Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν λοιπὸν πρόκειται, κύριοι, νὰ χαρακτηρίσωμεν μίαν πολιτικὴν, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα, λέγω, ὅταν πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς συζητήσεις, νὰ τὴν ἐξετάσωμεν; Ἀλλὰ μᾶς εἶπον καὶ μᾶς λέγουν, ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας δὲν ἠρκέσθητε; Θὰ εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς τὸ εἴπετε τοῦτο, ὅταν μᾶς παρείχατε τὴν βεβαιότητα ὅτι εἰς τὰς συζητήσεις δὲν ἠθέλατε κρυφθῆ ὄπισθεν ἑνὸς ἐθνικοῦ πόθου. Δὲν μᾶς τὴν ἐδώκατε. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι εἶναι πολιτικὸς καθαρῶς σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς μειονοψηφία ὄντες δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκρούσωμεν, ὀφείλομεν ὅμως νὰ τὸν καταδείξωμεν καὶ τί σᾶς λέγομεν; Καὶ τίς δύναται σήμερον ἐσκεμμένως καὶ μεμελετημένως ἔχων τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας ὑπ’ ὄψιν, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπετε ποσὰ ἀόριστα, βλέπετε πράγματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πληροφορίαι δὲν ἐδόθησαν, καὶ τίς δύναται νὰ ψηφίσῃ κατὰ συνείδησιν, ὅταν δὲν ἐμελέτησε καὶ δὲν ἐσκέφθη ἐπὶ 24 τοὐλάχιστον ὥρας; Κύριοι, μᾶς κατηγόρησεν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει πρόγραμμα· αὐτὸ τὸ χρεωστοῦμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν· ἡ κυβέρνησις ἠκολούθησε τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς αἰωνίως ἀντεπολιτεύθημεν, τὸ πρόγραμμα τῆς διοικήσεως ἄνευ ἐλέγχου, ἄνευ ἐξελέγξεως αὐστηρᾶς· αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμά μας. Μᾶς ἀπήλλαξεν λοιπὸν προγράμματος καὶ δὲν ἀπήλλαξε μόνον τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος. Τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων, κύριοι, δὲν ὑπάγεται κατ’ οὐσίαν εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν τριῶν συζητήσεων· τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων θὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχήν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πολιτικὸν γεγονὸς, τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων, θὰ λυθῇ κατ’ ἀρχὴν, ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως. Διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰς ἰδέας· δὲν πρόκειται ἡ τρίτη συζήτησις νὰ ἐπικυρώσῃ εἰμὴ τὴν πίστωσιν, πρόκειται νὰ λύσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ ζήτημα. Καὶ ἐγὼ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἔχω πλήρη τὰ μέσα ν’ ἀντιτάξω, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐντίμων συναδέλφων μὴ λαβόντων μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, οἵτινες δὲν ἐδυνήθησαν νὰ φωτισθῶσιν ἀπὸ τὴν ἔκθεσίν μας. Ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι, ὑπουργοὶ οἵτινες ἐλθόντες κατὰ τὴν τρέχουσαν σύνοδον ἠθέλησαν νὰ φέρουν τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς των εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν περιέβαλον τὰς πιστώσεις μὲ καμμίαν ἔκθεσιν, οἱ ὁποῖοι τὰς πολιτικάς των ἰδέας οὔτε ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἠθέλησαν νὰ ἐκφέρωσιν· ὅταν τοιαῦτα γεγονότα δὲν ἔλαβον χώραν, καὶ ὅταν ἀφ’ ἑτέρου οἱ ὑπουργοὶ εἶναι βέβαιοι περὶ τῆς πλειοψηφίας των· ὅταν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει τὸ ἐλάχιστον μέσον νὰ μετατρέψῃ τὴν πλειοψοφίαν της, ὅταν τοιαῦτα γεγονότα ἐκπροσωποῦνται, διατὶ σπεύδετε; Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· δὲν ἔρχομαι εἰς τὸ κατ’ οὐσίαν ζήτημα· ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ ἑνὸς σπουδαίου πολιτικοῦ γεγονότος, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἀναγκαία ἄνεσις εἰς τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπετέλουν μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Εἰς τοῦτο, κύριοι, εὑρίσκω τὴν κυβέρνησιν λίαν ἀδύνατον. Τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ· θέλει συζητηθῆ ἂν οὐχὶ σήμερον, αὔριον, μεθαύριον, καὶ ὅταν εἰς τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν ὑπομονὴν, τὸ θάῤῥος νὰ περιμείνῃ μίαν καὶ δύο ἡμέρας, πῶς θέλει ἐπιδιώξει πολιτικὰ συμφέροντα; Σᾶς εἶπον, κύριοι· ἡ μειονοψηφία πεποιθυῖα εἰς τὰς ἰδέας της δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιδιώξῃ τοιαύτας ἰδέας. Πρόκειται σήμερον νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δεσμεύσουν τοὺς μέλλοντας προϋπολογισμοὺς τοῦ κράτους· δὲν ἔχομεν λοιπὸν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς οἱ μὴ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ ἔλθωμεν νὰ ἐκφέρωμεν ψῆφον μετὰ πεποιθήσεως; διὰ τοῦτο νομίζω καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κυβερνήσεως, ἂν ἀληθῶς ἐπιθυμῇ ἐξέλεγξιν αὐστηρὰν καὶ γνησίαν καὶ συζήτησιν εὐρεῖαν, συζήτησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διαφωτίσῃ περὶ τῆς καταστάσεως καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος, πρέπει νὰ μελετήσωμεν. Ἡ βραδύτης προέρχεται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν περιέβαλε τὰς πιστώσεις μὲ πολιτικὴν ἔκθεσιν· ὅταν δὲ πληροφορίαι δὲν κατετέθησαν, ὅταν οἱ ὑπουργοὶ ἠρνήθησαν ἐπισήμως νὰ καταθέσουν ἔγγραφα καὶ νὰ παράσχουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς διὰ τῶν ὑπαλλήλων των ἀναγκαίας πληροφορίας· ὅταν ἡ κυβέρνησις δὲν τολμᾷ νὰ ἐκφράσῃ πολιτικὴν καθαρὰν, τὴν ὁποίαν μετὰ 24 ὥρας ἠναγκάσθη ν’ ἀθετήσῃ, καὶ δὲν ἔχει τὴν ὑπομονὴν, ἀφοῦ ὑπέμεινεν ἐπὶ ἔτος ὁλόκληρον, ἀφοῦ τὸ ἔθνος τὴν ὑπομένει, δὲν ἔχει τὴν ὑπομονὴν νὰ ὑπομείνῃ ἔτι 24 ὥρας, ὥστε οἱ βουλευταὶ οἱ μὴ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σκεφθῶσι καὶ νὰ δώσωσι ψῆφον ἐσκεμμένην· ὅταν οὐδὲν τούτων ἔγεινε, κύριοι, νομίζω ἡ κυβέρνησις ἐπισπεύσασα τὴν συζήτησιν εἶχεν ἕνα πολιτικὸν λόγον. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προέταξε, τῆς συκοφαντίας ἢ τῆς κατηγορίας, δὲν εἶναι λόγοι νέοι, εἶναι λόγοι προϋπάρξαντες καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠδύνατο ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν τῆς ἀπολογίας της, τὴν ὁποίαν ἐκάλυψεν εἰς οἰκονομικὰ ἔγγραφα μὲ οἰκονομικὰς πιστώσεις. Τέλος ἔφθασεν εἰς ὥραν καθ’ ἣν ἕτερον ἀντικείμενον πρόκειται νὰ συζητηθῇ, νὰ φέρῃ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων, καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς ζητοῦμεν εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν προθεσμίαν, ἵνα μελετήσωμεν ἡμεῖς οἱ μὴ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§103ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν κατέθεσεν ὅλας τὰς πληροφορίας, καὶ διὰ τοῦτο ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· ἐγὼ διὰ τοῦτο θέλω ν’ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ συζήτησις, ὅπως ἀναγκασθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ τὰ πάντα ἀπὸ τοῦ βήματος. Λυποῦμαι διότι βλέπω τὸν κ. Μαυρομιχάλην ὁμιλοῦντα οὕτω πως· ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον, ἂν πραγματικῶς ἔβλεπε τὰς ἐλλείψεις αὐτὰς ἀπὸ μέρους τῆς κυβερνήσεως, ὅταν ὁ κ. Τσιριμῶκος ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἦλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔδειξεν ἀνοχὴν διότι μᾶς ἀφίνει τόσον καιρὸν χωρὶς νὰ παρουσιάζωμεν μίαν τινὰ ἔκθεσιν, ἔπρεπεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ἂν εἶχεν ἀληθῶς παράπονα καὶ αἰτιάσεις, ὁποίας σήμερον παρουσιάζει, νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τῆς Βουλῆς νὰ πειθαναγκάσῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ παρουσιάσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένω νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἀπὸ σήμερον, ὅπως ἀναγκασθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ τὰ πάντα.

§104ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθοῦν ὅλα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν δύναται ν’ ἀνευρεθῇ ἡ ἀλήθεια. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν συκοφαντοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν ὡς κατὰ σύγχυσιν προηγουμένως ἐλέγετο, ἀλλὰ τὸν κατηγοροῦμεν, διότι ἀρνεῖται τὴν παρουσίασιν τῶν ἐγγράφων.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλα τὰ γνωρίζετε (θόρυβος).

§106ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς τὴν τιμήν της, τὴν συνείδησίν της, ἐσκεμμένως ἢ ἀπερισκέπτως κατήγγειλε τὴν κυβέρνησιν; Ἂν ἀπερισκέπτως, πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν κατηγορίαν, ἂν ἐσκεμμένως, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ· ἄλλως ὑπάρχει σκοπὸς δόλιος, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα. Εἶσθε προετοιμασμένοι ἀφοῦ κατηγγείλατε, ἔλθετε νὰ ὑποστηρίξητε· δὲν ἔχετε πεποίθησιν; πρέπει ν’ ἀνακαλέσητε (θόρυβος).

§107ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἤθελον νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὸ χρέος της, ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της καὶ θεωρεῖται κατήγορος. Ὅσοι ὡμίλησαν καὶ ἔχουν, λέγουν, σχηματισμένην πεποίθησιν χωρὶς νὰ διαβάσουν τὰ ἔγγραφα, ἔχουν περισσότερον ἄδικον παρ’ ὅσον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ εἶδον. Αὐτὰ λέγω εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι βιάζονται. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι προπαρεσκευασμένη. Ἀλλ’ ἵνα δικάσῃ τὸ δικαστήριον δὲν ἀρκεῖ οἱ δικηγόροι νὰ παρουσιάσουν τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ πρέπει νὰ παρακατατεθῶσι καὶ νὰ μελετηθῶσιν ὑπὸ τῶν δικαστῶν, ἵνα σχηματίσωσι πεποίθησιν, τίς ἔχει δίκαιον. Ἰδού, κύριοι, ἐγὼ εἶμαι φωτισμένος· ὁ κ. Τσιριμῶκος ἦλθε καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνέχεται τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ μειονοψηφία, κύριοι, εἶχε μεγάλην ἀνοχὴν καὶ περιέμενε νὰ τῆς φέρουν ὅ,τι ἐζήτει, καὶ ἐβιάσθη ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν χωρὶς νὰ θέλῃ νὰ κλείσῃ τὴν συζήτησιν. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος πάντοτε βγαίνει καὶ λέγει «τὸ περίσσευμα» καὶ ὅτι ἐφέτος ἔχει πλειότερον τῶν δύω ἑκατομμυρίων· τοῦ λέγω ἐν συντόμῳ, ὅτι μόνον τοῦ Κ...... χρεωστεῖ 200,000 δραχμάς· ἀλλὰ δὲν φθάνει τοῦτο· τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα τοῦ φαίνονται περίσσευμα, εἶναι ἀπὸ τοὺς μεγάλους φόρους, καὶ ἂν θέλετε νὰ πάρετε ὅλον τὸ εἰσόδημα τῶν γεωργῶν, θὰ ἔχετε περισσότερον. Μάθε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἔγεινε νόμος ἐφέτος, τὸν ὁποῖον τὸν σέβομαι, ἀλλ’ ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, διότι οἱ φόροι δὲν διενεμήθησαν ἀναλόγως τῆς περιουσίας. Μάθε, ὅτι ἡ Ἠλεία σοῦ ἐπλήρωσεν ἐφέτος, παρανόμως, ἁρπακτικῶς 200 χιλιάδας δραχ.

§108ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἄφησα ν’ ἁρπάξουν ἐφέτος ὡς πέρυσι. Δι’ ἀριθμῶν θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι πέρυσι 400 χιλιάδες ἡρπάγησαν ἀπὸ τὴν Ἠλείαν.

§109ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς. Δὲν ἤμην ἐγώ. Ἡ σταφὶς τῆς Ἠλείας ἔγεινε 30 ἑκατομμύρια. Πωλοῦν οἱ ἄνθρωποι 70 δραχμὰς καὶ πληρώνουν 15 δραχμάς.

§110ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί δὲν ὡμιλήσατε ὅταν πέρυσιν ἐγὼ ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος;

§111ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν δέχομαι τὴν διάκρισιν (θόρυβος)· ἡ ὁμιλία μου ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικά. Εἶπον, δὲν δέχομαι διακρίσεις, ἀλλὰ νὰ γίνῃ πρωτόκολλον τῆς τιμῆς. Ἐφέτος ἐξεψύχησαν τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τοὺς φόρους καὶ δὲν γνωρίζω τοῦ χρόνου τί θὰ πάρῃ ὁ κ. ὑπουργός. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγὼ εἶμαι προπαρεσκευασμένος, ἀλλὰ πρέπει, ἵνα δικάσῃ ὁ δικαστὴς (καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ μόνος) νὰ γνωρίζῃ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, καὶ τότε νὰ φέρῃ τὴν ψῆφόν του ἐν γνώσει.

§112ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα εἶσθε καλῶς πληροφορημένοι, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀφήσω τὸ ἀκροατήριον καὶ τινὰς ἐξ ὑμῶν εἰς τὴν πλάνην, ὅτι δῆθεν ἡ μειοψηφία ἐπιέσθη ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ δὲν συνέλεξεν ὅλας τὰς ἀποδείξεις καὶ τὰ ἔγγραφα ὅσα ἦσαν ἀναγκαῖα πρὸς μόρφωσιν τῆς συνειδήσεως· καὶ δὲν ἐπίστευον μάλιστα ὅτι ὁ κύριος Λυκοῦργος ἤθελε κάμει χρῆσιν τοιούτων λόγων, διότι ἔχω μίαν ἐπισημοτάτην ὁμολογίαν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ καὶ τὸν προκαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω εἶνε ἀληθῆ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς τελευταίας συνεδριάσεώς μας μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἐμόρφωσα τὴν πεποίθησίν μου, καὶ πᾶσα πληροφορία εἶναι περιττή. Ἀφοῦ ἀκούετε τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειονοψηφίας νὰ σᾶς λέγῃ, ὅτι ἐγὼ ἐμόρφωσα τὴν πεποίθησίν μου, δὲν ἔχω ἀνάγκην μηδεμιᾶς πληροφορίας, καὶ ἐπὶ 35 ἡμέρας ἐφέραμεν τοὺς ὑπουργοὺς ἐνώπιόν μας ζητοῦντες ἐπανειλημμένως ἐξηγήσεις, τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὰ ἔγγραφα, δὲν ὑπολείπεται τίποτε. Εἶνε λοιπὸν μία ἀδικία τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ προσάψουν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἣν ἀνήκω καὶ ἐγώ. Μετεχειρίσθην ἓν πρόσωπον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀρνηθῇ ποτὲ τὸν λόγον του, τὸν κύριον Πετιμεζᾶν. Καὶ ὅταν ἐξηντλήθη παντὸς ἀνθρώπου ἡ ὑπομονὴ, εἴπομεν ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἀρκεῖται εἰς τὰς πληροφορίας, διότι καθ’ ἡμέραν ἐζήτουν καὶ μίαν νέαν πληροφορίαν, πότε ἀπὸ τὴν Κέρκυραν, πότε δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποῦ (θόρυβος καὶ διακοπὴ)· διότι ἐζητήσατε τὴν κατάργησιν τοῦ τελωνείου τῆς Κερκύρας, κύριε Βαλασόπουλε. Δὲν ἔχω τὴν συνήθειαν νὰ διακόπτω κανένα καὶ ποτὲ δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον σήμερον, διότι ἐξετέθησαν τόσα πολλά, ἐὰν μὴ προσήπτετο μία κατηγορία τόσον σπουδαία, ἀλλ’ ὅλως ἀνυπόστατος, εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὰ εἶπον διότι πολλάκις παρενεβλήθη τὸ ὄνομά μου εἰς τὴν συζήτησιν καὶ προσήφθη εἰς δεκατέσσαρα μέλη κατηγορία, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται εἰς κανένα ὀρθὸν λόγον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, ἀνεπτύχθησαν τόσον πολλά, ὥστε νομίζω περιττὸν νὰ εἴπω τίποτε.

§113Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ἐγεννήθη ἓν ζήτημα ἐὰν ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐζήτησεν ἔγγραφα καὶ δὲν τὰ ἔλαβε, χρεωστῶ νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς τί συνέβη. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ διαλειμμάτων ἐζήτησε πληροφορίας καὶ ἔγγραφα, καὶ ὡς ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας ἀναφέρει, αἱ πληροφορίαι δὲν ἐδόθησαν πλήρεις ἐπίσης καὶ τὰ ἔγγραφα. Ἀφοῦ διέτριψεν ἐφ’ ἱκανὰς ἡμέρας αὐτὸ τὸ πολύπλοκον ζήτημα, νὰ παρουσιασθοῦν ἢ ὄχι τὰ ἔγγραφα, προφορικῶς, ἐπὶ τέλους ἀπηύθυνε καὶ ἔγγραφον εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐζήτει αὐτὰ ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖα πρὸς μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεώς της διὰ τὰς ζητουμένας πιστώσεις καὶ πρὸς γνῶσιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κράτους. Ἀλλ’ ἐδῶ πλέον, ἐνῷ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἰς μίαν συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τινὲς εἶπον ὅτι ἡ πλειονοψηφία δεικνύει μεγάλην ἀνοχὴν, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν ὅτι ἔχει ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν νὰ παρουσιασθοῦν ὅλαι αἱ ἔγγραφοι ἀποδείξεις, ὅλα τὰ ζητούμενα ἔγγραφα διὰ τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Βουλὴν, (καὶ ἐνθυμούμεθα μάλιστα ὅταν ὁ κύριος Δεληγεώργης εἶπε νὰ παρουσιασθῇ καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους, ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἀπαντῶν εἶπεν ὅτι ἐπιθυμεῖ ἵνα διὰ τῆς ἐπιτροπῆς παρουσιασθῶσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα εἰς τὴν Βουλήν)· ἐνῷ, λέγω, ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἔδειξε τοιαύτην διαγωγὴν, ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆγε παρ’ ἐμπρὸς, δηλ. ἠθέλησε νὰ κλείσῃ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν αὐτῆς. Ἐὰν, κύριοι, πρέπει νὰ λέγῃ ἐνταῦθα ὁ εἷς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ ὁ ἄλλος ν’ ἀντιλέγῃ ἄνευ ἀποδείξεως, ἐγὼ δὲν δέχομαι αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῆς συζητήσεως, θέλω ἀποδεδειγμένα πράγματα. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἀπόδειξις· «ἐν Ἀθήναις σήμερον τὴν 4 Νοεμβρίου ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐντάλματα κτλ.» (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν, κύριοι, εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἡμεῖς, ἀφοῦ προφορικῶς ἐξηντλήσαμεν αὐτὸ τὸ μέσον, κατεφύγαμεν καὶ εἰς ἔγγραφον αἴτησιν, ὅπως ἕνας παραπονούμενος εἰς μίαν ἀρχήν; Αὐτὰ τὰ πρακτικὰ ἀποδεικνύουν ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμᾶς ἐθεωρήθησαν ἀναγκαῖα πρὸς ἐξέλεγξιν αὐτῆς τῆς διαχειρίσεως, πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως, ἐὰν πρέπῃ νὰ δοθῶσι αἱ ζητούμεναι διὰ τὸ μέλλον πιστώσεις, αὐτὸ μᾶς τὸ ἀπέῤῥιψαν. Ἐννοεῖτε λοιπὸν ὅτι τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως ἐκλείσθη, ὅτι τὸ ἔργον μας δὲν εἶνε πλῆρες, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐνόντων, διὰ νὰ μὴ μᾶς ἀποδώσουν πρόθεσιν, ὅτι θέλομεν νὰ καταῤῥεύσουν τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεφασίσαμεν ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ συντάξωμεν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τὴν ἡμιτελῆ. Λοιπὸν διατί ὑμεῖς ἀρνεῖσθε σήμερον ὅ,τι σᾶς ἐζητήσαμεν; λοιπὸν ἦτο ὀρθὸν αὐτὸ, ναὶ ἢ ὄχι; αὐτὸ ἦτο ἔργον τῆς Βουλῆς· ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ἀντιπροσωπεύουσα τὴν Βουλὴν ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς πλήρη ἐξέλεγξιν καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔπρεπε νὰ ἐμποδίσῃ, καθότι ἡ ἐξέλεγξις δὲν ὑπόκειται εἰς ψηφοφορίαν· ἡ ἐξέλεγξις πρέπει, καὶ εἷς μόνος ἐὰν ἤθελε ζητήσει στοιχεῖα διὰ τὴν πεποίθησίν του, ὤφειλον οἱ ἄλλοι νὰ ὑποκύψουν. Διὰ ταῦτα λέγω ὅτι δὲν εἶνε ἀληθὲς ὅτι μᾶς ἔδωσαν πλήρεις πληροφορίας.

§114ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν λοιπὸν τὰ λέγετε· τί ὠφελεῖ ἡ ἀναβολή;

§115ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριοι, μὲ λύπην μου ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι βλέπω ὅτι κατὰ τὴν ἰδέαν μου καὶ καθὼς φαίνεται ἐκ τῶν πραγμάτων, ἡ ἀποδιδομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς μομφὴ, ὅτι δὲν ἐδέχθη τὰς εὐλόγους προτάσεις τῆς μειονοψηφίας, δὲν εἶναι ἀληθής.

§116ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικὰ τὸ λέγουν.

§117ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅλα, κύριοι, τὰ ζητήματα, ὅλαι αἱ σκέψεις καὶ οἱ συλλογισμοὶ ὑποβάλλονται ὑπὸ ἕνα κανόνα, τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς ἀνάγκης· δὲν εἶνε πρότασις καὶ ζήτησις ἑνὸς ἑκάστου ἐπιθυμία καὶ ἰδιοτροπία· ὅταν πιστεύῃ κατὰ σκοπὸν νὰ μὴ ἐκπεραιώσῃ μίαν ἐργασίαν, δὲν ἠμποροῦν οἱ ἄλλοι νὰ κύψουν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν του. Λοιπὸν δὲν ἠμποροῦσαν ὅλαι αἱ αἰτήσεις ἑνὸς, ὅστις, ὅταν δὲν θέλῃ νὰ ἔλθῃ εἰς πέρας μία ἐργασία, φέρει εἰς τὸ μέσον προσκόμματα, νὰ παραδεχθοῦν, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τὸν κανόνα τοῦ ὀρθοῦ λόγου εἶναι ὀρθαί. Δὲν ἤθελον ἔλθει εἰς τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν, ἀλλὰ μὲ ἐφέρατε εἰς τὴν ἀνάγκην, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ λέγω ὅτι μ’ ὅλην τὴν εὐσυνειδησίαν ἐγένετο ἡ ἐργασία. Καὶ δὲν ἐκαταλάβετε, παρακαλῶ· ὅλα ἔχουν ἕνα ὅρον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐνεργοῦνται. Ἓξ μῆνες εἶναι ἡ προθεσμία τῆς Βουλῆς, ἥτις ἔρχεται νὰ συζητήσῃ προϋπολογισμὸν, ἀπολογισμὸν, νόμους καὶ τόσα ἄλλα· τί θὰ εἴπῃ μία ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις ὀπίσω ἔχει τὸ στάδιον τὸ μέγα τοῦ προϋπολολισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ, τί θὰ εἰπῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἓν νομοσχέδιον, μίαν πρότασιν πέντε ἢ ἓξ πιστώσεων, καὶ νὰ διανύσῃ ἕνα μῆνα συζητοῦσα καὶ νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς ἀποτέλεσμα; Ἢ δὲν ἐνόησε ἢ δὲν θέλει νὰ ἐννοήσῃ, διότι ἓν διάστημα τόσου χρόνου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι διὰ τὸν καλὸν προαίρεσιν ἔχοντα ἄνθρωπον μὴ ἀρκετόν. Ὡς βλέπετε, κύριοι, περιοριζόμενος δὲν θέλω νὰ ἔμβω εἰς τὴν οὐσίαν. Ἐὰν νομίζουν λοιπὸν ὅτι ἔλειψε κἄτι τι ἀπὸ ὅσα ἐζήτησαν, θὰ τὸ ἀποδείξῃ ἡ συζήτησις ἡ κατ’ οὐσίαν. Διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐλευθέρα νὰ κάμῃ ὅτι θέλει; ἔλλειψαν πληροφορίαι; νὰ τὰς φέρουν τώρα· ἐμπόδισε τὸ ζήτημα; ὄχι. Ἔχετε λοιπὸν νὰ ζητήσητε ἀναγκαίας πληροφορίας, τὰς ὁποίας τότε ἡ πλειονοψηφία σᾶς ἐστέρησεν. Ὁρίστε εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας, προτείνατέ τας καὶ ἡ Βουλὴ θέλει κρίνει, καὶ ὅλον τὸ ἀκροατήριον, ἂν ἴσως ᾖναι ἀναγκαῖαι ἢ ὄχι. Ἡ ἀναβολὴ καὶ βραδύτης, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠμπόρεσε ν’ ἀποφύγῃ, δὲν εἶναι ἀναγκαία καὶ νὰ κάθηται νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἐνόησεν αὐτὰ τὰ ζητήματα. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι οὐδεμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἄρνησις ἔγεινε τοῦ ἀναγκαίου καὶ τοῦ προσήκοντος πρὸς ἐξέλεγξιν τακτικὴν καὶ ὀρθήν.

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα κατὰ τὴν συζήτησιν διεστράφη· τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων, ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων σήμερον. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν πιστώσεων αὐτῶν τῶν 10 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ σήμερον ἡ κυβέρνησις, καὶ ἔπειτα εἶμαι εἰς θέσιν καὶ νὰ ἀκούσω καὶ νὰ ἐννοήσω καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν συζήτησιν, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα 35 τῷ ὄντι ἡμέρας εἰργάσθησαν, ἀλλὰ περὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου. Ἡ Βουλὴ ἔχει κανονισμὸν, ὅστις διέπει τὰς ἐργασίας της. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως κανονίζεται καὶ ἀπὸ τὸν πρόεδρον καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ σημειόνεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε πρόεδρε, ἢ ἀναφέρομαι εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν ὑμῶν, ἐὰν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὡς ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως τῆς σήμερον τὸ ἀντικείμενον τῶν πιστώσεων. Ἡ ἡμερησία διάταξις, ἥτις εἶναι εἰς τὸ προεδρεῖον, ἀναφέρει ὅλα ἐν γένει τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸς συζήτησιν, ἐκτὸς τῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον ἀγνοῶ, πῶς ἐτέθη παρατύπως, δὲν ἠξεύρω πως ἐν τῇ συνεδριάσει.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία καθυπέβαλε τὴν γνωμοδότησίν της πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ ἐπειδὴ ἡ μειοψηφία δὲν εἶχε τὴν ἔκθεσίν της, ἐνομίσαμεν ὅτι καὶ ἠρωτήσαμεν τὴν Βουλὴν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς καὶ ἐπροχωρήσαμεν (θόρυβος).

§120ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἐσημειώθη τὸ ἀντικείμενον τῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον μετὰ ταῦτα ἐσημειώθη, ὡς ἐξάγεται ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς χεῖράς σας· ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, ἡ μὲν πλειοψηφία πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, ἡ δὲ μειοψηφία τὴν παρελθοῦσαν τετάρτην, 15 τοῦ μηνὸς, ὅτε συνετάχθη ἡ ἡμερησία διάταξις. Ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, καίτοι γνωρίζων, ὅτι αἱ ἰδέαι τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ὑπεβλήθησαν τὴν 15 τοῦ π. μ., τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς παρεκάλεσε τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μελετήσωσι τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατιωτικῆς ἀπογραφῆς. Ὥστε ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅταν ἔκαμε τὴν παράκλησιν ταύτην, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς εἶχεν ὑποβληθῆ, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ νὰ συζητηθῇ χωρὶς νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ ν’ ἀρνηθῇ ὅ,τι ὁ κανονισμὸς διατάσσει. Σήμερον λοιπὸν ἤλθομεν προετοιμασμένοι διὰ τὸν νόμον περὶ ἀπογραφῆς, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἡμερησία διάταξις· ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ νόμου τούτου ἡ κυβέρνησις ἐκ συμφώνου ζητεῖ νὰ θέσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς ζήτημα συζητητέον σήμερον, ζήτημα σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐκθέσῃ τὴν πατρίδα εἰς μεγάλους κινδύνους. Σᾶς εἶπε, κύριε πρόεδρε, ὁ κ. πρωθυπουργὸς, τὶ πειράζει νὰ γείνῃ σήμερον ἡ μία ἀνάγνωσις τυπική; Ἔχομεν καιρὸν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀναπτύξωμεν τὸ ζήτημα. Ὄχι, κύριε πρόεδρε, ἡ Βουλὴ θὰ τὸ συζητήσῃ αὐτὸ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν θὰ ἐξετάσῃ ὅλα, ὅσα πρέπει νὰ ἐξετάσῃ διὰ νὰ ἐνοήσῃ ἡ κοινωνία καὶ ὁ τόπος κατὰ πόσον ἡ κυβέρνησις διαχειρίζεται τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ὁ βουλευτὴς ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτήν. Παρῆλθεν ὁ καιρὸς τῶν ἐπιδείξεων τῶν δημοκοπιῶν.

§121ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ τῶν συκοφαντιῶν.

§122ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἡ κυβέρνησις ἦλθεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην καὶ ἐξέθεσε προφορικῶς κατὰ προφανῆ τρόπον ἓν πρόγραμμα πομπῶδες, τὸ ὁποῖον ἐξηπάτησεν ὅλην τὴν κοινωνίαν, καὶ δυστυχῶς ἦσαν λόγια καὶ τίποτε ἄλλο· σᾶς παρουσίασε στρατοὺς καὶ πυροβόλα, ἀλλ’ ἦσαν χαρτιὰ γραμμένα. Καὶ ὅταν ἦτο καιρὸς νὰ σχηματίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν τὸν στρατὸν τῶν 32,000, ἐζήτει πληροφορίας ἀπὸ τοὺς παρέδρους τῶν χωρίων νὰ μάθῃ ποῦ εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ στρατιῶται. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος κοινοῦ καὶ τετριμμένου, πρόκειται περὶ ἑνὸς μεγάλου ζητήματος, ἡ λύσις τοῦ ὁποίου θὰ ἔχῃ μεγάλας συνεπείας διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν λοιπὴν φυλήν. Διὰ ταῦτα, κύριε πρόεδρε, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ὅπως οἱ ἄλλοι, λέγω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι νόμιμον καὶ ὀρθὸν παραβιάζοντες τὸν κανονισμόν μας νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως ἑνὸς τοιούτου ζητήματος. Ἐπιμένω λοιπόν, κύριε πρόεδρε, ὄχι εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διότι δὲν ἐπρόκειτο σήμερον περὶ συζητήσεως τῶν πιστώσεων διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολήν· ἀλλ’ ἐπιμένω, ὅτι τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶναι σήμερον συζητητέον, διότι δὲν ἐσημειώθη εἰς τὴν σημερινὴν διάταξιν, διότι ἡ σημερινὴ διάταξις ἐπλαστογραφήθη. Λοιπὸν τὸ ζήτημα δὲν εἶναι περὶ ἀναβολῆς, ἀλλ’ ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ σήμερον συζήτησις περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σημειωμένον εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν συμφώνως μὲ τὸν κανονισμόν.

§123ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργ. τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαιότητα καὶ συνεπείας ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, εἶπεν ὁ προαγορεύσας, καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον. Ζήτημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βλαφθῇ ἢ νὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ δὲν τὸ ἐσπούδασαν ἀκόμη· δόσετέ τους καιρὸν τὴν νύκτα νὰ τὸ σπουδάσουν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα κυρίως δὲν εἶναι αὐτό, ἀλλὰ θέλομεν τὸ συζητήσει ἢ ὄχι; Καὶ ἤθελα ἐννοήσει καὶ ἐγὼ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐὰν ἔλεγεν, ἐγὼ ἔχω δισταγμούς, ὑποπτεύω, ὅτι κάτι τι ὀρθὸν δὲν εἶναι ἐδῶ, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἀκολούθησε τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐκήρυξεν· ἀλλὰ σᾶς λέγει, δὲν ἔχω δισταγμούς, παρανομίαι ἔγειναν· δὲν ἔχω δισταγμούς, τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐκηρύξατε ἐντὸς 24 ὡρῶν τὸ παραβαίνετε, καὶ σιωπᾷ μετὰ τὴν κατηγορίαν, καὶ ἀφοῦ ὑπεφέραμεν δύο μῆνας ὅπως ἀκούσητε τὰς πληροφορίας ὅσας ἤθελον, ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν, ἐλᾶτε νὰ ἐκθέσητε τὴν κατηγορίαν σας. Ἂν ὁ κατηγορούμενος ζητῇ καιρὸν νὰ ἀπολογηθῇ, τὸ ἐννοῶ, ἀλλ’ ὅταν ὁ κατήγορος ζητῇ καιρὸν νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν περὶ τῆς κατηγορίας ταύτης καὶ ζητῇ νὰ πληροφορηθῇ, ὁ κατήγορος οὗτος πῶς πρέπει νὰ ὀνομασθῇ; Ἀλλά, κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι τὸ κύριον ζήτημα, ἐπαναλέγω· εἰπώθησαν πολλά, δὲν πρέπει νὰ τὰ ἐπαναλάβωμεν. Δύο εἶναι οἱ κύριοι συλλογισμοί, τοὺς ὁποίους ἤκουσα· ά) ὅτι θέλομεν νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καὶ δεύτερον ὅτι ἔγεινε πλαστογραφία εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τὸ πρῶτον ὀφείλω νὰ τὸ ἀντικρούσω ὡς ὑπουργός, τὸ δεύτερον ὡς βουλευτής. Νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὡς εἰς ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀμέσως, ἤδη πρὶν ἀποφασίσωμεν ἂν θὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, τὸ ὁποῖον τρὶς θὰ συζητήσωμεν; Ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ διαρκέσῃ 25 ἡμέρας, εἶναι ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς! Ἐλάβατε πρόνοιαν νὰ ἐκφρασθῆτε ὅτι κήδεσθε ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειοψηφίας· ἀφ’ οὗ τοιουτοτρόπως ἐξεφράσθητε, ἐπιτρέπεται καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω, ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως κηδόμενος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται τοιαῦται ἐνστάσεις, ὅτι ζητοῦμεν νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν πιστώσεων. Τὸ δεύτερον ζήτημα ὅτι εἶνε πλαστογραφημένη ἡ ἡμεροταξία, ὡς πρὸς τοῦτο ὡς βουλευτὴς καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἐνδιαφέρωμαι ἂν ἔγεινε πλαστογραφία. Ὁ πρόεδρος λέγει ὅτι ἀπὸ τῆς 15 εἶναι σημειωμένον ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, καὶ τὸ ἐσημείωσε ζητήσας τὴν γνώμην τῆς πλειονότητος. Ἐὰν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος συνέταξε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ ὁ κύριος Γόνδικας ἢ οἱοσδήποτε δὲν ἦτο παρὼν, δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ὥρισεν αὐτήν.

§124ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικὰ τί λέγουν;

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἤμην παρὼν καὶ λέγω ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν καὶ εἶναι τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἀποδεικνύουν.

§126ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς λέγει ὅτι ἦτο παρὼν καὶ τὸ ἀρνεῖται· δὲν ἀντιτείνω, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἔγεινεν· ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐπρόσεξε καθὼς καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς ἄλλος. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἡ πλειονότης ἀπεφάσισε κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ καταχωρηθῇ τὸ ἀντικείμενον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; ἂς ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς πλειονότητος.

§127ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν συνετάχθη ἡ ἡμερησία διάταξις, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω ἐκ τῶν ἀντιπροέδρων ἐγὼ, διότι ὁ κύριος πρόεδρος ἔλειπε λόγῳ ἀσθενείας· προεκάλεσα τότε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὅπως συντάξωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἐπεκράτει θόρυβος τρομερὸς καὶ διάφοροι φωναὶ εἶπον εἰς τὸν πρόεδρον, συντάξατε, κύριε πρόεδρε, ὑμεῖς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τὴν ἐπιοῦσαν εἶπον εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ γραφείου, ὡς πρῶτον ἀντικείμενον πρέπει νὰ τεθῇ τὸ περὶ ἐκτάκτων πιστώσεων· ἡ πινακὶς τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐκρεμάσθη ἔξωθεν τοῦ προεδρείου ἐπὶ 5–6 ἡμέρας καὶ οὐδεὶς τῶν κυρίων βουλευτῶν ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι πλαστογραφημένη, σήμερον δὲ ἔρχεται αὕτη ἡ σπουδαία ὁμιλία· θαυμάζω διὰ τοῦτο!

§128ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Φαίνεται ὅτι ἐπλαστογραφήθη.

§129ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὄχι.

§130ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐζήτησα νὰ προλάβω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, καὶ δὲν μὲ ἄφησε, διὰ νὰ μὴ εἴπῃ ὅσα εἶπε· ἐζήτησα νὰ προλάβω ἐπίσης τὸν κύριον ἀντιπρόεδρον διὰ νὰ μὴ εἴπῃ καὶ αὐτὸς ὅσα εἶπε. Τὰ πρακτικά, κύριοι, (καὶ δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ κανένα, διότι ἕκαστος ὅ,τι εἶπεν εἶναι διὰ λογαριασμόν του), ἐπικυρωμένα ἀπὸ τὸν ἀντιπρόεδρον καὶ τὸν γραμματέα, λέγουσιν «ἀκολούθως ὁ πρόεδρος ἀναγγείλας ὅτι τὴν προσεχῆ δευτέραν θέλει συζητηθῆ καὶ ἡ περὶ τῶν ὀφειλετῶν πρότασις τοῦ κυρίου Χατζίσκου, ἔλυσε συναινέσει τῆς Βουλῆς τὴν συνεδρίασιν κλπ».

§131ΤΙΝΕΣ. (δεξιόθεν). Καὶ ἡ πρότασις· τί σημαίνει τοῦτο;

§132ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ δὲ κύριος ἀντιπρόεδρος λέγει ὅτι δὲν εἶχεν ἀναγνωσθῆ μέχρι δύο ἑβδομάδων καὶ ἡ ἔκθεσις.

§133ΤΙΝΕΣ. Ὄχι δά.

§134ΕΤΕΡΟΙ. Λοιπόν, κ. πρόεδρε, εἰς ψηφοφορίαν.

§135ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀπὸ τὴν τοιχοκολλημένην αὐτὴν ἡμερησίαν διάταξιν φαίνεται ὅτι πρῶτον ἀντικείμενον συζητήσεως ἦτο τὸ περὶ ἐπιτροπῆς τῶν διδακτικῶν βιβλίων καὶ κατόπιν διάφορα ἄλλα, εἰς κανὲν δὲ μέρος δὲν φαίνεται περὶ πιστώσεων· ὁ πρῶτος λοιπὸν ἀριθμὸς ἐσβύσθη καὶ ἐτέθη ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων. Ἐὰν ἐλάμβανε θέσιν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο πρῶτον, ἔπρεπε νὰ γείνῃ κατεπεῖγον εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ δὲν ἀποδεικνύεται ὡς ἀντικείμενον κατεπεῖγον, δὲν ἔχει δίκαιον ἡ κυβέρνησις καὶ πᾶς ἄλλος ἰσχυριζόμενος ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀφοῦ καὶ ἀπὸ τὸ δελτίον αὐτὸ φαίνεται καθαρὰ ὅτι ἐπλαστογραφήθη ἡ ἡμερησία διάταξις.

§136ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ προσβάλλεται ἡ ὑπόληψις τοῦ προεδρείου καθ’ ἣν ἡμέραν ἤμην ἐγὼ πρόεδρος, παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ μὲ ἱκανοποιήσητε διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἄλλως δὲν δέχομαι τοιαύτας ἐκφράσεις.

§137ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι δημόσιον ἔγγραφον αὐτό· ποῖος τὸ ἔκαμε;

§138ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἡ διεύθυνσις τοῦ γραφείου κατὰ διαταγὴν τοῦ προεδρείου. Νὰ ἐρωτηθῇ δὲ ἡ Βουλὴ ἄν τὸ προεδρεῖον τὸ ἔκαμε κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀνακατεύομαι εἰς αὐτὴν τὴν λογομαχίαν· ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων.

§140ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Διατί ἐπιμένετε;

§141ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ πρωθυπουργοῦ ἐπιθυμῶ πολὺ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἀληθής.

§142ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὸ ἀπαιτῶ καὶ ἐγὼ διὰ τὴν ὑπόληψιν τοῦ γραφείου.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις ...

§144ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, τὸν λόγον. Σᾶς ὑποβάλλω, κύριοι, μίαν πρότασιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἔγεινε παραποίησις εἰς αὐτὴν ἢ ὄχι. Ἐπιθυμῶ εἰς ὀλίγας λέξεις νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασίν μου αὐτήν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις, κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Κωσταντᾶ, ἤλλαξεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου· καὶ τί σᾶς εἶπεν; ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν, ἐπειδὴ ὑπῆρχε σύγχυσις εἰς τὴν Βουλὴν, ἠκούσθησαν φωναί τινες αἱ ὁποῖαι μοὶ εἶπον, σύνταξε μόνος σου τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἐκ τούτου ὁ κ. Κωσταντᾶς ἐνόμισεν ὅτι εἶχε πλήρη τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ ἤλλαξε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂν τοῦτο τὸ θεωρήσωμεν ὡς ἀληθὲς, ἀλλοίμονον, διότι ἑκάστοτε μὲ μίαν τοιαύτην πρότασιν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν λέγων ὅτι ἠκούσθησαν φωναί. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν κανονισμὸν καὶ ὅλοι γνωρίζετε ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς μεταβάλλεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ὑπῆρξε, καὶ τόσον εἶναι βέβαιον, καθόσον εἰς τὰ πρακτικὰ λόγος δὲν γίνεται περὶ τούτου. Δὲν θέλω νὰ φιλονεικήσω τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς πλειονοψηφίας νὰ παραδεχθῇ ὅ,τι θέλει· τοῦτο εἶναι δικαίωμά της καὶ κανεὶς δὲν διενοήθη ποτὲ νὰ τὸ φιλονεικήσῃ· λέγω μόνον ὅτι ὅταν ὁ κ. Κωσταντᾶς τὸ ἐπιβεβαιοῖ, ἠμπορῶ νὰ τὸ παραδεχθῶ ὡς ἀληθές. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Κωνσταντᾶς ἠμπορεῖ νὰ ἐνόησεν ὅτι τῷ ἐδόθη τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ λυποῦμαι ὅτι ὁ κ. Κωσταντᾶς προεδρεύων τῆς Βουλῆς δὲν ἤξευρε τὶ ἐνόησε· λυποῦμαι διότι δὲν ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσῃ τὸν κανονισμόν· ὁ κ. Κωνσταντᾶς ὡς πρόεδρος δὲν εἶχεν ἄλλο δικαίωμα παρὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· καὶ ἂν ἐγένετο ἀπόφασις, ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, ὥστε τὴν ἄλλην ἡμέραν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίσωμεν τὶ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀδιαφορῶν περὶ τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ, διότι αὐτὴ εἶναι κυρία, ἐπιμένω καὶ θέλω νὰ ψηφοφορηθῇ πραγματικῶς ἐὰν ἡ ἡμερησία διάταξις παρεποιήθη ἢ ὄχι.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δεχθῆτε τὴν γνώμην τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, τότε θὰ θέσητε εἰς ἀμφιβολίαν πλείστας ἀποφάσεις ἡμῶν. Ὅταν συνεζητοῦντο προχθὲς τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, δὲν συνέβη χιλιάκις ἐνώπιον ὑμῶν νὰ εἴπῃ ὁ πρόεδρος ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἢ ὄχι, καὶ εἷς ἢ δύο νὰ εἴπουν ὄχι καὶ νὰ γείνῃ ἀπόφασις; Πολλάκις δὲν συνέβη, ἐρωτωμένης τῆς Βουλῆς, νὰ ἀποκριθοῦν τινὲς καὶ νὰ γείνῃ ἀπόφασις; Πολλάκις δὲν ἐρωτᾷ ὁ πρόεδρος καὶ ἡ Βουλὴ σιωπᾷ καὶ τοῦτο θεωρεῖται ὡς ἀπόφασις; Ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ ψηφοφορήσετε, κανεὶς δὲν σᾶς ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα, καὶ ἐγὼ θέτω τὸ ζήτημα ὡς ἑξῆς· ἔχει καλῶς ἡ ἡμερησία διάταξις, ναὶ ἢ ὄχι;

§146Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχομεν τὰ πρακτικά, ἐξ ὧν δὲν ὑποθέτεται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς οὔτε ῥητὴ οὔτε σιωπηρὰ, καὶ μᾶς εἶναι ἀδιάφορον, τί ἐνόμισεν ὁ Κύριος Κωσταντᾶς· ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ μένωμεν ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι τοῦ κανονισμοῦ, ἐὰν ἡ συζήτησις προσδιωρίσθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅταν εἴπῃ ἡ Βουλὴ ὅτι καλῶς ἐγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα.

§147ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι βουλευταὶ, τῷ ὄντι συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἔγινεν ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρέπει νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν νὰ παρουσιασθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 15, τῆς 16 καὶ τῆς 17 διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν σημειοῦται.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κἀμμία τοιαύτη ἀπόφασις δὲν σημειοῦται εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπειδὴ ποτὲ δὲν ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικὰ τοιαύτη ἀπόφασις.......

§150ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνοῦμαι τὸ «ποτέ».

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καλά· ἐπειδὴ δὲν σημειοῦται εἰς τὰ πρακτικὰ τοιαύτη ἀπόφασις, καὶ σήμερον ἀρνοῦνται ὅτι ἐγένετο τοιαύτη ἀπόφασις, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἐγένετο τοιαύτη ἀπόφασις.

§152ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ, ὡς πρόεδρος ἄλλοτε, λέγω ὅτι σπανίως ἐσημειοῦτο εἰς τὰ πρακτικά, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐσημειώθη τοῦ Χαντζίσκου ἡ πρότασις, ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι.........

§154ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ οὐσιώδους ζητήματος, διότι κατηγοροῦνται τὰ πρακτικὰ, νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§155ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ταυτοχρόνως, Κύριε πρόεδρε, νὰ διατάξητε καὶ διὰ φῶτα, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§157ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν παραδεχθῇ τὸ ζήτημα, θὰ ἀρχίσωμεν ἀμέσως τὰς πιστώσεις.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει καλῶς λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Ἐγένετο ἡ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Μ. Καΐρη καὶ Ν. Καΐρη). Κύριοι βουλευταὶ, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει καλῶς διὰ ψήφων 88 κατὰ 49, μὴ ψηφοφορησάντων τριῶν ἐκ τῶν μελῶν τοῦ προεδρείου.

§159ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ πιστώσεις.

§160ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, εἶναι τὸ ἄλλο ζήτημα.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει καλῶς, προτείνω τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν ἐρχομένην Τετάρτην καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§162ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§163ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθῶσι.

§165ΤΙΝΕΣ. Ὄχι· δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, εἴμεθα ὑπὲρ τοὺς 15.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν ἐρχομένην Τετάρτην, Ἐγένετο ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπυροπούλου καὶ Βροντίση.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν διὰ ψήφων 88 κατὰ 48.

§169ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ πιστώσεις.

§170Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§171ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς ἀναγνώσεως, καλά, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συζητήσεως, ἥτις δὲν δύναται νὰ γίνῃ τώρα· λοιπὸν νὰ γίνῃ αὔριον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκονται αἱ πιστώσεις· (ἤρχισεν ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν).

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις αὕτη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ πρώτη ἀνάγνωσις ἄνευ συζητήσεως.

§174ΠΟΛΛΟΙ. Πρώτη, πρώτη, (ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις).

§175Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως· πῶς θέλετε νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια χωρὶς νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ αἱ ἐκθέσεις; Λοιπὸν πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια καὶ τὰ Βασιλικὰ διατάγματα καὶ αἱ δύω ἐκθέσεις (θόρυβος). Ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ εἰς ἑκάστην ἀνάγνωσιν καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ Βασιλικὰ διατάγματα καὶ αἱ ἐκθέσεις. (Ἐξακολουθεῖ καὶ περαιοῦται ἡ ἀνάγνωσις τῶν νομοσχεδίων).

§176ΤΙΝΕΣ. Αἱ ἐκθέσεις τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας.

§177ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Βασιλικὰ διατάγματα καὶ αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς· αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν εἰς τὰς συζητήσεις.

§178ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἡ ἀνάγνωσις ἡ ξηρὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρέπει εἰς ἕκαστον νομοσχέδιον νὰ γίνῃ συζήτησις. Βλέπετε πόσον εἶχε δίκαιον ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἐζήτησε μιᾶς ἡμέρας ἢ τὸ πολὺ δύω ἡμερῶν ἀναβολήν; Οἱ ὑπουργοὶ ἔρχονται νὰ δώσωσι λόγον. Λοιπὸν ἡ ἀνάγνωσις εἶναι ὁ λόγος τὸν ὁποῖον θὰ δώσουν; θέλει ἡ πλειονοψηφία νὰ μᾶς ἐμπαίζῃ;

§179ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ὑπάρχει καθιερωμένον, ἐὰν ὑπάρχουν ἐκθέσεις, νὰ ἀναγινώσκωνται, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχουν, νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν· (ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς πιστώσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου).

§180ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πολλὰ δὲν ἔχω νὰ εἴπω. Πέρυσι, κύριοι, ὅτε ἐζητήθη ἡ πίστωσις τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τὰ συναφῆ μὲ αὐτὴν νομοσχέδια, ἀμέσως ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καὶ εἶπον τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν (ἐκτὸς ἐὰν ἐπέλθῃ ἀφορμὴ) νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά. Γνωρίζετε, ἐπεκυρώσατε ἓν νομοσχέδιον καὶ ὅ,τι ἔγινε τὸ ἔχομεν σημειωμένον εἰς τὰ παρὰ τῆς κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δοθέντα ἔγγραφα. Ἡ πίστωσις τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἐχρησίμευσε πρὸς προμήθειαν ὑλικοῦ, ἐξηντλήθη ἡ πίστωσις αὕτη καὶ ἐζητήθη νέα. Δὲν ἔλαβον πρότερον τὸν λόγον, κύριοι, ἀλλὰ λέγω τώρα ἐν ὀλίγοις, ὅτι εἷς τῶν ἰσχυροτέρων λόγων, οἵτινες ὑπεχρέωσαν τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ καὶ νὰ μὴ ἀναβάλῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος εἶναι κατ’ ἐμὲ ὁ κυριώτερος, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέσα τῆς προμηθείας, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ψυχὴν, ὅπως ἀποφύγωμεν ἐνδεχομένους κινδύνους, ἐσταμάτησαν τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐξαντληθέντος τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἐμένομεν μὲ χεῖρας ἐσταυρωμένας ἀπέναντι μιᾶς πολιτικῆς φανερᾶς, τὴν ὁποίαν ἐξεφράσαμεν, καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτὸ ἀναβάλλεται, οὐδεμία προπαρασκευὴ δύναται νὰ γίνῃ, διότι δὲν ἔχομεν πίστωσιν. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἰσχυρότερος τῶν λόγων ὅστις νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν πατριωτισμὸν καὶ ἐπισπεύσῃ τὴν παραδοχὴν τῶν πιστώσεων αὐτῶν.

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ μᾶς φωτίσῃ εἰς τί μετεχειρίσθη τὸ ἓν ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐδόσαμεν πέρυσιν· ἐκτὸς δὲ τούτου, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ.

§182ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ κατάστασις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ὀλίγην ἔχει σχέσιν μὲ τὰ ζητηθέντα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν τοῦ ἑκατομμυρίου, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλαβε γνῶσιν τῶν γενομένων προμηθειῶν. Δὲν ἠρκέσθη ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἰς τὰς δοθείσας πληροφορίας, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ λεπτομερὴς κατάστασις τῶν προμηθειῶν τοῦ ὑλικοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου παρουσιάσθην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατ’ αἴτησίν της, καὶ εἶπον εἰς αὐτὴν ποῦ καὶ ποῦ ἐξωδεύθη τὸ ἑκατομμύριον, φέρων μαζύ μου καὶ τὸν κατάλογον εἰς τὸν ὁποῖον ἦσαν σημειωμέναι αἱ τιμαί· εἶπον ὅτι φρονῶ, ὅτι δὲν συμφέρει ἡ τοιαύτη λεπτομερὴς ἀνάπτυξις τῶν γενομένων προμηθειῶν, ὄχι διότι ὑπάρχει τὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἀποκαλύπτωμεν τὰς δυνάμεις μας καὶ τὰς ἀδυναμίας μας, διότι ὑπάρχουν περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν τὸ ἐπιτρέπουν.

§183ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Σὲ ἠξεύρομεν καὶ ἀπὸ ἄλλοτε.

§184ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Αὐτὰ εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπήν· προσέθηκα πρὸς τούτοις, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, εἰς τὸν ἀπολογισμὸν θέλει φανῆ, καὶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μὴ οὖσα ἐπιτροπὴ ἀπολογισμοῦ ἀλλὰ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν· ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη καὶ εὐχαριστήθη ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς περὶ τῆς ἐφοδιάσεως τοῦ ὑλικοῦ. Τώρα, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω καὶ εἰς ὑμᾶς ὅ,τι εἶπον καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον πρὶν ἐπιψηφίσῃ τὴν αἰτηθεῖσαν πίστωσιν ἢ διὰ νὰ παραδεχθῇ τὰς γενομένας δαπάνας νὰ λάβῃ λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν· παρατηρῶ ὅμως καὶ πάλιν, ὅτι νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ δὲν ἠμπορῶ νὰ κρίνω ὡς ὀρθῶς ἔχον τὸ νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ περὶ ὅλων των γενομένων καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς λεπτομερείας, σᾶς ἀπαντῶ καθὼς ἀπήντησα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ ἑκατομμυρίου ἐπρομηθεύθημεν ὅ,τι ἔλειπεν ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅπλα, πυρίτιδα, μόλυβδον, πυροβόλα, καὶ ὅ,τι ἄλλο ἔλειπεν ὑλικὸν καὶ ἀπαιτεῖτο διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐστερεῖτο, εἰς σπουδαῖον βαθμὸν ἡ ὑπηρεσία. Ἂν αἱ προμήθειαι ἐθεωροῦντο ἐπαρκεῖς, τὸ ἄτοπον ἤθελεν εἶναι μικρότερον· ἀλλὰ προσθέτω ὅ,τι εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι ἐνταῦθα δὲν θέλουν σταματήσει αἱ προμήθειαι, οὔτε διὰ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, οὔτε διὰ τῆς πιστώσεως τῆς αἰτουμένης ἐξαντλοῦνται αἱ ἀνάγκαι τῆς παρασκευῆς· τὸ ἀληθὲς ὅριον τίθεται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τακτικοῦ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. βουλευτὴς εὐχαριστῆται ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν, ἢ ἀπαιτεῖ πλειοτέρας ἐξηγήσεις.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. ὑπουργὸν, διότι οἱ τελευταῖοι του λόγοι δικαιόνουσι τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις ἐζήτησεν ὅπως αἱ πιστώσεις συζητηθῶσι μετὰ τὸν προϋπολογισμόν· διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θέλει φανῆ ὅ,τι ζητοῦν· ὑποθέτω, ὅτι τὸ σῶμα τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ δεχθῇ μὲ τὴν αὐτὴν εὐκολίαν, ἐὰν ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως ἀπαιτῇ θυσίας, ὅπως ἂν ἀπαιτῇ θυσίας ἀνωτέρας τῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους. Νομίζω, ὅτι πᾶσα εἰλικρινὴς Βουλὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ αὐτά. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ περὶ ὑλικοῦ, ἡ ἀπάντησις βεβαίως τοῦ ὑπουργοῦ δὲν μὲ εὐχαριστεῖ, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ὑποθέσω, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἐξωδεύθησαν διὰ μόνον ὑλικόν· τὸ δὲ νὰ μὲ εἴπετε ὅτι ἐξωδεύθησαν εἰς ὅπλα καὶ πυρίτιδα, αὐτὸ δὲν εἶναι νέον, διότι τοῦτο ἦτον ἑπόμενον. Εἰς τὸ μέρος λοιπὸν αὐτὸ δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος.

§186ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Τί θέλετε;

§187ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ὑμεῖς δὲν γνωρίζετε αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ εἴπω ἐγώ.

§188ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκαλύπτωμεν οὔτε τὰς δυνάμεις μας, οὔτε τὰς ἀδυναμίας μας· αὐτὸ νομίζω ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι δὲν προσβάλλει τοῦτο, ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν.

§189ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ πράγματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ καλύπτωνται, νὰ μὴ γίνωνται γνωστὰ, νὰ μὴ συζητῶνται δημοσίως, τὸ παρετηρήσατε καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἐζήτησε νὰ τὰ φανερώσετε. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἐπροσπάθησε μάλιστα νὰ σᾶς ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκφράσητε τὴν πολιτικήν σας, καὶ ἄν δὲν τὸ κατώρθωσεν, ἐπροσπάθησεν ὅμως νὰ τὸ κατορθώσῃ, διότι ὑμεῖς καθιερώσατε πολιτικὴν φανεράν. Καὶ τώρα, ἐρωτῶν ὑμᾶς περὶ τῶν προμηθειῶν, ἐσκέφθην μὴ δύναται νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας τοῦτο. Σήμερον συζητοῦνται εἰς ὅλα τὰ κράτη ὅλαι αἱ προμήθειαι, καὶ ὄχι κατὰ ποσὸν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, ἀλλὰ κατὰ ποιόν· ἐγκαταλείπονται αἱ παλαιαὶ ἐφευρέσεις καὶ μέθοδοι, καὶ ἄλλαι τίθενται εἰς ἐνέργειαν καὶ μεταβάλλουν τὴν στρατιωτικὴν τάξιν. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιοῦτον εἶναι τὸ νέον τοῦτο δίκαιον, αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ κάμετε εἶναι τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, καὶ ἐννοεῖτε ὅτι δὲν εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο· εἶναι τί τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει, διότι ὅταν μὲ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν ὁπλισθῶμεν διὰ τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα ἐγκατέλειψαν ὅλα τὰ ἄλλα ἔθνη.......... τοῦτο δὲν τὸ λέγω ὅτι τὸ ἐκάματε, ἀλλὰ θέλω νὰ μάθω ὅτι τὰ ὅπλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠγοράσατε εἶναι ὅπλα τῆς τελευταίας μεθόδου.

§190ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς συζητήσεως δὲν τὸ ἀποκρούω, κατὰ ποσὸν, ἐάν τις τῶν βουλευτῶν θέλῃ νὰ τοῦ δοθοῦν πληροφορίαι· περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, κατὰ πόσον τὸ σύστημα τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα εἶναι χρήσιμον εἰς τὸν τόπον, τότε πρέπει νὰ δοθοῦν αἱ ἀναγκαῖαι πληροφορίαι, ὅταν πρόκειται περὶ τούτου· τότε γίνεται συζήτησις· σπανίως ὅμως τὰ ἀπὸ βουλευτικὰ σώματα, διότι αὐτὸ μένει ἐκτὸς τῶν πολιτικῶν σωμάτων, καὶ συζητεῖται ἐκεῖ ὅπου ἡ συζήτησις δύναται νὰ φέρῃ τὸν ἀπαιτούμενον καρπόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βουλὴν, βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἔγεινε χρῆσις καλὴ ἢ κακὴ, καὶ ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἐγὼ φρονῶ κύριοι ἐν πεποιθήσει, ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἐγένετο ἡ προμήθεια ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέρου ποσοῦ. Ἐάν τις ἀμφιβάλλῃ, ἂς ζητήσῃ πληροφορίας, ἐὰν αὐτὸ νομίζῃ ὅτι θέλῃ φέρει καλὸν ἀποτέλεσμα.

§191ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν.

§192ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σταδίου τὶ θέλετε νὰ σᾶς εἴπω; Σᾶς εἶπον, ὅτι ἠγοράσαμεν ὅπλα, πυρίτιδα, πυροβόλα κλπ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, δὲν τὴν θεωρῇ τοσοῦτον ἱκανὴν, ὥστε νὰ φανερώσωμεν ὅλας τὰς δυνάμεις μας καὶ ἀδυναμίας μας, δὲν εὑρίσκω καμμίαν δυσκολίαν, ἀρκεῖ μόνον ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ θέλει.

§193ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, εἶναι περιττόν.

§194ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀφοῦ ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν..........;

§195ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω αὐτὴν τὴν τακτικὴν καὶ τὴν κατακερματισμέναν συζήτησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὸ κεφάλι μου εἶναι, περιμένω εἰς τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τῶν πιστώσεων, τί κύριοι; νὰ ἔλθῃ ὁ πρωθυπουργὸς νὰ ἐκθέσῃ τὴν γενικὴν πολιτικήν του, ὁποία ἡ ἐξωτερικὴ, ὁποία ἡ ἐσωτερικὴ, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς μίαν γενικὴν τακτικὴν συζήτησιν· αὐτὴν τὴν κερματισμένην συζήτησιν δὲν τὴν ἐννοῶ.

§196ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέχομαι πᾶσαν συζήτησιν.

§197ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ τακτικὴ λοιπὸν εἶναι καὶ ἔσεται, ἀφοῦ ἀναγνωσθῇ ἡ πίστωσις, ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ ἔλθῃ ὁ πρωθυπουργὸς καὶ μᾶς εἴπῃ· κύριοι, προσδιώρισα τὴν δεῖνα ἡμέραν νὰ ἐκθέσω τὴν ἐξωτερικὴν καὶ ἐσωτερικὴν πολιτικήν μου, εἶναι αὐτή. Τότε θὰ φωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ κοινόν.

§198Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι! εἶπον πρότερον, ὅτι πρέπει νὰ τακτοποιήσωμεν τὴν συζήτησίν μας καὶ ἡ τάξις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοιούτου ζητήματος τόσον σοβαροῦ ἀπαιτεῖ τὸ ἑξῆς, ν’ ἀναγνωσθῶσι πρῶτον τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔρχονται πρὸς κύρωσιν Βασιλικῶν διαταγμάτων χορηγούντων πιστώσεις τινάς· πρώτη κατηγορία. Δεύτερον, αἱ ἐκθέσεις αἱ συνοδεύουσαι τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ σχετικά. Τρίτον, νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια ἅτινα ζητοῦν πιστώσεις διὰ τὸ μέλλον ὁμοῦ μὲ τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις· δευτέρα κατηγορία· καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειοψηφίας καὶ ἐντεῦθεν ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις. Αὐτὴ εἶναι τάξις ἥτις πρέπει νὰ συνοδεύσῃ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, καὶ ἀντὶ τούτου αἴφνης παρατηρῶ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τελευταίου, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ χορηγήσωμεν ἓν ἑκατομμύριον διὰ τὸ ὑλικὸν τοῦ στρατοῦ, αὐτὸ εἶναι τὸ τελευταῖον· προηγοῦνται τὰ νομοσχέδια πρὸς κύρωσιν Βασιλικῶν Διαταγμάτων. Ἑπομένως θεωρῶ ὅτι ἀμέσως ἐκ πρώτης ἀφετηρίας παρεισέφρυσε μία ἀνωμαλία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ἐγὼ χωρὶς ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἐπιφυλαττόμενος εἰς τοῦτο εἰς τὴν τακτικὴν συζήτησιν, ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐνθυμίσω μίαν ἐπαγγελίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. πρωθυπουργοῦ, ὑποβάλλοντος εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τὰ νομοσχέδια ταῦτα; Τί λέγει ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὅταν ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδια. (ἀναγινώσκει). Κύριοι! Τί καθαρώτερον ἄλλο ἀπ’ αὐτό; Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν καὶ πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ εἶσθε ἀπόντες ἐπὶ 7 ἢ 8 μῆνας καὶ ἀφοῦ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἡμεῖς ἐδιοικήσαμεν ἄνευ τῆς παρουσίας σας, σήμερον ὀφείλομεν νὰ σᾶς δώσωμεν λόγον τῆς διοικήσεώς μας, τοῦ παρελθόντος, τοῦ ἐνεστῶτος καὶ τοῦ μέλλοντος, καὶ πρὸς τοῦτο σᾶς ὑποβάλλομεν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ ἐπιφυλαττόμεθα ἀπὸ σήμερον νὰ σᾶς δώσωμεν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Καὶ ὅταν, κύριοι ὑπουργοί, φέρετε νομοσχέδια πρὸς κύρωσιν, χωρὶς ἐκθέσεως περιλαμβανούσης τοὺς λόγους τῆς πολιτικῆς σας, ἐννοεῖται ὅτι αὐτοὺς τοὺς λόγους πρέπει νὰ τοὺς ἐκθέσητε σήμερον· ἀπὸ τοῦδε εἶσθε δοσίλογοι. Μᾶς εἴπατε πρότερον ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ καταντήσωμεν οἰκονομολογικὸν ἓν ζήτημα τοιοῦτον πολιτικόν. Ἐδῶ περικλείεται ἡ πολιτική σας καὶ ὀφείλετε νὰ μᾶς ἐξηγήσητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν πολιτικήν σας τόσον εἰς τὸ παρελθὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ μέλλον, καὶ κατόπιν, ἀφ’ οὗ ἀρχίσετε τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λόγων οὓς ὀφείλετε νὰ δώσητε, θὰ ἔλθωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἀντιπαρατηρήσωμεν ὅπου διαφωνοῦμεν. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον, κ. πρωθυπουργὲ, ἐπικαλούμενος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς ὁ ἴδιος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πανηγυρικῶς εἴπατε ὅτι θὰ κάμετε, ἐπικαλοῦμαι τὴν ὑπόσχεσίν σας καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔλθητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐξηγήσητε τὴν πολιτικήν σας τόσον πρὸς τὸ παρελθὸν ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὸ μέλλον, καὶ κατόπιν θὰ φέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς παρατηρήσεις μας. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως.

§199ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι σήμερον καιρὸς πλέον.

§200ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον!

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια, αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 παρὰ ¼.