1867.10.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6

Τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1867.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 11. Π. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ταμίου καὶ τὸ ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κυρίου Σαφάκα. Νομίζω, ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ προτάξωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου· λοιπὸν......

§4Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Βουλὴν πρότασις περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ταμίου· ἡ πρότασις αὕτη οὔτε ἐτυπώθη οὔτε διενεμήθη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθη, ἀλλὰ δὲν διενεμήθη, ἀλλ’ ἡμεῖς ὀφείλομεν κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ περαιώσωμεν πρῶτον τὰς ἀρχαιρεσίας.

§6Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ὑπεβλήθη· ἐὰν τὸ προεδρεῖον δὲν ἠθέλησεν, ἢ δὲν εὐηρεστήθη, ἢ δὲν εἶχε τὸν ὑλικὸν καιρὸν νὰ τὴν τυπώσῃ, τοῦτο δὲν ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα ἀπὸ ἐκεῖνον ὅστις τὴν ὑπέβαλε, καθὼς καὶ ἀπὸ πάντα ἄλλον, νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ· τοῦτο κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι ζήτημα, καὶ μάλιστα ἀφοῦ σήμερον πρόκειται περὶ ἐκλογῆς, καὶ ἡ πρότασις ἐμπεριέχει τὴν κατάργησιν. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις ὡς κατεπείγουσα, καὶ οὕτω δυνάμεθα νὰ τὴν ψηφοφορήσωμεν, διότι ἡμεῖς θέλομεν κατάργησιν καὶ πρόκειται περὶ ἐκλογῆς. Ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ἐξετέλεσεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ· ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, ἀλλὰ τὸ προεδρεῖον οὔτε ἐτύπωσεν οὔτε διένειμεν αὐτήν. Κατὰ συνέπειαν ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν αὐτὴν ὡς κατεπείγουσαν, καὶ ἀπαιτῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν παραδέχεσθε οὔτε ν’ ἀναβληθῇ;

§8Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ κατεπεῖγον, τότε συζητοῦμεν ἂν πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§9ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος, εἶμαι ὑπὲρ τῆς συζητήσεως· ἀλλ’ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης εἶπε χθὲς τὰ ἐναντία, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν πρόεδρον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπροχώρησε· λοιπὸν ἀφοῦ ἐπροχωρήσαμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ στραφῶμεν ὀπίσω, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν· ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἀλλὰ παραξενεύομαι διότι ὁ κύριος Μαυρομιχάλης λέγει σήμερον ἄλλα.

§10Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ἀδιαφορίαν τοῦ προεδρείου τοῦ νὰ μὴ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γόνδικα, διότι τὸ προεδρεῖον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του καὶ κατὰ συνέπειαν παρέβη τὸν κανονισμόν.

§11ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν νομίζω ὅτι εἶναι ὁ Κ. Γόνδικας, ἐὰν δὲν σφάλλω· χθὲς λοιπὸν παρακληθεὶς εἶπεν, ὅτι ἀποσύρει τὴν πρότασιν.

§12ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§13ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι, ὅταν ἡ Βουλὴ ἤλλαξε γνώμην καὶ προέταξε τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου, ἐγὼ εἶπον ὅτι ἀπαιτῶ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ἡ ὁποία νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἀλλ’ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο ἐγένετο παραδεκτόν. Ἀλλ’ ἐν τοσούτῳ ἡ ἐκλογὴ ἀπεφασίσθη ν’ ἀναβληθῇ διὰ σήμερον· κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ σήμερον θέλει ἀποφανθῆ ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης δὲν εἶπεν ὅτι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι ἡ πρότασις αὕτη τῆς καταργήσεως πρέπει νὰ προταχθῇ. Ἐγὼ ὑπέβαλα τὴν πρότασιν, τὴν ἐζήτησε τὸ προεδρεῖον καὶ κατετέθη ἐνώπιόν του· τότε ὁ Κ. Μαυρομιχάλης εἶπεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ταμίου ἀνάγεται εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῇ· ἀλλὰ σήμερον ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς παρεμπιπτούσης προτάσεως, διατί τὸ προεδρεῖον νὰ ἀμελήσῃ εἰς τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν τῆς προτάσεως, καὶ ἐπειδὴ σήμερον ἤλθομεν εἰς τὴν ἀντίθετον θέσιν, καλῶς ἐποίησε νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ αὐτὸ, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ κατεπεῖγον τῆς προτάσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι κατεπείγουσα, τότε βεβαίως θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου, ἀφοῦ σήμερον ὁλόκληρον τὴν νύκτα ἐσυμβιβάσθησαν (ψιθυρισμοί).

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ζητοῦν σήμερον νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§15Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂς μὴν ἐξετάσωμεν τί ἔγεινε χθὲς, διότι χθὲς ἡ μία μερὶς κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως γείνῃ ἡ ἐκλογὴ, ἡ δὲ ἄλλη μερὶς ἐπρότεινε τὴν κατάργησιν· ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ γείνῃ τὸ ταμεῖον, διότι ἐβλέπαμεν ὅτι θὰ βραδύνῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, καὶ δι’ αὐτὸ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης εἶπε νὰ προβῇ ἡ ἐκλογὴ, ἀλλ’ αὕτη ἐματαιώθη· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια· ἂν θέλωμεν νὰ τὴν παραγνωρίσωμεν, ἄλλο πρᾶγμα. Σήμερον εἶναι ἐκκρεμὴς πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ ταμείου, ἥτις πρέπει νὰ προταχθῇ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ σύγχυσις· διότι ὑποθέσατε ὅτι ἐκάμαμεν τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐξελέχθη ὁ ταμίας· αὐτὸς βεβαίως θὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας του· κατόπιν ὅταν συζητήσωμεν καὶ παραδεχθῶμεν νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις αὕτη, δὲν θὰ φέρωμεν μίαν σύγχυσιν εἰς τὴν ἐργασίαν; Λοιπὸν πρέπει νὰ προταχθῇ σήμερον ἡ πρότασις αὕτη τῆς καταργήσεως, καὶ δὲν εἶναι δύσκολον, ἅμα ἀποῤῥιφθῇ ἡ κατάργησις, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ματαία, διότι τὰ πρακτικὰ ἐκυρώθησαν, τὰ ὁποῖα ῥητῶς λέγουν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐκ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ προκαλέσωμεν νέαν συζήτησιν.

§17Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θέλουν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ δεδικασμένα; Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§18Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις διὰ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι καὶ περιττὴ καὶ ἄσκοπος, αἱ δὲ ἀποδιδόμεναι μομφαὶ εἰς τοὺς ζητοῦντας τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου δὲν ἔχονται οὐδεμιᾶς ὑποστάσεως, καθόσον ὅ,τι ζητοῦσι προβλέπεται ἀπὸ τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς· ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γόνδικα, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δύναται νὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ οὐδὲν κακὸν ἐπέρχεται ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ περὶ τῆς συζητήσεώς της εἰς ἄλλην συνεδρίασιν καὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου.

§19ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§20ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Χωρὶς νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ; αὐτὸ εἶναι παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ. Τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θέσῃ τὸ προεδρεῖον εἶναι ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἀλλάξῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§21ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω τὸ ζήτημα «ἐὰν ἡ Βουλὴ συγκατατίθεται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄλλο.

§23ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§24ΕΤΕΡΟΙ. Σχετικῶς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα.

§25Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί πρόκειται σήμερον νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλή; ἐὰν θέλῃ ἢ ὄχι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου· αὔριον νομίζετε, ὅτι ἐὰν θέλῃ ἢ ὅταν θέλῃ ν’ ἀποφασίσῃ, θὰ εὕρῃ καμμίαν δυσκολίαν; Λοιπὸν ὅλη αὐτὴ ἡ φιλονεικία εἶναι ματαία καὶ πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γόνδικα.

§26ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀναγνώσατε, κύριε πρόεδρε, τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ (θόρυβος.)

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι, διότι τὰ πρακτικὰ διαλαμβάνουν.

§28ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ ἡ ἐκλογὴ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Γόνδικα;

§29ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅταν ἔρχεται παρεμπίπτουσα πρότασις, ἥτις ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ ταμείου, εἶναι πρότασις προδικαστική, ἥτις αὐτοδικαίως πρέπει νὰ προταχθῇ, καὶ ἂν ἀποῤῥιφθῇ, τότε θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν· ἀφοῦ χθὲς δὲν ἐπεραιώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ ταμίου, δὲν ἀπωλέσθη τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζητήσωμεν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§30ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ κατάργησις τοῦ ταμείου ἐφάνη ἓν κενὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προληφθῇ δι’ ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου. Ἡμεῖς ἀνεγνώσαμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Γόνδικα καὶ εἴδομεν ὅτι ἐμπεριέχει τρία τέσσαρα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν χωρὶς προηγουμένως νὰ τὰ μελετήσωμεν, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Γόνδικας θέλει εἶναι διαδικασία ὁλόκληρος· ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν μόνον τὴν κατάργησιν πρὶν, πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἡ Βουλὴ, πῶς θὰ γίνῃ τοῦτο.

§31ΤΙΝΕΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§32ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁσάκις παρουσιάζεται πρότασις τοῦ νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή· λοιπὸν ἐγὼ προτείνω νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ταμίου· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη παμψηφεὶ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ προεδρεῖον ἤρχισε τὴν ἐκλογὴν καὶ διεκόπη (θόρυβος).

§34Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐκλογὴ δὲν προέβη, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία· τὸ λέγουν καὶ αὐτὰ τὰ πρακτικά. Αὐτὸς ὁ λόγος ἀρκεῖ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἶναι ἄκυρον· λοιπὸν ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν· τίποτε δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ προτάξωμεν ταύτην, καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ, καθὸ παρεμπίπτουσα, ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Γόνδικα περὶ καταργήσεως τοῦ ταμείου· ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένετο τοιαύτη πρότασις δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογήν. Ὥστε ὁ λόγος, ὅτι ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατισχύσῃ τῆς ἄλλης προτάσεως, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο πλήρης καὶ ἑπομένως, ὅ,τι ἔλαβε χώραν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι ἄκυρον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται τὸ προεδρεῖον νὰ θέσῃ εἰς συζήτησιν τοιοῦτον ζήτημα, διότι ἐμποδίζεται ἀπὸ τὸν κανονισμόν.

§36ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔθεσα τὸ ζήτημα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἂν πρέπει δηλ. νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις.

§37ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν θέλῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Γόνδικα. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

§39ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν πρέπει νὰ ᾖναι ὅσοι ἀπαιτεῖ ὁ κανονισμός. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δεκαπέντε).

§41ΤΙΝΕΣ. Εἶναι διὰ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὸ ζήτημα. «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Γόνδικα, λέγουσι Ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι». (Ἐγένετο ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Πέτρου καὶ Ἠλία Μαυρομιχάλη.) ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις διὰ ψήφων 76 κατὰ 40.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐκτιμήσεως τοῦ ἐλαιοκάρπου Κερκύρας. Ἡ Βουλὴ θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ μὴ τὸ ἀναγνώσω, διότι εἶναι ἐκτεταμένον· τὸ καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον.

§44Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μένῃ καιρὸς εἰς ἡμᾶς νὰ ἐργασθῶμεν, καθόσον καὶ τὸ προεδρεῖον μᾶς εἰδοποίησεν ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐξέλεγξιν, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὴν Βουλὴν, νὰ ὁρίσῃ ὥραν ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων τοὐλάχιστον τὴν 11.

§45ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§46ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶμαι ὁ πρῶτος ὅπου τὸ ἐζήτησα, καὶ πρέπει οἱ βουλευταὶ νὰ σκεφθοῦν ποίαν ὥραν ἀκριβῶς νὰ ἀρχίζωμεν τὰς συνεδριάσεις, διότι καὶ σήμερον μερικοὶ ἤλθαμεν ἀπὸ τὰς 10 καὶ ἡ συνεδρίασις ἤρχισε μόλις εἰς τὰς 11½· πρέπει νὰ παρακληθῶσιν οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ ἔρχωνται προτήτερα, διὰ νὰ μὴ δίδωμεν λαβὴν εἰς αἰτιάσεις καὶ μεμψιμοιρίας· πρέπει ἡμεῖς πρῶτοι νὰ δώσωμεν τὸ καλὸν παράδειγμα. Ποίαν ὥραν θέλουν οἱ περισσότεροι;

§47ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἑκατοντάκις ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐν τούτοις καταλληλοτέρα ὥρα ἀπὸ τὴν 12 δὲν εὑρέθη.

§48ΤΙΝΕΣ. Ἡ δωδεκάτη.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται ὅτι τὴν 12 ὥραν ἄρχονται αἱ συνεδριάσεις. Τώρα θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ταμίου. (Ἐγένετο ἡ ψηφοφορία καὶ ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν του ἀντιπροέδρου Κ. Κορφιωτάκη καὶ τῶν βουλευτῶν Βοϊδῆ Μαυρομιχάλη καὶ Γ. Ζουμπουλάκη). Ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 123, ἐξελέχθη δὲ διὰ ψήφων 81 κατὰ 36 λευκῶν ὁ κύριος Δ. Βροντίσης· τρεῖς ἦσαν ὑπὲρ τοῦ Κανελλοπούλου, μία ὑπὲρ τοῦ Μπουκίδη καὶ μία ὑπὲρ τοῦ Ζουμπουλάκη. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Σαφάκα, τὸ ὁποῖον χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ σήμερον. Ποῖος ἔχει τὸν λόγον;

§50ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Χθὲς ἐγένετο λόγος, κύριοι, ἐν ἀπουσίᾳ μου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀπαντήσω, περὶ τοῦ ἂν ὁ βουλευτὴς Κ. Τσώκρης καὶ ὁ βουλευτὴς Κ. Σαφάκας ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, διότι ὁ μὲν πρῶτος ἔλαβεν ἐπιμίσθιόν τι, ὁ δὲ δεύτερος ἐπροβιβάσθη· ὀλίγιστα ἔχω νὰ εἴπω περὶ τούτου καὶ μένει εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ν’ ἀποφασίσητε. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν στρατηγὸν Κ. Τσώκρην, λέγω, ὅτι τὸ Σύνταγμα δύω κατηγορίας ὁρίζει, αἵτινες ἀφαιροῦν τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, εἶναι ὁ διορισμὸς εἰς ὑπηρεσίαν καὶ ὁ προβιβασμὸς κατ’ ἐκλογήν. Καὶ εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις οἱ διορισμοὶ αὐτοὶ καὶ οἱ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοὶ συνεπάγουν τὴν ἀπώλειαν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος· ἀλλ’ ὁ στρατηγὸς νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάγεται εἰς οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν· αὐτὸς ἔλαβεν ἓν ἐπιμίσθιον χιλίων διακοσίων δραχμῶν κατ’ ἔτος, δὲν λαμβάνει δὲ αὐτὸ ἕνεκα διορισμοῦ, διότι δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ, διότι αὐτὸς εἶναι διωρισμένος καὶ ἑπομένως ἡ ἀντιμισθία ἢ προσθήκη αὕτη δὲν ἀποτελεῖ νέον διορισμόν. Δὲν δύναται δὲ νὰ γίνῃ λόγος περὶ προβιβασμοῦ, διότι τὸν ἴδιον βαθμὸν εἶχε καὶ πρίν· ἄρα, κατ’ ἐμὲ, κατὰ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος δὲν ὑπάγεται εἰς οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ προσθήκη ἀντιμισθίας εἴς τινα τῶν βουλευτῶν ἀποτελεῖ τὶ, τὸ ὁποῖον χωρὶς νὰ ᾖναι προβιβασμὸς ἢ διορισμὸς εἶναι ἓν ἐξ ἐκείνων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύναται ἡ ἐξουσία νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς ἐπηρεασμὸν, καὶ τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἤθελε ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας· ἀλλὰ λέγω, ὅτι καὶ τοῦτο δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν ῥηθέντα Κύριον Τσώκρην, διότι τὸ ἐπιμίσθιον εἶναι διὰ διατάγματος πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐφαρμοζομένου εἰς πάντα, ἔχοντα τὸ δικαίωμα· καὶ ἐὰν ἤθελε δοθῆ ἐπιμίσθιον κατ’ ἐκλογὴν, ἠδύνατο κάπως νὰ ἀμφιβάλλῃ τις, ἀλλὰ οὐδὲ τοῦτο δὲν εἶναι, διότι ὁ στρατιωτικὸς Τσώκρης δὲν εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ διάταγμα τῆς 25 Ἰανουαρίου 1841 περὶ προσθήκης εἰς τὰ σώματα ἓξ θέσεων τῶν ὑποστρατήγων (ἀναγινώσκει τὸ διάταγμα.) Ἐδῶ δὲ εἶναι καὶ τὸ βιβλίον τοῦ ἀρχείου, ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται, ὅτι οἱ λαμβάνοντες τὸ ἐπιμίσθιον 5, σήμερον εἶναι ὁ στρατηγὸς Κολοκοτρώνης, ὁ Μαυρομιχάλης κτλ. Ὁ Τσώκρης καὶ ὁ Ζέρβας εἶναι κατὰ σειρὰν τῆς ἀρχαιότητος. Νὰ μὴ σᾶς φανῇ παράδοξον ἡ ἀρχαιότης· εἶναι τινὲς, οἵτινες ὡς ὑποστράτηγοι εἶναι ἀρχαιότεροι, ἀλλὰ ἀπώλεσαν τὴν σειράν των, διότι μετέβησαν ἀπὸ τὴν προικοδοτημένην εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα καὶ ὁ χρόνος αὐτὸς δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν ἀρχαιότητα. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Σαφάκα, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν πληροφορίας περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τούτου, ἐὰν ἔγινε κατ’ ἐκλογὴν ἢ κατ’ ἀρχαιότητα, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω. Κατὰ τὴν συνείδησίν μου, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀπαντήσω καλλίτερα, καὶ ἀναγινώσκω τὴν ἐπίσημον ἀπάντησιν, ἐξ ἧς φαίνεται πῶς εἶχε τὸ πρᾶγμα ὅταν προετάθη ὁ προβιβασμὸς (ἀναγινώσκει τὴν ἀπάντησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν). Θεωρῶ ἀναγκαῖον, κύριοι, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω, νὰ ὑποστηρίξω μόνον τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, ὅτι ὅταν ἐσυζητεῖτο τὸ Σύνταγμα καὶ ἐτέθη τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ περὶ προβιβασμοῦ καὶ διορισμοῦ, οὐδεὶς βεβαίως τῶν τότε πληρεξουσίων εἶχε κατὰ νοῦν τοῦτο, ἀλλὰ μόνον τὰ σώματα τὰ στρατιωτικὰ ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι κανονισμένα διὰ νόμου καὶ τὸ δίκαιον κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ· τὴν φάλαγγα τότε, ὅτε ἐσυζητεῖτο αὐτὸ, δὲν τὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, διότι ἀπετέλει σῶμα αὐθύπαρκτον συνδεδεμένον καὶ ὑπαγόμενον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου. Τὸ Σύνταγμα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸν περὶ προβιβασμῶν νόμον, ὅστις ὑπῆρχεν πρὸ τῆς συστάσεως τῆς φάλαγγος, διότι ἡ φάλαγξ εἰσήχθη μετὰ ταῦτα καὶ ἐσυζητήθη εἰς τὴν τελευταίαν σύνοδον. Αὐτὸ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, νομίζω καὶ οὕτω σκεπτόμενος, φρονῶ ὅτι ἐντὸς τοῦ γράμματος καὶ τοῦ πνεύματος ἐμπεριέχεται ὁ προβιβασμός. Ἄλλως τε παρατηρῶ καὶ τοῦτο. Ὁ κύριος Σαφάκας εἶναι καὶ ἔσεται ὁ μόνος, ὅστις εὑρέθη εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν, διότι μετὰ τὴν πλήρωσιν τοῦ νόμου, οὐδεὶς ἀνεξελέγκτως ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ, χωρὶς νὰ ᾖναι βέβαιος, ὅτι θέλει ἀπολέσει τὸ δικαίωμά του.

§51Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὶν ἢ, κύριοι, συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὅπερ κατὰ πρῶτον παρουσιάζεται, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε χθὲς ὁ Κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν σήμερον δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ Σώματος ἐνήργησε· κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ τὸ σῶμα ἐσχόλαζεν, ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ ἦτο κυρία νὰ δώσῃ οἱανδήποτε ἑρμηνείαν, ἐπιφυλασσομένης τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ κυβέρνησις διέταξεν ἐκλογὰς, καὶ μάλιστα ὁ Κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀπόφασίν του, ἀλλὰ, θέλων νὰ ὑπεξέλθῃ, εἶπεν, ὅτι, «ἐγὼ μὲν οὕτω διέταξα, ὁ δὲ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ἀντίθετον γνώμην». Ἀφοῦ πρῶτον εἶναι φανερὸν, κύριοι, ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ὀρθὴ, θέλω ἀποδείξει διὰ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν νόμων, ὅτι ὁ προβιβασμὸς τοῦ Κ. Σαφάκα συνεπάγεται τὴν ἀπώλειαν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, καθὼς καὶ ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ ὑποστρατήγου Κ. Τσώκρη. Κύριοι, ἐξ ὅσων ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιπαρατηρήσω διὰ τῶν νόμων, ὅτι αἱ κρίσεις του δὲν εἶναι ὀρθαί. Καὶ ἐν πρώτοις, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ κυρίου Σαφάκα· ὁ κύριος Σαφάκας ἀνήκει εἰς τὴν φάλαγγα εἴτε τὴν προικοδοτημένην, εἴτε τὴν ἐνεργὸν, διότι ὁ νόμος ὁ καθολικὸς, ἀφοῦ σήμερον καὶ ἔκτοτε ὑπάρχει ἡ φάλαγξ, εἶναι ὁ αὐτὸς καὶ μένει ἀμετάβλητος. Ἡ φάλαγξ ἐσυστήθη κατὰ τὰ 1835· τὰ διατάγματα τοῦ 1835, κύριοι, καὶ τὸ τοῦ 1838 ἐπέχουσι τόπον νόμων, διότι εἶναι προγενέστερα τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Ἡ φάλαγξ ἔκτοτε εἶχε δύω καταστάσεις· καὶ ἡ μία, ἡ προικοδοτημένη, δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὴ, ἦτο κατ’ αἴτησιν τοῦ φαλαγγίτου. Ἡ κατάστασις ἐκείνη ἦτο ἐνεργός· τοῦτο προβλέπεται ὁριστικῶς ἀπὸ τὸ διάταγμα τῆς 20 7βρίου 1837, ὅπερ ὑπαγάγει τοὺς φαλαγγίτας εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ βάρη ἄνευ ἐξαιρέσεως. «Οἱ Φαλαγγῖται ὑπόκεινται κτλ.» Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ τῆς φάλαγγος καὶ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ· ὁ ἀξιωματικὸς τῆς φάλαγγος εἶναι ἐνεργὸς, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος τῆς φάλαγγος τοῦ νόμου τοῦ 1856, δι’ οὗ δὲν δύνανται νὰ χάσωσι τὸν βαθμόν των, εἰμὴ ἐπὶ τῇ αἰτήσει των, ἢ δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως· ὥστε, κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ κατὰ τοὺς Νόμους, ἡ φάλαγξ εἶναι ἐνεργὸς, περιέχει αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ νομίμου στρατοῦ. Ἀλλ’ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι εἰς τὰ 1856 ἐπῆλθε νόμος, ὁ ὁποῖος ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς Φαλαγγίτας, καὶ τοὺς δίδει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν μισθοδοσίαν τὴν ἐθεώρησεν ὡς σύνταξιν· καὶ πραγματικῶς ἀπώλεσαν τὰ στρατιωτικὰ δικαιώματα, καὶ, ὡς αὐτὸς ἀξιοῖ, οὔτε ἀρχαιότης ὑφίσταται. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπῆλθεν ὁ νόμος τοῦ 1856 κατόπιν τῆς συγχωνεύσεως τῆς ὁροφυλακῆς καὶ τοῦ νομίμου στρατοῦ· μέχρι τότε οἱ φαλαγγῖται ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Ὅταν ὅμως ἐπῆλθεν ἡ συγχώνευσις, ὅταν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον διὰ τὸν τόπον ὅπως ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους ἐνεργῆται ὑπὸ τοῦ στρατοῦ τοῦ μονίμου, τότε ἡ ὁροφυλακὴ διελύθη, καὶ οἱ στρατιῶται τῆς φάλαγγος δὲν ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ἔχουν μέρος εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα· καὶ διὰ νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην αἰτήσεως ἀδειῶν, καὶ συμβῇ ἀφορμὴ καταδιώξεως κατ’ αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δι’ αὐτὸ ἐδέησε καὶ ἦλθεν ὁ νόμος τοῦ 1856, ὅστις εἶπεν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος τίθενται εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν, δὲν ἔχουν τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἀδειῶν, καὶ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν θεωρεῖται ὡς σύνταξις· διότι ἄλλως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἂν παρατηρήσητε τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος, καί τοι διατελοῦντες ἐν ἀδείᾳ, ὑποβάλλονται εἰς ὅλας τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις. Τί λέγει τὸ 2 ἄρθρον τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος τοῦ νόμου τοῦ 1856; «Ὁσάκις θεωρηθῇ κτλ.» Βλέπετε, κύριοι, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν κατάστασιν τῶν σήμερον ἀποστράτων· ἐπὶ τούτων ἡ κυβέρνησις δὲν ἐξασκεῖ οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν· ἔχουν μόνον τὸ δικαίωμα νὰ φέρουν τὰς στολάς. Ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν ὅμως τῆς φάλαγγος δὲν γίνεται οὕτω· οὗτοι ὑπάγονται εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι σῶμα ἐνεργὸν, ὑπαγόμενον εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ὁμοιάζει, Κύριοι, τοὺς ἐν ἀδείᾳ ἀνθυπασπιστὰς· δι’ αὐτοὺς προεκλήθη εἷς νόμος, ὅστις εἶπεν, ὅτι ὑπάγονται εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν· ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται αὐτοὺς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς νὰ τοὺς ἀνακαλέσῃ, ὁπόταν ἡ ὑπηρεσία λάβῃ ἀνάγκην; Λοιπὸν, κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ φάλαγξ αὕτη δὲν εἶναι ἐνεργὸς, δὲν ἔχει πλέον δικαίωμα ἀρχαιότητος, οὔτε τάξιν· οἱ λόγοι, κύριοι, τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, δι’ ὧν ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν ταύτην, εἶναι λόγοι, οἵτινες ἀντίκεινται διαῤῥήδην πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ὅτι, Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τούτου, ὅτι οἱ σημερινοὶ κατάλογοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχουν μίαν τάξιν, δὲν τίθενται ἀνεξετάστως ὑπεράνω τοῦ ἄλλου· καὶ ἀπόδειξις ὅτι ὑφίσταται ἡ ἀρχαιότης, ὅτι σήμερον προβιβάζεται ὁ εἷς καὶ αὔριον ὁ ἄλλος. Ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, καὶ ὅτι ὁ κύριος Σαφάκας ἐπροβιβάσθη κατ’ ἐκλογὴν, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι οὗτος δὲν εἶχε τὸν πρῶτον ἀριθμὸν ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον τῆς ἐπισήμου στρατιωτικῆς ἐφημερίδος, ὅπου προδήλως καταφαίνεται ὅτι «λοχαγοὶ τῆς φάλαγγος εἶναι οἱ ἑξῆς, κλπ. Σαφάκας», λέγω, ὅτι πρὸ τοῦ κυρίου Σαφάκα ὑπάρχουν δέκα. Μόνον, κύριοι, κατὰ τοῦτο διαφέρει ἡ φάλαγξ τοῦ μονίμου στρατοῦ, ὅτι ἡ παράβλεψις τῆς ἀρχαιότητος δὲν συνεπάγεται ἀποζημίωσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ, κύριοι. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὑφίσταται. Διατὶ λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς μεταξὺ τόσων νὰ ἐκλέξῃ τὸν Κ. Σαφάκαν; καὶ δὲν ὑπάρχει ὑπόνοια, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁμιλῶ ἀφῃρημένως, ἠθέλησεν αὐτὴν τὴν εὔνοιαν νὰ τὴν ἀπονείμῃ εἰς ἕνα βουλευτὴν, διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ψῆφόν του; Ὅταν οἱ νόμοι ἐπέταττον τὸ τοιοῦτον εἰς τὸν ὑπουργὸν, τότε ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ. Ὅτι εἶναι ἐκλογὴ, Κύριοι, εἶναι φανερώτερον καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἡμέραν· ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐστράφη ἐντὸς τοῦ Σώματος εἶναι μία ἰδέα, ἣν τὸ Σῶμα ὀφείλει νὰ ἀποκρούσῃ καὶ ὀφείλει νὰ καθιερώσῃ αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλα συνταγματικὰ κράτη ἐφήρμοσαν. Διὰ τοῦ 88 ἄρθρου τὸ Σύνταγμα τί ἠθέλησε; καὶ ἐδῶ δὲν ἐνόησε τὴν θέσιν τῶν ὑποστρατήγων καὶ τῶν Φαλαγγιτῶν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1856 αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς στερεῖ παντὸς βαθμοῦ· καὶ αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς αὐτὴν τὴν ἰδέαν εἶχε καὶ συνῄνεσε πρὸς τὴν γνώμην ταύτην. Τὸ Σύνταγμα βέβαια δὲν ἠδύνατο νὰ προΐδῃ, ὅτι οἱ φαλαγγῖται κατόπιν ἑνὸς νόμου ἐπρόκειτο νὰ ἔλθουν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα λέγει· «οἱ προβιβαζόμενοι κατ’ ἐκλογὴν βουλευταὶ στεροῦνται τῆς ἰδιότητος αὐτῶν». Καὶ ὅτι εἶναι ἐκλογὴ ὁ προβιβασμὸς τοῦ Κ. Σαφάκα εἶναι ἀποδεδειγμένον ἐκ τούτου, ὅτι πάντα ἄλλον ἠδύνατο νὰ προβιβάσῃ παρὰ τὸν κύριον Σαφάκαν. Λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς ἔστρεψε τὴν εὔνοιάν του πρὸς ἕνα τῶν βουλευτῶν· τὸ Σύνταγμα αὐτὴν τὴν εὐμένειαν τὴν ἀποκρούει. Αὐτὸ θέλει, πᾶσα συναλλαγὴ μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ βουλευτῶν νὰ ᾖναι ξένη, νὰ συνεπάγηται τὴν ἀπώλειαν τῆς ἰδιότητος τοῦ βουλευτοῦ. Ὁ Κ. Σαφάκας λοιπὸν, κύριοι, εἶναι προβιβασμένος καὶ ὑποχρεοῦται ἡ κυβέρνησις νὰ τοῦ ἀναθέσῃ καθήκοντα ταγματάρχου· δὲν εἶναι λοιπὸν εὔνοια τοῦτο; δύναταί τις νὰ τὸ ἀρνηθῇ; Καὶ τί εἶπεν ὁ νόμος ὁ καθολικός; τοιαύτας εὐνοίας δὲν τὰς δέχομαι. Ὅτι, κύριοι, τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος ἐφηρμόσθη εἰς ὅλα τὰ κράτη πολὺ αὐστηρῶς, ἔχομεν μίαν ἑρμηνείαν πολὺ ἐπίσημον τοῦ κοινοβουλίου τῆς Γαλλίας τοῦ 1832. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, τοῦ 1862 εἶπεν, ὅτι δὲν θέλω νὰ γίνηται τίποτε χάριν τῶν βουλευτῶν, καὶ ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον ἐνήργησαν καὶ οἱ ἐκλογεῖς· καὶ ὅταν ἐξελέχθη ὁ Κ. Σαφάκας, οἱ ἐκλογεῖς τὸν ἐξέλεξαν ὡς λοχαγόν. Πρόκειται σήμερον λοιπὸν οἱ ἐκλογεῖς τῆς Δωρίδος νὰ ἔχουν τὸν Σαφάκαν ταγματάρχην ἀντὶ νὰ τὸν ἔχουν λοχαγόν. Λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦ Σαφάκα δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀντίῤῥησιν· αὐτὸς ὑπάγεται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὁ τελευταῖος νόμος περὶ φάλαγγος, ὅστις ἀνεγνώρισε αὐτὸ τὸ δικαίωμα· αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς, ὅστις κατὰ τὴν αὐτὴν συζήτησιν εἶπε, θὰ προβιβάζωνται ἡμίσεις κατ’ ἀρχαιότητα καὶ ἡμίσεις κατ’ ἐκλογήν. Λοιπὸν δύναται νὰ διϊσχυρισθῇ, ὅτι ἡ μετάθεσις ἐκ τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος εἶναι ἐλάττωσις ἀρχαιότητός του; Καὶ πῶς δύναται νὰ τὸ διακρίνῃ αὐτὸ, ἀφοῦ ὁ νόμος ῥητῶς δὲν λέγει τίποτε ἄλλο; Ἡ προικοδοτημένη φάλαγξ εἶναι ἡ αὐτή, ἡ προικοδοτημένη τάξις εἶναι κατ’ αἴτησιν τοῦ λαμβάνοντος. Καὶ ἂν ἐγένετο παράβασις τοῦ νόμου, δὲν εἶναι σφάλμα τῶν ἀτόμων τοῦτο καὶ τοῦ νόμου· καὶ ἀπόδειξις, ὅτι τὰ δικαστήρια αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἐδικαίωσαν, διότι ὁ νόμος εἶπεν, ὅτι εἶναι δικαίωμα τῶν ἀτόμων καὶ ὄχι τῆς ἐξουσίας τοῦτο. Δι’ ὅλα ταῦτα νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Σαφάκας δεχόμενος τὸν προβιβασμόν του, χάνει τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν ὑποστράτηγον κύριον Τσώκρην....(θόρυβος).

§52ΤΙΝΕΣ. Ἄλλο αὐτό.

§53Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πολὺ καλὰ, θέλετε διῃρημένον τὸ ζήτημα. Θὰ λάβω ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ὑποστρατήγου Κ. Τσώκρη κατόπιν τὸν λόγον. Διὰ ταῦτα, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι πολὺ καθαρά. Ἀλλ’ ἐὰν καθιερώσητε μίαν τοιαύτην ἑρμηνείαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσι συνέπειαι ἀκαταλόγιστοι καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος θέλει θεωρηθῆ νεκρὸν, ὅπως καὶ ἄλλα. Οἱ βουλευταὶ τότε, ἂν ἀτομικῶς ἦναι ἀνεξάρτητοι εἰς τὴν κοινὴν συζήτησιν, θὰ θεωροῦνται ὑποχείριοι τῆς ἐξουσίας· οἱ ἐκλογεῖς δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν πεποίθησιν εἰς αὐτούς. Δι’ ὅλα ταῦτα νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ᾖναι στενὴ καὶ κατ’ οὐσίαν. Τὸ Σύνταγμα εἶπε, θέλω οἱ βουλευταὶ νὰ μὴ πιέζωνται, νὰ μὴ ἀπολαύωσιν ὑπουργικῆς εὐνοίας. Ὅταν λοιπὸν ὁ Κ. Σαφάκας ἐπέτυχε τῆς εὐνοίας τοῦ ὑπουργείου, νομίζετε, ὅτι καὶ εἷς ἄλλος βουλευτὴς δὲν θὰ τὴν ἐπιδιώξῃ; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κυβερνήσεως ἀπαιτεῖ, ὥστε πᾶσα εὔνοια καὶ χάρις, πᾶσα εὐμένεια πρέπει νὰ λείψῃ ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Κράτους.

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφές· ὅστις θέλει νὰ τὸ ἐξηγήσῃ ἄλλως πως, ἂς τὸ ἐξηγήσῃ ὅπως θέλει.

§55ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂν, κύριοι, δὲν ἐῤῥίπτετο εἰς τὸ μέσον, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφὲς καὶ ῥητῶς παραβιάζεται, δὲν ἤθελα λάβει τὸν λόγον. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος οὔτε παραβίασίν τινα παθαίνει, ἂν ἑρμηνευθῇ ἀντιθέτως, ὅπως οἱ προλαλήσαντες εἶπαν, οὔτε τὸ πνεῦμα τῶν συντακτῶν τοῦ Συντάγματος παραβιάζεται· διότι ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ῥητῶς σᾶς ἐξηγήθη, ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ Συντάγματος δὲν εἶχεν ἐν τῷ νῷ, εἰμὴ νὰ προλάβῃ ἐκείνους τοὺς προβιβασμούς, τοὺς ὁποίους οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι θεωροῦσιν ὡς παραβιάζοντας τοὺς νόμους. Ἡ ἐνεργὸς φάλαγξ, κύριοι, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, ἀπὸ τοῦ 1856 ἔπαυσε τοῦ νὰ ἀποτελῇ σῶμα, καὶ ἕκαστος τῶν φαλαγγιτῶν ἀπῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν του, λαμβάνων μίαν σύνταξιν. Ὁ ὑπουργὸς λοιπὸν προβιβάζων τοῦτον, δὲν παραβιάζει τὴν ἀρχαιότητα ἑνὸς ἑτέρου, ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰς τὸ καταστατικὸν τοῦ στρατοῦ. Ἀφοῦ τὸ Σύνταγμα, κύριοι, δὲν διενοήθη τὸ νὰ ὑπαγάγῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος βουλευτὰς εἰς τὴν εὐμένειαν τῆς κυβερνήσεως, ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἔπρεπε νὰ προσθέσῃ, ὅτι μήτε οἱ υἱοὶ τῶν βουλευτῶν νὰ μὴ ἀπολαμβάνωσιν αὐτῆς. Λοιπὸν καθαρῶς πρόκειται περὶ τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες ἀποτελοῦν μέρος εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, εἰς τὸ καταστατικὸν τοῦ 1861. Ἑπομένως νομίζετε, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἄλλως πως, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τὸν συνταγματικὸν θεσμὸ;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐπερατώθη· τὸ ζήτημα εἶναι καθαρόν· ἐξήχθη ἐκ τῶν ἀγορεύσεων, ὅτι, ἂν ἡ φάλαγξ ᾖναι ἐνεργὸν σῶμα, ὁ προβιβασμὸς τοῦ Κ. Σαφάκα εἶναι παραβίασις τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, καὶ ἑπομένως.... (θόρυβος).

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§58ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπὸ κανένα ἄλλον δὲν ἐφιλονεικήθη τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, εἰμὴ ἂν ὁ προβιβασθεὶς δύναται ν’ ἀπολέσῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, ὅτι ἀπώλεσε τὴν ἰδιότητα νὰ ἐγερθῶσι (θόρυβος).

§60ΤΙΝΕΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα· νὰ γείνῃ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας.

§61ΛΑΠΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Κ. Σαφάκας, δέχεται τὸν προβιβασμὸν, ναὶ ἢ ὄχι;

§62ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐδῶ πρόκειται, ἂν διὰ μεταγενεστέρου νόμου δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ διάταξις τοῦ Συντάγματος· εἶναι καθαρὸν τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος.

§63ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος νὰ θεωρήσωμεν τὸν Σαφάκαν προβιβασθέντα κατ’ ἐκλογήν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πρόκειται, ἂν θέλητε, καὶ περὶ ἑρμηνείας. Προσθέτω δὲ, ὅτι, ἂν ἀναδαφίσητε ὅλα τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως θέλετε ἴδει, ὅτι ποτὲ δὲν ἐπῆλθε τοιοῦτόν τι εἰς τὰς σκέψεις τῶν πληρεξουσίων. Εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περίπτωσιν δύναται νὰ γείνῃ λόγος...... (θόρυβος). Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ἂν βουλευτής τις φαλαγγίτης, προβιβασθεὶς, θεωρῆται ἀπολέσας τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ.

§64ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἀπέδειξε δι’ ἑνὸς καταλόγου...

§65ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης δὲν μὲ πείθει, ὅτι λήγει τὸ ζήτημα· διότι ὑπάρχουν σημειώσεις, καὶ δὲν ὑπῆρχε σῶμα φαλαγγιτῶν μέχρι τοῦδε.

§66ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν χρονολογίαν ἐπὶ τὴν ἡμερομηνίαν τοῦ Διατάγματος. Ἐγὼ λοιπὸν θὰ λάβω τὸν διορισμὸν τοῦ Κ. Σαφάκα ὡς φαλαγγίτου, καὶ τὸν διορισμὸν τῶν ἄλλων, διὰ νὰ ἴδω τὴν ἀρχαιότητα. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος Κ. πρωθυπουργὸς διέταξε τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἡ διαφωνία τοῦ πρωθυπουργοῦ δικαιολογεῖ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην. Λοιπὸν σήμερον τὸ ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικόν· τὸ πέρυσι εἶναι παρελθὸν ἀπὸ τὸ ἐφέτος. Λοιπὸν, ἂν ᾖναι πέρυσι διορισθεὶς, εἶναι μεταγενέστερος διορισθεὶς κατ’ ἐκλογήν.

§67ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Μόνον ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος θέλω σᾶς εἴπει δύω λέξεις. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἐπερωτήσεως, ἂν δύναται ὁ Κ. Σαφάκας νὰ παρακάθηται ἐδῶ, διότι ἀπεδέχθη διορισμὸν γενόμενον κατ’ ἐκλογήν. Ἂν παραδεχθῶμεν οὕτω τὸ ζήτημα, τότε τοῦτο εἶναι προσωπικόν. Ἀλλὰ, καθὼς παρετήρησα, ὁ Κ. Σαφάκας ἐπεφυλάχθη, ὅτι θέλει σκεφθῆ μετὰ τὴν ἑρμηνείαν, ἂν θὰ δεχθῇ τὸν προβιβασμὸν, ναὶ ἢ ὄχι. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἑρμηνείας τῆς Βουλῆς τὸ ὑπουργεῖον διέταξεν ἐκλογάς. Ἂν αἱ ἐκλογαὶ δὲν εἶχον διαταχθῆ, νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἠδύνατο νὰ γείνῃ δεκτή· ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὰς ἐκλογὰς, θὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ Κ. Σαφάκας ἀπεδέχθη τὸν διορισμὸν, καὶ τὸ ζήτημα τότε ἔρχεται καθαρῶς προσωπικὸν, καὶ θὰ ψηφοφορήσωμεν, ἂν ἀπώλεσε τὴν ἰδιότητα ὁ Κ. Σαφάκας, ναὶ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι ὁ Κ. Σαφάκας, δὲν ἀπεδέχθη τὸν διορισμόν...

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐδέχθη τὴν μισθοδοσίαν, ἐδέχθη καὶ τὸν διορισμὸν (θόρυβος).

§69ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐδέχθη τίποτε.

§70ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἂν ὅμως, λέγω, κύριοι, ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἐδέχθη τὸν διορισμὸν, τότε τὸ ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικόν.

§71Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν, κύριοι, νὰ διέλθωμεν ἀπὸ τὰς συζητήσεις ταύτας χωρὶς σφάλμα, πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πηγήν· τὸ ζήτημα ἐτέθη ἀπ’ ἀρχῆς, ἂν ὁ Κ. Σαφάκας προβιβασθεὶς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου τῆς φάλαγγος, πρέπει νὰ παρακάθηται μεταξὺ ἡμῶν, ναὶ ἢ ὄχι. Ὁ Κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι διέταξε τὴν ἐκλογὴν, νομίζων, ὅτι ὁ προβιβασμὸς συνεπάγεται τὴν ἀπώλειαν τῆς ἰδιότητος τοῦ βουλευτοῦ· ἔμεινε δὲ νὰ ἀποφανθῇ σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ἐναντίαν ἰδέαν· ὅθεν παρουσιάζεται μία διαφωνία οὐσιώδης μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· δηλονότι, ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νομίζει, ὅτι ὁ προβιβασμὸς τοῦ κυρίου Σαφάκα δὲν συνεπάγεται τὴν ἀπώλειαν τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε νέαν ἐκλογήν· καὶ ὅμως σήμερον ὁ Κ. πρωθυπουργὸς δὲν φέρει καμμίαν ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῆς ἀντιθέτου ἀπαντήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν σημαίνει τοῦτο ὅτι ὁ Κ. πρωθυπουργὸς παραιτεῖται τῆς χθεσινῆς ἰδέας του, καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται νέα ἐκλογή; Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξηγηθῇ καθαρὰ ὁ Κ. πρωθυπουργός. Ἂν πρὸ τῆς ἐγγράφου ἀπαντήσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ Κ. Σαφάκα ὡς ταγματάρχου τῆς φάλαγγος, τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο διέταξε τὴν ἐκλογήν, ἐννοῶ, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία τις· ἀλλ’ ἀφοῦ μετὰ τὸ ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ διέταξε τὴν ἐκλογὴν καὶ σήμερον δὲν φέρει ἀντίῤῥησιν, θὰ εἰπῇ, ὅτι ἐδέχθη τὰς ἰδέας τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἄρα πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τουτέστιν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ψηφισθέντος περὶ φαλαγγιτῶν νόμου. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φρονεῖ, ὅτι οἱ φαλαγγῖται πρὸ τοῦ νόμου τούτου δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Συντάγματος, διότι οὔτε ἀρχαιότητα, οὔτε ἐκλογὴν εἶχον· οἱ τοιοῦτοι κανόνες ἀρχίζουν μετὰ τὸν τελευταῖον αὐτὸν νόμον, τὸν ὁποῖον, ὡς φαίνεται, πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν σήμερον ἄνευ τακτικῆς ἑρμηνευτικῆς προτάσεως. Φαίνεται λοιπὸν ὅτι δὲν παραβιάζομεν οὕτω τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει μὲν, ὅτι ἡ ἐπίσημος ἑρμηνεία τῶν νόμων ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ συντρέξωσι καὶ αἱ δύω νομοθετικαὶ ἐξουσίαι τοῦ Κράτους, δηλ. πρέπει νὰ γενῇ ἡ ἑρμηνεία δι’ ἄλλου νόμου τακτικοῦ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι σήμερον δὲν δυνάμεθα ἄνευ τακτικῆς προτάσεως νὰ ἑρμηνεύσωμεν οὕτως ἢ ἄλλως τὸν νόμον· ἑπομένως πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοῦτο, τουτέστι νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἀποδέχεται ὁ Κ. Σαφάκας ἢ ὄχι τὸν προβιβασμόν του, καὶ διὰ νὰ μὴ τὸν ἀδικήσωμεν, πρέπει νὰ τοῦ δώσωμεν προθεσμίαν, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ τακτικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου.

§72Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, νομίζω, ὅτι ζήτημα ἁπλούστερον τοῦ σημερινοῦ ποτὲ δὲν παρουσιάσθη, καὶ ἤθελε τῷ ὄντι κανεὶς ἀπολέσει εἰς μάτην λέξεις τινὰς, ἵνα ἐξηγήσῃ ἂν τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἢ ὄχι· ὅ,τι δ’ ἐνταῦθα εἶναι παράδοξον καὶ πρωτοφανὲς, εἶναι ἡ διαφωνία τοῦ ἠθικοῦ προσώπου τῆς κυβερνήσεως. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς διατάττει ἐκλογὴν, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐκλογή. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διατάξῃ μίαν ἐκλογὴν, νὰ λύσῃ ἓν ζήτημα συνταγματικὸν, δὲν δύναται νὰ καταρτίσῃ μίαν πλήρη ἰδέαν, καὶ ἡ διαφωνία τῆς κυβερνήσεως γεννᾷ τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Τὸ παρὸν ζήτημα, ὡς ζήτημα προσωπικὸν, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν· τί σημαίνει νὰ παρακαθήσῃ ὁ κύριος Σαφάκας ἢ ἄλλος τις· ὡς νομικὸν ὅμως ζήτημα εἶναι μεγάλης ἀξίας. Πρόκειται νὰ ’ξηλώσωμεν μίαν ἐγγύησιν τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος· καὶ ἂν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ’ξηλώνωμεν ἀπὸ μίαν μίαν, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ κοινωνία θὰ εὑρεθῇ ἄνευ ἐγγυήσεων. Οἱ φαλαγγῖται, κύριοι, εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐνεργητικοῦ στρατοῦ, καὶ πολλάκις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἀπησχόλησα τὴν προσοχήν σας· εἶναι σῶμα στρατιωτικὸν, ἐσχηματισμένον εἰς λόχους καὶ εἰς τετραρχίας· αὐτὸ ἔχει μητρῷον, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις τοῦ 43 ἐκήρυξεν ἐπίσημον. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ μητρῷον, εἶναι ζήτημα ἂν ὑπάρχῃ ἀρχαιότης; Καὶ μήπως ἡ ἀρχαιότης τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν εὑρίσκεται ἀλλοῦ ἢ εἰς τὸ μητρῷον, καὶ σήμερον ἐρχόμεθα νὰ λύσωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐκαθαρίσθησαν διὰ νόμων καὶ δι’ ἀποφάσεων τῶν συνελεύσεων καὶ κυβερνήσεων ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Βασιλείας; Ἡ φάλαγξ ὑφίσταται· δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι διελύθη. Ἡ φάλαγξ εἶναι σῶμα προνομιοῦχον, τὸ ὁποῖον ἔγεινε καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος καὶ διὰ τὴν περιποίησιν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν. Μεταξὺ τῶν προνομίων, ἅτινα ἐδόθησαν, εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ φαλαγγῖται νὰ μὴ διατελοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ ν’ ἀπέλθουν εἰς ἄδειαν καὶ νὰ λαμβάνουν καὶ τὰς ἀποδοχάς των. Τί ἄλλο εἶπεν ἡ κυβέρνησις; ὁψέποτε ἔχει ἀνάγκην στρατιωτικῆς δυνάμεως, οἱ φαλαγγῖται νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς τάξεις των ὑπὸ τὴν σημαίαν των, ὑπὸ τὸν ὅρκον των. Ποῦ εἶναι ἡ διάλυσις καὶ μὴ ὕπαρξις τῆς φάλαγγος; Τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ συχνὰ, καὶ συμβαίνει καθημέραν, νὰ ῥιφθῶσιν ὁλόκληρα τάγματα εἰς ἄδειαν· διὰ τοῦτο θὰ παύσωσι νὰ ἦναι στρατιῶται; Ὕστερον ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν, ὕστερον ἀπὸ ἕνα πόλεμον, τὰ κράτη διαλύουσι τοὺς στρατούς των καὶ στέλλουσιν εἰς ἄδειαν χιλιάδας ἀνθρώπων, ἐπανερχομένων εἰς τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν. Ὅθεν τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως, εἶναι ζήτημα προβλεπόμενον ἀπὸ τοὺς νόμους. Ὁ κύριος Σαφάκας, ἀξιωματικὸς ἑνὸς ἐνεργητικοῦ σώματος, ἐπροβιβάσθη κατ’ ἐκλογήν· ὁ νόμος τοῦ 35 ὑπάρχει ζῶν, αὐτὸς εἶναι ἡ βάσις τῆς φάλαγγος· ὁ νόμος τοῦ 66 δὲν ἐτροποποίησε τίποτε ἀπὸ τὸν νόμον ἐκεῖνον, παρὰ μόνον εἶπε νὰ προβιβάζωνται καὶ εἰς τὴν φάλαγγα κατ’ ἐκλογήν, νὰ προβιβάζωνται ἀπὸ τὴν προικοδοτημένην φάλαγγα εἰς τὴν ἐνεργητικήν. Κατὰ τί μετεβλήθη ὁ νόμος τοῦ 35; κατὰ τίποτε. Αὐτὸς εἶναι ὁ καταστατικὸς νόμος τῆς φάλαγγος· ἡ φάλαγξ δὲν περιελήφθη εἰς τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον τοῦ στρατοῦ, διότι ὁ νόμος ῥητῶς λέγει, ὅτι περὶ τῆς φάλαγγος θέλει ληφθῆ πρόνοια δι’ ἰδιαιτέρου νόμου. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ πραγματικὸν ζήτημα. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τῶν ζητημάτων, πρόκειται νὰ ἴδωμεν ἂν ὁ κύριος Σαφάκας ἔχῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, ὡς ἂν ἠθέλαμεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἷς βουλευτὴς, προκειμένου νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογή του, ἔχει τὰ προσόντα; Σήμερον πρόκειται νὰ ἴδωμεν, μετὰ τὸν προβιβασμὸν ὁ κύριος Σαφάκας ἀπόλλυσι τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ; Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι προσωπικὸν, εἶναι πραγματικὸν, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία.

§73ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐνόησα οὔτ’ ἐγὼ ὅτι εἶναι προσωπικόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τίθεται οὕτω πως· «Ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς ἀξιωματικοῦ τῆς φάλαγγος εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν βουλευτικὴν ἰδιότητα;»

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶν’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§76ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅπως ἐθέσατε τὸ ζήτημα τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ Σύνταγμα.

§77ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἂν ᾖναι κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς (θόρυβος).

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Ἐννοῶ, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ὁμολογήσω, ἂν ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου ἢ ὄχι, διότι δὲν παραιτοῦμαι ἀπὸ τὰς γνώμας μου. Νομίζω, ὅτι μεταξὺ ἡμῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐπιβολὴ γνώμης, καὶ τοιαύτη ὁμοφωνία, ὥστε ν’ ἀρνῆταί τις θέλησιν εἰς τὸν ἕτερον συνάδελφόν του· διαφορὰ οὐσιώδης μεταξὺ ἡμῶν δὲν ὑπάρχει· ἕκαστος ὅμως ἔχει τὴν ἰδέαν του, τὴν πεποίθησίν του. Ἰδοὺ, κύριοι, ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα καὶ ἐπὶ ποίου θέματος προσκαλεῖσθε νὰ ψηφοφορήσητε. Πρὸ τοῦ τελευταίου νόμου, ὅστις ῥητῶς ἐκανόνισε τὴν ἀρχαιότητα καὶ κατέταξε κατὰ χρονολογικὴν τάξιν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς φάλαγγος, καὶ ἡ χρονολογικὴ τάξις εἶναι ἀρχαιότης, οἱ φαλαγγῖται εἶχον ἀρχαιότητα, ναὶ ἢ ὄχι; καὶ ὁ προβιβασμὸς ἑνὸς φαλαγγίτου πῶς ἐθεωρεῖτο γενόμενος τότε; κατ’ ἐκλογήν. Ἑπομένως ἐπὶ τούτου δὲν ὑπῆρχε δικαίωμα· τὸ δικαίωμα ἡ καλὴ ἢ ἡ κακὴ θέλησις τοῦ ὑπουργοῦ τὸ ἔδιδε, διότι, κύριοι, εἰς τὴν ἐναντίαν περίπτωσιν εἶχεν ἓν δικαίωμα ἀπαραβίαστον. Δὲν σὲ ἐπιτρέπω δυνάμει τοῦ νόμου νὰ προκαλέσῃς προβιβασμὸν ἑνὸς, ὁ ὁποῖος κατέχει δευτέραν θέσιν, καὶ ἂν τὸν προκαλέσῃς, παρανομεῖς καὶ ἡ δικαιοσύνη θέλει ἐπαναφέρει τὸ δίκαιον. Ὑπάρχει τοιοῦτόν τι εἰς τὴν φάλαγγα; παρεβιάσθη κἀνὲν δικαίωμα; ὁ προβιβασμὸς αὐτὸς ἐξεπήγαζεν ἀπὸ δικαίωμα, ἢ ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ; Ὁ πρὸ τοῦ νόμου προβιβασμὸς ἦτο κατ’ ἐκλογὴν καὶ ὑπήγετο εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος; τοῦτο ἐγὼ ἐπίστευσα καὶ διέταξα τὴν ἐκλογήν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπίστευσεν ἄλλως καὶ ὁ ἰσχυρισμός του ἦτο σπουδαῖος· μοὶ ἔλεγε, πῶς θέλετε νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ, ἡ ὁποία παραβιάζει ἓν δικαίωμα, ἐνῷ ὁ νόμος δὲν καθιεροῖ; Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ, ἂν προβιβασμός τις γενόμενος πρὸ τοῦ νόμου θεωρῆται κατ’ ἐκλογήν, ὅπως τὸ Σύνταγμα κανονίζει, ναὶ ἢ ὄχι; Ὅταν εἴπῃ ὅτι εἶναι κατ’ ἐκλογήν, ἐννοεῖται τότε ὅτι ὁ Κ. Σαφάκας εἶναι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς· ἂν εἴπῃ ὄχι, τότε τὸ ζήτημα ἀλλάσσει. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ μόνον περὶ τοῦ ἂν ὁ προβιβασμὸς τοῦ κυρίου Σαφάκα εἶναι κατ’ ἐκλογήν.

§79Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θέλω νὰ θέσω ζήτημα σήμερον περὶ ὁμοφωνίας ἢ διαφωνίας, διότι ταῦτα ὁμολογοῦν τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἐγράφησαν. Ἄλλο ὅμως εἶναι τὸ ζήτημα. Εἶπόν τινες, ὅτι πρὶν γίνῃ ὁ περὶ προβιβασμῶν νόμος εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπῆρχον περὶ τούτου ἕτεροι νόμοι· ὑπῆρχον. Ἡ Βασιλεία εὗρε πολιτείαν μὲ τοὺς νόμους τοὺς στρατιωτικούς, τοὺς ποινικοὺς στρατιωτικούς, οὓς καὶ ἀνεγνώρισε διὰ διατάγματος καὶ εἶπεν, ὅτι οἱ νόμοι τοῦ Κυβερνήτου Καποδιστρίου θὰ εἶναι εἰς ἐνέργειαν, μέχρις οὗ ψηφισθῶσιν ἕτεροι, καὶ οὕτως ἐξηκολούθει μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἔγεινεν ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος. Μέχρι ταύτης τῆς ἐποχῆς ἐπροβίβαζεν ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐκλογὴν καὶ εἰς τὴν φάλαγγα καὶ εἰς τὸν στρατόν, καὶ ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἐκλογή, καίτοι δὲν ἐξεπήγαζεν ἀπὸ κανὲν δικαίωμα. Ὑπῆρχον λοιπὸν τοιοῦτοι νόμοι ἐπὶ Καποδιστρίου ἀκόμη, καὶ ἐπὶ τῶν αὐθαιρέτων ἐκείνων κυβερνήσεων χίλια τοιαῦτα πράγματα ἐλάμβανον χώραν, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐγένετο τίποτε, διότι τότε ἡ οὐσία ἀπεῤῥοφᾶτο ἀπὸ τοὺς τύπους, ἡ οὐσία κατεστρέφετο παντοῦ. Ὑπῆρχε νόμος περὶ προβιβασμῶν, ὑπῆρχεν ἓν ψήφισμα τοῦ Καποδιστρίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπογεγραμμένον ὁ γραμματεὺς Τρικούπης, τῆς 21 Δεκεμβρίου 1828, καὶ ἐκεῖ καθιεροῦται ἡ ἐκλογὴ καὶ λέγει « τὸ ⅓ τῶν προβιβασμῶν......... γίνεται κατ’ ἐκλογήν.» Ὁ νόμος αὐτὸς ὅμως δὲν ἐφηρμόζετο ἐπὶ τῆς Ἀντιβασιλείας, ἀλλὰ μὲ τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι ἔπαυσε καὶ νὰ ὑπάρχῃ. Τώρα εἶναι περίεργον πρᾶγμα νὰ διϊσχυρίζεται ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μετὰ τὸ 66 προσδιωρίσθη ἡ ἀρχαιότης, ἐνῷ ὑπῆρχε μητρῷον, τὸ ὁποῖον προσδιώριζε τὴν ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν, συντεταγμένον ἀπὸ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας τὴν ἀπόφασιν Κυβερνήτης, Βασιλεὺς καὶ Συνέλευσις τοῦ 43 ἐπεκύρωσαν. Τὸ μητρῷον αὐτὸ εἶναι νόμιμον καὶ πάντες οἱ ἐγγεγραμμένοι θέλουσι λάβει κατὰ τὴν ἐγγραφὴν τοὺς βαθμούς των. Τὴν ἀρχαιότητα δι’ οὐδενὸς ἑτέρου μέσου προσδιορίζουσι ἢ διὰ τοῦ μητρῴου εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ μητρῷον· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαγράψητε ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους τὸ μητρῷον τοῦ 21; Βλέπετε ὅτι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ἀμφιβολίαν, ἐκτὸς ἐκείνης, ἣν δύναται νὰ γεννήσῃ ἡ θέλησις τῶν ἀνθρώπων καὶ αἱ θελήσεις μιᾶς Βουλῆς ἀκόμη. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ προαγορεύσας, δηλ. ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ συμβιβάζεται μὲ τὸν κύριον Σαφάκαν, προβιβασθέντα κατ’ ἐκλογὴν ταγματάρχην; Τοῦτο εἶναι τὸ πραγματικὸν ζήτημα.

§80ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καὶ ὁ κύριος Πετιμεζᾶς καὶ ὁ κύριος Μαυρομιχάλης ἔθεσαν τὸ ζήτημα τῆς φάλαγγος οὕτως, ὥστε οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ ἐφαρμόζονται, ὅτι οἱ φαλαγγῖται ἀποτελοῦν μέρος τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις ἵνα ἐννοήσητε ὁποία διαφορὰ ὑπάρχει. ά.) Οὔτε εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ φάλαγξ, οὔτε εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ἣν ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν. βʹ.) Μητρῶον ὑπάρχει μᾶλλον διὰ νὰ κανονίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν ἀγωνιστῶν παρὰ διὰ τὴν ἀρχαιότητα· ὁ περὶ προβιβασμοῦ νόμος εἰς τὴν φάλαγγα δὲν ἐφαρμόζεται· οἱ νόμοι τῶν εὐεργετικῶν ταμείων ὡσαύτως. Ποῦ εὑρίσκουσι τὴν πλήρη ἀφομοίωσιν τῆς φάλαγγος μετὰ τοῦ λοιποῦ στρατοῦ, ἀπορῶ.

§81Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς διϊσχυριζόμεθα, ὅτι τὰ πρῶτα θεμέλια, τὰ ὁποῖα κανονίζουσι τὴν ἰδιότητα ἑνὸς σώματος, ἂν εἶναι ἐνεργείᾳ ἢ ὄχι, αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν φάλαγγα ὡς καὶ εἰς τὸν στρατόν. Τί εἴπομεν; τὸ σῶμα εἶναι προνομιοῦχον, ἔχει ἐξαιρετικὰ δικαιώματα καὶ δι’ αὐτὸ οἱ κατὰ καιροὺς νόμοι τοῦ ἔδωκαν διαφόρους ἐνεργείας· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀπαλλοτριοῖ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ· ἡ φάλαγξ εἶναι ἐνεργὸς στρατός, διότι διατελεῖ ἀείποτε ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς κυβερνήσεως. Δὲν δύναταί ποτε νὰ ἀρνηθῇ εἷς φαλαγγάρχης τὴν ὑπηρεσίαν, διότι παρευθὺς κατηγορεῖται καὶ παραπέμπεται εἰς τὸ στρατοδικεῖον ἐπὶ ἀρνήσει ὑπηρεσίας· ἑπομένως ὑπάγονται οἱ φαλαγγῖται εἰς ὅλην τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν. Βεβαίως δὲν ἔχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα, δὲν ἔχουν πλήρη ἀφομοίωσιν, δὲν εἶπε κανεὶς τοῦτο· μόνον εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἐνεργὸς στρατός, ὅτι ἔχει ἀρχαιότητα, καὶ σᾶς λέγει τοῦτο καὶ ὁ τελευταῖος νόμος. Ἀλλὰ πῶς θὰ κανονίσητε τὴν ἀρχαιότητα, ὅταν τὴν παραδεχθῆτε ὡς στοιχεῖον διὰ προβιβασμὸν, θὰ τὴν εὕρητε εἰς τὸ μητρῷον τοῦ 43· ἂν ἐκεῖνο δὲν ὑφίσταται, πῶς δύνασθε νὰ τὴν παραδεχθῆτε εἰς τὸν νόμον τοῦ 66;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε· ὁ προβιβασμὸς ἀξιωματικοῦ τῆς φάλαγγος, γενόμενος πρὸ τοῦ τελευταίου νόμου, εἶναι κατ’ ἐκλογὴν, ναὶ ἢ ὄχι;

§83Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα, δὲν τὸ ἀρνεῖται κἀνείς.

§84ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸν προβιβασμὸν τοῦ κυρίου Σαφάκα δὲν τὸν θεωρεῖτε κατ’ ἐκλογήν; ὥστε ἀναγνωρίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἕτερος νὰ προβιβασθῇ ἢ ὁ κύριος Σαφάκας.

§85ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσῃ ὅντινα θέλει.

§86ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα νὰ τεθῇ οὕτως· Ὁ κύριος Σαφάκας, προβιβασθεὶς κατ’ ἐκλογὴν ταγματάρχης τῆς φάλαγγος, ἀπόλλυσι τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§87ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει νόμος κανονίζων τοὺς προβιβασμοὺς ἐν τῷ στρατῷ, ἄλλου μὲν κατ’ ἐκλογὴν, ἄλλου δὲ κατ’ ἀρχαιότητα. Διὰ τὴν φάλαγγα δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος· ὑπάρχουν ὅμως ἀρχαιότεροι φαλαγγῖται. Ὁ προβιβασμὸς δὲν ἔγεινεν οὔτε κατ’ ἐκλογὴν, οὔτε κατ’ ἀρχαιότητα. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς τοῦτο. Ἡ θέλησις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ κυρίου Σαφάκα εἶναι ἐκλογὴ; ὑπάρχουν ἄλλοι ἀρχαιότεροι, ναὶ ἢ ὄχι;

§88ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Θέσατε οὕτω τὸ ζήτημα. Προβιβασμὸς γενόμενος πρὸ τοῦ τελευταίου νόμου συνεπάγεται τὴν ἀπώλειαν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος;

§89Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀποδέχεται μίαν ἰδέαν, ὅτι πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ τελευταίου νόμου δὲν ὑπάρχει ἀρχαιότης, ἥτις εἶναι μία ἰδέα πρωτότυπος· καὶ ἀπόδειξις τούτου, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει νὰ φιλονεικήσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ χρόνου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τοῦ 66 δὲν ὑπάρχει τίποτε κανονισμένον, δὲν ὑπῆρχε οὔτε τὸ κατ’ ἀρχαιότητα, οὔτε τὸ κατ’ ἐκλογήν· ἀλλ’ ἡ ἀρχαιότης ὑφίστατο καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑφίσταται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ γεννηθοῦν τὴν αὐτὴν ἡμέραν καὶ νὰ προαχθοῦν τὴν αὐτὴν ἡμέραν. Ὁ εἷς ἤρχετο κατόπιν τοῦ ἄλλου· ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἡ ἀρχαιότης ὑφίσταται. Ἤδη ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν παρηνόμησε, δὲν ἐπέφερε ζημίας εἰς τὸ δημόσιον, παραβλέψας τὸν πρῶτον καὶ δεύτερον καὶ ἐκλέξας τὸν τρίτον· παρέβλεψεν ἀρχαιότητα, ἀλλ’ εἶχε δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ· τοῦτο ὅμως δὲν δεικνύει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀρχαιότης. Τὸ ζήτημα τῆς ἀρχαιότητος εἶναι ζήτημα ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἀποῤῥέον, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ διαστρέψῃ. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ, ὁ κύριος Σαφάκας προβιβασθεὶς κατ’ ἐκλογὴν ἀπόλλυσι τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα;

§90ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§91Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅπου δὲν ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὴν ἐκλογὴν δὲν ὑπάρχει καὶ νόμος κανονίζων τὴν ἀρχαιότητα· οὕτω νομίζω τὸ ζήτημα ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ, ἅμα παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι κατ’ ἐκλογήν.

§92ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐξετάζω ἂν ὁ Κ. Σαφάκας ἦτο λοχαγὸς καὶ ἐπροβιβάσθη ταγματάρχης, ἢ ἂν ἦτο τῆς ἐνεργείας ἢ ἀργίας· ἐξετάζω μόνον, ὅτι ὁ κύριος Σαφάκας διὰ τοῦ προβιβασμοῦ αὐτοῦ λαμβάνει μίαν ὠφέλειαν, καὶ διὰ τοῦτο, εἴτε ἰδιώτης εἴτε ἀξιωματικός, δὲν δύναται πλέον κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ ᾖναι βουλευτής. Ἂν θέλωμεν νὰ παρερμηνεύσωμεν τὸ Σύνταγμα, τότε δυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν νόμους ἐπὶ νόμων καὶ κανονισμοὺς ἐπὶ κανονισμῶν, καὶ νὰ μὴ παύσῃ αὐτὴ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ δέκα ἡμέρας. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων ὑπουργῶν καὶ τῆς Βουλῆς.

§93ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον κάμει μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἐὰν οἱ στρατιωτικοὶ προβιβασμοὶ δὲν γίνωνται εἰμὴ μόνον κατὰ ἕνα τρόπον, τότε ἤθελεν εἰπῆ τὸ Σύνταγμα, ὅτι οἱ προβιβαζόμενοι κατ’ ἐκλογὴν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ᾖναι βουλευταί; Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον προβιβασμοὶ κατ’ ἐκλογὴν καὶ ἀρχαιότητα, ἤθελε κάμει τὸ Σύνταγμα αὐτὴν τὴν ἀντιδιαστολὴν, ἢ ἤθελεν εἰπῆ ὅτι οἱ προβιβαζόμενοι στρατιωτικοὶ χάνουν τὸ δικαίωμα νὰ ᾖναι βουλευταί; Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ περίπτωσις τῆς ἀρχαιότητος, ἡ κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προβιβάζῃ τὸν στρατιωτικὸν· τὸ Σύνταγμα ἤθελεν εἰπῆ, ὅτι πᾶς στρατιωτικὸς προβιβαζόμενος ἀπόλλυσι τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Τώρα ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς τὴν φάλαγγα πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ τελευταίου νόμου δὲν ὑπῆρχεν ἀρχαιότης, εἴπατε ὅτι ὅλοι οἱ προβιβασμοὶ γίνονται κατ’ ἐκλογὴν, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ ὑπουργοῦ νὰ προβιβάσῃ ἢ ὄχι ἕνα ἀξιωματικόν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ὅπως ἤθελε τὸ θέσει ὁ Κ. ὑπουργὸς, δὲν τὸν ὠφελεῖ τίποτε, διότι ἅμα παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ σῶμα εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν καὶ προβιβασμοὶ κατ’ ἀρχαιότητα, καὶ ὅπου εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ κυβέρνησις νὰ ἀπονέμῃ αὐτοδικαίως τοὺς προβιβασμοὺς, ἔρχεται τὸ ἄλλο, ὅτι πᾶς προβιβαζόμενος χάνει τὸ δικαίωμα νὰ ᾖναι βουλευτής. Δὲν βλέπω λοιπὸν εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ.

§94Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὠφελεῖται τοῦτο, διότι φέρει εἰς θέσιν τὸν κύριον Σαφάκαν νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν δέχηται ἢ ὄχι τὴν θέσιν του.

§95ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν ὁ προβιβασμὸς τοῦ κυρίου Σαφάκα, ὅπως ἔγεινε, συνεπιφέρῃ τὴν ἀπώλειαν τῆς θέσεως τοῦ βουλευτοῦ.

§96ΣΑΦΑΚΑΣ. (Θόρυβος) Ὅπως θεωρηθῇ τοῦτο, εἴτε ἀρχαιότης εἴτε ἐκλογὴ, δὲν εἶναι τίποτε· διὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φιλονεικῶμεν περισσότερον, ἀλλὰ νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν ὁ προβιβασμὸς αὐτὸς, ὅστις ἔγεινε πρὶν τοῦ νόμου, μεταβάλλῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ.

§97ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ὁ προβιβασμὸς, ὁ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ τελευταίου νόμου, συνεπιφέρει τὴν ἀπώλειαν τῆς βουλευτικῆς θέσεως;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, καθήσατε.

§99ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἅμα θέσητε τὸ ζήτημα οὕτω, πρέπει νὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ προβιβασμὸς τοῦ Κυρίου Σαφάκα, ἀξιωματικοῦ τῆς φάλαγγος, συνεπιφέρει τὴν ἀπώλειαν τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἄλλο ζήτημα, κύριοι, δὲν ἔχομεν.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι τοῦ Τσώκρη.

§103ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως καὶ αὐτό.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ζητεῖ τὸν λόγον;

§106Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ. Κύριοι, καλῶς ἐσκέφθη ἡ Βουλὴ διαιρέσασα τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφοφόρησα, ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦ ἀξιοτίμου στρατηγοῦ Τσώκρη, διότι τὰ δύω ταῦτα ζητήματα ἔχουν τῷ ὄντι διαφορετικὸν χαρακτῆρα· τὸ μὲν πρῶτον ἀπέβλεπε προβιβασμὸν, τὸ δὲ δεύτερον εἶναι θέσις ἔμμισθος καὶ κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, συνεπὴς εἰς τὴν ἀπόφασίν της, θέλει παραδεχθῆ τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ διὰ τὸν ὑποστράτηγον Τσώκρην. Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος διορισθέντες κατὰ τὸ 1835 καὶ ὀργανισθέντες, ἔλαβον μισθοδοσίαν, προσδιοριζομένην ἀπὸ τὸν νόμον, ἥτις ἐξηκολούθει ἡ αὐτὴ μέχρι τοῦ 1842, ὅτε ἕνας νέος νόμος ἦλθε καὶ τὴν μετέβαλε προσδιορίσας νέας θέσεις διὰ τοὺς φαλαγγίτας. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος. «Διὰ τοὺς εἰς ἀνωτέρας θέσεις προβιβασμοὺς εὐδοκοῦμεν νὰ συστήσωμεν ἓξ θέσεις ὑποστρατήγων κτλ.» Ἀντ’ ἐμοῦ λοιπὸν λαλεῖ ὁ νόμος, δίδει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὁ νόμος, ὅστις λέγει ὅτι νέαι ἓξ θέσεις συσταίνονται διὰ τοὺς ἀντισυνταγματάρχας, οἱ ὁποῖοι προβιβάζονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου, καὶ δίδονται 100 δραχ. περισσότερον κατὰ μῆνα. Ὁ ὑποστράτηγος Τσώκρης, ὡς ὑποστράτηγος τῆς φάλαγγος, δὲν διετέλει εἰς καμμίαν ἀπὸ τὰς 6 αὐτὰς θέσεις, διωρίσθη δὲ ἐσχάτως ποῦ; εἰς μίαν ἀπὸ τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι συνεπιφέρουν αὔξησιν μισθοῦ. Βεβαίως ἐὰν ζητήσητε τὴν ἐνέργειαν τῆς φάλαγγος, θὰ εὕρητε, ὅτι αὐτὸ εἶναι μηδὲν, διότι ἡ φάλαγξ σήμερον ὡς ἔχει δὲν κάμνει καμμίαν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει παντάπασιν ἡ θέσις νὰ εἶναι θέσις ἔμμισθος, διότι τοιαύτην τὴν χαρακτηρίζει ὁ νόμος, καὶ τότε πᾶσα ἄλλη ἐξήγησις πρέπει νὰ σιωπήσῃ. Ὅταν ἔγεινεν αὐτὸς ὁ νέος νόμος, ἐπροβιβάσθησαν ἐνταυτῷ ἓξ, ἀλλ’ ἀκολούθως καὶ ἄλλοι· καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον θέσεις, ἔμεινε μέρος. Ἐπερχομένων ὅμως τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ὁ χρόνος συνεπιφέρει, ἐκενοῦντο αἱ θέσεις αὗται, καὶ εἰς μίαν ἀπὸ αὐτὰς ἐτέθη ὁ στρατηγὸς Τσώκρης, ὅστις ἔλαβε καὶ μισθὸν 1200 δρ. κατ’ ἔτος περιπλέον. Ἐννοῶ, κύριοι, πολὺ καλὰ, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις ὅσον θέλετε σαφὴς, ἡ ὁποία δὲν ἐπιδέχεται παρεξηγήσεις, ἢ διὰ τῆς ὁποίας δὲν εὑρίσκει τις λόγους νὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν τὴν παράβασιν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται μόνον νὰ συζητήσωμεν ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἔχῃ οὕτως ἢ ἄλλως, ἐὰν ἡ θέσις αὐτὴ εἶναι θέσις ἔμμισθος. Τὴν ὀνομάζει ὁ νόμος τοιαύτην καὶ τὴν ὀνομάζω καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ νόμου. Ἐὰν πρόκειται δὲ νὰ ἐνδύσωμεν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν μὲ νέα φορέματα, ἐγὼ λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκατόρθωτον κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐποχῆς. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὕστερον ἀπὸ τὴν σύντομον αὐτὴν ἐξήγησιν, ὅτι ὁ στρατηγὸς Τσώκρης ἔφθασεν εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ὁ Κύριος Σαφάκας, καὶ ὅτι σήμερον πρόκειται πάλιν περὶ τῆς ἰδιότητος, ἂν δύναται δηλ. ἡ θέσις αὕτη νὰ μεταβάλῃ τὴν ἰδιότητα τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Τσώκρης εἶχε μέχρι σήμερον ὡς βουλευτὴς, ναὶ ἢ ὄχι. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι αὐτὸ τοῦτο, δηλ. αἱ ἰδιότητες τοῦ βουλευτοῦ δύνανται νὰ συνυπάρχουν μὲ τὴν νέαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατετάχθη ὁ στρατηγὸς Τσώκρης, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἤκουσα τὸν κύριον Δεληγιάννην νὰ μὲ ἐρωτήσῃ ἐὰν ἐπροβιβάσθην. Τὸ σύνταγμα προέβλεψε καὶ διὰ τοὺς διοριζομένους· ἀναγνώσατε λοιπὸν τὸ σύνταγμα καὶ θὰ ἴδητε ὅτι οὕτως ἔχει κατὰ δυστυχίαν τὸ πρᾶγμα, διότι τὸ ἄρθρον 72 ἐκφράζεται τοιουτοτρόπως· «οἱ βουλευταὶ διοριζόμενοι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς δημόσιον πολιτικὴν ἢ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.... παύουσιν ἀμέσως τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων των». Κανεὶς Φαλαγγίτης δὲν ἔχει ὑπηρεσίαν, δύναται ὅμως ἡ κυβέρνησις νὰ τοὺς φέρῃ ὁπόταν θέλῃ, καὶ ὅμως ἡ θέσις εἶναι θέσις καὶ ὁ μισθὸς μισθός. Κατόπιν τούτων νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πολὺ περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζεται ὄχι ἀπὸ ἐμὲ ἀλλ’ ἀπὸ τὸν νόμον. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε, ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ δύναται νὰ βλάψῃ; Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν ὄχι, διότι ὁ στρατηγὸς Τσώκρης καὶ 4000 δραχ. ἐὰν λάβῃ, δύναται νὰ ᾖναι βουλευτὴς· ἀλλὰ μήπως καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ᾖμαι ὁ αὐτὸς ἐὰν μοῦ δώσουν τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας καὶ ὄχι τῆς διαθεσιμότητος; καὶ ὅμως τὸ Σύνταγμα λέγει ὄχι. Ἐννοῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι μικρόν· μάλιστα λέγω ὅτι διὰ τὸν στρατηγὸν Τσώκρην ὄχι μόνον αὐτὴ ἡ ἀμοιβὴ ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλειτέρα ἐὰν δοθῇ, εἶναι ἀξία τοῦ προσώπου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σεβαστὸν διὰ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς πολυειδεῖς καὶ ἐντίμους εἰς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου οὔτε περὶ τῆς ὠφελείας, ἀλλὰ περὶ τοῦ νόμου.

§107Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διατὶ σήμερον τοῦ δίδεται αὐτὴ ἡ θέσις;

§108ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἓξ θέσεις τὰς ὁποίας διαθέτει ἡ Κυβέρνησις ὅπως θέλει.

§109ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ψῆφόν του τὸ ὑπουργεῖον.

§110Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ δέχομαι. Εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ διορίζῃ καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ ζητήσῃ λόγον διατί. Διότι αὐτὰ ἀναφέρονται ἰδίως εἰς τὰ καθήκοντα τῆς κυβερνήσεως διὰ τὰ ὁποῖα αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος. Ἐξ ὅλων αὐτῶν συμπεραίνω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐπίσης τὸ αὐτὸ, καθὼς προτήτερα, εἶναι ἐπίσης νομικὸν, ἔχει τὴν αὐτὴν ἐπιῤῥοὴν διὰ τὸ Σύνταγμα, ὅπως τὸ προτητερινὸν, καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν συμπαθειῶν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ μὲ τὴν νέαν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ Τσώκρη κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀσυμβίβαστα.

§111ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πρῶτον, κύριοι, ἂς ἐξηγήσωμεν τὶ ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο διὰ τῆς λέξεως θέσις, καὶ ἐὰν ἐννοοῦν τὸ αὐτό. Τὸ ζήτημα νομίζω, ὅτι προφανῶς ἐννοεῖ θέσεις, αἱ ὁποῖαι συνεπάγουν μίαν ὑποχρέωσιν ὑπηρεσίας καὶ ἓν δικαίωμα μισθοδοσίας ἀποδοχῶν. Πρόκειται περὶ τοιαύτης θέσεως εἰς τὸ διάταγμα; ὄχι, ἀλλὰ περὶ θέσεως ὑποστρατήγων, καὶ θέσεως βαθμοῦ καὶ ὄχι, ὡς λέγει τὸ Σύνταγμα, περὶ βουλευτῶν διοριζομένων εἰς ἔμμισθον ὑπηρεσίαν. Ἡ θέσις τοῦ στρατηγοῦ ὑπῆρχε, τὴν θέσιν ταύτην ὁ Τσώκρης τὴν κατεῖχε πρὸ πολλῶν ἐτῶν, σήμερον δὲ ἔλαβε τὸ ἐπιμίσθιον τῶν 1200 δραχ. τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ θέσιν. Τώρα λέγει ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη διδομένη κατὰ τὸ δοκοῦν τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ συνεπιφέρῃ τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ βουλευτὴς δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀπολέσῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Εἰς τοῦτο λέγω, καὶ νομίζω ὅτι δὲν λέγω ἀδίκως, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε τοὐλάχιστον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου συνεζητεῖτο, ἠμπορούσαμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν· ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπάρχει μία σειρὰ ἀρχαιότητος. Διατὶ λοιπὸν θέλετε ὁ βουλευτὴς Τσώκρης, ὅστις συμπίπτει νὰ ἔχῃ ἀρχαιότητος σειράν, νὰ τὴν ἀπολέσῃ; Εἶναι ὡς ἐὰν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης προβιβαζόμενος ἀπὸ λοχαγὸς βʹ. τάξεως εἰς ά. νὰ μὴ λάβῃ τὴν θέσιν τοῦ προβιβασμοῦ διὰ τὸ ἐπιμίσθιον. Διὰ ταῦτα λοιπὸν λέγω, ὅτι τὸ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ στρατηγὸς Τσώκρης δὲν τοῦ ἀφαιρεῖ διόλου τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ.

§112Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων, ἀνέφερε καὶ τὸ ὄνομά μου...

§113ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἔστω ἕνας ἄλλος.

§114ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πολὺ καλά, σᾶς εὐχαριστῶ μάλιστα διὰ τοῦτο. Πρόκειται, κύριοι, ὑπόθεσις καὶ ἀντικείμενον ὁμοίας φύσεως ὅπως τὸ προγενέστερον, περὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἐμὴν γνώμην ὀρθῶς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή. Τί πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τώρα; πρόκειται νὰ εἴπωμεν τοῦτο καθαρῶς, ὅτι ἡ κυβέρνησις δύναται χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἐκτὸς πάντοτε τοῦ θεμελιώδους, νὰ ἀπονέμῃ ἐπιμίσθια χωρὶς νὰ παραβλάπτηται ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ. Τὸ ἄρθρον 72 ἔχει 2 ὅρους ἀπαραβιάστους, ἔχει προβιβασμοὺς κατ’ ἐκλογὴν καὶ ἕνεκα τῶν ὑπηρεσιῶν. Τὸ ζήτημα τοῦ κυρίου Σαφάκα ὑπήγετο εἰς τὴν πρώτην φράσιν, προβιβασμοὶ κατ’ ἐκλογήν· τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Τσώκρη, διορισμοὶ εἰς ἔμμισθον ὑπηρεσίαν. Τί μᾶς λέγει ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; μήπως μετέβαλε θέσιν ὁ στρατηγὸς Τσώκρης; μήπως ἀναλαμβάνῃ νέα καθήκοντα; μόνον ὅτι λαμβάνει αὔξησιν μισθοδοσίας, καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα δὲν τὸ θέλει. Ὁ Κ. Τσώκρης δὲν λαμβάνει νέα καθήκοντα· ἀλλὰ μήπως ὁ Κ. Σαφάκας προβιβαζόμενος ταγματάρχης κατ’ ἐκλογὴν ἀναλαμβάνει νέα καθήκοντα; καὶ μολαταῦτα ἡ Βουλὴ ὀρθῶς σκεφθεῖσα εἶπεν ὅτι κατεστρέφεται ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ. Λέγει ἡ κυβέρνησις, ὅτι ὁ Κ. Τσώκρης εἶχεν ἄλλοτε τὸ δικαίωμα· δὲν τὸ φιλονεικεῖ κανείς· τὸ ἀπώλεσεν ὅμως, καὶ εἰς ἓν διάταγμα τῆς 16 Μαρτίου τὸ ἀπέκτησεν ἐκ νέου ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Τί συνέβη διὰ ταῦτα; ὁ μισθὸς τοῦ Κ. Τσώκρη μετεβλήθη, ἀντὶ 250 δραχμῶν λαμβάνει κατὰ μῆνα 350. Πολὺ εὐφυῶς ὁ κ. συνάδελφος Πετιμεζᾶς σᾶς εἶπε, λαμβάνει μισθὸν 100 δρ. κατὰ μῆνα. Τί σᾶς πειράζει ἂν εἴπω, τὰς κάμετε 200, καὶ μένω εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν; ἡ κυβέρνησις εἶχε πλῆρες τὸ δικαίωμα καὶ ἀπόλυτον νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει· εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα οὔτε ἀρχαιότης ἦτο οὔτε τίποτε, καὶ ἴσα ἴσα ἐπειδὴ εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦτο, διατὶ νὰ τὸ κάμῃ εἰς ἕνα βουλευτὴν μεταξὺ τῶν 6 στρατηγῶν; Ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀποκρούσω τὴν μισθοδοσίαν αὐτὴν, διότι, κατὰ τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τοῦ νομοθέτου, τὴν ἀπονομὴν εὐνοίας ἐξαιρετικῶς πρὸς ἕνα τῶν βουλευτῶν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα δὲν τὴν θέλει. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σαφὲς, διότι πᾶσα μεταβολὴ ἰδιότητος τοῦ βουλευτοῦ συνεπάγεται τὴν ἀλλοίωσιν τῆς ἰδιότητος αὐτῆς· καὶ καθὼς εἶπα προτήτερα, ἐὰν συνέβαινεν ὥστε ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν αὔριον νὰ μᾶς φέρῃ ἕνα νόμον καὶ τὰς ἓξ θέσεις τῶν στρατηγῶν τὰς κάμῃ δώδεκα, καὶ τοῦτο τὸ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ διαφόρων ἄλλων βαθμῶν καὶ εἴπῃ, ἐγκαθιστῶ καὶ δέκα θέσεις μὲ ἓν ἐπιμίσθιον 50 δραχμῶν ἐπὶ τῶν λοχαγῶν, καὶ ἐνδεχόμενον 10 φαλαγγῖται λοχαγοὶ νὰ ἦναι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, βλέπετε ποίαν ἀρχὴν θὰ ἐγκαταστήσετε; ὅτι θὰ ῥιφθῶσι τὰ σπέρματα νέας πληγῆς σχέσεων ἀθεμίτων μεταξὺ βουλευτῶν καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι τοῦτο· ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς τὴν ἰδιότητα τοῦ Τσώκρη ὡς βουλευτοῦ; δύνασθε νὰ θεωρήσητε, ὅτι αἱ 250 δραχ. κατὰ μῆνα εἶναι ἴσαι μὲ 350; ἐὰν κατορθώσητε τὸ τοιοῦτον, καὶ δὲν ἐννοῶ βεβαίως μὲ τὸ νέον σύστημα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ πάντοτε μὲ τὸ παλαιὸν· ἐὰν πιστεύσητε ὅτι αἱ 350 δραχμαὶ ἔχουν τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ τὰς 250, τὰς ὁποίας ἐλάμβανε πρὸ τοῦ διατάγματος, τότε ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν ἐφαρμόζεται· ἄλλως, ὑπάρχει διορισμὸς ὁριστικὸς, ὑπάρχει πράγματι αὔξησις μισθοδοσίας καὶ εἶναι εὔνοια ἐξαιρετικὴ, διότι τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου τὸ ἀπένειμεν ὁ Κ. ὑπουργὸς ὅπως ἤθελε καὶ ἀφίνει εἰς τὸ σῶμα μίαν ὑποψίαν σπουδαίαν. Διὰ ταῦτα πρὸς τιμὴν τοῦ σώματος, νομίζω ὅτι ὁ Κ. Τσώκρης ἀποδεχθεὶς τὴν θέσιν αὐτὴν ἀπώλεσε τοῦ βουλευτοῦ τὴν ἰδιότητα.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐνοήσατε εὐθὺς πόσον δυνατὴ εἶναι ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι φέρουν κατὰ τῆς πράξεως αὐτῆς, καὶ ζητοῦν νὰ ἐξαγάγωσι συμπεράσματα παράνομα. Ὅταν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἓν γεγονὸς ἢ μία μεταβολὴ συνεπιφέρῃ τὸν ἀποκλεισμὸν ἑνὸς βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, δὲν θὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ηὔξησαν τὰ χρήματα, ἀλλὰ ἐὰν ηὔξησαν ἄνευ δικαιώματός τινος καὶ ἐναντίον ἄλλων δικαιωμάτων. Ἰδοὺ τί ἤθελεν ὁ νόμος· ὅταν οὐδὲν δικαίωμα ὑπάρχῃ, ὅταν δικαιώματα ἄλλων προσβάλλωνται, τότε ἔρχεται μία πρᾶξις ἐναντία καὶ τότε ὁ νόμος καὶ τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ὁ βουλευτὴς, ὅστις ἀθετήσας καὶ ὠφεληθεὶς ἐναντίον τοῦ νόμου ἐδέχθη αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν, αὐτὸς ὁ βουλευτὴς βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν· ἀδιαφορεῖ τὸ Σύνταγμα ἐὰν αὐτὸς ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης τὸ ἐπανέλαβεν, ὅτι ἐγείρονται ὑπόνοιαί τινες, ὅτι αὐτὴ ἡ δωρεὰ γεννᾷ ἀμφιβολίας τινας· λέγω λοιπὸν ὅτι αἱ ἀμφιβολίαι αὐταὶ εἶναι ἀνάξιαι διὰ πάντα βουλευτὴν, πολὺ περισσότερον διὰ τὸν κύριον Τσώκρην, ὅστις εἶναι ἀνώτερος αὐτῶν τῶν ἀμφιβολιῶν. Λοιπὸν ἡ ἀπονομὴ τοῦ ἐπιμισθίου αὐτοῦ εἰς τὸν κύριον Τσώκρην εἶναι πρᾶξις δυναμένη νὰ τὸν ἀποκλείῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ναὶ ἢ ὄχι; Λέγω ὄχι, δότι ὁ Κ. Τσώκρης εἶχε δικαίωμα νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ ἐπιμίσθιον. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς σᾶς ἀνέγνωσε, ἕνα νόμον, καθ’ ὃν διορισθείς τις εἰς τὴν θέσιν τοῦ στρατηγοῦ ἀπολαμβάνει 1,200 δραχ. κατ’ ἔτος· ἀλλὰ μετὰ ταῦτα, κύριοι, καθιερώθησαν ἓξ θέσεις στρατηγῶν ἐχόντων δικαίωμα νὰ ἀπολαύσουν αὐτὸ τὸ ἐπιμίσθιον· καὶ βεβαίως τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ τὸ ζητήσῃ δικαστικῶς, ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἠθικὴ ὑποχρέωσις καὶ ἀναγνώρισις, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ ἀναγνωρίζει. Ὁ Κ. Τσώκρης λοιπὸν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὸ ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, εἶμαι ἀρχαιότερος στρατηγὸς, ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις καὶ πληρώσατέ τας· καὶ δὲν ἠμπορεῖτε τότε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι τοῦτο εἶναι μία πρᾶξις συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὁ βουλευτὴς ἀποκλείεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καθὼς δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὸ ὄνομά του, ἐὰν ἀπὸ δευτέρας τάξεως ἐγένετο πρώτης λοχαγός. Ὁ Κ. Τσώκρης λοιπὸν εἶχεν ἓν δικαίωμα νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ, διότι ὤφειλε νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ, καὶ ἔλαβε τὸ ἐπιμίσθιον αὐτὸ· διὰ τοῦτο λοιπὸν πρέπει νὰ τὸν ἀποκλείσωμεν; ὄχι. Ὁ Κ. Τσώκρης λοιπὸν δὲν διωρίσθη εἰς ἔμμισθον θέσιν, δὲν ἐπροβιβάσθη, δὲν ἔλαβε μισθὸν κατ’ ἐκλογὴν, κατὰ συμπάθειαν, ἀλλὰ τῷ ἀπενεμήθη ἓν δικαίωμα καθὼς καὶ εἰς ἄλλους ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ἀρχαιότητός των ἔλαβον τὸ δικαίωμά των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ περίστασις δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ Τσώκρη ὅλως διόλου ἀποκλείεται ἀπὸ τὴν κατηγορίαν εἰς τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι προλαλήσαντες ἠθέλησαν νὰ τὸν ὑπαγάγουν.

§116Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως εὗρε πολὺ ἀσθενεῖς τοὺς λόγους μας καὶ ἐπίστευσε τῷ ὄντι ὅτι δὲν ἔχομεν δίκαιον· ἐὰν ὅμως ἐξετάσῃ ἀδιαφόρως τὰ ἐπιχειρήματά του, θὰ εὕρῃ ὅτι εἶναι πολὺ ἀσθενέστερα τῶν ἰδικῶν μου. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ᾖναι ἀσθενέστατα, διότι ὅταν ζητῆται νὰ περικαλυφθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἀλήθεια, εἶναι δυσκολώτερον τὸ ἔργον παρὰ ὅταν ζητῆται νὰ ἀποκαλυφθῇ· ἰδοὺ διατὶ εἶναι δυσκολωτέρα ἡ θέσις τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐξηγήσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς εἰς ὀλίγας λέξεις τὰ σχετικὰ ζητήματα, ὅπως μὴ ἐκ τῆς συγχύσεως παρεκτραπῶμεν ἔστω καὶ ἐν ἀγνοίᾳ. Τὸ Σύνταγμα ὡς πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς δύω ζητήματα ἔθεσεν ἐντὸς τῶν διατάξεών του, τὸν διορισμὸν εἰς ἔμμισθον ὑπηρεσίαν καὶ τὸν προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογήν. Ἐπροβιβάσθην καὶ ἐγὼ καὶ εὐχαριστῶ τὴν κυβέρνησιν, διότι μ’ ἐπροβίβασεν· ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἠδύνατο νὰ προβιβασθῇ κανεὶς κατόπιν ἐμοῦ, ἐὰν δὲν ἐπροβιβαζόμην· ἐπίσης καὶ διὰ τὸν κύριον Μαυρομιχάλην ὅ,τι ἔγινε δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ γίνῃ, διότι κατόπιν αὐτοῦ ἔγιναν 12, καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἦτον δικαίωμά του· ἦτον δικαίωμά του ἀναφαίρετον καὶ δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ τὸ ἀπολαύσῃ, ἄλλως ἤθελε τὸ ζητήσει δικαστικῶς.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἐγίνοντο κατώτεροι...;

§118Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ κράτους τρέχει καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ κράτους δὲν κανονίζεται ἀπὸ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ἡ ὑπηρεσία τρέχει, βαδίζει ἐμπρὸς, ὅταν ἔχῃ νὰ βαδίσῃ, καὶ ἑπομένως αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις. Καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε καλλίτερα, ἄλλο μέσον δὲν ὑπάρχει παρὰ νὰ μελετήσητε τὸν νόμον.

§119ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς ἠρώτησαν, ἐὰν δὲν ἐγίνοντο προβιβασμοὶ, ἠδύνατο ὁ κύριος Μαυρομιχάλης νὰ προβιβασθῇ;

§120Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε τὸν νόμον. —Λοιπὸν τοῦτο τὸ προέβλεψε τὸ Σύνταγμα καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ διαφιλονεικήσῃ· αὔριον δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν ἄλλοι. Ἐδῶ ὅμως εἶναι τὸ ζήτημα· δὲν εἶναι ἐπιμίσθιον ἡ δοθεῖσα ἐπιχορήγησις εἰς τὸν κύριον Τσώκρην, εἶναι ἀποδοχὴ, εἶναι μισθὸς θέσεως πραγματικὸς, ἐνεργητικὸς, καὶ μὴ συγχέετε τὴν ἔννοιαν μὲ τὸ πρᾶγμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐνέργεια εἰς τὴν φάλαγγα, διότι καὶ ἐκείνους ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ διατάξῃ. Εἶναι ἀποδοχαὶ, καὶ τί λέγει ὁ νόμος ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχάς; Νὰ προσδιορίζωνται ὅπως ὁ νόμος διατάττει. Αὐξάνουν αἱ ἀποδοχαὶ καὶ αὐξάνουν, διότι αὗται ἀναφέρονται εἰς θέσεις. Ὑπάρχουσιν ἓξ θέσεις, λέγει ὁ νόμος, καὶ εἰς αὐτὰς προστίθενται αἱ ἀποδοχαί· ἡ θέσις λοιπὸν εἶναι ἐνεργητικὴ, ἡ ἀποδοχὴ ὑπάγεται εἰς μίαν κατηγορίαν τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν ἀρνοῦμαι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἂν θέλῃ ἕνας ἄνθρωπος νὰ κρίνῃ διαφορετικὰ τοῦ νόμου, εἶναι εὔκολον. Θέλετε ἀντὶ ἀποδοχῶν ἐπιμίσθια; τὰ ἐπιμίσθια τὰ στρατιωτικὰ δίδονται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, ὁσάκις ἐκτελοῦν, ἢ ὁπωσδήποτε καλοῦνται διοικητικῶς καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐκτελέσουν καὶ ἄλλα καθήκοντα. Λοιπὸν αὐτὸ ὡς ἐπιμίσθιον δὲν ἔχει τὸν τόπον του, εἶναι ἀποδοχή. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλλητε τοὺς νόμους, ἀλλὰ τὰς λέξεις οὐχί. Εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, ὅτι ἄλλο πνεῦμα ἐκτὸς ἐκεῖνο τοῦ νόμου δὲν μᾶς ὑποχρεόνει εἰς τὴν συζήτησιν, ὅπως ἐπράξαμεν διὰ τὸν φίλον Σαφάκα, τὸν ὁποῖον ἀγαπῶμεν καὶ ἐκτιμῶμεν, τὸ αὐτὸ θέλομεν καὶ πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ διὰ τὸν Τσώκρην. Ἀλλὰ δὲν ἀλλάζουν παντάπασιν αἱ λέξεις τὴν ἔννοιαν τοῦ ζητήματος. Διὰ τοὺς ὑποστρατήγους ἔγιναν αἱ θέσεις, ἀλλ’ ἐδόθησαν θέσεις τοιαῦται εἰς τὴν προικοδοτημένην φάλαγγα, καὶ δὲν πιστεύω νὰ λανθάνῃ ἡ περίστασις αὕτη τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Διότι δὲν ἠξεύρω ποίαν ἔννοιαν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ νόμου, ὅταν καὶ ἀρχαιότεροι ὑπάρχουν ὑποστράτηγοι τοῦ Κυρίου Τσώκρη. Ἀλλὰ ἡ κυβέρνησις εἶπεν, ἐγὼ ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ εὑρίσκω ὅτι ὁ Κ. Τσώκρης ἔχει σειράν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ σειρᾶς. Αἱ θέσεις αὗται δὲν δίδονται κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος· εἶναι ἐκλογὴ διὰ τὴν κυβέρνησιν, αὐτὴ ἔχει τὸ δίκαιον, εἶναι θέσις ἐνεργητικὴ, δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ εἶμαι ἀρχαιότερος, πρέπει ἐγὼ νὰ καταλάβω αὐτὴν τὴν θέσιν. Ἡ ἀρχαιότης δὲν ἔχει κανένα λόγον, ἐδῶ ἐξαλείφεται, δίδεται εἰς τὰ πρόσωπα ἡ θέσις. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν ἔχετε νὰ ἐξετάσετε ἄλλο, παρὰ ἐὰν ὁ νόμος ἐδῶ ἄνοιξε νέας θέσεις καθὼς ἐκείνας κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον διὰ τὸν στρατόν. Ἐψηφίσαμεν ἐδῶ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνοίξαμεν νέας θέσεις εἰς τὸν στρατὸν ἕνεκα τοῦ σχηματισμοῦ τῶν τεσσάρων εὐζωνικῶν ταγμάτων. Τὸ διάταγμα τοῦτο εἶναι νόμος, καὶ τότε καὶ τώρα γίνεται. Ἤνοιξε νέας θέσεις ἐνεργητικάς. Λοιπὸν ἡ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν κατετάχθη ὁ Κ. Τσώκρης μετὰ τὸν νόμον, πληρέστατα εἶναι θέσις μὲ ἀποδοχὴν καὶ ὄχι μὲ ἐπιμίσθιον. Τὸ ἐπιμίσθιον εἶναι χειρότερον, διότι προϋποθέτει προβιβασμὸν καὶ κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι ὑπάγεται πληρέστατα εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Συντάγματος. Λέγω καὶ νῦν, καθὼς εἶπον πρότερον, ἔχομεν πάντες τὸ αὐτὸ συμφέρον, ὅπως αἱ ἐγγυήσεις τῆς πολιτείας μὴ παραβλάπτωνται· διὰ τοῦτο πάντες ὡρκίσθημεν, καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ Ἄρχων καθὼς καὶ πᾶς πολίτης καὶ ὅσοι ἔχουν συμφέρον εἰς τὴν ὕπαρξιν τῆς πολιτείας. Διὰ τοῦτο λέγω, ἐνόσῳ ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα, καὶ θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε, τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς νὰ τὰς φυλάξωμεν μετὰ προσοχῆς, διότι εἴδομεν καὶ ἄλλοτε βλαβερὰ ἀποτελέσματα τῆς παραβιάσεως τῶν νόμων καὶ δὲν πρέπει σήμερον ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ νὰ παραβαίνωμεν τόσῳ προφανῶς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§122ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§123Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ εἶχον ἀναγνώσει τὸν κατάλογον, εἶχον παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἀρχαιότης τῶν ἓξ ὑποστρατήγων εἶναι ἄλλη.

§124ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶπον καὶ ἐξήγησα πόθεν πηγάζει, ὅτι τινὲς οἵτινες ἔχουν εἰς τὴν φάλαγγα τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἔχουν ἄλλην σειράν· ὁ λόγος εἶναι ὁ ἀκόλουθος, ὅτι μετέβησαν εἰς τὴν προικοδοτημένην φάλαγγα, καὶ κατόπιν ἐπανῆλθον, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχασαν αὐτὸν τὸν χρόνον, καὶ ὡς ἐκ τούτου βλέπετε, ὅτι κατ’ αὐτὸν ὁ Κ. Τσώκρης ἔρχεται τέταρτος. Δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τοῦ αἰσθήματος, ἐκ τοῦ ὁποίου ὡρμήθη ὁ προλαλήσας ὡς πρὸς τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς θέσεως τοῦ στρατηγοῦ Τσώκρη νὰ ᾖναι βουλευτής· βεβαίως εἶναι ἄκρα ἐπιθυμία τοῦ νὰ τηρῶμεν τοὺς ὅρους τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐξετάζων τὸ πρᾶγμα, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον στρατιωτικὸς, κύριοι, εὑρισκόμενος ἐντὸς τῆς ἀρχαιότητος καὶ δικαιούμενος νὰ λάβῃ ἐπιμίσθιόν τι ἕνεκα τῆς πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρεσίας του, πρέπει νὰ στερηθῇ τούτου μόνον καὶ μόνον διότι εἶναι βουλευτής. Ἐὰν τοῦτο ᾖναι ὀρθὸν, ὅσοι ἀξιωματικοὶ προεβιβάσθησαν καὶ θέλουσι προβιβασθῆ, καὶ ἀπὸ αὐτοὺς πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν, μόνον καὶ μόνον διότι εἶναι βουλευταὶ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἄδικον. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἰσχυρισμόν του λέγων, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ ἀποδοχὴ, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν· διότι τὸ μὲν ἐπιμίσθιον δίδεται εἰς τακτικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ δὲ ἀποδοχὴ εἰς ἔκτακτον. Διὰ τοῦτο νομίζω πῶς εἶναι ἀποδοχὴ· διότι ὁ Τσώκρης εἶχε μίαν θέσιν ἐκ τῶν ἕξ, ἑπομένως εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ τὸ ἐπιμίσθιον.

§125ΤΙΝΕΣ. Ἀρκεῖ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα εἰς τὸ ὁποῖον περιεστράφη πᾶσα ἡ συζήτησις φρονῶ, ὅτι εἶναι τὸ ἑξῆς, ἤτοι, ἐὰν ἡ ἀπονομὴ τῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν Κ. Τσώκρην συνεπιφέρῃ τὴν ἀπώλειαν τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος. Λοιπὸν θέτω οὕτω τὸ ζήτημα.

§127ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν Κ. Τσώκρην συνεπιφέρει τὴν ἀπώλειαν τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἐγένετο ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Α. Ἀχόλου καὶ Ν. Λούβρου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ψηφοφορήσαντες εἶναι 107· ἡ πρότασις ὅτι ὁ Κύριος Τσώκρης δὲν ἀπώλεσε τὴν βουλευτικὴν ἀξίαν παρεδέχθη διὰ ψήφων 71 κατὰ 35, ἑνὸς ἀρνηθέντος. (Ἐγείρονται πολλοὶ βουλευταὶ ν’ ἀναχωρήσωσι.) Κύριοι βουλευταὶ πρὶν ἀναχωρήσητε πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἔμειναν τρεῖς πιστώσεις ἐκκρεμεῖς, ἀφορῶσαι τὰς δαπάνας τοῦ 1866· ἡ μία εἶναι ἐκ δραχ. 466,000 ἡ δευτέρα ἐξ 73,000 καὶ ἡ τρίτη ἐξ 125,000. Ἐπειδὴ ἡ χρῆσις τοῦ 1866 κλείει εἰς τὸ τέλος τοῦ παρόντος μηνὸς, παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰς πιστώσεις ταύτας.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν καὶ τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς ἀδείας τοῦ ὁπλοφορεῖν. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις ὥρα 3.