1867.03.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77

Τῆς 29 Μαρτίου 1867.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τίς ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν θ’ ἀναγνώσῃ νομοσχέδια.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς· δεύτερον, περὶ ἐπιβολῆς φόρων πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος ἐν Χαλκίδι, καὶ τρίτον, τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου. (Τὰ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§5ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ τῶν κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν ἐγκληματησάντων, εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐπίσης· σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι σπουδαία καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἰδοῦν τὴν τύχην των αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ἐσυζητήθη δίς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ τὸ θέλῃ θὰ τεθῇ.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τεθῇ, κύριε πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, αὔριον—Ὁ κύριος Σινανιώτης ὑποβάλλει πρότασιν περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Μεγαλοπόλει.

§9ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Ὁ Κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοὶ διεβίβασε τὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ λοχαγοῦ Χρυσοβέργη· ἐκπληρῶν λοιπὸν τὴν ὁμόφωνον ἀπαίτησιν τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω πρὸς τοῦτο νομοσχέδιον. (Τὸ καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ ἐκτὸς τοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι παρόντες· ἐπιθυμεῖτε νὰ προτιμήσωμεν τὸ περὶ συνενώσεως τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ Γʹ φορὰν τὰ 8 πρῶτα ἄρθρα τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1. «Τὸ ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ καὶ τῆς ἐφεδρείας, τὸ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν τοῦ στρατοῦ, συστηθέντα δυνάμει τῶν νόμων ΧΞΑʹ. τῆς 4 ΧΟΛʹ. τῆς 8 καὶ ΧΠΓʹ. τῆς 11 Αὐγούστου 1861, συνενούμενα ὡς καὶ αἱ περιουσίαι αὐτῶν, ἀποτελοῦσι ταμεῖον ὑπὸ τὸν τίτλον «ταμεῖον μετοχικὸν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Ἄρθρον 2. Τὸ μετοχικὸν ταμεῖον διοικεῖται ὑπὸ πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐξ ἑνὸς στρατηγοῦ ἢ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ὡς προέδρου, ἐκ δύο ἀνωτέρων καὶ δύο ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν, ὡς μελῶν, διοριζομένων ἁπάντων διὰ Βασιλ. Διατάγματος ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐν ἐνεργείᾳ, διαθεσιμότητι ἢ ἐν ἀποστρατείᾳ μετόχων ἀξιωματικῶν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τριετὴς, δυναμένη νὰ παραταθῇ τῇ συγκαταθέσει αὐτοῦ, ἡ δὲ τῶν μελῶν ἐνιαύσιος· ὑπηρετοῦσι δὲ ἅπαντες ἀμισθί. Ἄρθρον 3. Παρὰ τῷ μετοχικῷ ταμείῳ διορίζεται διὰ Βασιλ. Διατάγματος ὑποδεέστερος ἀξιωματικὸς τῆς οἰκονομίας, ὡς Γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διαχειριστὴς τῶν λογαριασμῶν τοῦ ταμείου. Ἄρθρον 4. Ὁ ἔλεγχος τῶν πράξεων τῆς Διοικητικῆς ἐπιτροπῆς ἀνατίθεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξασκούμενος παρ’ ἀξιωματικοῦ τῆς οἰκονομίας, διοριζομένου διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ ὑπουργοῦ. Ὁ ἐλεγκτὴς οὗτος ἔσεται βαθμοῦ ἀνωτέρου ἢ κατὰ σειρὰν βαθμοῦ ἀρχαιότερος τοῦ διαχειριστοῦ. Ἄρθρον 5. Οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὁ γραμματεὺς αὐτῆς εἶναι προσωπικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ταμείου ἐκ δόλου ἢ πταίσματος προξενηθεῖσαν βλάβην, ὁ δὲ ἐλεγκτὴς καθίσταται ἐπίσης συνυπεύθυνος διὰ πᾶσαν τοιαύτην πρᾶξιν, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἔλαβε τὰ πρὸς περιστολὴν ἀναγκαῖα μέτρα. Οὐδεμία πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει κῦρος ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἐλεγκτοῦ. Ἄρθρον 6. Ἡ ὁλικὴ τοῦ ταμείου περιουσία, συγκροτουμένη ἐκ τῶν κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου 1866 περιουσιῶν τῶν ἑνωμένων ταμείων διαιρεῖται. ά) Εἰς μετοχικὸν κεφάλαιον τῶν ἀξιωματικῶν· καὶ βʹ) Εἰς ἀποθεματικὸν κεφάλαιον. Τὰ ἐντεῦθεν τῆς 1 Ἰανουαρίου 1866 κατ’ ἔτος ἔσοδα, ἀφαιρουμένων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῶν ἀξιωματικῶν, ἀποτελοῦσι τὸ κατ’ ἔτος διανεμητέον ποσόν. Ἄρθρον 7. Τὸ κατ’ ἔτος διανεμητέον ποσὸν διατίθεται ὡς ἑξῆς· 1) Τὸ εἰκοστημόριον μεταβιβάζεται εἰς τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον. 2) Τὸ δεκατημόριον χορηγεῖται εἰς ὑποτροφίας, λόγῳ ἐκπαιδεύσεως ἀῤῥένων τέκνων τῶν μετόχων ἀξιωματικῶν καὶ ἀῤῥένων τέκνων τῶν ὑπὲρ τὰ ἓξ ἔτη ἐν ἐνεργείᾳ ὑπηρετησάντων μετόχων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, καταργουμένων τῶν περὶ συστάσεως καὶ συντηρήσεως προπαιδευτικοῦ καταστήματος καὶ παιδαγωγείου διατάξεων τῶν ΧΞΑʹ. τῆς 4 καὶ ΧΠΓʹ. τῆς 11 Αὐγούστου νόμων. 3) Τὸ ὑπόλοιπον διανέμεται, κατ’ ἀναλογίαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνωτάτων ὅρων, τῶν ὁριζομένων διὰ τῶν ἄρθρων 16 τοῦ ΧΞΑʹ. 14 τοῦ ΧΟΔʹ. 15 καὶ 16 τοῦ ΧΠΓʹ. Νόμων, 5. τοῦ περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν θυγατέρων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ 56 τοῦ περὶ τοῦ Ταμείου τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν διαταγμάτων τῆς 9 8βρίου 1861. α) Εἰς τακτικὰ βοηθήματα τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν μετόχων ἀξιωματικῶν, σχετικῶς μὲ τὸν περὶ συντάξεων τοῦ στρατοῦ νόμον τῆς 19 Αὐγούστου 1852. β) Εἰς μερίσματα τῶν μετόχων ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. γ) Εἰς βοηθήματα τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν τῶν ὑπὲρ τὰ ἓξ ἔτη ἐν ἐνεργείᾳ ὑπηρετησάντων μετόχων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. δ) Εἰς προικίσεις θυγατέρων τῶν μετόχων ἀξιωματικῶν. ε) Εἰς προικίσεις θυγατέρων τῶν ὑπὲρ τὰ ἓξ ἔτη ἐν ἐνεργείᾳ ὑπηρετησάντων μετόχων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. Τὸ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀνωτέρω ὅρων ἐνδεχόμενον περίσσευμα προστίθεται εἰς τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον. Ἄρθρον 8. Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου πληρόνονται κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἀναλογίαν ἐν τοῖς ἐδ. ά. βʹ. καὶ γʹ. τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, τὰ μερίσματα τῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους εἰς ἀποστρατείαν μεταβαινόντων μετόχων ἀξιωματικῶν καὶ τὰ βοηθήματα τῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους χηρευουσῶν οἰκογενειῶν μετόχων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, πρὸς δὲ καὶ τὸ εἰς τὰ ἐπιστρεφόμενα μετοχικὰ κεφάλαια ἀναλογοῦν προσαύξημα, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ 19 ἄρθρου τοῦ ΧΟΔʹ. νόμου.»

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9......

§13ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι, προτείνω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἥτις ἔχει οὕτω· Ἄρθρον 9. «Ὁ τῶν τακτικῶν βοηθημάτων τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν τῶν μετόχων ἀξιωματικῶν ἐλάχιστος ὅρος ὁ προσδιορισθεὶς διὰ τοῦ 16 ἄρθρου τοῦ ΧΞΑʹ. νόμου, ὁ ὅρος τῶν βοηθημάτων τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν τῶν μετόχων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, περὶ οὗ διαλαμβάνει τὸ 15 ἄρθρον τοῦ ΧΠΓʹ. νόμου, καὶ ἡ προικοδότησις τῶν θυγατέρων τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν ἡ ὁριζομένη ἐν τῷ 56 ἄρθρῳ τοῦ ἀπὸ 9 8βρίου 1861 Β. Διατάγματος οὐδέποτε μειοῦνται. Παρασταθείσης δὲ ἐκτάκτου ἀνάγκης, συμπληροῦνται ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου. Τὸ ἐτήσιον ἀποθεματικὸν κεφάλαιον δύναται ν’ αὐξηθῇ ἐν περιπτώσει ἀνεπαρκείας δυνάμει Β. Διατάγματος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐν τῷ παρόντι καὶ τῷ προηγουμένῳ 8 ἄρθρῳ ὁριζομένων ὑποχρεώσεων». Ἰδού, Κύριοι, ὁ λόγος αὐτῆς τῆς μεταβολῆς· οἱ ὑπαξιωματικοί, αἱ χῆραι τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ αἱ θυγατέρες τῶν προικοδοτουμένων, καὶ αἱ χῆραι τῶν ἀξιωματικῶν, ἤτοι τὰ πλέον ἀδύνατα μέλη τῆς στρατιωτικῆς οὕτως εἰπεῖν οἰκογενείας, ἀπέκτησαν διὰ τῶν νόμων δικαίωμα ὅπερ θεωρῶ ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον· θὰ ἦτο λυπηρόν, ἐὰν ἕνεκα μιᾶς μεταβολῆς, ἥτις σκοπὸν ἔχει τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης ὅλων ἐν γένει, ἤθελεν ἔλθει περίπτωσις καθ’ ἣν αὐταὶ αἱ τάξεις, αἱ πλέον ἀδύνατοι, ἤθελον ζημιωθῆ κατά τι ἐλαττουμένων τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα ἀπέκτησαν ἤδη σήμερον. Διὰ τοῦτο μετεβλήθη οὕτως, ὥστε τὰ δικαιώματα ἅτινα ἀπέκτησαν σήμερον νὰ μὴ ᾖναι δυνατὸν νὰ μειοῦνται· ἐν περιπτώσει δὲ καθ’ ἣν ἤθελεν ἔλθει ὁ κίνδυνος τῆς μειώσεως, τότε λογίζεται ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ νὰ ὁρίζηται τὸ μειωτικόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προστεθῇ αὐτὸ ἀντὶ τοῦ 9ου ἄρθρου;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον). Ἄρθρον 10. Τὰ παρὰ τοῦ Νόμου τούτου προβλεπόμενα πλεονεκτήματα δὲν ἀπονέμονται εἰς θετὰ τέκνα μετόχων τοῦ ταμείου ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. Αἱ δὲ προικίσεις δίδονται ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὰς εἰς γάμον συνερχομένας θυγατέρας τῶν μετόχων. Αἱ ἕνεκα γάμου καταβολαὶ ἐπὶ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιστρέφονται. Ἄρθρον 11. Ἀνώτατος ὅρος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγγάμων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, ἐπὶ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως αὐτῶν, ὁρίζεται εἰς δέκα ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἰσχύει ὡς πρὸς τοὺς πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, δυνάμει νομίμου ἀδείας τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς, νυμφευμένους ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, τοὺς καταθέσαντας τὴν ἕνεκα γάμου καταβολήν. Βασιλικὸν Διάταγμα θέλει ὁρίσει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγγάμων ἐντὸς τοῦ ἀνωτάτου τούτου ὅρου, ὡς καὶ τὴν καθ’ ὅπλα ἀναλογίαν, μὴ παραβλαπτομένων τῶν δυνάμει προηγουμένων Διαταγμάτων ἑκάστοτε κεκτημένων δικαιωμάτων τῶν ἐγγάμων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. Ὑπαρχόντων κενῶν ἀριθμῶν ἐγγάμων, οἱ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου κατατασσόμενοι ἐν τῷ στρατῷ νομίμως νυμφευμένοι, ἐπὶ τῇ αἰτήσει αὐτῶν καὶ τῇ ἐγκρίσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐγγράφονται ὡς μέτοχοι τοῦ ταμείου, ὑποβαλλόμενοι ταὐτοχρόνως καὶ εἰς τὴν ἕνεκα γάμου καταβολήν. Ὁ ἔλεγχος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγγάμων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν ἀνατίθεται εἰς τὴν διοικητικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Ἄρθρον 12. Αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀποβιούντων ἀποστρατευσίμων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, τῶν δικαιουμένων εἰς σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ 3 ἄρθρου τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1864, ϞΑʹ. νόμου, ἀπολαύουσαι τοῦ δικαιώματος τούτου, ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν πληρωμὴν καὶ συμπλήρωσιν τῆς ὡρισμένης ἕνεκα τοῦ γάμου καταβολῆς, πρὸς πληρωμὴν τῆς ὁποίας κρατεῖται ἡ διαφορὰ τοῦ βοηθήματος ἢ μεταξὺ τοῦ πραγματικοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀποβιώσαντος καὶ τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς ὃν ἐδικαιοῦτο ὡς ἀπόστρατος. Ἄρθρον 13. Τὰ περὶ διανομῆς τῶν ὑποτροφιῶν, λογιζομένης διπλασίας τῆς ὑποτροφίας τῶν τέκνων τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τὴν τῶν τέκνων τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. Διοικητικῶς δὲ θέλουν ῥυθμισθῆ τὰ τῆς ἑνώσεως καὶ ἡ λογιστικότης τοῦ ταμείου τούτου. Ἄρθρον 14. Αἱ διατάξεις τῶν νόμων ΧΞΑʹ. τῆς 4ης ΧΟΔʹ. τῆς 8ης καὶ ΧΠΓʹ. τῆς 11ης Αὐγούστου 1861 ἰσχύουσι, καθόσον δὲν ἀντίκεινται εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος νόμου.»

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τὸ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§17ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Χθὲς διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ μέγα μέρος παρεδέχθην τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς, τουτέστι νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος συμφώνως μὲ τὸν πληθυσμὸν καὶ ἑπομένως παρεδέχθην μίαν τελευταίαν διάκρισιν πληθυσμοῦ, μέχρι 500 ψυχῶν· ἐν γένει ὅμως δὲν παρεδέχθην τὴν γνώμην, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέφερον τροποποιήσεις αἵτινες πρέπει νὰ τυπωθοῦν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τυπωθοῦν καὶ αὔριον νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ ἐγγείου φόρου· βʹ. ἀνάγνωσις. Ὁ Κ. Λαμπρινίδης καὶ Κ. Μανουσάκης ὑποβάλλουν τροπολογίαν (Ἀναγινώσκεται). Ἄρθρον 1. «Ὁ ἔγγειος φόρος τοῦ καπνοῦ τῶν ἐπαρχιῶν Ἄργους καὶ Ναυπλίας ὁρίζεται εἰς λεπτὰ ἓξ κατ’ ὀκὰν καὶ θέλει εἰσπράττεσθαι εἰς τὰ τελωνεῖα τοῦ κράτους κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ μεταφορὰν αὐτοῦ εἴτε διὰ τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε διὰ τὸ ἐσωτερικόν. Ἄρθρον 2. Καταργεῖται ἡ κατὰ στρέμμα φορολογία τοῦ ἐγγείου φόρου ὡς πρὸς τὰς ἀνωτέρω ἐπαρχίας καὶ πᾶσα ἄλλη διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον.» Ἐγένοντο δὲ κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν διαφόρων αὐτῶν ἄρθρων αἱ ἑπόμεναι παρατηρήσεις καὶ κατόπιν παρεδέχθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§21ΖΩΤΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, ἐὰν ὁ φόρος διὰ τὰ βαμβάκια εἶναι φόρος ἐπικαρπίας ἢ ἔγγειος φόρος;

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μόνον ἐπικαρπίας διὰ τὰς ἐθνικὰς γαίας· δὲν εἶναι εἰς τὴν στήλην τοῦ ἐγγείου φόρου, εἶναι εἰς τὴν τῆς ἐπικαρπίας.

§23ΖΩΤΟΣ. Ἡ ἐξήγησις αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὴ διὰ νὰ μὴ κάμουν λάθος οἱ ὑπάλληλοι.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰ σῦκα λέγετε, κ. ὑπουργὲ, ὅτι τίθεται φόρος μιᾶς δραχμῆς καὶ 50/00 κατ’ ὀκὰν· νομίζω ὅτι ἔχετε λάθος.

§25ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι λάθος τυπογραφικόν· ἀντὶ ἑκάστης ὀκᾶς πρέπει νὰ τεθῇ ἕκαστον καντάριον.

§26ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω μήπως εἶναι λάθος καὶ εἰς τὸν φόρον τῶν λεμονίων καὶ πορτοκαλίων, διότι μέχρι τοῦ 1863 ἐπλήροναν 1 δραχ.

§27ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βάσιν ἔλαβα ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων προϊόντων τὸ 10%, ἐπὶ δὲ τῶν δημητριακῶν τὸ 8%. Λοιπὸν ὑπολογίσας εἰς 15 δραχμὰς τὴν χιλιάδα ἠμπορεῖ νὰ ἔσφαλα.

§28ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κρεμεζῆ (ἀνεγνώσθη).

§30ΤΙΝΕΣ. Αὔριον τὴν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν.

§31ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, ἐὰν διὰ τοῦ τελευταίου ἄρθρου ἐννοῇ ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον μένει ὅπως ὑπῆρχεν ἡ ἔγγειος φορολογία.

§32ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βέβαια μόνον μία προσθήκη ἔγεινε. Νομίζω, ὅτι τὸ 10 ἄρθρον εἶναι πολὺ καθαρόν.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ προστεθοῦν αἱ λέξεις «καὶ τὰ λοιπὰ» διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ κἀμμία ἀσάφεια.

§34ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα.

§35ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ 8 ἄρθρον δὲν εἶναι καλῶς συντεταγμένον· εἶναι ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη ἀπὸ τὸν παλαιὸν φορολογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του παρουσίασε πολλὰς δυσκολίας· τὰ ἐθνικὰ κτήματα ἀποδίδουν ὁλοκάρπωμα εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἄλλο εἶναι ὁλοκάρπωμα καὶ ἄλλο εἶναι ἐπικαρπία. Ὅταν τὸ κτῆμα πωληθῇ πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου, δὲν ἔχει ὁ ἀγοραστὴς νὰ δώσῃ ἄλλο, παρὰ μόνον δικαίωμα ἐπικαρπίας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐὰν τὸ παραχωρητήριον παραδοθῇ πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου, τὸ ὁλοκάρπωμα ἀνήκει εἰς τὸν ἀγοραστήν· διότι ἄλλο εἶναι τὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας καὶ ἄλλο εἶναι ὁλοκάρπωμα.

§36ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ τοιαῦτα κτήματα ἐνοικιάζονται καὶ ἑπομένως τὸ δημόσιον λαμβάνει ὁλόκληρον τὸ ἐνοίκιον· ὑποβάλλον ὅμως εἰς ἔγγειον φόρον, δὲν ὑποβάλλει ἐκεῖνα τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν· ἀλλὰ μέχρι ποίας ἐποχῆς;

§37ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ὅσῳ μένουν ἀδιάθετα, ἅμα ὅμως πωληθῶσι, δὲν ὑποβάλλονται εἰμὴ μόνον εἰς ἔγγειον φόρον· ἀλλὰ τώρα εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἐπωλήθησαν μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου, τὸ δικαίωμα εἰς ποῖον ἀνήκει;

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Εἰς τοὺς πρώτους ἐνοικιαστὰς ἢ εἰς τὸ δημόσιον· ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι καὶ συμφωνία ἰδιαιτέρα, εἶναι καὶ μερικὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνοικιασμένα διὰ πολλὰ ἔτη καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἰδιαίτεραι συμφωνίαι. Λοιπὸν εἶναι καὶ ὁ ὅρος αὐτὸς ἐντὸς τοῦ νόμου, τὸ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ λάβῃ φόρον ἐπικαρπίας, ὅστις πρότερον ἐνοικίασεν αὐτὰς τὰς γαίας. Ὁ ἐνοικιαστὴς πρέπει νὰ ἠξεύρῃ, ὅτι ἂν ἓν μέρος τῶν κτημάτων αὐτῶν ἤθελε πωληθῆ, καὶ ἤθελε παραχωρηθῆ τὸ παραχωρητήριον μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς, ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ ἐπικαρπίαν, ἡ ἐπικαρπία μεταβαίνει εἰς τὸν κύριον· τώρα αὐτὴ ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται εἰς τὰς γαίας.....

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς· ἐπωλήθη ἓν τεμάχιον ἐθνικὸν ἐλαιοδένδρων, διὰ νὰ γείνω καταληπτότερος, καὶ παρεδόθη παραχωρητήριον εἰς τὸν ἀγοραστὴν πρὸ τῆς αʹ. Ἀπριλίου· κατὰ τὸν νόμον τὸ ὁλοκάρπωμα χορηγεῖται εἰς τὸν ἀγοραστὴν, ἀλλ’ ἐὰν παραδοθῇ τὸ παραχωρητήριον μετὰ τὴν αʹ. Ἀπριλίου, τότε τὸ εἰσόδημα ποῖος θὰ τὸ λαμβάνῃ;

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ δημόσιον.

§41ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὶν πωληθῇ, τὸ δημόσιον καρποῦται αὐτὰ τὰ κτήματα, καὶ ἑπομένως ὁ ἀγοραστὴς ἀγοράζει καὶ τὴν ἐπικαρπίαν καὶ τὸν φόρον.

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χωριστὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§43ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν πωληθῇ πρὶν τῆς φορολογίας, ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ ὑποβληθῇ παρὰ εἰς τὸν ἔγγειον φόρον.

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχύζετε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας μὲ τὸ δικαίωμα τῶν ὁλοκαρπωτῶν· ἐξετάσατε τὴν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι ἔχω δίκαιον καὶ διὰ τοῦτο ἔκαμα αὐτὴν τὴν παρατήρησιν σήμερον, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπαναλάβω καὶ αὔριον.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁλοκάρπωμα λέγοντες, ἐννοεῖτε ὅτι ὑπάρχουν κτήματα τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα θὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον, ἐνοικιάζον τὴν πρόσοδον αὐτῶν;

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί.

§47Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἕνας νόμος εἰδικὸς, διὰ τοῦ ὁποίου λέγεται ὅτι, ὅταν μεταβαίνῃ ἡ κυριότης τοῦ κτήματος εἴς τινα, ἀναλαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ κτήματος ἑπομένως καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα θὰ μεταβῇ εἰς αὐτόν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου ἐν Πάτραις πρὸς ἀνοικοδόμησιν ναοῦ τῶν διαμαρτυρομένων· εἶναι ἄρθρον μοναδικόν, γʹ. συζήτησις. (ἀνεγνώσθη ὡς ἑξῆς). «Εἰς τὴν κοινότητα τῶν ἐν Πάτραις Ἄγγλων διαμαρτυρομένων παραχωρεῖται δωρεάν, ἀποκλειστικῶς πρὸς ἀνέγερσιν ἐκκλησίας, τὸ κατὰ τὴν ὁδὸν «Ἁγίου Ἀνδρέου» κείμενον ἐθνικὸν οἰκόπεδον ἐκ μέτρων 854, 25 0/0, ὁροθετούμενον κατ’ ἀνατολὰς μὲ ὁδὸν Ἁγίου Ἀνδρέου, δυσμὰς ὁδὸν δημόσιον, ἄρκτον μὲ ὁδὸν ἢ μᾶλλον μὲ ῥεῦμα καὶ συνοικίαν Ἁγίου Διονυσίου καὶ μεσημβρίαν μὲ οἰκόπεδα ἐθνικὰ ἢ νέαν ὁδόν.»

§49ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; (παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ σχηματισμοῦ πόρων ὁδοποιΐας· αʹ. συζήτησις.

§52Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μίαν πληροφορίαν, κύριοι, θὰ ζητήσω.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν;

§54Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ ποίαν ἀμφιβολίαν ἔχω· τὸ 4 ἄρθρον λέγει «ἐπιβάλλεται φόρος ὁδοποιΐας 1)... 2) ἓν πεμπτημόριον ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζώων».

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δηλ. θὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ φόρου.

§56ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὥστε δὲν ἐπιβάλλεται νέος φόρος.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§58Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγεννήθη αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία, διότι τὸ 7 ἄρθρον λέγει· «οἱ ἀνωτέρω φόροι βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται».

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν φόρων τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὰ γεννήματα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού, διευκρινίσθη τὸ 1 ἄρθρον· ἄφετε νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν.

§61ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσωμεν.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον λαμβάνεται ἓν ποσοστὸν φόρου ἀπὸ ὅλους τοὺς φόρους, καὶ ἐπιβάλλεται καὶ εἷς φόρος 1% ἐπὶ τῶν γεννημάτων. Δι’ αὐτῶν ὅλων τῶν φόρων σκοπὸς εἶναι νὰ συστηθῶσι δύω ταμεῖα, ἵνα γίνωσι δύω εἰδῶν ἐργασίαι δι’ αὐτῶν· τὸ μὲν ποσοστὸν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς δημοσίας ὁδοὺς καὶ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν τῆς Ἑπτανήσου, τὸ δὲ 1% νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ τὴν δημοτικήν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὁδοποιΐα ἡ δημοτικὴ ἔχει ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, διὰ τοῦτο ἀπ’ αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερον ταμεῖον θὰ λάβωμεν κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν διὰ τοὺς ἐθνικοὺς δρόμους· δὲν ἠξεύρω ἂν ἐξηγήθην.

§63ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, προχωροῦμεν. Ἀναγινώσκονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα ἓν πρὸς ἓν καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ ά. ἀνάγνωσιν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον ἀντικείμενον· «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς θαλασσοπλοϊκῆς ἑταιρίας Φρεσινὲτ συμβάσεως, βʹ συζήτησις». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). — Ἕτερον ἀντικείμενον. «Περὶ ἐκτελέσεως τῆς ῥυμοτομίας τῶν πόλεων καὶ κωμῶν τοῦ Βασιλείου, βʹ συζήτησις». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄρθρον κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). — Ἕτερον ἀντικείμενον. «Περὶ νομισματικοῦ συστήματος, βʹ συζήτησις». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄρθρον κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). — Ὑπάρχουσι τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας νομοσχεδίου. Αὗται εἶναι πολλαὶ καὶ θὰ τυπωθῶσι διὰ νὰ ἔλθουν αὔριον.— Ἕτερον ἀντικείμενον· «Περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδου εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως πρὸς ἀνέγερσιν ναυπηγείου, ά ἀνάγνωσις». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). «Περὶ πλειστηριασμοῦ ἀκινήτων κτημάτων ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις, βʹ συζήτησις.»

§66ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐν Ἑπτανήσῳ, κύριοι, τὸ σύστημα τῶν χρεῶν εἶναι πολύπλοκον καὶ δυσκόλως βεβαίως δύνασθε νὰ λάβητε τὴν παραμικροτέραν ἰδέαν περὶ τῶν διαφόρων νομοθετικῶν καὶ οἰκονομικῶν διατυπώσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν διὰ τὴν πραγματοποίησίν των. Κυρίως εἰς 4 κλάσεις τῶν νομικῶν διατυπώσεων ὑπάγονται ὅλα τὰ δάνεια ὡς πρὸς τὴν πραγματοποίησίν των· ἔχομεν δάνεια συνωμολογημένα πρὸ τοῦ 41, εἶναι δάνεια συνωμολογημένα ἀπὸ τοῦ 41 ἕως τοῦ 49, δάνεια πάλιν ἀπὸ τὰ 49 ἕως τὰ 52 καὶ δάνεια ἀπὸ τοῦ 52 μέχρι τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας ἐν Ἑπτανήσῳ. Ὅλα τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα συνωμολογήθησαν πρὸ τοῦ 41 καὶ μετὰ τὰ 52 μέχρι τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας πραγματοποιοῦνται διὰ τοῦ ὑπολογισμοῦ ὁλοκλήρου τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος ἐπὶ τοῦ πιστώματος τῶν μισθωτῶν· διὰ τὰ δάνεια δὲ τὰ ὁποῖα συνωμολογήθησαν ἀπὸ τὰ 49 ἕως τὰ 52 ὑπολογίζεται μόνον τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα συνωμολογήθησαν ἀπὸ τὰ 41 ἕως τὰ 49 ὑπάγονται εἰς ἀπόλυτον πλειστηριασμόν. Ἐν τούτοις ἡ κατάστασις αὕτη τῆς κοινωνίας ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον εἰς ἕκαστον πατριώτην, εἰς ἕκαστον θέλοντα νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς εὐημερίας ἐκείνου τοῦ τόπου, ὅπως εὕρῃ τὰ μέσα δι’ ὧν ν’ ἀπαλλαχθῇ αὑτὴ ἡ κοινωνία ἀπὸ αὐτὸν τὸν λαβύρινθον, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων δὲν ὑπάρχει εἰδικὴ ὑποθήκη, ἡ ἐνταῦθα γνωστὴ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δανείων τούτων· ἡ ἐξόφλησις τῶν δανείων γίνεται διὰ τῶν ἀγράφων καὶ τῶν γενικῶν ὑποθηκῶν. Τὶ δὲ εἶναι αὐτὴ ἡ ἄγραφος ἢ γενικὴ ὑποθήκη πιστεύω, ὅτι πάντες ἠξεύρετε ἐκ τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι πέρυσιν ἐγένοντο ἐνταῦθα. Οἱ τραπεζῖται τῆς Ἑπτανήσου βλέποντες ὅτι σὺν Θεῷ ἐγένετο ἡ ἀφομοίωσις, ἐνόμισαν κατάλληλον τὴν περίστασιν νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, ἐπισπεύδοντες οὐχὶ τὴν ἐφεύρεσιν τρόπου δι’ οὗ ἅπασαι αὗται αἱ γενικαὶ καὶ ἄγραφοι ὑποθῆκαι νὰ μεταβληθῶσιν εἰς εἰδικάς, ἀλλὰ ἠθέλησαν νὰ μὴ φεισθῶσιν οὐδενὸς φιλανθρωπικοῦ καταστήματος καὶ νὰ πωλήσουν ὅλην τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ὀφειλετῶν, παραβιάζοντες καὶ τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀποκτήσει οὗτοι ὡς ὀφειλέται, δυνάμει τῶν Ἰονίων νόμων, ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἐνταῦθα ὑπάρχει κύριός τις, ὅστις ἐκπροσωπεῖ τρόπον τινὰ τὰς ἰδέας αὐτῶν τῶν Κ. Τραπεζιτῶν· ἐν Ἑπτανήσῳ ἐνήργησε λοιπὸν καὶ ἐσυστήθη ἐπιτροπὴ ἐξ ἀξιοτίμων προσώπων, τῶν ὁποίων τὴν νομικὴν ἱκανότητα δὲν δύναμαι βεβαίως ν’ ἀμφισβητήσω, τῶν Κων Μωραϊτίνη, Οἰκονομίδου, Καλλιγᾶ καὶ Σκαλτσούνη, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ ὅτι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν γνῶσιν περὶ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ πραγμάτων, καὶ προσκαλῶ εἰς μαρτυρίαν τὸν Κ. πρωθυπουργὸν καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Κερκυραϊκῶν, ἐὰν δύνανται ἔπειτα ἀπὸ τόσας λεπτομερεῖς συζητήσεις νὰ ἐννοήσουν ποῖος λαβύρινθος ὑπάρχει ἐν αὐτῇ τῇ κοινωνίᾳ. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι καθαρῶς ἔργον τοῦ Κ. Σκαλτσούνη, διότι δὲν ἔχει τὸν ἀντιλέγοντα. Συνετάχθη λοιπὸν ἔκθεσις πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης χωρὶς ν’ ἀναδεχθῇ τὴν εὐθύνην νὰ τὸ ὑπογράψῃ, καὶ χωρὶς νὰ ᾖναι γεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν κανεὶς τίποτε, χωρὶς νὰ διανεμηθῇ προηγουμένως, διότι χθὲς τὸ ἑσπέρας διενεμήθη, παρεδέχθη χθὲς διὰ πρώτην συζήτησιν, ἐνῷ χθὲς ἡ Βουλὴ ἀμφισβήτησε τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Κυρίου Θεοχάρη νὰ συζητηθῇ μία πρότασις εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, διότι δὲν ἦτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τώρα ὅμως δὲν θέλω νὰ συζητήσω τὴν οὐσίαν τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διὰ νὰ ἰδῆτε τὶ γίνεται περὶ τοῦ ἀθλίου αὑτοῦ λαοῦ τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος κατὰ δυστυχίαν δὲν ἀντιπροσωπεύεται ἐπαξίως ἐνταῦθα, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς· διότι ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ νομοσχέδια; ὁ Βασιλεὺς διὰ τῶν ὑπουργῶν του καὶ ἡ Βουλή· δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα ἰδιῶται δι’ ἀναφορᾶς νὰ φέρουν νομοσχέδια, καὶ ἐφιστῶ ὅλην τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῶν τοιούτων πράξεων. Λοιπὸν προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτοῦ τοῦ χαρτιοῦ, ὅπως θεωρηθῇ χάρτης ἄγραφος καὶ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν· δεύτερον, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου, νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν νομικὴν τῆς Βουλῆς ὅπως τὸ ἐπεξεργασθῇ.

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξετε νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὸ γραφεῖον τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέθεσα χθές.

§68ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν θὰ δώσω καθόσον ἀφορᾷ τὴν χθεσινὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀληθῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπειδὴ ὅμως ἐπέμειναν πολλοὶ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην συζήτησιν, ἠρώτησα τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὴ τὸ παρεδέχθη νὰ ἀναγνωσθῇ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀντιπρόεδρος ὡς πρόεδρος δὲν ἔχει εὐθύνην, διότι πραγματικῶς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε χθὲς ν’ ἀναγνωσθῇ· ἐνόμιζε τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης φερμένον.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ἐπανορθώσωμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων· δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὰ συμφέροντα τῶν ὀφειλετῶν τῆς Ἑπτανήσου.

§71ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ὑπάρχουν τοῦ διαβόλου καταγώγια ἐδῶ, λένε, κύριε ὑπουργέ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§73ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς τύχης 250,000 λαοῦ καὶ μοὶ κακοφαίνεται ν’ ἀκούω ἀπὸ τὸν κύριον Λομβάρδον νὰ καταφέρεται κατὰ τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ.

§74ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλοι οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἀποκλειστικὴν ἀποστολὴν τοῦ νὰ πολεμήσουν τὸν λαὸν τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἀποκλειστικὴν ἀποστολὴν τοῦ νὰ τὸν ὑπερασπίσουν· ὅλα αὐτὰ δὲν τὰ γνωρίζω, δὲν τὰ ἐξετάζω· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξεύρω εἶναι τοῦτο, κύριοι, ὅτι ἐγνώρισα ὅτι διὰ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἔγεινεν ἡ δικαστικὴ ἀφομοίωσις ἐν Ἑπτανήσῳ ἠγέρθησαν παράπονα, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῆς νέας νομοθεσίας ἐπιβληθεῖσα διὰ μιᾶς εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ἐγέννησε κενὰ, τὰ ὁποῖα ἦτον ἀνάγκη νὰ διορθώσω. Μόλις λοιπὸν εἰσῆλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐνόμισα καθῆκόν μου, ἐπειδὴ δὲν εἶμαι εἰδικὸς νομομαθὴς, νὰ συστήσω ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ κενὰ καὶ νὰ προτείνῃ τὰς ἀναγκαίας διορθώσεις· εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην παρεκάλεσα νὰ λάβωσι μέρος ὁ κύριος Μωραϊτίνης, ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου· δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὸς ᾖναι ἀντιπρόσωπος τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ κεφαλαιούχων, ἂν ᾖναι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιβουλεύονται ἢ προστατεύουν τὸν λαὸν τῆς Ἑπτανήσου.

§75ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν γνωρίζει τὴν νομοθεσίαν.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δεύτερον τὸν κύριον Οἰκονομίδην, τρίτον τὸν ἀξιότιμον κύριον Καλλιγᾶν καὶ τέταρτον τὸν κύριον Σκαλτσούνην, οἱ ὁποῖοι κατέγειναν ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων. Ἓν ἀπὸ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παραπολὺ ἐνδιαφέρουν τὴν Ἑπτάνησον, διὰ τὸ ὁποῖον μοὶ ἀπετάθησαν πολλαὶ παρατηρήσεις καὶ ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ καθημένους ἀντιπροσώπους τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι καὶ τὸ περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως ζήτημα. Παρεκάλεσα λοιπὸν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ καταγείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον πρὸ πολλοῦ· ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν πολλῶν τῶν κυρίων βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου πόσας παρατηρήσεις μοὶ ἔκαμον, διατί δὲν τὸ εἰσῆξα ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ εἰσῆξα καθὼς τὸ κατεσκεύασεν ἡ ἐπιτροπὴ, μὲ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή· τὸ εἰσῆξα διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου τὴν πρώτην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσῆξα καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπογεγραμμένον, ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν γραμματείαν τῆς Βουλῆς· τὸ κατέθεσα ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς Βουλῆς, τὸ εἰσῆξα δι’ ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ἡ ἐπιτροπὴ, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω μεγαλειτέραν ὑποχρέωσιν ἐπὶ τῶν διατάξεων τούτων, διότι ἠθέλησα ν’ ἀφήσω τὴν Βουλὴν νὰ τὸ τροποποιήσῃ ἢ νὰ τὸ παραδεχθῇ ἢ νὰ τ’ ἀποῤῥίψῃ.

§79Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ εὐθύνη ἀνήκει πάντοτε εἰς τὸν ὑπουργόν.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα· τὸ εἰσῆξα ἐγὼ καὶ τὸ εἰσάγω ἐγὼ καὶ τὸ κατέθεσα ἐγὼ, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι θέλω νὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν μόνον ἐπ’ αὐτοῦ· εἶναι ἓν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐννοοῦν αὐτοὶ οἱ ἀξιότιμοι νομομαθεῖς ν’ ἀναπληρωθῇ ἓν κενὸν ἐν Ἑπτανήσῳ. Νομίζει τώρα ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Κωσταντᾶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἢ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἄλλο; μοὶ εἶναι ἀδιάφορον· δὲν εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τοὺς πολεμήσουν, δὲν εἶμαι δανειστὴς, δὲν εἶμαι κεφαλαιοῦχος.

§81ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ· ἓν σπουδαῖον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τῳόντι ἡ Βουλὴ δὲν γνωρίζει παντάπασιν, εἶναι ἄτοπον νὰ εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ ἐκθέσεως τοῦ ὑπουργοῦ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι καὶ μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν δύναται νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, νὰ σταλῇ.

§84ΦΛΩΡΙΑΣ. Παρακαλῶ μόνον νὰ διορισθῇ χρόνος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§86ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Πρὶν ἀποφανθῆτε περὶ τῆς προθεσμίας, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ἐξαρτᾶται καὶ ἐκ τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ὁλονὲν καταβάλλει ἡ ἐπιτροπὴ ἡ προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς Κερκύρας, καὶ δὲν ἔχει καιρὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ φέρῃ τοιοῦτον σπουδαῖον ἔργον.

§87ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Πρὸ πολλοῦ ὑπάρχουν δύο νομοσχέδια· τὸ ἓν ἀποβλέπει τὸ δάνειον, ὅπου παρεχωρήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοὺς δυστυχεῖς Κεφαλλῆνας, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔχω ἓν ἄλλο νομοσχέδιον, ὅπου ἀποβλέπει τροπολόγησιν περὶ τῶν δανείων ἐν Κεφαλληνίᾳ, ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν κατάργησιν τοῦ τόκου τοῦ δανείου εἰς τὰς δύο τάξεις γεωργοῦ καὶ ἰδιοκτήτου καὶ νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ κεφάλαιον. Αὐτὸ εἶναι ἡ μεγάλη ἀνάγκη τοῦ λαοῦ τῆς Κεφαλληνίας καὶ ὑπέγραψαν 5000 πολῖται εἰς μίαν ἀναφορὰν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ πάρῃ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὑπὸ σοβαρὰν σκέψιν καὶ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς τύχης ἐκείνου τοῦ λαοῦ. Ὅλα αὐτὰ ποῦ μοῦ λέγει ὁ κύριος Λομβάρδος καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Κεφαλληνίας, ἀναχωροῦν ἀπὸ ἓν καταγώγιον καταχθόνιον τοῦ Ἰω. Σκαλτσούνη· τοιοῦτον ἐσυστήθη καὶ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης. Δὲν ἔσωσεν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν νὰ ἔχουν καταγώγιον, ἀλλὰ θέλουν νὰ συστήσουν καὶ ἐδῶ, πλὴν θὰ τὸ καταστρέψωμεν καθὼς κατεστρέψαμεν τὰ καταγώγια ἐν Ἑπτανήσῳ ἐπὶ προστασίας.

§88ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εὖγε.

§89ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ἐσὺ δὲν εἶσαι ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ ἐκείνου καὶ οὔτε σὲ γνωρίζω.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀξίζει ἔτσι, κύριε βουλευτὰ· οἱ βουλευταὶ εἶναι ἴσοι.

§91ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ παραπονοῦμαι εἰς τὸν κύριον πρόεδρον καὶ τὸν παρακαλῶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§92ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τὸ Κερκυραϊκὸν ὁμοιάζει πολὺ τὸν ἱστὸν τῆς Πηνελόπης καὶ δὲν πιστεύω οὔτ’ ἐφέτος οὔτε τὸ ἐρχόμενον ἔτος νὰ λάβῃ πέρας· δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ συνδέσωμεν ὅλα τὰ συμφέροντα τῆς Ἑπτανήσου μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ἀπέραντον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὥστε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καθὼς ἀπεφάσισε, καὶ αὐτὴ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμά της ταχέως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν ἐντὸς 5 ἡμερῶν.

§94ΡΩΜΑΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ θέσητε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν πρότασίν μου περὶ φορολογικῆς ἀφομοιώσεως.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θέλῃ ἡ Βουλὴ, θὰ τεθῇ. Λοιπὸν τώρα ἔχομεν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος, δευτέρα συζήτησις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§96Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§98Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, κύριοι, σᾶς ὑπέβαλε τὸν ὑπὸ συζήτησιν νόμον· ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου τούτου προτίθεται νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐπιζῶντά τινα λείψανα τοῦ μεγάλου ἀγῶνος. Κατὰ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμεν ὅταν κατέθεσε τὸν νόμον τοῦτον, παρετήρησα ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἐπέδειξεν ἐπιδοκιμασίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου, καὶ τῇ ἀληθείᾳ δὲν μοὶ ἐφάνη παντάπασι παράξενον τὸ αἴσθημα τοῦτο τῆς Βουλῆς, καθόσον ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ᾖναι ξένη ποτὲ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος· ὅταν ὅμως, κύριοι, ἐμελέτησα κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εὗρον ὅτι αἱ διατάξεις του δὲν ἱκανοποιοῦν πρὸ πάντων ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιηθῇ, καὶ θέλω ἐξηγηθῆ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐὰν ὁ κύκλος τῶν μέσων τοῦ ἔθνους ἦτο μέγας, αἱ κυβερνήσεις ἴσως ἤθελον σπεύσει νὰ εὕρουν τὰ μέσα πρὸς ἀμοιβὴν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων καὶ ὄχι ἀμοιβὴν πρὸς ἐκπλήρωσιν ἐθνικῶν ὑποχρεώσεων· διότι ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ συνελεύσεις ἐφρόντισαν νὰ ἐγγράψουν ἐντὸς τῶν διαφόρων πολιτευμάτων εἴτε διὰ ψηφισμάτων εἴτε δι’ ἄλλων ἀποφάσεων τὰ δικαιώματα τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποκατέστησαν τὸ ἔθνος. Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν δικαιωμάτων τούτων ἡ Κυβέρνησις, ἂν εἶχε τὰ μέσα, ἤθελεν ἐπισπεύσει, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι· τὸ κατ’ ἐμὲ ἐμελέτησα ὅλα τὰ πρακτικὰ τῆς ἐν Τροιζῆνι καὶ ἐν Ἄργει Συνελεύσεως, καὶ παρετήρησα, ὅτι τὸ ἔθνος οὐ μόνον τὴν ἐπιθυμίαν ἐξέφρασε τῆς ἀμοιβῆς τῶν ἀγωνιστῶν, ἀλλὰ κατέθεσε καὶ τὸ κεφάλαιον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἔπρεπεν ἡ ἀμοιβὴ αὕτη νὰ γείνῃ. Ὅταν ὁ ἀείμνηστος Καποδίστριας διηύθυνε τὴν τύχην τῆς Πατρίδος μας, ἡ ἐν Ἄργει Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ δοθῶσι 200 χιλιάδες στρέμματα γαιῶν ποτιστικῶν πρὸς τοὺς τότε ἐπιζῶντας μεγάλους ἀγωνιστάς. Καὶ βεβαίως τὸ ἔθνος δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἀξιοπρεπεστέραν διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς ἀπόφασιν. Ἡ γῆ, τὴν ὁποίαν ἐπότισαν διὰ τῶν αἱμάτων των, ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς· καὶ ὅμως τὸ ξενικὸν πνεῦμα, ἡ ξενικὴ πολιτικὴ, ἡ ὁποία ἐζήτησε τὴν καταστροφὴν τῶν ἡρώων ἐκείνων, μετὰ τῶν ὁποίων συνδέεται ἡ τύχη καὶ ἡ δόξα τοῦ ἔθνους, παρέλυσε τὰς ἀποφάσεις τὰς ἐθνικὰς τῶν κατὰ καιροὺς Συνελεύσεων. Γνωρίζω τὸ πνεῦμα τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, καὶ πέρυσιν, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῶν κτημάτων τοῦ Πόρου, εἶδον αὐτὴν πραγματοποιουμένην. Ἐλησμονήσατε τότε ἐπιστολὴν τῆς Ἀντιβασιλείας πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγε, κατ’ οὐδένα λόγον δὲν συμφέρει γαῖαι νὰ δοθῶσι, καὶ μάλιστα ποτιστικαὶ καὶ ἐκτεταμέναι, εἰς τὰς τότε οἰκογενείας τοῦ τόπου· τοῦτο βεβαίως ἦτο καταστροφὴ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων. Ἡ ξενικὴ ἐκείνη πολιτικὴ, ἡ ὁποία εἶχε συμφέρον νὰ ἐξαλείψῃ καὶ τὰς ἀναμνήσεις τὰς ἐνδόξους τοῦ ἔθνους, εἶχε συμφέρον νὰ παραλύσῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Συνελεύσεων τοῦ ἔθνους. Βέβαιοι, Κύριοι, καὶ ἐκτεταμένοι λόγοι πρέπει νὰ ῥιφθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι ἡ στιγμὴ δὲν ἔφθασε, διότι ὅλα τὰ ἔργα τῆς τελευταίας ἐπιτροπῆς τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος θέλουν ἴσως μᾶς καταφθάσει εἴτε εἰς αὐτὴν εἴτε εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον, ὅπως συζητήσωμεν αὐτὰ καὶ ἀνερευνήσωμεν τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν δόξαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λησμονήσωμεν, χωρὶς παντάπασι νὰ ἐπιβαρύνωμεν διὰ χρημάτων τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐφέτος, Κύριοι, πρόκειται νὰ γίνῃ μία μικρὰ θεραπεία. Ἠκούσατε τί σᾶς εἶπεν ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός· «οἱ ἄνδρες αὐτοὶ πεινῶσι». Δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἀμοιβῆς, πρόκειται περὶ μόνου τοῦ ξηροῦ ἄρτου, καὶ ἀληθῶς πολλοὶ τῶν ἀνδρῶν τούτων πεινῶσι. Καὶ ἔπρεπε, Κύριοι, ὁ θάνατος νὰ ἐπέρχεται ν’ ἀποδεικνύῃ ἑκάστοτε, ὅτι τὰ ἱερὰ ταῦτα λείψανα πρέπει νὰ θάπτωνται δι’ ἐξόδων τοῦ δημοσίου· καὶ τοῦτο συμβαίνει, ὡς παρατηρεῖτε, καθεκάστην, καὶ δύνανται νὰ σᾶς πληροφορήσουν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι δαπανῶσι διὰ τὴν θανὴν τῶν ἀνθρώπων τούτων. Πρόκειται περὶ μιᾶς θεραπείας ἐφέτος, καὶ τὴν θεραπείαν ταύτην ἐγκρίνω, ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλους ὅρους παρ’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους διαγράφει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἰδοὺ διὰ τί. Κατὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς φάλαγγος, (βεβαίως πολιτικοὶ λόγοι ἐπροκάλεσαν μετάνοιαν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον, καὶ διὰ παντὸς τρόπου ἐζητήθη ὅπως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι διαγραφῶσιν ἐκ τοῦ σώματος ἐκείνου), ἐπῆλθε νόμος, ὁ περὶ προικοδοτήσεως τῶν φαλαγγιτῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος ν’ ἀποτελῇ μέγα μέρος τῆς καταισχύνης ἐκείνων τῶν Κυβερνήσεων, ὅστις δοθέντα τινὰ δικαιώματα τὰ ὑπέκλεψε διὰ τοῦ δολιωτέρου τρόπου, καὶ κανεὶς τῶν τότε ἀξιωματικῶν δὲν ἤθελε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου· καὶ μόλα ταῦτα αἱ καταπιέσεις, αἱ καταδιώξεις ἠνάγκασαν τοὺς πλείστους νὰ ὑποκύψωσι καὶ ἔλαβον ἓν ἐλεεινὸν καὶ ἄθλιον γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ ἐκποιήσωσι μ’ ἐκπεσμὸν 70 τοῖς ἑκατόν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μόλις ἐξελθόντες τοῦ ἀγῶνος δὲν εἶχον περιουσίαν νὰ ζήσωσιν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀμοιβὴ, ἡ ὁποία ἐδόθη πρὸς τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν ἔμεινεν ἕως ἐδῶ· καὶ αὐτὰ τὰ γραμμάτια δὲν ἠδυνήθησαν εἰς κανὲν μέρος νὰ τὰ πραγματοποιήσωσιν, ἀφοῦ τὴν πραγματοποίησιν ὑπέβαλον εἰς συναγωνισμόν. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ σᾶς τὸ εἴπω, διότι ὅλα πρέπει νὰ τὰ ἠξεύρῃ αὐτὸ τὸ ἔθνος· ὁ στρατάρχης τῆς Πελοποννήσου, τὸ κέντρον τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, ὁ γέρων Κολοκοτρώνης, ἔλαβεν 8000 ἕνα γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται κατεσχημένον ἀκόμη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὴ ἦτον ἡ ἀμοιβὴ, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον τῆς Πελοποννήσου, καὶ ἐκ τούτου δύνασθε νὰ ἐννοήσετε ὁποία ὑπῆρξεν ἡ ἀμοιβὴ διὰ τοὺς ἄνδρας τοῦ ἀγῶνος, οἱ ὁποῖοι ἐπεφορτίσθησαν μὲ παράσημα ἀντὶ τῶν ἐνδόξων παρασήμων, τὰ ὁποῖα ἔφερον εἰς τὰ στήθη ἐκ τῶν τραυμάτων καὶ τῶν πληγῶν τοῦ ἀγῶνος. Ἐπεφορτίσθησαν μὲ ἐξωτερικὰ παράσημα, ὅπως κατασταθῶσι δυστυχέστεροι παρ’ ὅ,τι ἦτο. Ἀλλ’ ὅμως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δυστυχῶς, τὸ ἠκούσατε ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ γνωρίζω καὶ ἐγὼ ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς πείρας, ἣν ἔλαβον ὑπηρετήσας ἐπὶ πολὺ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπῆρχον εἰς τὴν κατάστασιν τῶν προικοδοτηθέντων φαλαγγιτῶν. Πρὸς αὐτοὺς ὑπῆρξαν καὶ οἱ ἐν ἐνεργείᾳ φαλαγγῖται, διότι αὐτοὶ, καί τοι λαβόντες μισθόν τινα, τὸν διετήρησαν μέχρι τοῦδε· ὁ προικοδοτηθεὶς ὅμως ἔλαβεν ἕνα γραμμάτιον δύω χιλιάδων στρεμμάτων, τὸ ἐξεποίησε μ’ ἐκπεσμὸν 70%, καὶ πλέον οὐκ εἶδε τὸ φῶς· ἡ δυστυχία ἦτο ὁ πάρεδρος τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ μέχρι σήμερον. Εἰς αὐτοὺς τοὺς φαλαγγίτας, ἂν θέλετε ν’ ἀποδώσητε δικαιοσύνην, ἂν θέλετε ν’ ἀνακουφίσητε ἓν μέρος τούτων τῶν δυστυχῶν, διότι τὸ ὅλον εἶναι ἀδύνατον, πρέπει εἰς αὐτοὺς ἡ Βουλὴ νὰ ἐμβλέψῃ. Ἐζήτησα ἄλλοτε ὄχι ὡς βουλευτὴς, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος τῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ τὰς κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις, διότι ἐνόμισα, ὅτι ἦτο συμφέρον τοῦ ἔθνους, νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ δημοσιευθῶσιν ἅπαξ καὶ διὰ παντὸς τὰ μητρῷα, τὰ ὁποῖα εἶναι νόμος τοῦ κράτους· ἐζήτησα τοῦτο, ἵνα λείψουν πλέον αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠξεύρω ἂν καὶ μέχρι σήμερον ἐσταμάτησαν, χωρὶς νὰ ἐννοῶ τίποτε προσωπικὸν, διότι ἡ ὑπηρεσία πολλάκις ἔχει τὰς ἰδίας αὐτῆς καταχρήσεις. Ἓν μόνον παράδειγμα σᾶς λέγω, ὅτι ἀπὸ τὸ 1846 ἐκρατεῖτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ γραμμάτιον τοῦ Γκρίτζαλη διεκπεραιωμένον, καὶ ἔπρεπε νὰ δοθῇ κατὰ τὰ 1865· ἂν δὲ μάθετε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ βραδύτης αὕτη, θέλετε φρίξει, ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ τοὺς ἀποσιωπήσω. Ὥστε βλέπετε ἀκόμη, ὅτι καὶ διὰ τὰ γραμμάτια ἐχρειάζοντο χρόνοι πολλοὶ ἵνα φθάσωσιν εἰς τὰς χεῖρας τῶν δικαιούχων. Μεθ’ ὅλα ὅσα σᾶς προεῖπον, πιστεύω, ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ διανεμηθῇ ἡ μεγαλοδωρία σας καὶ πρὸς τὰς δύο τάξεις. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλαττόμενος νὰ παρουσιάσω μίαν ὁριστικὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ἐνόμισα δίκαιον νὰ προπαρασκευάσω τὰ πνεύματα ὑμῶν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θεωρῶ δίκαιον κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, ὅπως οἱ μέλλοντες νὰ γίνωσι προβιβασμοὶ ἀποδοθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ μὲν εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, κατὰ τὸ ἕτερον δὲ ἥμισυ εἰς τοὺς προικοδοτηθέντας φαλαγγίτας· καὶ δὲν ἐννοῶ, μὴ λανθασθῆτε, ὅτι ἐκ τῶν 156 θέσεων νὰ δοθῶσι τὸ ἥμισυ, ἀλλ’ αἱ μεταβολαὶ, αἵτινες θέλουν ἐπέλθει διὰ τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι θὰ φέρωσι 10–11 προβιβασμοὺς, νὰ διανεμηθῶσι κατ’ ἴσον λόγον πρός τε τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοὺς προικοδοτηθέντας φαλαγγίτας· ἐκ τούτων εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πεινοῦν, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς τὴν θλιβερωτέραν κατάστασιν ἀποστρέφοντες τὸ πρόσωπον νὰ ἐκτείνουν τὴν χεῖρα. Ἐπιφυλάττομαι, Κύριοι, νὰ παρουσιάσω εἰς ὑμᾶς ὁριστικὴν πρότασιν, καὶ ἁπλῶς ἀνέφερόν τινα ὅπως δώσω ἀφορμὴν εἰς ὑμᾶς, ἵνα ἐν τῇ πείρᾳ σας καὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ἕκαστος ἐπιθυμίᾳ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, προκειμένου περὶ τόσον μεγάλου καὶ ἱεροῦ ἀγῶνος.

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Καὶ ἡμεῖς πονοῦμεν τοὺς ἀγωνιστὰς καὶ ἐκτιμῶμεν τοὺς ἀγῶνας αὐτῶν, καὶ θέλομεν ν’ ἀποδώσωμεν ὅ,τι χρεωστεῖται εἰς αὐτούς. Ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς ὅμως θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς ἄλλην τάξιν ἀγωνιστῶν, τὴν ὁποίαν δὲν περιλαμβάνει. Ἀλλὰ πῶς συμβιβάζεται τοῦτο μὲ τὸ καθημερινῶς λεγόμενον, δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαόν;

§100Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σεῖς ἐφέρατε τὸν νόμον· ἐγὼ θέλω μόνον ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σεῖς τὸν ἐπεκτείνετε.

§102Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σεῖς ἤλθετε μὲ τοὺς πλέον πατρικοὺς λόγους, ἵνα ῥίψετε στάκτην εἰς τὰ μάτια τοῦ κόσμου, ὅπως δώσετε μικρὰν βοήθειαν, καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον ταύτην νὰ διανείμετε δικαίως· λοιπὸν ἐγὼ φέρω προτάσεις αὐξήσεως τῶν ἐξόδων ἢ σεῖς; (θόρυβος).

§103ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡμεῖς, συνεπεῖς εἰς τὴν ἀρχήν μας, δὲν προτείνομεν καμμίαν αὔξησιν ἐξόδων διὰ τούτου.

§104Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συνεπέστερος εἶμαι ἐγώ· ὅταν πρόκειται νὰ διανείμω τι, λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἄκραν δυστυχίαν. Καὶ ἐπειδὴ ἀκόμη γίνεται λόγος περὶ ἐξόδων, λέγω, ὅτι αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι, τὰς ὁποίας διαθέτετε καθημέραν μὲ τὰ νομοσχέδιά σας, ἀνήκουν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπότισαν μὲ τὸ αἷμά των. Ἰδοὺ πόρος νὰ οἰκονομήσητε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διότι αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι ἀνήκουν εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 21 τίποτε δὲν ἔλαβον.

§105ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀλήθεια αὐτό· αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι τῆς Ἠλείας κατέχονται ἀπὸ τοὺς ἀγωνιστάς.

§106Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λαλῶ περὶ τῆς Ἠλείας, ὁμιλῶ περὶ ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους· γνωρίζω τὴν ἱστορίαν καλλίτερα ἀπὸ ὑμᾶς.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν τὴν εἴδατε, τὴν βλέπετε γεγραμμένην.

§108Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐζήτησα ἴσην διανομήν· ἂν δὲ τὴν θέλετε, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἐγὼ ἐχρεώστουν νὰ εἴπω ὅ,τι ἡ συνείδησις μοὶ ὑπαγορεύει. Ἐγὼ, ὅταν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, θέλω καταδείξει τοὺς πόρους, οὐχὶ διὰ τῆς ἐπινοίας τῆς ἰδικῆς μοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν Συνελεύσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πλησίον τοῦ κινδύνου διατελοῦσαι ἐψήφιζον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν καὶ οὐχὶ ἐν τῷ πολιτικῷ συμφέροντι. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κύριον Κεχαγιᾶν, ὁ ὁποῖος λέγει, πῶς συμβιβάζεται ἡ πρότασίς μου μὲ τοὺς φόρους.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Φλέσσα. «Ἐξαιροῦνται οἱ προικοδοτηθέντες καὶ ἐπανελθόντες εἰς τὴν ἐνεργητικὴν φάλαγγα· τούτου δὲ μὴ παραδεχθέντος, νὰ συμπεριληφθῶσι πάντες οἱ φαλαγγῖται».

§110ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποβάλει πρότασιν περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν σύστασιν πρωτοδικείων ἐξ 100 χιλιάδων δραχμῶν. Τροπολογία ἦλθεν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀναβιβάζουσα τὴν πίστωσιν εἰς 500 χιλιάδας. Τοῦτο, μοὶ φαίνεται, εἶχε μεγάλην ἀναλογίαν μεταξὺ ἐκείνης τῆς περιπτώσεως καὶ τῆς προκειμένης. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς μετὰ μεγάλης εἰλικρινείας εἶπεν, ὅτι ἐφέρατε σεῖς πρότασιν περὶ αὐξήσεως, ἐγὼ τὴν ἐπεκτείνω καὶ σεῖς ἔχετε τὴν εὐθύνην. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀξίζει χωρὶς νὰ μεμφθῶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ παραγνωρίσω τὴν ἱερότητα αὐτοῦ, ἀξίζει νὰ σκεφθῶμεν, ἂν ἡ σημερινὴ ἐποχὴ ἦναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν καὶ πρέπει νὰ ἐνασχοληθῶμεν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀξιώσεων τοῦ ἀγῶνος. Ἀφοῦ, κύριοι, ὁ ἀγὼν αὐτὸς παρεγνωρίσθη ἐπὶ τόσα ἤδη ἔτη, σήμερον, ὅτε ἡ θέσις ἡμῶν εἶναι ἀρκετὰ δεινὴ, ἀρκετὰ ξενόχωρος, ὅτε δὲν εὑρίσκομεν δάνεια, ὅτε δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰς καθημερινὰς ἀνάγκας μας, ὅτε δὲν εὑρίσκομεν δάνειον νὰ τεθῶμεν εἰς θέσιν ἀξιοπρεπῆ καὶ ὅτε σκεπτόμεθα πῶς ἔχει νὰ προχωρήσῃ ἡ τακτικὴ ὑπηρεσία καὶ πῶς ἔχομεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, εἶναι, λέγω, σήμερον ἡ ἐποχὴ ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα ἐπ’ ὀλίγον, οὐχὶ διὰ παντός, νὰ ἀναβάλωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον; Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, διότι θέλομεν κατακριθῆ παρὰ πάντων, ἐνῷ δὲν ἔχομεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὸ ἐνεστὼς, ἐνῷ κινδυνεύει ἴσως ἡ αὐτονομία μας καὶ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα τῆς ἀμύνης, ἐὰν τώρα ἐνθυμήθημεν νὰ φέρωμεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς ἀγωνιστάς· τὴν εὐγνωμοσύνην τὴν ἔχομεν ἐν τῇ καρδίᾳ μας, ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ πατρὶς ὀφείλει καὶ ὀφείλει πολλὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀγωνισθέντας, διότι ὅ,τι ἔχομεν ὀφείλεται εἰς τὰς θυσίας καὶ τὰ αἵματα αὐτῶν· καὶ τῷ ὄντι, ἂν δὲν δώσωμεν παράδειγμα ὅτι ἀνταμείβομεν καὶ ἀναγνωρίζομεν τοὺς ἀγῶνας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ πατρίδος εἰς τὸ παρελθὸν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀπαιτῶμεν μεγαλειτέρας θυσίας διὰ τὰς μελλούσας ἀνάγκας τῆς πατρίδος. Ἤδη ὅμως δὲν εἶναι τόσον πρόχειρα τὰ μέσα, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία σήμερον, ὅτε πλησιάζει ἡ λῆξις τῆς συνόδου, ὅτε ἔχομεν τόσα ἄλλα νομοσχέδια κατεπείγοντα νὰ ψηφίσωμεν, καὶ προσέξατε μὴ ἀνοίξωμεν πληγὰς μεγαλητέρας, μὴ αὐξήσωμεν τὰ παράπονα, διότι οἱ ἀγωνισταὶ δὲν εἶναι 50 ἢ 200, διότι πολλοὶ δὲν ἔλαβον γραμμάτια καὶ ἑπομένως θεωροῦνται ἐκτὸς τῆς ἐνεργητικῆς φάλαγγος· εἶναι πρὸς τούτοις χιλιάδες ἄλλων, ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον οὔτε γραμμάτια, οὔτε βαθμὸν φαλαγγίτου, καὶ τῶν ὁποίων ἡ τύχη εὑρίσκεται εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος. Ἕνεκα τούτου, ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, καὶ ἐπειδὴ ἔχει σχέσιν μὲ μίαν μεγάλην τάξιν ἀνθρώπων σεβαστῶν, τοὺς ὁποίους ἡ πατρὶς χρεωστεῖ τῳόντι νὰ τοὺς ὀνομάσῃ εὐεργέτας καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλει καὶ ἀποζημιώσεις καὶ ἱκανοποίησιν· ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζεται ὅλως διόλου ἀφῃρημένον καὶ μονομερὲς, εἶναι ἀκατάληπτον τοὐλάχιστον δι’ ἐμέ· διότι δὲν γνωρίζω περὶ πόσων ἀνθρώπων πρόκειται, τί ἡλικίαν ἔχουσι καὶ τί πρόκειται νὰ λάβωσι, καὶ ἀνοίγεται ἓν στάδιον προβιβασμῶν, καὶ τοῦτο τὸ στάδιον εὑρίσκεται εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ σημερινοῦ ἢ ἄλλου, ὅστις δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ὡς μόνον ἐλατήριον τὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ καὶ τὰς σχέσεις καὶ τὰς συστάσεις καὶ τὰς συμπαθείας. Τί πρόκειται σήμερον νὰ κάμωμεν; πρόκειται νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον περὶ ἀμοιβῆς τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἀγῶνος, ἂν ᾖναι καιρὸς, ἂν ἔχωμεν τὰ μέσα νὰ τὸ πράξωμεν. Πρόκειται περὶ προβιβασμῶν ἀπὸ μιᾶς τάξεως εἰς ἄλλην, καὶ νομίζετε ὅτι θέλουν εὐχαριστηθῆ; οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι πατριωτικώτεροι ἡμῶν καὶ τῶν ἄλλων, καὶ θὰ εἴπωσιν, ὅτι σήμερον, ὅτε ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη προετοιμασίας, μᾶς ἐνθυμήθησαν, καὶ ἐνῷ δὲν ἔχει τὸ ταμεῖόν μας, μᾶς δίδουν βαθμούς. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀνάγκην ἐπεξεργασίας, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ γενικώτερον καὶ προτείνω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ γείνῃ ἡ προσήκουσα ἔρευνα. Νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς φωτίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ πόθεν δικαιολογεῖται αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τίνες εἶναι ἠδικημένοι, καὶ θὰ ἐρωτήσω μόνον αὐτοὶ εἶναι ἠδικημένοι; διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ληφθῇ γενικὸν μέτρον; Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, συγκειμένη ἀπὸ πρόσωπα ἔχοντα γνώσεις, θὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν, καὶ ἂν πρόκειται περὶ καμμιᾶς ἱερᾶς ὑποχρεώσεως, κανεὶς δὲν θ’ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφόν του· ἐὰν ὅμως ὑποκρύπτεται κανὲν ἄλλο σχέδιον καὶ ὄχι περὶ γενικῶν ἱκανοποιήσεων, τότε ἡ Βουλὴ θὰ δυσκολευθῇ πολὺ νὰ τὸ παραδεχθῇ. Ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ ὑπαρχούσης ἐξαιρετικῆς ὑποχρεώσεως, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ ἀειμνήστου καὶ μεγάλου εὐεργέτου καὶ ἀγωνιστοῦ τῆς Ἑλλάδος Κολοκοτρώνη κλ. τότε μάλιστα νὰ γείνῃ ἐξαιρετικὴ φροντίς.

§111ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς παράδειγμα τὸ ἔφερα.

§112ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, δὲν γνωρίζω περὶ ποίων πρόκειται, πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος, καὶ ποῖοι εἶναι. Διότι, κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἀγῶνες ἐξετάσθησαν ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους τοὺς σημαντικωτέρους ἀγωνιστὰς, ἐσυστήθησαν ἐπιτροπαὶ καὶ εὗρον, ὅτι ὁ δεῖνα ἀγωνιστὴς εἶναι ἱκανοποιημένος, λαμβάνει τὸν βαθμὸν τὸν δεῖνα· σήμερον ἡμεῖς πῶς θὰ εἴπωμεν τὸ ἐναντίον; Οἱ προβιβασμοὶ, κύριοι, γίνονται διὰ τῆς πολυχρονίου ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὅταν εἷς δὲν εὑρίσκεται εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ νόμος περὶ προβιβασμοῦ του, διὰ ποῖον λόγον ν’ ἀνοίξωμεν τὸ στάδιον τῶν νέων προβιβασμῶν, τῶν νέων χαρίτων, τῶν νέων συμπαθειῶν; θὰ ἀκούσητε πολλὰ παράπονα ἀπὸ τὴν μεγάλην ὁμάδα τῶν ἀγωνιστῶν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, χωρὶς νὰ πολεμήσω ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ Νομοσχέδιον, διότι δὲν εἶμαι φωτισμένος, γνωμοδοτῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐξετάσῃ καὶ γνωμοδοτήσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§113ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, δύο λόγοι ἰδίως ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέτρον νὰ παρουσιάσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ οὗ ὁ λόγος. Τὸ πρῶτον, πρακτική τις ἰδέα, καὶ αὕτη εἶναι τὸ νὰ ὑπάρχῃ ὡρισμένον τι, ὡρισμένος τις ἀριθμὸς, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ δύνανται νὰ γίνουν προβιβασμοὶ, καὶ ὄχι ὡς ἐγίνοντο οἱ προβιβασμοὶ καὶ αἱ ἐκ τῆς προικοδοτουμένης φάλαγγος ἀνακλήσεις κατὰ τὸ δοκοῦν τῶν ὑπουργῶν· ὁ ἄλλος λόγος εἶναι ἡ ἀπονομὴ δείγματος εὐγνωμοσύνης πρὸς μίαν τάξιν πολιτῶν, ἡ ὁποία μεγάλας προσέφερεν εἰς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ φιλονεικήσῃ τὴν πρακτικὴν ἀξίαν ἑνὸς νομοσχεδίου ὁρίζοντος τοὺς ἀριθμοὺς, πέραν τῶν ὁποίων δὲν δύναται οὐδεὶς οὔτε νὰ προβιβασθῇ οὔτε ν’ ἀνακληθῇ ἐκ τῆς προικοδοτουμένης φάλαγγος κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, διότι μόνον, χηρευούσης θέσεως, δύναται νὰ προβιβασθῇ ἄλλος πρὸς ἀναπλήρωσιν· καὶ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι χηρευουσῶν δύο θέσεων, ὁ εἷς προβιβάζεται κατ’ ἀρχαιότητα, ὁ δ’ ἕτερος κατ’ ἐκλογήν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μεγάλην ἀξίαν, διότι ἐμποδίζει τὴν συῤῥοὴν ἐντὸς τῆς φάλαγγος ἀτόμων ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου, ὡς ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἐξ ἀνάγκης, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη τις εἰς ἄτομα ἄξια μιᾶς ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ εὐγνωμοσύνης. Τὸ δεύτερον ὅμως, ἂν θέλετε νὰ τὸ διϋλίσωμεν, ὡς τὸ διύλισεν ὁ προλαλήσας, ὅτε πρόκειται ἓν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν τάξιν τοῦ ἀγῶνος, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τὸ ἀποσύρω· δὲν ἐπιθυμῶ τοιοῦτον νομοσχέδιον νὰ κυλίεται καὶ κατακερματίζεται μόνον ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς δραχμῆς· καὶ ἂν ἐπιβαρύνῃ ἢ οὔ κατὰ 5 λεπτὰ τὸ ταμεῖον, δὲν ἐπιθυμῶ τόσον λεπτὸν νομοσχέδιον νὰ καταντήσῃ ζήτημα ἄκρας οἰκονομίας. Ἄλλως τε, κύριοι, ἀπαντῶ εἰς τὸν προλαλήσαντα καὶ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, ὅτι δὲν πρόκειται ν’ αὐξηθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ δημοσίου· λυποῦμαι διότι δὲν ἐμάντευσαν εἰς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τίθεται ὅριον εἰς τοὺς ἐκτάκτους προβιβασμοὺς ἄνευ ὅρων καὶ διότι οὐδεμία δαπάνη γίνεται· τὸ πολὺ ἠμπορεῖ τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν γίνεται τόσον ταχεῖα ἡ ἐλάττωσις. Νομίζω, ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα· πρόκειται περὶ ἀμοιβῆς δι’ ἑνὸς τρόπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπαυξάνει τὰς δαπάνας τοῦ δημοσίου. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν ἄλλως νὰ ἐξετάσῃ κατὰ μέρος τὸ ζήτημα, διότι δὲν ἐπιθυμοῦμεν εἰς αὐτὰς μάλιστα τὰς ἡμέρας, ὅτε ἔχει μεγάλην ἀξίαν, ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι δὲν ἀνταμείβονται οἱ γενναιόφρονες ἀγωνισταὶ, νὰ συζητηθῇ ἓν νομοσχέδιον, ὡς αὐτὸ, οὕτως. Ἀληθῶς, κύριοι, ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἀγώνων ἐνθαῤῥύνει εἰς μέλλοντας ἀγῶνας, καὶ ἂν αὐτὸ ἔχῃ τὴν ἀξίαν του πάντοτε, ἐνθυμηθῆτε ὅτι τώρα εἶναι στιγμὴ νὰ δείξωμεν ὅτι ποτὲ ἀγῶνες μετὰ 20 καὶ 30 ἔτη δὲν λησμονοῦνται, ἀλλ’ ἀείποτε θέλομεν προσπαθῆ νὰ τοὺς ἀνταμείβωμεν.

§114Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις καὶ νὰ τελειώνωμεν. Κύριοι, ἐπιθυμῶ ὁσάκις προτείνω ἰδέαν τινὰ, αὕτη νὰ βασανίζεται, ἐπιθυμῶ μάλιστα εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, εἰς τὰ ὁποῖα λαμβάνω τὸν λόγον, πρὸ πάντων νὰ συντελῶ εἰς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐν πληρεστάτῃ γνώσει καὶ οὐχὶ ἐν ἀγνοίᾳ ψηφοφορῇ. Ὁ Κ. Κυπριάδης, κύριοι, καί τοι νομικὸς, εἶναι, φαίνεται, πολὺ μακρὰν τῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας· δὲν εἶχε, φαίνεται, ἀφορμὴν νὰ τὴν μελετήσῃ, ἄλλως τε οὐδέποτε ἤθελε σᾶς εἴπει ὅτι πρόκειται σήμερον νὰ νομοθετήσωμεν προβιβασμούς. Ἡ φάλαγξ ὑπῆρξε σῶμα τοῦ στρατοῦ, ὑπάγεται εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὑπέστη ἀπείρους μεταβολὰς. Ἀνοίξατε τὴν ἐφημερίδα τῆς κυβερνήσεως, ἀναγνώσατε καὶ θέλετε ἰδῆ, ὅτι λαμβάνει τὸ μέρος της εἰς τὰς μεταβολὰς τοῦ στρατοῦ. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ Κ. Ῥούφου, νομίζω, καὶ ἐπὶ τῆς κυβερνήσεως τοῦ Κ. Κουμουνδούρου ἐγένοντο προβιβασμοὶ φαλαγγιτῶν, τοῦ Πιεράκου καί τινων ἄλλων. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν ἔχει ἀνάγκην νόμων ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ προβιβάσῃ, διότι τοὺς νόμους τοὺς ἔχει. Ἡ κυβέρνησις δὲν σᾶς ζητεῖ τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσῃ, ἀλλ’ ἕνα ἀριθμὸν νὰ προσδιορίσητε καὶ οὗτος εἶναι σχεδὸν ὁ ὑπάρχων τῆς φάλαγγος μὲ μικρὰν διαφοράν. Ἀλλ’ ἐάν τις τῶν Βουλευτῶν ἤθελε λάβει ἀνάγκην, ἤθελα τοῦ παραδώσει ἀμέσως τὸν κατάλογον τῶν ὀνομάτων τῶν φαλαγγιτῶν, διὰ νὰ ἴδετε ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ φαλαγγῖται καὶ πόσοι εἶναι.

§115ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος.

§116Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι τυπωμένος εἰς τὸν Ὀνήσανδρον, στρατιωτικὴν ἐφημερίδα. Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ ὅτι θὰ δώσετε προβιβασμοῦ δικαίωμα, εἶναι ἰδέα, ἥτις μένει εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Κ. Κυπριάδου, διότι οἱ νόμοι οἱ ὑπαγορεύοντες αὐτὸ δὲν κατηργήθησαν, ἂν θέλετε μάλιστα, ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ λάβῃ ἕνα ἀριθμὸν διὰ τοὺς φαλαγγίτας ὅπως καὶ διὰ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ ἐπρότεινα ἀληθῶς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ τὸ ἀνεξάντλητον βέβαιον πνεῦμα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς Οἰκονομίας εὗρεν ὅτι ἐδῶ εἶναι ἐπέκτασις δαπάνης μεγάλης. Πλὴν θέλω τοῦ ἀποδείξει ὅτι αἱ ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀντεκρούσθησαν ἀπ’ αὐτῆς τῆς κυβερνήσεως καὶ ἀνεγνώρισεν ὡς δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ πρὸς ζημίαν τοῦ φαλαγγίτου τὸ γραμμάτιόν του καὶ τὸν μεταφέρῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἀπὸ τὰ 33 καὶ ἂν ἀμφιβάλλετε, διατάξατε ἐκ τῶν ὑπαλλήλων σας ἕνα νὰ ἀναγνώσῃ τὰ διατάγματα τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ κάμῃ; δὲν εἶμαι ἐγὼ ὅστις ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν αὐτὴν, δὲν ἔφερα ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Προκειμένου ὅμως περὶ δικαιοσύνης, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω πῶς πρέπει νὰ τὴν κάμητε· ἔργον ὑμέτερον εἶναι σεῖς, οἵτινες ἠδυνήθητε νὰ εὕρητε καὶ τὰ δάνεια τῶν 28 ἑκατομυρίων, νὰ ἐπιβάλλετε καὶ τοὺς φόρους, νὰ κάμετε καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα. Φυσικὰ ὅλα τὰ θέλετε διὰ νὰ ἱκανοποιήσητε τὰς ἀνάγκας· σεῖς τὰ ἐπροτείνατε, σεῖς θὰ τὰ κάμητε, ὄχι ἐγώ· ὥστε βλέπετε, ὅτι ὁ κύριος Κυπριάδης ἐννοεῖ ὅτι δὲν ὑπῆρχε νόμος, δικαίωμα. Μὴ σᾶς ἀπατῶσι· τὸ δικαίωμα τὸ ἔχει ἡ κυβέρνησις καὶ ἀκόμη ἔχει καὶ τοῦτο, τοῦ νὰ μεταφέρῃ ἐκ τῆς μιᾶς τάξεως εἰς τὴν ἄλλην. Ὑπάρχει νόμος ἀπαγορευτικός; ὄχι. Λόγος, κύριοι, πολὺς ἐγένετο περὶ τοῦ δικαιώματος τούτου, ἂν δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ μεταφέρῃ ἕνα προικοδοτημένον φαλαγγίτην εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Συμβούλια δικηγορικὰ συνεκροτήθησαν κατὰ διαταγὴν τοῦ Προέδρου τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως. Εἰσηγητὴς ἤμην ἐγὼ, καὶ αἱ πράξεις εἶναι εἰς χεῖράς μου· αὔριον ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὰς δείξω, ἂν ἀγαπᾶτε. Τί ἐξήχθη ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν συμβουλίων; ὅτι οὐδεμία ἀπαγορευτικὴ διάταξις ὑπάρχει, ἡ ὁποία νὰ ἐμποδίζῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τοῦτο· καὶ ἐπειδὴ κατὰ γενικὴν ἀρχὴν τοῦ Νόμου, ὅ,τι ὁ νόμος δὲν ἀπαγορεύει γίνεται, αἱ κυβερνήσεις προέβησαν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Ἄλλοι λοιπὸν, ὡς βλέπετε, ἔθεσαν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐγὼ σᾶς ἀνέφερα τὴν ἱστορίαν μόνον. Ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως 3 ἢ 4 μετέβησαν καὶ ὑπάρχουν, καὶ κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοὺς διαφιλονεικήσῃ τὸ δικαίωμα. Σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα· ὁ συνταγματάρχης Βέρης μετετέθη ἐκ τῆς προικοδοτουμένης εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Ὁ Βέρης οὗτος εἶχε διορισθῆ εἰς τὴν θέσιν νομοεπιθεωρητοῦ, ἐζήτησαν νὰ τοῦ διαφιλονεικήσουν τὸ δικαίωμα τοῦτο· νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἐξήχθη ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον ἢ ὑπάρχει ὑπὸ τὴν διάσκεψιν αὐτοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ δικαστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη. Ὥστε βλέπετε, ὅτι δικαστικῶς ἐλύθη τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τῶν δικηγορικῶν συμβουλίων, ἅτινα ἐδῶ θεωροῦνται οἱ μάντεις τῶν νόμων· δικαστικῶς νομίζω, ὅτι εἶναι λελυμένον, ἀλλ’ ἐπιφυλάττομαι, διότι δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς· ἠξεύρω ὅμως, ὅτι τὸν Κ. Βέρην τὸν πληρόνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος σήμερον. Μήπως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβάζειν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς γραμμῆς, τοῦ μεταθέτειν αὐτούς; ἀλλ’ ὅμως ἔφερεν ἕνα νόμον καὶ ζητεῖ νὰ προσδιορισθῇ ἕνας ἀριθμός. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, ὅπερ ἐπεκαλέσθην, εἶναι ἀληθὲς καὶ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐγὼ δὲν φέρω αὐτὰς τὰς ἰδέας. Λοιπὸν τὸ ἔχουσιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ τὸ ἐξήσκησαν καθ’ ἡμέραν.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τώρα δὲν γίνεται.

§118Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ἔγεινεν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Κουμουνδούρου. Ἠμπορεῖτε νὰ μὴ τὸ κάμητε, ἀλλὰ δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸ κάμετε· ἀλλ’ ἐγώ, ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἔκαμνα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐδῶ αἱ Κυβερνήσεις δὲν χάνουν τίποτε, ὅταν δὲν γίνῃ νόμος. Ὑπάρχουν λοιπὸν οἱ νόμοι, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς διαφωτίσω ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Οὐδὲν ὑποστηρίζω· θέλετε νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον; θέλετε νὰ τὸ ῥίψητε; μάλιστα, καὶ ἐγὼ καταψηφίζω. Θέλετε νὰ τὸ ἀναβάλητε; ἀναβάλετέ το· ἀλλ’ ἂν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον, ἂς κανονίσῃ τὰ αἰσθήματά της ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Πολλὰ πράγματα παρεγνωρίσθησαν, Κύριοι, εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἄλλα παραδείγματα. Οἱ φαλαγγῖται ἐκλέγονται δήμαρχοι ἢ δημοτικοὶ σύμβουλοι, καὶ ἠξεύρετε τὶ συνέβη; εἰς δῆμόν τινα εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ ὁ Γερμανὸς ὁ Μαυρομιχάλης εἶναι φαλαγγίτης ἐν ἐνεργείᾳ, ἀκυροῦμεν τὴν ἐκλογήν· δὲν εἶναι ἔτσι, Κ. Ἀντωνάκη; Εἰς ἄλλα μέρη ἐπεκύρωσαν τὴν ἐκλογήν, διότι δὲν ἦσαν φαλαγγῖται εἰς ἐνέργειαν καὶ ἦσαν καὶ ἐκεῖνοι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον λέγει, παραδέχομαι τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φάλαγγος διὰ τὸν δεῖνα, δὲν παραδέχομαι διὰ τὸν δεῖνα. Καὶ ἐὰν ἀμφιβάλλετε περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, δότε τὴν ἄδειαν καὶ εἰς τὴν στιγμὴν θέλω σᾶς φέρει τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ κλείσετε τὰ μάτια νὰ μὴ τὰς ἴδετε. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν διεφιλονείκησαν αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀλλὰ τὰ ἐφιλονείκησαν διότι ἦσαν ὑπουργοί, ὄχι διότι εἶχον δικαίωμα, ἀλλὰ διότι θέλουν νὰ κάμουν ὅ,τι τοὺς ἀρέσκει· μήπως δὲν φιλονεικοῦν τὰ πραγματικὰ δικαιώματα; Ὅταν ἐγὼ ζητῶ τὸ δικαίωμά μου καὶ δὲν μὲ τὸ δίδωσι, νομίζετε ὅτι ἔπραξα τίποτε; ἡ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι τὰ δικαστήρια ἔρχονται καὶ τοὺς καταδικάζουν καθημέραν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οὔτε δικαίωμα ὑπάρχει ὑπὲρ τῶν μὲν, οὔτε φιλονεικία ὑπὲρ τῶν δὲ· καὶ ἐννοεῖτε ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ κάμω τίποτε, διότι δὲν εἶμαι οὔτε ὑπουργὸς, οὔτε εἰς τὴν συμπολίτευσιν ἀνήκω, ἀλλ’ ἀνήκω εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, καὶ τοῦτο τὸ λέγω πρὸς γνῶσιν τοῦ Κ. Κυπριάδου. Ἐλυπήθην, διότι ὁ Κ. Κυπριάδης ἐπίστευσεν, ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ στρατηγοῦ Κολοκοτρώνη τὸ ἔφερα λόγῳ ἀδικήματος· τὸ ὄνομα αὐτὸ κεῖται εἰς τὴν ἀθανασίαν τῶν αἰώνων, κεῖται ἐκεῖ ὅπου δὲν δύνασαι νὰ τὸ ἀναφέρῃς χωρὶς νὰ κύπτῃς τὴν κεφαλήν· εἶναι δόξα ἐθνικὴ καὶ τὸ στόμα μου εἶναι ἀνάξιον νὰ φέρῃ τοιαῦτα ὀνόματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐζήτησα, Κύριοι, εἰλικρινῶς νὰ σᾶς φωτίσω καὶ οὐχὶ νὰ σᾶς ἀπατήσω, καθὼς ὁ Κ. Κυπριάδης τὸ ἐνόμισεν. Ἀντικρούω λοιπὸν τὴν ἰδέαν αὐτοῦ, διότι ἐξηγήθην μὲ τοσαύτην λεπτομέρειαν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν γνωριζόντων τὸν στρατιωτικὸν νόμον, ἂν δὲν ᾖναι ἀληθῆ ὅσα σᾶς εἶπον. Καὶ ἐάν τις τὰ φιλονεικήσῃ, ἐπὶ τῆς τρίτης συζητήσεως θὰ ἔχω ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναγνώσω πρὸς χάριν τοῦ Κ. Κυπριάδου. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω· εἰς ὑμᾶς μένει ν’ ἀποῤῥίψητε, ν’ ἀναβάλητε, ὅ,τι, θέλετε νὰ κάμητε, διότι ἔργα ἰδικά μου δὲν εἶναι.

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπε, Κύριοι, ὁ προαγορεύσας, ὅτι τῷ ὄντι ἡ Βουλὴ, ὅταν πρόκειται νὰ ψηφίσῃ, πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἐν γνώσει τῶν ζητημάτων, καὶ ἐπερίμενα διὰ τοῦτο νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον πείσει πάντα βουλευτὴν περὶ τίνος πρόκειται. Ἂν συγκρίνητε τὴν πρώτην ὁμιλίαν μὲ τὴν δευτέραν, θὰ εὕρητε εἰς μεγάλην ἀντίφασιν τὸν Κύριον Πετιμεζᾶν. Σᾶς εἶπεν, ὅτι προτίθεμαι νὰ φέρω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ θέλω νὰ προετοιμάσω τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὴν σήμερον. Εἰς τὴν δευτέραν του ὁμιλίαν τί λέγει; ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν ἐπρόσθεσα παρ’ ὅ,τι ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του, ἑπομένως δὲν θὰ ἐπιφέρῃ κἀμμίαν αὔξησιν δαπάνης ἡ ἐδική μου τροπολογία. Τότε δὲν καθίσταται αὐτὴ ἡ τροπολογία περιττή; Ἀλλὰ προέβη ἀκόμη περισσότερον, ἐπὶ τέλους ἠξεύρετε εἰς τί περιέπεσεν; εἶπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πάντη περιττὸν, τὸ δικαίωμα τὸ ἔχει ὁ ὑπουργός· — τότε, Κύριε βουλευτὰ, εἶναι περιττὴ καὶ ἡ τροπολογία σας. — Ἀλλ’ ἠξεύρετε, Κύριοι, τί θὰ εἴπῃ ἐν ἐνεργείᾳ φάλαγξ καὶ προικοδοτουμένη; Πολλοὶ βέβαια τὸ γνωρίζομεν, ἀλλ’ ἴσως οἱ συνάδελφοί μας Ἑπτανήσιοι δὲν τὸ γνωρίζουν, καὶ κρίνετε, Κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ μάθετε τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὅ,τι εἶπεν ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς. Φάλαγξ ἐνεργείας θὰ εἴπῃ συνταξιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέναντι τῶν μεγάλων των ἐκδουλεύσεων πρὸς τὴν πατρίδα προσδιωρίσθη νὰ λαμβάνωσι μίαν σύνταξιν ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον φέρουσι.

§120ΤΙΝΕΣ. Σύνταξιν;

§121ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μισθὸν, ὄχι σύνταξιν. Ἂς προσέξωμεν εἰς τὰ πράγματα καὶ ὄχι εἰς τὰς λέξεις.

§122ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναὶ, ἀλλὰ εἶναι διαφορετικὸν τὸ ἓν τοῦ ἄλλου· πληρόνεται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἡ σύνταξις, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει δαπάνην διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτήν.

§123ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχει τὸν λόγον, νὰ τὸ στείλουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι φοβοῦνται μήπως ἔλθουν ποτὲ εἰς ἐνέργειαν.

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει νόμος, δι’ οὗ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς φαλαγγίτας νὰ ἐκλέξωσιν ἓν τῶν δύω, ἢ νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ λαμβάνουν τὸν μισθὸν, ἢ λαμβάνουν γραμμάτια φαλαγγιτικὰ, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀγοράσωσι γαίας καὶ ἑπομένως ζήσωσι μὲ τὸ κτῆμα· τοῖς δίδεται ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ των ἢ τοῦ μισθοῦ ἀνάλογον ποσὸν φαλαγγιτικοῦ γραμματίου καὶ ἐντεῦθεν ὁ τίτλος τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι παρὰ μία ἐξαγορὰ τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ λαμβάνουν ἐν ὅσῳ ζοῦν· πολλοὶ ἐπροτίμησαν νὰ λάβουν ἓν φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον ἀντὶ δραχμῶν καὶ ἀγοράσουν γαίας, καὶ ἑπομένως ἔπαυσεν ἡ μισθοδοσία των· ἄλλοι ἐπροτίμησαν τὸ δεύτερον. Τί συνέβη, Κύριοι; πολλοὶ τῶν προικοδοτηθέντων ἐξηγόρασαν διὰ μιᾶς τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των, καὶ ὅμως, ἐνῷ δὲν ἐπώλησαν τὰ γραμμάτιά των, ἐπανῆλθον πάλιν χωρὶς νὰ ἐπιστρέψωσιν οὔτε τὰ γραμμάτια (θόρυβος)· μὴ ἀμφιβάλλετε εἰς τοῦτο· βλέπετε ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ ἠθέλατε ψηφίσει;

§125ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν πληροφορίας πόσοι ἐκ τῶν Ναυτικῶν ἔλαβον γραμμάτια, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οὔτε ἐζήτησαν γραμμάτια οὔτε φάλαγγας ἐσχημάτισαν.

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἔλαβον, λέγω, χώραν τοιαῦται, δὲν τὰς λέγω καταχρήσεις, ἀλλὰ μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, παρεκτροπαί. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς διϊσχυρίζεται, ὅτι ἦτον νομιμώτατον καὶ ἠδύνατο ὁ προικοδοτημένος φαλαγγίτης ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἐνέργειαν καὶ ἑπομένως νὰ ἐξισωθῇ μὲ τοὺς ἄλλους. Ἰδοὺ ποίαν ἐξήγησιν ἔδωκεν εἰς τὸν νόμον, καὶ ἀφ’ οὗ λέγει, ὅτι εἶναι δίκαιον, λέγει πρὸς τούτοις ὅτι εἶναι καλὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν (θόρυβος). Συνέβησαν, λέγω τοιαῦτα, καὶ παρεπονέθησαν πολὺ δικαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξιώθησαν ν’ ἀπολαύσωσιν αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα. Νῦν, πρὸ ὀλίγου ἦλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον μία τοιαύτη ὑπόθεσις ἑνὸς ἀνδρὸς ἀξιοσεβάστου, ἀγωνιστοῦ καὶ πρώην γερουσιαστοῦ, ὅστις ἐζήτει νὰ γείνῃ καὶ δι’ αὐτὸν ὅ,τι ἔγεινε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους· μὲ θλίψιν τῆς καρδίας μου ἠρνήθην, διότι ἔβλεπον ὅτι παραβιάζεται ὁ νόμος. Τότε εἶπον εἰς τοὺς συναδέλφους μου, ὅτι δίκαια παράπονα γίνονται ὡς ἐκ τῆς παρερμηνείας, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς καὶ τὴν ὁποίαν ἠσπάσθησαν καὶ ἐφήρμοσαν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοί.

§127Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προσέξατε, διότι κατηγορεῖτε τοὺς ἄλλους ὑπουργούς.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὲ θλίψιν τῆς καρδίας μου, σᾶς λέγω, ἠρνήθην τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον εἰς τοὺς συναδέλφους μου, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ νὰ λείψουν τὰ παράπονα αὐτά. Διὰ νὰ λείψουν, εἴπομεν, τὰ παράπονα καὶ νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν εἰς τὰς καταχρήσεις, πρέπει καὶ ἡ κυβέρνησις νὰ ᾖναι ἐντὸς τοῦ νόμου, καὶ οἱ ἀδικηθέντες καὶ παραπονούμενοι, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ ἱκανοποιηθῶσι· καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ὁ ἔντιμος συνάδελφος σᾶς ὑπέβαλε πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ προβιβάζῃ καὶ ν’ ἀνακαλῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα ἐκ τῶν προικοδοτηθέντων· τὸ λέγομεν διὰ νὰ ἦσθε ἐν γνώσει τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς προέβη περισσότερον καὶ προητοίμασε τὴν Βουλὴν, διότι αὔριον, εἶπε, θὰ φέρῃ τροπολογίαν· εἶπεν ὅτι τὸ ἥμισυ πρέπει νὰ ἔρχεται ἐκ τῶν προικοδοτηθέντων. Ἐνῷ ἡ κυβέρνησις πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων παραπόνων ἠθέλησε ν’ αὐξήσῃ μίαν δαπάνην πέντε ἕως δέκα χιλιάδων δραχ., καὶ ὄχι ν’ αὐξήσῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνεται ἡ δαπάνη ὅπως γίνεται σήμερον, ὁ Κ. Πετιμεζᾶς λέγει ν’ ἀνοίξωμεν εὐρύτερον τὸ στάδιον τῆς δαπάνης. Δὲν ἔχω λοιπὸν δίκαιον νὰ τοῦ εἴπω ὅτι, ὅταν ἐσυζητούσαμεν τοὺς διαφόρους φόρους, ὁ Κ. Πετιμεζᾶς διεῤῥήγνυε τὰ ἱμάτιά του καὶ ἔλεγεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ τοιούτους φόρους; Πῶς σήμερον λέγει, ὅτι πρέπει ν’ ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἀγωνισταί; ἄνευ θυσίας τοῦ λαοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποζημιωθῶσιν; Αὐτὴν τὴν ἀντίφασιν σᾶς παρετήρησα, διότι ἡ κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι αὕτη ἐσκέφθη οὕτω πως νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν, χωρὶς ν’ αὐξήσῃ τὴν δαπάνην· ἀλλ’ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς θέλει νὰ γείνῃ ἡ δαπάνη περισσοτέρα, θέλει τὸ ἓν ἥμισυ ἐκ τῶν προικοδοτηθέντων νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν φάλαγγα, ὅταν χηρεύουν θέσεις· δὲν διετύπωσεν ἀκόμη τὴν πρότασίν του, διότι μόνον εἰδοποίησε τὴν Βουλὴν καὶ εἶπεν ὅτι αὔριον θέλει τὴν εἰσαγάγει· ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν θὰ ᾖναι τυπωμένη, διότι δὲν θὰ ᾖναι λόγοι, ἀλλὰ θὰ ᾖναι γραπτή.

§129ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, Κ. Πρόεδρε, ἐκουράσθημεν.

§130Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἦλθε διὰ δευτέραν φορὰν καὶ πρόκειται ἢ ν’ ἀποῤῥιφθῇ, καὶ τότε δὲν ἐπανέρχεται, ἢ, ἐὰν δὲν ἀποῤῥιφθῇ, θέλει ἐπανέλθει εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν· νομίζω, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν ἐξετελέσθη καὶ πρόκειται νὰ ἔλθῃ εἰς τρίτην συζήτησιν, διότι τὸ ζήτημα παρουσιάζεται σπουδαῖον καὶ προπαρασκευάζεται τοσοῦτον σοβαρόν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονήν, διότι οὔτε ἡ ὥρα προέβη, οὔτε τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον, ὅπως ἐνόμισάν τινες. Ἦτον ἑπόμενον, κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνεξαρτήτως τῆς περιλήψεως τῆς ἱστορίας τοῦ σώματος τῆς φάλαγγος, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος καὶ βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἦτον ἑπόμενον, λέγω, ἡ ἱστορία τοῦ σώματος αὐτοῦ καὶ αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσήνεγκε καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν καὶ μετὰ ταῦτα πολλάκις ὅτι ἦσαν τοιαῦται καὶ τοσαῦται, ὥστε προεκάλεσαν τοιαύτας διατάξεις, αἵτινες εἶναι τοσοῦτον ἀσαφεῖς, ὥστε παραδέχομαι νὰ ἔγειναν παρεκτροπαί, ὄχι ὅμως παρανομίαι καὶ καταχρήσεις. Τὸ σῶμα αὐτὸ ἦτο σῶμα ἐνεργητικόν, ἐξετέλει ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ κράτος, ὑπήγετο ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐξετέλει ὑπηρεσίαν καθαρῶς στρατιωτικήν. Τί συνέβη ὅμως, κύριοι; Τὸ σῶμα τῆς φάλαγγος ἐσυστήθη διὰ νὰ λάβουν ὀλίγην ἀνακούφισιν τὰ λείψανα τοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐπειδὴ αὐτοὶ δὲν ἠδύναντο κατόπιν νὰ ἐκτελῶσι σωματικὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἐκπληρῶσι τὰς νέας ὑπηρεσίας, διότι ἡ ἡλικία των εἶχε προχωρήσει, ἐξ ἀνάγκης ἐπῆλθεν ἡ ὕπαρξις τῆς φάλαγγος, ἥτις κατηρτίσθη ἀπὸ ἓν μέρος τῶν λειψάνων τοῦ ἀγῶνος. Ἐπρόκειτο τὰ γηραιότερα λείψανα τοῦ ἀγῶνος κατά τι νὰ ἀνακουφισθῶσι, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔπρεπεν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ λάβωσιν ἓν μέσον συντηρήσεως, καὶ ἐπενοήθησαν τὰ γραμμάτια. Ποῖα ἦσαν, κύριοι, τὰ γραμμάτια αὐτὰ καὶ ποία χρῆσις ἔγεινεν αὐτῶν, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἀγνοεῖ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὸ ἀγνοῇ· διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὰ πρόσωπα τοῦ ἀγῶνος ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα ἀπὸ μίαν ξένην δυναστείαν καὶ ἐπρόκειτο νὰ καταδιώκωνται, διὸ ἐπροτίμησαν τὴν πενίαν καὶ νὰ δεχθῶσιν ἓν φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ χρῆσις τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων, καὶ βεβαίως, ἐὰν τὰ ἐδέχθησαν, τὰ ἐδέχθησαν διὰ νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰς καταδιώξεις τῆς ἐξουσίας ἐκείνης, καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποστῶσι τὰς ποινὰς ἐπροτίμησαν νὰ δεχθῶσιν αὐτὰ ἀπέναντι τῶν ἀτιμώσεων καὶ καταδιώξεων, καὶ ἔρχεται σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μᾶς λέγει δημοσίᾳ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀντήλλαξαν οἰκειοθελῶς τοὺς διορισμούς των ἀπέναντι τῶν γραμματίων. Ὄχι, αὐτοὶ ἐξηναγκάσθησαν κατὰ δεύτερον λόγον, λέγω, καὶ ὄχι νομίμως, διότι οὐδὲν γραμμάτιον ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιηθῇ· καὶ ἂν σήμερον οἱ κατέχοντες τὰ τοιαῦτα εὑρίσκουν ἀπείρους δυσκολίας εἰς τὴν πραγματοποίησίν των, ὑποθέσατε τότε, ὅτε τοῖς ἐδόθησαν, ποίας δυσκολίας ἀπήντων......

§131ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν νόμον. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ὅσοι θέλουν......

§132Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀπόδειξις τρανωτάτη εἶναι αὐτή, καὶ εἶναι πολὺ εὔκολον καὶ δίκαιον καὶ ὠφέλιμον διὰ τὴν Βουλὴν νὰ φέρω τὴν ἀπόφασιν τῶν δικαστηρίων, ἡ ὁποία εἶναι ἀνέκκλητος καὶ κατεδίκασε τὸ δημόσιον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Κωσονάκου.

§133ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἓν μόνον παράδειγμα.

§134Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μία ἦτο καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀξελοῦ, ἀλλ’ ὅταν ἤνοιξαν αἱ πύλαι τῶν δικαστηρίων, αὗται ἐπολλαπλασιάσθησαν.

§135Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ ἱστορία τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὁ ὑπουργὸς ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀμειφθῶσι δι’ αὐτοῦ τοῦ τελευταίου μέσου. Τώρα, κύριοι, τί πρόκειται ἐδῶ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου; Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρόκειται νὰ καταστήσῃ τὸ σῶμα αὐτὸ ὡς πρὸς τὰς δαπάνας τὸ αὐτὸ, ἐνόσῳ ἐπιζοῦν αὐτὰ τὰ λείψανα, καὶ καθόσον παρέρχονται, νὰ δύναται νὰ τοὺς παρέχῃ μεγαλειτέραν μερίδα ἄρτου. Λοιπὸν δὲν εἶναι αὔξησις δαπάνης· πρόκειται τὸ σῶμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὠφέλησε τὸ ἔθνος, νὰ τὸ καταστήσωμεν πάγιον, καὶ ἔρχεται νὰ περιορίσῃ τὰς τυχὸν καταχρήσεις, ἔρχεται νὰ σᾶς εἴπῃ ῥητῶς, ὅτι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ θέλει νὰ ἔχῃ τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα, θέλει νὰ συστήσῃ τοιούτους βαθμοὺς, ὥστε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ δύνανται κατὰ τὰς ἐσχάτας ἡμέρας τῆς ὑπάρξεώς των νὰ ἀπολαμβάνουν κατά τι περισσοτέραν ὑπηρεσίαν. Καὶ, κύριοι, ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐκινήθη καὶ ἀπὸ καθήκοντα τὰ ὁποῖα τοῦ ἐπιβάλλουν αὐτὴ ἡ θέσις καὶ ἡ κατάστασις τοῦ τόπου καὶ αἱ περιστάσεις, ὅτι ἔγειναν πολλαὶ καταχρήσεις, ὅτι οἱ προικοδοτηθέντες φαλλαγγῖται μετέβησαν εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Κύριοι, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκφύγῃ αὐτὸ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι νόμος δὲν ἐπέτρεπε τὴν μετάβασιν καὶ ὡς ἐκ τούτου πολλαὶ κυβερνήσεις μετέφεραν ἀλληλοδιαδόχως ἀπὸ τὴν προικοδοτημένην εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Ἀλλὰ, κύριοι, αὐτὸς ὁ τύπος πρέπει νὰ κανονισθῇ διὰ μιᾶς τροπολογίας, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς, οἱ βαθμοὶ αὐτοὶ, θὰ συμπληρῶνται ἐξ ἡμισείας ἀπὸ τὴν μίαν τάξιν καὶ ἐξ ἡμισείας ἀπὸ τὴν ἑτέραν. Εἴδατε, Κύριοι, καὶ εἶναι ἀληθὲς, διότι ἔχετε τὸν κατάλογον τῶν ὀνομάτων, τὰ ὁποῖα μετέβησαν εἰς τὴν προικοδοτημένην φάλαγγα, καὶ εἴδετε τί σᾶς εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅστις κατὰ τὴν κρίσιν του ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι παράβασις νὰ μετατίθεταί τις ἀπὸ τὴν μίαν εἰς τὴν ἑτέραν φάλαγγα· αὐτὸς δὲν τὸ ἔκαμεν, ἴσως ὅμως ἄλλοι μεταγενέστεροι κάμωσι χρῆσιν αὐτοῦ, ἐνῷ κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ ὑπουργοῦ πρόκειται νὰ ἀπαγορευθῇ. Βλέπετε λοιπὸν τί συμβαίνει καὶ τί σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· «εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὗρον αἴτησιν ἑνὸς γηραιοῦ ἀγωνιστοῦ, ζητοῦντος νὰ μεταβῇ ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην τάξιν, καὶ (εἶπεν ὁ ὑπουργὸς) δὲν ἠδυνήθην μὲ θλῖψιν τῆς καρδίας μου νὰ πράξω τοῦτο». Ἰδοὺ, λοιπὸν, Κύριοι, ἡ ἀνάγκη τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως· δὲν εἶναι σύνταξις ἡ μισθοδοσία τῆς φάλαγγος, εἶναι μισθὸς ἐνεργείας, διότι τὸν προστάττει ὁ νόμος, διότι καὶ σήμερον εἰς τὴν φάλαγγα αὐτὴν ὑπάρχουν ὑποχρεώσεις· σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ διατάξῃ φαλαγγίτην εἰς ὡρισμένην ὑπηρεσίαν, καὶ ὅταν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ πράξῃ τοῦτο θὰ εἰπῇ, ὅτι ἔχει ὑποχρεώσεις καὶ τὸ δημόσιον καὶ κατὰ συνέπειαν λαμβάνουν αὐτοὶ μισθούς. Λοιπὸν, Κύριοι, κατὰ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν, αἱ περιστάσεις ὑπηγόρευσαν νὰ λύσουν τὸ ζήτημα τῆς Ἑλλάδος διὰ προπαρασκευαστικῶν ἐνεργειῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἡ δὲ Βουλὴ δαπανᾷ πολλὰς μυριάδας δραχμῶν διὰ τὴν ἀποστολὴν προσώπων, καὶ διατί; διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ μίαν λύσιν ἑνὸς ἀγῶνος. Ἀλλὰ, Κύριοι, οἱ προστατεύσαντες ἐκεῖνον τὸν ἀγῶνα καὶ οἵτινες σήμερον δυστυχοῦν, ἂν τὸ ἔθνος δὲν ἀποφασίσῃ νὰ δαπανήσῃ ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν, εἰς τί θὰ συντελέσῃ ὅταν ἡ προπαρασκευὴ ἐκείνη δὲν ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν πρὸς τοὺς ἄνδρας αὐτούς; Διότι τὸ ἔθνος δὲν ἀγνωμονεῖ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἔκαμον τὴν ἀνεξαρτησίαν του, καὶ καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, ἐὰν ᾖναι ὥρα πλέον κατάλληλος καὶ πλέον ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ ἔθνος, εἶναι ἡ σήμερον, διὰ νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα εἰς τοὺς νέους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κάμουν ἱστορίαν· διότι οἱ προπάτορες ἡμῶν δὲν τὴν εὗρον, τὴν ἔπλασαν, εἶναι ἔργον τῶν χειρῶν των. Ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ ὅλων τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων καὶ ὑπὲρ ὅλης τῆς εὐγενοῦς φιλοδοξίας τῶν νέων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τοιούτων μέσων δύνανται νὰ συνεχίσωσι τὴν ἱστορίαν καὶ νὰ μεταβιβάσωσι τὴν δόξαν· ὅθεν ἂς φροντίσῃ καθεὶς νὰ κάμῃ ἱστορίαν καὶ τὸ ἔθνος θὰ ἀναγνωρίσῃ ἐπίσης τὴν ἱστορίαν τῶν ἐνδόξων νέων, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ παρέξωσι καὶ νὰ μεταβιβάσωσιν εἰς τοὺς ἀπογόνους των.

§136ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω ἐμμείνει εἰς τὸ πολιτικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, διότι βλέπω, ὅτι ὑπάρχει μία γλῶσσα ἀρκετὰ ὑψηλὴ σχετικῶς μὲ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, καὶ ἐγὼ εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ τῆς δόξης βεβαίως δὲν θέλω ν’ ἀντιτάξω, διότι ἀναγνωρίζω τὴν ἀξίαν. Πρόκειται περὶ νόμου καὶ προεκλήθην ὡς μὴ σπουδάσας τοὺς νόμους. Εἰς τοῦτο ἐνδιαφέρομαι νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ νόμοι παραμορφοῦνται ἐνώπιόν σας, καὶ γνωρίζετε, ὅτι συνήθως, ὅταν δύω νομικοὶ ἀγορεύουν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, οἱ δικασταὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ εὕρουν ποῖος ὁμιλεῖ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον. Ἐνώπιόν σας ὅμως ὅταν λέγῃ τις, ὑπάρχει νόμος, ὑπάρχει ἀπόφασις, πῶς θὰ τὸ ἐννοήσητε ἐκτὸς ἐὰν τὰ ὑποβάλῃ; Λέγουν, ὅτι ὑπάρχει νόμος καὶ ἀποφάσεις, ἀλλὰ διατί δὲν τὰς ὑποβάλουν διὰ νὰ μᾶς φωτίσουν; Φαίνεται ὅθεν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπαρκτὰ καὶ ἀληθῆ· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὰ βλέπω, καὶ θέλω νὰ ἐννοήσω ἐὰν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἦναι ἀληθές. Μᾶς λέγουν, ὅτι ὑπάρχει νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παραχωρῇ ἀπεριορίστως προβιβασμούς, καὶ μόλα ταῦτα ἔρχεται ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ γείνουν περισσότεροι, παρὰ δύω ἀντιστράτηγοι, παρὰ ἕνδεκα ἀντισυνταγματάρχαι κτλ., καὶ κατὰ τὴν ἰδέαν τῶν ἄλλων ἠμποροῦν νὰ γείνουν περισσότεροι. Ἂς ὁμολογήσουν λοιπὸν ἐὰν αὐτὸς ὁ νέος νόμος ἔρχεται νὰ περιορίσῃ ἢ νὰ συνδράμῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι, ἐνῷ σήμερον ἠμποροῦσεν ἕνας νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ νὰ τὸν προβιβάσῃ, ἠδύνατο νὰ τὸ κατορθώσῃ· σήμερον ὅμως θὰ τοῦ λέγῃ ὁ ὑπουργὸς «δὲν ἠμπορῶ, διότι μὲ περιώρισεν ἡ Βουλή». Λοιπόν, Κύριοι, λύτατέ μου αὐτὴν τὴν ἀπορίαν· πρόκειται νὰ ἀφήσωμεν τὰς χεῖρας ἐλευθέρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἢ νὰ τὰς δεσμεύσωμεν διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ κάμῃ καὶ ἱκανοποιήσῃ ὅσους πρέπει; Εἶναι πρέπον λοιπὸν, Κύριε ὑπουργὲ, ἐνῷ σήμερον ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς προβιβάσῃς, νὰ ἐπιθυμῇς νὰ τὸ περιορίσῃς; Καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι οὔτε Κυβέρνησις οὔτε ἀντιπολίτευσις, ἥτις ἀποῤῥέει ἀπὸ τὰ σπλάγχνα της, διὰ τοῦτο, λέγω, ἐπεθύμησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μᾶς δώσουν νὰ ἐννοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Τώρα ἐγὼ προβαίνω εἰς ἓν ἄλλο, καὶ ἰδοὺ τί φαντάζομαι μὲ τὴν κρίσιν μου· ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀπεριόριστον οὐδὲ πλῆρες τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβάζειν εἰς τὴν φάλαγγα καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸς ὁ λόγος, ὅτι τὸ ἔχει ὁ νόμος καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων δύναται νὰ λάβῃ χώραν τοῦτο· τὸ ἐξετέλεσαν, τὸ ἐξετέλεσαν ὅμως καταχρηστικῶς καὶ παρανόμως ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ προγενέστεραι. Ἕπεται λοιπὸν ὅτι ἡ νῦν Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἔχῃ τὸ στίγμα ὅτι παρανομεῖ, καὶ ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει, ὅτι δὲν θέλει νὰ φαίνηται, ὅτι κάμνει κατάχρησιν. Ἰδού, κύριοι, ἡ ἀληθὴς θέσις τῶν πραγμάτων· πρόκειται σήμερον νομοθετικῶς νὰ εἴπωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καταχρηστικῶς ἄλλοτε ἐγίνετο, δηλ. νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ προβιβάζειν τοὺς φαλαγγίτας, ὑπὸ ἕνα ὅμως περιορισμόν. Αὐτὴ ἡ θέσις μοὶ φαίνεται εἰλικρινής· σκεφθῆτε, εἶναι δίκαιον τοῦτο, εἶναι νόμιμον, δηλ. ἀναγκαῖον, νὰ τὸ χορηγήσωμεν· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν περὶ τίνος πρόκειται καὶ νὰ μὴ ἀπατώμεθα ἀπὸ τὰ στρατηγήματα τῶν μὲν, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔχει σήμερον ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα τοῦτο, καὶ τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι καὶ οἱ πρεσβῦται καὶ οἱ προικοδοτημένοι δύνανται σήμερον νὰ προβιβάζωνται. Ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω ἐὰν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβάζειν τοὺς φαλαγγίτας, καὶ δεύτερον, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς καὶ ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγουν, ὅτι κατηναγκάσθησαν τινὲς φαλαγγῖται νὰ λάβουν γραμμάτια καὶ ὅτι τινὲς φαλαγγῖται, ἂν καὶ προικοδοτημένοι, ἐτέθησαν εἰς ὑπηρεσίαν, ἄλλοι δὲ ὅτι ἐπροβιβάσθησαν διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἠδικήθησαν. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι δὲν πολεμῶ τὰ δικαιώματα· ἂν σᾶς ἀνέφερα τὸν ἀείμνηστον Κολοκοτρώνην, τὸν ἀνέφερα διὰ νὰ τὸν ἐξυψώσω, διότι ὁ συνάδελφός μου κ. Πετιμεζᾶς τὸν ὑπεμνημόνευσεν· ἐκεῖνος τὸν ἔφερεν ὡς ἓν παράδειγμα διὰ νὰ καταστήσῃ βάσιμον τὴν ἰδέαν του, ἐγὼ ὡς ἓν παράδειγμα διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἂν πρόκειται περὶ τοιούτων ἀγωνιστῶν, εἶμαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ. Ἰδοὺ, κύριοι, ποία εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου περὶ φαλαγγιτῶν· ἐννοῶ, προβιβασμοὺς γινομένους εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν, καὶ τοὺς ἐννοῶ, διότι εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν ὁ στρατιώτης ὀφείλει νὰ ᾖναι στρατιώτης πρῶτον, μετὰ ταῦτα γίνεται δεκανεὺς, ἔπειτα λοχίας, κατόπιν ἀνθυπασπιστὴς, κατόπιν ἀνθυπολοχαγὸς, καὶ ἀκολουθῶν αὐτὴν ὅλην τὴν κλίμακα φθάνει εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Τί ἔγεινεν ὅμως εἰς τοὺς φαλαγγίτας; Οὗτοι εἶχον τὴν ὑπηρεσίαν των κεκτημένην, εἶχον τὰ ἔτη των συμπεπληρωμένα, τὰ δικαιώματά των ἀνεγνωρισμένα. Λοιπὸν δὲν κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν κατωτέραν κλίμακα διὰ νὰ προβιβασθοῦν βαθμηδὸν, ἀλλ’ ἕκαστος φαλαγγίτης κατὰ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐν τῷ ἀγῶνι, ἔλαβε καὶ ἀνάλογον βαθμόν. Ὁ νόμος λοιπὸν, κύριοι, περὶ φαλαγγιτῶν, ὅστις ἠθέλησε νὰ προνοήσῃ ἐξαιρετικῶς ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἀνεγνώρισεν ὅτι τὸ ὑψηλότερον πρόσωπον τοῦ φαλαγγίτου, ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ φαλαγγίτου, δὲν δύναται νὰ ᾖναι παρὰ ἐκεῖνος ὅστις λαμβάνει τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ καὶ τὸν μισθὸν δραχμῶν 300. Μὴ παραξενευθῆτε ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς, τοὺς στρατηγοὺς καὶ ὑποστρατήγους τοῦ ἀγῶνος, τοὺς ὁποίους ὀνομάζει ὁ νόμος λοχαγούς· τὸν ἔκαμε τοῦτο καὶ λέγει ὅτι εἰς τὴν φάλαγγα ὀνομάζεται λοχαγὸς, ἀλλ’ ὁ μισθὸς αὐτῶν ἀντιστοιχεῖ μὲ τὸν μισθὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ εἶναι 300 δραχμαί. Ὁ νομοθέτης αὐτὸς προνοήσας τοιουτοτρόπως ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῶν ἐπιτροπῶν περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως καὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν τῶν προσώπων τῶν λειψάνων τοῦ ἀγῶνος, δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς ἀνοίξῃ τὸ στάδιον τῆς περαιτέρω προόδου. Ἠμποροῦσε νὰ ἔκαμε κακὰ, νὰ τοὺς ἠδίκησεν, ἀλλὰ τέλος πάντων τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου εἶναι αὐτό· σοῦ δίδω τὸν βαθμὸν αὐτὸν, ὅστις σοῦ δίδει δικαίωμα εἰς ἕνα μισθόν· ὅταν εἶσαι στρατιώτης ἐν ἐνεργείᾳ, ὀφείλεις νὰ ὑπερασπίζεσαι τὴν πατρίδα καὶ οὐδὲν περιπλέον. Παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. Πετιμεζᾶν νὰ μοῦ δείξῃ κανὲν ἄρθρον ἐντὸς τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Βασιλεὺς ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβιβάζῃ αὐτοὺς εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἔχει ἕνα νόμον εἰς τὸ σπίτι του, ἀλλ’ ἐγὼ αὐτὸν τὸν νόμον ἐσπούδασα καὶ εἰς αὐτὸν δὲν εὑρίσκω τοιαύτας διατάξεις. Τώρα, κύριοι, τί ἔκαμε περαιτέρω ὁ νομοθέτης; Εἶπεν ὅτι ἐκ τῶν φαλαγγιτῶν, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς στρατιωτικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις τινὰς, οἵους ἐγκρίνει, νὰ τοὺς στείλῃ εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν καὶ τότε λαμβάνουν τὰ ¾ τοῦ μισθοῦ, τοὺς ἄλλους τοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ τοὺς θεωρεῖ ὡς ἐνεργοῦντας στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὑποκειμένους εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ποινικοὺς νόμους, καὶ αὐτοὶ λαμβάνουν ὁλόκληρον τὸν μισθόν.

§137ΛΑΠΠΑΣ. Ὅλοι οἱ φαλαγγῖται, κύριε Πρόεδρε, ἤδη λαμβάνουν πλήρη τὸν μισθόν· εἰς τοὺς φαλαγγίτας ἀπὸ τοῦ πρώτου μητρώου δὲν εἶναι ἀναγκαστικὰ τὰ γραμμάτια, τοὺς δὲ δευτέρους τοὺς ἠνάγκασαν ὑποχρεωτικῶς νὰ λάβουν τὰ γραμμάτιά των· αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τώρα.

§138ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν, κύριοι, πέρυσιν εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς παραπέμπῃ εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν, ἐπρονόησε περὶ τῶν λοιπῶν καὶ λέγει· «ἕκαστος δύναται νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φάλαγγος κτλ.» Μετὰ ταῦτα, κύριοι, ἀφοῦ ἐκανόνισε τὴν κατάστασιν τῶν φαλαγγιτῶν, ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα, ὅτι πολλοὶ δὲν θέλουν νὰ εὑρίσκωνται εἰς αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ἀνικανότητος, ὥστε νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν φάλαγγα εἰς τοὺς πρεσβύτας, καὶ ὅτι προτιμότερον ἦτο αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ λάβουν ἅπαξ τὸ ἀντάλλαγμα τοῦ κεφαλαίου τοῦ μισθοῦ καὶ τότε νὰ ἀποχωρισθοῦν, νὰ ἔχουν μὲν τὸ δικαίωμα καὶ τὰς τιμὰς καὶ νὰ φέρωσι τὴν στολὴν, νὰ θεωρῶνται ὅμως ἐκτὸς τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ συνέπειαν τούτου, κύριοι, ἔρχεται ὁ νόμος τοῦ 1838, ὅστις λέγει, «ἕκαστος εἰς τὴν φάλαγγα πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἤδη κατατεταγμένος ἀξιωματικὸς, ὅστις ὡς τοιοῦτος λαμβάνει μισθὸν ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν ταμεῖον, δύναται, ἐὰν θέλῃ, παραιτούμενος τοῦ μισθοῦ του νὰ λάβῃ ὡς πλήρη ἰδιοκτησίαν γῆν ἢ κτῆμά τι φθαρτὸν μέχρι τοῦδε ἐθνικὸν ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους.» Λοιπὸν, κύριοι, ὁ νόμος εἶναι ἀσαφὴς ἢ ἔχει ῥητὴν διάταξιν; Λέγει, ὅστις θέλει δύναται ἀντὶ τοῦ μισθοῦ νὰ λάβῃ γῆν. Ὥστε, κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διὰ νόμου οἱ ξένοι πολιτικοὶ, αἱ ὁποῖοι μᾶς ἐφθόνουν, μᾶς κατέτρεχον, ἐνῷ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἔγειναν σφάλματα καὶ παρανομίαι καὶ ἐπὶ τοῦ παρελθόντος καὶ θὰ γίνωνται πάντοτε. Ἀλλ’ αἱ κυβερνήσεις ἐκεῖναι δὲν ἦσαν κατηρτισμέναι ἀπὸ ἡμᾶς αὐτούς; Εἴχομεν ἕνα ἀνώτατον ἄρχοντα ὅστις δὲν εὑρίσκετο εἰς πολεμίαν θέσιν, διότι δὲν ἦτο ὁ Σουλτάνος καὶ τὸν κατεκτήσαμεν· αὐτὸς προσεφέρθη νὰ μᾶς διοικήσῃ. Λοιπὸν ἔγειναν παρανομίαι, ἀλλὰ πάντοτε θὰ ἐξακολουθῶσι. Τί ἔπταισαν οἱ ἀγωνισταὶ εἰς τὴν πρώην βασιλείαν;

§139ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἔχεις λάθος (θόρυβος)· ἕνας ὑπουργὸς ἔκαμε πρότασιν διὰ 3 ἢ 4 πρόσωπα καὶ τὸ παλάτι ἐπάνω εἶπεν ὅτι δὲν δέχομαι νὰ τοὺς ὑπογράψω τὸν βαθμὸν, διότι εἶναι ἀντιπολιτευόμενοι.

§140ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τοῦ 1838 δὲν ὑπεχρεοῦτο, ἀλλ’ ὅστις ἤθελε παρῃτεῖτο καὶ ἐλάμβανε προικοδότησιν γραμμάτια. Πρέπει ὅμως νὰ ἠξεύρωμεν καὶ τοῦτο τὸ ὁποῖον περιπλέκει τὰ πράγματα· γραμμάτια φαλαγγιτικὰ ἐλάμβανεν ἐκεῖνος ὅστις ἐλάμβανεν μισθὸν 140 δραχμὰς, καὶ οὗτος ἐξωφλοῦσε τὰς ἀποδείξεις του ἀπὸ τὸ ταμεῖον· ἂν ὅμως εἶχε μισθὸν ἀνώτερον τῶν 140 δραχμῶν, τότε ἐλάμβανε μέχρις 7,400 δραχμῶν γραμμάτιον, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τὸ ἐλάμβανεν εἰς μισθοὺς ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν.

§141ΤΣΩΚΡΗΣ. Ὅλοι οἱ φαλαγγῖται παρῃτήθησαν;

§142ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω.

§143ΤΣΩΚΡΗΣ. Εἰς 2000 ἔδωκαν τὰ γραμμάτια διὰ τῆς βίας.

§144ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὸ λέγετε σεῖς.

§145ΤΣΩΚΡΗΣ. Εἶναι πρᾶγμα· ἔκαμαν ἐγκύκλιον εἰς ὅλους τοὺς δήμους καὶ εἶπαν, ὅσοι εἶναι πένητες καὶ δὲν ἔχουν τὰ πρὸς τὸ ζῆν νὰ ἀναφέρουν καὶ τότε ἐλάμβανον γραμμάτιον.

§146ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι διὰ τοὺς ἄλλους δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1834.

§147ΛΑΠΠΑΣ. Εἶναι τρία μητρῷα, κ. Κυπριάδη· τὸ πρῶτον ἀπὸ τὰ 1833 (θόρυβος)· μετὰ ταῦτα ἐσχηματίσθη ἄλλη ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας πρόεδρος ἦτο ὁ Σοῦτσος, καὶ αὐτὴ τοὺς ὑπεχρέωσε (θόρυβος)· μετὰ ταῦτα ἔγεινεν ἕνας ἄλλος νόμος (θόρυβος).

§148ΤΣΩΚΡΗΣ. Δὲν ὁμιλεῖτε, κ. Κυπριάδη; (θόρυβος).

§149ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ὅπως θέλω ἐγὼ, μὲ τοὺς νόμους, καὶ ὄχι ὅπως θέλεις ἐσὺ (θόρυβος).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§151ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ἐὰν νομίζετε ὅτι κατά τι συντελῶ εἰς τὸ νὰ φωτισθῇ τὸ ζήτημα, τότε νὰ ὁμιλήσω, ἄλλως νὰ παύσω.

§152ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίστε, ὁρίστε, ἐξακολουθήσατε.

§153ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐν συντόμῳ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὑπαινίττεται ὁ στρατηγὸς Τσώκρης, ἐξεδόθη εἰς τὰ 1834 καὶ δὲν ἀναγνωρίζει φάλαγγα, ἀλλ’ εἶπεν, ὅλοι οἱ παλαιοὶ στρατιῶται νὰ πάρουν γῆν. Μετὰ ταῦτα ἐξεδόθη ὁ νόμος τοῦ 1838, ὅστις κατέταξε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τάξεις, τοὺς ἔδωκε βαθμοὺς καὶ τοὺς εἶπεν, ὅτι θὰ λαμβάνετε μισθὸν ἐργασίας· ὅστις θέλει δύναται νὰ παραιτηθῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ γραμμάτιον γῆς. Τώρα ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, στρατηγὲ, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἔγειναν καταχρήσεις· λέγω ὅμως ὅτι πᾶς ὅστις κατετάχθη εἰς τὴν φάλαγγα καὶ χωρὶς νὰ θέλῃ ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ γραμμάτιον, ἔχει ἠνεῳγμένον τὸ στάδιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἠμπορεῖ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ τῷ πληρώσῃ τοὺς μισθοὺς καὶ πάρῃ τὸ γραμμάτιον ὀπίσω, καθὼς τὸ ἔκαμεν ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Μαυρομιχάλης. Τώρα, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τοὺς προικοδοτημένους· νὰ σᾶς εἴπω τὶ λέγει ὁ νόμος, καὶ σεῖς παραδεχθῆτε ὅ,τι θέλετε. «Ὅσοι ἀξιωματικοὶ, λέγει τὸ ἄρθρον 11, κατὰ συνέπειαν τοῦ παρόντος διατάγματος λάβωσι γαίας ἢ ἄλλα κτήματα, θέλουν διατηρήσει τιμῆς χάριν τὸν βαθμόν των, καὶ δύνανται καθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις νὰ φέρωσι τὴν στολὴν τοῦ βαθμοῦ των. Πρὸς τούτοις δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἀξιωματικοὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἢ τῆς ἐθνοστρατείας, ὁσάκις ἡ κυβέρνησις κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ τὴν σχηματίσῃ.» Αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀναγνωρίζει ὁ νόμος. Τώρα σᾶς λέγουν, εἴτε ἔλαβον γραμμάτια ἢ οὔ, μολαταῦτα πάλιν τοὺς φέρουν εἰς τὴν φάλαγγα· ἂν σᾶς λέγουν, ὅτι ἔχουν δικαίωμα δυνάμει τοῦ νόμου νὰ ἐπανέλθουν, δὲν εἶναι σωστόν· διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον καὶ σύνταξιν, ὁ νόμος τοὺς λέγει, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ φέρωσι τὴν στολὴν, τὰς τιμὰς, ἀλλὰ δὲν ἀποτελοῦν μέρος τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ· ἂν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ ἀνάγκην, ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ ἕνα νόμον, νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, ἄλλως δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ ἀπαιτήσουν. Ἐπίσης καὶ οἱ προικοδοτημένοι φαλαγγῖται δὲν ἔχουν τὸν βαθμὸν παρὰ τὴν τιμήν· δὲν εἶναι στρατιωτικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ, δὲν ἔχουν δικαίωμα εἰς προβιβασμούς· εἶναι δίκαιον καὶ νόμιμον νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἐγὼ σᾶς τὸ εἶπον καθαρὰ, ἀλλὰ ἕως τώρα δὲν τὸ εἶχον. Ἀλλ’ εἶναι ἠδικημένοι, ἐπώλησαν τὰ γραμμάτιά των καὶ δυστυχοῦν σήμερον. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τοῦ Ἔθνους νὰ ἀποφασίσῃ νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ νὰ σᾶς λέγουν ὅτι ἔχουν ἤδη δικαίωμα, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τοὺς παρεμβάλωμεν ἐδῶ, ὅπου πρόκειται περὶ προβιβασμῶν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος, αὐτὸ εἶναι ἓν μέσον πλάγιον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουν νὰ λάβουν τὴν ψῆφόν μας, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰλικρινὲς, καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ ἤμεθα ἐν γνώσει. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἀγῶνος· τοὺς σέβομαι καὶ τοὺς ἐκτιμῶ, καὶ ἀναγνωρίζω ὅ,τι δίκαιον· δὲν ἔχω πόλεμον μὲ αὐτοὺς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἑρμηνείας καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἔχομεν σήμερον, περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν αὐτὸν τὸν σκοπὸν, περὶ μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία παρεμβάλλεται καὶ δὲν ἔχει νόμιμον ὕπαρξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὰς τὰ παρατηρήσεις ὑποβάλλω ἐγὼ διὰ νὰ σκεφθῆτε σεῖς οἱ ὁποῖοι εἶσθε ἀγωνισταὶ ἠδικημένοι καλλίτερα, καὶ κάμετε πρότασιν καὶ φέρετε νομοσχέδιον ἵνα συζητηθῇ· ἀλλὰ νὰ μὴ πλανώμεθα εἰς τὰς διατάξεις τῶν ὑπαρχόντων νόμων. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ συντάξεως, ἐπροτάθη ἡ ἰδέα ὅτι καὶ οἱ φαλαγγῖται θεωροῦνται ὡς στρατιωτικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ· δὲν ἠξεύρω ποῖοι φαλαγγῖται.

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν δηλ. τοὺς μεταφέρωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§155ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπίσης τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νόμιμον· καὶ γνωρίζετε ὅτι μία ζωηρὰ καὶ καλὴ ἀνάπτυξις τοιούτων πραγμάτων ἐκ μέρους μιᾶς ὁμάδος, ἡ ὁποία κεῖται ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν, δύναται νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅσον ἠδυνήθην ἀνέπτυξα τὸ πρᾶγμα, χωρὶς νὰ ἐναντιωθῶ εἰς τὸν ἀξιέπαινον σκοπὸν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουσι τὸ ἐναντίον. Εἰς τὴν Συνέλευσιν, κύριοι, φρονῶ ὅτι πολλοὶ νόμοι ἐγένοντο σχετικοὶ μὲ τὸν στρατὸν, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν εἰς κάποιαν μεταβολὴν τὰ μέχρι τότε ἀνεγνωρισμένα· ἄλλους τοὺς παρέπεμψαν εἰς τὴν φάλαγγα, ἄλλους εἰς ἀποστρατείαν, ἄλλους εἰς ἀπόταξιν· ἀλλ’ αὐτὰ ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ εἶναι σεβαστά. Σήμερον, ὅταν πρόκειται νὰ γείνῃ τίποτε, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς καὶ ἐν γνώσει νὰ τὰ ψηφίζωμεν, προσέχοντες νὰ μὴ γίνεται δαπάνη ματαία τοῦ δημοσίου πλούτου. Αὗται εἶναι αἱ ἰδέαι, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἤθελον νὰ δυσαρεστήσω κανένα, διότι ὅλων τὰ δικαιώματα τὰ σέβομαι· δὲν ἔχω ἀξιώσεις τοιαύτας, ἀλλ’ ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μὴ σύρω κἀνενὸς τὴν ἀγανάκτησιν.

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα μοὶ φαίνεται ὅτι παρίσταται σπουδαιότερον παρ’ ὅτι εἶναι· δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς τύχης τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ ἀποφανθῆτε σήμερον ἐὰν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον χεῖρα κατὰ τῆς παρανομίας, ὅπως ἐγὼ νομίζω, καὶ τῆς ἀδικίας ἡ ὁποία ἐνεργεῖται πρὸς ἀνθρώπους ἔχοντας μεγάλα δικαιώματα εἰς τὴν πατρίδα, ἐὰν ὅλαι αὗται παρηνόμησαν καὶ ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ζῶσι πορισθέντες τὸν ἄρτον ἀπὸ τὸ ἔγκλημα τῶν Κυβερνήσεων. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἡ ψῆφός σας πρόκειται νὰ καταδείξῃ ὅλον τὸ παρελθὸν καὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν ἀγωνιστῶν. Σᾶς παρακαλῶ διὰ τοῦτο, μὴ ἀποφανθῆτε· πρέπει νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ὁ κύριος Κυπριάδης δὲν τὸ διέκρινε. Πρόκειται περὶ δύω τάξεων καὶ κατηγοριῶν φαλαγγιτῶν, ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ λαβόντων τὰ γραμμάτια. Δὲν φαίνεται πολὺ ὀρθὸν νὰ ἀποκρούσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οἱ στρατιῶται τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἔχουν περισσότερα δικαιώματα πρὸς προβιβασμόν· καὶ οἱ ἀγωνισταὶ αὐτοὶ δὲν ἤρχησαν ἀπὸ στρατιῶται καὶ δὲν ἀπέκτησαν τὴν θέσιν των τοιουτοτρόπως, τὴν ὁποίαν τοὺς ἀνεγνώρισεν ἡ κοινωνία, θυσιάζοντες καὶ κινδυνεύοντες καὶ πολεμοῦντες πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος; Καὶ ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν δικαιώματα; Δὲν θέλω διὰ τούτου νὰ ἀρνηθῶ τὰ δικαιώματα τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν στρατιωτῶν ἐν γένει, ἀλλὰ συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι κἀμμία διάκρισις δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐν εἰρήνῃ καὶ ἡσυχίᾳ. Καὶ ἂν, κύριοι, τὸ παρελθὸν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἐδικαίωσε τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωκε τὸ Ἔθνος, δὲν εἶχον ἴσως δικαίωμα νὰ προβιβασθοῦν τινες μείναντες ὅπου τὸ Ἔθνος τοὺς ἔθεσε; δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσουν τὰ ἴδια πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ὁ τακτικὸς στρατὸς ἀποκτᾷ καὶ ἀπολαμβάνει; Ἕνας φαλαγγίτης θὰ ἐδικαιοῦτο καὶ αὐτὸς νὰ ἀποκτήσῃ μετὰ παρελθὸν 15 ἢ 20 ἢ 30 ἐτῶν μικρὰν ἀμοιβήν. Καὶ εἶναι τοῦτο παρανομία; Ἐὰν ᾖναι, τὴν καθιέρωσε τὸ Ἔθνος καὶ ἡ παρανομία αὐτὴ εἶναι ἱερά. Εἶχον λοιπὸν δικαίωμα εἰς προβιβασμὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἀλλ’ ἐὰν παρηνόμησαν, κύριοι, αἱ Κυβερνήσεις, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπανέφερον εἰς τὴν ἐνέργειαν καὶ φαλαγγίτας προικοδοτημένους, οὐδεὶς ὅμως ὕψωσε φωνήν· ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαὶ τὸ παρεδέχθησαν καὶ ἡ κοινωνία ὁλόκληρος διῆλθεν αὐτὴν τὴν παρανομίαν χειροκροτοῦσα καὶ οὐχὶ παραπονουμένη. Εἶναι ὁ νόμος αὐτὸς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀντίκεινται πρὸς πᾶσαν ἰδέαν δικαιοσύνης καὶ ἐπιεικείας, καὶ, ὅπως εἶναι εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, ἔπεσεν εἰς ἀχρηστίαν. Ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτος νόμος, ὅλη ἡ κοινωνία παρεδέχθη καὶ ἐσιώπησεν ὅταν ἔβλεπε αὐτὸν παραβιαζόμενον, καθὼς σιωποῦν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅταν βλέπουν νόμους βαρβάρους παραβιαζομένους. Λοιπὸν, κύριοι, εἶναι ἕνας νόμος, ἐὰν ὑπάρχῃ, τὸν ὁποῖον ἡ κοινωνία ἔθεσεν εἰς ἀχρηστίαν. Αὐτὸν τὸν νόμον παρεβιάσαμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς· καὶ ἐγὼ ἐν πεποιθήσει, διότι ἡ κοινωνία μοὶ τὸ ἐσυγχώρησεν. Ἀλλά, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ; ὄχι· ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ κοινωνία εἶχον σήμερον δίκαιον νὰ παραπονῶνται, ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπανήρχοντο εἰς τὴν ζωὴν, ἐν ᾧ ἡ κυβέρνησις ἐτήρησε τὰς ὑποσχέσεις της. Τί εἶπεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἡ κοινωνία; Σᾶς ἀπομακρύνω ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, σᾶς ἀφαιρῶ τὸν μισθόν, ἀλλὰ σᾶς δίδω κτήματα διὰ νὰ ζήσετε. Καὶ ὅταν ἀντὶ κτημάτων τοὺς ἔδωκε γραμμάτιον, ἓν χαρτὶ, ὅταν ἔτη ὁλόκληρα παρῆλθον καὶ τὸ χαρτὶ ἔμενε χαρτὶ, καὶ πολλοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ πωλήσουν μὲ 25%, πῶς ἔλαβον τὰς ἀπαιτήσεις των; χαρτὶ τοὺς ἔδωσαν, κύριοι, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέναντι τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἐπολέμουν αἱ κυβερνήσεις πρὸς τὰς ὁποίας προσέφυγον αὐτοὶ, εἶπον ὅτι διὰ τῶν χαρτίων δὲν πραγματοποιεῖται ὁ Νόμος, δὲν ἀνταμείβεσθε οὔτε λαμβάνετε προικοδότησιν. Ἰδού, Κύριοι, διατί πολλοὶ φαλαγγῖται ἦλθον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθουν, διότι αὐτοὶ δὲν ἐπροικοδοτήθησαν, ὅπως λέγει ὁ νόμος. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ νόμος νὰ ἐπανέλθουν εἰς ἐνέργειαν φαλαγγῖται λαβόντες κτήματα, ἀλλ’ αὐτοὶ κτήματα δὲν ἔλαβον. Ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐπανορθώσῃ τὰ ἀδικήματα πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεπέμφθησαν εἰς τὴν δυστυχίαν διὰ τῶν χαρτίων; Ἀλλὰ καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπραγματοποίησαν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, ἴσως καὶ πρὸς τοιούτους ἐγένετο ἀδικία. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν σχηματίζει ἕνα κανόνα, μίαν ἀρχήν· αὐτὴ ἡ κατάχρησις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἔλαβε χώραν, δὲν σχηματίζει ἀρχὴν τὴν ὁποίαν νὰ δυνάμεθα σήμερον νὰ μεταχειρισθῶμεν κατ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅτι τὰ γραμμάτια θεωροῦμεν ὡς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ νόμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ῥητῶς διατάττει· τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διὰ νὰ τοὺς ἀφαιρέσω τὸν μόνον πόρον, τὸν ὁποῖον ἔχουν, τὸν ὀλίγον μισθὸν, προικοδοτῶ διὰ κτημάτων.

§157ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρωθυπουργὲ, ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω; αὐτὰ τὰ γραμμάτια τὸ ἔθνος τὰ πληρόνει;

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ γραμμάτια λέγουν, ὅτι δίδονται διὰ 2000 δραχ. π. χ. ν’ ἀγοράσουν δι’ αὐτοῦ γαίας, ἀλλ’ οἱ κατέχοντες αὐτὰ συνέβη πολλάκις νὰ περιέλθουν ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μὴ ἀγοράσουν γαίας, νὰ γίνωνται χίλιαι δημοπρασίαι καὶ νὰ ἀκυροῦνται, καὶ τὰ γραμμάτια αὐτὰ διὰ τοῦτο ἐξέπεσαν εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι τὰ πλεῖστα αὐτῶν τῶν γραμματίων ἐσχάτως ἐπωλήθησαν πρὸς 40 καὶ 50%, ἀφοῦ ὁ κατέχων αὐτὰ καὶ περιμένων νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ ἔφαγε διπλάσια ἴσως περιφερόμενος νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ καὶ μὴ δυνηθείς. Αὐτὸ ἐγὼ διὰ τὸν ἑαυτόν μου δὲν τὸ ἐννοῶ ὡς προικοδότησιν, καὶ ἐν πλήρει γνώσει καὶ μὲ λίαν καλὴν πίστιν ἔδωκα τὴν ὑπογραφήν μου, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐπανέλθουν εἰς ἐνέργειαν, διότι δὲν ἱκανοποιήθησαν. Λοιπόν, κύριοι, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Διότι τὰ ἀνθρώπινα πράγματα εἶναι ἀτελῆ ἀναντιῤῥήτως, διότι τὰ ἄτοπα καὶ αἱ ἀδικίαι καὶ αἱ μεροληψίαι παντοῦ καὶ πάντοτε, (καὶ μὴ πιστεύσετε, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον γίνονται· αὐτὰ παντοῦ καὶ πάντοτε ἔλαβον χώραν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἰς ὅλας τὰς πολιτείας· ὁ ἄνθρωπος εἶναι πάντοτε μὲ τὰς ἀτελείας του καὶ μὲ τὰ πάθη του· ἑπομένως παντοῦ καὶ μεροληψίαι καὶ ἀδικίαι) καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τί συνέβη μέχρι τοῦδε; Μόνον ἱκανοποιοῦντο ἢ μόνον ἀποκαθίσταντο οἱ ἄνθρωποι τῶν εὐνοιῶν, καὶ ἐγώ, κύριοι, ὅταν μοὶ ἐπαρουσιάσθησαν 1000 ἀπαιτήσεις, ἐπροτίμησα τινὰς ἀπὸ αὐτούς· ἐπειδὴ εἶδον, ὅτι δὲν ἠδυνάμην ὅλους νὰ ἱκανοποιήσω, ὅτι ἤθελεν ἐπιβαρυνθῆ πολὺ τὸ δημόσιον, εἶπον ἂς προτιμηθῶσιν αὐτοί, καὶ ἔπειτα ἂς λάβουν καὶ ἄλλοι· καὶ τοιουτοτρόπως δικαιοῦνται μόνον μερικοί, ἀλλὰ δικαιοῦνται σκανδαλωδῶς. Κανὼν δὲν ὑπάρχει· ὑποχρέωσις δὲν ὑπάρχει, ἡ τύχη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν ὑπουργῶν, καὶ ἠμποροῦν οἱ ὑπουργοὶ ἢ ν’ ἀδικήσουν ἢ νὰ καταπλημμυρήσουν τὸ δημόσιον, ἐπαναφέροντες ἄπειρον ἀριθμὸν εἰς τὴν ἐνέργειαν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον μὲ ἔξοδα. Θέλοντες λοιπὸν αὐτὰς τὰς δυσκολίας νὰ θεραπεύσωμεν, θέλοντες νὰ θέσωμεν ἕνα κανόνα ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν κυβέρνησιν καὶ δικαίωμα ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν φαλαγγίτην, παρουσιάσαμεν αὐτὸν τὸν νόμον. Αὐτὸς ὁ νόμος, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ δώσῃ δικαιώματα προβιβασμοῦ, διότι ἐκτὸς τῶν λόγων τοὺς ὁποίους εἶπον, νομίζω, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα, ἐπαλαμβάνω, ἀφοῦ ἡ συμφωνία δὲν ἐτηρήθη. Τὸ ἔκαμε λοιπὸν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα μόνον τῶν ἐχόντων δικαίωμα, τὸ ἔκαμε διὰ νὰ μὴ ᾖναι κυρία τῆς τύχης αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἡ Κυβέρνησις· τὸ ἔκαμε, διὰ νὰ ᾖναι βέβαιοι καὶ ἀσφαλεῖς οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ὅτι θὰ ἀπολαύσουν τὸ δικαίωμά των. Διὰ τοῦτο, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ συζητηθῇ καὶ ἐκπεραιωθῇ καὶ μία βεβιασμένη ἀπόφασις ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀδίκους συνεπείας· διότι, ἐπαναλαμβάνω, πρόκειται νὰ στιγματίσῃ μίαν παρελθοῦσαν ὁλόκληρον ἱστορίαν, διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, κατὰ δὲ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ συζητοῦμεν εὐρύτερον καὶ σπουδαιότερον.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι. Ἔχομεν καὶ μίαν τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ, τοῦ Ἀντ. Μαυρομιχάλη καὶ Λεωνίδα Πετιμεζᾶ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία. Θὰ τυπωθῇ. Αὔριον, κύριοι, ἐξακολουθοῦμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 5 Μ. Μ.