1867.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

Τῆς 22 Μαρτίου 1867.

(Τετάρτη.)

Ὥρα 12 τῆς Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν, Κύριοι, ἀναφοράς· ὁ Π. Σαρατάνης παραπονεῖται κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διότι δὲν τὸν διορίζει καθηγητήν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀθανάσιος Βαγιανέλης ἐνοικιαστὴς ὢν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ κατὰ τὸ 1864, συνελήφθη ὑπὸ τοῦ ἀρχιλῃστοῦ Κίτσου καὶ ἐπλήρωσε λύτρα διὰ τὴν ἀπολύτρωσίν του. Ἐπικαλεῖται λοιπὸν τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὸ δημόσιον χρέος του, καθόσον τὴν ἐρχομένην Κυριακὴν πλειστηριάζεται ἡ οἰκία του.

§6Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν εἰσέπραξε τίποτε, ἀλλὰ καὶ ἐπλήρωσε λύτρα 12,000 δραχμάς. Διὰ τοῦτο νὰ πληρώσῃ μέν, ἀλλὰ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν εὐεργετικὸν νόμον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά;

§8ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὴν Κυριακὴν πωλεῖται ἡ οἰκία του, τί θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή;

§10ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκποίησις τῆς οἰκίας του.

§11ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἀναφορὰ καὶ νὰ ἀνασταλῇ πᾶσα κατ’ αὐτοῦ καταδίωξις· συγχρόνως δὲ διὰ προτάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἐγώ, τὸ χρέος αὐτοῦ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, διότι εἶναι ἄνθρωπος δυστυχέστατος, ἐπλήρωσε 12,000 δραχ. λύτρα.

§12ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δίκαιον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς εἶναι ἐδῶ καὶ ἀκούει καὶ βλέπει τῆς πλειοψηφίας τὴν θέλησιν.

§14ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀνασταλῇ ὁ πλειστηριασμός.

§15ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὴν ἀμφιβάλλετε, ὅτι ὅλοι οἱ ὀφειλέται θὰ στείλουν τοιαύτας ἀναφορὰς εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ζητήσουν ἀναστολάς.

§16ΠΕΡΩΤΗΣ. Εἶναι ἐξαιρετικὴ περίστασις αὐτή.

§17ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ μερικὸν συμφέρον πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ γενικόν. Σήμερον, σᾶς λέγω, δὲν ἔχω νὰ πληρώσω τὴν δεκαμερίαν τοῦ στρατοῦ. Εὔκολον εἶναι νὰ λέγωμεν, νὰ μὴ πληρώσῃ ὁ ἕνας, νὰ μὴ καταδιωχθῇ ὁ ἄλλος. Ἐὰν ἐλῃστεύθη, ἂς κάμῃ πρότασιν περὶ ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ τὸ ἓν δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἄλλο.

§18ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρακαλῶ νὰ συνεννοηθῶμεν περὶ τοῦ πράγματος, διότι δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν κανὲν ἀδίκημα μήτε εἰς τὸ δημόσιον, μήτε εἰς τὸν πολίτην. Τὸ δημόσιον εἶχεν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του προσόδους ἐλαιοκαρποῦ, τὰς ὁποίας ἐνοικίασεν, ὁ δὲ ἐνοικιαστὴς ἐπῆγε νὰ παραλάβῃ τὰς προσόδους· ἀλλὰ καθ’ ὁδὸν συλλαμβάνεται ἀπὸ τοὺς λῃστὰς, μένει 2 μῆνας αἰχμάλωτος καὶ ἄφησεν εἰς τὸ μέσον τὴν ἐργασίαν του καὶ κατεστράφησαν τὰ συμφέροντά του. Ἐπλήρωσε 12,000 δραχ. διὰ νὰ λυτρωθῇ. Τώρα πᾶν ὅ,τι ἠμπόρεσε νὰ δώσῃ τὸ ἔδοσε. Δὲν ἔχει παρὰ μίαν οἰκίαν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐκποιηθῇ τὴν Κυριακήν. Εἶναι δικαιοσύνη λοιπὸν τώρα νὰ τοῦ πωληθῇ ἡ οἰκία του; Διὰ τοῦτο λέγομεν νὰ μὴ ἐκποιηθῇ ἀμέσως καὶ βιαίως ἡ οἰκία του, ἀλλὰ ἀργότερα.

§19ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συστήσωμεν τὴν ἐπιείκειαν εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ κατόπιν ἂς ἔλθῃ πρότασις περὶ ἀποζημιώσεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν συσταίνομεν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅστις εἶναι παρὼν καὶ ἀκούει ὅλα. — Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἔφερε καὶ τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τὴν ἀφορῶσαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· θὰ τυπωθῇ.

§21ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τῇ αἰτήσει τοῦ συναδέλφου μου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ πιστώσεως δραχμῶν 24,101,15 δι’ ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων, (ἀναγινώσκει). Συνοδεύεται καὶ μὲ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ.

§22ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μεταβολὴ τοῦ Ὀκτωβρίου, Κύριοι, ὅσον μεγαλοπρεπὴς, ἔνδοξος καὶ λαμπρὰ, τόσον ἐπιεικὴς, γενναία καὶ μετριοπαθὴς ἐδείχθη. Μόνον τὸ βάρος τῆς μεταβολῆς ὅλης ἔπεσεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἑνὸς προσώπου, τοῦ ἀτυχοῦς Χρυσοβέργη. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς αἴτησίν του εἰς τὸ σῶμα τοῦτο. (Ἀναγινώσκει τὴν αἴτησιν). Ἀφοῦ λοιπὸν οἱ πρωτουργοὶ τοῦ δράματος τῆς Κύθνου καὶ τῶν Ναυπλιακῶν ἐκρίθησαν ἄξιοι ἐπιεικείας, εἶναι κατ’ ἐμὲ ἄδικον νὰ ὑποστῇ ὅλον τὸ βάρος μόνος αὐτὸς, ὁ τότε λοχαγὸς Κύριος Χρυσοβέργης· θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ σῶμα νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν στρατόν.

§24ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, διαρκούσης τῆς Συνελεύσεως ὑπεβλήθη πρότασις, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· ἐπανελήφθη ἡ αὐτὴ πρότασις εἰς τὴν πρώτην βουλευτικὴν Σύνοδον, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· ἐπανελήφθη καὶ εἰς τὴν ἐνεστῶσαν. Ἡ πρότασις αὕτη ἀπέβλεπε τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Γυθείῳ. Ὅταν ὑποβάλλεται πρότασις, γίνεται δαπάνη, καὶ δαπάνη δὲν πρέπει νὰ γίνεται διὰ νὰ τίθεται εἰς τὸ ἀρχεῖον, ἀλλὰ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ τεθῇ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἂν πρέπει νὰ γίνῃ ἢ ὄχι πρωτοδικεῖον ἐν Γυθείῳ.

§25ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ φέρῃ νόμον ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπε χθὲς περὶ τούτου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἀποφασίζει ἡ Βουλή; νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§27ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§28ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη ἔχει σχέσιν μὲ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασίν μας. Λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ τὴν λάβουν ὑπ’ ὄψιν.

§29ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον ἔχῃ πρόθεσιν νὰ φέρῃ νόμον περὶ συστάσεως καὶ ἄλλων πρωτοδικείων, πρέπει νὰ ἑνωθῇ καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη.

§30ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι τὸ κράτος ἔχει ἀνάγκην συστάσεως 2 ἢ 3 πρωτοδικείων, δὲν θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Γυθείου;

§31ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι πρότασις πρὸ τριῶν ἐτῶν αὐτή· λοιπὸν ἂς σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§32ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναξιοπρεπὲς αἱ προτάσεις τῶν βουλευτῶν νὰ στέλλωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον· αὐτὴ εἶναι πρότασις αὐτοτελής· ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ὅπως θέλει, καὶ ὁ βουλευτὴς ὅπως τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος του τὸν ὑπαγορεύει. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ προτίμησιν τῶν ἄλλων, νομίζω, Κύριοι βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπομονήν· ὕστερον ἀπὸ 5 ἢ 6 ἡμέρας, ὅταν θὰ συζητηθῇ μία πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀνάγκης θὰ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον, τότε ἔρχεται καὶ προσθέτει καὶ τὴν ἐδικήν του.

§33Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ συζητηθῇ ὕστερον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσας προτάσεις ἔχω περὶ πρωτοδικείων, τὰς θέτω μίαν ἡμέραν ὅλας.

§35ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ σήμερον, Κύριοι, συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ πολὺς καὶ σπουδαῖος λόγος ἐγένετο ἰδίως ἐπὶ τῶν δικαστηρίων, καὶ παρατηρήσεις πολλαὶ ἐγένοντο, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις ἁρμοδίου προσωπικοῦ, διότι εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν οἱ κατέχοντες τὰς θέσεις αὐτὰς, ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις καθόσον ἀφορᾷ τὸ δικαστήριον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν ἐφρόντισεν, ὥστε νὰ τὸ καταρτίσῃ διὰ διορισμοῦ τριῶν ἐφετῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὅλα τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτουν νὰ ἀνεύρωσι καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προχθὲς διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του καὶ ὁ Κύριος Κυπριάδης. Οἱ νέοι οὗτοι ἦσαν οἱ Κύριοι Ταταράκης, Πάγκαλος καὶ Ῥάδος· πραγματικῶς οὗτοι εἶναι ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα πᾶσα Κυβέρνησις ἤθελε θεωρήσει, ὅτι εἶναι εὕρημα, ἐὰν καὶ ἄλλους ἔχοντας ὅμοια προσόντα ἐδύνατο νὰ φέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Μόλα ταῦτα μανθάνω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἕνα ἐξ αὐτῶν τῶν Ἐφετῶν, τὸν Κύριον Πάγκαλον, ἀπέλυσε τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ δὲν ἀμφισβητῶ μὲν, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς ὑπαλλήλους, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰδικὴ εὐθύνη ἀκολουθεῖ τὴν ἐνάσκησιν τῶν τοιούτων δικαιωμάτων τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω τὸν λόγον, ὅστις ἠνάγκασε τὸν ὑπουργὸν νὰ ἀπολύσῃ τὸν τοιοῦτον ὑπάλληλον, διότι ἡ κοινωνία πιστεύει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς αὐτὸς ἐπαύθη, διότι ἦτο πρόεδρος τοῦ πρωτοδικείου Ζακύνθου, καὶ ἐκεῖ δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπηρετήσῃ κατὰ τὰς ὀρέξεις μιᾶς φατρίας, ἀλλ’ ἦτο ὑπηρέτης τοῦ νόμου καὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§36ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ φέρω τὰ σκανδαλώδη ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· ἐπειδὴ ὅμως ἀνέφερον ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον οὔτε ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸ γνωρίζω, τὸν Ταταράκην, ὅστις εὑρέθη πρόεδρος δικαστηρίου εἰς τὰς Πάτρας, σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὴν ἐξέλεγξιν μιᾶς ἐκλογῆς εἰς ἣν ἔλαβε μέρος καὶ τὴν ἐπεκύρωσε, μοὶ ἔδωκε νὰ ἐννοήσω, ὅτι δὲν ἔχει συνείδησιν. Ἂν θέλητε, διατάξετε νὰ ἔλθουν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ἐδῶ, καὶ θέλετε φρίξει διὰ τὰς παρανομίας, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν· 200 στρατιῶται εἶχον τοποθετηθῆ εἰς ἕνα δῆμον, τοῦ ὁποίου ἡ πρωτεύουσα δὲν ἔχει παρὰ 40 οἰκίας· ὁ ναὸς περιεστοιχίσθη ἀπὸ ἔνοπλον δύναμιν· οἱ στρατιῶται εἰσῆλθον διὰ τῆς βίας εἰς τὸν ναὸν καὶ ἐπίεσαν τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέτασεν ὅλα τὰ ἐγκλήματα αὐτὰ, διαμαρτυρήσεις ἐγένοντο καὶ ὁ πρόεδρος Ταταράκης πρῶτος ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν τοῦ δήμου τῆς Ὠλένης. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξηγηθῆτε, ἂν σᾶς συνέβησαν ἐγκλήματα εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐδίκασα...

§38ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ὅμως παρὼν καὶ ἔχετε καὶ ἐπιστολάς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν συνείδησιν κἀνενὸς δὲν ἐπεμβαίνω.

§40ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τὰ προσωπικὰ δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται. Διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ καλλίτερα, θὰ ἔλθῃ καιρὸς ὅπου θὰ τὰ ἀποδείξῃ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§41ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν ἱκανοὺς δικαστὰς καὶ τιμίους.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐὰν ἔκαμε καλὰ ἢ κακὰ, τὰ μετὰ ταῦτα θὰ τὸ ἀποδείξουν.

§43ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω κἀνένα μήτε Ταταράκην μήτε Ταγκαλάκην. Ἔρχεται τὸ ζήτημα περὶ ὑπάρξεως καὶ ὑποστηρίξεως τῶν δικαστηρίων· λέγω, ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν ἀνθηρὰν ἐκείνην κατάστασιν, καὶ ὅτι ἔχουν ἀνάγκην διορθώσεως· καὶ σᾶς ἐρωτῶ ἐν συνειδήσει, ἐὰν ἔχετε ἀσφάλειαν ἀπὸ τὰ δικαστήρια. Ὁ κλάδος λοιπὸν αὐτὸς θέλει ἐπανόρθωσιν, καὶ πρέπει νὰ κρίνῃ ὀρθότερα καὶ νὰ ἠξεύρῃ, ὅτι δὲν εἶναι κύριος τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ νὰ μὴ θεωροῦν, ὅτι εἶναι ἀμετακίνητοι δικασταὶ καὶ ὅτι ἀδικοῦνται διότι εἶναι μέτριος ὁ μισθός. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ἀναξίως κρίνομεν, ὅτι δικηγόρος, ἀπέναντι τῆς ἀπολαυῆς τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν ἀποζημιοῦται μὲ τὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον λαμβάνει. Αὐτὰ τὰ εἴπατε ἀπ’ ἐδῶ ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθῆ, διότι εἶναι δικηγόρος, ὅστις λαμβάνει πολλὰ, ἀλλ’ εἶναι καὶ δικηγόρος, ὅστις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποζήσῃ. Τὸν δικαστὴν καὶ τὸν μισθὸν αὐτοῦ πρέπει νὰ τὸν συγκρίνετε μὲ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, διότι ὅλοι ὑπηρετοῦν τὸ δημόσιον· ὅπως λοιπὸν ὑπηρετεῖται ὁ ἕνας κλάδος, ὁ στρατιωτικὸς φερ’ εἰπεῖν ἢ τῆς ἐκπαιδεύσεως, τοιουτοτρόπως καὶ ὁ δικαστικός. Λοιπὸν οἱ δικασταὶ εἶναι κατώτεροι εἰς τοὺς μισθοὺς κατ’ ἀναλογίαν μὲ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους; ὄχι.

§44Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐξέφρασε γοερὰ παράπονα καὶ ἐλυπήθη πολὺ, διότι δὲν εὑρίσκει δικαστὰς μὲ τὸν γλίσχρον αὐτὸν μισθὸν νὰ ὑπηρετήσουν· σήμερον ἠκούσατε μίαν ἐπερώτησιν ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον συνάδελφόν μας, διότι ἐπαύθη δικαστὴς, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ προσόντα τοῦ καλοῦ δικαστοῦ, τοῦ δικαίου, τοῦ ἀπαθοῦς, καὶ ἔρχεται ὁ Κ. ὑπουργὸς καὶ λέγει, τὸν ἔπαυσα διότι τὸν ἔπαυσα, τὸν ἔπαυσα διότι ἔχω δικαίωμα. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκοῦσα ἀπάντησις αὐτή· νομίζω, ὅτι ἕνας ὑπουργὸς συνταγματικὸς δὲν εἶναι ἀνεξέλεγκτος διὰ μίαν πρᾶξιν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ· τὸν ἔπαυσα ὄχι διότι εἶναι φατριαστὴς, ὄχι διότι εἶναι ἄδικος, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, τὸν ἔπαυσα διότι τὸν ἔπαυσα! Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ λόγον, πληροφορουμένη περὶ τῆς ἀδικαιολογήτου παύσεως ἑνὸς ὑπαλλήλου, καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τοῦτο δὲν προσβάλλει μόνον αὐτὸν, ἀποθαῤῥύνει καὶ τοὺς ἄλλους· διότι, ὅταν οἱ ἄλλοι δικασταὶ βλέπωσιν, ὅτι παρανόμως ἔρχεται ἕνας ὑπουργὸς ἐν τῇ αὐθαιρεσίᾳ του καὶ λέγει πήγαινε, φύγε, σὲ ῥίπτω εἰς τοὺς δρόμους, ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ἄλλοι νὰ φατριάσουν καὶ νὰ ὑποκύπτουν εἰς τὰ νεύματα τῆς Κυβερνήσεως. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία; φωνάζομεν ὅλοι· θέλομεν καλὰ καὶ ἀνεξάρτητα δικαστήρια, καὶ ὅμως τοὺς δικαστὰς τοὺς κόπτομεν ἀδικαιολογήτως κατὰ τὴν ὄρεξίν μας! Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ δώσῃ λόγον ὁ ὑπουργός.

§45ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Ἐκτὸς τῶν ὅσων εἶπον, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο· ἂν θέλουν νὰ ἀνοίξουν συζήτησιν, τότε εἶμαι ἕτοιμος· εἶπον μόνον, ὅτι ἦτο δικαίωμά μου καὶ τὸν ἔπαυσα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς ἔχει νομοσχέδιον.

§47ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐκκλησιαστικῶν). Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἀναγνώσω, εἶναι νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ἐκκλησιαστικῶν ταμείων καὶ ἐπιδόματος τοῦ κατωτέρου κλήρου.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκομεν διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ ἄρθρον;

§50ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις νόμου περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἀποζημιώσεως βουλευτῶν εἰς τὸ ἄρθρον 885 τῆς πολ. δικονομίας. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην συζήτησιν τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ ἄρθρον;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ συστάσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον συμβούλου δικαστικοῦ. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι τρίτη ἀνάγνωσις. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιόν της;

§54ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παραδέχεται τὴν τροπολογίαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον, νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη· ἔχει δὲ τὸ νομοσχέδιον οὕτω· Ἄρθρον μόνον. «Συνιστᾶται παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν θέσις Συμβούλου μὲ βαθμὸν ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ μηνιαῖον μισθὸν δραχμῶν ὀκτακοσίων (800). Ὁ Σύμβουλος οὗτος διορίζεται διὰ πέντε ἔτη· διευθύνει τὸ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δικαστ. τμῆμα· δύναται δὲ νὰ παρίσταται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ δημοσίου· πᾶς δὲ ἕτερος δικηγόρος πληρεξούσιος τοῦ δημοσίου διορίζεται τῇ προτάσει αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὰ λοιπὰ αὐτοῦ καθήκοντα κανονισθήσονται διὰ Β. διατάγματος.» Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. «Προσωπικὸν τῶν εἰρηνοδικείων 395,640». Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. ΚΕΦΑΛ. 1. Ἄρθρον 5. Ἡ διὰ τῆς συστάσεως νέων εἰρηνοδικείων διευκόλυνσις τῶν διαδίκων, ἵνα μὴ μεταβαίνωσιν εἰς μεμακρυσμένα μέρη πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεών των, καὶ ἡ ὡς ἐκ τῆς συστάσεως τῶν εἰρηνοδικείων τούτων μέλλουσα νὰ προκύψῃ οἰκονομία ποινικῶν ἐξόδων, διὰ τὴν ἐπὶ τόπου ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων καὶ ἐπίδοσιν τῶν ἐγγράφων, ἔπεισαν τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἵνα προτείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς καὶ νέαν εἰσέτι δαπάνην ἐκ δραχ. 15,600, ὅπως δι’ αὐτῆς συστηθῶσιν ἐκτὸς τῶν 14 καὶ 10 εἰσέτι τῆς 4 τάξεως εἰρηνοδικεῖα».

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§59Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, μετὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅπως δήποτε αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Καθόσον διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν νέων πρωτοδικείων θὰ ἔλθῃ νέος ὀργανισμὸς καὶ εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα.

§60ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ὑπηρεσία τῶν πρωτοδικείων, μολονότι εἶναι ἄδηλον ἐὰν θὰ συστηθοῦν, εἶναι ὅλως ἄσχετος μὲ τὴν τῶν εἰρηνοδικείων· δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι περισσοτέραν ἀνάγκην οἱ διάδικοι, ἰδίως οἱ γεωργοὶ καὶ ποιμένες, ἔχουν τῶν εἰρηνοδικῶν, παρὰ τῶν πρωτοδικῶν, τὰ δὲ πρωτοδικεῖα εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὰς μεγαλοπόλεις, ὅπου ἀκμάζει τὸ ἐμπόριον καὶ ὡς ἐκ τῶν διαφόρων συναλλαγῶν ἀναφύονται αἱ δίκαι.

§61ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἠξεύρομεν αὐτά.

§62ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ συνέπειαν ἡ σύστασις τῶν εἰρηνοδικείων εἶναι λίαν ἀναγκαιοτάτη. Βεβαιωθῆτε, ὅτι εἰς τὴν φθιώτιδα, ἥτις ἔχει 10 δήμους καὶ ἡ ἔκτασίς τις εἶναι 50 ὧραι ἀπὸ τὸ ἓν ἄκρον εἰς τὸ ἄλλο, ὑπάρχουν μόνον τρία εἰρηνοδικεῖα. Πέρυσιν ὑπέβαλα νομοσχέδιον περὶ συστάσεως εἰρηνοδικείων, διότι ὁ δῆμος Μακρυκώμης, ὅστις ἔχει 1500 ψηφοφόρους καὶ 6000 ψυχὰς, ὑπάγεται εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον Ὑπάτης, ἀπὸ τὸ ὁποῖον τοὺς χωρίζουν τρεῖς ποταμοὶ, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμβῶσι κατ’ ἔτος δυστυχήματα. Ἐπίσης ἕτερος δῆμος, ὁ τῶν Φαλάρων, ἔχει τὴν αὐτὴν ἀνάγκην, ἥτις ἀνεγνωρίσθη πέρυσιν ὅτε ἐσυστήθη τὸ καταργηθὲν εἰρηνοδικεῖον. Ἑπομένως ἡ σύστασις τῶν εἰρηνοδικείων εἶναι ἀναγκαιοτάτη, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον καὶ τὰ ἐγκλήματα προλαμβάνονται καὶ τὰ πταίσματα θὰ περιορισθῶσι, καὶ ἀφοῦ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ τοσούτους φόρους, ἂς χορηγήσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ μικρὰν εὐκολίαν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν προσθήκην κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ σηκωθῶσιν.

§64ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀρκετοὶ οἱ ὁποῖοι ἐκάθησαν· θὰ ἐρωτήσω τὸ ἐναντίον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «ΚΕΦΑΛ. Βʹ. Ὑλικόν. 1) Ὑπουργείου................... 10,050.» Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. Κεφ. 2. Ἄρθρον 1. Γʹ. καὶ Δʹ. Ἡ προσθήκη βοηθητικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὰς εἰσαγγελίας τῶν ἐφετείων Ναυπλίου καὶ Πατρῶν, ἐπιφέρουσα τὴν αὔξησιν τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νομοθετηθέντος προϋπολογισμοῦ κατὰ δραχμὰς 1800, δύναται κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ν’ ἀπαλειφθῇ ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι εἰσαγγελεῖς προσλάβωσι καταλληλότερα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου των πρόσωπα. Ὡσαύτως καὶ τὸ σημειωθὲν ἐκ δραχ. 1500 ποσὸν δι’ ἀγορὰν νομικῶν συγγραμμάτων τῶν ἐφετείων καὶ τῶν παρ’ αὐτοῖς εἰσαγγελιῶν δύναται κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδαπανήθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον δραχμαὶ 570, καὶ ἐκτὸς τούτου, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνάγκης τοιούτων βιβλίων, τὰ ἀπαρτίζοντα τὰ δικαστήρια ταῦτα πρόσωπα εἰσὶ βεβαίως ἐφωδιασμένα ἐκ τοιούτων ἐπιστημονικῶν βιβλίων. Διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀπάλειψιν ἀμφοτέρων τῶν ποσοτήτων συνισταμένων εἰς δραχμὰς 3,300.»

§66ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουρ. Δικαιοσύνης). Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ ἐπιμείνῃ, ἰδίως καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἀγορὰν βιβλίων· διότι ἀπὸ τὸν ὀλίγον μισθὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουν οἱ δικασταὶ, δὲν τοὺς περισσεύει ν’ ἀγοράσουν ἐκεῖνα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ὅπως δήποτε εἶναι ἀναγκαῖα.

§67ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησεν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐδαπανήθησαν 570 δραχ. πρὸς ἀγορὰν βιβλίων τῶν ἐφετῶν· νομίζω λοιπὸν, ὅτι διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ οἰκονομία, καθόσον μάλιστα οἱ ἐφέται ὡς ἐπιστήμονες ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἐφωδιασμένοι.

§68ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς μείνῃ τὸ ποσὸν, ὥστε, ἂν τύχῃ ἀνάγκη, νὰ ἔχῃ τὸ ὑπουργεῖον διαθέσιμα χρήματα.

§69ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὀρθή· διότι ἂν λάβωμεν συνήθειαν κατ’ ἔτος εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς νὰ περιλαμβάνωμεν ποσὰ διὰ τὰ βιβλία τῶν ἐφετῶν, δὲν εὑρίσκομεν ἄκραν, διότι ἕκαστος ἐπιστήμων πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ βιβλία του, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ ὅπλά του. Ἔπειτα δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ποτὲ, ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ ὑπαλλήλου δὲν τὸν ἀρκεῖ, καὶ ὅτι οἱ δικηγόροι κερδίζουσι περισσότερα· διότι ὁ ὑπάλληλος ἠξεύρει, ὅτι ὕστερα ἀπὸ 20 ἔτη θ’ ἀφήσῃ τὴν γυναῖκά του μὲ μίαν σύνταξιν, ἐνῷ οἱ δικηγόροι οὐδέποτε θὰ λάβουν, καὶ ὅσοι θέλουν τὴν ἠθικὴν ὠφέλειαν ἑαυτῶν, ὀφείλουν ν’ ἀγοράσουν ἐπιστημονικὰ συγγράμματα.

§70ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀρκοῦν, κύριοι, αἱ δαπάναι ἐπὶ δαπανῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ βιβλιοθήκης καὶ βιβλίων, νὰ σᾶς εἴπω τί τρέχει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ ὑπουργεῖα αὐτά. Πρὸ χρόνων, καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς μάλιστα, ὑπῆρχεν εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα λαμπρὰ βιβλιοθήκη, εἰς τὰ δικαστήρια ἐπίσης ὑπάρχει λαμπρὰ βιβλιοθήκη, εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ καταστήματα ὑπῆρχον τοιαῦται. Κατ’ ἔτος ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ δαπάνη, καὶ ἐν τούτοις, ἂν ζητήσετε ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον ἓν βιβλίον, δὲν εὑρίσκεται, ἐὰν ζητήσετε τὰ βιβλία τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ὑπάρχουν, ἐὰν ζητήσετε τὰ βιβλία τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχουν.

§71ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ. Πρὸ τῆς μεταβολῆς ἦσαν εἰς τάξιν αὐτά;

§72ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἦτο ἡ κατάστασις τότε; Καὶ περὶ τούτου θὰ ἐξηγηθῶμεν μίαν ἡμέραν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὴν τότε κατάστασιν τὴν ἔφερον μερικὰ νευρόσπαστα, μερικοὶ πουλημένοι· αὐτοὶ ἔφερον τὴν ἀναρχίαν ταύτην τότε, καὶ αὐτοὶ θέλουν νὰ τὴν φέρουν καὶ τώρα. Μᾶς παρέστησε τὴν ἀνάγκην ἀγορᾶς βιβλίων ὁ κύριος ὑπουργός· ἀλλ’ εἰς τί θὰ χρησιμεύσουν τὰ βιβλία αὐτά; Θέλουν οἱ Ἐφέται νὰ βλέπουν τὰς γνωματεύσεις τῶν ἄλλων Δικαστηρίων καὶ Νομομαθῶν; Ἐγὼ λέγω, ὅτι εἰσαγγελεὺς, ὅστις δὲν συγκρατεῖ εἰς τὴν οἰκίαν του μίαν βιβλιοθήκην ἐκ τῶν ἀπολύτων καὶ σπουδαιοτέρων βιβλίων, δὲν πρέπει νὰ ἦναι εἰσαγγελεύς· ὁ ἐφέτης ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἐφέτης, ὁ Ἀρειοπαγίτης ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ ἦναι Ἀρειοπαγίτης. Ὅταν λοιπὸν διορίζετε, ἂν διορίζετε δὲν ἠξεύρω, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀξιώσεώς σας φαίνεται ὅτι διωρίζετε τοιούτους ἀνθρώπους....

§73ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχουν μεγάλον μισθὸν ν’ ἀγοράσουν.

§74ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ, κύριοι, ποτὲ Ἐφέτης, Ἀρειοπαγίτης νὰ φανῇ γυμνὸς· ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἔχει τὰ βιβλία, φαίνεται ὅτι ἤκουσεν ὀλίγα κολλυβογράμματα μόνον, καὶ τίς οἶδε πῶς κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν.

§75ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ βιβλίων ἐφετῶν, ἀλλὰ πρόκειται ἕκαστον Δικαστήριον νὰ ἔχῃ τὴν βιβλιοθήκην του· ἀλλὰ λέγομεν, ὅτι δι’ ἐφέτος δύναται νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ οἰκονομία, διότι τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον ὑπάρχει.

§76ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔγεινε καὶ πέρυσιν αὐτὸ καὶ πρόπερσι, καὶ γίνεται ἀφ’ ὅτου ἐσυστήθησαν τὰ δικαστήρια, καὶ βιβλία δὲν ὑπάρχουν.

§77ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζομεν.

§78ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ γνωρίζετε, πρὸς τί νὰ δαπανῶνται καὶ ἄλλα; καὶ αὐτὰ θὰ καταστραφοῦν, διότι ποτὲ δὲν ὑπῆρξεν ὑπουργὸς νὰ καταγράφῃ τὰ βιβλία καὶ καταστήσῃ ὑπευθύνους τοὺς Εἰσαγγελεῖς, τοὺς Γραμματεῖς, τοὺς Προέδρους. Ἐδῶ μετατίθενται ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου εἰς τὸ ἄλλον καὶ φεύγουν χωρὶς νὰ κάμουν κᾀμμίαν παράδοσιν· μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, καὶ τοῦτο τὸ λέγω πρὸς τιμήν του, ἐκεῖ διετηρήθη μία βιβλιοθήκη. Ζητήσατε τοὺς καταλόγους διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι μυριάδες ἐδαπανήθησαν, καὶ μόλα ταῦτα οὐδὲ βιβλίον δὲν ὑπάρχει, διὰ τοῦτο καὶ ἐπιπολάζει ἡ κατάχρησις. Πρέπει νὰ λείψῃ αὐτό, μέχρις ὅτου ὁ κύριος ὑπουργὸς μᾶς φέρει ἕνα πίνακα διὰ νὰ ἴδωμεν τίνα βιβλία εἶχε τὸ ἐφετεῖον Α. καὶ πόσα ἔχει σήμερον, τίνα βιβλία εἶχε τὸ Βʹ. καὶ πόσα ἔχει σήμερον· θὰ ἰδῆτε ὑπάρχει τι; Πρὸς τί λοιπὸν ἡ δαπάνη αὐτή; Μὴ, πρὸς θεοῦ, διότι αὔριον θὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς φόρους, τὰ ἐπιτηδεύματα, καὶ ἔχει δικαίωμα ὁ λαὸς νὰ φρυάξῃ καθ’ ἡμῶν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κᾀμμία ἀντίῤῥησις διὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς;

§80ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε προχωροῦμεν.

Ὑποδίκων φυλακαί.

Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκεται). Κεφ. 3. Ἄρθρ. 3. Ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπή, δι’ οὓς διὰ τῆς ἀπὸ 21 Φεβρ. ἐκθέσεώς της κατὰ πλειονοψηφίαν ἐξέθηκε λόγους καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ἐθεώρησεν ὅτι ἡ δαπάνη διὰ μισθὸν τῶν ἐπιστατῶν τῶν φυλακῶν Κερκύρας, Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου εἶναι περιττή, ὡς δυναμένων τῶν ἐπιστατῶν τῶν Σωφρονιστηρίων νὰ ἐκπληρώσωσι καὶ τὰ χρέη ταῦτα τῶν ἐπιστατῶν τῶν ὑποδίκων· διὰ ταῦτα κατὰ πλειονοψηφίαν καὶ ἤδη προτείνει τὴν ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπάλειψιν δραχ. 2, 610.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουρ. δικαιοσύνης). Πιστεύω, διὰ νὰ μὴ πολυλογῶμεν, νὰ μὴν ἐπιμένῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς αὐτό.

§83ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς κύριος Φορέστης παρανόμως ἐδιόρισε τοὺς ἐπιστάτας.

§84ΤΙΝΕΣ. Ἄνευ ἀνάγκης, ὄχι παρανόμως.

§85ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ τότε ὡς μειονοψηφοῦν μέλος παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐνόμιζα ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἐντὸς τοῦ νόμου ἐνήργησεν· ἑπομένως τώρα ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιμένει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν τῶν ἐπιστατῶν. Ἐγὼ φρονῶ ἀπεναντίας, ὅτι τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἶναι χωριστά· ἂν ὁ κύριος ὑπουργὸς φρονῇ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συμβιβάσῃ αὐτὰς τὰς δύο θέσεις, ἂς τὸ πράξῃ.

§86ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ Βουλή, κύριοι, περὶ τούτου ἐξεφράσθη εἰς τὰς συμπληρωτικὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἐσυζήτησε, καὶ ἀπεφάσισε καὶ παρεδέχθη, ὅτι αὐτὸ τὸ ἔξοδον ἐγένετο ἄνευ ἀνάγκης καὶ εἶναι ἄνευ ἀνάγκης· ὡς τοιοῦτον δὲ τὸ ἀπέκρουσε. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ ἐδῶ νὰ μὴ κάμῃ ἀντίφασιν, ἂν τὸ παραδεχθῇ. Διατὶ τὸ ἀπέῤῥιψεν ἐκεῖ; ὡς μίαν δαπάνην περιττήν· διὰ τοῦτο καὶ ἐδῶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ παραδεχθῇ ὡς μίαν δαπάνην μὴ ἀναγκαίαν· καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ἐπὶ τοῦ πράγματος τώρα· ζητοῦνται 2 ἐπιστάται· ἀφίνω ὅτι ἔχουν 2 βοηθοὺς, ὑπεπιστάτας κλπ. Ζητοῦνται λοιπὸν 2 ἐπιστάται, ἀρχιεπιστάται τῶν σωφρονιστηρίων· διατί; διότι λέγουν, οἱ μὲν ὑπάγονται ἐκεῖ ὡς κατάδικοι, οἱ δὲ ὡς ὑπόδικοι, ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι.

§87ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Εἶναι πολλοὶ ἐκεῖ.

§88ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καὶ ἐδῶ εἶναι πολλοί, ἀλλὰ ἔχει παράρτημα ἡ φυλακὴ τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, καὶ μάλιστα εἷς ἐπιστάτης εἶναι· εἶναι ὁ Μενδρεσὲς καὶ τοῦ Καρπολᾶ, ἀλλ’ ὁ ἐπιστάτης εἷς εἶναι καὶ ἐπιτηρεῖ. Λοιπὸν ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι, κύριοι, εἷς ἀρχιεπιστάτης κάμει ὅλην τὴν ἐπιτήρησιν· ὑπάρχουν ἑπομένως ὑπεπιστάται καὶ βοηθοί, οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὴν κατὰ μέρος ὑπηρεσίαν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ὁμοιόμορφον κατάστασιν καὶ οὐχὶ θέσεις καὶ παραθέσεις, διότι τὰς εἶχον πρότερον. Ἐρωτῶ, πρότερον εἶχον ἴδιον ἐπιστάτην; ὁ αὐτὸς ἦτο. Εἷς ἦτο καὶ ἐν τῇ πολυτελεῖ πολιτείᾳ, καὶ τώρα ἐν τῇ μὴ εὐπορούσῃ πολιτείᾳ θέλετε νὰ κάμετε δύο;

§89ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἦτο πάντοτε δύο καὶ ὄχι ἕνας· ἄλλο εἶναι τὸ σωφρονιστήριον καὶ ἄλλο ὁ λεγόμενος δεσμοφύλαξ· ὁ ἕνας κατοικεῖ εἰς τὸ ἔξω μέρος τῆς πόλεως, ὅπου εἶναι τὸ κατάστημα καὶ ὅπου πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἡμέραν καὶ νύκτα, διότι ἔχει πολλὰ καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ· ὁ δὲ δεσμοφύλαξ ἔχει ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησίν του τοὺς παλαιοὺς ὑποδίκους, καὶ αὐτὸς ὑπῆρχεν ἀείποτε καὶ πρὶν συστηθῇ αὐτὸ τὸ σωφρονιστήριον. Ἂν ἀφαιρέσετε αὐτὴν τὴν θέσιν, θὰ φέρετε τόσην δυσκολίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὥστε δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἄλλο, ὅ,τι θέλει ἡ Βουλὴ ἂς πράξῃ.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν θέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, πρόκειται νὰ μὴ δημιουργήσωμεν. Ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ σωφρονιστήριον καὶ περιλαμβάνει 22 πρόσωπα, διότι ἔχει ἕνα διευθυντὴν, ἕνα ὑποδιευθυντὴν, ἕνα ἱερέα, 15 φύλακας κλπ. Αὐτὸ τὸ προσωπικὸν, μέχρι τῆς ἀφομοιώσεως τῆς δικαστικῆς, εἶχε καὶ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ὑποδίκων, οἱ ὁποῖοι κρατοῦνται εἰς τὸ αὐτὸ κατάστημα.

§91ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι...

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω μᾶς ἐπληροφόρησε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, κύριε πρόεδρε, εἶναι περιττὸν νὰ φιλονεικῶμεν· εἰς τὸ αὐτὸ κατάστημα κρατοῦνται καὶ κατάδικοι καὶ ὑπόδικοι.

§93ΠΑΔΟΒΑΣ. Ὄχι, οἱ ὑπόδικοι εἶναι εἰς τὴν πόλιν. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ, καταργήσατέ τους ὅλους.

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς εἶπεν ἄλλα ἀντ’ ἄλλων, ἐγὼ δὲν ἠξεύρω.

§95ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δύω εἶναι τὰ ζητήματα· τί ἐγένετο εἰς τὴν Ἑπτάνησον μέχρι τῆς ἑνώσεως, καὶ τί ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι. Ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ ἦτο τὸ σωφρονιστήριον, ὅπερ διευθύνετο ἀπὸ ἕνα πρόσωπον· ὑπῆρχον δύω φυλακαὶ, αὐταὶ δὲ εἶχον ἰδιαιτέραν διεύθυνσιν. Τὸ ζήτημά μας ὅμως εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν δικονομίαν εἰς ἄλλην κατάταξιν θεωροῦνται οἱ καταδικασμένοι καὶ εἰς ἄλλην οἱ ὑπόδικοι· οἱ μὲν εἶναι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, οἱ δὲ τῶν Ἐσωτερικῶν· τὸν μὲν τὸν διορίζει τὸ ἓν, τὸν δὲ τὸ ἄλλο. Εἰς μερικὰ μέρη ἐδῶ εἶναι χωριστὰ φυλακαὶ, εἰς ἄλλας ἐπαρχίας εἶναι εἰς τὸ ἴδιον κατάστημα, καθὼς εἰς τὴν Λευκάδα καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ ᾖναι εἷς τῶν ὑποδίκων καὶ ἄλλος τῶν καταδίκων. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι, θὰ τεθῶμεν εἰς ἀντίφασιν μὲ τὰ προχθεσινά; Ὄχι· ἄλλο εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα· ἡ Βουλὴ εἶπε τότε, ἄνευ ἀνάγκης ἐπλήρωσες ἐσὺ, ὑπουργὲ, τὸν μισθὸν ἐκεῖνον, διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πληρώσῃς ἀμέσως· ἔπρεπε νὰ περιμένῃς νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃς. Σήμερον τὸ ὑπουργεῖον παρουσιάζεται καὶ λέγει· τοῦτο διορίζεται ἀπὸ τὸν νόμον· πρέπει νὰ ᾖναι ἐπιστάτης τῶν ὑποδίκων, πρέπει νὰ ᾖναι ἐπιστάτης τῶν καταδίκων. Θέλετε νὰ δώσητε τὴν πίστωσιν; καλά· ἄλλως ἐγὼ τοὺς παύω.

§96ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ὑγειονομικοὶ ὑπάλληλοι, εἰς τοὺς ὁποίους τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀναθέτει τελωνιακὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν τοὺς πληρόνει χωριστὸν μισθόν· τοῦτο ἠμπορεῖτε νὰ πράξητε καὶ ὑμεῖς, κ. ὑπουργέ.

§97ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὸ σωφρονιστήριον δὲν ἔπρεπε νὰ ᾖναι 20, 30 ὑπάλληλοι· ἔγεινε κἄποια ἐξόγκωσις· 5, 6 ἀρκοῦσι· καὶ ἐδῶ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν προσοχὴν καὶ ἐλαττώσῃ ἀπ’ ἐκεῖ ὑπαλλήλους τινὰς καὶ προσθέσῃ ἐκεῖ. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ ἰδιαίτερον δεσμοφύλακα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἰδιαίτερον δεσμοφύλακα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§98ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡμεῖς λέγομεν, 22 πρόσωπα ἐν τῷ αὐτῷ καταστήματι δύνανται νὰ ἀνταλλάσσωσι τὴν ὑπηρεσίαν.

§99ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αἱ ὑποθέσεις τῶν πολιτικῶς κρατουμένων ν’ ἀνατεθῶσιν εἰς τὸν δεσμοφύλακα τῶν ποινικῶς κρατουμένων.

§100ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ καταστήματα τῶν πολιτικῶν φυλακῶν καὶ τῶν ποινικῶς κρατουμένων εἶναι χωριστά.

§101ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρόκειται περὶ ὑποδίκων καὶ καταδίκων.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς; Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. «Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Κεφάλαιον 1. Προσωπικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου 35163. Ἄρθρον 2. Ἀρείου Πάγου 60264. Ἄρθρον 3. Ἐφετῶν 217512 Ἄρθρον 4. Πρωτοδικῶν 658870. Ἄρθρον 5. Εἰρηνοδικῶν 395640. Κεφάλ. 2. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου 10050. Ἄρθρον 2. Ἀρείου Πάγου 9290. Ἄρθρον 3. Ἐφετείων 31980. Ἄρθρον 4. Πρωτοδικείων 63940. Ἄρθρον 5. Εἰρηνοδικείων 33720. Κεφάλ. 3. Ὑποδίκων φυλακαί. Ἄρθρον 1. Ἐνοίκια φυλακῶν 9000. Ἄρθρον 2. Ἐπισκευαὶ φυλακῶν 5000. Ἄρθρον 3. Μισθὸς φυλακιτῶν. Ἄρθρον 4. Διατροφὴ ὑποδίκων 170,000. Κεφάλαιον 4. Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης». Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Κεφ. 4. Ἄρθρ. 1. Παρατηρήσασα ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι τὸ διὰ «γραφείου καὶ ἀποσκευῆς ἔξοδα κακουργιοδικείων» προϋπολογιζόμενον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 12,000 εἶναι διπλάσιον τοῦ διὰ τὰ ἔτη 1863 καὶ 1864 ψηφισθέντος ποσοῦ, ἐδέησεν ἵνα ἐξετάσῃ τὸ διὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον δαπανηθὲν ποσὸν διὰ τὰ δύο προηγούμενα καὶ δύο ἑπόμενα ἔτη. Ἐκ τῆς ἐρεύνης δὲ ταύτης ἐβεβαιώθη ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1861 καὶ 1862 ἐδαπανήθησαν ἀνὰ 8,000 δραχ. δι’ ἕκαστον ἔτος, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1865 δραχμαὶ 10,500, καὶ κατὰ τὸ 1866 διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶχον προσδιορισθῆ δρ. 8,000, καὶ δι’ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως προσετέθησαν δρ. 4,000. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως φρονεῖ, ὅτι σύμφωνα πρὸς ὅσα διὰ τῆς ἀπὸ 2 Μαρτίου ε. ε. ἐκθέσεώς της ἐξέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ κυρώσεως τῆς εἰρημένης ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως, τὸ κατὰ τὸ 1865 δαπανηθὲν ποσὸν ἀρκεῖ πρὸς πληρωμὴν τῶν διὰ τοῦ μνησθέντος 1 ἄρθρου προβλεπομένων, καὶ ἕνεκα τούτου προτείνει τοῦ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ περιπλέον ποσὸν δραχ. 1500». Ὁ ὑπουργὸς τί λέγει;

§103ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ θέλω διὰ μιᾶς ἀπαντήσει εἰς ὅλα αὐτὰ, περὶ τῶν ὁποίων κάμνει λόγον ἡ ἐπιτροπή. Ἐν γένει δι’ ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει, πῶς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον σημειοῦται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι πολὺ, ἀλλ’ ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῆς εἴπω, ὅτι ὁ προϋπολογισμός της δὲν εἶναι ἀκριβὴς, οὔτε αἱ βάσεις, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη· διότι αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη εἰς τὰ 1863 δὲν ἦτο ἑπόμενον, ὅτι πρέπει νὰ δαπανηθῇ εἰς τὰ 1867.

§104ΤΙΝΕΣ. Ἐλάβομεν ὡς βάσιν τὸ 1865.

§105ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά. Αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ὀρθὸς, διότι κατὰ τὸ 1862, 1863 κλ. δὲν ὑπῆρχον ἐργασίαι εἰς τὰ ποινικά· ἔπειτα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἤρχισεν ἡ δικαιοσύνη νὰ ἐργάζηται, καὶ παρεκτὸς τῶν ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν, πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ κατὰ τὰ 1862, 1863 κλ. Σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα· κακουργιοδικεῖα πέρυσι καὶ ἐφέτος ἐσυστήθησαν 20, ἐνῷ κατὰ τὰ 1862, 1863 κτλ. ἐσυστήθησαν πολὺ ὀλιγώτερα Ἀνακριταὶ ὑπῆρξαν πολὺ ὀλιγώτεροι.

§106ΤΙΝΕΣ. Νὰ μείνετε εἰς τὴν ἐξέτασιν ἑκάστου ἄρθρου.

§107ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πειράζει, θὰ εἴπω περὶ ὅλων· ὅπως ἀγαπᾶτε. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἐννοεῖτε, ὅτι πολὺ περισσότερα θὰ ᾖναι τὰ ἔξοδα ἐφέτος, ὅτε ἐκάμαμεν 20 κακουργιοδικεῖα καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον περισσοτέρας δίκας παρ’ ὅσας εἶχον κατὰ τὰ 1862, 1863, 1864 καὶ 1865.

§108ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ἰδοὺ τί παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπή· εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἔκτακτοι γραφεῖς, ὑλικὸν κτλ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία οἰκονομία εἰς τὸ προσωπικὸν, διότι δύναται ὁ κ. εἰσαγγελεὺς νὰ στείλῃ ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ γραφείου του, ὅπως ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία εἰς τὰ κακουργιοδικεῖα· ἰδοὺ, ὅτι ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ προκύψῃ ὠφέλεια 2000 περίπου δραχμῶν.

§109ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐξοικονομήσεως 2000 δραχ. καὶ ἂν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νομίζῃ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ νὰ οἰκονομήσῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην· δὲν πρέπει δὲ νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν, διότι δὲν εἶναι παράξενον νὰ ἐξαντληθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε κονδύλια νὰ δώσῃ εἰς τοὺς γραφεῖς διὰ νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐὰν αὐτὸ τὸ κονδύλιον ἐξαντληθῇ, πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ἐργασία τῶν κακουργιοδικῶν;

§110ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὰ 1861 ἐξωδεύθησαν 8000, εἰς τὰ 1863, 8000, εἰς τὰ 1864, 6000· τώρα παρουσιάζονται 12 000· ἂν προβαίνωμεν αὐξάνοντες, τότε ποῦ θὰ φθάσωμεν;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιμένῃ, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. 1500 δραχ. ζητεῖ νὰ καταβιβασθῶσιν ἀπὸ τὰς 12000. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Ἄρθρον 2. Ἀποζημιώσεις συνέδρων καὶ ἐνόρκων 91,000. Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «ΚΕΦΑΛ. 4. ἄρθρον 2. Ὡσαύτως τὸ δι’ ἀποζημιώσεις Συνέδρων καὶ Ἐνόρκων προϋπολογιζόμενον ἤδη ποσὸν ἐκ’ δραχ. 91,000 δύναται ἄνευ βλάβης ἢ προσκόμματος τῆς ὑπηρεσίας νὰ περιορισθῇ εἰς δραχ. 80,000, διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἐξετάσασα τὰς διὰ τὰ προλαβόντα ἔτη ἐγκριθείσας πιστώσεις, ἐβεβαιώθη, ὅτι μόνον κατὰ τὸ παρελθὸν 1866 ἔτος ἐδαπανήθη ὅμοιον τοῦ διὰ τὸ ἐνεστὼς προϋπολογιζομένου ποσοῦ, καὶ ὅτι κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1861 προϋπελογίσθησαν δραχ. 40,000, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1862 καὶ 1863 ἀνὰ δραχ. 51,000, κατὰ τὸ ἔτος 1864 δραχ. 72,000 καὶ κατὰ τὸ 1865 δραχ. 86,000. Ἕνεκα τούτου λοιπὸν σύμφωνα πρὸς τοὺς λόγους, οὓς διὰ προηγουμένης ἐκθέσεώς της ἐξέθηκε καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τῆς 22 Φεβρουαρίου ε. ε. ὅτε ἐπρόκειτο περὶ κυρώσεως ἀναπληρωτικῆς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου πιστώσεως, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ διὰ τὸ εἰρημένον ἄρθρον 2 ζητούμενον ποσὸν νὰ περιορισθῇ εἰς δραχμὰς 80,000 καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ περιπλέον δραχ. 11,000».

§112ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων κακουργιοδικείων ὑπάρχει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συστηθῇ ἐν Λαμίᾳ, ἀλλὰ κατόπιν ἀνεκλήθη, ὥστε τὸ ἔξοδον αὐτὸ ν’ ἀπαλειφθῇ.

§113ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ θὰ συστηθῇ ἀλλοῦ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφισβήτησις εἶναι διὰ 11000 δραχ. ἃς καταβιβάζει ἡ ἐπιτροπὴ.

§115ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὰ 1861 ἐδαπανήθησαν 41,000, εἰς τὰ 1862 51,000, εἰς τὰ 1863 54,000, καὶ εἰς τὰ 1866 91,000. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν δύναται νὰ περιορισθῇ· ἴσως κατὰ τὸ 1866 συνεστήθησαν πολλὰ κακουργιοδικεῖα καὶ ἡ διάρκεια αὐτῶν ἦτον ἐκτεταμένη, ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ προλάβωμεν νὰ μὴ γίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Φρονεῖ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ συγκροτῶνται κατὰ τριμηνίαν τὰ κακουργοδικεῖα καὶ νὰ μὴ διαρκοῦν πολὺ αἱ σύνοδοι, διότι τὸ τοιοῦτον καὶ τὴν κοινωνίαν βλάπτει καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Πρέπει λοιπὸν νὰ συγκροτῶνται κατὰ τριμηνίαν καὶ τότε νὰ εἰσάγωνται, ὅταν ᾖναι ὥριμα, συναινέσει βέβαια τοῦ εἰσαγγελέως, ὡς ὁ νόμος διατάττει.

§116ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν προλαλήσαντα ἐὰν τὰ δικαστήρια ἔβλεπον, ὅτι δὲν συγκροτοῦνται οὕτως, καὶ ὅταν ἔβλεπον, ὅτι ἐξεπίτηδες προσκαλοῦνται μάρτυρες ἄλλοι εἰς τὰ δικαστήρια τῶν συνέδρων, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχονται ἀναβολαὶ εἰς τὰς δίκας, προσβάλλεται ἡ κοινωνία, παρατείνονται αἱ δίκαι ἐπ’ ἄπειρον· ἐὰν, λέγω, εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην, ἤθελον καὶ ἐγὼ συμβουλεύσει τὰ αὐτά. Νομίζετε δὲ, ὅτι δι’ αὐτῶν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ λῆξις τῆς συνόδου; δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν διάρκειαν τῶν κακουργοδικείων εἰς 3 μῆνας, διότι καὶ ὁ ἴδιος νόμος λέγει, ὅτι, ὅταν αἱ δίκαι καταστηθῶσιν ὥριμαι, εἰσάγονται εἰς δίκην· ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει νόμος περὶ τούτου καὶ δὲν πρόκειται σήμερον τὰ δικαστήρια νὰ πράττωσι τοῦτο κατ’ ἄλλον τρόπον. Ὅταν σπουδαῖα κωλύματα ὑπάρχουσιν ἀπὸ μάρτυρας, τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ ὅταν οἱ μάρτυρες μέσα εἰς τὸ δικαστήριον κρύπτονται διὰ νὰ χειροτερεύῃ ἡ θέσις τῶν κατηγορουμένων, τότε δὲν ἠξεύρω, ἐὰν αὐτὸ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δύναται νὰ ἐκλείψῃ. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι πολλάκις τινὲς παραπέμπονται ἀδίκως εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἐμπαθὴς συγγενὴς ἀπουσίασεν ἢ διότι κρύπτει τις τὸν μάρτυρα, πληρόνων καὶ αὐτὰ τὰ ἔξοδα. Διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ, ὅτι τρεῖς μῆνας νὰ συνεδριάζουν τὰ κακουργοδικεῖα· ὁ νόμος λέγει κατὰ τριμηνίαν, δὲν λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἡ διάρκεια αὐτῶν τρεῖς μῆνες.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν διακοπὴν, διότι μοῦ ἔκαμαν τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§118ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πλήρης ἤδη ἡ Βουλὴ, διότι ἦλθον ἀπὸ τὰ δωμάτια οἱ βουλευταί.

§119Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συμπληρῶν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Γόντικα, λέγω, ὅτι αἱ καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ὡς ἐκ τῆς ἀναβολῆς, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συγκροτεῖται τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων, τὸ ὁποῖον εἶναι συστατικὸν δι’ οὗ δεικνύεται ὁ πολιτισμὸς τῆς πολιτείας, αἱ καταχρήσεις ἔφθασαν καὶ μέχρις αὐτοῦ. Ἠξεύρετε, ὅτι τὴν παραμονὴν τῆς δίκης, τόσον διὰ τοὺς ἐπιτετηδευμένους μάρτυρας αἵτινες προκαλοῦν τὴν ἀναβολὴν, ὅσον διὰ τὴν καταδολίευσιν τῶν νόμων, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔλθῃ, πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος, ὅστις νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς διὰ ν’ ἀπαγγέλλῃ ἀποζημιώσεις κατὰ τῶν ἐνόρκων, οἵτινες κάμνουσι χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ ἐνδίκου μέσου. Αὐτὸ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ προσθέσω πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Γόντικα. Ὑπολείπεται νὰ παρατηρήσω καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ὁ κ. Λεονταράκης ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε· διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ εὐχὴ τοῦ κ. Λεονταράκη, ἀπαιτεῖται νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος νὰ καταργήσῃ νόμον ὑπάρχοντα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἰδέαν ἔχετε ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν;

§121Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς· ὑπέβαλον δὲ αὐτὰ διὰ νὰ λάβῃ αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις.

§122ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς, ἡ Κυβέρνησις τὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἔχει ἓν νομοσχέδιον ἕτοιμον, τὸ ὁποῖον θέλει τὸ ὑποβάλει· καθόσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἡ Κυβέρνησις θέλει προσπαθήσει νὰ τὸ οἰκονομήσῃ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρ. 4. Μεταφορὰ ἀνακριτῶν 35,000. (Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς). ΚΕΦΑΛ. 4. ἄρθρον 4. Τὸ δι’ ἀποζημίωσιν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων προϋπολογιζόμενον ἐκ δρ. 35,000, εἶναι μὲν ὅμοιον τοῦ διὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δαπανηθέντος, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετάσασα καὶ λαβοῦσα τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἐβεβαιώθη, ὅτι κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1861 ἐδόθη πίστωσις ἐκ δρ. 15,000, κατὰ τὸ 1862, δραχ. 35,000, διὰ τὸ 1863 δρ. 25,000, διὰ τὸ 1864 δρ. 20,000 καὶ διὰ τὸ 1865 δραχ. 28,500. Ἐπομένως ἐκ τῆς κατ’ ἔτος διαφορᾶς ταύτης ἐξάγει ὅτι, κατὰ λόγον τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ μεταβαίνωσιν οἱ ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι εἰς ἄλλο παρὰ τὴν ἕδραν των μέρος, προκύπτει ἡ αὐξομοίωσις τοῦ ὅλου τῆς ἐνιαυσίου δαπάνης. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ πείθεται, ὅτι ἂν ἁρμοδίως ληφθῇ ἐκ μέρους τῶν εἰσαγγελέων φροντὶς, ἵνα ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης μὴ λαμβάνῃ χώραν ἡ ἐκ τῆς ἕδρας των ἀπομάκρυνσις τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὁσάκις τοιαύτη παρουσιασθῇ ἀνάγκη, ἀπαιτοῦσα τὴν μετάβασίν των, νὰ μὴ παρατείνηται ἡ διαμονή των ἄνευ νομίμου καὶ δικαιολογημένης αἰτίας, τὸ ποσὸν δραχ. 28,500 ἀρκεῖ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης· διὰ ταῦτα προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου 4 τὸ περιπλέον ἐκ δρ. 6,500 ποσόν».

§124ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Καὶ ὁ λόγος εἶναι αὐτὸς, ὅτι ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης ὁ κ. ἀνακριτὴς ἐξέρχεται καὶ πηγαίνει ἐπιτοπίως νὰ ἐξετάσῃ (δὲν λέγω διὰ τὰς περιστάσεις καθ’ ἃς ἀπαιτεῖται τοῦτο) καὶ παρατείνει τὴν διαμονήν του εἰς μίαν ἐπαρχίαν, καὶ οὕτω βλέπομεν αὐτὴν τὴν αὔξησιν ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος, καὶ ἀπὸ 20 καὶ 28 ἔφθασεν εἰς 35 χιλιάδας· ὥστε ἐνομίσαμεν, ὅτι οἱ ἀνακριταὶ πρέπει νὰ περιορισθοῦν καὶ νὰ μεταβαίνουν μόνον ὅταν ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη· ἑπομένως αὐτὸ τὸ ποσὸν ἠμπορεῖ νὰ περιορισθῇ εἰς ὀλιγώτερα.

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητοῦμεν διὰ τὸ 67 ὅσον ἦτο διὰ τὸ 66. Ἔχομεν λόγον νὰ ζητοῦμεν τοῦτο, διότι πανταχόθεν ζητεῖται ἡ ἐπαύξησις τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων· χθὲς ἀκόμη ἐλάβαμεν αἴτησιν, δι’ ἧς μᾶς ζητοῦν νὰ σταλοῦν 3 ἔκτακτοι ἀνακριταὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων· ἐὰν δὲ δὲν ἠμποροῦμεν, νὰ παύσωμεν τὰς πολιτικὰς δίκας ἐπί τινα χρόνον καὶ αὐτοὺς νὰ τοὺς μεταχειρισθῶμεν διὰ τὰς ἀνακρίσεις. Ἴσως ὑπάρχει αἰτία νὰ ζητήσουν αὔξησιν· αἱ ἐκκρεμεῖς ἀνακρίσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀναβαίνουν εἰς 4,464, ἐφέτος κατὰ τὴν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, αἱ ἐκκρεμεῖς ἀνακρίσεις εἶναι 6,000. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

(Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς). «ΚΕΦΑΛ. 4. ἄρθρ. 6. Τὸ πρὸς ἀποζημίωσιν μαρτύρων, δικαιώματα τῶν κλητήρων κλπ. προϋπολογιζόμενον διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἐκ δρ. 472,780 ποσὸν ἐπέσυρε τὴν προσοχὴν τῆς ἐπιτροπῆς, παρατηρησάσης μὲ ἔκπληξίν της τὴν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὔξησιν τῆς δαπάνης ταύτης, ἥτις ἀποῤῥοφᾷ σπουδαῖον τῶν ἐσόδων τοῦ δημοσίου μέρος. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέθηκε δι’ ἐκθέσεώς της, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 22 Φεβρουαρίου ε. ε, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης ταύτης προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης καὶ εἰς μὴ σοβαρὰς καὶ σπουδαίας ἀνακρίσεις προσκαλοῦνται εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἐνῷ ἡ ἐξέτασίς των ἠδύνατο ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους τῶν ὁποίων ἡ ἕδρα δὲν ἀπέχει τῆς τῶν μαρτύρων κατοικίας· καὶ ὡσαύτως, ὅτι αἱ ἐπιδόσεις τῶν ποινικῶν ἐγγράφων δύνανται ν’ ἀνατεθῶσιν εἰς κλητῆρας ἢ χωροφύλακας εἰς τὴν κατοικίαν τῶν κλητευομένων διαμένοντας, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ ἐπιβαρύνηται τὸ δημόσιον διὰ τῶν τῆς πορείας ἐξόδων, περὶ ὧν, καθ’ ἃ ἤδη ἐβεβαιώθη ἡ ἐπιτροπὴ, δαπανᾶται τὸ ἥμισυ τοῦ κατ’ ἔτος ψηφιζομένου ποσοῦ. Ἐπαναλαμβάνουσα δὲ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἤδη τοὺς αὐτοὺς ἰσχυροὺς λόγους, φρονεῖ, ὅτι μετὰ τὴν σύστασιν μάλιστα νέων Πρωτοδικείων καὶ Εἰρηνοδικείων, ἅτινα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν προσετέθησαν καὶ κατὰ πλειονοψηφίαν ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη, θέλει ἐλαττωθῆ ἐπὶ πολὺ τὸ ὑπέρογκον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δαπανηθὲν ποσὸν, καὶ ἕνεκα τούτου προτείνει νὰ περιορισθῇ εἰς δρ. 350,000, καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου 6 τὸ περιπλέον ἐκ δρ. 122,780 ποσόν. Ἐφελκύει τὴν σύντονον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ προσοχὴν, ὅπως ῥυθμίσῃ διὰ καταλλήλων ὁδηγιῶν πρὸς τοὺς εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους τὸν ἁρμόζοντα τρόπον τοῦ μέρους τούτου τῆς ὑπηρεσίας, ἵνα καὶ αὕτη μὲν μὴ προσκόπτῃ καὶ ἄδικος καὶ περιττὴ δαπάνη μὴ ἐπέλθῃ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου».

§127ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς προτείνω ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτον εἰς τὸ παρελθὸν ἔτος· ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ, ἂς ἐλαττωθῇ.

§128ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι αὐτὸ τὸ κονδύλιον ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος ὅλο εἰς αὔξησιν τείνει· εἰς τὰ 61 ἦτον 200,000, καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀνέβη εἰς 472,780. Κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, τὰ ἡμίση αὐτῶν τῶν ἐξόδων δαπανῶνται εἰς κλητῆρας, ἐπιδόσεις κλητήρων. Φρονεῖ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διότι, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, καὶ καταχρήσεις γίνονται, ὅπως χθὲς ἔγεινε λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζει λοιπὸν καθῆκον της ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἠμπορεῖ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ περιορισθῇ· πρῶτον αἱ ἐπιδόσεις τῶν δικογράφων νὰ γίνωνται ἐπιτοπίως καὶ νὰ μὴ μεταβαίνουν ἀπὸ τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου ὅπως ἐπιδίδουν τὰς κλήσεις, διότι ἡ πορεία ἀποῤῥοφᾷ πολλὰ ἔξοδα. Περὶ τούτου καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς, κ. Δεληγιώργης εἶχε λάβει μέτρον τοῦ νὰ κάμῃ μισθωτοὺς κλητῆρας, διότι δαπανᾶται δι’ αὐτοὺς μέγα ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν μαρτύρων γίνονται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν. Οἱ κύριοι ἀνακριταὶ προσκαλοῦν μάρτυρας μακρόθεν ἐπὶ ἁπλουστάτων ὑποθέσεων, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ παρακαλέσωσι τὸν εἰρηνοδίκην, ἢ τὸν ἁρμόδιον δήμαρχον, νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀνακρίσεως, ἢ ἄλλους ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι 350 χιλιάδες εἶναι πολλαὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἀφοῦ μάλιστα πρόκειται νὰ συστηθῶσι καὶ Πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπιτοπίως δύνανται νὰ ἐξετάζωσι τοὺς μάρτυρας. Ἐπομένως πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ γίνωσιν εἰς τὸ ἑξῆς τόσαι δαπάναι, ἂν ὁ ὑπουργὸς λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν καὶ δώσῃ ἐντόνους διαταγὰς, ἵνα περιορισθῇ αὕτη ἡ κατάχρησις.

§129ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅλη ἡ πρόνοια, ἵνα μὴ γίνηται κατάχρησις, ἐλήφθη, ἀλλ’ ἂς σκεφθῇ καὶ ἡ Βουλὴ ἵνα μὴ δέσῃ τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως.

§130ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως καὶ ἀποῤῥίψεως μικροῦ μέρους τοῦ προκειμένου ποσοῦ, διότι, ἂν δὲν ἐξαρκῇ, πάλιν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις· ἀλλὰ πρόκειται περὶ συστάσεως πῶς νὰ ἐνεργῶνται τὰ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ὥστε οὔτε ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη νὰ μὴ λείψῃ τῆς ἀναγκαίας ἐνεργείας, οὔτε ἡ ὑπέρογκος πάλιν αὕτη δαπάνη νὰ γίνηται. Πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσατε δι’ ἀποζημίωσιν ἐνόρκων καὶ ἀνακριτῶν 91 χιλιάδας δραχμάς, ἤδη πρόκειται νὰ ψηφίσητε ἥμισυ ἑκατομμύριον σχεδὸν διὰ κλητῆρας καὶ μάρτυρας· ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι σημαντικὴ, εἰς τὰς παρούσας μάλιστα ἀνάγκας τῆς κοινωνίας. Ἡμεῖς, ὡς βλέπετε, τὰς 472 χιλιάδας τὰς ἐλαττώσαμεν εἰς 350 μόνον χιλιάδας, ἀλλ’ ἂν ἀκολουθήσωμεν τὸ ἴδιον σύστημα, αὔριον θὰ αὐξήσουν εἰς 500 χιλιάδας, καὶ θὰ τὰς ψηφίσωμεν δι’ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως. Ἡμεῖς λοιπὸν κάμνομεν τὴν παρατήρησιν, ὅπως ἐπέλθῃ θεραπεία τις καὶ διόρθωσις ἐπὶ τὸ βέλτιον, ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, ἄνευ βλάβης τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, διότι, κύριοι, 500.000 δρ. διὰ μάρτυρας καὶ κλητῆρας εἶναι πολλαὶ, καὶ ἂν ληφθῇ ἡ δέουσα φροντὶς, δύναται νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ ἔτι πλέον, ὅταν ληφθῇ πρόνοια αἱ ἀνακρίσεις νὰ γίνωνται ἐπιτοπίως, διότι παντοῦ ὑπάρχουν ὄργανα τῆς ἀνακρίσεως, παντοῦ ὑπάρχουν ὑπάλληλοι ἀνακριτικοί. Βεβαίως ὅταν σηκώνετε ἕνα μάρτυρα ἀπὸ τὴν Λαμίαν καὶ τὸν φέρετε ἐδῶ, θὰ τοῦ δώσετε βεβαίως 200 δρ. ὁδοιπορικὰ, ἐνῷ, ἂν τὸν ἀνακρίνετε ἐπιτοπίως, μόλις θὰ σᾶς κοστίσῃ 5 δρ. Αὐτὸς ἦτον ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαίαν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δικαστηρίων· διότι διὰ τὰ 13 Πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, δὲν ἐξοδεύομεν ὅσον διὰ τοὺς μάρτυρας καὶ κλητῆρας. Ὡς πρὸς τοὺς κλητῆρας δυνάμεθα νὰ ἐπιφορτίσωμεν τοὺς χωροφύλακας νὰ κάμνουν τὰς ἐπιδόσεις· ὁ νόμος τοῦτο τὸ παραδέχεται.

§131ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὰ ἠκούσαμεν ὅλα καὶ ἐλάβομεν σημείωσιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ εἰς τὸ πρῶτον Κεφ. ἄρθ. 5. δραχμὰς 540 διὰ μισθὸν 9 μηνῶν, διότι πρόκειται περὶ προσθήκης ἑνὸς γραμματέως εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀργοστολίου. Τὸν γραμματέα αὐτὸν ἐζήτησεν ὁ εἰσαγγελεὺς δι’ ἐκθέσεώς του. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Τὸ Εἰρηνοδικεῖον τοῦτο ἔχει πολλὰς ἐργασίας, καὶ ἠκούσατε τί ἐν τέλει λέγει ἡ ἔκθεσις. Δὲν εὑρίσκονται ἐνταῦθα πρόσωπα δυνάμενα νὰ δέχωνται νὰ ὑπηρετῶσιν ἄμισθι καὶ νὰ ὠφελῶνται ἐκ τῆς ἀντιγραφῆς, οὐδ’ εὔχομαι νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ σύστημα τοῦτο.

§132Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται νόμος;

§133ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ν’ ἀπαγορεύῃ καὶ ἄνευ νόμου τὴν σύστασιν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «ἀποζημίωσις μαρτύρων».... 472,000». Ἐνταῦθα ἔχομεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ κατεβασθῇ εἰς 122 χιλιάδας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Τὸ ἀνάπαλιν οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Παρεδέχθη. Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

Κεφάλαιον 5. Διάφορα ἔξοδα.

Οὕτω, κύριοι, ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν. Κεφάλαιον 1. Ὑπουργεῖον.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. «Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν»········ 12,912

Κεφάλαιον 2. Μηχανικόν.

§139ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν τοῦ προκατόχου ὑπουργείου κατήργησε τρεῖς θέσεις τῶν διευθυντῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἐν οἷς ὁ εἷς ἦτο εἰς τὴν Τρίπολιν. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ πόλις αὕτη εἶναι εἰς τὸ μεσογειότερον μέρος τῆς Πελοποννήσου, καὶ ὑπάρχουσι διάφορα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖ πρόκειται νὰ γείνουν· ἐκεῖ ἔστειλε μάλιστα ἡ Α. Μεγαλειότης τὸν ὑπασπιστὴν Αὑτῆς Μεταξᾶν ὅπως ἐκλέξῃ θέσιν ἵνα οἰκοδομήσῃ ἀνάκτορον. Παρακαλῶ λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συναινέσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἕνα διευθυντὴν, διότι ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη, καὶ δὲν πιστεύω ν’ ἀρνηθῇ τὴν θέσιν αὐτὴν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δαπανηθῶσι πλέον τῶν 2,000 δραχμῶν.

§140ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Τὸ παραδέχομαι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόση θὰ εἶναι ἡ ποσότης;

§142ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν θὰ ἦναι 2,000 δραχμαί.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. «Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν» 25,603 Κεφάλαιον 3. Πυροβολικὸν καὶ Ὁπλοστάσιον. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἐγένετο προσθήκη μόνον ἑνὸς ὑπολοχαγοῦ εἰς τὸ πυροβολικὸν, ἀνεξαρτήτως τῆς αὐξήσεως τοῦ ἑνὸς λόχου, καὶ ἑνὸς ὑπολοχαγοῦ εἰς τὸν λόχον τῶν τεχνιτῶν, κατὰ τὸν τελευταῖον ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ παρὰ Ζιμβρακάκη. Ἡ ἐπιτροπὴ μὴ παραδεχομένη τὴν προσθήκην ταύτην, προσθέτει, λόγῳ οἰκονομίας καὶ λόγῳ πληρεστέρας ἐφαρμογῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, τὸν σύνδεσμον τοῦ ὁπλοστασίου μετὰ τοῦ ἐν Πόρῳ ναυστάθμου, καθ’ ὅσον τὰ ἐργοστάσια τοῦ ὁπλοστασίου συνδεόμενα μετὰ τῆς ἐν τῷ ναυστάθμῳ εὑρισκομένης ἀτμομηχανῆς, ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐργασίας ἀμφοτέρων, καὶ οὕτω θέλομεν ἔχει πρὸς τὴν οἰκονομίαν τῶν δαπανῶν, ἐκ προσωπικοῦ ἐρχομένην, τὴν οἰκονομίαν τοῦ καιροῦ καὶ τὴν οἰκονομίαν χιλιάδων τινῶν δραχμῶν, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην πρὸς κατασκευὴν τῶν ἑτοιμοῤῥόπων καταστημάτων ἐκ πολυχρονιότητος».

§144Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν παραδέχεται τὴν προσθήκην ἑνὸς ὑπολοχαγοῦ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ εἰς τὸν λόχον τῶν τεχνιτῶν. Ὁ ὑπολοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι προωρισμένος ὡς ἀρχιφύλαξ, ἐπιτηρητὴς τοῦ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται τὸ τάγμα. Ἂν θέλωμεν νὰ στενοχωρήσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν, ἠμπορεῖ ν’ ἀπαλειφθῇ, ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ δημόσιον ὠφελεῖται ἄλλως διὰ τῆς θέσεως αὐτῆς, διότι καλλίτερα θὰ ἐπιτηρῆται τὸ ὑλικόν. Ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Βουλὴ, εἰμπορεῖ νὰ τὸ ἀπαλείψῃ, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ ἐκτελῆται μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν σύνδεσμον τοῦ ὁπλοστασίου μετὰ τοῦ ἐν Πόρῳ ναυστάθμου, αὐτὴ ἡ παρατήρησις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει διόλου σχέσιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ προχείρου δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ, καθὼς καὶ ἄλλοι, εἶναι τῆς ἰδέας αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἰδέαν μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως εἶναι μεγάλη ἀπόστασις Εὐκόλως ἐννοεῖτε πόσας δυσκολίας παρέχει ἡ κατάργησις ἑνὸς ὁπλοστασίου καὶ ἡ ἐπέκτασις ἑνὸς ἄλλου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παρεσκευασμένον. Εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ εὑρεθῇ τάχιστα εἰς θέσιν ἡ κυβέρνησις νὰ ἑνώσῃ αὐτὰ τὰ δύω ἐργοστάσια, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται χρόνος καὶ μέσα καὶ μελέτη διὰ νὰ μὴ γίνουν ἡμιτελῆ καὶ στραβὰ ἔργα. Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς κονδύλια ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

Κεφάλαιον 4. Ἱππικόν.

Κεφάλαιον 5. Πεζικόν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφ. 6. ἄρθρον μόνον. «Σκαπανεῖς» 107,360 Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «Θεωρεῖ καταργητέαν τὴν ἀντιμισθίαν τοῦ λοχαγοῦ ὑποδιοικητοῦ, ἀνατιθεμένης τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀρχαιότερον διοικητὴν τῶν λόχων. Ἐπίσης παραδέχεται ἀνθυπολοχαγὸν οἰκονομίας, κατὰ τὸ καταστατικὸν, καὶ οὐχὶ ὑπολοχαγόν».

§146ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ τελευταίου ὀργανικοῦ διατάγματος τῶν σκαπανέων τὸ σῶμα τοῦτο σύγκειται ἀπὸ τρεῖς λόχους· ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία αὐτοῦ τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν ἤδη ἡμίταγμα ἀντὶ διλοχίας, ηὔξησε σπουδαίως. Ὅλα τὰ σώματα τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἔχουσι καὶ τὸν ὑποδιοικητὴν, ὅστις καὶ τὸν διοικητὴν ἀναπληροῖ, καὶ πρόεδρος τῆς οἰκονομίας εἶναι καὶ ἐπιτηρεῖ τὰς διαφόρους λεπτομερείας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ ὑπερισχύσῃ ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἔστω καὶ μὲ ὀλίγην στενοχωρίαν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλει ἡ ἐπιτροπή;

§148ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μεταξὺ τῶν 9,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξοδευθοῦν, ἀξίζει τὸν κόπον δι’ 20 δραχμάς;

§149ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὰς 20 δραχμὰς, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ καταστατικοῦ νόμου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν διὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§151Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὴν ἐπιτροπὴν θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναπτύξῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι λόγοι τῆς οἰκονομίας καταστρέφουν τὰ πάντα. Ὁ ὑπουργὸς σᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ὠφελεῖται ἀπὸ τὴν ἀντικατάστασιν. Ἡμεῖς, ὅσοι δὲν ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ἐκτὸς τῆς οἰκονομίας ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι σπουδαῖοι.

§152ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἦλθεν εἰς τὴν προκειμένην ἀπαίτησίν της, διότι ἐκ τοῦ διατάγματος τοῦ κυρίου Ζυμβρακάκη ηὐξήθη ἡ διλοχία. Ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἡμιτάγματος δὲν εἶναι ὑπηρεσία ἑνὸς τάγματος, ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ προέδρου τῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς ἰδιαίτερον ἀξιωματικὸν, ἠδύνατο εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν ἀρχαιότερον τῶν τριῶν διοικητῶν τῶν λόχων. Ἐπειδὴ λοιπὸν καὶ ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ν’ ἀπαιτῇ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς ἰδιαιτέρου βαθμολόγου, ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτοῦ.

§153Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐν ὅσῳ τὸ σῶμα αὐτὸ συνεκροτεῖτο ἐκ δύο λόχων, βεβαίως ἡ ὑπηρεσία καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς οἰκονομίας δὲν παρουσιάζετο τόσον ἀνεπτυγμένη, ὥστε νὰ ἀπαιτήσῃ καὶ εἰδικοὺς ἀνθρώπους. Ὅταν ὅμως διὰ τοῦ τελευταίου ὀργανικοῦ διατάγματος μετεβλήθη εἰς ἡμίταγμα, βεβαίως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν ηὔξησε κατὰ τὸ ⅓ καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔχει μεγάλην ἀνάπτυξιν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ὑποδιοικητὴς τῆς διλοχίας εἶναι ἁπλοῦς μόνον πρόεδρος τῆς οἰκονομίας· ὁ ὑποδιοικητὴς ἐπιτηρεῖ τὴν ἐν γένει ὑπηρεσίαν καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν τὴν τῶν ἀξιωματικῶν. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ ἔχει ἄπειρον ὑλικὸν, ἔχει πολλὰ εἴδη ὑπηρεσίας, τὴν φρουρὰν τῶν δημοσίων κτιρίων, τὴν κατάσβεσιν τῶν πυρκαϊῶν· ὥστε, κύριοι, τὸ σῶμα αὐτὸ, ὅταν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ, ἀπαιτεῖ μεγάλην ἐπίβλεψιν ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας. Ἡ θέσις τοῦ ὑποδιοικητοῦ εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, διότι, ἂν ἀναθέσητε εἰς ἕνα τῶν λοχαγῶν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑποδιοικητοῦ, θὰ ὑπάρχῃ ὁ αὐτὸς ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος, καὶ ἑπομένως πᾶσα κατάχρησις θὰ καλύπτεται· ἐκτὸς δὲ τούτου, ὅταν ὁ διοικητὴς τοῦ λόχου ᾖναι καὶ πρόεδρος τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐκτελέσεως, αὐτὸς ὁ λόχος θὰ ᾖναι προνομιοῦχος (θόρυβος)· ἐκτὸς τούτου ἡ δαπάνη διὰ τὴν θέσιν τοῦ ὑποδιοικητοῦ δὲν εἶναι μεγάλη. Ἀφ’ ἑτέρου εἶναι παραλυσία εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ποτὲ εἷς ὑπολοχαγὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ διοικήσῃ ἕνα λόχον, οὔτε λοχαγὸς τάγμα· πρέπει νὰ τὸν περιβάλετε μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἀγγλία εἶναι πρωτότυπος· διότι ἠξεύρετε τί κάμνει; ὁσάκις ὁ ὑποδεέστερος ἀναπληροῖ τὸν ἀνώτερον, φέρει καὶ τὰ χαρακτηριστικά του, διότι τότε ἐμπνέει τὸ σέβας καὶ τὴν πειθαρχίαν. Διὰ ταῦτα λοιπὸν εἶχε στάδιον εὐρὺ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ οἰκονομίας ὁπουδήποτε ἀλλοῦ· καὶ ὅταν εἷς προϋπολογισμὸς παρουσιάζῃ 9 ἑκατομμύρια, διὰ λόγους καθαρᾶς ὑπηρεσίας δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν τοὺς λόγους τῆς ἐπιτροπῆς.

§154ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, κύριοι, καθ’ ὅσον εἶμαι συμφωνότατος μὲ τὰς ἰδέας τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, καὶ πιστεύω ὅτι τῷ ὄντι οἱ λόχοι πρέπει νὰ διοικῶνται ἀπὸ λοχαγοὺς σύμφωνα μὲ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα. Ἀλλ’ ἠπόρησα μὲ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην, ὅστις εἰς ἄλλην περίστασιν, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἦτον ὁ ἔνθερμος ὑπερασπιστὴς ἢ κάλλιον ἐμπεφορημένος ἀπὸ τὰς ἰδέας τῆς οἰκονομίας. Αὐτὸς πρῶτος ὑπέβαλε πρότασιν, ὅπως καὶ τὰ τάγματα διοικῶνται ἀπὸ λοχαγοὺς, καὶ οἱ λόχοι ἀπὸ ὑπολοχαγούς· καὶ τότε ἡ Συνέλευσις, ἐνθυμοῦμαι, παρεδέχθη τὴν γνώμην του, καὶ ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον τὰ τάγματα ἐδιοικοῦντο ἀπὸ λοχαγοὺς, καὶ εἶχον προέδρους τῆς οἰκονομίας ἐπίσης λοχαγούς. Πῶς λοιπὸν ἔρχεται τώρα νὰ δικαιολογήσῃ μίαν δαπάνην, ἥτις κατ’ ἐμὲ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι πᾶσα οἰκονομία, ἥτις θὰ γείνῃ σήμερον, θὰ ᾖναι πρόσκαιρος καὶ ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας;

§155ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Πατρῶν ἠθέλησε νὰ μὲ ἀποδείξῃ ἀνακόλουθον σχετικῶς πρὸς τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὑποστηρίξας ἔκτοτε ἐν τῇ Συνελεύσει ὅπως ὑπολοχαγοὶ ὦσι διοικηταὶ λόχων, καὶ λοχαγοὶ διοικηταὶ ταγμάτων, ὅπως εἶναι μέχρι σήμερον. Σήμερον ὅμως ὑποστηρίζω ὅ,τι ἡ κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, δηλ. τὴν ὕπαρξιν λοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν, διότι σήμερον ὑπάρχουν λόγοι νὰ ὑποστηριχθῇ αὐτὴ ἡ ἰδέα, διότι οἱ λοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί εἰσιν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν σωματαρχῶν (θόρυβος)· αἱ τότε δὲ περιστάσεις καὶ λόγοι δημοσίας ἀσφαλείας καὶ συντηρήσεως τῶν τότε καθεστώτων μὲ ἠνάγκασαν νὰ ζητήσω, ὥστε αἱ θέσεις αὐτῶν νὰ πέσωσιν εἰς χεῖρας παρεχούσας ἐγγυήσεις· δηλ. εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καθ’ ἣν ἡ κοινωνία ἐσαλεύετο, αὐτοὶ οἱ λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐμὲ νὰ δεχθῶμεν τὸ σύστημα αὐτό, ὄχι λόγοι καθαρᾶς οἰκονομίας. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἀπομακρύνομαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, διότι καὶ σήμερον δὲν ἐθεώρησα ὅτι οἱ ὑποδιοικηταὶ τοῦ τάγματος πρέπει νὰ ᾖναι λοχαγοί· ὥστε εἶμαι συνεπής, καὶ νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, καταστρέφουσα τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ.

§156ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐπιλαμβάνομαι νὰ ἀναιρέσω τὸν κ. Μαυρομιχάλην ἐπὶ τῶν πρότερον γενομένων, διότι τότε ἡ ἰδέα τῆς τάξεως καὶ ἡ τοποθέτησις εἰς ἀργίαν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Συνέλευσις, ἦτον ἡ ἰδέα τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη ἄλλοτε· λέγω μόνον ὅτι ὅπως ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔπασχε γενομένη ὑπὸ ἑνὸς διοικητοῦ ταγματάρχου καὶ δύω λοχαγῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς πάντοτε ἐξήλεγχε ὡς πρόεδρος τῆς οἰκονομίας, οὕτω πως καὶ σήμερον ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἡμιτάγματος δὲν δύναται νὰ πάθῃ, ἀπαλειφομένης τῆς ἀντιμισθίας, ἢ μὴ ὑπάρχοντος ἑνὸς λοχαγοῦ διὰ νὰ διευθύνῃ· διότι ὅπως πέρυσι καὶ τὰ προγενέστερα ἔτη ὑπῆρχε διλοχία μόνον καὶ ὁ πρόεδρος τῆς οἰκονομίας ἦτο καὶ διοικητὴς λόχου καὶ ἐξήλεγχε τὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς οὐδέποτε νὰ προκύψῃ ζημία τις, οὕτω πως καὶ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ καμμία ζημία οὔτε διὰ τὸ δημόσιον, οὔτε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ ἐξακολουθεῖ ἐπιμένουσα, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἀφαίρεσις αὕτη, χωρὶς οὔτε ἡ ὑπηρεσία νὰ πάθῃ, οὔτε νὰ ὑπάρχῃ ἓν κενὸν μέγα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· ἐπιμένει ἑπομένως εἰς τὴν πρότασίν της.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤκουσεν ἡ Βουλὴ τὰ λεχθέντα. Θὰ ἐρωτήσω διὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές)· ἀπεῤῥίφθη.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλ. 7. «Κλάδοι ὑπηρεσίας» ἄρθρον 1. Στρατ. Σχολή.........................Δραχ. 118,840. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει (Ἀναγινώσκει τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς). Ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς θεωρεῖ ἀναγκαιοτάτην τὴν ἐπανέλευσιν τῶν φρουραρχείων Ῥίου, Νεοκάστρου, Βονίτσης καὶ Λαμίας. Τῶν μὲν δύω πρώτων, ὡς ἐμπεριεχόντων ἑκάστου πλέον τῶν 200 καταδίκων, τῶν δὲ δύω τελευταίων ὡς ἐκ τῆς μεθοριακῆς θέσεώς των, ἥτις λίαν σπουδαία εἶναι εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις.

§159ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ κεφάλ. 7 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόμισα κατάλληλον νὰ λάβω τὸν λόγον, καθόσον νομίζω, ὅτι εἰς τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας ἀνάγεται φυσικώτερον καὶ ὁ κλάδος ὁ ὑγειονομικός, περὶ τοῦ ὁποίου θέλω ζητήσει τὴν εὐμενῆ ἀκρόασίν σας ἐπὶ ὀλίγας στιγμάς, καὶ σᾶς ὑπόσχομαι, ὅτι ὅσον ἔνεστι συντομώτερον καὶ καταληπτότερον θέλω προσπαθήσει νὰ ἐκφράσω ὅ,τι θέλω καὶ ὅ,τι ἐπιθυμῶ νὰ μάθῃ ἡ Βουλή. Ἐπεθύμουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μὴ ἀνῆκον εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον, διότι ἤθελεν ὑποληφθῆ, ὅτι ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω πράγματά τινα εἰς κλάδον μεθ’ οὗ τὸ ἀτομικὸν συμφέρον εἶναι στενότατα συνδεδεμένον· αὐτὸ τὸ ἄδικον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μοῦ τὸ κάμῃ. Μὲ δεσμεύει, Κύριοι, ἡ συνταγματικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ῥητῶς ὁρίζει «οὐδεμία πρότασις ἀποβλέπουσα αὔξησιν δαπανῶν προέρχεται ἐκ μέρους βουλευτοῦ». Ἂν δὲν ἦτο τοῦτο, Κύριοι, ἤθελον ἔλθει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνώπιόν σας νὰ σᾶς φέρω μίαν πρότασιν, ἥτις ἤθελε φέρει τῳόντι αὔξησιν δαπάνης εἰς βάρος τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου, ἀλλ’ ἤθελεν ἀκόμη ἱκανοποιήσει ἀπόλυτον ἀνάγκην, ἤθελεν ἱκανοποιήσει καὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ ἀπαρτίζοντα τὸν κλάδον τοῦτον ἄτομα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν διστάζω ποσῶς νὰ εἴπω, ὅτι οὐδέποτε ἐλήφθη ἡ δέουσα φροντὶς καὶ μέριμνα, ἐκτὸς μόνον κατὰ τρεῖς τυχαίας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος κἄπως ἐβελτιώθη οὐδέποτε ὅμως ἐφάνη συμβαδίζων ἢ παραλληλιζόμενος μὲ ἄλλον κλάδον τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, προσφέρων, ἂν ὄχι μεγαλητέρας ἐκδουλεύσεις καὶ ὑπηρεσίας, τοὐλάχιστον ὁμοίας, πλὴν οὐχὶ καὶ ὁμοίας φύσεως. Καὶ ἐξηγοῦμαι· οἱ στρατ. ἰατροὶ, κύριοι, ὑπῆρξαν μέχρι τινὸς εἰς ἕνα ἀριθμὸν δυσανάλογον ἀπέναντι καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἐκδουλεύσεων, τὰς ὁποίας προσφέρουν καὶ ὡς σῶμα καὶ ἀτομικῶς εἰς τὸν στρατόν. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω τὰς ὑποχρεώσεις των, διότι δὲν πρόκειται περὶ οὐτῶν· αὗται ἔχουν καὶ ἰδιάζουσαν φύσιν καὶ ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Ὁ στρατ. ἰατρὸς, κύριοι, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκπληροῖ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ καὶ μὲ βροχὴν καὶ μὲ καύσωνα καὶ ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις, μὴ δυνάμενος ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἔχῃ διακεκριμένην, νὰ εἴπω οὕτω, ὥραν τῆς ὑπηρεσίας του, διότι καὶ τὸ τέκνον τοῦ στρατιώτου καὶ τὸν ὑπηρέτην τοῦ ἀξιωματικοῦ κλπ. εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐπισκέπτεται ἐν πάσῃ ὥρᾳ καὶ ἡμέρᾳ ἀνάγκης. Οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῶν Βουλῶν, καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης, παρεστάθησαν τὰ δικαιώματα καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ μεγάλαι, αἱ σπουδαῖαι τοῦ κλάδου αὐτοῦ, οὐδέποτε ἐλήφθη ἡ δέουσα πρόνοια, ἐκτὸς τριῶν περιστάσεων τυχαίων, ὡς προεῖπον, καθ’ ἃς περιστάσεις ἐφάνη, ὅτι ὁ ὑγειονομ. κλάδος ἀπήλαυσε κἄτι τι ἐλάχιστον ἀπέναντι τῶν μεγάλων του ἀγώνων, ἐκδουλεύσεων καὶ ὑπηρεσιῶν, οὐχὶ ὅμως ὅπως ἔπρεπε καὶ ὅπως τῷ ἀνῆκεν. Ἅμα ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν στρατ. ὑπουργὸς Κ. Βότσαρης ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1859, εἶχε τότε τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῇ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ ὡς εἰσηγητὴς ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου Κ. Σοῦτσος, καὶ αὐτὸς μόνος μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐφάνη μεριμνήσας περὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου καὶ περὶ τῆς μορφώσεως αὐτοῦ, ὅσον τῷ ἐστάθη τότε δυνατόν. Καὶ λέγων περὶ τῆς μορφώσεώς του ἐννοῶ, ὅτι τῇ προσωπικῇ αὑτοῦ φροντίδι συνετάχθη εἷς κανονισμὸς, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν νοσοκομείων καὶ θεραπευτηρίων εὐκόλυνε καὶ ὅ,τι ἄτακτον ὑπῆρχε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης Πρώτη λοιπὸν περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑγειονομ. κλάδος ἐβελτιώθη κατά τι ὑπῆρξεν αὕτη. Δευτέρα περίστασις ὑπῆρξεν ἡ τῆς μεταβολῆς τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ τρίτη ἡ παροῦσα, ἡ ὁποία ἔχει καθαρὰ, καθαρὰ τὴν ὁμοιότητα τῆς πρώτης. Κατὰ τὴν παροῦσαν ὅμως περίστασιν, Κ. βουλευταὶ, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου πρὸς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἤλπιζα ὅσα καὶ ἄλλοτε εἶδον, ὅτι εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις ἤθελε μεριμνήσει περὶ τοῦ ὑγειονομ. κλάδου καὶ ὅτι δὲν θὰ περιωρίζετο μόνον καὶ μόνον εἰς ἀνάξιά τινα λόγου μέτρα, καθότι εἶμαι βέβαιος καὶ τὸ ὁμολογῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἀπὸ καρδίας καὶ εἰλικρινείας ἠθέλησε νὰ μορφώσῃ τὸν κλάδον αὐτὸν ἄλλοτε, καὶ ἀγνοῶ πῶς κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν ἔμεινεν ὀπίσω, πῶς δὲν ἐσκέφθη ὅτι ὁ ὑγειονομ. κλάδος ἀδικεῖται μεγάλως. Ἔχει, κύριοι, ὁ κλάδος οὗτος μίαν ἱστορίαν οὐχὶ εὐάρεστον καὶ μυστηριωδῶς πως συμβᾶσαν καθ’ ὅλον τὸ παρελθόν, τὴν ὁποίαν ἱστορίαν, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω καὶ διότι τὸ θεωρῶ ἄσκοπον ἤδη πλέον, εἶναι περιττὸν νὰ τὴν περιγράψω. Ὁ στρατ. ὑγειονομ. κλάδος, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, ὑπῆρξεν ὁ ἀτυχέστερος κλάδος εἰς τὸν στρατόν, διότι κατὰ τὰς παρελθούσας περιστάσεις ἐνόμιζόν τινες ὅτι αἱ ἀντιζηλίαι ἠδύναντο νὰ ὠφελήσωσι πρόσωπά τινα, καὶ ἑπομένως δὲν ἐδιοικήθη κατὰ τὸ πρέπον καὶ κατὰ τὸ δίκαιον, ἀλλ’ ἀπὸ ἰδέας τοῦ νὰ κρατῇ μέχρι θανάτου ὁ μὲν τὴν δεῖνα θέσιν, ὁ δὲ ἐκείνην ἢ τὴν ἄλλην, καὶ ἑπομένως νὰ ᾖναι ἀπλησίαστος ἀπὸ τοὺς ὑφ’ ἑαυτόν. Ὁ λόγος οὗτος καὶ τὸ προϋπάρξαν πνεῦμα ἔκαμαν, ὥστε σήμερον νὰ μὴν ἔχῃ τις πόθεν ν’ ἀρχίσῃ καὶ ποῦ νὰ τελειώσῃ ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ κλάδου αὐτοῦ· καὶ ἤθελεν εἶσθαι εἰς τὴν ἐλεεινοτέραν κατάστασιν, ἂν δὲν συνέβαινον αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας σᾶς προεῖπον, καὶ ἂν πολλάκις καὶ ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως δὲν ὑψοῦτο φωνή τις ὑπὲρ τοῦ κλάδου αὐτοῦ παρ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου. Εἶπον, ὅτι μὲ δεσμεύει ἡ συνταγματικὴ διάταξις, ἥτις δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ φέρω πρότασίν τινα πρὸς αὔξησιν προσώπων, ἂν καὶ τὸν συνάδελφόν μας, τὸν ἔντιμον Κ. Κυπριάδην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δὲν, τὸν ἐδέσμευσεν αὕτη, διότι ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν, ἀδιάφορον ἂν ἀπεῤῥίψατε, αὔξησιν Ἐφετῶν, Ἀρειοπαγιτῶν κτλ. Τὰς παραστάσεις ἃς ἔκαμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, λυποῦμαι πολὺ διότι πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀγνοῶν τὸν χρόνον της, δὲν ηὐτύχησα νὰ τὰς κάμω εἰς τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι τότε ἤθελε προλάβει ἓν κακόν, ὅπερ ἐγένετο εἰς τὸν κλάδον αὐτόν· εἶναι ὅμως, φρονῶ, καὶ ἤδη καιρὸς νὰ διορθωθῇ.

§160ΚΟΡΙΖΗΣ. Κ. Πρόεδρε, 30 ἄνθρωποι εἴμεθα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κατὰ δυστυχίαν εἰς τὰ δωμάτια.

§162ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Οἱ στρατιωτ. ἰατροί, Κ. βουλευταί, ἔχουν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ στρατιώτου, ἔχουσι καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μὲν ὅλοι οἱ στρατιωτικοί, διότι καὶ εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ ἐχθροῦ ἐκτίθενται, καὶ τὸ ἔνδοξον παράδειγμα ἐν Κρήτῃ εἰς ἕνα μακαρίτην συνάδελφόν μου, τὸν Βασιλείου, ἀποδεικνύει τὰ λεγόμενά μου, ἀλλ’ ἔχουσι καὶ ἄλλας δεινὰς ὑποχρεώσεις, ἤγουν ἐκτίθενται περιπλέον εἰς τοὺς διαφόρους κινδύνους τῶν μιασματικῶν νόσων καὶ τῶν μολυσμάτων, καὶ μολαταῦτα περὶ αὐτῶν τῶν ἀτυχῶν στρατιωτικῶν ἰατρῶν οὐδεμία ἐξ ἴσου μὲ τὰς ὑπηρεσίας των καὶ τοὺς ἀγῶνας των ἀνάλογος ἱκανοποίησις μέχρι τοῦδε ἐγένετο· πάντοτε ἀδιαφόρως ἐθεωρήθησαν, καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ὅσον ἠμπόρεσα νὰ μάθω, Κύριοι, ὁ κλάδος ὁ ὑγειονομ. ἔχει τοὺς ἀρχαιοτέρους λοχαγοὺς εἰς τὸ σῶμά του, καὶ, ἂν μὲ ἐπληροφόρησαν καλὰ, ἀρχαιότεροι λοχαγοὶ εἰς τὸν στρατὸν δὲν ὑπάρχουν ἀπὸ τὸν ἰατρὸν Κ. Ξύδην, Βερέτταν, Ῥηγόνην, Μαράτον καὶ Ἀντωνιάδην. Καὶ τί περιμένουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, Κύριοι; ὅταν ἀποθάνουν νὰ ἱκανοποιήσητε τὴν φιλοτιμίαν των, νὰ ἀμείψετε τοὺς πολυετεῖς ἀγῶνάς των, ἐνῷ ἱκανοποιοῦνται καθ’ ἑκάστην οἱ λοιποὶ ἔντιμοι συνάδελφοι τοῦ ἐπιλοίπου μέρους τοῦ στρατοῦ; Ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ πολὺ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ νὰ θελήσῃ ἤδη νὰ ζητήσῃ πίστωσιν διὰ 6 ἀνωτέρους ὑγειονομ. ἀξιωματικούς· διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου μόνον ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος δύναται νὰ ἔχῃ καλλιτέρευσίν τινα μικρὰν τῆς ὑπαρχούσης ἀτυχίας του. Ὑπάρχει τι, Κύριοι, ἀνώμαλον καὶ μὴ συμβιβαζόμενον μὲ τὴν στρατ. ἱεραρχίαν, οὔτε μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον, καὶ τοῦτο εἶναι, ὅτι ἔχει καὶ σώματα εἰδικά, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ν’ ἀπαρτίζωνται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, καὶ νοσοκομεῖα μεγάλης ἐκτάσεως, ἀνάγκην ἔχοντα νὰ διευθύνωνται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, καθόσον μᾶλλον αὐτὴ ἡ ὑπάρχουσα κατάστασις καὶ θέσις τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου ἐξηγεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προεῖπον, ὅτι εἶναι ἀτυχής, διότι ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος δὲν ἔχει ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν Ἕλληνα. Ἴσως μὲ εἴπουν, ὅτι εἶχε ἢ ἔχει τινάς· ἀλλ’ ἐκτὸς ὅτι οὗτοι διὰ γνωστοὺς λόγους δὲν διατελοῦν εἰς ὑπηρεσίαν, ἂν καὶ ἀγνοῶ κατὰ πόσον δύνανται νὰ διατελέσωσιν εἰς τὴν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκονται, μ’ ὅλα ταῦτα μὲ αὐτοὺς μόνους οὐδεμία τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου γίνεται ἱκανοποίησις. Ἡ στρατιωτικὴ ὑγειονομικὴ ἐπιτροπή, Κύριοι, εἶναι κατηρτισμένη ἀπὸ ἀνθυπιάτρους καὶ ὑπιάτρους· καὶ ἠξεύρετε βέβαια τί εἶναι ἡ στρατιωτικὴ ὑγειονομικὴ ἐπιτροπή, ἢ τὴν ἐννοεῖτε, διότι πολλοὶ βέβαια ἐξ ὑμῶν ἐλάβετε τὴν ἀφορμὴν πολλάκις ἴσως νὰ μάθετε τ’ ἀπαρτίζοντα αὐτὴν πρόσωπα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἓν σωματεῖον, νὰ εἴπω οὕτω, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αὐτὴ ἐπιθεωρεῖ καὶ ἀποφασίζει περὶ ὅλων τῶν στρατιωτικῶν ὑγειονομικῶν ὑποθέσεων· διότι εἰς αὐτὴν παρουσιάζονται ἀπὸ τοῦ στρατιώτου μέχρι τοῦ στρατηγοῦ. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, πόσον ἀντιβαίνει, εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀξιοπρέπειαν, ὅταν παρουσιάζεται στρατηγὸς μὲ τὰ παράσημά του εἰς ἓν σῶμα καὶ εἷς λοχαγὸς τοῦ εἴπῃ κατὰ τύχην κουμβωθῆτε, παρακαλῶ μετὰ συγχωρήσεως! Ἠξεύρετε πόσον σπουδαῖα πολλάκις ἀντικείμενα ἔχει ν’ ἀποφασίσῃ τὸ σῶμα τοῦτο καὶ ποσάκις ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἔχουν μεγάλην ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν τύχην καὶ προσώπων καὶ πραγμάτων; Καὶ λέγων πραγμάτων, ἐννοῶ ὅλας τὰς ὑποθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται συχνὰ καὶ σχετικῶς μὲ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὸν καταλογισμὸν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ καὶ ὁμοίων ἄλλων ἐπὶ τῶν στρατολογικῶν, ἤγουν ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ αἵματος κτλ. Ἔχομεν, κύριοι, νοσοκομεῖα, καὶ τὰ νοσοκομεῖα ταῦτα εἶναι χαρακτηρισμένα μὲ βαθμούς, εἶναι δηλαδὴ νοσοκομεῖον πρώτης τάξεως καὶ νοσοκομεῖον δευτέρας τάξεως. Καὶ ἠξεύρετε τί συμβαίνει ἐκεῖ; Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας τὸ νοσοκομεῖον τοῦ Ναυπλίου τὸ διεύθυνεν εἷς ἀνθυπίατρος· τὸ νοσοκομεῖον, κύριοι, πρέπει νὰ διευθύνῃ εἷς ἰατρός, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐπιστημονικὰς γνώσεις εὐρείας· καὶ κατήντησε πολλάκις νὰ διευθύνεται ἀπὸ ἕνα ἀνθυπίατρον· ὡς καὶ ὑπ’ ἐμοῦ, ὅστις πᾶν ἄλλο δύναμαι νὰ φαντασθῶ, παρὰ ὅτι ἀπέναντι ἄλλων συναδέλφων μου δύναμαι νὰ ἀντιποιηθῶ γνώσεις ἱκανὰς πρὸς διεύθυνσιν πολυκλίνων νοσοκομείων. Καὶ δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀρκεῖ τις νὰ ἦναι ἰατρός, καὶ φθάνει τοῦτο. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διευθύνουν τὰ νοσοκομεῖα πολύπειροι ἰατροί, πεπαιδευμένοι, ἔχοντες μεγάλην πεῖραν καὶ ἀξίαν καὶ ἱκανότητα· διότι δύναμαι πολὺ καλὰ ἐγὼ νὰ κάμω τὸν ἰατρὸν ἑνὸς τάγματος, ἀλλὰ ἂν μὲ δώσητε τὸ νοσοκομεῖον τῶν Ἀθηνῶν νὰ τὸ διευθύνω, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν θὰ εὐδοκιμήσω εὐκόλως, καὶ τοῦτο ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι ὁ ἰατρὸς ἐκεῖνος ὁ διευθύνων ἓν πολύκλινον νοσοκομεῖον πρέπει νὰ ἦναι ἕτοιμος καὶ ἱκανὸς δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας· διότι πρέπει νὰ ἦναι τεθωρακισμένος μὲ ὅλας τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις· ἔχει νὰ κάμῃ τὸν ἰατρὸν ἐπὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα, πολλάκις 200, ἀνθρώπων νοσούντων διαφοροτρόπως· πρέπει νὰ παίζῃ τὴν ἐπιστήμην εἰς τὰ δάκτυλα, καὶ τὸν καταδικάζετε νὰ ἔχῃ τὸν βαθμὸν ἑνὸς λοχαγοῦ! Ὁποίαν φιλοτιμίαν θὰ ἔχῃ, ὅταν βλέπῃ ὅτι ὑλικῶς δὲν δύναται ν’ ἀποκτήσῃ ὅ,τι καὶ οἱ ἄλλοι ἰατροὶ οἱ συνάδελφοί του καὶ οἱ συμμαθηταί του οἱ πολιτικοί; Καὶ δείξατέ με ἕνα τῶν ἰατρῶν τῶν στρατιωτικῶν πλούσιον· κἀνένα δὲν ἔχετε τοιοῦτον. Ἐγὼ δύναμαι χιλίους νὰ σᾶς δείξω πλουσίους ἐκ τῶν ἄλλων ἰατρῶν, καὶ ὅλοι ἐν γένει οἱ ἄλλοι ἰατροὶ εἶναι πλούσιοι, πλὴν τῶν στρατιωτικῶν, μὴ ἐχόντων ἄλλας ὠφελείας πλὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ τόσον μικροῦ. Λοιπὸν οὔτε ὑλικῶς ἀμείβεται οὔτε ἠθικῶς ἱκανοποιεῖται· νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν σφάλλω ἂν σᾶς εἴπω ὅτι μαραίνεται καὶ ὁ ζῆλός του καὶ ἡ φιλοτιμία του. Μὲ δεσμεύει, ἐπαναλέγω, ἡ συνταγματικὴ διάταξις, ἄλλως ἤθελον φέρει πρότασιν ἵνα καὶ ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ καταρτισθῇ παρ’ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ τὰ νοσοκομεῖα διευθύνωνται ἀπὸ ἀνωτέρους, διότι τοιουτοτρόπως δύνανται νὰ ἐκπληρωθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἑπομένως αὐτοὶ μὲν ἱκανοποιούμενοι καὶ ἀμειβόμενοι νὰ ἔχωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ὡς τὴν σπουδαιοτέραν μέριμναν, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ἔχουν ἐλατήριον τὸν κνισμὸν τῆς φιλοτιμίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντιβαίνει, μὲ λέγουν τινές, εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ τοὺς εὐχαριστῶ. Ὡμίλησα, Κύριοι, μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κατ’ ἰδίαν πολλάκις περὶ τῆς ἐλεεινῆς ὀπισθοδρομήσεως τοῦ κλάδου τούτου, τοῦ παρέστησα τὴν θέσιν τοῦ κλάδου αὐτοῦ καὶ ἐσυμφώνησε μαζῆ μου ὅτι ἀδικεῖται, ὅτι δὲν ἀμείβεται δεόντως. Ὡμολόγησε, Κύριοι, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ὁ κλάδος οὗτος ἀδικεῖται, καὶ θέλω θεωρήσει τὸν ἑαυτόν μου εὐτυχῆ ἐὰν κατώρθονα νὰ ὁμολογήσῃ τοῦτο καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔχω, ἤγουν νὰ προτείνω πίστωσιν πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ κλάδου, θέλει τὸ ἐξασκήσει αὐτὸς, ὅστις τὸ ἔχει. Καὶ χωρὶς νὰ ζητήσω ἄλλο σᾶς προτείνω τὴν συμπλήρωσιν τῶν θέσεων αὐτῶν ἀπὸ τοὺς βαθμοφόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς ἐσχάτης ἀνάγκης.

§163ΤΙΝΕΣ. Ζητήσατε τὴν πίστωσιν, ζητήσατέ την.

§164ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ζητῶ λοιπὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν παρακαλῶ εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα νὰ πεισθῇ· διότι καὶ τῶν θέσεων αὐτῶν ἀνερχομένων εἰς τοὺς βαθμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἐπρότεινα, κἀνὲν ἀτομικὸν συμφέρον δὲν ἔχω, καθόσον ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ ἦμαι πολὺ κάτω κατὰ τὴν κλίμακα τῆς ἀρχαιότητος. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ διστάσητε εἰς τὸ νὰ ψηφίσητε εὐτελεστάτην πίστωσιν δι’ ἀνθρώπους, οἵτινες καὶ σᾶς ἀκόμη τοὺς ἰδίους ὑπηρετοῦν καὶ τὰ τέκνα καὶ τὰς οἰκογενείας σας, προθύμως, ἀφιλοκερδῶς καὶ μετὰ μεγάλης μερίμνης. Θέλετε ἱκανοποιήσει ἕνα κλάδον τὸν ὁποῖον οὐδέποτε καμμία Βουλὴ ἱκανοποίησεν· οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὰ δίκαιά του, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον ἔμεινεν εἰς τὴν διάκρισιν ἑνὸς τμηματάρχου ἢ ὑπουργοῦ, καὶ τοιοῦτος δηλαδὴ ἄλλος ὑπουργὸς ἀπὸ τὸν Κ. Βότσαρην, τὸ λέγω πρὸς τιμήν του, δὲν ἐμερίμνησε, πλὴν ἡ ὀπισθοδρόμησίς του ἦτο τόσῳ μεγάλη, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ διορθωθῇ διὰ μιᾶς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ πεισθῇ εἰς τὰ λεγόμενά μου καὶ προτείνῃ τὴν πίστωσιν, καὶ ἂς εἶναι βέβαιος, ὅτι ὑπηρέτησε δικαίας ἀπαιτήσεις τοῦ στρατιωτικοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου, ὅστις ἀτενίζει μόνον καὶ μόνον πρὸς αὐτὸν σήμερον καὶ μετὰ θαυμασμοῦ βλέπει ὅτι μένει πάλιν ὀπίσω.

§165ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, ἀληθῶς εἰς μίαν ἐποχὴν καθ’ ἣν τὰ οἰκονομικά μας ἦσαν εἰς ἄλλην κατάστασιν, ὅτε ἄλλοτε διεύθυνα ἐπί τινα καιρὸν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δοθείσης ἀφορμῆς ν’ ἀνοίξω στάδιον εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, ἔκαμα ὅ,τι ἔπρεπε καὶ εἰς τὸν κλάδον αὐτόν. Προΐστατο τότε τοῦ κλάδου αὐτοῦ ὁ ἐντιμότατος γέρων ἀγωνιστὴς καὶ φίλος μου Τράϊμπερ, εἰς τὸν ὁποῖον ὠφείλετο ἓν δεῖγμα στρατιωτικοῦ σεβασμοῦ. Καὶ τῷ ὄντι ἐγένετο μία θέσις ἀνωτάτου ἰατροῦ ἀντιστοιχοῦσα πρὸς τὴν τοῦ συνταγματάρχου, ὅπως ἐξισωθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι μὲ τὰς τῶν ἄλλων εἰς τὰ λοιπὰ σώματα ὑπηρετούντων· κατόπιν ἤρχοντο θέσεις ἄλλαι κατώτεραι, καὶ ὅλα ταῦτα ἐγένοντο διότι καὶ εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν, καθὼς καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς κλάδους, ἀπαιτεῖται ἓν στάδιον, ἀπαιτεῖται ἡ ἐλπὶς ἑνὸς σταδίου καὶ μιᾶς προαγωγῆς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀπαιτούμενος ζῆλος. Κατὰ τὴν ἐποχὴν λοιπὸν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν κατεμετροῦντο μὲ πολλὴν αὐστηρότητα αἱ δαπάναι προκειμένου περὶ ἑνὸς σκοποῦ ἐπίσης καλοῦ, ἐγένοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ βελτιώσεις. Ἐπεθύμουν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν αὐτὴν εὐτυχῆ θέσιν καὶ σήμερον, καὶ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἰδῆ μετ’ εὐχαριστήσεως ἐπανερχομένους τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καὶ καθεῖξαν τὰς ὑψηλοτέρας θέσεις εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν, ἐπιφυλαττομένων καὶ ἀνωτέρων θέσεων δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατόν. Ἐγὼ δὲν ἐτόλμησα, τὸ ὁμολογῶ, νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας καὶ νὰ κάμω ὅ,τι ἐπεθύμουν· εἶναι μόλα ταῦτα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δύω θέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανικοῦ διατάγματος ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ δυνατὸν τὸ τοιοῦτον νὰ ἐπεκταθῇ, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλω ἀντικρούσει μίαν τόσον γενναίαν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς.

§166ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς βλέπω, ὅτι δὲν διστάζει διόλου νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἴδωμεν, τί λέγει ἡ Βουλή.

§168ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Ὅταν ἐξ ἀρχῆς παρεδέχθημεν τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἐν σιωπῇ, σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν παραδεχομένη ἡ Βουλὴ τὸ πρῶτον κεφάλαιον τὸ παραδέχεται μὲ τὰς παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς· μοὶ εἴπετε ναί. Βλέπετε, ὅτι διὰ τὸν στρατὸν δαπανᾶται πλέον τοῦ ⅓ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους· ἀναγκαῖος ὁ στρατὸς, σεβαστὰ τὰ ἔξοδα καὶ δικαιολογημένοι οἱ βαθμοὶ, ἀλλὰ ἐξοδεύονται 9,000,000. Νομίζετε, ὅτι θὰ ἔχωμεν 23,000,000 ἔσοδα; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πολὺ δυσανάλογος εἶναι ἡ δαπάνη, ἡ δὲ ὑπάρχουσα τάξις εἰς τὸν στρατὸν δὲν εἶναι ἡ νομιμωτέρα, διότι κατ’ ἔτος δι’ ὀργανικῶν διαταγμάτων πλάττονται νέαι θέσεις, καὶ ἡμεῖς ἐδῶ ἐπειδὴ μᾶς λέγουν «εἶναι κατὰ τὸ δεῖνα ὀργανικὸν διάταγμα» τὸ παραδεχόμεθα, καὶ ἕκαστος νέος ὑπουργὸς ἐκδίδει νέα ὀργανικὰ διατάγματα, ἐξ ὧν γεννῶνται νέαι θέσεις, νέοι προβιβασμοί. Διὰ τοῦτο λοιπὸν εἴπομεν νὰ διοργανισθῇ καὶ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία διὰ νόμων, οἱ ὁποῖοι ἀπαλλάττουν καὶ τοὺς ὑπουργοὺς ἀπὸ αὐτὴν τὴν πίεσιν, ἥτις γίνεται· διότι, ὅπως σᾶς εἶπε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς, δι’ ὀργανικοῦ διατάγματος ἐσχημάτισαν μίαν θέσιν ἕνεκα τοῦ κ. Τράϊβερ, ὁ ὁποῖος, τὸ ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ἔχει δικαιώματα, εἶναι ἐκ τοῦ ἀγῶνος, εἶναι φιλέλλην, ὑπηρετήσας ὡς στρατιώτης, ἐθεράπευσεν, ἦτον εἰς τὰ στρατόπεδα, εἰς τὸν Πειραιᾶ π. χ, καὶ εἶμαι εὐγνώμων καὶ ἐγὼ, καὶ ἐμὲ ἐθεράπευσε. Λοιπὸν εἶναι παλαιὸς στρατιωτικὸς καὶ ὡς τοιοῦτον ἤθελαν νὰ τὸν ἀνταμείψουν. Αὐτὴν τὴν θέσιν, ὁ φίλος μου λέγει, πῶς δὲν τὴν ἔβαλες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ τὴν καθέξωμεν καὶ ἡμεῖς; Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ τὴν καθέξητε, ὅταν τὴν βάλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὸν νέον νόμον, τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθη.

§169ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἓν μόνον θέλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἂς μὲ συμπαθήσῃ ὁ Κύριος Καλλιφρονᾶς, ὅτι τὰ τελευταῖα δὲν εἶναι σωστὰ, διότι δὲν πρόκειται περὶ προσώπων, καὶ σωστὰ σωστὰ τοῦτο θέλω νὰ ἀποφύγω, διότι θέλω ἐξολισθήσει εἰς ἀληθείας πικρὰς διὰ τὰ μελετώμενα πρόσωπα. Καὶ τί ἔχετε μὲ πρόσωπα φυγόντα τελειωτικῶς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν; Πρόκειται περὶ θέσεων τῆς ἀνάγκης εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον· ἐὰν ὑποτεθῇ λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐξοδεύονται 9,000,000 εἰς τὸν στρατὸν, δὲν πρέπει νὰ ἐξοδευθοῦν τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς ἂν εἴπωμεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἕνας εἶναι χορτασμένος, ὁ ἄλλος πρέπει νὰ πεινάσῃ, διότι ὁ ἄρτος δαπανᾶται διὰ τὸν δυνάμενον νὰ τὸν λαμβάνῃ μόνον· τοῦτο δὲν εἶναι λογικόν. Ὁ ὑγειονομικὸς κλάδος, ὅπως, κύριοι, σᾶς παρέστησα, εἶναι ἠδικημένος· δὲν θέλω τώρα νὰ κάμω λεπτομερεστέρας ἐξηγήσεις. Ὁ οἰκονομικὸς κλάδος ἔχει 8–10 ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, τὰ ἄλλα σώματα δὲν ἠξεύρω πόσους. Θὰ εἰπῆτε, εἶναι ἐντὸς τῶν νόμων· ἐπειδὴ ὅμως περὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου δὲν ἐγένετο καταστατικὸν ἐν ἀρχῇ, αὐτὸς ὁ δυστυχὴς κλάδος εἶναι αἰωνίως καταδικασμένος νὰ ἀποθάνῃ μὲ ἓν καταστατικὸν, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἰς τὰ 1833; νὰ ἀποθάνῃ εἰς τὴν γλισχρότητα καὶ περιορισμόν του; δὲν εἶναι σωστὸν αὐτό. Κύριοι, δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ προσώπων καὶ ἀφῆτέ τα, διότι οὔτε ἐγὼ θέλω νὰ τὰ μελετήσω. Πρόκειται περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις τῶν κινδύνων, τῆς προθυμίας, τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς ἀφοσιώσεως καὶ μὲ πλῆθος ὑποχρεώσεων, χωρὶς νὰ ἀμείβωνται· καὶ, κύριοι, ἡ πίστωσις, διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς παρεκάλεσα καὶ παρεκάλεσα καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ βλέπετε εἶναι σύμφωνος, δὲν εἶναι παρὰ 9,000 δραχ. ἡ αἰτουμένη πίστωσις. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τὴν παραδεχθῆτε πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ κλάδου αὐτοῦ, καὶ ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ φέρῃ τὰς θέσεις αὐτὰς κατόπιν, ἂς φέρῃ ἓν διάταγμα καταστατικὸν, σύμφωνον μὲ τὰς ἐκδουλεύσεις τῶν στρατιωτικῶν ἰατρῶν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ νὰ προστεθοῦν ἀκόμη εἰς τὸ κεφάλαιον Ζʹ. 9,000 δρ. διὰ τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Δὲν παρεδέχθη. «Μισθὸς ἀξιωματικῶν 346284. ὑπαξιωματικῶν 62538.» Τώρα ἔρχεται τὸ 8 κεφάλαιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Μιχαλόπουλος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§171ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μὲν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἄλλων ὑπουργείων, κύριοι βουλευταὶ, πολλαὶ παρεισέδυσαν, ἴσως ἐν γνώσει ἡμῶν, ἴσως δὲ καὶ ἐν ἀγνοίᾳ, ὑπερβολαὶ καὶ μὴ ἀναγκαῖαι δαπάναι· εἰς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἡ μόνη δαπάνη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω καὶ τὴν ὁποίαν θεωρῶ περιττὴν καὶ ἀδικαιολόγητον εἰς τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις, εἶναι ἡ δαπάνη τῶν 130 περίπου χιλιάδων δρ. διὰ τὴν ὕπαρξιν στρατιωτικῆς σχολῆς.

§172ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§173ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλων μὲν τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν σωμάτων τὴν δαπάνην καὶ ἐννοῶ καὶ δὲν ἐννοῶ, καὶ θεωρῶ καὶ δὲν θεωρῶ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀναγκαίαν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, πάντοτε ὅμως τὴν ἐννοῶ. Τὴν ὕπαρξιν στρατιωτικῆς σχολῆς ἀπὸ πολλῶν χρόνων δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω, πολὺ ὅμως περισσότερον σήμερον, καὶ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν τῆς ὑπάρξεως, τῆς ἀναγκαιότητος, τοῦ προορισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς σχολῆς. Πολλοὶ λέγουσι καὶ ἐπαναλαμβάνουσιν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, διὰ νὰ μᾶς δίδῃ καλοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς. Ὡς πρὸς τὸ καλοὺς ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς καὶ ὅλου τοῦ κοινοῦ νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἐκπληροῦται σήμερον αὐτὸς ὁ προορισμός· ὡς πρὸς τὸ νὰ μᾶς δίδῃ ἁπλῶς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς, ἐγὼ λέγω, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ πάντων γελοιωδέστερον εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καθ’ ὅσον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ φαίνεται ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν δαπάνη 120,000 δραχ. Ἐὰν θέλετε ἁπλῶς διὰ πολυτέλειαν νὰ καταστρώνωμεν καὶ νὰ παραδεχώμεθα προϋπολογισμοὺς, τότε διαφέρει τὸ πρᾶγμα. Αὔριον, ὅταν ἐπιστρέψωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ἂς εἴπωμεν, ὅτι ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν λαὸν φόρους διὰ νὰ διατηρῶμεν καταστήματα ἀργίας καὶ πολυτελείας, ἐνῷ ὑπάρχουν ἄλλαι καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, ἐνῷ δι’ ἓν ὅπλον τοῦ ἐθνοφύλακος τὸ ἐπεφορτίσαμεν εἰς τὴν ῥάχιν αὐτοῦ τοῦ λαοῦ. Μὲ μόνον 50,000 δρ. ἠμπορούσαμεν, καὶ ἠξεύρετε πόσον ἀναγκαία εἶναι ἡ ὕπαρξις εἰδικῶν ἀνθρώπων εἰς τὸν κλάδον τὸν ναυτικὸν, νὰ ἐκπαιδεύωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην 20 τοιούτους νέους, εἴτε διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν εἴτε διὰ τὴν ναυτικὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρας χρησιμότητος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴν μόνον τὴν δαπάνην ἐγὼ θεωρῶ περιττὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν καὶ αὐτὴν μόνον τὴν οἰκονομίαν θεωρῶ κάπως σπουδαίαν· ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας συζητεῖτε ὁλονὲν, εἶναι σχεδὸν εἰπεῖν γελοῖαι.

§174ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπαντήσω πρὸς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπολήπτομαι καὶ ἀγαπῶ διὰ τὰ ὡραῖά του αἰσθήματα. Ποῖος ὁ σκοπὸς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς δὲν εἶναι βεβαίως ἀνάγκη ἀπὸ τοὺς λόγους τοὺς ἰδικούς μου νὰ πληροφορηθῇ· ἀρκεῖ νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν. Θέλει ἰδῆ, ὅτι ἀπὸ τοῦ ὑπουργοῦ μέχρι τοῦ τελευταίου ἀνθυπασπιστοῦ οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι κοσμοῦσι τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν καὶ οἵτινες πρόκειται νὰ καταστήσουν τὸν στρατὸν πράγματι ὁποῖος εἶναι ὁ σκοπός του, εἶναι ὅλοι τέκνα τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς σχολῆς τῆς Ἑλλάδος, ἥτις κατατάσσεται μεταξὺ τῶν καλλιτέρων στρατιωτικῶν σχολῶν τῆς Εὐρώπης καὶ διὰ τὸν διοργανισμὸν καὶ διὰ τὰ ὡραῖα ἀποτελέσματα καὶ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους παρήγαγεν. Ἤθελον ἄλλως τε παραλείψει καθῆκον πολὺ ἱερὸν δι’ ἐμὲ νὰ μὴν ὑπερασπισθῶ τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν ἀπαντῶν εἰς τὸν φίλον μου, διότι ἤθελον προσβάλει τοὺς νέους ἐκείνους, τῶν ὁποίων αἱ ψυχαὶ προσεφέρθησαν ὁλοκαύτωμα πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καὶ οἵτινες ἦσαν ὅλοι τέκνα τῆς στρατιωτικῆς αὐτῆς σχολῆς.

§175ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα· θεωρῶ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ μέλλον περιττὴν τὴν σχολήν.

§176ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐθεώρησα, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ σχολὴ ἦτο ἀναγκαία μέχρι τῆς σήμερον· θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτέρα διὰ τὸ μέλλον, καθόσον πάντες ἐλπίζομεν, ὅτι τὸ μέλλον δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ὁποῖον ἦτο τὸ παρελθόν μας, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει οὐδέποτε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν μεγάλην αὐτὴν ὕβριν κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, νὰ ἐξαλείψῃ δηλ. ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν δαπάνην ἐκείνην, ἥτις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, διὰ νὰ ἔχῃ ἓν φυτώριον καλῶν ἀξιωματικῶν. Κρίνω περιττὸν νὰ ἐκταθῶ περισσότερον.

§177ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸν διέποντα ὀργανισμὸν τῆς σχολῆς. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ Κράτη τὰ στρατιωτικὰ σχολεῖα συνίστανται καὶ διοργανίζονται διὰ νόμων, οὐδέποτε δὲ διὰ Βασ. διαταγμάτων· παρ’ ἡμῖν ὅμως, ὡς εἶναι ἐδῶ, ἐναντίον καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδεστέρων συνταγματικῶν ἀρχῶν, οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δὲν ἐννοῶ τὸν παρόντα κ. Βότσαρην, διαθέτουσι καὶ κανονίζουσι τὸ ἐθνικὸν τοῦτο κατάστημα κατ’ ἰδίαν βούλησιν. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, ὅτι γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1864 ἡ στρατιωτικὴ σχολὴ ἔλαβε νέον ὀργανισμόν· ἐνῷ δὲ ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος παρ’ ἄλλων μὲν κατεκρίθη ὡς λίαν ὑπερβολικὸς καὶ ἀνεφάρμοστος, παρ’ ἄλλων δὲ ὡς λίαν κατάλληλος ἐκρίθη, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν μεγάλος ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου, καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς κ. Βότσαρης, ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ὁ κ. Ἀντ. Μαυρομιχάλης, καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐλάλησαν περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου, αἴφνης ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ πρώην ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸς κ. Ζυμπρακάκης διακόπτει τὰ μαθήματα τῆς σχολῆς, καὶ ἀπολύων τοὺς μαθητὰς ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους, προκαλεῖ νέον ὀργανισμόν, ἐνῷ ὑφίστατο Βουλὴ, ὅστις ἅμα κοινοποιηθεὶς, ἀμέσως κατεδείχθη ἀνεφάρμοστος καὶ ἐγέννησε δίκαια παράπονα ὄχι μόνον ἐκ μέρους τῶν μαθητῶν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐκ μέρους τῶν καθηγητῶν καὶ ἐκ μέρους ἀκόμη καὶ αὐτῶν τῶν διεπόντων τὸ ἁρμόδιον τμῆμα· διότι ἐπέβαλλεν ὑποχρεώσεις τοιαύτας, εἰς τὰς ὁποίας οἱ μαθηταὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῶσι, διότι εἶχον εἰσαχθῆ ὑπὸ τὸ κράτος ἄλλου ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων ὑποχρεώσεων· ἀπῄτει δὲ γνώσεις τοσαύτας καὶ τοιαύτας, ὥστε καὶ ἂν ὑποτεθῇ ἀκόμη, ὅτι νέοι ἡλικίας 15–17 ἐτῶν ἤθελον τελειώσει τὸ γυμνάσιον, δὲν δύνανται νὰ ὦσι κάτοχοι τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ ἐν λόγῳ κανονισμός. Ἐπειδὴ λοιπὸν κατ’ ἐμὲ ἡ διοργάνωσις τῆς σχολῆς εἶναι ἀντικείμενον νομοθετικὸν, διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως κανονισθῶσι διὰ νόμου, ὥστε ὁ ὑπουργὸς νὰ δύναται μόνον νὰ κανονίζῃ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τῆς σχολῆς καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτῆς, οὐδέποτε δὲ νὰ κανονίζῃ τὰς εἰσπράξεις, τοὺς ὑποτρόφους καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον.

§178ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε ἡ μέχρι τοῦδε ὕπαρξις τῆς σχολῆς εἶναι παράνομος.

§179ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ὄχι, εἶναι νόμιμος, καθότι, πρὶν ἀκόμη συνταγματισθῇ τὸ ἔθνος, ἐξεδόθησαν διατάγματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἰσχὺν νόμου, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 64 δὲν ἐδύνατο πλέον νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα τοιοῦτον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ παύσῃ ἅπαξ καὶ διὰ παντὸς ἡ ἄτοπος καὶ ἀντισυνταγματικὴ αὕτη συνήθεια, καὶ διὰ νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὰς μεταβολὰς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς σχολῆς, αἱ ὁποῖαι καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου καὶ τῶν μαθητῶν βλάπτουσιν οὐσιωδῶς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἐντὸς προθεσμίας νὰ εἰσάξῃ νόμον περὶ διοργανώσεως τῆς σχολῆς, συνάμα δὲ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κηρύξῃ ἀκύρους ὅλους τοὺς διοργανισμοὺς καὶ ν’ ἀφήσῃ μόνον ἐκείνους ἐν ἰσχύϊ, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκδοθῆ πρὶν συνταγματισθῇ τὸ ἔθνος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ νὰ κανονισθῇ ἡ σχολὴ πρὸς ἀποφυγὴν παραπόνων καὶ τῶν μαθητῶν καὶ τῶν πολιτῶν, τὰ ὁποῖα ἡ ἀντισυνταγματικὴ πορεία τοῦ κ. Ζιμβρακάκη ἐξήγειρε δικαίως· διότι ἀπὸ τότε καὶ οἱ μαθηταὶ ἐστασίασαν καὶ οἱ καθηγηταὶ ἀντέστησαν καὶ ὁ κ. Βότσαρης, τοῦ ὁποίου τὰς γνώσεις δὲν φιλονεικῶ, εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ εἴπῃ, τί ἐγίνετο εἰς τὴν σχολήν. Ζητῶ λοιπὸν νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην της καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀποφανθῇ.

§180ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς ἐπρότεινε καὶ τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ ἔντιμος προλαλήσας, καὶ ἄλλα τινὰ ἐπίσης σπουδαῖα. Δὲν ἐλάλησα περὶ τούτων μέχρι τοῦδε, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελοῦν ποσῶς μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐπιφυλάττομαι ὅμως, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην μου, ἐν τέλει καὶ ἐν γένει νὰ λαλήσω ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων, περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε ἅπαξ νὰ λύσωμεν αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§181ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κύριοι, καθὼς ὁ προλαλήσας ἔθεσε τὸ ζήτημα, ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν τώρα, ἐὰν ὁ ἐνεργήσας τὴν μετοβολὴν τοῦ διοργανισμοῦ τῆς σχολῆς ἐστηρίχθη ἐντὸς τοῦ νόμου ἢ ὄχι, καὶ ἐὰν ὁ ὑπουργὸς αὐθαιρέτως ἔπραξεν· ἐννοεῖται, ὅτι ὅπως σήμερον ἡ σχολὴ ὑπάρχει, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ· πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὁ νόμος καὶ νὰ δοθῇ πίστωσις συμφώνως μὲ τὸν παλαιὸν νόμον.

§182ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἄλλως τε παρατηρῶ, ὅτι πολλοὶ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ εἰσήχθησαν καὶ κατήντησε προνομιακὸν τὸ σχολεῖον αὐτό· δὲν εἶναι σχολεῖον τοῦ ἔθνους, εἰσήχθησαν μάλιστα καὶ ἀλλοδαποί, καὶ τὰ τέκνα τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν ἀγωνιστῶν ἔμειναν ἔξω. Νὰ δοθῇ ἡ ἀναλογία τῶν μαθητῶν σχετικῶς πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῶν ἐπαρχιῶν.

§183ΒΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπεθύμουν νὰ συμπληρωθῇ ὅλον αὐτὸ τὸ κεφάλαιον διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα συγχρόνως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σημειοῖ ἡ ἐπιτροπή, διότι εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως. Πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ διαφόρων ἄλλων ἀντικειμένων ἐπὶ τῶν ὁποίων γνωμοδοτεῖ ἡ ἐπιτροπή. Ἐπεθύμουν πρὶν παύσῃ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ δώσω τὰς ἀναγκαίας διασαφήσεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρουν ἀναγκαίας καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ χωρισθῶσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ νὰ γείνῃ λόγος περὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς.

§184ΤΙΝΕΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§185ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 παρὰ 15/00.