1867.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68.

Τῆς 17 Μαρτίου 1867.

Παρασκευή.

Ὥρᾳ 1 παρὰ 20.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, πλήρους εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς Πολ. Δικονομίας.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Λαμπρυνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§6ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀναγγείλω τὴν ἐργασίαν μας ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ φορολογικοῦ Νόμου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἡμεῖς ἀπεφασίσαμεν νὰ συσκεφθῶμεν καὶ φέρωμεν μίαν ἔκθεσιν, ἐργαζόμεθα, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ ἐκτεταμένον· διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθημεν νὰ σᾶς φέρωμεν ἔκθεσιν μέχρι σήμερον· τὸ πολὺ μέχρι τῆς δευτέρας θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ τὴν φέρωμεν.

§7ΤΙΝΕΣ. Πολὺ καλά.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§9ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ὑπουργός.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιήθη νὰ ἔλθῃ.

§11ΧΑΤΣΙΣΚΟΣ. Ἔχομεν καὶ τὴν πρότασιν περὶ καθυστερούντων.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν πολλά· ἀρχόμεθα ἀναγινώσκοντες τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ Αʹ. Κεφαλαίου. (Ἀναγινώσκεται). «Ἐπειδὴ ἡ προσθήκη ἐν τῷ προσωπικῷ τοῦ ὑπουργείου ἑνὸς τμηματάρχου καὶ ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως ἀντιβαίνει εἰς τὸν καταστατικὸν τοῦ ὑπουργείου νόμον, οὔτε ἀπόλυτος ἀνάγκη παρίσταται διὰ τὴν τοιαύτην προσθήκην, διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου τὸ ποσὸν δραχ. 6,048.»

§13ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὸν λόγον Κ. Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§15ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὡς πολίτης καὶ ὡς μέλος τοῦ δικαστικοῦ συλλόγου καὶ ὡς βουλευτὴς καθῆκον ἔχω ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἐπίσης ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν περὶ τῆς καταστάσεως εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ Δικαστήρια, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ λάβωμεν τὸ θάῤῥος νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν μέτρα τινὰ πρὸς βελτίωσιν τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν Δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ, καί, ἂν τὰ εὕρῃ εὔλογα καὶ δυνατὰ, νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῶν. Οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπληροφορήθησαν, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν Δικαστηρίων δὲν εἶναι ἀκμαία· τὸ ἐπληροφορήθησαν καὶ ἀπὸ παράπονα πολιτῶν, καὶ ἀπὸ παράπονα καὶ παραστάσεις τοῦ Δικαστικοῦ καὶ Δικηγορικοῦ συλλόγου, καὶ ἀπὸ ἐκθέσεις τῆς δημοσιογραφίας. Εἶχον πάντοτε τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν νὰ φέρωσι θεραπείαν, ἀλλὰ μέχρι σήμερον τὰ πράγματα βαίνουν τὴν αὐτὴν ὁδὸν, καὶ δυστυχῶς καμμία θεραπεία δὲν ἐπῆλθε, καὶ οὔτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν βλέπω νὰ γίνεται πρόνοια θεραπείας. Διὰ τοῦτο ἐγὼ καὶ ὁ Κ. Μπαλάνος ἐνησχολήθημεν νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἐλλείψεις τοῦ κράτους καὶ προτείνωμεν τὰ μέσα, ἅτινα ἀπαιτεῖ ἡ θεραπεία αὐτῶν τῶν ἐλλείψεων· ἐθεωρήσαμεν δὲ ἀναγκαῖον νὰ τὴν κάμωμεν γραπτὴν αὐτὴν τὴν πρότασιν διὰ νὰ τυπωθῇ, διανεμηθῇ καὶ τὴν λάβουν ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι βουλευταὶ καὶ τὴν ἐξετάσουν· καὶ ἂν εὕρετε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τῷ ὄντι σπουδαῖον καὶ χρῄζει θεραπείας, τότε ἂς ἀναλάβῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ δώσῃ τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ. Ἐνασχολούμενοι καὶ εἰς ἄλλα ἔργα, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ὑποβάλωμεν σήμερον τὴν πρότασίν μας, καὶ θέλομεν τὴν ὑποβάλει τὴν προσεχῆ δευτέραν. Ἤθελα παρακαλέσει λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ προβῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἄλλων ὑπουργείων, τὸν δὲ τῆς Δικαιοσύνης νὰ τὸν ἀφήσῃ διὰ νὰ προετοιμασθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔργα.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§17Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω ν’ ἀντιτείνω τίποτε εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Κυπριάδου· ἡ κατάστασις τῶν Δικαστηρίων χρῄζει καλλιτερεύσεως καὶ εὐχαριστοῦμαι διὰ τοῦτο, καθόσον μὲ τὸν Κ. Κυπριάδην συνεσκέφθημεν καὶ δὲν ἐσυμφωνήσαμεν εἰς μερικὰς ἰδέας· πιστεύω ὅτι ὁ Κ. Κυπριάδης καὶ ὁ Κ. Μπαλάνος θέλουσι συμφωνήσει εἰς τὰς ἰδέας των, ὅπως φθάσωσιν εἰς μίαν ἀπὸ κοινοῦ πρότασιν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει εὑρεθῆ εὐδιάθετος πρὸς καλλιτέρευσιν τῶν Δικαστηρίων μας, καὶ προλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν θέλωμεν τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ φερώμεθα παρὰ πολὺ φειδωλοὶ ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας, τῆς καλλιτερεύσεως τῆς Δικαιοσύνης.

§18ΣΤΑΜΑΤΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ συζητεῖται πίστωσις, τί ἔχει νὰ κάμῃ ἡ καλλιτέρευσις μὲ τὴν πίστωσιν τὴν ὁποίαν ζητοῦν; (θόρυβος). Ὁ φιλόσοφος ζητεῖ νὰ διορθώσῃ τὰ Δικαστήρια· ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὴν πρότασίν του καὶ τὴν ἔκθεσίν του, ἐδῶ ζητεῖται πίστωσις. Δὲν τὸ ἐννοῶ πρὸς τί ν’ ἀναβληθῇ ὁ προϋπολογισμὸς δι’ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν.

§19ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ σχετικόν· μὲ τὴν μεταβολὴν τῶν Δικαστηρίων ἐπέρχεται καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§20Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν προτείνεται καμμία φιλοσοφία. Ἡ Βουλὴ ἔχει νὰ ἐξετάσῃ, συμφέρει ν’ ἀναβληθῇ διὰ δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Αὐτὸ εἶναι καὶ τίποτε ἄλλο. Ἡ δικαιοσύνη ἀναγράφεται εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη ὡς συστατικὸν καὶ γνώρισμα πάσης εὐδαίμονος καὶ εὐνομουμένης πολιτείας· ἡ δικαιοσύνη συνδέει, Κύριοι, τὴν Γῆν μὲ τὸν Οὐρανὸν, κολάζει καὶ ἐξασφαλίζει τὰ ἄτομα. Ἡ δικαιοσύνη σήμερον χωλαίνει, καὶ εἶναι καθῆκον καὶ τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἐξουσίας καὶ πάντων νὰ μεριμνῶμεν περὶ αὐτῆς· διότι τὰ δικαστήρια ὑπῆρξαν ἡ ἄγκυρα τῶν ἐλευθεριῶν, εἶναι ἡ τρίτη ἐξουσία. Ἅμα δὲν ἔχωμεν δικαστήρια, ὅσας ἐλευθερίας καὶ ἂν ἔχωμεν, ὅσα ἀγαθὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀπολαμβάνομεν, ὅλα εἶναι ψεύδη, ὅλα εἶναι χίμαιρα. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κυπριάδου εἶναι λογικωτάτη καὶ δὲν θὰ διατρέξωμεν οὐδένα κίνδυνον ἐὰν ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ 2, 3 ἡμέρας.

§21ΣΤΑΜΑΤΑΡΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἀλλ’ εἶναι περιττὴ ἡ ἀναβολή.

§22ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, Κ. Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταλαμβάνω, ὅτι θέλει ὅλη ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ὑπουργὸν ἄλλον ἐδῶ, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τῶν ἄλλων ὑπουργείων τοὺς προϋπολογισμούς.

§24ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Προχωρήσατε, Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ κατόπιν ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ περὶ ἐπαρχαιρεσιῶν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ περὶ χαρτοσήμου τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Οἰκονομίας, τὸ περὶ ζωοκλοπῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Χατζίσκου περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου (τρίτη συζήτησις)· πάλιν πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ὑπουργὸς παρών. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσωμεν τὸ τελευταῖον;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§27ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν περὶ ζωοκλοπῆς νόμον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν γείνῃ κᾀμμία μεταβολὴ, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγκρίνει ὁ ὑπουργὸς, τί θὰ γείνῃ;

§29ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐρωτήσατε τέλος πάντων τὴν Βουλήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἀναδέχεσθε ἀντὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν συζήτησιν;

§31Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι, πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἴδιος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ περὶ καθυστερημάτων.

§33Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς κᾀμμίαν συζήτησιν αὐτῶν τῶν Νομοσχεδίων, διότι αὐτὰ εἶναι σπουδαῖα, συνδέονται δὲ καὶ μὲ τόσους ἄλλους Νόμους, καὶ ἔχομεν νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς· ἂν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ᾖναι ἕτοιμος νὰ δώσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας, τότε μάλιστα· διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ ᾖναι ὑπουργὸς, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν εἰδικότητα.

§34ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ προλαλήσας φίλος μοι Κ. Πετιμεζᾶς ἔκαμε λόγον περὶ τῶν καθυστερούντων.

§35Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ ὅλων ἐν γένει τῶν Νομοσχεδίων.

§36ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἂν περὶ τούτου ἔκαμε λόγον, εἶμαι σύμφωνος, ὅτι εἶναι σπουδαιότατον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν καθ’ ἣν νὰ συζητηθῇ (θόρυβος).

§37ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Εἶναι δύσκολον νὰ εἰδοποιηθοῦν οἱ ὑπουργοί;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα κλητῆρες ἐπῆγαν.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐργάζεται ὁλονὲν, μετ’ ὀλίγον θὰ φθάσουν.

§40ΤΙΝΕΣ. Εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν δὲν ἔχομεν νομοσχέδια;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ περὶ ζωοκλοπῆς πρῶτον.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, αὐτὸ ν’ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον διὰ δευτέραν φοράν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον, εἶναι διὰ δευτέραν συζήτησιν (ἀναγινώσκεται καὶ παραδέχεται κατ’ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§44ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κ. πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ κατὰ πρώτην φορὰν ὁ περὶ ἀπογραφῆς νόμος.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸν ἔχομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. — ὁ κ. Ζουμπουλάκης ἔχει πρότασιν νόμου περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου ἐξ ἐνοικιάσεων καὶ διαχειρίσεων τῶν ἐτῶν 1862 καὶ 1863. Εἶναι διὰ ά. φοράν· καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ζουμπουλάκης, σᾶς λέγω ἐγὼ τὶ τρέχει· αὐτῶν διήρπασαν τὰς προσόδους κατὰ τὸ 1862 καὶ τοὺς καταζητεῖ τὸ δημόσιον· ζητοῦν μίαν προθεσμίαν διὰ νὰ πληρώσουν· λοιπὸν παραδέχεται καὶ αὐτὸ διὰ ά. φοράν;

§46Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ τὸν κ. Ζουμπουλάκην θὰ συζητήσωμεν ἢ μὲ τὴν Κυβέρνησιν; ποῦ εἶναι οἱ ὑπουργοί; (Προσέρχονται ὅ τε κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τῶν Ἐξωτερικῶν).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι ὑπουργοὶ, ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, διότι ἡ ἐπὶ τοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀνεβλήθη κατὰ συνεννόησιν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Λοιπὸν «Κεφ. Αʹ. κεντρικὴ διοίκησις· ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 66,543». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 1. Ἄρθρον 1. «Ὑπὸ τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις δραχ. 4,400 διὰ τὸν μισθὸν ἑνὸς τμηματάρχου, ὅπως συστηθῇ ἴδιον τμῆμα τῆς Γεωργίας ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν ἰδίου τμηματάρχου, κατόχου τῶν σχετικῶν γνώσεων. Διότι ἡ προαγωγὴ τῆς Γεωργίας, τῆς κυριωτέρας ταύτης πηγῆς τοῦ κοινωνικοῦ πλούτου, ἔχει μάλιστα εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν τῆς ἡμετέρας κοινωνίας ἀνάγκην τῆς συντόνου καὶ ἐνδελεχοῦς ἀρωγῆς τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ὅμως, ἐνῷ τὸ γραφεῖον τῆς δημοσίου Οἰκονομίας κατηργήθη, ἴδιον τμῆμα τῆς γεωργίας δὲν κατεστάθη ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐντεῦθεν ἑπόμενον εἶναι τὸ πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκτελῆται ἀτελῶς. Καὶ εὐκταῖον ἤθελεν εἶσθαι ἐὰν διὰ τῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν σημειωμένων ἤδη πιστώσεων διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ τῶν τμηματαρχῶν ἐθεραπεύετο ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τοῦ τμήματος τούτου· εἰς περίστασιν ὅμως καθ’ ἣν λόγοι τῆς ὑπηρεσίας ἤθελον ἀντίκεισθαι, τότε δέον νὰ γενῇ χρῆσις τῆς προστιθεμένης δαπάνης, ἥτις κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι πολὺ κατωτέρα τῶν ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας ὑπόσχεται ἡ λειτουργεία τοῦ τμήματος τῆς γεωργίας».

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ βεβαίως εἶναι λίαν ἀξιέπαινος διὰ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὡς πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἐκφράζει νὰ καταρτισθῇ ἓν τμῆμα δι’ αὐτὸν τὸν κλάδον, ὅστις ὁμολογουμένως παρημελήθη πολὺ, ἐν ᾧ εἶναι ἡ βάσις τῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου· ἀλλὰ διὰ τὸ τρέχον ἔτος νομίζω, ὅτι οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐπιμείνῃ, οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ τὸ παραδεχθῇ, διότι λείπουν τὰ μέσα, καὶ ἑπομένως ἡ σύστασις τοῦ τμήματος τούτου ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου τίποτε δὲν θὰ κάμῃ, διότι δὲν εἶναι καιρὸς ἐφέτος νὰ ἐργασθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμπορεῖτε νὰ οἰκονομήσετε κᾀνένα ἄλλον τμηματάρχην;

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἠμπορέσωμεν, ἄλλο πρᾶγμα.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγομεν· δὲν τὸ θεωροῦμεν ἀπαραίτητον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ά. ἄρθρον εἶναι παραδεκτὸν ὡς ἔχει. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 2. «Ἔξοδα ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου 12,600».

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ κονδύλιον τοῦτο περιλαμβάνονται δι’ ἀντίτιμον γραμματοσήμου 1200 δραχμαί. Εἰς τί δαπανῶνται αὗται, καὶ διὰ τί τὰς πληρόνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰ ἡμιεπίσημα ἔγγραφα θέτομεν γραμματόσημον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδεκτὸν καὶ αὐτό. — «Ἄρθρον 3. ἀντιμισθία δικηγορικῶν συμβουλίων 300» εἶναι δεκτόν. — «Κεφάλαιον 2. Διοίκησις ἐπαρχιῶν. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῶν Νομαρχιῶν 160,116 δραχ. «Ἄρθρον 2. Προσωπικὸν τῶν ἐπαρχείων δρ. 209982.» Ἄρθρον 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει. «ΚΕΦΑΛ. 2. Ἄρθρον 2. «Νὰ προστεθῇ ά.) ἡ πίστωσις δραχ. 5,760 διὰ τὴν μισθοδοσίαν ὀκτὼ γραφέων Νομαρχιῶν· βʹ.) Ἡ πίστωσις δραχ. 9,400 διὰ τὴν μισθοδοσίαν 35 πρωτοκολλιστῶν ἐπαρχείων καὶ γʹ.) ἡ πίστωσις 28,080 διὰ τὴν μισθοδοσίαν 39 γραφέων ἐπαρχείων· αἱ πιστώσεις αὗται ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ε. ε. λόγῳ οἰκονομίας· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην αὐτῶν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Τὸ προσωπικὸν τῶν Νομαρχιῶν καὶ ἐπαρχείων ὥρισεν ὁ νόμος ἀναντιῤῥήτως, κατὰ λόγον τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ ἀκριβῶς ἐστάθμισεν αὐτάς. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἠγνόει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ πιεζομένη ὑπὸ τῆς ὑφισταμένης ἀνάγκης τῆς οἰκονομίας, προῆλθεν εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς προκειμένης δαπάνης, ἐλπίζουσα, φαίνεται, ὅτι ἡ δραστηριότης τῶν ὑπολειπομένων ὑπαλλήλων τῶν γραφείων θέλει πληρώσει τὸ κενὸν, ὅπερ καταλείπει ἡ γενομένη οἰκονομία. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθῶς σωτήριος ἡ πρὸς τὴν οἰκονομίαν τάσις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ στηριζομένη εἰς τὴν ἰδίαν πεῖραν τινῶν καὶ εἰς τὴν ἄμεσον γνῶσιν πάντων τῶν μελῶν αὑτῆς, ἔχει λόγους νὰ πιστεύῃ, ὅτι τὸ κενὸν δὲν θέλει πληρωθῆ, καὶ ἑπομένως φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προσωπικοῦ ζημία εἰς τὴν ὑπηρεσίαν θέλει ἀποβῆ πολλῷ μείζων τῆς ἐκ τῆς οἰκονομίας ὠφελείας».

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἀνάγκη τῶν οἰκονομιῶν ὑπηγόρευσε τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τοῦ ὑποδεεστέρου αὐτοῦ προσωπικοῦ· ἀναντιῤῥήτως αὐτὸ δὲν συμβιβάζεται ἴσως μὲ τὴν ὁμαλὴν καὶ ἐν ἀνέσει διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν τὰς οἰκονομίας ἀπὸ τὰς εὐκολίας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν διάφοροι ἀρχαὶ ἐπαρχιῶν παρετήρησαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπηρεσία, παρετήρησα εἰς αὐτὰς, εἰς ἀπάντησιν, ὅτι ὅσαι δὲν ἠμποροῦν νὰ διεξαγάγωσι τὴν ὑπηρεσίαν, ἠμποροῦν νὰ ἀντικατασταθῶσι. Καὶ ὅμως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι αὐτὸ εἴς τινας ἐπαρχίας εἶναι ἀναπόφευκτον, νὰ παραδεχθῶμεν δηλ. μερικοὺς γραφεῖς, πρωτοκολλιστάς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἂν ἀντὶ τῆς προσθήκης τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ προσθήκη αὐτὴ περιορισθῇ εἰς τὸ ⅕ ἢ ⅙, ἠμποροῦν νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι μερικῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τῶν γραφέων δὲν ἠμποροῦν οὔτε βῆμα νὰ προχωρήσουν. Δηλ. ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει 5,760 αὐτὴ ἡ πίστωσις πίπτει· ἔπειτα προτείνει 9,400 καὶ 28,080, τὸ ὅλον 37 περίπου χιλιάδας· ἀπ’ αὐτὰς λοιπὸν νὰ δεχθῶμεν μόνον τὴν ἀπαιτουμένην ποσότητα δι’ ἓξ πρωτοκολλιστάς· δηλ, ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον καταργήθη νὰ μείνουν μόνον ἓξ θέσεις πρωτοκολλιστῶν.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένουν τὰ κονδύλια αὐτὰ, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, μὲ τὴν προσθήκην τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου δι’ ἓξ θέσεις πρωτοκολλιστῶν. — «Ἄρθρον 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν Νομαρχιῶν 28,140·» δεκτόν. — «Ἄρθρον 4. ὁμοίως τῶν ἐπαρχείων 35,440» δεκτόν. — «Ἄρθρον 5. ἔκτακτα ἔξοδα διοικήσεως 14,000»· δεκτόν. — «Ἄρθρον 6. ἀρχειοφυλακεῖα 23535». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει. «ΚΕΦΑΛ. 2. Ἄρθρον 6. «Νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις δρ. 960 διὰ τὴν μισθοδοσίαν βοηθοῦ βʹ. τάξεως παρὰ τῷ ἀρχειοφύλακι Ζακύνθου, διότι, κατὰ τὰς παραστάσεις ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀδύνατον ἀποβαίνει εἰς τὸν ἀρχειοφύλακα νὰ ἀναπληρώσῃ δι’ ἑαυτοῦ καὶ μόνου τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀρχειοφυλακείου».

§59ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπιμένει.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει δίκαιον (θόρυβος). Τὸ ἀρχειοφυλακεῖον, κύριοι, εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα· ἐντὸς αὐτοῦ ἐμπεριέχονται ὅλα τὰ ἔγγραφα τῆς νήσου 400 ἐτῶν· οἱ ἄνθρωποι μεταβαίνουν ἐκεῖ καὶ ζητοῦν τὰ ἔγγραφα· πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι προσωπικὸν ἀρκετὸν, ὥστε νὰ εὐκολύνωνται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς ἐργασίας των. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν δυσκολεύομαι νὰ δεχθῶ τόσον μικρὸν ποσὸν δι’ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§62ΖΩΤΟΣ. Εἰς τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν ἐσυζητήθησαν αὗται αἱ δαπάναι, καὶ τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως τότε καὶ πολλῶν ἐκ τῶν βουλευτῶν ἀφῃρέθησαν ὡς περιτταὶ (θόρυβος).

§63ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό· 4 εἶναι οἱ βοηθοὶ καὶ ἔμειναν δύω· τώρα πρόκειται νὰ καταστραφοῦν καὶ αὐτοὶ διὰ νὰ καταστραφῶσι τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν!

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ οὗ ἐγένετο ἡ ἀφομοίωσις, διὰ τί κρατεῖται χωριστὸν ἀρχειοφυλακεῖον εἰς Ἑπτάνησον; (θόρυβος).

§65ΠΟΛΛΟΙ. Πρέπει λοιπὸν νὰ τὰ κάψωμεν.

§66ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ τὰ ἀρχειοφυλακεῖα εἶναι μεγάλα καταστήματα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ὅλα τὰ ἔγγραφα τῆς νήσου ἀπὸ τῶν Βυζαντινῶν χρόνων, συμβόλαια, ἀποβιώσεις καὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ ὑπὸ ἱστορικὴν λοιπὸν ἔποψιν καὶ ὑπὸ δικαστικὴν καὶ κοινωνικὴν εἶναι ἀναγκαῖα. Ἡ δαπάνη τῶν 960 δρ. ἂν ᾖναι ἀναγκαία ἢ ὄχι, δὲν ἠξεύρω· ἀλλὰ καὶ νὰ τὰ συγχωνεύσωμεν εἰς μίαν ἄλλην ἀρχὴν ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον.

§67ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Μὲ τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον δίδουν οἱ προϋπολογισμοὶ, κατεστράφησαν τὰ καταστήματα αὐτά. Ἂς μείνουν λοιπὸν δαπάνη τῶν δήμων.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§69ΣΤΑΜΑΤΑΡΑΣ. Εὔχομαι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ συμβῇ καὶ εἰς ἡμᾶς. Ἂν ὑπάγετε εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν Πρωτοδικείων καὶ λοιπῶν δικαστηρίων, θὰ ἴδητε ὅτι πολύτιμα ἔγγραφα ἀπωλέσθησαν. Εὔχομαι λοιπὸν ὄχι μόνον νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ δαπάνη, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νόμον, διὰ νὰ συστηθοῦν ἀρχειοφυλακεῖα καὶ ἐδῶ, διότι εἶναι ἀναγκαιότατα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν; Οἱ ἔχοντες ἀντίῤῥησιν νὰ ἐγερθῶσιν.

§71ΖΩΤΟΣ. Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός· περὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ ἐρωτήσητε πρῶτον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Μέτρα ἀσφαλείας 150,000.»

§74ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν διοικητικῆς ἀστυνομίας».

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς ὑποβάλω αἴτησιν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας. Κατὰ δυστυχίαν, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρῃ ἡ Βουλὴ, εἰς τὴν ἀστυνομίαν εἶχεν εἰσαχθῆ τὸ σύστημα τῶν ἐκτάκτων διορισμῶν διὰ δύω κατηγορίας· πρῶτον, διὰ τὴν κατηγορίαν πολλῶν κλητήρων, οἱ ὁποῖοι πρὸ ἐτῶν ὑπηρέτησαν εἰς τὴν ἀστυνομίαν, καὶ γηράσαντες ἤδη δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι τακτικοί· δὲν ἀπεπέμφθησαν δὲ ἀπὸ κᾀμμίαν Κυβέρνησιν, διότι ἐνόμισαν, ὅτι εἶναι σκληρὸν καὶ ἀπάνθρωπον, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ καλῶς, ἀφοῦ ὁ νόμος δὲν τοὺς ἔδωκε σύνταξιν, νὰ τοὺς ἀποβάλουν· οὗτοι χρησιμεύουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τὴν τάξιν καὶ μάλιστα τὴν καθεστικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐκτὸς τούτων εἶναι καὶ ἄλλοι κλητῆρες, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν ἔργα τακτικῶν κλητήρων, καὶ αὐτοὶ ἐλήφθησαν πάντοτε εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις· καὶ τελευταῖον τὸ ὑπουργεῖον τοῦ Κ. Βούλγαρη δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀνάγκην αὐτῶν, διότι μὲ τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ πόλις καὶ μὲ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι καθημερινῶς ἀναπτύσσονται, καὶ μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ νὰ διατηρηθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια ἐντὸς τῶν ἀγυιῶν, εἶναι ἀδύνατον 180 κλητῆρες νὰ ἐπαρκέσουν, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψιν, νὰ φυλάττουν τὰς ὁδοὺς καὶ νὰ κάμουν τακτικὰς περιπολίας. Ἡ ἀστυνομία λοιπὸν ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως καὶ τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ προστεθῶσιν 25 κλητῆρες τακτικοί, ὅσοι ἦταν καὶ πρὸ τοῦ νόμου· οἱ κλητῆρες δηλ. νὰ ἀναβιβασθῶσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 200 καὶ τὸ νὰ παύσῃ τὸ σύστημα τῶν ἐκτάκτων, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν χρησιμεύουν ὅσον οἱ τακτικοὶ καὶ κανονικοὶ κλητῆρες. Ἡ ἀστυνομία, ὅπως ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν της, ἔχει ἀνάγκην προσωπικοῦ κλητήρων καὶ ζητεῖ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ προστεθῶσιν ἔτι 25, διὰ νὰ μὴ προσλαμβάνωνται ἔκτακτοι ἐκτὸς τῶν 13 ἢ 14, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ὡς ἀρχαῖοι ἀστυνομικοὶ κλητῆρες.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§78ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Τί μισθοδοσίαν θὰ ἔχουν;

§79ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν κανονισμένην· θὰ ἀρχίσουν ἀπὸ τὴν κατωτέραν τάξιν καὶ κατὰ τὴν ἱκανότητά των θὰ προβιβάζωνται.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα 32,560». «Καταστήματα φυλακῶν 20,000».

§81ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ληφθῇ φροντὶς περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν, διότι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι περιέπεσαν εἰς ἐγκλήματα καὶ ἡμάρτησαν ὅπως δήποτε, δὲν πρέπει καὶ νὰ βασανίζωνται (θόρυβος).

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλει φροντίσει ἡ κυβέρνησις.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη καὶ τοῦτο. «Προσωπικὸν φυλακῶν 65,073».

§84ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Ἔρχομαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην καταστημάτων διὰ τοὺς προσωποκρατουμένους εἰς τὸ Ναύπλιον, καθότι οἱ ὀφειλέται, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἔντιμοι καὶ τίμιοι ὄντες, ἀπὸ περιστάσεις διαφόρους περιέπεσαν εἰς ἓν δυστύχημα, εἶναι λυπηρὸν καὶ ἀπάνθρωπον νὰ κρατῶνται μαζῆ μὲ τοὺς κακούργους. Εἶναι πολλοὶ ὀφειλέται 5 καὶ 10 δραχμῶν, οἱ ὁποῖοι κάθηνται μαζῆ μὲ τοὺς κακούργους· τοῦτο εἶναι ἄδικον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθοῦμεν. «Διατήρησις καταδίκων 225, 500».

§86ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον τέταρτον. Ἐθνοφυλακὴ, ὁπλισμὸς καὶ ἀποσκευὴ μηδέν· ἀποζημίωσις ἐθνοφυλάκων 5,000». «Ἔξοδα νοσηλείας 1000». «Ἀποζημιώσεις προγυμναστῶν ἐθνοφυλακῆς 160,000». Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει παρατήρησιν. «Ἡ ἐκ δραχμῶν 160,000 πίστωσις νὰ περιορισθῇ εἰς δραχ. 120,000. Διότι ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ, ἂν ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὕτη πραγματοποιήσῃ τὸ μέτρον τοῦ νὰ μὴ διορίζῃ ὡς ἀνωτέρους προγυμναστὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀξιωματικούς, ἔχοντας βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ λοχαγοῦ, καθόσον ὁ διορισμὸς ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν κατ’ οὐδὲν εἶναι χρησιμώτερος, ἐπομένως πρόξενος ματαίας δαπάνης ἀποβαίνει.

§88Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ συγκατατεθῶσι νὰ γείνωσι προγυμνασταί· διότι, ἂν ἔῤῥιπτεν ἓν βλέμμα, ἤθελεν ἰδῆ, ὅτι ἐκτὸς ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διάταξις αὕτη, θέλει εἶσθαι καὶ ἐπιβλαβὴς, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· βεβαίως ὀλιγώτεροι τῶν 10 ἢ 15 προγυμναστῶν δὲν δύνανται νὰ ᾖναι καθ’ ὅλον τὸ κράτος· ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν λοιπὸν τῶν ἀργῶν, ὡς προτείνουν, θὰ ληφθῶσι 15 λοχαγοί· καὶ τῳόντι ὑπάρχουν 15 λοχαγοὶ εἰς ἀργίαν, τινὲς ὅμως ἐκ τούτων εἶναι εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ εἰς ἐνέργειαν, οὔτε εἰς τὸν στρατὸν, οὔτε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι π. χ. ὑποθέσατε, ὅτι ἀξιωματικός τις ἐτέθη εἰς ἀργίαν διὰ ποινικοὺς λόγους, αὐτὸς διατελεῖ ὑπὸ ποινὴν καὶ δὲν δύνανται νὰ τὸν ἐπαναφέρουν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν στρατιωτικὸν σημειοῦται ὁ σχηματισμὸς 4 ταγμάτων, ἕκαστον τῶν ὁποίων θέλει ἔχει 4 λοχαγοὺς ὅπου θὰ χρειάζωνται, καὶ ἄλλοι ὡς ὑποδιοικηταὶ κτλ. Ἀφαιρέσατε λοιπὸν τοὺς 10 λοχαγοὺς αὐτοὺς καὶ δόσατέ τους εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν· ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ 8 καὶ 10 λοχαγούς.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχουν.

§90ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει ὅτι ὑπάρχουν, διότι θὰ γείνουν μεθαύριον· βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί· ἐξ αὐτῶν θὰ ληφθῶσιν οἱ διοικηταὶ καὶ ὑποδιοικηταὶ τῶν ταγμάτων· τοῦτο δὲν πρέπει νὰ σᾶς ταράξῃ, διότι ἂν ὑπάρχουν κονδύλια καὶ προσωπικὸν δὲν ὑπάρχῃ, ἔξοδα δὲν γίνονται· καὶ ἂν λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ παρατηρήσετε τὰ τελευταῖα διατάγματα τοῦ τελευταίου ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, θέλετε ἰδῆ, ὅτι ἀνεκλήθησαν εἰς ὑπηρεσίαν ἕνεκα κενῶν θέσεων πλέον τῶν 15· βλέπετε, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον τὸ ὁποῖον μένει θέλετε νὰ θέσετε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ θὰ ἀνοίξετε τόσας νέας θέσεις· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ γείνουν 14 ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώνωνται (θόρυβος)· βεβαίως οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες δύνανται νὰ μορφώσωσι τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ γνώσεις, αἱ ὁποῖαι συντείνουν· διότι ἐννοεῖται, ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς ὑποτίθεται ὅτι εἶναι εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ συμβιβασθῇ εὐκολώτερον, διότι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν εἶναι στρατός. Ἐκτὸς τούτου, ἂν ἀφαιρέσετε ἕνα ὑπολοχαγὸν καὶ τὸν θέσετε εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, οὗτος θὰ ᾖναι ἀνίκανος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἥτις εἶναι σχολεῖον διὰ τὸν ἀξιωματικόν· διότι καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔλειψεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν δύω ἢ τρεῖς χρόνους, δὲν εἶναι πλέον στρατιώτης· ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκεῖνος δὲν εἶναι τρελλὸς νὰ ἀφήσῃ τὴν θέσιν του καὶ νὰ ἔλθῃ τὰ γυμνάζῃ τοὺς ἰδικούς σας τοὺς ἐθνοφύλακας, ὥστε τὸ νὰ ἔλθῃ εἷς ὑπολοχαγὸς ἢ ἀνθυπολοχαγὸς εἶναι εὔκολον· ὅταν ἔλθῃ ὅμως εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάθηται. Πρέπει δὲ νὰ μάθετε ἀκόμη, κ. Καλλιφρονᾶ, ὅτι εἷς ἀνθυπολοχαγὸς δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ γυμνάσῃ ἓν τάγμα καὶ ἕνα λόχον, καὶ δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ καὶ εὔκολα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην σας τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ· ποῦ θὰ τοὺς εὕρετε; Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ σχηματίσητε βαθμολόγους, καὶ ἂν βαθμολογήσητε, οὐδεὶς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν κατωτέρων βαθμῶν θ’ ἀφήσῃ θέσιν καὶ πρόοδον καὶ ἐκπαίδευσιν εἰς τὸν στρατὸν, ἵνα μεταβῇ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, διότι κατόπιν, ἂν ἔλθῃ εἰς τὸν στρατὸν, οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων δὲν θὰ καθήσωσι νὰ μάθωσιν ἕνα ἄνθρωπον ὅστις ἀπέμαθε. Ἐγὼ δὲν βλέπω τὴν οἰκονομίαν ὕστερον ἀφ’ ὅσα εἶπον.

§91ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διὰ τοῦ κεφαλαίου τετάρτου τοῦ προϋπολογισμοῦ ζητεῖται πίστωσις 160,000 δραχ. διὰ τοὺς προγυμναστὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς ......

§92ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι καὶ ἀνθυπασπισταὶ μέσα.

§93ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ποῖοι πρέπει νὰ ᾖναι οἱ προγυμνασταὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἰς ποίαν βαθμίδα εὑρίσκεται ἡ ἐθνοφυλακὴ τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ἵνα ἴδητε ποίων προγυμναστῶν ἔχετε ἀνάγκην, καὶ ἀνίσως ἀπαιτῆται τὸ ποσὸν τὸ μέγα, καὶ ἂν ἀπαιτοῦνται συνταγματάρχαι, ἀντισυνταγματάρχαι καὶ ταγματάρχαι νὰ κάμνουν τὰς προγυμνάσεις. Τὰ προγυμνάσματα τὰ ἀρχικὰ καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν γίνονται ἀπὸ ὑπαξιωματικοὺς, καὶ εἰς τὸ βάδισμα καὶ εἰς τὴν ὁπλασκίαν ὑπαξιωματικοὶ τοὺς γυμνάζουν· ὑπαξιωματικῶν ἔχει ἀνάγκην ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἥτις ἐρωτήσατε ποῦ ἐσχηματίσθη ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης, ποῦ τώρα πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν καὶ νὰ δοθῇ τάξις μεγαλητέρα, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν καὶ πάλιν κατορθωθῇ. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ διορίζωμεν καὶ νὰ συντηρῶμεν τοιούτους προγυμναστὰς ὑπαξιωματικοὺς ἂν ἔξαφνα διὰ τὸ πολυτελὲς καὶ πολυδάπανον διωρίζαμεν ταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας, ποῖα συντάγματα τῆς ἐθνοφυλακῆς θὰ γυμνάσουν; βλέπετε, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν· προσκαλοῦμεν τοιούτους ἀπὸ τὴν ἀργίαν διὰ νὰ τοὺς οἰκονομήσωμεν, καὶ τοὺς μεταφέρουν δῆθεν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν διὰ νὰ λαμβάνουν μισθὸν ἐνεργείας 580 κατὰ μῆνα. Δύνανται νὰ ἔχουν πολὺ καλὰς προθέσεις καὶ διαθέσεις, ἀλλὰ ποῦ νὰ τὰς ἐξασκήσωσιν; Εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὅπου ἔχομεν τὴν ἐθνοφυλακὴν, ποῦ εἶναι τὰ συντάγματα; ἔχομεν 15 τάγματα κατ’ ὄνομα καὶ μόλις μὲ πολλὰ ταμποῦρλα ἠμποροῦμεν νὰ μαζεύσωμεν 200 ἄνδρας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν δὲν χρειάζονται παρὰ προγυμνασταὶ, οἵτινες θὰ ᾖναι ζωηρότεροι καὶ καλλίτεροι καὶ ἁρμοδιώτεροι, καὶ δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ προβιβάσετε ἄλλους καὶ νὰ ἀνταμείψητε. Βαρύνεται ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς νὰ γυμνάζῃ μικρὰ πράγματα, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι 160,000 εἶναι ὑπερβολικὸν ποσὸν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καλῶς προτείνει τὴν ἐλάττωσιν εἰς 120,000 διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν ἐν γένει.

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περίεργον εἶναι, ὅτι ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς σήμερον ἐπίστευσεν, ὅτι αἱ 120,000 δραχ. εἶναι ἱκαναὶ νὰ πληρώσουν τὴν διαφορὰν 10 ἀξιωματικῶν λοχαγῶν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὴν δήλωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶχε φέρει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν μίαν ποσότητα 96,000 δραχ. καὶ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἐγένετο παρατήρησις, ὅτι 96,000 δραχ. δὲν ἐπαρκοῦν, τὰς ηὔξησεν εἰς 120,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστάς; Λέγετε, ὅτι σήμερον εἶναι περιττοὶ, ἀλλ’ ἐλησμονήσατε, ὅτε ὑπεγράφετε τὰ ψηφίσματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐγίνοντο ἀνθυπασπισταὶ, ἐλησμονήσατε, ὅτι ἐλέγετε ἐμπρὸς παιδιὰ καὶ θὰ σᾶς ἀνταμείψωμεν; Αἱ 160,000 λοιπὸν εἶναι διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἐφρόντισαν νὰ τοποθετήσουν διὰ τὴν προγύμνασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐὰν ἡ ἐθνοφυλακὴ δὲν ἐσχηματίσθη τακτικῶς σήμερον, βεβαίως αὐτὸ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ κἀνείς· οὐχ ἧττον ὅμως ἡ ἀνάγκη δὲν ἐξέλιπεν, ἡ ἀνάγκη ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐκάλεσαν αἱ περιστάσεις καὶ ἐβεβαίωσεν ἡ ὑπογραφή σας—καὶ ἡ ἰδική μου, ἂν θέλετε. Λοιπὸν αὐτὸ εἶναι τὸ κεφάλαιον τῶν 160,000 δραχ. καὶ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἐλπίζω, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν θὰ παραλάβῃ πολλοὺς ἐκ τῶν καλλιτέρων αὐτῶν ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν νέων ταγμάτων. Μὴ λησμονήσητε ὅμως, ὅτι πλέον τῶν 50 αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων συντηρούμενοι μὲ 35 δραχ. καὶ μὲ οἰκογενείας, εἶναι εἰς πολὺ δυσχερῆ θέσιν, καὶ καλὸν εἶναι νὰ μείνῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν, ὅπως, καὶ ἀφοῦ μετατεθῶσί τινες εἰς τ’ ἄλλα τάγματα, ἐπανέλθωσιν εἰς ἐνέργειαν διὰ νὰ χρησιμοποιηθῶσι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ αὐτοὶ, οἵτινες λιμοκτονοῦσι καὶ οἵτινες δὲν εἶναι δίκαιον νὰ περιφέρωνται πεινῶντες καὶ ἐπαιτοῦντες ἴσως, χρεωστῶ νὰ εἴπω, ἀπὸ οἴκου εἰς οἶκον. Ὁμολογῶ, ὅτι περιπτώσεις ἔκτακτοι ἔφερον εἰς τὸν στρατὸν 500 τόσους ἀνθυπασπιστὰς, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις εἶναι τὰ πράγματα καὶ τὰ πράγματα εἶναι ἀνώτερα τῶν ἀνθρώπων καὶ δυνατώτερα, καὶ δὲν ἤλπιζον ποτὲ, ὅτι τόσον ταχέως ἤθελε τοὺς λησμονήσει ὁ ὑπουργὸς τῆς 10 Ὀκτωβρίου Κ. Καλλιφρονᾶς.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι. Καθὼς ἠξεύρετε, οἱ ὑπεράριθμοι ἀνθυπασπισταὶ ἀναβαίνουν εἰς πολὺ ἀνώτερον βαθμόν· νομίζω, ὅτι φθάνουν μέχρι τῶν 300. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως ἦλθε πολλάκις ἐνώπιον αὐτῆς καὶ πολλάκις ἐσυζητήθη ἡ τύχη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις μετ’ ἐπανηλειμμένας συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις παρεδέχθη, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δι’ ὁποιονδήποτε λόγον ἔλαβον τὸν βαθμὸν αὐτὸν, ἐὰν ᾖναι βαθμὸς, δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῶσι, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ μέγα μέρος προσετέθησαν εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐθνοφυλακῆς καθαρῶς, βεβαίως τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι λίαν ὑπέρογκον, διότι δὲν ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ τοσαύτη, οὔτε τόση ἀνάγκη νὰ ἐξοδευθῶσι διὰ τὴν προγύμνασίν της 160,000 δραχ. Ὁ κύριος λοιπὸν λόγος εἶναι νὰ μὴ ἀφεθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἕρμαιον τῆς δυστυχίας. Ἀλλὰ, κύριοι, πρέπει νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ὅλον τὸ ποσὸν δὲν εἶναι διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τοὺς ἐν τῇ ἐθνοφυλακῇ· εἶναι μόνον 100 ἀνθυπασπισταὶ δι’ οὓς ἐξοδεύονται 120,000 δραχ. Ἐκτὸς τώρα τῶν ἀναγκῶν τῆς συντηρήσεως αὐτῶν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐθνοφυλακῆς. Εἴπομεν, ὅτι τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἔχομεν ἀνάγκην πρῶτον νὰ τοὺς συντηρήσωμεν, δεύτερον, τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἔχομεν ἀνάγκην ἐπίσης, διότι εἰς πολλὰ μέρη ἡ ἐθνοφυλακὴ κατηρτίσθη ὁπωσοῦν καὶ ἔχει ἀνάγκην τῆς προγυμνάσεως. Λοιπὸν διὰ τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἐκπληροῦμεν δύω ἀνάγκας, συντηροῦμεν αὐτοὺς καὶ ὑπηρετοῦμεν τὴν ἐθνοφυλακήν. Ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι ἡ ἐθνοφυλακὴ κἄπου, καὶ ἂν ᾖναι κἄπου, αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ προγυμνασθῇ, αἱ ἀνάγκαι της δὲν ἠμποροῦν νὰ ἱκανοποιηθῶσι μὲ μόνον τοὺς ἀνθυπασπιστάς. Ὅπου εἶναι ἐθνοφυλακὴ περισσοτέρα, ὅπως εἰς Ἀθήνας, ὅπου σύγκειται ἀπὸ ἑκατοντάδας ἢ χιλιάδας, μόνοι οἱ ἀνθυπασπισταὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, χρειάζονται καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Διὰ τοῦτο διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐθνοφυλακῆς προσετέθησαν καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί· ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, ἐὰν τῷ ὄντι, ὅπου εἶναι συγκεντρωμένη ἐθνοφυλακὴ, δὲν ἀναπληρόνουν τὰς ἀνάγκας αὐτῆς οἱ ἀνθυπασπισταὶ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς· ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ἀπὸ τὸν δεῖνα μόνον βαθμὸν, ἐπειδὴ τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ δὲν περισσεύουν πολλοὶ, μετὰ τὴν συγκρότησιν μάλιστα τῶν νέων ταγμάτων εἰς τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἐν ἀργίᾳ θὰ μετατεθοῦν εἰς ἐνέργειαν, τότε ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ὁμοῦ, θὰ προβιβασθῶσι καὶ ἄλλοι καὶ θὰ μείνουν εἰς τὸν στρατὸν οἱ ἀναγκαῖοι καὶ ἄλλοι θὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, ἢ θὰ μείνουν αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀνεκπλήρωτοι, θὰ εἴπωμεν ναὶ μὲν εἶναι ἐθνοφυλακὴ, ὅπου εἶναι, ναὶ μὲν ἡ ἐθνοφυλακὴ ἔχει ἀνάγκην γυμνάσεως, ναὶ μὲν, διὰ νὰ προγυμνάσῃ ἕνα λόχον, ἓν τάγμα δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ ἀνθυπασπιστὴς, ἔχομεν ἀνάγκην ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχομεν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἀφίνομεν ἐλλιπῆ τὴν ἐθνοφυλακήν. Τώρα ποῦ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν κἄποιαν ὤθησιν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ ἐγὼ χθὲς ἔτι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν Βασιλέα 4 διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων καλῶ εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τὴν ἐθνοφυλακὴν, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλος καιρὸς νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν· πρέπει ν’ ἀφήσητε καὶ ἐλεύθερον τὸ στάδιον ἐκτὸς τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ὥστε ἡ ὑπηρεσία νὰ προσλάβῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ὅσων ἔχει ἀνάγκην.

§96ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§97ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τοὐλάχιστον ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὸν ἑαυτόν μου. Μοὶ εἶπεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι ἐλησμόνησα τὴν ὑπογραφήν μου ὡς πληρεξούσιος, ὅτε ἐσχηματίσαμεν ἓν σῶμα ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν, καὶ τί θὰ γείνουν αὐτοί, τί θὰ γείνουν οἱ ἀνθυπασπισταὶ καὶ οἱ ἄλλοι ὑπαξιωματικοί, οἵτινες ὡς ὑπεράριθμοι τότε ἐτέθησαν ἐκτὸς ὑπηρεσίας; Ἐρωτῶ τώρα τίς συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτῶν; Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν· λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ μέχρι τοῦ λοχαγοῦ

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ 120,000 δραχ. ἐξοδεύονται ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστάς.

§99ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι 120,000 δραχ. δὲν ἠμποροῦν νὰ συντηρήσουν τοὺς ἀναγκαίους διὰ τὴν προγύμνασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ὅταν λάβετε μεγαλομίσθους, ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τοὺς μισθοδοτήσητε, ἡ ἐκ δρ. 160,000 πίστωσις νὰ περιορισθῇ εἰς 120,000, διότι ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ, ἐὰν ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ αὕτη πραγματοποιήσῃ τὸ μέτρον τοῦ νὰ μὴ διορίζῃ ὡς ἀνωτέρους προγυμναστὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς ἀξιωματικοὺς ἔχοντας βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ λοχαγοῦ. Λοιπὸν, ἐὰν φροντίζετε περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, βλέπετε, ὅτι ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν περισσότερον· τότε πρέπει νὰ ἦσθε σύμφωνοι νὰ μὴ δαπανᾶται τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς ἀνωτέρους λοχαγοῦ βαθμολόγους καὶ τότε θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τοὺς κατωτέρους τοῦ λοχαγοῦ, οἵτινες εἶναι καὶ ἁρμόδιοι. Βλέπετε, ὅτι ὑποστηρίζω τοὺς λόγους σας.

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μέχρι τοῦδε τὸ ποσὸν ὑπάρχει ὅπως εἶναι σημειωμένον καὶ ἀπρασδιορίστως, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ᾖναι εἰς ἐνέργειαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ὡς προγυμνασταὶ, δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι· ἀλλὰ διὰ τοῦτο, κύριοι, βλέπετε, ὅτι ἡ κυβέρνησις ὅπου ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ οἰκονομίας τὰς κάμνει· δὲν πρέπει ὅμως νὰ τὴν περιορίσητε, διότι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀνάγκη. Νομίζω, ἐὰν ἀφήσητε τὸ ποσὸν, ἀφίνετε ἐλευθέραν τὴν χρῆσιν· ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν γίνεται αὐτὴ ἡ χρῆσις.

§101ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μὴ λαμβάνεται ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, πρέπει νὰ ὑποστηρίζεται, καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ πρέπει νὰ καταταχθοῦν κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος εἰς 4 νέα τάγματα. Εἴπομεν ἄλλοτε, ὅτι αὐτὸ τὸ σῶμα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν δὲν ἐσχηματίσθη διὰ νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ συγχωνευθοῦν βαθμηδὸν εἰς τὰς κενὰς θέσεις τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἔγεινεν ἕως τώρα.

§102Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πραγματικῶς αἱ πλεῖσται τῶν ἰδεῶν τοῦ ἐντίμου προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἐθεωρήθησαν λίαν ἐσφαλμέναι καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καθὼς καὶ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου κ. Πετιμεζᾶ, νομίζω. Θέλω ὅμως περιορισθῆ εἴς τινας ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐντελῶς δὲν ἀνῃρέθησαν· πρῶτον, ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ὑπελόγιζεν ἀκριβῶς εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ὅ,τι ἤθελε νὰ εἴπῃ διὰ τῶν ἰδεῶν, καὶ ἀπέκλειε τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὴν ἐκγύμνασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἤθελεν ἀφαιρεῖ 40,000 δραχμῶν ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ πολὺ 10 ἕως 15· διότι, ἐὰν ὑπελόγιζεν ἀληθῶς, ἤθελε, ἰδῇ, ὅτι ἡ προσθήκη τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ κατ’ ἄτομον δὲν ὑπερβαίνει τὸ πολὺ κατ’ ἔτος τὰς 2,000· ὥστε, ἐὰν ὑποτεθοῦν ἐν ὅλῳ εἰς τὸν ὕψιστον ἀριθμὸν 10 ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν, εἶναι ἓν ποσὸν 20,000 δραχμῶν καὶ ὄχι 40, ὅπως λέγει ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς εἶπε συγχρόνως, ὅτι, ἂν πρόκειται ἀληθῶς νὰ γυμνασθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ, πρέπει νὰ γυμνασθῇ ἀπὸ ὑπαξιωματικοὺς ἢ κατωτέρους ἀξιωματικούς· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀποδώσω εἰς τὸν κύριον Καλλιφρονᾶν καμμίαν βαρύτητα, διότι, ἂν καὶ ὑπῆρξεν ἄλλοτε στρατιωτικὸς, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὅμως εἶναι μακρὰν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἡ νέα τακτικὴ σήμερον ἀναιρεῖ τὴν στρατιωτικὴν τακτικὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑπηρέτησεν ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ σήμερον σᾶς λέγω κατ’ ἀρχὴν, ἐπειδὴ ὑπολογίζομεν ἓν ποσὸν σπουδαῖον κατ’ ἔτος διὰ τὴν ὕπαρξιν μονίμου στρατοῦ, ἐὰν θέλετε νὰ τὸν καταστρέψετε, δὲν πρόκειται παρὰ νὰ τοῦ ἀφαιρέσετε ἀπὸ τὰς τάξεις του τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς λόγῳ ἐκγυμνάσεως πολιτῶν. Καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς ἐνεργεῖ τὴν ἐξάσκησιν τῶν νεοσυλλέκτων αὐθαιρέτως καὶ κατὰ τὰς ἰδέας του· ὁ ὑπαξιωματικὸς ἐξασκεῖ τὴν ἐκγύμνασιν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν μιᾶς σειρᾶς ὁλοκλήρου στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ τὰ ἐλάχιστα σφάλματα τὰ καθ’ ἑκάστην παρουσιαζόμενα εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς οἱ παρόντες ἀνώτεροι τὰ ἐπιτηροῦν καὶ τὰ διορθόνουν· λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ γυμνάζονται, εἶναι ὑπαξιωματικοὶ συγχρόνως καὶ γυμναζόμενοι. Ἐκτὸς δὲ τούτου, κύριοι, βλέπετε, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς ἀνάγκης, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ἓν ποσὸν κολοσσαῖον, εἶναι ἡ ὕπαρξις αὐτῶν τῶν ἀνθυπασπιστῶν, καὶ σήμερον, κύριοι, 50 ἢ 40 ἀνθυπασπισταὶ εἶναι εἰς ἀόριστον ἄδειαν, ἐναντίον παντὸς νόμου, καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν δύναται μία κυβέρνησις διὰ λόγους οἰκονομίας νὰ στείλῃ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον παρ’ ἡμῖν ἡ θέσις τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἔχει περισσοτέραν μονιμότητα, διότι ὁ βαθμὸς δίδεται διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως, ἐνῷ εἰς τὰ ἄλλα κράτη γίνεται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν· καὶ σήμερον, κύριοι, οἱ ἀποτυχόντες ἀνθυπασπισταὶ κατὰ τὰς ἐξετάσεις, οἵτινες ἐτέθησαν εἰς ἀπροσδιόριστον ἄδειαν, διετάχθησαν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ πλεῖστοι θὰ ἦναι ἱκανοὶ καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἄδειαν καὶ ἑπομένως τὸ κεφάλαιον αὐτὸ θ’ αὐξήσῃ, διότι ἡ κυβέρνησις θὰ καλέσῃ τοὺς 50 ἀνθυπασπιστὰς εἰς ἐνέργειαν. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἀποκρούω τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ εἶναι ἀρκετοὶ ἢ οἱ ὑπαξιωματικοὶ νὰ ἐκγυμνάσουν· καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους δὲν ἐσυστήθη δυστυχῶς ὅπως ἐπιθυμεῖ τὸ ἔθνος ἡ ἐθνοφυλακὴ, εἴς τινας ὅμως πρωτευούσας νομῶν καὶ μεγάλας πόλεις ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ καὶ θὰ ὑπάρχῃ γενικῶς ὅταν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, καὶ τότε ἔχει ἀνάγκην διευθύνσεως, καὶ τότε πρέπει νὰ προτάσσωνται τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, ἃ καὶ ὡς ἐκ τῆς πείρας των καὶ ὡς ἐκ τοῦ βαθμοῦ των δύνανται ν’ ἀπολαμβάνουν πλήρη ὑπόληψιν καὶ πλήρη ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ μήπως, ἀφίνοντες κατὰ μέρος τὸ ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς θὰ γυμνασθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ, πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν οἰκονομίαν εἰς τὸ δημόσιον; Ὄχι, κύριοι, διότι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ θὰ ἐκλείψουν ἰδίως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, καὶ, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, νὰ ἦσθε βέβαιοι, δὲν θὰ ἐνδίδῃ εἰς ὅλας τὰς προτάσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν ἀπολύτως, δὲν θὰ δίδῃ τοὺς καλλιτέρους τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ δίδῃ ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἀπουσία ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν παρουσιάζει τι κενόν· καὶ, κύριοι, σᾶς τὸ λέγω, ἐκ τῶν τάξεων αὐτῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ κατάλληλοι εἰς τὸ νὰ γυμνάσουν ἓν τάγμα. Ἔχετε λοιπὸν τὴν ἀπαίτησιν καὶ τὴν βεβαιότητα, ὅτι οἱ κατ’ ἔλασσον ἱκανοὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ διὰ νὰ γυμνάσουν τακτικὸν στρατὸν θὰ ᾖναι ἱκανοὶ νὰ γυμνάσουν ἐθνοφυλακήν; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἂς μὲ συγχωρήσῃ, σπουδαίως δὲν ἐσκέφθη, διότι, ἂν θέλῃ ἐκγύμνασιν ἐθνοφυλακῆς, πρέπει νὰ τὴν ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς δυναμένους νὰ κάμωσι τοῦτο· καὶ ἂν κατὰ τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς οἱ λοχαγοὶ δύνανται νὰ γυμνάσουν τάγματα, οἱ λοχαγοὶ αὐτοὶ εἶναι σπάνιοι εἰς τὸν στρατὸν καὶ δὲν δύναται νὰ τοὺς ἀποσπάσῃ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διότι θὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν ὀκνηρίαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ καθεὶς καλὸς ἀξιωματικὸς θὰ ἐνεργῇ διὰ παντὸς μέσου νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, νὰ γυμνάζῃ ἅπαξ τοῦ μηνὸς καὶ νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα τοῦ βαθμοῦ του. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ πίστωσις ὅπως ὑπελογίσθη· σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, ὅτι μέχρι τοῦδε τοιαύτη χρῆσις δὲν ἐγένετο· ἐὰν δὲ αἱ περιστάσεις προκαλέσωσι τοιαύτην ἀνάγκην, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐνεργήσῃ χωρὶς νὰ περιορισθῇ εἰς ἕνα ὡρισμένον κύκλον.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη καὶ αὐτό. «Δημοσία ὑγεία, Κεφ. 5 ἄρθρον 1.» Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ. «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 5. Ἄρθρον Αʹ. «Νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις 6,000 διὰ τὸν μισθὸν 5 ἐπαρχιακῶν ἰατρῶν, καὶ ἡ πίστωσις δραχμῶν 1,000 δι’ ἔξοδα ὁδοιπορίας αὐτῶν, ὅπως διορισθῶσιν ἐπαρχιακοὶ ἰατροὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς δὲν ὑπάρχουσιν ἰδιῶται ἰατροὶ ἢ οἱ ὑπάρχοντες δὲν ἐπαρκοῦσι, καὶ εἰς ἐκείνας, τῶν ὁποίων αἱ ἰδιάζουσαι τοπικαὶ περιστάσεις, ἀναφερόμεναι εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν, ἀπαιτοῦσι τὴν παρουσίαν δημοσίων ἰατρῶν· τὴν γνώμην ταύτην ἀναφέρει ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν.»

§105ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις, διότι πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἐν γνώσει ἡ Βουλή. Οἱ ἰατροὶ νομίζουν ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν νομοϊατρῶν καὶ οἱ ἰατροὶ πολλὰς ἔκαμαν παραστάσεις. Μοὶ εἶπον, ὅτι ἡ ὑγεία τοῦ κράτους κινδυνεύει, διότι οὐδεμία ἐπιτήρησις γίνεται· ἑπομένως ἐνῷ τελοῦνται ἰατρικὰ ἐγκλήματα πολλάκις, διότι κἀνεὶς δὲν ὑπάρχει νὰ τὰ προλαμβάνῃ, λέγουν, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη ὑπάρχουν πρακτικοὶ ἰατροὶ, οἵτινες καταστρέφουν τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, εἰς ὅλα δὲ ἐν γένει τὰ μέρη καὶ εἰς Ἀθήνας πρὸ πάντων δὲν ὑπάρχουν φαρμακεῖα συγκεκροτημένα κατὰ τοὺς κανόνας. Ὁ συνάδελφός μου εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἠξεύρῃ καλλίτερον, ὅτι διὰ τὴν μὴ ἐπιτήρησιν τὰ φαρμακεῖα δὲν εἶναι προμηθευμένα, μήτε μὲ καλὰ μήτε μὲ ἔγκαιρα ἰατρικὰ, τὸ ὁποῖον βλάπτει πολὺ, διότι ἐξασθενεῖ τὴν δύναμίν των οὐσιωδῶς. Οἱ ἰατροὶ λοιπὸν ἐπέμειναν νὰ παραδεχθῶ εἰς τοὺς νομοὺς τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς νομοϊατροῦ, καὶ νὰ σᾶς εἴπω κατ’ ἀρχὰς παρεδέχθην αὐτὴν τὴν ἰδέαν· παρατηρήσεις ὅμως ἄλλαι μὲ ἔκαμαν νὰ ὀπισθοδρομήσω. Μοὶ εἶπον, θὰ ἐπιτύχωμεν ἆρά γε εἰς τὴν ἐκλογήν; Ἡ πρακτικὴ ἀπέδειξεν ἕως τώρα, ὅτι κατὰ θεωρίαν τῷ ὄντι εἶναι καλὸν αὐτὸ τὸ σύστημα, ἀλλὰ πρακτικῶς δὲν ὠφέλησεν. Οἱ νομοϊατροὶ θὰ ἔφθανον εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιζητοῦμεν; Δὲν εἶναι ἄρά γε ἓν μάταιον ἔξοδον τοῦτο καὶ ἡ ἀφθονία τῶν κατὰ τόπους ἰατρῶν δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὰς σπουδαιοτέρας ἀνάγκας τῶν πολιτῶν καὶ δὲν ἀποκαθιστᾷ ματαίους ἰδιαιτέρους διορισμοὺς ἰατρῶν; Ἑπομένως δὲν θὰ ἐξοδεύσωμεν εἰς μάτην τὸ κεφάλαιον αὐτό; Κύριοι, ἠναγκάσθην νὰ ἐνδώσω ἀπέναντι αὐτῶν τῶν σκέψεων, διότι τῷ ὄντι μέχρι τοῦδε ἡ πρακτικὴ δὲν τὰς ἀνήρεσε· νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι μεγάλη ζημία νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, ὅταν δὲν ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι τὸ ἔξοδον τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν κάμει δι’ αὐτοὺς, ἠμποροῦσε νὰ ἀποφέρῃ τοὺς καρποὺς, οὓς ἐπιζητοῦμεν. Τώρα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἐπαρχιακῶν ἰατρῶν νομίζω πῶς αὐτοὶ δὲν πρέπει βεβαίως νὰ ὑποστηριχθοῦν· πρῶτον, οἱ ἐπαρχιακοὶ ἰατροὶ εἶναι ἀνάγκη ἐπιτόπιος, ἑπομένως αἱ ἐπαρχίαι, ἂν ἔχουν ἀνάγκην, ἠμποροῦν διὰ τῶν ἐπιτοπίων φόρων νὰ προμηθευθῶσι, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον παρετήρησα, ὅτι οἱ ἐπαρχιακοὶ ἰατροὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ μέρη ὅπου εἶναι ἡ περισσοτέρα ἀνάγκη καὶ ὡς ἐπαρχιακοὶ ἰατροὶ πολλάκις δὲν ἐχρησίμευσαν οἱ καλλίτεροι. Ἐπειδὴ δὲ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας σχεδὸν ὑπάρχουν ἰατροὶ, ὁ προϋπολογισμὸς παρεδέχθη ν’ ἀπαλείψῃ αὐτὸ τὸ σύστημα· ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι εἷς τοὐλάχιστον ἰατρὸς δυνάμενος ἐν ἀνάγκῃ ν’ ἀποσταλῇ, ὅταν π. χ. ἔχωμεν τὴν δυστυχίαν νὰ ἐπέλθῃ λιμὸς, ὅταν παρουσιασθοῦν νόσοι, αἵτινες ἀλληλοδιαδόχως μαστίζουν τὸν τόπον αὐτὸν, οἷα ἡ εὐλογία καὶ τὰ λοιπὰ, ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἔρευνάν τινα ἢ νὰ φροντίσῃ περὶ μέτρων ὑγιεινῶν, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς καὶ μόνου ἰατροῦ ἐν τῷ ὑπουργείῳ, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον παρετηρήσατε, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν τὸ δημόσιον ὑπεβλήθη εἰς περισσότερα ἔξοδα, μὴ ἔχον ἕνα ἰατρὸν τακτικῶς μισθοδοτούμενον καὶ τακτικῶς διατηρούμενον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Κύριοι, αὐτοὶ οἱ λόγοι μὲ ἠνάγκασαν ν’ ἀπαλείψω τὰ κονδύλια τῶν νομοϊατρῶν καὶ ἐπαρχιακῶν καὶ νὰ παραδεχθῶ ἓν μόνον κονδύλιον, ἕνα ἰατρὸν μένοντα εἰς Ἀθήνας καὶ ἐπιφορτισμένον ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ὑγείας τοῦ τόπου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη αὐτῶν τῶν ἰατρῶν, ἐγὼ βεβαίως, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς δημοσίας ὑγείας, δὲν ἀντιτείνω.

§107Ι. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπαρχιακοὺς ἰατροὺς, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἑκάστη ἐπαρχία δύναται νὰ φροντίσῃ περὶ ἑνὸς ἰατροῦ· ὡς πρὸς τοὺς νομοϊατροὺς ὅμως διαφωνῶ καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθουν, καθόσον ἐπὶ εὐτελεῖ μισθῷ 150 δραχ. κατὰ μῆνα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἰατροὺς, οἵτινες νὰ φροντίζουν περὶ τῆς ὑγείας τοῦ Νομοῦ ἐκείνου, καθὼς καὶ περὶ τῶν διαφόρων ἰατροδικαστικῶν περιστάσεων. Ὅστις ἀναγνώσει τὰς ἰατροδικαστικὰς ἐκθέσεις τὰς διευθυνομένας καθ’ ἡμέραν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, αὐτὸς θὰ ᾖναι μόνος εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν διατελοῦσιν αἱ ἐκθέσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἕκαστος νομὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα ἰατρόν· ἐπειδὴ δὲ δυστυχῶς τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας μᾶς διέπει παντοῦ, παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὴν δαπάνην ταύτην τῶν νομοϊατρῶν, ἥτις ἀναβαίνει εἰς 19,500 δραχ. δύναται νὰ καλύψῃ διὰ τῶν ἑξῆς οἰκονομιῶν· πρῶτον, διὰ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ὑγειονομείων, διότι οἱ νομοϊατροὶ δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τοῦτο, δεύτερον, διὰ τῆς ἀπαλείψεως τῶν δύω ἰατρῶν τῶν σπυροκωλοκομείων, καθόσον φρονῶ, ὅτι τὰ καταστήματα αὐτὰ πρέπει νὰ καταργηθῶσι καὶ ἓν κατάστημα μόνον εἰς Ἀθήνας νὰ συττηθῇ, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ συναχθῶσιν ὅλοι οἱ σπυροκωλιῶντες· τὸ κατάστημα δὲ τοῦτο νὰ συστηθῇ εἰς τὰ ἄκρα τῆς πόλεως, καθόσον καὶ ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μέγα, τὸ νόσημα τοῦτο κατὰ τὰς παρατηρήσεις τῶν ἰατρῶν δὲν εἶναι μιασματικόν· ἐκτὸς δὲ τούτου, οἱ φοιτηταὶ τῆς ἰατρικῆς θὰ ἐπισκέπτωνται τοὺς σπυροκωλιῶντας χάριν τῶν σπουδῶν των. Ἐκτὸς τῶν ἐλαττώσεων τούτων δύναται ἀκόμη ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν νὰ γείνῃ ἀπάλειψις τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀστυατροῦ, διότι, ἂν συστηθῇ ἡ θέσις τοῦ Νομοϊατροῦ, τότε αὐτὸς εἶναι ὅλως περιττός. Παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ τοῦ καταστήματος τούτου, ὥστε τελευτῶν συμπεραίνω, ὅτι πρέπει νὰ ἀνεγερθῇ ἓν παρόμοιον κατάστημα πρὸς θεραπείαν τοῦ σπυροκώλου ἐνταῦθα.

§108ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ χαρίσητε ἐπ’ ὀλίγον τὴν ὑπομονήν σας, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ σχετίζεται μὲ τόσας ἄλλας οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας· διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι καὶ ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον, πρὸ πάντων ζητῶν τὴν ἀπάλειψιν τῆς δαπάνης τῶν σπυροκωλοθεραπευτηρίων. Κύριοι, τὸ ἰατροσυνέδριον πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἔδωκε μεγάλην προσοχὴν εἰς αὐτὸ τὸ νόσημα καὶ κατὰ τὸ 1848 ἀνετέθη καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον νὰ περιοδεύσω διὰ τὴν ἀνίχνευσιν αὐτῆς τῆς νόσου, ἀλλὰ διὰ τὸν ἴδιον λόγον διωρίσθησαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἐν οἷς καὶ ὁ συνάδελφος ἡμῶν Κ. Βαλασόπουλος. Ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως ἦτο διπλοῦς, πρῶτον, ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς πάσχοντας αὐτὴν τὴν νόσον, καὶ δεύτερον, ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν φύσιν τῆς ἀσθενείας· διότι πράγματι ἕως τότε οἱ ἰατροί, καὶ ἐν Εὐρώπῃ ἀκόμη, δὲν ἦσαν πεπεισμένοι περὶ τῆς φύσεως τῆς νόσου. Καὶ δικαίως ἔδωκε τόσην προσοχὴν τὸ ἰατροσυνέδριον, ἐνθυμηθὲν ὅτι, ὅταν ἡ ἰδία νόσος αὕτη κατὰ τὸ 1794 ἀνεφάνη κατὰ πρῶτον εἰς τὴν Αὐστρίαν, εἰς χώραν καλουμένην Κασλίβεν, οἱ πεπαιδευμένοι τῆς Αὐστρίας ἀναφερθέντες εἰς τὸν τότε αὐτοκράτορα ἔδωκαν πᾶσαν προσοχὴν, καὶ ἀμέσως ἐσυστήθησαν πολλὰ θεραπευτήρια· ἀλλὰ μετά τινα καιρὸν ἰδόντες αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, ὅτι τὸ νόσημα ἐκεῖνο δὲν εἶχε τὴν δύναμιν ἐκείνην τὴν κολλητικὴν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑπωπτεύοντο, ἤρχισαν νὰ καταργῶσι τὰ θεραπευτήρια ἐκεῖνα καὶ τοὺς ἀσθενεῖς αὐτοὺς νὰ τοὺς στέλλωσιν εἰς τὰ θεραπευτήρια τῶν σιφηλιτικῶν νοσημάτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ 1848 τοῦτο δὲν εἶχε σαφηνισθῇ ἀκόμη, δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν, ὅπως εἶπον, ἐδόθη ἡ προσοχὴ παρὰ τοῦ ἰατροσυνεδρίου, καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε νομίζω πῶς ἀπεφάσισε νὰ ἐγκαθιδρύσῃ πέντε τοιαῦτα θεραπευτήρια, τὰ ὁποῖα μετά τινα καιρὸν περιώρισεν εἰς τρία, ἓν εἰς τὰς Καλάμας, ἓν εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ ἓν εἰς τὸ Γαλαξείδιον. Ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις κατήργησε καὶ ἐκεῖνο τοῦ Γαλαξειδίου, καὶ εἶναι μία ἀπόδειξις... (ἀνησυχοῦν οἱ βουλευταί (Κύριοι, πρὶν ἀκούσητε, μὴν ἀνησυχεῖτε, διότι τὴν κατάργησιν τοῦ θεραπευτηρίου αὐτοῦ τὴν ἐπρότεινα ἀμέσως ὅταν διωρίσθην ἰατρὸς τοῦ θεραπευτηρίου, κατὰ τὸ 1863, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἀνεφέρθην κατὰ τὴν 11 Ἀπριλίου 1864 εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῆς καταργήσεως. Κύριοι, τὸ πρᾶγμα φαίνεται ἁπλούστατον, δηλαδὴ τὸ νὰ ὁμιλῶμεν σήμερον περὶ τῆς ἀπαλείψεως τῶν 12,000 δραχμῶν, ὅτι δὲν εἶναι πολλαὶ, ἀλλ’ ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πρῶτον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκομεν, τὰ οἰκονομικὰ, δεύτερον τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν εἰς τοὺς πάσχοντας διὰ τῆς καταργήσεως τῶν θεραπευτηρίων, καὶ τρίτον τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν, καθὼς νομίζω, τὸ ζήτημα αὐτὸ χρήζει μεγάλης σκέψεως. Λέγω, ὅτι ἔμειναν δύω θεραπευτήρια, τὸ τοῦ Μεσολογγίου καὶ τὸ τῶν Καλαμῶν. Σᾶς πληροφορῶ, Κύριοι, ὡς πρὸς τὴν ὠφέλειαν, ὅτι κἀμμίαν ὠφέλειαν δὲν προσφέρομεν μὲ τὰ θεραπευτήρια αὐτὰ, διότι καθ’ ὅσον εἶδα, ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτῶν τῶν θεραπευτηρίων τὰ αὐτὰ πρόσωπα τὰ πάσχοντα εἰσέρχονται καὶ ἐξέρχονται εἰς τὰ θεραπευτήρια, καὶ τίποτε περισσότερον δὲν ἔγεινεν· ἐὰν δὲ παρουσιάζωνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκθέσεις τῶν ἰατρῶν, ὅτι τινὲς ὠφελήθησαν, ἐὰν αἱ ὠφέλειαι αὗται ἦσαν πραγματικαὶ, αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐθεραπεύθησαν, δὲν θὰ ἔπασχον ἀπ’ αὐτὸ τὸ νόσημα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὠφέλεια δὲν ὑπῆρξε καμμία· ὡς πρὸς τὴν ἐπιστήμην ἐπίσης, διότι, ἐφ’ ὅσον εἶδα, δὲν γνωρίζω κᾀμμίαν ἔκθεσιν σπουδαίαν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς φωτίσῃ περισσότερον· ἐὰν θέλητε, ὑπῆρξαν μερικαὶ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐσκότισαν περισσότερον. Ὡς ἰατρὸς γνωρίζω τοῦτο νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ νόσος αὕτη δὲν εἶναι κολλητικὴ, ὅτι ἡ νόσος αὕτη ἐθεωρήθη παρὰ τῶν σπουδαιοτέρων ἰατρῶν καὶ τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας ὡς μία παραλλαγὴ τοῦ σιφηλιτικοῦ νοσήματος· μάλιστα τοιαύτης φύσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι, καθὼς εἶπον, κολλητική. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν εἶναι τὸ νόσημα κολλητικὸν (θόρυβος), ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸν φόβον τῆς κολλητικότητος, καὶ ὑπάρχουν μεταξὺ ἡμῶν πολλοὶ ἰατροὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καλλιτέρας γνώσεις τῶν ἰδικῶν μου καὶ δύνανται νὰ συμφωνήσουν ἢ νὰ μὴ συμφωνήσουν μαζῆ μου. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχει ἓν θεραπευτήριον σιφηλιτικόν· ἐὰν μεταφέρωμεν τοὺς πάσχοντας ἀπὸ αὐτὸ τὸ νόσημα, φρονῶ ὅτι διπλῆν τὴν ὠφέλειαν θὰ ἐπιφέρωμεν εἰς τὴν ἐπιστήμην, διότι θὰ ὠφελήσωμεν τὴν ἐπιστήμην πρῶτον σχετικῶς πρὸς τοὺς σπουδαστὰς, καὶ δεύτερον πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις εἰδικῶς θὰ ἀγωνισθῇ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νοσήματος, καὶ πρέπει ν’ ἀποκτήσωμεν εἰδικοὺς ἀνθρώπους δι’ ἕκαστον κλάδον τῆς ἐπιστήμης· πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ παντὸς τρόπου, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα, νὰ ἔχωμεν καταστήματα τοιαῦτα εἰς τὰ ὁποῖα νὰ καταγίνωνται ἀποκλειστικῶς, διὰ νὰ καταστῶσιν εἰδικοὶ, καὶ ὅταν συγκροτηθῇ ἓν τοιοῦτον θεραπευτήριον ἐνταῦθα, βεβαίως θὰ ἀναδειχθῶσιν εἰδικοὶ ἄνθρωποι εἰς τὸ θεραπευτήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολὺ θὰ μᾶς φωτίσῃ, καὶ, καθὼς εἶπον, πολὺ θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ σπουδάζοντες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴν ἔχουν οὔτε ἓξ ἀσθενεῖς νὰ ἐφαρμόσωσι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μανθάνουσιν. Εἶναι, λέγω, ἐδῶ ἓν θεραπευτήριον τῶν σιφηλιτικῶν νοσημάτων· εἰς αὐτὸ δύνανται νὰ ἔλθωσιν αὐτοὶ οἱ ἀσθενεῖς χωρὶς φόβον, καὶ χωρὶς νὰ ἐξοδεύσωμεν δι’ αὐτοὺς, διότι αὐτοὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὁδοιπορήσουν. Ἀφοῦ λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα νὰ ὠφελήσωμεν καὶ αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους πάσχοντας, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴν ἀπαλείψωμεν τὴν πίστωσιν τὴν προβαλλομένην σήμερον, καὶ νὰ τὴν μεταχειρισθῶμεν εἰς τὸ θεραπευτήριον τοῦτο ὅπου δύναται νὰ ᾖναι πολλαπλῆ ἡ ὠφέλεια; Καὶ κατ’ ἄλλον ἀκόμη τρόπον, Κύριοι, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ προσθέσωμέν τι εἰς τὸ θεραπευτήριον αὐτὸ τὸ ἐδῶ, πρὸς τί ν’ ἀπαιτῶνται αἱ δραχμαὶ αὐταὶ, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν οἱ ἀπαιτούμενοι εἰς αὐτὰ ὑπάλληλοι; Καὶ διὰ τί νὰ δαπανῶνται αἱ δραχμαὶ αὗται εἰς τὰ θεραπευτήρια ἐκεῖνα τῶν ἐπαρχιῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι θεραπευτήρια; Εἶναι ἐνταφιαστήρια· καὶ λέγω ἐνταφιαστήρια, διότι δὲν ἔχουν οἱ νοσηλευόμενοι εἰς αὐτὰ οὔτε ὑποκάμισα, οὔτε στρωμνὰς, οὔτε προσκεφάλαια· ὅλον τὸ ὑλικὸν τοῦ θεραπευτηρίου Γαλαξειδίου ποίας ἀξίας νομίζετε, ὅτι εἶναι; Πεντήκοντα δραχμῶν, Κύριοι, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ χαρίσητε τὴν ὑπομονήν σας νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἀναφοράν μου, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθητε ὅτι ἡ θέσις αὐτῶν εἶναι ἀθλιεστάτη. Ἐὰν μοῦ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ τὴν ἀναγνώσω....

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§110ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφορὰν αὐτοῦ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.) Λέγω λοιπὸν ὅτι τὰ θεραπευτήρια αὐτὰ εἶναι πάντη περιττὰ, καὶ ὅτι, ἂν θέλητε νὰ ὠφελήσητε καὶ τὴν ἐπιστήμην καὶ αὐτοὺς, οἵτινες πάσχουν, πρέπει νὰ φροντίσητε, ὥστε τὸ κατάστημα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐδῶ τῶν σιφιλιτικῶν νοσημάτων νὰ δεχθῇ καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀσθενεῖς τοὺς ὑπάρχοντας τώρα. Ἔχω νὰ κάμω μίαν νέαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἀπήντησα εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Λέγει ὅτι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν θεραπευτηρίων καὶ ἐκ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ προκύπτει μία ὠφέλεια ἐκ δραχ. 10,000 σχεδὸν κατ’ ἔτος, καὶ παραξενεύομαι πολὺ εἰς τοῦτο, καθόσον βλέπω μερικὰ κονδύλια ἐδῶ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πραγματικὰ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας, διότι τὰ ἔξοδα ὡς ἐπιτοπλεῖστον τῶν καταστημάτων αὐτῶν στηρίζονται ἐπὶ συμβολαίων. Καταργηθέντος τοῦ ἑνὸς κονδυλίου καθόσον ἀφορᾷ τὸ θεραπευτήριον τοῦ σπυροκώλου ἐν Γαλαξειδίῳ, ἀφηρέθη ὁ μισθὸς τοῦ ἰατροῦ καὶ τὸ ἐνοίκιον τοῦ καταστήματος ἐκ δραχ. 1,200. Κύριοι, τὸ κατάστημα τοῦ θεραπευτηρίου ἐπλήρονε δραχμὰς τεσσαράκοντα κατὰ μῆνα, εἶναι συμβόλαιον τακτικὸν καὶ ἐνοικιάσθη τὸ κατάστημα αὐτὸ ἀπὸ τὸν 8βριον τοῦ 1863. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἠθέλησα νὰ κάμω· ὥστε ἐπληρόνοντο δι’ ἐνοίκιον μόνον 480 δραχ. κατ’ ἔτος.

§111ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγίνετο κατάχρησις;

§112ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὠφέλεια, ὅπως ἀναφέρεται ἐδῶ. Δεύτερον ὅτι ὑπῆρχον εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Γαλαξειδίου τέσσαρες ὑπηρέται, ἐνῷ ἦσαν δύω μόνον ὑπηρέται· τρίτον ὅτι φάρμακα δὲν ἐξωδεύοντο πλέον τῶν 80 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐδῶ δὲ ὑπάρχουν 1,000 δραχμαὶ κτλ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ τοῦ θεραπευτηρίου προκύπτει μόνον ὠφέλεια ἐκ τριῶν χιλιάδων δραχμῶν.

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ προϋπολογισμὸς, ὅσα ἐπραγματοποιήθησαν εἶναι ἄλλα.

§114ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξουν τὰ θεραπευτήρια ἐκεῖνα, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ τὸ ἄλλο· ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο καλὸν νὰ καταργηθῶσι τὰ τοιαῦτα θεραπευτήρια, διατί νὰ διατηρήσῃ τὰ ἄλλα, καὶ νὰ καταργήσῃ μόνον τὸ ἕνα; Εἶμαι λοιπὸν τῆς ἰδέας ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν ἐτῶν ὅπου ὑπῆρξε τὸ θεραπευτήριον αὐτὸ ἐξωδεύθησαν μόνον ἕνδεκα περίπου χιλιάδες. Συμπεραίνων δὲ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξουν αὑτὰ τὰ θεραπευτήρια, διότι δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε.

§115ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀρκετὰ ἐῤῥέθησαν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· δὲν εἶναι καιρὸς, νομίζω, νὰ ἔμβωμεν εἰς ἐπιστημονικὰς θεωρίας περὶ τῶν νοσημάτων. Ἐγὼ ἔρχομαι νὰ ὁμιλήσω ὀλίγα τινὰ εἰς τὴν πρακτικὴν ἐφαρμοζόμενα. Ἄλλοτε ὑπῆρξα πολὺν καιρὸν νομοϊατρὸς, καὶ ἡ σύστασις τῶν νομοϊατρῶν κατὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τῆς Ἀντιβασιλείας ἦτο πολὺ ἀναγκαία καὶ σοφὴ, ἀλλ’ εἶχε καὶ ἐλαττώματά τινα, διότι ἤθελε νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τοὺς νομοϊατροὺς χρέη τοσοῦτον ἐπιστημονικὰ καὶ πρακτικὰ, ὥστε ἦτον ἀδύνατον νὰ ἀναπληρωθῶσι μὲ μίαν ἀντιμισθίαν τόσον γλίσηρον· διὰ τοῦτο τὰ καθήκοντα, τὰ διὰ τοῦ διατάγματος ἐκείνου ἐπιβαλλόμενα, δὲν ἐξεπληροῦντο, ἦτο μία θέσις ἀμεριμνομερίμνης, καὶ ὁ μισθός των ἦτο ἓν ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον μετερχόμενοι τὸ ἐπάγγελμά των. Μολοντοῦτο, ἐπειδὴ μερικαὶ ἀνάγκαι τῆς κοινωνίας ἀπαιτοῦν ὥστε νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἰατρὸς, ὅστις νὰ βεβαιόνῃ μερικὰ πράγματα τῆς ἰατροδικαστικῆς, καὶ ἐπιβλέπῃ εἰς τὰ φαρμακεῖα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, νὰ ἐπιτηρῇ τὰς ἐπιδημίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφύονται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν εἴτε τῆς εὐλογίας εἴτε ἄλλης νόσου, καὶ νὰ δίδῃ βοήθειαν εἰς τὰ μεμακρυσμένα πολίχνια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἰατρόν, νομίζω, ὅτι ἡ ἐπάνοδος τῶν νομοϊατρῶν δὲν ἤθελε βλάψει, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν κατηργήθησαν οἱ νομοϊατροὶ λόγῳ μόνον οἰκονομίας, ἀλλὰ διότι δὲν ἐξεπλήρουν τὰ καθήκοντά των. Ἐὰν ὅμως εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας ὑπαγορεύῃ τὴν κατάργησιν αὐτῶν, ἠμπορῶ νὰ σᾶς προτείνω ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐξισώσῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην, νὰ ἐπιβάλλωνται δηλ. εἰς τὸν νομοϊατρὸν ὑποχρεωτικῶς τὰ καθήκοντα τῆς ἰατροδικαστικῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμοιβῆς, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ ποινικὴ διατίμησις κακῶς ἐφηρμόσθη καὶ τότε εἰς τοὺς νομοϊατρούς. Δὲν θὰ ἔχετε λοιπὸν καμμίαν δαπάνην, ἐξ ἐναντίας δὲ θὰ ἔχετε οἰκονομίαν· ἄλλως, ἐὰν ἔχωμεν 10 νομοϊατρούς, αὐτοὶ πάντοτε θὰ χρησιμεύουν εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ὑγείας· ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν προσκρούομεν παντάπασιν εἰς τὴν οἰκονομίαν, ἂν παραδεχθῶμεν τοὺς νομοϊατροὺς ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ καταστήματα τῶν σπυροκωλιώντων, νομίζω, ὅτι ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἔχει δίκαιον· διότι τῷ ὄντι ἀνεξαρτήτως τώρα τῆς θεωρίας, ἂν ἡ νόσος ᾖναι ἐπικίνδυνος ἢ μολυσματικὴ καὶ κατὰ πόσον, λέγω, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν θεραπευτηρίων δὲν ὠφελεῖ, διότι ἐξωδεύθησαν πολλὰ χρήματα χωρὶς νὰ φέρωσιν ἀποτέλεσμα· διότι ποτὲ εἷς ἀσθενὴς θεραπευμένος δὲν ἐξῆλθεν· ἐξ ἐναντίας ὅμως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς καταργήσεως τῶν θεραπευτηρίων τούτων νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὸ πολιτικὸν νοσοκομεῖον τῶν Ἀθηνῶν, ἠμποροῦσε πολὺ καλὰ καὶ ἡ ἐπιστήμη νὰ ὠφεληθῇ διὰ τῶν πειραμάτων, καὶ ἡ θεραπεία νὰ γείνῃ καλλιτέρα. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν φόβον, ὅτι τὸ μολυσματικὸν τῆς νόσου εἶναι ἐνεργὸν, εἶναι μία ἀπάτη· διότι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι μία ἀπάτη, μολονότι τὸ ἀμφισβητοῦν πολλοὶ ἰατροί, μολονότι εἶναι εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε νὰ μὴ μεταδοθῇ, νομίζετε ὅμως, ὅτι εἰς τὰ νοσοκομεῖα δὲν εἶναι δωμάτια, τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχουν μολυσματικὰ νοσήματα; μήπως ἔχομεν ἰδιαίτερα δωμάτια διὰ τὰ σφηλιτικὰ, ἢ τὰ ἄλλα μολυσματικὰ νοσήματα; ὄχι. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν τούτους εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς ἰδέας νὰ καταργηθοῦν αὐτὰ καὶ νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὸ νοσοκομεῖον τῶν Ἀθηνῶν.

§116ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ λαλήσω, Κύριοι, περὶ ἐπιστήμης, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, ἀλλὰ θέλω σᾶς εἴπει ὀλίγα τινὰ περὶ νομοϊατρῶν, καθόσον συνδέεται τοῦτο μὲ τὴν ὑπηρεσίαν. Οἱ νομοϊατροὶ εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, ἀλλὰ δυστυχῶς ὅπως ὑπάρχουν δὲν ἐξεπλήρωσαν τὴν ἀποστολήν των· ἂν ἀναγνώσητε τὸ καταστατικὸν αὐτῶν, θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχουσι πολλὰ σπουδαῖα καθήκοντα, καὶ ὅμως οὐδὲν ἐξετέλεσαν· τὸ μόνον ἔργον των ἦτο νὰ παρουσιάζωνται τὴν πρωΐαν εἰς τὸν Νομάρχην, καὶ νὰ τὸν ἐρωτῶσι τί ἔχετε νὰ ἐπιθεωρήσωμεν; Σπανίως τινὲς τῶν νομοϊατρῶν ἔκαμνον καμμίαν ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας. Θὰ μὲ εἴπετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκλείψουν ὅλοι; ὄχι· ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα πρέπει νὰ διορίζωνται νομοϊατροὶ ὁποῖοι πρέπει, ἀλλὰ πρέπει διὰ τοῦτο καὶ νὰ πληρώνωνται καὶ καλά, διότι μὲ 150 δραχμὰς δὲν δέχεται κανεὶς καλός· πρέπει λοιπὸν νὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία των εἰς 400 ἢ 500 δραχμὰς (θόρυβος ἀποδοκιμασίας). Μὴ συγχύζεσθε.

§117ΛΑΠΠΑΣ. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν δὲν ἠθελήσατε νὰ δώσητε 50,000 δραχμὰς, καὶ τώρα θέλετε νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς 500 δραχμάς;

§118ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Πολὺ καλά· αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ, ἢ νὰ συστηθοῦν ὅπως πρέπει, ἢ ἄλλως εἶναι περιττοί.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ κονδύλιον;

§121ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποσύρει τὴν γνώμην της.

§122ΤΙΝΕΣ. Διὰ τὴν δαπάνην τῶν θεραπευτηρίων ....

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὰ φῶτα καὶ τὰς γνώσεις τῶν κυρίων ἰατρῶν, μόλα ταῦτα δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμείνουν χωρὶς αὐτὸ τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ἓν ἰατροσυνέδριον· ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταργήσω ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον τὸ ἰατροσυνέδριον τὸ ἐνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὅ,τι ὑπόσχομαι εἶναι νὰ συνέλθουν οἱ Κύριοι βουλευταὶ οἱ ἰατροὶ μετὰ τοῦ ἰατροσυνεδρίου, καὶ ὅ,τι ἀποφασίσουν τὸ δέχομαι.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται τὸ κονδύλιον ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ;

§126ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§127ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἂν δεχθῆτε τὴν δαπάνην αὐτῶν τῶν δύω θεραπευτηρίων, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε καὶ τὴν δαπάνην τῶν θεραπευτηρίων τοῦ Νομοῦ Φθιώτιδος, ἂν τὸ συνέδριον ἀποφανθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται λοιπὸν νὰ προσθέσωμεν καὶ μίαν πίστωσιν δι’ ἓν θεραπευτήριον σπυροκώλου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη. Γίνονται παραδεκτὰ τὰ ἑξῆς κονδύλια ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν 900–3. Προσωπικὸν τοῦ Μαιευτηρίου 2349.—4. Ἔξοδα τοῦ Μαιευτηρίου 4020.—5. Προσωπικὸν δημοσίων λουτρῶν 3367.—7. Δημόσια θεραπευτήρια 82,429.»

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8. Προσωπικὸν ὑγειονομείων 96,621.» Ἡ ἐπιτροπὴ φέρει τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. ΚΕΦΑΛ. 5. ἄρθρ. 3. «Νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ πίστωσις τῶν δραχμ. 3,000, προωρισμένων εἰς μισθοδοσίαν ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ τῶν ὑγειονομείων, διότι ἡ ἐπιτροπή, κατὰ πλειονοψηφίαν, δὲν θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν τῆς δημοσίου ὑγείας τῶν ἐπικρατειῶν, πρὸς τὰς ὁποίας συγκοινωνεῖ ἡ Ἑλλάς. Πρὸς δὲ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ὑπὸ τὸ ἄρθρον τοῦτο σημειουμένη πίστωσις δραχμ. 720 διὰ μισθὸν τοῦ ἀρχιφύλακος τοῦ ὑγειονομείου Πειραιῶς, διότι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ δύνανται λίαν εὐχερῶς νὰ ἐκπληρώσωσιν οἱ φύλακες τοῦ ὑγειονομείου. Κατὰ τὰς παραστάσεις τινῶν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, παρίσταται ἀναπόφευκτος ἡ ἀνάγκη διορισμοῦ ὑγειονομικῶν ὑπαλλήλων εἰς τοὺς λιμένας Κερὶ τῆς Ζακύνθου, Λαρύμνης τῆς Λοκρίδος, Λογκιοῦ καὶ Λάκας Παξῶν, Κιονίου καὶ Καλάμου Ἰθάκης, Μαντουκίου Κερκύρας καὶ Σαμπατικῆς Λεωνιδίου.»

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ τὸ νομίζῃ περιττὸν, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω. Ἀντὶ ἑνὸς φύλακος εἶχα διορίσει δύω μὲ μικρὸν μισθόν· διὰ τοῦτο ἠναγκάσθημεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν ἕνα, ὥστε ἡ κατάργησις τοῦ ἀρχιφύλακος δὲν εἶναι οἰκονομία.

§132ΛΕΟΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ὁ λιμὴν τοῦ Κερὶ εἶναι σπουδαῖος, καὶ ἠμποροῦν νὰ γείνουν πολλὰ καὶ σπουδαῖα λαθρεμπόρια. Ἐκεῖ προσέτι εἶναι καθιδρυμένη μία ἑταιρία πετρελαίου ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν σπουδαιοτάτη· ἂν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αὐτὸν τὸν λιμένα πρέπει νὰ τὸν ἀφήσῃ ἐγκαταλελειμμένον, δὲν λέγω τίποτε.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ἠμποροῦν νὰ προσκληθοῦν οἱ τελωνοφύλακες νὰ ἐκτελέσουν τὴν ὑπηρεσίαν.

§134ΤΙΝΕΣ. Διὰ τοὺς ἄλλους λιμένας;

§135ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπου εἶναι ἀνάγκη θὰ διορισθῶσι τελωνοφύλακες.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπάρχοντος βέβαια.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Ἔξοδα τῶν ὑγειονομείων 11350». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 10. Προσωπικὸν λοιμοκαθαρτηρίων 6720».

§138ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ προστεθῇ εἷς φύλαξ ἀνὰ 35 δραχ. τὸν μῆνα.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑξῆς ἄρθρα ὡς ἔχουσιν. «Ἄρθρον 11. Ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἐν γένει 30,000.—Κεφάλ. 6. Γεωργία, βιομηχανία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ δενδροκομείου Ἀθηνῶν 6,180.—2. Ἔξοδα τοῦ δενδροκομείου 3,610.— 3. Προσωπικὸν τοῦ γεωργικοῦ σχολείου 6,435.—4. Ἔξοδα τοῦ γεωργικοῦ σχολείου 3,850.—5. Προσωπικὸν τοῦ Πολυτεχνείου 30798.—6. Ἔξοδα τοῦ Πολυτεχνείου 7,920.»

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Ὑπότροφοι τοῦ Πολυτεχνείου 14, 000». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει. ΚΕΦΑΛ. ΣΤʹ. ἄρθρον 7. Ἀναγκαῖον κρίνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μνημονεύσῃ ἐνταῦθα, ὅτι, κατὰ τὰς ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν χορηγηθείσας πληροφορίας, ἡ ὑπὸ τὸ ἐδάφ. 1 τοῦ ἄρθρου τούτου πίστωσις τῶν δραχ. 4,000 ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ ἐφεξῆς θέλει χρησιμεύσει ἀποκλειστικῶς εἰς βράβευσιν καὶ ὑποτροφίαν μαθητῶν τῆς τεκτονικῆς καὶ τῆς κατωτέρας σιδηρουργικῆς τέχνης. Τὴν πρόθεσιν δὲ ταύτην τοῦ ὑπουργείου εὑρίσκει ἡ ἐπιτροπὴ σύμφωνον μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, καὶ ἑπομένως πραγματοποιητέαν. Ἄλλως, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ γενῇ χρῆσις τῆς δαπάνης κατὰ τὴν πρόθεσιν ταύτην, ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἀποφανθῇ κατὰ τῆς πιστώσεως ταύτης.»

§141ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι δεκτὴ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑξῆς ὡς ἔχουσιν. «Ἄρθρον 8. Ἐμψύχωσις τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας. 12,400.— 9. Ἐθνικὴ τράπεζα 4320. — Κεφάλαιον 7. Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων 30,291.—2. Ἔξοδα αὐτῆς 14,800».

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 61,497». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει. «ΚΕΦΑΛ. 7. ἄρθρ. 3. «Νὰ προστεθῇ ἡ ἀφαιρουμένη ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ε. ε. πίστωσις διὰ τὴν ἐπὶ ὁλόκληρον τὸ ἔτος μισθοδοσίαν τῶν ἐπιστατῶν τῶν ἐφεξῆς ταχυδρομικῶν γραφείων δραχ. 19,680, ἤτοι τῆς Ναυπάκτου, Πύργου, Ἄργους, Ἀγρινίου, Αἰγίου, Μεγάρων, Καλαβρύτων, Γυθείου, Σπετσῶν, Γαλαξειδίου, Ὕδρας, Κύμης, Ἀμφίσσης, Πύλου, Κυπαρισσίας καὶ Λεβαδείας. Τὴν περὶ τῆς προκειμένης προσθήκης γνώμην στηρίζει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ἀναντιῤῥήτως δὲν προτίθεται ταμιευτικὸν σκοπὸν, ἀλλ’ εἶναι κυβερνητικὸν μονοπώλιον: τοὐτέστιν ἐργολαβία, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἀποκλειστικῶς ἡ Κυβέρνησις λόγῳ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Ἐπιβάλλει δὲ καὶ εἰσπράττει τὰ ταχυδρομικὰ τέλη χάριν ἀποζημιώσεως τοῦ δημοσίου ἀπέναντι τῆς δαπάνης εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ἐκ τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν ἔσοδον ὑπερτερεῖ κατὰ πολὺ τὴν τῆς ὑπηρεσίας δαπάνην, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, προδήλως δὲν ὑφίσταται σχετικὸς λόγος οἰκονομίας. Ἡ δὲ ἀνάγκη τῆς οἰκονομίας, ἥτις ὑπαγορεύει τὴν περικοπὴν τῶν δημοσίων θέσεων, οὐδόλως δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀποτελεῖ, ὡς εἴρηται, κυβερνητικὴν ἐργολαβίαν· ἑπομένως οἱ ἐπιστέλλοντες, ἀφοῦ καταβάλλουσι τὰ ταχυδρομικὰ τέλη, ἅτινα βεβαίως ὑπελόγισεν ὁ νόμος ἀναλόγως τοῦ συνόλου τῆς δαπάνης τῆς ὑπηρεσίας, ἔχουσι δικαίωμα ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως ὅλων τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας παρέχει ἡ πλήρης καὶ ἀκριβὴς ἐφαρμογὴ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀφαιρουμένων τῶν εἰδικῶν τῶν ταχυδρομικῶν γραφείων ὀργάνων, ὁ ὀργανισμὸς ὑφίσταται σπουδαῖον ἀκρωτηριασμόν· ἑπομένως αἱ ἐγγυήσεις αὗται ἐλαττοῦνται, ἂν δὲ ἐκλείπωσιν ὁλοτελῶς· διότι δὲν δύναταί τις νὰ διϊσχυρισθῇ μετὰ λόγου, ὅτι ἀνατιθεμένη ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ὡς πάρεργον εἰς λειτουργοὺς ἀλλοτρίας ὑπηρεσίας, δυνατὸν εἶναι νὰ μὴ ἐκτελῆται μετὰ τῆς ἀκριβείας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἡ ἀσφάλεια τῆς ἀλληλογραφίας. Ἀναμφιβόλως ἡ ἀπαιτουμένη ἀσφάλεια θέλει ἀποβῆ λίαν ἀσθενής. Ὡς τελευταία δὲ συνέπεια θέλει ἐπέλθει ἡ ἐλάττωσις τῶν ταχυδρομικῶν ἐσόδων. Συνεπῶς δὲ πρὸς τὰς ἐκτεθείσας σκέψεις, κρίνει ἁρμόδιον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐφελκύσῃ αὕτη τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ καταλλήλου ὀργανισμοῦ τῶν δημοτικῶν Ταχυδρομείων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία ἐκτελεῖται ὄχι μόνον ἀτελῶς, ἀλλὰ μὲ τρόπον οὐδεμίαν ἐγγύησιν παρέχοντα εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἀλληλογραφίαν.»

§143ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ γραφικὸν λάθος φαίνεται παρελείφθησαν δύω ταχυδρομεῖα, τῆς Στυλίδος καὶ Ἀταλάντης.

§144ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἐπιστάται οἱ ὁποῖοι κατηργήθησαν, διότι δὲν δύναται νὰ διευκολυνθῇ ἡ ὑπηρεσία διὰ τῶν γραμματέων τῶν ἐπαρχείων. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἐπιστάται, οἱ ὁποῖοι εἶναι 20–22.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βέβαια τὸ σπουδαιότερον πρᾶγμα εἶναι ἡ ἀσφάλεια τῆς ἀλληλογραφίας καὶ ἡ ταχεῖα διανομὴ τῶν γραμμάτων. Ὕστερον ἀπὸ τὸ μέτρον, ὅπερ ἐλήφθη, ἀληθῶς ἀπεβάλομεν μερικὰ δίκαια παράπονα. α) ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν οἱ ὑπάλληλοι καὶ β) εἰς ἄλλα μέρη ὅτι δὲν ὑπάρχει πλήρης ἀσφάλεια· ἐπιθυμῶ ἡ ὑπηρεσία νὰ μὴ πάθῃ.

§146Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. ... (θόρυβος).

§147ΛΑΠΠΑΣ. Νὰ πέσουν ὅλα κάτω. (θόρυβος.)

§148ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὅτι νὰ ἐπανέλθουν τὰ ταχυδρομεῖα.

§149ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. .... (θόρυβος).

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται σήμερον νὰ ἐπανέλθουν τὰ καταργηθέντα ταχυδρομεῖα, τίποτε ἄλλο (θόρυβος).

§151ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἡ πίστωσις τῶν καταργηθέντων ταχυδρομείων ἀναβιβάζεται εἰς 19 χιλιάδας τόσας δραχμάς· ὁ Εἰσηγητὴς ἔκαμε λάθος καὶ δὲν ἐσημείωσε καθόλου, οὐχ’ ἧττον τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως ὑπάρχει.

§152ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ζητῶ νὰ διασαφισθῇ, νὰ μὴ διορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, ἀλλ’ ὅλα τὰ καταργηθέντα νὰ ἐπανέλθουν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικά, μολαταῦτα θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐπανέλθουν ὅσα κατηργήθησαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§154ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Δύο λέξεις, Κ. Πρόεδρε.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, Κ. Πρόεδρε, ἐτελείωσεν αὐτό. (θόρυβος). (Ὁ Κ. Σινανιώτης συνδιαλέγεται μετὰ τοῦ Κ. Πρωθυπουργοῦ).

§157ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὡς πρὸς τὰ ταχυδρομεῖα ἡ ἐπιτροπὴ ἐκφράζει καὶ μίαν ἄλλην ἰδέαν, ἡ κυβέρνησις ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της καθόσον ἀφορᾷ τὰ ταχυδρομεῖα τῶν Δήμων, διότι ἡ ὑπηρεσία πάσχει.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔξοδα 14,800 δὲν ἐπαρκοῦν δι’ αὐτὰ, νομίζω.

§159ΙΩ. ΑΛΕΞΙΟΥ. Ἀφ’ οὗ ἀπεφασίσθη ὅλα τὰ κατηργημένα νὰ ἐπανέλθουν, πρέπει ν’ αὐξήσῃ καὶ ἡ πίστωσις.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 61,497» καὶ ἐδῶ πρέπει ν’ αὐξήσῃ.

§161ΤΙΝΕΣ. Καὶ αὐτό.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βέβαια. (Ἐνταῦθα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ Κεφ. 7 τὸ Κεφ. 8 καὶ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, καὶ 5 τοῦ 9 Κεφ. ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6) ἐπισκευαὶ δημοσίων ὁδῶν 50,000 δραχμάς.» «Κατασκευὴ δημοσίων ὁδῶν ἐπίσης.»

§164ΛΑΠΠΑΣ. Εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν δημοσίων ὁδῶν βλέπετε ὅτι ἔχουν 50,000 δραχ. Πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι 250,000 ἐξωδεύθησαν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ δρόμου ἀπὸ τὴν Λεβαδίαν εἰς τὸ Χαλάντρι. Ἐννοεῖ ὅτι αὐτὰ δὲν ἐπαρκοῦν καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἴχνος τοῦ δρόμου ἐκείνου. Ὥστε παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὅλα τὰ χρήματα ὅσα ἐξωδεύθησαν ἐκεῖ, πᾶνε ὅλα χαμένα.

§165ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐσημείωσα ποσὸν μέγα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας.

§166ΛΑΠΠΑΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐναντίοι, φθάνει νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ ὅλον τὸ κράτος· οὐχ’ ἧττον δὲν ἠμποροῦμεν διὰ τὸ καρφὶ νὰ χάσωμεν τὸ πέταλον. Ἂν ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς θὰ πράξῃ ὅ,τι εἶπε, καλὰ, ἄλλως λάβετε μεγάλην πρόνοιαν διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν κάτι τι νὰ κάμωμεν. Δίδομεν διὰ τοὺς ἰατροὺς καὶ διὰ τοὺς ὁδοὺς ὄχι;

§167ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀξιότιμος ὁ Κ. Λάππας, ὅστις θέλει νὰ φέρῃ εἰς πέρας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· καὶ τῷ ὄντι, ἀφοῦ ἡ δαπάνη ἐγένετο καὶ εἶναι μεγάλη, δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον δι’ ὀλίγα ποσά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ λόγος περὶ Λεβαδείας· εἶναι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, εἰς ἃς δὲν ἐκινήθη λίθος ἀπὸ τῆς πεσούσης Βασιλείας. Εἶναι καὶ ἐν Πελοποννήσῳ, ὡς π. χ. ὁ δρόμος τοῦ Λάδωνος ποταμοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. Πρόεδρε, πολὺ καλὰ τὸν δρόμον αὐτὸν, διότι ἐμείνατε ἄλλοτε 20 ἡμέρας ἐκεῖ. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας τοὺς βουλευτὰς τῆς Πελοποννήσου πόσοι θερίζονται, πνίγονται εἰς τὸν ποταμὸν αὐτόν· ἑπομένως αὐτὸς ὁ ποταμὸς ἢ αὐτὴ ἡ γέφυρα πρόκειται νὰ συνδέσῃ δύο Νομοὺς, τῆς Ἤλιδος καὶ Ἀρκαδίας. Ἐπειδὴ πολλάκις ἐγένετο λόγος καὶ πέρυσιν ἀκόμη, ἤθελα παρακαλέσει τὸν Κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ ἐπισπεύσῃ καὶ τὴν κατασκευὴν τῆς γεφύρας αὐτῆς. Ἂς γείνῃ τοὐλάχιστον ἓν σχέδιον, καθόσον καὶ εἰς τὸ σχέδιον προσκόμματα ἀπαιτοῦνται· ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς δὶς καὶ τρὶς ἐζήτησε μηχανικὸν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ μόλα ταῦτα δυσκολίαι ἀπαντῶνται· πληρόνονται τόσοι μηχανικοί· πότε θὰ ὑπάγουν νὰ ἐκτελέσουν αὐτὰ τὰ ἔργα χάριν τῶν ὁποίων τοὺς ἐξεπαίδευσε τὸ ἔθνος ἐν Εὐρώπῃ;

§168ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Βεβαίως ἡ συγκοινωνία, Κ. Πρόεδρε, ὄχι μόνον ἀποδεικνύει τὸν πολιτισμὸν ἑνὸς κράτους, ἀλλὰ διευκολύνει καὶ τοὺς πολίτας. Χαίρω διότι ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβε πρόνοιαν ὅπως ἐξευρεθῶσιν οἱ πόροι διὰ νὰ ἔχωμεν συγκοινωνίαν καλλιτέραν· παρακαλῶ ὅμως τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν ὁ νόμος νὰ μὴν ἔχῃ ὡς βάσιν τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, ἥτις καὶ καταπιεστικὴ ἐθεωρήθη καὶ ἀνεπαρκὴς σχεδόν.

§169ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγω ὅτι ἐζήτησα καὶ πάλιν θέλω ζητήσει ἀξιωματικόν, ἀλλ’ ἡ βραδύτης προέρχεται ἐξ αἰτίας τῶν μετατοπίσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸ σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, προχωροῦμεν· «ἄρθρον 8 ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμάτων 20,000».

§171ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀποξηράνσεων ἑλῶν καὶ τελμάτων, δαπάνη ἡ ὁποία συντελεῖ διττῶς καὶ εἰς τὴν εὐκολίαν τῶν κατοίκων καὶ εἰς τὴν εὐπορίαν τοῦ δημοσίου, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ ἔλασσον τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἐγὼ προτείνω 100,000.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί θὰ γείνῃ; θὰ χρησιμεύσῃ ὡς παρατήρησις αὐτό;

§173ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Ἀνέγερσις φάρων· 80,000 δραχ.»

§175ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ὁ ἱστορικὸς λιμὴν τῆς Πύλου στερεῖται φάρου· εἰς τὸν λιμένα αὐτὸν εἰσέρχονται περίπου τῶν 100 καὶ 200 πλοίων, καὶ ἐν τούτοις τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν ῥίπτονται εἰς τὴν ξηράν, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει φάρος. Τὴν ἀνάγκην αὐτὴν θὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις. Ἤθελον παρακαλέσει λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν διὰ τὴν κατασκευὴν φάρου.

§176ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν.). Ἐξ αὐτοῦ τοῦ σημειουμένου ποσοῦ θὰ γείνῃ.

§177ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δικαίως ἐξετίμησεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην τῶν ἀνεγέρσεων τῶν φάρων, διότι ἡ Τουρκία αὐτή, ἥτις θεωρεῖται ὡς μὴ τοσοῦτον πεπολιτισμένον ἔθνος, δὲν ἄφησε μέρος παράλιον, εἰς ὃ νὰ μὴ ἀνήγειρε φάρον. Εἰς τὴν Τουρκίαν γαλλικὴ ἑταιρεία μεγάλη ἀνέλαβε τὴν ἀνέγερσιν φάρων καὶ φανῶν καὶ φορολογεῖ ὅλων τῶν ἐθνῶν τὰ πλοῖα, ὅσα διέρχονται ἐκεῖθεν. Ἡ Ἑλλὰς μέχρι τοῦδε στερεῖται τοῦ πλεονεκτήματος τούτου· μόνον εἰς τὸν Καφηρέα καὶ εἰς τὰ Κύθηρα ὑπάρχουσι φάροι Αʹ τάξεως, καὶ ὁ τῶν Κυθήρων μάλιστα κατεσκευάσθη ὑπὸ τῶν Ἄγγλων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ ναυτικὴ, ἡ ὁποία νὰ ὑποδείξῃ τὰ μέρη τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φάρων. Ὁ φάρος τοῦ Καφηρέως ἐπέτυχε, καὶ ὅλοι οἱ ναυτικοί μας εἶναι εὐχαριστημένοι, καθὼς καὶ ἐκεῖνος τῶν Κυθήρων, τὸν ὁποῖον ἀπεκτήσαμεν διὰ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπταννήσου. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰς τὸ Τέναρον ἀκρωτήριον, εἰς τὴν Πύλον, εἰς τὸν κάβον Πάπαν τῶν Πατρῶν καὶ εἰς τὰ στενὰ τῆς Εὐβοίας νὰ ἀνεγερθῶσι τοιοῦτοι.

§178ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Περὶ ὅλων αὐτῶν ἔχω πληροφορίας.

§179ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂν τοῦτο φαίνεται εἴς τινας δυσκατόρθωτον ἕνεκα τῆς ὑπερόγκου δαπάνης, ἂς μάθουν ὅτι δὲν θέλει βλαφθῆ τὸ ναυτικὸν, ἐὰν ὑποστῇ καὶ ἕνα μικρὸν φόρον πρὸς συντήρησιν τῶν φάρων τούτων· διότι καὶ τὰ εὐρωπαϊκὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα διέρχονται τὰ παράλιά μας προσορμιζόμενα εἴς τινα τῶν λιμένων μας, εἶναι ὑπόχρεα εἰς τοῦτο, καὶ κατὰ τάξιν θὰ πληρώσουν ὅλα τὸν φόρον τῶν φάρων. Τὰ ταξειδεύοντα τὴν Ἀγγλίαν ἢ τὴν Γαλλίαν πλοῖά μας ὑποβάλλονται εἰς τοὺς φόρους τῶν ἐκεῖ φάρων. Οὕτω πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐδῶ, καὶ ἐντεῦθεν θὰ προέλθῃ μία ὠφέλεια, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν συντήρησιν τῶν φάρων τούτων.

§180Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε. Προκειμένου κύριοι νὰ συνδράμετε τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους ὡς πρὸς τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς αὐτὰ, ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἵνα ληφθῇ ἓν μέτρον δίκαιον καὶ ἓν μέτρον συνετόν· διότι, ἂν αἱ συνδρομαὶ αὐταὶ δὲν γίνουν κατὰ δίκαιον τρόπον, τότε βέβαια θέλομεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν προνόμια, τὰ ὁποῖα φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἦναι κινδυνώδη. Εἶναι εὐχῆς ἔργον, κύριοι, ἂν δυνηθῶμεν νὰ θεραπεύσωμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας· ἀλλ’ ἂν ὑπάρχωσιν ἀνάγκαι, πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὅπως προφθάσωμεν τὰς πλέον κατεπειγούσας· ἡ δὲ συνδρομὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰς διαφόρους πόλεις, ἐπαρχίας, πρέπει νὰ δίδεται μὲ κἄποιαν δικαιοσύνην. Χθὲς, κύριοι, κατεστράφη ἡ νῆσος Κεφαλληνία ἀπὸ τὸν σεισμὸν, καὶ δὲν ἔμεινε καμμία ἑλληνικὴ καρδία, ἥτις δὲν εὐλόγησε τὴν προθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως προλάβῃ, παρηγορήσῃ τέλος πάντων τοὺς δυστυχήσαντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ πάντοτε ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη, ὅτι οὔτε ὑδραγωγεῖα, οὔτε γέφυραι ἔμειναν μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τῶν Τούρκων, καὶ μόλα ταῦτα εἰς πολλὰ μέρη, ὅπου οἱ ἄνθρωποι πάσχουν δι’ ἔλλειψιν ὕδατος, καμμία συνδρομὴ δὲν ἔγεινε. Πέρυσιν ἐψηφίσατε ἕνα νόμον, δι’ οὗ ἐπετρέπετο ὅπως τὰ δημοτικὰ συμβούλια ψηφίζωσι τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων προϊόντων, καὶ μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ ψηφίσματος τούτου νὰ σχηματίζεται ἐπιτροπὴ, νὰ συλλέγῃ τοὺς φόρους καὶ διὰ τούτων νὰ ἐπισκευάζωνται οἱ λιμένες. Τοῦτο ἐγένετο διὰ τὸν λιμένα τοῦ Κατακώλου, τῶν Σπετσῶν, τοῦ Πειραιῶς καὶ καθεξῆς. Ἐπομένως αὐτὸ τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον, διότι διὰ κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν λιμένων πρέπει νὰ δαπανηθῶσιν 600, 700 καὶ 1000 δραχ. ἐπομένως ἡ κατασκευὴ, ἡ κάθαρσις, ἡ ἐπισκευὴ πρέπει νὰ γίνωνται κατ’ ἔτος, διότι, ἂν ἐφέτος κάμνουν κἄτι τι καὶ αὔριον δὲν ἐξακολουθήσῃ, ὅλα τὰ χρήματα πᾶνε χαμένα. Ἀφοῦ λοιπὸν ὑπάρχουν τὰ μέσα πρὸς εὕρεσιν τῶν πόρων καὶ κάθαρσιν τοῦ λιμένος τῆς Ζακύνθου, νομίζω ὅτι τὸ κεφάλαιον τοῦτο πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν βοηθειῶν· διότι, κύριοι, ἕκαστος δυνάμενος, ὡς ἀνήκων εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ν’ ἀποκτήσῃ θέλει σύρει πρὸς ἑαυτὸν ὅλας τὰς βοηθείας, τὰ δὲ ἄλλα μέρη νὰ τὰ ἀφίνῃ εἰς τὴν δυστυχίαν. Ἀλλὰ τοῦτο οὔτε πολιτικὸν εἶναι οὔτε συμφέρον. Ἀφοῦ λοιπὸν σᾶς ἀπέδειξα ὅτι πέρυσιν ἐψηφίσατε νόμον, δι’ οὗ δύναται νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος τῆς καθάρσεως τοῦ λιμένος τῆς Ζακύνθου, σᾶς λέγω ὅτι θὰ προτείνω νὰ μετατεθῇ τὸ κεφάλαιον τοῦτο εἰς τὸ κεφάλαιον «βοήθειαι». Ἐδῶ βλέπω μίαν παρατήρησιν, ἣν ἐθεώρησα λίαν σπουδαίαν· εἰς συνδρομὴν πρὸς τὸν δῆμον Μεσολογγίου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως 5,000· φυσικῷ τῷ λόγῳ, κύριοι, γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐπανάστασις ὅταν ἐτελείωσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι εἰς τὸ Μεσολόγγιον δὲν ὑπῆρχεν οὔτε τὸ πρῶτον χῶμα τῆς ἐπιφανείας· οἱ ἄνθρωποι λοιπὸν ἔπρεπε ὁλόκληρον τὴν καταστροφὴν αὐτὴν νὰ τὴν διορθώσωσι· δὲν ἠδύναντο φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ προφθάσουν εἰς τὰς ἀνάγκας· λοιπὸν ἀνάγκη ὕδατος. Ἀλλὰ νομίζετε εἰς χίλια μέρη τοῦ κράτους δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη; Νομίζω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι εἶναι δίκαιον αἱ πεντήκοντα χιλιάδες νὰ μετατεθῶσιν εἰς τοῦτο τὸ μέρος, καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς συνδρομὴν διὰ διαφόρους ἀνάγκας τοῦ κράτους, ἢ διὰ τὰ ὑδραγωγεῖα, εἰς μίαν τέλος πάντων ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας. Ἐπαναλέγω, κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν τόπων ἡ κυβέρνησις τὰς ἐπιβλέπει, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω πάλιν, τὰ κατ’ ἐξαίρεσιν προνόμια πρέπει ν’ ἀποκρουσθῶσιν· ἀρκετὰ προνόμια ἐδόσαμεν εἰς τὴν νῆσον Ζακύνθου, Νομαρχεῖον, δικαστήρια καὶ τέλος ὅλα τὰ ἀναγκαιοῦντα.... Ἔχουν δικαστήρια, ἔχουν τελωνεῖα, ἔχουν ὅλας τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν εὐκολίαν των. Ἀλλὰ πιστεύετε, κύριοι, ὅτι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τίποτε; Ἄλλαι ἐπαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσιν 100,000 ἄνθρωποι, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν ἀπὸ τὰς πρωτευούσας τῶν δικαστηρίων πλέον τῶν 20 ὡρῶν καὶ μεταξὺ τῶν σημείων τούτων δὲν ὑπάρχει ὁδὸς, καὶ ἔχουν πλείστας ὅσας ἀνάγκας ἄλλας, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα σιωπῶσιν· εἰς τὸν τόπον ὅμως ἐκεῖνον εἶχον αἱ ἀρχαὶ ἐγκαθιδρυθῆ ἐπὶ τῆς προστασίας, καὶ εἴπομεν νὰ μὴ δυσκολεύσωμεν τὸν τόπον, ἀλλ’ ἕως ἐκεῖ πρέπει νὰ ἀρκεσθῆτε. Πρέπει νὰ ἐπιβάλετε φόρους ἵνα διορθώσητε τὸ μέρος ἐκεῖνο· πρέπει νὰ μάθετε ὅτι τὰ ἰδικά μας τὰ χωριὰ δὲν ἔχουν νερὸ νὰ πίουν. Δὲν λέγω ὅτι ἂν τὸ δημόσιον ταμεῖον εἶχε πόρους, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα· δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἱκανοποιουμένην εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας της, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω ὅπως τὸ κεφάλαιον περὶ καθάρσεως τῶν λιμένων μετατεθῇ εἰς τὸ κεφάλαιον «βοήθειαι πρὸς τοὺς δήμους· ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ δικαίαν τὴν πρότασίν μου, ἂς τὴν ἐγκρίνῃ.

§181ΦΩΣΚΑΡΔΗΣ. Ὅταν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἀνῆλθε τὸ βῆμα, ἤρχισε προοιμιάζων νὰ ὁμιλῇ περὶ προνομίων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦμεν νὰ μᾶς δώσουν· ἡμεῖς οὐδέποτε ἐζητήσαμεν προνόμια, οὔτε ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου πρέπει νὰ δίδωνται προνόμια κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐπειδὴ κατ’ οὐδένα λόγον διαφέρομεν ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ὅ,τι ἐξέπληξε τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, προκειμένου περὶ Ζακύνθου, ἦτο, διατὶ ἡ κυβέρνησις ἐσημείωσεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὅλον τὸ κονδύλιον περὶ καθάρσεως λιμένων ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν Ζάκυνθον, καὶ ἐδῶ ἔσφαλεν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, ἐπειδὴ δὲν τὸ ἀνέγνωσεν ὁλόκληρον, ἀλλὰ διὰ τὴν Ζάκυνθον, Λευκάδα καὶ διὰ τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἡ βοήθεια τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἤθελε νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν διὰ τὴν κάθαρσιν τοῦ λιμένος της ἦτο δικαία, δὲν ἦτο προνομιοῦχος ἡ εὐτελὴς αὐτὴ βοήθεια, τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἐνόμισε καλὸν νὰ δώσῃ πρὸς κάθαρσιν διαφόρων λιμένων τῆς Ἑλλάδος· εἶναι δικαία ὡς πρὸς τὸν λιμένα μας, δὲν ἠξεύρω διὰ τοὺς ἄλλους, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξάγονται πολλὰ προϊόντα καὶ εἰς τὸν ὁποῖον πολλὰ πλοῖα καταφεύγουν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς παραμελήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἄφησεν ἡ Ἀγγλικὴ προστασία ἤρχισε νὰ καταστρέφεται καὶ νὰ χάνεται. Κατὰ τὴν εὐτυχῆ ἐποχὴν τῆς ἑνώσεως ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἰδοῦσα πόσον ὠφέλιμος ἦτο αὐτὸς ὁ λιμὴν καὶ πόση ζημία ἤθελε προέλθει εἰς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, ἂν ὁ λιμὴν ἐπὶ πολὺ δὲν ἐκαθαρίζετο, ἔσπευσε νὰ στείλῃ βορβοροφάγον πρὸς κάθαρσιν τοῦ λιμένος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ Βουλὴ συνειδυῖα αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἐψήφισε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰς 50,000 οὐχὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον ἀποκλειστικῶς, ἀλλὰ δι’ ὅλα τὰ μέρη, ὅπου παρουσιάζεται τοιαύτη ἀνάγκη. Συμπεριελήφθη καὶ ὁ λιμὴν τῆς Ζακύνθου εἰς τοῦτο, ἀλλὰ δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν ἐξωδεύθη οὔτε λεπτόν· ἐγὼ ἤμην ἐκεῖ, ἡ βορβοροφάγος ποσῶς δὲν εἰργάσθη. Ἐφέτος ἡ κυβέρνησις δικαίως, νομίζω, οὐχὶ ὅπως μᾶς δώσῃ προνόμιον ἢ ὅπως χαρισθῇ εἴς τινα, ἀλλ’ ὅπως ἐκπληρώσῃ δικαίαν πρᾶξιν ἐπανέφερεν αὐτὸ τὸ κονδύλιον· τώρα ἡ Βουλὴ ἂς ἐκτιμήσῃ τὴν αἰτίαν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξοδευθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἂν νομίζῃ ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν ὀλίγων δραχμῶν μᾶς δίδεται ἓν προνόμιον, τότε ἂς τὸ διαγράψῃ· ἂν δὲ νομίζῃ ὅτι εἶναι δικαία ἡ αἴτησίς μας, αὕτη τότε ἂς τὸ παραδεχθῇ.

§182ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, μὲ ἀπορίαν μου εἶδον τὸ κονδύλιον τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρὸς καθάρισιν λιμένων, καὶ ὑπέθεσα ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἐξήγησιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, παρέλειψε τὸ καθῆκόν του, διότι, ἂν ἐγνώριζεν ἡ κυβέρνησις τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν λιμένων, δὲν ἤθελε περάσει τὸ κονδύλιον αὐτό. Διαβεβαιῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς Ζακύνθου καὶ Λευκάδος, ὅτι μὲ τὰς 50000 οὔτε βῆμα δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ πράξωσι πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ λιμένος των. Ἡμεῖς, κύριοι, εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐφροντίσαμεν νὰ ὑποβάλωμεν νόμον, τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ λιμένος Σπετσῶν, καὶ τότε ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων καὶ εἰσαγομένων, καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου ἀνέβη εἰς 50,000 δραχ. Ἐφέτος ἤρχισεν ἡ ἐργασία μὲ πολλὰς δυσκολίας· ὅλα τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν λιμένων εἶναι αὐτὰ, δύο βυθοκόροι· ἡ μία ὑπάρχει εἰς τὴν Χαλκίδα καὶ μένει ἄχρηστος, διότι αὐτὰ εἶναι ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται μὲ βαρεῖαν ἐργασίαν καὶ ἀπαιτοῦν μεγάλην δαπάνην ἐπισκευῆς κατ’ ἔτος· τὴν ἄλλην ἐλάβαμεν ἡμεῖς, καὶ ἅμα ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι ἀμέσως ἡ βυθοκόρος ἔμεινεν ἄχρηστος· ἐξωδεύσαμεν 8,000 δραχμάς, ἐφέραμεν μηχανικὸν καὶ τὴν ἐπεσκευάσαμεν, ὅλαι αἱ κάνθαροι, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις εἶναι 4. Δύω ἔχομεν εἰς Σπέτσας, ἡ ἑτέρα ὑπάρχει εἰς τὴν Χαλκίδα καὶ ἑτέρα εἰς Πόρον. Ἵνα κατασκευασθῶσιν ὄργανα πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ λιμένος ἀπαιτοῦνται 500,000 δραχμαί, ἡ βυθοκόρος κοστίζει 200,000 δραχμὰς, ἀπαιτοῦνται ῥυμουλκὰ ἀτμόπλοια μικρὰ τὰ ὁποῖα νὰ ῥυμουλκοῦν τοὺς κανθάρους, καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν παρὰ τὸν Βελισσάριον καὶ τὸν Καρχαρίαν, ὁ ὁποῖος εἶναι πολυδάπανος καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμῃ τὸν ῥυμουλκόν Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι μὲ 50,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐνέγραψεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμωμεν ἔναρξιν καὶ κάθαρσιν λιμένος, καὶ ὁ λιμὴν τῆς Ζακύνθου εἶναι λαμπρὸς λιμὴν, ἔχει τὸν βραχίονα ἕτοιμον, δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ κἀνὲν ἄλλο ἔξοδον· ἀλλὰ πρῶτον πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἑτοιμάσῃ κανθάρους, νὰ ἑτοιμάσῃ βυθοκόρους καὶ νὰ ἀγοράσῃ δύο ἢ τρία ῥυμουλκὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα νὰ στείλῃ εἰς τοὺς λιμένας, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ καθαρίσῃ· καὶ πρὸς τοῦτο, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ὑπάρχουν πολλὰ τοιαῦτα ἀτμόπλοια μικρὰ καὶ δύνανται ὅλοι οἱ δῆμοι ὅσοι ἐπιβάλλουν φόρους διὰ τοὺς λιμένας των νὰ δώσουν ἀπὸ 10,000 δραχμὰς διὰ νὰ ἀγορασθοῦν δύω ἢ τρία τοιαῦτα ἀτμόπλοια. Καθόσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ἐπισκευὴν τῶν κανθάρων, τῶν βυθοκόρων καὶ τῶν μικρῶν ἀτμοπλοίων, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔξοδον· διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἐξοδεύσει 17,000 δραχμὰς καὶ δὲν μᾶς ἐπλήρωσεν οὔτε διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ῥυμουλκοῦ, οὔτε τὴν ἐπισκευὴν τῆς βυθοκόρου, οὔτε τῶν κανθάρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι εἰς Σπέτσας καὶ ὅπου ἡ ἐργασία προχωρεῖ ὡραῖα, ἡ δὲ κυβέρνησις ὡς πρὸς τὰ ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδοσεν ἡμεῖς τὴν εὐχαριστοῦμεν καὶ δὲν ζητοῦμεν περισσότερον· πρέπει λοιπὸν ὅσοι ἔχουν λιμένας εἰς τὸν τόπον των νὰ πάρουν αὐτὸν τὸν νόμον περὶ λιμένων καὶ νὰ ἐπιβάλουν φόρον, διότι μὲ 50,000 δραχμὰς οὔτε ἔναρξιν δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν τοῦ ἔργου· διότι κοστίζει 20 δραχ. τὸ μέτρον τὸ κυβικὸν τῆς ὕλης τὴν ὁποίαν βγάζουν, καὶ ἀπαιτοῦνται ἑκατομμύρια. Ταῦτα πρέπει νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι βουλευταὶ καὶ νὰ μὴ νομίζουν, ὅτι τοὺς χαρίζει τίποτε ἡ κυβέρνησις, οὔτε θὰ κάμωσιν ἔναρξιν ποτέ. Ἐγὼ, κύριοι, σᾶς εἶπον τὴν ὑπόθεσιν ποῦ ἵσταται καὶ νομίζω, ὅτι ἡ κυβέρνησις πρέπει, ἂν θέλῃ, νὰ προμηθευθῇ τοιαῦτα ἐργαλεῖα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν λιμένων, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς αἱ γέφυραι καὶ ὁδοὶ εἰς τὴν ξηράν.

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Τὸ κεφάλαιον αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς, πρόκειται περὶ πολλῶν λιμένων, διότι εἶναι τινὲς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην μικρῶν ἐξόδων. Εἰς τὸν Πόρον ἐδόσαμεν συνδρομὴν καὶ ἐκαθαρίσθη ἡ εἴσοδος τοῦ λιμένος, τὸ αὐτὸ καὶ εἰς ἕτερα μέρη.

§184Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐννοῶ, ὅτι ἡ βοήθεια αὕτη πρέπει νὰ καταβληθῇ δι’ ἀνάγκας πρακτικωτέρας. Ἂν, ὡς λέγουν, αἱ βοήθειαι, τὰς ὁποίας θέλετε νὰ δώσητε εἰς ὅλους τοὺς λιμένας, εἶναι 50,000 δραχμαὶ, τοῦτο εἶναι μικρόν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὸ κεφάλαιον αὐτὸ νὰ μετατεθῇ ἀλλοῦ, ὅπως φέρῃ πρακτικώτερα ἀποτελέσματα, καὶ νὰ μὴ σημειῶμεν εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς κατ’ ἐπιφάνειαν πράγματα, διότι ἄλλως πρὸς τί τὸ κονδύλιον «Κάθαρσις λιμένων;» Ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ πλὰξ τοῦ Μωϋσέως, διότι ἅπαξ ἐγράφη.

§185ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει ν’ ἀναιρέσω τινὰς παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται, ὅτι δηλ. τὸ κονδύλιον αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Ζάκυνθον, καὶ τοῦτο εἶναι πλεονέκτημα διὰ τὴν Ζάκυνθον.— Σᾶς λέγω, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς μικρᾶς αὐτῆς βοηθείας ὁ λιμὴν τοῦ Πόρου ὠφελήθη καὶ ἤδη τὰ πλεῖστα ἀτμόπλοια διέρχονται. Αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ ὀρεινὰ μέρη, ὥστε νὰ τὸ θεωρῆτε ὡς πλεονέκτημα· εἶναι μικρὰ βοήθεια, ἣν φέρομεν διὰ τὰς παρουσιαζομένας μικρὰς ἀνάγκας. Ἔπειτα ὁ νόμος τῶν λιμένων, ὃν ἀνέφερον, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, διότι ἐκεῖ ἐφηρμόσαμεν τὴν ἀφομοίωσιν τὴν φορολογικήν, καὶ ἀπὸ τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας, ἀφηρέσαμεν ὅλα τὰ μέσα, καὶ ἀφήσαμεν ὅλα τὰ βάρη, καὶ σχεδὸν εἶναι σήμερον χρεωκοπημένη, μὴ δυναμένη νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχει· λαμβάνει τὸ δημόσιον διὰ τοὺς φόρους 18% ἀπὸ τὰ ἐξερχόμενα καὶ δὲν ὑπάρχει ποῦ νὰ ἐπιθέσωμεν καὶ ἄλλους, ὥστε νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς νεωτέρας ἀνάγκας.

§186ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά.

§187ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ ποίαν σχέσιν ἔχουν. Θέλετε νὰ ἐπιβάλλετε φόρους εἰς τοὺς δημότας διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ἐπιτοπίους, δικαιώματα λιμένων κτλ. Δὲν γίνεται, διότι οἱ δῆμοι τῆς Ἑλλάδος, κύριε Πετιμεζᾶ, ἔχουν τὰς ἐπιτοπίους προσόδους καὶ τὰς δημοτικὰς μόνον ἀνάγκας, ἐνῷ ἡ κυβέρνησις ἠξεύρετε τί ἔκαμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον; παρῄτησεν εἰς βάρος τῶν δήμων τὰς δημοτικὰς καὶ τὰς ἐπαρχιακὰς ἀνάγκας καὶ ἀφῄρεσεν οὕτως ὅλα τὰ εἰσοδήματα. Ποῦ νὰ ἐπιβάλετε φόρους τώρα; Οἱ δρόμοι εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι εἰς βάρος τῶν δήμων, ἡ συντήρησις τοῦ φωτισμοῦ κλπ. Καὶ ταῦτα ἔκαμον πρίν, ὅτε ὅμως εἶχον καὶ τὰ εἰσοδήματα· τώρα ὅμως τοῖς ἀφῃρέσατε τὰ εἰσοδήματα καὶ ἀφήσατε ὅλα τὰ βάρη. Διὰ τοὺς λιμένας Ζακύνθου καὶ Λευκάδος οὐδὲν ἐξωδεύθη· πρέπει πάντοτε ὅμως νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν διὰ τὰς παρουσιαζομένας μικρὰς ἀνάγκας.

§188ΚΥΡΙΑΚΟΣ (προεδρεύων). Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν πίστωσιν τῶν 50,000 δραχμῶν;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς Κρεστενίτης).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Σχέδια πόλεων 70,898» Βοήθειαι:

«Γενικαὶ··············· 28,000»

«Ἰδιαίτεραι············ 128,000»

§191ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἑβδομῆντα χιλιάδες. Πληρόνομεν 43 χιλιάδας εἰς τὰς μεγαλοδωρίας τῆς Ἑπτανήσου· διὰ βαθμὸν ἑνὸς ἀρχαίου συνταγματάρχου, διὰ μίαν χήραν ἑνὸς ἀγωνιστοῦ, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω· δι’ ἕνα γέροντα ὑπάλληλον ἐργαζόμενον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν 1000 δραχ. κατ’ ἔτος, διὰ τὸ πτωχοκομεῖον 2400, δι’ ἔκτακτα ἔξοδα κλπ. Τὸ ποσὸν τῶν βοηθημάτων εἶναι ὀλίγον, πρέπει νὰ προστεθῇ τι, διότι τώρα ἔχομεν μερικὰς περισσοτέρας ἀνάγκας· ὑπάρχουν τὰ δυστυχήματα τῆς Κεφαλληνίας, ὑπάρχουν αἱ πρόσφυγες ἐνταῦθα οἰκογένειαι τῶν Κρητῶν καὶ πλεῖστα ἄλλα τοιαῦτα μικρὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν. Προτείνω νὰ αὐξηθῇ κατὰ 10,000.

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία 370,000

Βοήθειαι προσφύγων············ 90,000»

§194ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Παιδείας. — Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 παρὰ 20.