1867.02.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

Τῆς 22 Φεβρουαρίου 1867.

(Τετάρτη).

Ὥρα 1/2 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτε ἐκάμαμεν ἕνα νόμον περὶ ἀντιβασιλείας· γνωρίζετε καλῶς ὅτι, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ λάβῃ ὑπηρεσίαν ἐν Ἑλλάδι χωρὶς πρῶτον νὰ γίνῃ Ἕλλην· ἑπομένως σᾶς ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐγγραφῆς τοῦ θείου τοῦ Βασιλέως ὡς Ἕλληνος. «Ὁ ἀδελφὸς τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Δανίας, πατρὸς τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων Ἰωάννης Σλέσβικ Ὁλστάϊν Σύνδερβουργ Γλύκςβουρ πολιτογραφεῖται Ἕλλην.»

§4ΠΟΛΛΟΙ. Δεκτόν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ὁ Πέτρος Βαρβιτσιώτης ἀναφέρων τοὺς πρὸς τὴν πατρίδα πολυειδεῖς ἀγῶνάς του, ἐξαιτεῖται τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου. Αἴτησις θεραπείας Ἰωάννου Τρικαλίτου, στρατιώτου συνταξιούχου, ὑπηρετήσαντος τὴν πατρίδα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐπαναστάσεως. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Κ. Ζαΐμης καὶ λοιποὶ Βουλευταὶ Καλαβρύτων ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον ἐν τῇ πόλει Καλαβρύτων. Πρότασις Νόμου Ἀντωνίου Μαυρομιχάλη. «Ἄρθρον μοναδικόν. Συσταίνεται πρωτοδικεῖον εἰς Οἴτυλον, ἔχον περιφέρειαν τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν Οἰτύλου καὶ τὴν τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ τὴν τῶν Κυθήρων.»

§8ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Συγχωνεύομεν τὴν πρότασίν μας μὲ αὐτήν.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχει ἐκκρεμὲς εἰς τρίτην συζήτησιν, νομίζω, τὸ νομοσχέδιον περὶ ζωοκλοπῆς· ἐμελέτησα ὅσον ἠδυνήθην ἐπιμελέστερον τὸ νομοσχέδιον αὐτό· μοὶ ἐφάνη ὅτι ἐμπεριέχει διατάξεις τινὰς λίαν καταπιεστικάς, ὡς πρὸς τὰ μέρη μάλιστα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ζωοκλοπὴ δὲν ἐνεργεῖται, καὶ τοιαῦται κυρίως εἶναι τὰ συμβόλαια. Τὰ συμβόλαια θέλουν δυσκολεύσει πολὺ τὴν ἀγοραπωλησίαν τῶν ζώων καὶ θὰ προξενήσουν ζημίας καὶ θ’ ἀποκαταστήσουν πολλάκις ἀκατόρθωτον τὴν πραγματοποίησιν αὐτῆς τῆς ἀγοραπωλησίας, ὅταν γίνεται αὕτη, π. χ. ἐν πανηγύρεσι, διότι ἡ ἀγοραπωλησία τότε εἶναι εἰς πολὺν ἀριθμόν, ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον εἷς, δέκα, εἴκοσι συμβολαιογράφοι νὰ ἐπαρκέσουν. Γνωρίζω πανηγύρεις καθ’ ἃς πωλοῦνται τὴν ἡμέραν 1000 καὶ 2000 ζῶα· ἑπομένως 1000 καὶ 2000 συμβόλαια εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν· ἄλλως τὸ σύστημα αὐτὸ κατὰ τὴν πεποίθησίν μας δὲν συντελεῖ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐπιδιώκουν, τοῦ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ζωοκλοπήν. Νομίζω λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο δι’ ἑνὸς ἄλλου ἁπλουστέρου, καὶ ἀκούσατέ το. Εἶναι, Κύριοι, αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ὅσον ἠδυνήθην ἐμελέτησα καὶ τὰς ὁποίας ὑπέβαλα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐμελέτησεν αὐτὰς μαζὺ μὲ τὰς ἄλλας, ἵνα ἐκλέξῃ τὸ καλλίτερον σύστημα. Κατ’ ἐμέ, ἀρκεῖ τὰ μεγάλα ζῶα, ἐπειδὴ περὶ αὐτῶν πρόκειται, περὶ τῶν μικρῶν βεβαίως δὲν πρόκειται, ἀρκεῖ τὰ μεγάλα ζῶα νὰ σφραγίζωνται κατὰ πρῶτον εἰς τὸν τόπον τῆς πρώτης ὑπάρξεώς των ἢ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς των. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχω ἓν ζῶον· τὸ ζῶον αὐτὸ χρεωστῶ νὰ παρουσιάσω εἰς τὸν δήμαρχον κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον δέχεται ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν παρουσιάζω· ὁ δήμαρχος ἐγγράφει τὸ ζῶον εἰς ἓν βιβλίον διπλοτύπων καὶ σφραγίζει αὐτὸ μὲ μίαν σφραγῖδα· μοὶ δίδει ἀπόσπασμα τοῦ διπλοτύπου, ἐγὼ λαμβάνω τὸ ζῶον καὶ ἀναχωρῶ. Ἐὰν τὸ ζῶον αὐτὸ πρόκειται νὰ τὸ πωλήσω ἢ νὰ τὸ χαρίσω ἐντὸς τοῦ δήμου, εἶναι περιττὴ ὅλως διόλου ἡ νέα σφράγισις· δίδω τὸ ζῶον μετὰ τοῦ διπλοτύπου· ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ τὸ πωλήσω ἐκτὸς τοῦ δήμου, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη, καὶ θέλω ἐξηγηθῆ ἐν καιρῷ διατί, ὅτι πρὸς τὴν παράδοσιν τοῦ διπλοτύπου νὰ ἐπέρχεται καὶ νέα σφράγισις. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, Κύριοι, ἐλλείπουν τὰ συμβόλαια καὶ οἱ συμβολαιογράφοι, καὶ δι’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ἀσφαλίζεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀσφαλισθῇ· κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ζωοκλοπή, διότι ἐντὸς τῆς κοινωνίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ζῶον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἔχῃ τὴν ἀπόδειξιν τῆς νομίμου αὐτοῦ ὑπάρξεως, ἥτις θὰ ᾖναι ἡ σφραγίς· ἑπομένως θὰ ὑποκύπτῃ ἡ ἔλλειψις εἰς τὰ ὄμματα ὅλων, καὶ ὅλη ἡ Ἑλλὰς θὰ ᾖναι μάρτυς τοῦ ἐγκλήματος. Ἡ σφράγισις τῶν ζώων εἶναι τὸ δημόσιον οὕτως εἰπεῖν τεκμήριον καὶ ἡ δημοσία οὕτως εἰπεῖν ἀπόδειξις, τὸ ὑποπῖπτον ἀμέσως εἰς τὰς αἰσθήσεις ὅλου τοῦ κόσμου, ὅτι τὸ ζῶον αὐτὸ νομίμως κατέχεται ἀπὸ ἐκεῖνον παρὰ τοῦ ὁποίου κατέχεται. Αὐτὴ, Κύριοι, εἶναι ἡ ἰδέα τὴν ὁποίαν ἔχω ὡς πρὸς τὰ ζῶα τὰ κλεπτόμενα· ὡς πρὸς τὰ ζῶα τὰ φονευόμενα ὅμως νομίζω πῶς πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐσυζητήθη μεταξὺ ἐμοῦ μάλιστα καὶ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ληστείας, τὸ σύστημα τῆς ἀποζημιώσεως, διότι, καθὼς ἐῤῥέθη καὶ τότε, οἱ ζωοκτόνοι δὲν ἔχουν ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τὴν ἐκδίκησιν ἢ τὴν ζημίαν τῶν κυρίων τῶν ζώων· ἐὰν λοιπὸν ὁ κακοποιὸς αὐτὸς ἄνθρωπος, ὅστις θέλει νὰ βλάψῃ τὸν συμπολίτην του, γνωρίζῃ, ὅτι δὲν φθάνει εἰς τὸν σκοπόν του, διότι τὸ ζῶον θέλει ἀποζημιωθῆ, ἡ ζωοκτονία θέλει παύσει καθὼς ἔπαυσε καὶ ἡ δενδροτομία ὅπου ἐγίνετο ἄλλοτε, καὶ ἐγίνετο, Κύριοι, εἰς μέγιστον καὶ ἐπιζημιώτατον βαθμόν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν μεταβολῶν ἀπαλλάττομεν τοὺς πολίτας, ἐκείνους μάλιστα εἰς τοὺς ὁποίους ἰδίως ἡ ζωοκλοπὴ λαμβάνει χώραν, καὶ ἀσφαλίζομεν τοὺς οἰκοκυρέους, διότι, κύριοι, εἰς πολλὰ μέρη ἡ ζωοκλοπὴ ἔχει τόσον μεγάλα τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, εἶναι τόσον ἐπαισθητὴ, ὅσον εἶναι καὶ ἡ ληστεία· ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, κύριοι, τῶν ὁποίων ἡ περιουσία κινδυνεύει ὁλόκληρος, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ζῶα, ἢ ὅσοι ἔχουν τὰ χάνουν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, παρακαλῶ ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τῶν ἐκκρεμῶν νομοσχεδίων, ἐπειδὴ εἶναι ἓν ἢ δύω, νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ αὐτῆς τῆς τροπολογίας, καὶ ἑπομένως νὰ συζητήσωμεν ὅλα ὁμοῦ.

§10ΜΠΟΥΤΟΣ. Περὶ ζωοκτονίας ὑπάρχει πρότασις· νὰ τυπωθῇ καὶ αὐτή.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Μανουσάκης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§12ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Πρὸ δέκα περίπου ἡμερῶν ἐν τῷ χωρίῳ Δούλουκα τῆς ἐπαρχίας Ἄργους συνέβησαν συγκρούσεις μεταξὺ ἑνὸς στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος, συνοδεύοντος τοὺς εἰσπράκτορας τοῦ δημοσίου, καὶ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου αὐτοῦ· παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὡς ἁρμόδιον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, πόθεν προῆλθον αἱ συγκρούσεις αὗται, διὰ ποῖον λόγον ἐγένοντο, καὶ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§13ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν.). Αὔριον.

§14ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Διότι ὑπάρχουν μερικὰ πράγματα διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι πηγαίνουν καὶ ληστεύουσι τὸν κόσμον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς αὔριον θὰ ἀπαντήσῃ. Ἄρχεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Συζήτησις τῶν νομοσχεδίων περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 250,000 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ 1866. Αʹ. συζήτησις. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1865 τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· τρίτη συζήτησις. Ἄρθρον μόνον. «Κυροῦμεν τὰς διὰ τῶν ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 10 καὶ 31 Μαρτίου 1886 τριῶν Β. Διαταγμάτων χορηγηθείσας ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως 1865 ἐκ δραχμῶν 235,162, 02 κατατασσομένας εἰς τὰ διάφορα κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, κατὰ τὸν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ προσηρτημένον πίνακα. Ὁ παρὼν νόμος ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ παρ’ Ἡμῶν σήμερον κυρωθείς, δημοσιευθήτω διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκτελεσθήτω ὡς νόμος τοῦ Κράτους». Ἡ Βουλὴ παραδέχεται;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§19ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει παρατηρήσεις. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ἕπεται· Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπή. «Λαβοῦσα ὑπὸ ὥριμον σκέψιν τὴν ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1866 ἔκθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, δι’ ἧς ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν κύρωσιν τριῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 1865 ἔτους, χορηγηθεισῶν διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ Β. ταῦτα Διατάγματα, ἐκδοθέντα διὰ τὰ ἐφεξῆς ποσὰ, καὶ εἰς ἀναπλήρωσιν διαφόρων κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ διὰ τὸ ἔτος 1865 νομοθετηθέντος προϋπολογισμοῦ. ά) Τὸ ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 1866, δι’ οὗ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ διὰ τὸ ἔτος 1865 προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου ἐχορηγήθη πίστωσις ἐκ δραχμῶν 31,262 καὶ 2 0/0, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ κεφάλ. 7, ἄρθρον 8 «ἀπόδοσις διεθνῶν ταχυδρομικῶν τελῶν» εἰσπραχθέντων διὰ λογαριασμὸν ἀλλοδαπῶν ταχυδρομείων. βʹ) Τὸ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1866, δι’ οὗ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείου ἐχορηγήθη ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 60,000, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ Κεφ. Δʹ. ἄρθρον 6 «ἀποζημιώσεις μαρτύρων». γʹ) Τὸ ἀπὸ 31 Μαρτίου 1866, δι’ οὗ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείου ἐχορηγήθη ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχ. 144,000, καταλογιζομένων ὡς ἑξῆς·

Ἡ ἐπιτροπὴ παρατηρήσασα ὅτι ἡ μὲν πρώτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν χορηγηθεῖσα ἀναπληρωτικὴ πίστωσις πρὸς ἀπόδοσιν ταχυδρομικῶν τελῶν εἶναι νόμιμος καὶ δικαιολογημένη, καθόσον ἐπρόκειτο περὶ ἀποδόσεως ἀλλοδαπῶν ταχυδρομικῶν τελῶν, μὴ δυναμένων νὰ ὁρισθῶσιν ἀκριβῶς κατὰ τὴν νομοθέτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ δὲ δευτέρα καὶ τρίτη χορηγηθεῖσαι ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀνήκουσι μὲν εἰς δαπάνας, αἵτινες διὰ τοῦ περὶ κυρώσεως τῶν ἐξόδων νόμου ἐκηρύχθησαν ἐπιδεκτικαὶ αὐξήσεως, καὶ ἐπετράπη ἡ διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπλήρωσις τῶν πιστώσεων, ἐὰν αἱ ψηφισθεῖσαι ἤθελον ἀποδειχθῆ ἀνεπαρκεῖς, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισίν των, οὐχ ἧττον ὅμως μὲ ἀπορίαν της παρατηρεῖ, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τούτων προῆλθεν οὐχὶ ἐξ ἀπροσδοκήτων περιστάσεων, ἀλλ’ ἐκ τῆς μὴ προσηκούσης τηρήσεως τῶν περὶ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην νομίμων διατάξεων. Πέποιθε δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς, γενομένης τῆς δεούσης προσοχῆς, δὲν θέλει ἐπέλθει ἐπὶ τοσοῦτον αὔξησις τῶν τοιούτων ἐξόδων. Τὴν δὲ πεποίθησίν της ἐσχημάτισεν ἐκ τῶν ἐφεξῆς σκέψεων. Ὡς πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις τῶν μαρτύρων. Τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν ἦτο δρ. 302,780, καὶ τούτου ἐξαντληθέντος, ἐχορηγήθη ἡ ἐκ δραχ. 60,000 ἀναπληρωτικὴ πίστωσις. Ἡ αὔξησις δὲ τῆς δαπάνης ταύτης προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι, ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης, καὶ εἰς μὴ σοβαρὰς καὶ σπουδαίας ἀνακρίσεις, προσκαλοῦνται εἰς τὴν ἀνάκρισιν μάρτυρες, ἐνῷ ἡ ἐξέτασίς των ἠδύνατο ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους, τῶν ὁποίων ἡ ἕδρα δὲν ἀπέχει τῆς τῶν μαρτύρων κατοικίας· ὡσαύτως καὶ αἱ ἐπιδόσεις τῶν ποινικῶν ἐγγράφων δύνανται ν’ ἀνατεθῶσιν εἰς κλητῆρας ἢ χωροφύλακας, εἰς τὴν κατοικίαν τῶν κλητευομένων διαμένοντας, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον διὰ τῶν τῆς πορείας ἐξόδων· ταῦτα δὲ πάντα δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσιν, ἐὰν οἱ παρὰ τοῖς ἐφέταις εἰσαγγελεῖς, κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τῆς ποιν. Δικονομίας, καὶ οἱ παρὰ πρωτοδίκαις εἰσαγγελεῖς, κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τῆς αὐτῆς Δικονομίας, ἐπιτηροῦντες τοὺς ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητά των ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους, προλαμβάνωσιν ἵνα μὴ προέρχεται ἄνευ ὡμολογημένης ἀνάγκης ἡ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου δαπάνη. Ὡς πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν συνέδρων καὶ ἐνόρκων. Τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν ἦτο δραχ. 41,000, καὶ τούτου ἐξαντληθέντος, ἐχορηγήθη ἡ ἐκ δραχμῶν 50,000 ἀναπληρωτικὴ πίστωσις. Ἡ ἐπὶ πλέον τοῦ διπλασίου τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ αὔξησις τῆς δαπάνης ταύτης δύναται κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ προληφθῇ εἰς τὸ ἑξῆς, ἐὰν γίνεται ἐγκαίρως ἡ τακτικὴ κατὰ τὸν νόμον συγκρότησις τῶν Κακουργειοδικείων, καὶ ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἁρμοδίας πρὸς τὰς δικασθησομένας δίκας ἕδρας τοῦ Κακουργειοδικείου, ἥτις δύναται καὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων νὰ διευκολύνῃ καὶ ἀτόπους εἰς βάρος τοῦ δημοσίου δαπάνας νὰ προλάβῃ διὰ τῆς μὴ μεταβάσεως τῶν μαρτύρων εἰς μακρυνὰς ἀποστάσεις, καθὼς καὶ τὰς ἀναβολὰς τῶν δικῶν νὰ προλαμβάνῃ, ἐξ ὧν καὶ ἡ διάρκεια τῶν Κακουργειοδικείων παρατείνεται καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν τε συνέδρων καὶ ἐνόρκων ἐπαυξάνουσιν.

Ὁ Πρόεδρος

Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ,

Τὰ μέλη Δημήτριος Μακρῆς, Σ. Χ. Στεφανόπουλος, Σ. Α. Σπηλιωτάκης, Ἀρ. Μπουκαούρης, Κ. Πεταλᾶς, Κ. Δαρειώτης, Εὐθ. Κανελλόπουλος, Δ. Τσιτσάρας, Σ. Σωτηρόπουλος, Τ. Λαζαρέτος, Ἀνδρ. Στράτος, Α. Χατζόπουλος. Ὁ εἰσηγητὴς Σ. Λεονταράκης».

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ βλέπω, ὅτι κάμνει παρατηρήσεις νὰ γίνῃ προσοχὴ εἰς τὸ μέλλον.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν σύστασιν;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 1,002,000 Γʹ. συζήτησις.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 1,002,000 εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς χρήσεως 1866. «Ψηφισάμενοι ὁμοφώνως μετὰ τῆς Βουλῆς, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάττομεν. Ἄρθρον μόνον. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου διὰ τὴν χρῆσιν 1866 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δύω χιλιάδων, ἀριθμὸς 1,002,000, καταλογιζομένη κατὰ τὸν προσηρτημένον ἐν τῷ παρόντι νόμῳ πίνακα, εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ε. ΚΕΧΑΓΙΑΣ.»

Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ ἄρθρον;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον παρακαλῶ νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη. Περὶ συστάσεως δικαστικοῦ γραφείου ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. Γʹ. συζήτησις.

§27ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§29ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἥτις ἐτυπώθη καὶ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, πολλὰς ἀληθείας ἐξέθεσε περὶ τῶν συμβαινόντων κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων τοῦ δημοσίου· ὄχι μόνον, Κύριοι, οἱ ἀριθμοί, τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μᾶς πείθουν εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν ἦναι χρήσιμος καὶ ἡ πεῖρα τὴν ὁποίαν ἔχω ὡς δικηγόρος, διεξάγων ὑποθέσεις ὄχι τοῦ δημοσίου βεβαίως, ἀλλὰ πολιτῶν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ὡς ἐκ τούτου δυνάμενος νὰ γνωρίσω καὶ νὰ κρίνω ἐξ αὐτῶν περὶ τῶν ὑποθέσεων τοῦ δημοσίου, οἱ ἀριθμοί, λέγω, καὶ ἡ πεῖρα μᾶς πείθουν, πρῶτον ὅτι πολλὰ δαπανῶνται εἰς δικηγορικὰ ἔξοδα διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου, δεύτερον, ὅτι τὸ δημόσιον ὑφίσταται ὑπερόγκους ζημίας ὡς ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν πολιτῶν δικῶν. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην· Κύριοι, νὰ διατρέξητε εἰς τὰ παρελθόντα, λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι μόνον διὰ τὸ 1866 αἱ μὲν ἀποζημιώσεις εἰς ἃς κατεδικάσθη τὸ δημόσιον ἀναβαίνουν εἰς 550 περίπου χιλ. δρ. τὰ δὲ πληρωθέντα εἰς δικηγόρους καὶ τὰ ὀφειλόμενα ἀναβαίνουν εἰς 110 περίπου χιλιάδας. Αὐτή, κύριοι, εἶναι μία κατάστασις, ἥτις βεβαίως δὲν εἶναι εὐάρεστος καὶ ἐπιβαρύνει παρὰ πολὺ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, καὶ ἡ ὁποία εἶναι λίαν ἐπιζήμιος εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Πόθεν, κύριοι, προέρχεται αὐτὴ ἡ κατάστασις; Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέθηκεν πολλὰ, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι βάσιμα· ἴσως ἐγὼ ὡς δικηγόρος ἐξ ἁβροφροσύνης πρὸς τοὺς συναδέλφους μου δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὸ ὅτι ἡ καταδίκη τοῦ δημοσίου εἰς ποσὰ μεγάλα καὶ ἡ μεγάλη δαπάνη εἰς δικηγόρους πηγάζει καὶ ἐκ τῆς ἀνικανότητος ἢ ἀμελείας τῶν δικηγόρων, ἢ τινῶν ἐκ τῶν δικηγόρων. Τὸ τοιοῦτον, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ καὶ ἐξ ἁβροφροσύνης, καὶ προσέτι διότι εἶναι ὅλως διόλου ἀόριστον, καθόσον μάλιστα ἐὰν ἀμέλεια ἢ ἀνικανότης τοῦ δικηγόρου ἤθελε συντελεῖ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιζήμιον κατάστασιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ν’ ἀπευθυνθῇ κατὰ τῶν δικηγόρων, ἀλλ’ ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς, οἵτινες διορίζουν τοὺς δικηγόρους· καὶ ἐνόσῳ τέλος πάντων δὲν ἔχομεν μίαν ὡρισμένην ζημίαν προκύψασαν ἐξ ἀμελείας ἢ ἐξ ἀνικανότητος τῶν δικηγόρων, δὲν εἶναι καλὸν οὔτε τούτους νὰ μεμφθῶμεν, οὔτε ἔχομεν ἀφορμὴν νὰ προκαλέσωμέν τινα ἐκ τῶν ὑπουργῶν νὰ δώσῃ λόγον τῆς ζημίας ἥτις ἐγένετο ἐκ τοιαύτης ἀφορμῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ κατάστασις αὕτη, ἥτις εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἀληθῶς ἐκπηγάζει ἐκ πολλῶν ἄλλων αἰτίων. Οἱ δικηγόροι, ὅσην ἱκανότητα καὶ ἐπιμέλειαν καὶ ἂν ἔχωσι, μολαταῦτα παρὰ πολὺ δὲν κήδονται μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ κήδωνται, μήτε ἔχουν τὸν καιρὸν νὰ κήδωνται τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου. Παράδειγμα, κύριοι, τὸ ἐφεξῆς. Ἐπανειλημμένως καὶ συνεχῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν προκαλοῦνται δικηγορικὰ συμβούλια. Τὰ δικηγορικὰ αὐτὰ συμβούλια εἶναι μόνον δαπανηρὰ, ἄνευ ὅμως ἀποτελέσματος, διότι οἱ δικηγόροι, προσκαλούμενοι, καὶ τὸν ἀνήκοντα καιρὸν δὲν ἔχουν διὰ νὰ μελετήσουν τὰ ἀντικείμενα περὶ τῶν ὁποίων προσκαλοῦνται νὰ δώσουν γνώμην, καὶ συνήθως οὔτε κἂν ῥίπτουν ὄμμα εἰς ὀγκώδη ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸν φάκελλον τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου. Συνέρχονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον 5 ἢ 6 δικηγόροι, κάθηνται 1 ἢ ½ ὥραν, ὑποβάλλονται εἰς αὐτοὺς 5 ἢ 6 ὑποθέσεις, λέγουν τὴν γνώμην των καθὼς πείθονται καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιπολαίως, ἐγγράφουν εἰς τὸ βιβλίον τὰ δικαιώματά των καὶ πηγαίνουν εἰς τὴν δουλειάν τους, καὶ αὐτὸ τὸ συμβούλιον δὲν φέρει παρὰ δαπάνην μεγάλην ἄνευ ὅμως ἀποτελέσματος. Ἐκτὸς δὲ τούτου, κύριοι, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, ὁ δικηγόρος πρέπει νὰ πληρωθῇ διὰ νὰ σὲ ὑπηρετήσῃ. Ἐκεῖνος ὅστις δυστυχῶς δὲν πληρώνει προθύμως καὶ ἑτοίμως καὶ εὐκόλως τοὺς δικηγόρους εἶναι τὸ δημόσιον· δὲν χάνει ὁ δικηγόρος ἀπὸ τὸ δημόσιον τὰ δικαιώματά του ἀλλὰ καὶ δὲν τὰ λαμβάνει, διότι γνωρίζω οὐχὶ ἐξ ἰδίας πείρας, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπόθεσιν τοῦ δημοσίου καμμίαν δὲν ἔχω, οὔτε δέχομαι, οὔτε εὔχομαι νὰ λάβω, οὔτε ἔχω μέσα νὰ μοὶ δώσουν· ἀλλὰ γνωρίζω ὅλους τοὺς δικηγόρους τοῦ δημοσίου παραπονουμένους τοὺς μὲν, ὅτι ἔχουν νὰ λάβουν πρὸ δύο ἐτῶν τὰ δικαιώματά των, τοὺς δὲ πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἄλλους δὲ ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν ποτὲ τὰ συμβούλια τὰ ὁποῖα ἔκαμαν. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ σᾶς κάμῃ ὁ δικηγόρος ὅταν τὸν κόπον του δὲν τὸν πληρώσῃς; ἢ τὶ σοῦ χρεωστεῖ διὰ νὰ διεκπεραιοῖ τὰς ὑποθέσεις σου ταχέως, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ δικηγόρος διὰ νὰ ὑπηρετῇ καλῶς τὰ συμφέροντα τοῦ πελάτου του πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ προθυμίαν, καὶ δραστηριότητα, ἐκτὸς τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἐπιστήμης; Ὅταν ὅμως ἔχετε ἕνα δικηγόρον καὶ δὲν τὸν ἀμείβετε, ἀλλ’ ἀφίνετε νὰ παρέρχεται ὁ χρόνος, αὐτὸς βεβαίως θ’ ἀμελήσῃ τὴν ὑπόθεσίν σας· τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸ δημόσιον. Σήμερον λέγει, δὲν ἔχω πίστωσιν, δὲν φθάνει ὁ προϋπολογισμός· αὔριον, δὲν ἔχω χρήματα. Τί σᾶς χρεωστεῖ ὁ δικηγόρος νὰ ἐργάζηται, καὶ πῶς θέλει ἐμψυχωθῆ ὁ ζῆλος αὐτοῦ ἵνα ὑπερασπισθῇ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ὅσον ὁ ἕτερος διάδικος τὰ ἐπιμελεῖται; Ἔπειτα, κύριοι, καθὼς λέγει καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συντάττει τὸ δημόσιον μετὰ τῶν ἰδιωτῶν, δὲν συντάττονται μετὰ τῆς δεούσης προνοίας καὶ ἐπιμελείας, δὲν φροντίζουν οἱ συντάττοντες ν’ ἀποκόπτουν πᾶσαν διένεξιν καὶ δίκην, καὶ τοῦτο συμβαίνει διότι λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν σύνταξιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, ὥστε νὰ καταρτήσουν ἓν τέλειον καὶ ἀπρόσβλητον συμβόλαιον· διότι οἱ ὑπάλληλοι δὲν χρεωστοῦν νὰ ᾖναι νομομαθεῖς. Ἰδοὺ ἑπομένως ἑτέρα πηγὴ, ἐκ τῆς ὁποίας συνήθως γεννῶνται δίκαι μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τοῦ δημοσίου· ὅπως δὲ παρατηρεῖ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, τὸ δημόσιον συνήθως καταδικάζεται εἰς μεγάλα χρηματικὰ ποσὰ, διότι δὲν γίνεται ἡ προσήκουσα προσοχὴ εἰς τὰς αἰτήσεις θεραπείας. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, τὸ γνωρίζω καὶ ἐγὼ, τὸ γνωρίζουν οἱ δικασταὶ, καὶ πολλοὶ τῶν ὑπουργῶν, ὅτι ἀπαιτήσεις αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν βάσιν των δὲν ἦσαν ἀμφισβητήσιμοι ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν ἔκτασιν, ἂν ἤθελον τελειώσει διὰ μιᾶς δικηγορικῆς γνωμοδοτήσεως καὶ συμβιβασμοῦ, ἤθελον τελειώσει μὲ πολὺ ὄφελος τοῦ δημοσίου· ἐν τούτοις αὐταὶ αἱ ἀπαιτήσεις εἰσήχθησαν εἰς τὰ δικαστήρια, διότι ποτὲ ἢ συνήθως τὸ δημόσιον δὲν ἀκούει τὰς αἰτήσεις θεραπείας, αἵτινες παρ’ ἡμῖν κατήντησαν ὡς ἁπλοῦς τύπος, καὶ οὕτω τὸ δημόσιον καταδικάζεται εἰς διπλασίαν καὶ τριπλασίαν ποσότητα ἐκείνης μὲ τὴν ὁποίαν ὁ πολίτης ἤθελε συμβιβασθῆ μὲ τὸ δημόσιον· καὶ τοῦτο εἶναι εὔκολον νὰ τὸ ἐφαρμόσητε εἰς τὸν ἑαυτόν σας. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχετε ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου 100,000 δραχ. κάμνετε τὴν ἀναφοράν σας καὶ ζητεῖται θεραπείαν. Ἐὰν εὕρετε ἕνα ὑπουργὸν ὅστις σᾶς εἰπῇ, μὴ πηγαίνετε εἰς τὰ δικαστήρια, θὰ βασανισθῆτε, θὰ ἐξοδευθῆτε καὶ θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος· ζητεῖτε 100; ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι ὀφείλετε νὰ λάβητε 20· ἐγὼ πιστεύω, κύριοι, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἠθέλατε τὸ παραδεχθῆ. Τίποτε ὅμως τούτων δὲν συμβαίνει· γίνεται ἡ αἴτησις θεραπείας, δὲν δίδεται ἀπάντησις, εἰσάγεται ἡ ἀγωγὴ εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ δημόσιον διορίζει δικηγόρον, δὲν τὸν πληρόνει, ὁ πολίτης ἐπιμελεῖται περισσότερον τὴν ὑπόθεσίν του, καὶ ἐπέρχεται ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία καταδικάζει τὸ δημόσιον εἰς πολὺ περισσότερα ποσὰ τῶν ὅσα ἤθελε δεχθῆ ὁ πολίτης ἐὰν ἤθελεν εἰσακουσθῆ ἐξ ἀρχῆς. Λοιπὸν, κύριοι, μία τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων ἐπιβαρύνουσα τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς ἐποχὰς καθ’ ἃς τὸ κράτος δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀκμαίαν κατάστασιν, καὶ καθ’ ἃς ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ εἰς περισσότερα καὶ μᾶλλον κατεπείγοντα ἀντικείμενα, μία τοιαύτη κατάστασις καλὸν εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους ὅπως ἐπενεχθῇ ἡ δυνατὴ βελτίωσις. Ταῦτα, κύριοι, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐξ ἰδίας πείρας καὶ ἐκ διαφόρων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔλαβεν, ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, κύριοι, κατὰ τὴν ἰδέαν του εἶναι ἐπιτυχὲς, εἶναι σοφὸν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογήν του μοῦ φαίνεται ὅτι προσκόπτει. Ἡ ἰδέα, κύριοι, τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι αὕτη. Ὑπάρχει ἓν τμῆμα δικαστικὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν, ὅπερ ἔχει τμηματάρχας, ὑπουργικοὺς γραμματεῖς, καὶ δαπανᾶται μεγάλη ποσότης χρημάτων· αὐτὸ τὸ τμῆμα, κύριοι, κατ’ οὐδὲν συντελεῖ εἰς τὴν εὐστοχωτέραν καὶ οἰκονομικωτέραν διεξαγωγὴν τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου, διότι πρῶτον σύγκειται ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, καὶ δεύτερον, ἡ ἐξουσία των ἢ ἡ ἁρμοδιότης τῶν μελῶν του εἶναι περιωρισμένη εἰς γραφικὰς ἐργασίας, νὰ δέχωνται τὰς ἀγωγὰς καὶ νὰ τὰς διευθύνουν εἰς τοὺς δικηγόρους, καὶ ἐν γένει ἐκτελοῦν μίαν ἐργασίαν διαβιβαστικήν· οὔτε ἔχουν ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσουν τίποτε ὑπὲρ τῶν δικῶν τοῦ δημοσίου, οὔτε εἶναι τὰ κατάλληλα πρόσωπα, ἐὰν εἶχαν καὶ τοιαύτην ἐξουσίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου προτείνει, καὶ πολὺ ὀρθῶς, τὴν κατάργησιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, τοὐλάχιστον καθόσον ἀφορᾷ τὰ ὑψηλότερα καὶ τὰ δαπανηρότερα πρόσωπα· ἀντ’ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἀχρήστου τμήματος προτείνει νὰ συστηθῇ ἕτερον, ὅπερ νὰ ἔχῃ τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα καὶ συστατικὰ, ὅπως εἶναι χρήσιμον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, νὰ ἔχῃ δὲ καὶ ἁρμοδιότητα τοιαύτην, ὥστε νὰ πραγματοποιῆται ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεώς του. Νομίζω ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι πολὺ ἐπιτυχὴς, ἐὰν εἶναι δυνατὸν μὲ ὀλιγωτέραν δαπάνην νὰ ἐπιτύχωμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ διεξάγουν τὰς ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου ἀποτελεσματικώτερον· ἂς σκεφθῶμεν δὲ ἂν διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ταῦτα πάντα πραγματαποιοῦνται. Τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ, τὸ δικαστικὸν αὐτὸ γραφεῖον νὰ σύγκειται ἀπὸ ἕνα διευθυντὴν, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ βαθμὸν καὶ μισθὸν ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ δύο βοηθοὺς μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν Ἀρειοπαγίτου. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τίποτε δὲν θέλει κατορθωθῆ δι’ αὐτῶν τῶν ὁρισμῶν· διότι ἀπὸ ποῖα πρόσωπα θέλει σύγκεισθαι αὐτὸ τὸ δικαστικὸν γραφεῖον; Τὰ πρόσωπα αὐτὰ τὰ ὁρίζει τὸ ἴδιον νομοσχέδιον· πρέπει νὰ ᾖναι διδάκτορες τῆς νομικῆς, καὶ τοῦ Πανεπιστημίου, πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, οἱ μὲν μέχρι τοῦ Ἐφετείου καὶ Πρωτοδικείου, οἱ δὲ μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου. Βλέπετε ὅτι πρόκειται τὸ δημόσιον νὰ εὕρῃ πρόσωπα σπουδαῖα ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα, πρὸς δὲ τούτοις ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι καὶ ἄμεμπτα ὡς πρὸς τὴν τιμιότητα, πρὸς τούτοις ἀκούραστα καὶ δραστήρια, νὰ γνωρίζουν καὶ νὰ θέλουν νὰ ἐργασθῶσιν. Ποῦ λοιπὸν, κύριοι, θὰ καταφύγῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν διὰ νὰ εὕρῃ τὰ πρόσωπα ταῦτα; Θ’ ἀποταθῇ εἰς τοὺς δικηγόρους, οἱ δικηγόροι ὅμως ὅλοι εἶναι τοιοῦτοι, ὁποίους τοὺς θέλει ὁ νόμος καὶ ὁποίους ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου; Νομίζω, κύριοι, ὄχι, διότι κάθε τάξις ἀνθρώπων ἔχει τὰς διακλαδώσεις της. Τὸ δημόσιον ἑπομένως πρέπει νὰ καταφύγῃ εἰς τοὺς ἐγκριτοτέρους τῶν δικηγόρων, ἵνα ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἔχει τοὺς καλλιτέρους ἀντιπροσώπους, καὶ νὰ μὴ ἐπέρχωνται τὰ θλιβερὰ ἐκεῖνα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, οἱ ἐγκριτότεροι τῶν δικηγόρων δέχονται νὰ γείνουν διευθυνταὶ, ὑποδιευθυνταὶ καὶ βοηθοὶ αὐτοῦ τοῦ δικαστικοῦ γραφείου μὲ τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους προσδιορίζει τὸ νομοσχέδιον; Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ὄχι, διότι οἱ καλλίτεροι τῶν δικηγόρων εἰς Ἀθήνας, οἱ ὁποῖοι εἶναι 20 ἢ 30, μετερχόμενοι τὸν δικηγόρον, ἀπολαμβάνουν ἕκαστος πολὺ περισσότερον τῶν 600 δραχ. Ἂν εἴπῃ λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς π. χ. εἰς τὸν Κ. Καλλιγᾶν, εἰς τὸν Κ. Παπαῤῥηγόπουλον, εἰς τὸν Κ. Μπαλάνον, δέχεσαι νὰ διορισθῇς διευθυντὴς τοῦ δικηγορικοῦ γραφείου, νὰ ἔχῃς τὸν βαθμὸν Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ μισθὸν 600 δραχμῶν, καὶ νὰ μὴν ἔχῃς τὸ δικαίωμα νὰ μετέρχεσαι τὸ ἐπάγγελμά σου, παρ’ ἀποκλειστικῶς διὰ τὸ δημόσιον; θέλει γελάσει καὶ θέλει εἰπῆ, ἐγὼ ἔχω πλήρη τὴν ἐλευθερίαν μου καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν μου, ἀπολαμβάνω κατὰ μῆνα 2,000, 1,500, 1,000 δραχμάς· τί ἀνάγκην ἔχω νὰ γείνω ὑπάλληλος τοῦ δημοσίου, νὰ χάσω τὴν πελατείαν μου, ν’ ἀπολαμβάνω ὀλιγώτερα, καὶ ἐπὶ τέλους, ὅταν ἔλθῃ ἄλλος ὑπουργὸς, νὰ μοῦ λέγῃ δὲν σὲ θέλω, πήγαινε εἰς τὴν δουλειά σου, καὶ οὕτω νὰ ζημιωθῶ; Ὥστε, Κύριοι, πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ, συμφέρει διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου νὰ χορηγήσῃ μεγαλητέρας ἀμοιβὰς διὰ νὰ ἔχῃ τοὺς καλλιτέρους τῶν δικηγόρων, καὶ δεύτερον, διὰ τῆς χορηγίας μεγαλητέρων ἀμοιβῶν κατορθοῦται ὁ σκοπὸς τῆς εὑρέσεως δικηγόρων ἱκανῶν, ἵνα ἀναλάβωσιν νὰ ὑπερασπισθῶσιν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου; Καθόσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, νομίζω ὅτι ὅστις ἐπιδιώκει τὸν σκοπὸν, πρέπει νὰ παραδεχθῇ καὶ τὰ μέσα· ἂν συμφέρῃ εἰς τὸ δημόσιον νὰ κάμῃ μεγαλειτέρας θυσίας, ἵνα εὕρῃ τοὺς καλλιτέρους ἀντιπροσώπους, προκύπτει καὶ ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, οὓς κάμνει ἡ ἐπιτροπὴ, διότι, καθὼς θέλετε ἰδῆ, εἰς τὰ 1866 εἰς δικηγόρους ἐδαπανήθησαν 108,000 δραχμαὶ, καὶ εἰς ἀποζημιώσεις, διότι κατεδικάσθη τὸ δημόσιον, 500,000. Λοιπὸν, ἐὰν δώσωμεν μεγαλητέραν ἀμοιβὴν εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ τμήματος αὐτοῦ, θέλομεν δαπανήσει μεγαλήτερα ποσὰ παρ’ ὅσα ἐδαπανῶμεν πρίν. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ λάβωμεν ὡς ἀντιπροσώπους, δευτερεύοντα πρόσωπα, τότε δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν δικηγόρους καὶ μὲ 600 καὶ μὲ 200 δραχμὰς, ἀλλ’ ἀλλοίμονον τότε! διὰ τὸ καρφὶ θὰ χάσωμεν τὸ πέταλλον· διότι οἱ μικρότεροι τῶν δικηγόρων ἢ τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν δὲν θὰ ἔχωσιν, ἢ τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις δὲν θ’ ἀπέκτησαν, καὶ τότε τὸ δημόσιον θὰ ἐξοδεύῃ περισσότερα χωρὶς ὄφελος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ δημοσίου αὐτὸς, δὲν θεραπεύεται τὸ κακὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐσκέφθην δύω τινὰ, ἢ ὅτι πρέπει ν’ αὐξήσῃ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ τοὺς συμφέρῃ νὰ παραιτήσουν πᾶν ἄλλο ἔργον, καὶ νὰ δεχθοῦν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου, ἢ τοὐλάχιστον νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἂν αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι θέλουν ν’ ἀποτελέσουν τὸ συμβούλιον αὐτὸ τὸ δικηγορικὸν, εἶναι συγχρόνως καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, τότε νὰ τοῖς ἐπιτρέπεται νὰ ἔχουν καὶ τὴν θέσιν των, καὶ ν’ ἀπολαμβάνουν τὸν μισθὸν τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ ἀκέραιον. Καὶ οὕτω ἂν δίδοντες εἰς ἕνα διευθυντὴν 600 δραχ. τὸν ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες εἶναι καὶ δικηγόροι, καὶ ἐπιτρέψωμεν νὰ λαμβάνῃ προσέτι 300 ἢ 350 δραχ. ἐκ τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δεχθῇ, διότι τότε θέλει λαμβάνει 1000 σχεδὸν δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἐὰν δὲ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι δύνασαι νὰ ἔχῃς τὴν θέσιν τοῦ Καθηγητοῦ, ἀλλὰ μὲ ἐπιμίσθιον, δὲν τὸ δέχεται· διότι αὐτὸς σήμερον ὢν δικηγόρος λαμβάνει μεγαλειτέραν ἀντιμισθίαν, εἶναι καὶ καθηγητὴς καὶ λαμβάνει ὁλόκληρον τὴν μισθοδοσίαν, διότι οἱ δικηγόροι δὲν θεωροῦνται δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δυοῖν θάτερον λοιπὸν πρέπει νὰ πράξῃ ἡ Βουλὴ, ἵνα φέρῃ ἀποτέλεσμα, ἢ νὰ αὐξήσῃ τὸν μισθὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσουν αὐτὸ τὸ Συμβούλιον, εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ ἦναι πιθανὸν, ὅτι θέλει εὕρει τὰ κατάλληλα πρόσωπα, ἢ, ἂν ἦναι καθηγητὴς, νὰ τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν τοῦ καθηγητοῦ μὲ πλήρη μισθόν· ἐκτὸς δὲ τούτου πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ ἡ μονιμότης τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διότι ἅμα τοὺς θεωρήσωμεν ὑπαλλήλους μετακινητοὺς, δυναμένους νὰ παύωνται ἀπὸ τοὺς κατὰ καιρὸν ὑπουργοὺς, τότε, ὅσον μισθὸν περισσότερον καὶ ἂν τοὺς δώσητε, πολλοὶ δὲν θὰ δεχθοῦν, διότι ἕνας δικηγόρος, ὅταν ἅπαξ ἐγκαταλείψῃ τὴν πελατείαν του καὶ ἀναλάβῃ ἕτερον ἔργον, τότε ἡ πελατεία αὐτὴ ἐξαλείφεται, καὶ διὰ ν’ ἀρχίσῃ πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ ἄλφα, καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ σχηματίσῃ πελατείαν ἕνα δικηγόρος ὡς καὶ ἕνας ἰατρός. Ὁ μέλλων νὰ λάβῃ τὴν θέσιν ταύτην δικηγόρος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν βεβαιότητα περὶ τῆς μονιμότητός του. Τὰ δικαστήρια σήμερον δὲν εἶναι εἰς τὴν καλλιτέραν κατάστασιν, διότι ἐκ τῶν δικηγόρων, οὓς σᾶς ἀνέφερον, δὲν δέχεται κανεὶς νὰ γίνῃ μήτε Ἀρεοπαγίτης, μήτε Ἐφέτης, μήτε Πρωτοδίκης, καθόσον ἀπολαμβάνουν περισσότερα ὡς δικηγόροι καὶ εἶναι ἀνεξάρτητοι, καὶ ἔχουν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν των, καὶ οὐδεὶς ἀπειλεῖ αὐτοὺς νὰ τοὺς μεταθέσῃ καὶ νὰ τοὺς ἀπολύσῃ. Ἐπομένως οἱ ὑπουργοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπετάθησαν εἰς δικηγόρους διὰ νὰ δεχθοῦν θέσιν δικαστοῦ, συνήθως ἀπέτυχον. Ἴσως τὴν δικαστικὴν θέσιν τοὐλάχιστον ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἠδύναντο νὰ δεχθῶσι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἐπέρχεται τὸ πρόσκομμα, ὅτι ἅμα δεχθῶσι, τότε θὰ λαμβάνουν τὸν μισθὸν τοῦ δικαστοῦ καὶ ἕνα ἐπιμίσθιον διὰ τὴν καθηγεσίαν, καὶ οὕτω βλέπουν, ὅτι δὲν τοὺς συμφέρει, διότι θὰ ἔχουν διπλασίους κόπους καὶ ἀμοιβὴν ὀλιγωτέραν. Ὡς ἐκ τούτου τὰ δικαστήρια σύγκεινται σήμερον ἢ ἀπό τινας ἀρχαιότητας τῆς πείρας, ἀνθρώπους, οἵτινες ὡς ἐκ τοῦ γήρατός των καὶ τῆς μὴ μελέτης δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν καλῶς νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀποστολήν των, ἢ ἀπὸ νέους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέκτησαν τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν, καὶ οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι νὰ κάμωσι τὸν δικηγόρον δέχονται δικαστικὴν θέσιν· οὕτω δὲ καὶ ἡ δικαιοσύνη κακῶς ἀπονέμεται καὶ παράπονα ἀκούονται καθημερινῶς ἀπὸ τὴν κοινωνίαν. Ἑπομένως ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τοῦ δικαστικοῦ τμήματος εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἀμοιβῆς καὶ περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ τῆς θέσεως τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου μετὰ τῆς τοῦ καθηγητοῦ. Καλὸν δὲ εἶναι διὰ νομοσχεδίου εἰσαχθησομένου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἀπό τινα τῶν βουλευτῶν, νὰ ψηφισθῇ, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, δεχόμενοι θέσιν δικαστικήν, θέλουν ἀπολαμβάνει καὶ τὸν μισθὸν τοῦ καθηγητοῦ καὶ τὸν μισθὸν τοῦ δικαστοῦ πλήρη, καὶ οὕτως εἶναι ἐνδεχόμενον 10 πρόσωπα νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ἢ εἰς τὸ Ἐφετεῖον ὡς δικασταί. Ἄλλως τε, Κύριοι, οἰκονομοῦντες ἐδῶ ὀλίγας δραχμὰς καὶ σπαταλῶντες περισσότερα, οὐδὲν πράττομεν, καὶ μάλιστα εἰς ὅ,τι ἀποβλέπει τὴν δικαιοσύνην, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τῆς κοινωνίας, καὶ ἐξ ἧς ἐξαρτᾶται ἡ τιμή, ἡ ζωή, ἡ περιουσία τοῦ πολίτου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, τὸ κατ’ ἐμὲ ἐτροποποίησα κατά τι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σύμφωνα πρὸς τὰς γενικὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέβαλον, τοὐλάχιστον καθόσον ἀφορᾷ τὴν μόρφωσιν τοῦ δικαστικοῦ γραφείου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ συντελεστικὴν καὶ συμφέρουσαν εἰς τὸ δημόσιον. Διότι αὐτὴ ἡ δικαστικὴ ἐπιτροπή, συγκειμένη ἀπὸ σπουδαίους, ἀπὸ πεπαιδευμένους ἄνδρας, ἀποκλειστικὴν ἐργασίαν ἔχουσα τὰς δίκας τοῦ δημοσίου, θέλει μᾶς φέρει εἰς τὸ εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα, πρῶτον νὰ ὑπερασπίζωνται καλλίτερον αἱ ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου, δεύτερον, νὰ ἔρχεται εἰς συμβιβασμὸν τὸ δημόσιον, καὶ τρίτον, δύναται νὰ ᾖναι καὶ ὡς σύμβουλος καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα. Σήμερον βλέπω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἓν ποσὸν διὰ συμβούλια δικηγορικὰ· ἴσως τοιαῦτα ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα· ὅλα ταῦτα τὰ ποσὰ θέλουν πέσει, διότι θὰ ὑπάρχουν 5, 6 πρόσωπα ἱκανὰ, τῆς μεγαλειτέρας τιμιότητος, τὰ ὁποῖα θὰ γνωμοδοτοῦν ἐφ’ ὅλων τῶν ὑποθέσεων τῶν ὑπουργείων, θὰ ἐπιτηροῦν τὴν σύνταξιν ὅλων τῶν συμβολαίων μεταξὺ δημοσίου καὶ πολιτῶν, θὰ παρίστανται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὅπως ὑπερασπίζωνται τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου· ὡσαύτως δὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα δύνανται νὰ γνωμοδοτοῦν καὶ ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις μᾶς φέρει ἢ καὶ οἱ βουλευταὶ εἰσάγουν, καὶ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸν προσήκοντα καιρὸν ἵνα τὰ ἐπεξεργασθῶμεν καὶ τὰ καταρτίσωμεν τελειότερα· ἔχομεν τὰς ἰδέας, γνωρίζομεν τὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ τὸ νομοθετεῖν δὲν εἶναι κοινὸν ἔργον. Ἑπομένως τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν μὴ διοικητικῶν ἢ φορολογικῶν, ἀλλὰ τῶν καθαρῶς τοῦ ἀστικοῦ δικαίου δύνανται νὰ γνωμοδοτῶσιν. Ἐπέφερα τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις. Ἄρθρον 1. «Ἐν τῷ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείῳ καθίσταται Γραφεῖον Δικαστικόν, συγκείμενον ἀπὸ ἕνα διευθυντὴν, δύω ὑποδιευθυντὰς καὶ δύω βοηθούς. Ὁ διευθυντὴς ἔχει βαθμὸν ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ μισθὸν δραχ. 600 κατὰ μῆνα, οἱ ὑποδιευθυνταὶ βαθμὸν καὶ μισθὸν Ἀρειοπαγίτου, οἱ δὲ βοηθοὶ βαθμὸν καὶ μισθὸν Ἐφέτου. Ἅπαντες δὲ ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι διδάκτορες τῆς Νομικῆς ἢ Προλύται, καὶ νὰ ἔχωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, οἱ μὲν βοηθοὶ παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ καὶ τῷ Ἐφετείῳ, οἱ δὲ λοιποὶ παρ’ ἅπασι τοῖς ἐν Ἀθήναις δικαστηρίοις. Ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ ὑποδιευθυνταὶ ἀπαιτεῖται πρὸς τούτοις νὰ ἐχρημάτισαν πέντε ἔτη δικηγόροι, ἢ ἀνώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι.» Τινὲς νομίζουν, ὅτι εἶναι πολλὰ τὰ πρόσωπα, ἐν τούτοις δὲν εἶναι, διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐν τοῖς δικαστηρίοις ἐργασίαν, ἅτινα συνεδριάζουν τὸ μὲν Ἐφετεῖον ἑξάκις τῆς ἑβδομάδος, τὸ πρωτοδικεῖον τετράκις καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος δίς, εὑρίσκομεν ὅτι ὅλαι αἱ ἡμέραι εἶναι ἐργάσιμοι καὶ τὴν πρωΐαν καὶ μετὰ μεσημβρίαν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐπαρκοῦν. Ὁ διευθυντὴς π. χ. θὰ πηγαίνῃ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, οἱ δύω ὑποδιευθυνταὶ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, οἱ ἄλλοι εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον· ἐκτὸς τούτου θὰ ἔχουν καὶ τὰς ὑποθέσεις τῶν ἐπαρχιῶν, θὰ συντάττουν ἀγωγὰς κτλ. Ἐνταῦθα ὡσαύτως τὸ νομοσχέδιον λέγει «οἱ βοηθοὶ ἔχουν μισθὸν καὶ βαθμὸν πρωτοδίκου». Τὸν πρωτοδίκην ἐγὼ τὸν ἔκαμα ἐφέτην, διότι ποῖος θὰ ᾖναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ 300 δραχμὰς τὸν μῆνα θὰ δεχθῇ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστικὸν τμῆμα; διότι, ἂν δύναται οὗτος νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου, ταύτην θέλει προτιμήσει καλλίτερον, διότι εἰς ταύτην ἔχει μίαν προαγωγὴν καὶ μονιμότητα περισσοτέραν, ἐνῷ, ἂν ὑπάγῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔχει στάδιον, ἡ δὲ θέσις του δὲν εἶναι καὶ μόνιμος· ἀπαιτεῖται ὅθεν οἱ βοηθοὶ νὰ ἔχουν μισθὸν καὶ βαθμὸν ἐφέτου, ὥστε νὰ ᾖναι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι προτείνονται ὡς πρωτοδῖκαι καὶ δὲν δέχονται· ὥστε, ὅταν διὰ τὸν βοηθὸν ὑπάρχῃ ὁ βαθμὸς καὶ ὁ μισθὸς τοῦ ἐφέτου, δύναται νὰ δεχθῇ Τὸ νομοσχέδιον λέγει· «ἅπαντες ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι διδάκτορες τῆς Νομικῆς ἢ Προλύται, καὶ νὰ ἔχωσι τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, οἱ μὲν βοηθοὶ παρὰ τῷ πρωτοδικείῳ καὶ τῷ ἐφετείῳ, οἱ δὲ λοιποὶ παρ’ ἅπασι τοῖς ἐν Ἀθήναις δικαστηρίοις. Ἐγὼ εἰς τοῦτο προσέθεσα τὸ ἑξῆς· «ὁ διορισμὸς αὐτῶν γίνεται τῇ προτάσει τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργείων διὰ Β. Διατάγματος καὶ διὰ συμβολαίου ὁρίζοντος τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ὑπηρεσίας των. Ἡ ὑπηρεσία δὲ ἁπάντων τῶν μελῶν τοῦ δικαστικοῦ γραφείου εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν· ἑπομένως δὲν δύνανται οὔτε τὸν δικηγόρον ἐπὶ ἄλλων ἰδιωτικῶν ὑποθέσεων νὰ μετέρχωνται· δύνανται ὅμως νὰ ᾖναι καὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτε ἐκτὸς τῆς διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένης μισθοδοσίας, λαμβάνουσι καὶ ὁλόκληρον τὸν μισθὸν τοῦ καθηγητοῦ.» Νομίζω ὅτι οἱ διοριστέοι καλὸν εἶναι νὰ μὴ προτείνωνται μόνον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης, ὅστις εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζῃ καλλίτερον τοὺς νομομαθεστέρους. Διὰ νὰ μὴ ἀφήσω δὲ τὴν θέσιν ὅλως διόλου εἰς τὴν διάκρισιν τῶν κατὰ καιροὺς ὑπουργῶν, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν, ὅταν προτείνωνται τοιαῦτα πρόσωπα, νὰ συνιστᾶται συμβόλαιον, δι’ οὗ νὰ ὁρίζεται τὸ χρονικὸν διάστημα καθ’ ὃ καὶ αὐτοὶ νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ μὴ δύναται νὰ τοὺς παύῃ· διότι ἄλλως μὲ τὸ εὐμετάθετον, τὸ αὐθαίρετον, τὸ ἀκανόνιστον, πιστεύσατε, ὅτι καὶ μισθὸν μεγαλύτερον ἂν δώσητε εἰς τοὺς δικηγόρους καὶ τοὺς δικαστὰς, κἀνεὶς δὲν θέλει τὸ δεχθῆ· ἴσως εἴπῃ τις, ὅτι τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διαλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ νόμου· ἐγὼ τὸ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον. Θέλετε νὰ μὴ τὸ εἴπωμεν ἐντὸς τοῦ νόμου; τὸ τοιοῦτον μοὶ φαίνεται ἄτακτον· διὰ τοῦτο ἐπρόβλεψα νὰ περιέχεται τὸ τοιοῦτον ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου. Αὐταὶ εἶναι, κύριοι, αἱ οὐσιωδέστεραι τροποποιήσεις· ἡ δὲ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§30ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ζημία, ἥτις προσγίνεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐξ αἰτίας τῶν δικῶν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν πολιτῶν εἶναι μεγάλη, εἶναι σπουδαία καὶ δικαίως ἔπρεπε νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ παρέστη μεγαλείτερον τὸ κακὸν ἀφ’ ὅ,τι πραγματικῶς ὑπάρχει, διότι ἐζητήθη ἀναπληρωματικὴ πίστωσις 270 χιλιάδων, ἐκτὸς τῶν διακοσίων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ 1866· ἑπομένως πρόκειται 556,000 δραχμαὶ νὰ χρησιμεύσωσι διὰ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι χρέος τοῦ 1866, προέρχεται καὶ ἀπὸ προλαβόντα ἔτη, ἀλλ’ ἔμενεν ἀπλήρωτον. Ἔμενον τελεσίδικοι ἀποφάσεις ἐφ’ ὧν τὸ δημόσιον ἐπλήρονε 12%, καὶ ἐπειδὴ ἐζητήθη τότε μικροτέρα πίστωσις τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ, διὰ τοῦτο τὸ εἰς τὸ 1866 ἐφάνη ἀνώτερον· διότι ἔπρεπε νὰ καθαρισθῇ τὸ ποσὸν ὅπερ πρόκειται νὰ λογισθῇ διὰ τὸ 1866 καὶ νὰ μείνῃ ἐλεύθερον τὸ τοῦ 1867, ὥστε εἰς τὸ 1867 νὰ συμπεριληφθῇ ἐκεῖνο εἰς ὃ τὸ δημόσιον ἔμελλε νὰ καταδικασθῇ. Ἀλλ’ ἴσως καὶ αὐτὸ τὸ μέγα ποσὸν νομίζετε, ὅτι προέρχεται ἀπὸ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐζητοῦσεν ὁ ἰδιώτης ἀπὸ τὸ δημόσιον ἕνεκα τῆς ἀμελείας τῆς διεξαγωγῆς τῶν δικῶν; Ὄχι· τὸ μεγαλείτερον μέρος προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀνέχειαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἠξεύρετε, ὅτι πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπεβλήθησαν πιστώσεις κεκλεισμένων χρήσεων 1,000,000 περίπου. Ἔμενον ἐκκρεμεῖς πληρωμαί· ἐν τούτοις οἱ δικαιοῦχοι, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὰς ἀπαιτήσεις των, ἐκίνησαν ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου. Δὲν προέρχεται λοιπὸν τὸ κακὸν ἀπὸ τὴν ἀμέλειαν τῆς διεξαγωγῆς τῶν δικῶν. Δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ μεγαλείτερα ποσὰ προέρχονται ἀπὸ ἀπαιτήσεις ἀναμφισβητήτους, ὡς μὴ δυναμένου, ὡς ἐκ τῆς ἀνεχείας, τοῦ δημοσίου νὰ τὰς πληρώσῃ· ἀναγκάζονται δὲ οἱ ἰδιῶται νὰ καταφεύγουν δι’ ἃς αἰτίας προανέφερον εἰς τὰ δικαστήρια. Διότι χθές, κύριοι, πολίτης ἀξιότιμος καθ’ ὅλα παρουσιάζει ἔνταλμα πέντε χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἐνοίκια· τὸ ταμεῖον δὲν εἶχε νὰ πληρώσῃ· τί μὲ λέγει; θὰ κινήσω ἀγωγὴν διὰ νὰ μὴ χάσω τοὺς τόκους μου· ἐν τούτοις ἤθελεν ἐγείρει ἀγωγὴν ἂν ἦτο ἐνήμερον τὸ δημόσιον; ὄχι. Λοιπὸν τὸ πᾶν προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀνέχειαν τοῦ δημοσίου ταμείου. Πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως τῆς τελευταίας ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι ὑπῆρχον δικηγόροι τοῦ δημοσίου πληρωνόμενοι κατὰ μῆνα· μετὰ ταῦτα ἔπαυσαν οἱ τακτικοὶ δικηγόροι καὶ διεξάγονται αἱ ὑποθέσεις ὅπως καὶ σήμερον. Ἠξεύρετε, ὅτι ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς μεταβολῆς τὸ δημόσιον ὑπεβλήθη εἰς μίαν δαπάνην τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν περίπου, διότι ἐπλήρωσε καὶ τοὺς πρώτους δικηγόρους καὶ τοὺς δευτέρους. Καὶ μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν εὑρέθη εἰς τὴν αὐτὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ νέας δαπάνας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δικηγόρων εἰς οὓς ἀνέθεσεν αὐτὰς τὰς δίκας. Χρειάζεται τῷ ὄντι πολλὴ μελέτη καὶ πολλὴ προσοχὴ νὰ διεξάγωνται αἱ ὑποθέσεις. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἣν ἐπεφυλαττόμην νὰ ἐκφράσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ μέρος τῆς πιστώσεως διὰ δικηγορικὰ ἔξοδα 60,000 δραχμῶν, τὸ καλλίτερον σύστημα θὰ ἦτο ἂν προσελαμβάνετο εἷς διευθυντὴς ἐκ τῶν ἀνωτέρων δικηγόρων· καὶ ὄχι βέβαια μὲ 600 δραχμὰς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τοιούτους, ἀλλὰ καὶ μὲ 800 ἴσως καὶ διὰ πέντε ἢ πλειότερα ἔτη. Ἂν αὐτὸ τὸ πρόσωπον διεύθυνεν ἐν γένει τὰς ὑποθέσεις, θὰ διεξήγοντο καλίτερον αἱ ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου, διότι αἱ ὑποθέσεις τοῦ δημοσίου εἶναι ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν εἰδικότητα, ἣν δὲν ἔχουν οἱ σημερινοὶ δικηγόροι τοῦ δημοσίου. Ἐπειδὴ, κύριοι, σήμερον διὰ τρίτην φορὰν συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι πολὺ σπουδαῖον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ οἰκεῖον κεφάλαιον. Θὰ ἔχωμεν δὲ καιρὸν ὅλοι, ἀφοῦ ἠκούσαμεν ὅσα ἐξετέθησαν, νὰ μορφώσωμεν μίαν πεποίθησιν καὶ τότε νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τὸ συμφερώτερον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγουν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς;

§32ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουν ἀντίῤῥησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις. Ἔχομεν τώρα τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της. Ἀκούσατέ την. (Ἀναγινώσκεται)· εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις· ἐπιθυμεῖτε νὰ τυπωθῇ;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε διὰ δευτέραν φορὰν καὶ τὸ νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκεται). Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχήν;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον ὡς ἀνεγνώσθη.

§38ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια. (Ἐδῶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ 2) καὶ 3 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου).

§39ΧΑΤΣΙΣΚΟΣ. Δὲν μᾶς λέγει τὸν λόγον ὁ κύριος ὑπουργὸς, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑπήγαγεν εἰς φόρον τὰ μελίσσια;

§40ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ λόγος, κύριοι, εἶναι ἁπλούστατος· πεντήκοντα χιλιάδες δραχμῶν εἰσπράττονται ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν μελισσίων· ἂν ἀφαιρέσετε τὰ ἔξοδα πέντε, ἓξ χιλιάδας δραχμὰς, μένουν τεσσαράκοντα πέντε χιλιάδες. Ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἤξιζεν ὁ κόπος διὰ μίαν τόσον μικρὰν φορολογίαν νὰ ἐνοχλῶνται οἱ πολῖται, ἀφοῦ δὲν ἐπέρχεται μεγάλη ἀπολαυή· ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν ἀντικατάστασιν, τοὐτέστιν ἡ ζημία ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μεγάλων ζώων νὰ ἀναπληρωθῇ ἀπὸ τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ φόρου τῶν μελισσίων, δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον. (Ἐδῶ ἀνεγνώσθη καὶ τὸ 4ον ἄρθρον καὶ ἐγένετο δεκτόν).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τὸ περὶ καταμετρήσεως τῶν πλοίων κατὰ τὸν ἀγγλικὸν τρόπον, γʹ. συζήτησις· διότι αἱ δύω εἶναι ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ὁ κύριος Πλατὺς ἐζήτησε καὶ ἔχει τὸν λόγον.

§42ΠΛΑΤΥΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνδιαφέρει τὰ μέγιστα τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν, ἀφορῶν τὴν πρόοδον αὐτῆς, τοὐτέστι τὴν δικαίαν καὶ ἴσην ὡς ἔγγιστα πρὸς τὰ πλοῖα τῶν ἄλλων ἐθνῶν φορολογίαν καὶ τὸν ἐπιτυχῆ συναγωνισμόν της μὲ αὐτά. Ἐπειδὴ δὲ παρῆλθε πολὺς καιρὸς ἀφότου ἔγινεν ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὰ λεχθέντα ἐλησμονήθησαν ἴσως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπιθυμῶ νὰ γίνεται πλήρης συζήτησις τῶν νομοσχεδίων, ἵνα ἐσκεμμένη ἐπέρχηται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἵνα ὑποβάλω εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην συζήτησιν ὅλας τὰς δεούσας παρατηρήσεις, διὰ νὰ μὴ μείνῃ οὐδ’ ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς περὶ τῆς ὠφελείας τοῦ νομοσχεδίου· παρατηρήσεις τοσούτῳ μᾶλλον ἀναγκαίας, ὅσον πρόκειται περὶ νομοσχεδίου μεγάλης σπουδαιότητος, ἀποῤῥέοντος ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτῶν τῆς Βουλῆς, ἀπὸ ἓν μέλος αὐτῆς. Εἶπον, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν πρόοδον τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας. Ἐπειδὴ τῷ ὄντι κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν ἤδη παρ’ ἡμῖν σύστημα καταμετρήσεως τῶν πλοίων, αὐτὰ ὑποβάλλονται εἰς μίαν ἄδικον καὶ παράλογον φορολογίαν, ἐπιβαρυνόμενα μὲ τέλη κατὰ τὸ ἓν πέμπτον περίπου βαρύτερα παρὰ τὰ πλοῖα τῶν ἄλλων ἐθνῶν, καὶ ἕκαστος ἐννοεῖ ἐκ προοιμίων, πόσον ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη καθίσταται ἐπιβλαβὴς καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, διὰ τοῦτο πολλὰ ἠγέρθησαν παράπονα, καὶ διάφοροι παρὰ τῶν ναυτικῶν μας ὑπεβλήθησαν ἀναφοραὶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, δι’ ὧν ἐζητεῖτο ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ· ἀλλ’ ἕως πέρυσι τοὐλάχιστον δὲν ἔγεινε τίποτε, ὥστε ἐνόμισα καθῆκόν μου, καθὸ μάλιστα ἀντιπροσωπεύων ἐπαρχίαν ἐξόχως ναυτικὴν, νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ ὥριμον μελέτην, καὶ ἀφοῦ προηγουμένως συνεβουλεύθην εἰδικοὺς ἄνδρας καὶ ξένας νομοθεσίας καὶ συγγράμματα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ πλοῖα ὑπόκεινται καὶ αὐτὰ εἰς φορολογίαν ἀναλόγως τῆς ὠφελείας, ἥτις ἐξ αὐτῶν προκύπτει, τουτέστιν ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐμπορευμάτων ὅσα δύναται ἕκαστον νὰ περιλάβῃ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν ἐμπορευμάτων ἀπαρτίζει χωρητικότητα, λεγομένην, τοῦ πλοίου, ἡ ὁποία διαιρεῖται εἰς τόσους τόνους, καὶ δι’ ἕκαστον τόνον πληρώνει τὸ πλοῖον τόσα τέλη εἰς τοὺς λιμένας ὅπου προσορμίζεται, κανονιζόμενα ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν ἑκάστου ἔθνους. Τὸ ποσὸν δὲ αὐτὸ τῶν τόνων ἀνευρίσκεται διὰ τῆς καταμετρήσεως τοῦ πλοίου, ἥτις ἕνεκα τοῦ ἀνωμάλου σχήματος τῶν πλοίων καὶ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ἐντὸς τῆς θαλάσσης εἶναι ἔργον δυσχερέστατον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἀναγκαῖον διὰ τὴν δικαίαν φορολογίαν· καὶ ἕκαστον ἔθνος ἔχει ἴδιον αὑτοῦ σύστημα τῆς καταμετρήσεως τῶν πλοίων του. Παρ’ ἡμῖν, κύριοι, ἡ Ἀντιβασιλεία, εἶναι ἀληθὲς, ἔλαβε πρόνοιαν ν’ ἀσχοληθῇ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἐκανόνισε διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 17 9βρίου 1833, ἔχοντος ἰσχὺν νόμου· ἀλλὰ δυστυχῶς παρεδέχθη ἀβασανίστως τὸ ἀρχαῖον Γαλλικὸν σύστημα, καθιερωθὲν εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ τοῦ νόμου τῆς 1 Ἰανουαρίου 1794, δηλ. τοῦ παρελθόντος αἰῶνος· ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι ὅσον καλὸν καὶ ἂν ἦτον αὐτὸ τὸ σύστημα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀναλόγως τοῦ τότε σχήματος τῶν πλοίων καὶ τῆς κατασκευῆς αὐτῶν, τοσοῦτον κακὸν ἀνεφάνη μετέπειτα ἐν τῷ διαστήματι αὐτῷ τῶν 65 ἐτῶν, καθ’ ὃ ἡ πρόοδος τῆς ναυτικῆς ἐπιστήμης καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἐμπορίου ἐπέφεραν διαφόρους μεταβολὰς εἰς τὸ σχῆμα καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων· καὶ μάλιστα ἡ ἀνύψωσις αὐτῶν ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε ἓν μέγα μέρος τοῦ κοιλώματος τῶν πλοίων κατὰ τὸ νέον σχῆμά των δὲν δύναται νὰ λαμβάνῃ ἐμπορεύματα, τουτέστι τὸ μέρος αὐτὸ εἶναι ἰδανικὴ χωρητικότης τοῦ πλοίου, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα καὶ αὐτὴ ἡ ἰδανικὴ χωρητικότης φορολογεῖται κατὰ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος σύστημα καταμετρήσεως. Διὰ τοῦτο ὅλα τὰ ἔθνη εἶχον μεταβάλει ἔκτοτε τὸ σύστημα αὐτὸ ἀναλόγως τοῦ νέου σχήματος τῶν πλοίων των, ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὴν Γαλλίαν ἔμεινε πάντοτε τὸ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εὑρόντες καὶ ἡμεῖς τὸ παρεδέχθημεν ἀνεξετάστως. Ποῖα δὲ τὰ ἄτοπα αὐτοῦ τοῦ παλαιοῦ συστήματος εἰς τὴν Γαλλίαν; Πρῶτον, νὰ φορολογῶνται τὰ πλοῖα μὲ ἰδανικὴν φορολογίαν ἀνωτέραν τῆς πραγματικῆς αὐτῶν χωρητικότητος· δεύτερον, νὰ μὴ δύνανται τὰ Γαλλικὰ πλοῖα νὰ συναγωνίζωνται μὲ τὰ πλοῖα τῶν ἄλλων ἐθνῶν, διότι ὑπεβάλλοντο εἰς φορολογίαν κατὰ τὸ ἓν πέμπτον περίπου μεγαλητέραν· ὥστε καὶ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ ἀντιβασιλεία τὸ εἰσῆξε παρ’ ἡμῖν εἶχαν ἀρχίσει εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ ἐγείρωνται παράπονα κατ’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος. Διὰ νὰ μὴ μακρύνω τὴν συζήτησιν, παραλείπω νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ λεξικὸν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας, ὅπου ἐκτίθενται λεπτομερῶς τὰ μυρία ἄτοπα τοῦ συστήματος αὐτοῦ, καὶ προσέτι τὰ μεγάλα παράπονα ἅτινα ἠγέρθησαν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἐκ μέρους τῶν ναυτικῶν τῆς Γαλλίας καὶ τὰ ὁποῖα ἐπὶ τέλους ηὔξησαν τοσοῦτον, ὥστε ἐπέσυραν σπουδαίαν τὴν προσοχὴν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις κατὰ πρῶτον ἐπροκάλεσε τὸν ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1836 νόμον, δι’ οὗ ἐδόθη εἰς αὐτὴν ἡ ἄδεια νὰ μεταβάλῃ διὰ Β. Διατάγματος τὸ ἕως τότε καθιερωμένον διὰ τοῦ ῥηθέντος νόμου τῆς 1 Ἰανουαρίου 1794 σύστημα καταμετρήσεως, ἐπειδὴ ἔληγε τότε ἡ σύνοδος τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν εἶχεν αὕτη καιρὸν ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τοῦτο ἡ ἰδία· δυνάμει δὲ αὐτοῦ τοῦ νόμου ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις διώρισεν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ συμφώνως μὲ τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς ἐξεδόθη Β. Διάταγμα τῆς 18 9βρίου 1837, δι’ οὗ κατηργήθη τὸ ἕως τότε σύστημα καὶ ἀντικατεστάθη δι’ ἄλλου δικαιοτέρου καὶ συμφωνοτέρου μὲ τὸ νέον σχῆμα καὶ εἶδος τῆς κατασκευῆς τῶν πλοίων· τὸ νέον δηλ. σύστημα, ὅπως καὶ τὸ παλαιὸν, παραδέχεται τὰς αὐτὰς διαστάσεις τοῦ πλοίου καὶ τὰς αὐτὰς ἐργασίας, τοὐτέστι πολλαπλασιάζει ὅλον τὸ μῆκος τοῦ πλοίου μὲ τὸ μεγαλήτερον πλάτος, καὶ τὸ γινόμενον πολλαπλασιάζει μὲ τὸ ὕψος τοῦ πλοίου· διαφέρει δὲ μόνον ἐκείνου ὡς πρὸς τὸν διαιρέτην, παραδεχθὲν ὡς τοιοῦτον ὄχι πλέον τὸν ἀριθμὸν 94, ἀλλὰ τὸν 110, ὅταν ἡ καταμέτρησις τοῦ πλοίου γίνεται εἰς πόδας Γαλλικοὺς, ὅπως ἦτο τὸ παλαιὸν σύστημα, εἴτε τὰ μέτρα 3,80, ὅταν ἡ καταμέτρησις τοῦ πλάτους μήκους καὶ ὕψους γίνεται κατὰ τὸ νέον σύστημα εἰς μέτρα. Περιττὸν μοὶ φαίνεται νὰ θέσω τοὺς ἐπιστημονικοὺς λόγους δι’ οὓς γίνεται ἡ διαίρεσις μὲ τὸν ἀριθμὸν 110. Οὕτω λοιπὸν διωρθώθη εἰς τὴν Γαλλίαν αὐτὸ τὸ κακὸν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1837. Μὲ αὐτὸ δὲ τὸ νεώτερον Γαλλικὸν σύστημα ὁμοιάζει καὶ τὸ Ἀγγλικὸν· διότι καθ’ ὅλας τὰς διαστάσεις τὰ δύω συστήματα συμφωνοῦν, διαφέρουν δὲ μόνον καθόσον ἀφορᾷ τὸ πλάτος· τὸ μὲν Ἀγγλικὸν, καταμετρᾷ μόνον τὸ ἐσωτερικὸν πλάτος, ἤγουν κούφωμα, κατὰ δὲ τὸ Γαλλικὸν καταμετρεῖται ἐξωτερικῶς, ἤγουν καὶ τὸ πάχος τῶν δύω τοίχων, καὶ ἑπομένως εὑρίσκεται πλάτος μεγαλύτερον. Ἐκ τούτου πηγάζει νὰ ᾖναι τὸ πηλίκον, δηλ. ὁ ἀριθμὸς τῶν τόνων τοῦ πλοίου, μεγαλήτερος κατὰ τὸ γαλλικὸν σύστημα παρὰ κατὰ τὸ ἀγγλικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύω συστημάτων. Καὶ πρὸς περισσοτέραν κατάληψιν φέρω ἓν παράδειγμα, ὅπερ ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει μου. Ἔστω λόγου χάριν· Ἓν πλοῖον ἔχον

Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸν ἀγγλικὸν τύπον, εὑρίσκομεν· (100×27×17)/130Λ=353 τόνους. Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὸν γαλλικὸν τύπον, εὑρίσκομεν. [(Μ×Π×Β)/3,μ80]×[(29,μ.6×8,μ.9×5μ2)/3,μ80]=360 τόνους. Ἐὰν δὲ ἐφαρμόσωμεν τὸν παλαιὸν γαλλικὸν τύπον, ὅπως καταμετροῦνται ἄχρι τοῦδε τὰ πλοῖα ἡμῶν εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας, ἐξάγομεν· (Μ×Π×Β)/94=407 τόνους. Βλέπετε λοιπὸν πόση μεγίστη διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ συστήματος ἡμῶν καὶ τῶν νεωτέρων συστημάτων, ἅτινα βασίζονται ἐπὶ τῆς πραγματικῆς χωρητικότητος τοῦ πλοίου, ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ποσοῦ τῶν ἐμπορευμάτων ὅσα δύναται νὰ περιλάβῃ. Βλέπετε, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ πλοῖα τὰ ἑλληνικὰ προσλιμενιζόμενα εἰς ξένον λιμένα πληρόνουν ½% περίπου περισσότερον τέλη, διότι, ὅταν λόγου χάριν προσορμίζωνται εἰς τοὺς γαλλικοὺς λιμένας, φορολογοῦνται οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς νέας καταμετρήσεως γινομένης εἰς τὸ πλοῖον κατὰ τὸ γαλλικὸν σύστημα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑπομένως τῶν ὀλιγωτέρων τόνων οὓς αὐτὸ φέρει, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τόνων ὅσοι σημειοῦνται κατὰ τὴν ἑλληνικὴν καταμέτρησιν εἰς τὰ ναυτιλιακά του ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ (παρεκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων) προσορμίζονται τὰ πλοῖα ἡμῶν, διότι τὰ μὲν ξένα πλοῖα φορολογοῦνται ἐκεῖ κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἐπικρατείας εἰς ἣν ἕκαστον ἀνήκει, ἐνῷ τὰ ἡμέτερα πληρόνουσι τὸ δικαίωμά των κατὰ τὸ ἑλληνικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, φέρει τόνους περισσοτέρους κατὰ τὸ ἓν πέμπτον σχεδόν. Προκύπτει λοιπὸν οὕτω αὐτὸ τὸ μέγα ἄτοπον τῆς ὑπερόγκου φορολογίας τῆς ναυτιλίας ἡμῶν. Προσέτι τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα δὲν δύνανται ὡς ἐκ τούτου νὰ συναγωνίζωνται ἐπιτυχῶς μετὰ ξένων, ὅταν πληρόνωσι φόρους κατὰ τὸ ἓν πέμπτον περίπου βαρυτέρους. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ συναγωνισμοῦ δὲν πρέπει νὰ τὸ θεωρήσωμεν μικροῦ λόγου ἄξιον. Ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας, τῆς ὁποίας τὸ παλαιὸν σύστημα ἡμεῖς διατηροῦμεν εἰσέτι. Ἡ γαλλικὴ ναυτιλία καὶ χρηματικὰ μέσα ἔχει πολὺ περισσότερα παρὰ τὴν ἡμετέραν, καὶ ἐπιτήρησιν ἐξασκεῖ ἐπὶ τῶν πλοίων της μεγαλητέραν διὰ τῆς ἐξελέγξεως καὶ κατατάξεως αὐτῶν εἰς τὰ ἐπαληθευτικὰ λεγόμενα βιβλία (Veritas), καὶ ὑπὸ ἀσφαλιστικῶν ἑταιριῶν ὑποστηρίζεται πλουσιωτάτων καὶ εὐϋπολήπτων, καὶ προστασίαν καὶ ἐμψύχωσιν λαμβάνει παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπειράκις ἰσχυροτέραν τῆς ἡμετέρας, ἔχει ἐν ἑνὶ λόγῳ τὰ πάντα πολὺ ἀφθονώτερα διὰ νὰ συναγωνίζεται μὲ τὰ πλοῖα τῶν ἄλλων ἐθνῶν, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ καταργήσῃ καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ἀκόμη τοῦ συναγωνισμοῦ τὸ παλαιὸν ἐκεῖνο σύστημα· καὶ θέλετε ἡμεῖς οἱ νάνοι ἀπέναντι τῶν Γάλλων νὰ μὴ τὸ πράξωμεν; θέλετε ἡ ναυτιλία ἡμῶν ἡ τοσοῦτον ὑποδεεστέρα τῆς γαλλικῆς ὡς πρὸς τὰς ναυλώσεις καὶ τὰς ἀσφαλείας, νὰ μένῃ ὑποδεεστέρα καὶ ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῆς καταμετρήσεως, καὶ νὰ διατηρῇ ἓν ἀπαρχαιωθὲν σύστημα τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, τὸ ὁποῖον ἀπεσκοράκισαν ὅλα τὰ ναυτικὰ ἔθνη, διὰ νὰ γεμίζῃ τὰ βαλάντια τῶν ξένων Κυβερνήσεων μὲ τόσα ἑλληνικὰ χρήματα! Καὶ γνωρίζετε, κύριοι, μὲ πόσα; Κατὰ τὰς στατιστικὰς καὶ ἀκριβεῖς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, ὀκτακοσίας περίπου χιλιάδας δραχμῶν πληρόνουν κατ’ ἔτος περιπλέον τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα εἰς τοὺς ξένους λιμένας, ὅπου προσορμίζονται, ἕνεκα τοῦ ὀλεθρίου αὐτοῦ συστήματος τῆς καταμετρήσεώς των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ φέρωμεν θεραπείαν εἰς τὴν πάσχουσαν ναυτιλίαν μας καὶ νὰ καταργήσωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ πλημμελὲς σύστημα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν καὶ μίαν ἀναφορὰν (ὑποβληθεῖσαν ἤδη παρ’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν) ἐκ μέρους τῶν ναυτικῶν τῆς Σύρου, ἥτις ἔχει τὸ μεγαλήτερον ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος, ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων ἰδιοκτητῶν πλοίων καὶ ἐκ μέρους ὅλων τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιριῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπευθύνουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ τούτου παράπονά των καὶ παρακαλοῦσι νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ παρ’ ἐμοῦ προτεινόμενον σύστημα. Ἔχω προσέτι ὑπ’ ὄψιν μου καὶ ἐπίσημον ἔγγραφον πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τοῦ κ. Τρικαλιώτη ἑνὸς ἐκ τῶν καλλιτέρων ναυπηγῶν καὶ ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, θεωρητικοῦ καὶ πρακτικοῦ, ὅστις, ὅταν ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τὸ διεύθυνεν ὁμοῦ μὲ τὴν ἔκθεσίν μου εἰς αὐτὸν, εὑρισκόμενον τότε ὡς ὑπάλληλον εἰς τὸν ναύσταθμον ἐν Πόρῳ, διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ γνωμοδοτήσῃ, ἀπήντησεν ὁ κ. Τρικαλιώτης μὲ τὸ ἔγγραφον τοῦτο τοῦ ὁποίου ἐζήτησα καὶ μὲ ἔδωκαν ἀντίγραφον· ἰδοὺ τί λέγει. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον). Ὥστε καὶ αὐτὸς ἐπισήμως βεβαιοῖ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ ὅλοι, ἐφ’ ὧν στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀκριβεῖς. Ἔπειτα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον ἐκ τῶν δύω συστημάτων εἶναι τὸ προτιμότερον.

§43ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν μᾶς λέγετε, κατὰ τὴν γνώμην σας ποῖον εἶναι τὸ προτιμότερον;

§44ΠΛΑΤΥΣ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην προτιμῶ τὸ ἀγγλικὸν σύστημα· 1, διότι εἶναι πρακτικώτερον, 2, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἤδη εἰσηγμένον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, πρὸς τὴν ἀφομοίωσιν τῆς ὁποίας σπεύδομεν ἤδη· καὶ τρίτον, ἂν θέλετε ἀκόμη, διότι τὸ ἀγγλικὸν σύστημα προσεγγίζει περισσότερον εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐξάγει τόνους ὀλιγωτέρους. Ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι παραδεχόμενοι τὸ ἀγγλικὸν σύστημα, ἤγουν λαμβάνοντες τὰς τρεῖς διαστάσεις τοῦ πλοίου καὶ τὸν διαιρέτην ὅπως τὰς λαμβάνει τὸ ἀγγλικὸν σύστημα, θέλομεν μετρᾷ αὐτὰς μὲ τὸ γαλλικὸν μέτρον καὶ ὄχι μὲ πόδας ἀγγλικοὺς, καὶ οὕτω θέλομεν φυλάττει καὶ εἰς τὴν καταμέτρησιν τῶν πλοίων τὸ ἐν γένει μετρικὸν ἡμῶν σύστημα.

§45ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς δὲν συμφωνεῖ μὲ αὐτά.

§46ΠΛΑΤΥΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς νομίζει, ὅτι τὸ γαλλικὸν σύστημα εἶναι προτιμότερον ὡς ἐξάγον δῆθεν ὀλιγωτέρους τόνους ἢ τὸ ἀγγλικὸν, ἐνῷ πραγματικῶς ἐξάγει περισσοτέρους. Τὸ λάθος του πηγάζει ἐκ τοῦ ὅτι ἐξετάζων τὸ γαλλικὸν σύστημα λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς διαστάσεις οὐχὶ αὐτοῦ ἀλλὰ τοῦ ἀγγλικοῦ, δηλ. τὸ πλάτος τοῦ πλοίου τὸ καταμετρεῖ ὄχι ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ γαλλικὸς νόμος, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ πάχους τῶν δύω τοίχων αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅπως καταμετρεῖται κατὰ τὸ ἀγγλικὸν σύστημα, τουτέστι τὸ κούφωμα μόνον, καὶ βεβαίως τότε εὑρίσκεται ὀλιγώτερος ἀριθμὸς τόνων.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί ὁ διαιρέτης εἶναι μεγαλήτερος;

§48ΠΛΑΤΥΣ. Κατὰ τὸ γαλλικὸν σύστημα, ὁ διαιρέτης εἶναι 110, καὶ κατὰ τὸ ἀγγλικὸν εἶναι 130, ἀλλὰ καταντᾷ ὁ αὐτός· διότι ὁ ποῦς χρησιμεύει ὡς μέτρον εἰς ἀμφότερα τὰ συστήματα, ὁ γαλλικὸς εἰς τὸ ἓν, ὁ ἀγγλικὸς εἰς τὸ ἄλλο· ἀλλ’ ὁ ἀγγλικὸς ποῦς εἶναι μικρότερος τοῦ γαλλικοῦ κατὰ τὸ ἓν πέμπτον, ὥστε, ὅταν προσθέσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ πέμπτον εἰς τὸν διαιρέτην 110, ἐξάγεται σχεδὸν ὁ αὐτὸς διαιρέτης· ἡ κυρίως διαφορὰ εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ ἀγγλικὸν σύστημα καταμετρεῖται τὸ πλάτος μόνον τοῦ κουφώματος τοῦ πλοίου, καὶ πολλαπλασιάζεται ἔπειτα μὲ τὸ ὕψος καὶ διαιρεῖται μὲ τὸ 130, κατὰ δὲ τὸ γαλλικὸν καταμετρεῖται τὸ πλάτος τοῦ πλοίου, ὄχι μόνον τὸ κούφωμα, ἀλλὰ καὶ τὸ πάχος τῶν δύω τοίχων τοῦ πλοίου, ὥστε ἔχομεν γινόμενον μεγαλείτερον, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ δώσῃ καὶ πηλίκον μεγαλείτερον. Ὁ κύριος Ζωχιὸς εἰς τὴν καταμέτρησίν του ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ κούφωμα τοῦ πλοίου καὶ δὲν συμπεριέλαβε καὶ τὸ πάχος τῶν τοίχων αὐτοῦ.

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ γνωρίσωμεν καλλίτερα αὐτὰ τὰ πράγματα.

§50ΠΛΑΤΥΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διαφορὰ ὡς πρὸς τὰ πλοῖα ἐκεῖνα ὅσα ἔχουν δύο καταστρώματα. Οἱ Ἄγγλοι εἰς τὴν καταμέτρησιν καὶ αὐτῶν λαμβάνουν ὁλόκληρον τὸ μῆκος, κατὰ δὲ τὸ Γαλλικὸν σύστημα δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὅλον τὸ μῆκος, ἀλλὰ προστίθεται τὸ ἥμισυ μέρος τοῦ μήκους τοῦ πλοίου καὶ τὸ ἥμισυ μέρος τοῦ μήκους τῆς τρόπιδος καὶ αὐτὸ τὸ ἡμιάθροισμα πολλαπλασιάζεται μὲ τὸ πλάτος τοῦ πλοίου, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ πάχους τῶν δύο τοίχων του κτλ.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα ὑπάρχει μεγαλήτερος διαιρέτης.

§52ΠΛΑΤΥΣ. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλη διαφορὰ, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα ὡς πρὸς τὴν καταμέτρησιν τοῦ πλάτους, ὥστε ἕνεκα αὐτῆς ἐξάγονται εἰς τὸ ἀνωτέρω ἀναφερθὲν παράδειγμα κατὰ μὲν τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα τόνοι 353, καὶ κατὰ τὸ Γαλλικὸν τόνοι 360, ἤγουν ἑπτὰ περισσότεροι· ὁ κύριος Ζωχιὸς ἐξάγει τὸ ἐναντίον ἀποτέλεσμα, διότι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὸ μῆκος καὶ ὄχι ὁλόκληρον τὸ πλάτος, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ Γαλλικὸς νόμος.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἔπρεπε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἦτον ἴσον, ἀλλ’ αὐτὸς ἐξάγει ὀλιγώτερον, ὥστε θὰ εἰπῇ ὅτι λαμβάνει τὸ ἡμιάθροισμα.

§54ΠΛΑΤΥΣ. Λαμβάνει πλάτος ὀλιγώτερον, καὶ διὰ τοῦτο τὸ γινόμενον τοῦ πολλαπλασιαστοῦ εἶναι ὀλιγώτερον, ἑπομένως καὶ τὸ πηλίκον τῆς διαιρέσεως ὀλιγώτερον· ἀλλὰ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀληθὲς πλάτος, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ πάχους τῶν τοίχων, ἐξάγεται καὶ γινόμενον καὶ πηλίκον περισσότερον. Διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ Γαλλικὸς νόμος θέλει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὸ πλάτος, σᾶς ἀναφέρω μίαν περικοπὴν ἐκ τοῦ περιφήμου συγγράμματος τοῦ Καμπαινιὰκ περὶ ναυτιλίας, ἐκδοθέντος ἐγκρίσει τοῦ ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ ἀναφέρει τὸν τύπον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτελεῖται ἡ καταμέτρησις· πολλαπλασιάζομεν, λέγει, τὸ μέσον μῆκος τοῦ πάχους, δηλ. τὸ ἡμιάθροισμα τοῦ μήκους τοῦ καταστρώματος καὶ τῆς τρόπιδος μὲ τὸ μεγαλήτερον πλάτος τοῦ πλοίου λαμβανόμενον ἐξωτερικῶς, συμπεριλαμβανομένου δηλαδὴ καὶ τοῦ πάχους τῶν δύο τοίχων του, ὥστε βεβαίως, ὅταν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τοιοῦτον πλάτος, θὰ ἔχετε καὶ ἀποτέλεσμα μεγαλεῖτερον.

§55Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ πλοῖον εἶναι τοξοειδὲς κατὰ τὰ πλευρὰ, ἡ διάμετρος λοιπὸν εἶναι εἰς τὸ μέσον;

§56ΠΛΑΤΥΣ. Κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα, ὁ νόμος λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὸ μεγαλήτερον πλάτος. Ἰδοὺ ἡ μετάφρασις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω δὲν εἶναι γνώμη ἰδική μου, εἶναι γνώμη τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ Γάλλους συγγραφεῖς· διὰ τοῦτο δὲ σᾶς ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ Γαλλικὸν σύγγραμμα τοῦ Καμπαινιὰκ, διὰ νὰ ἰδῆτε ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ νόμου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα εἶναι ὠφελιμώτερον νὰ γείνῃ παραδεκτὸν παρ’ ἡμῶν. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα, εἰς ὅλας τὰς διαστάσεις θέλομεν καταμετρεῖ τὰ πλοῖα, ἐννοεῖται, μὲ τὸ παρ’ ἡμῖν ἐν χρήσει Γαλλικὸν μέτρον.

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον ἀντὶ νὰ εἰπῆτε ἐντὸς τοῦ νόμου, ὅτι παραδεχόμεθα τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα, νὰ εἴπητε ὅτι οὕτω πῶς γίνεται ἡ καταμέτρησις τῶν πλοίων;

§58ΠΛΑΤΥΣ. Τὸ αὐτὸ εἶναι· ἐγὼ μόνον θέτω τὰς βάσεις· ὅταν παραδεχθῶμεν τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα, τότε διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς κατὰ τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα καταμετρήσεως, τοὐτέστι κατόπιν ἡ Κυβέρνησις θέλει διορίσει ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ ἐξετάσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἀποκλείετε τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ μῆκος τῆς τρόπιδος.

§60ΠΛΑΤΥΣ. Οἱ ἄνδρες οἱ εἰδικοὶ θέλουν ἀναφέρει ἐντὸς τῆς ἐκθέσεώς των, ὅτι ἡ καταμέτρησις τοῦ μήκους οὕτω πῶς γίνεται· οὕτω καταμετρεῖται τὸ ὕψος, οὕτω τὸ πλάτος, καὶ μὲ τὸν τάδε ἀριθμὸν θέλομεν διαιρέσει. Οὕτω πῶς θέλει γνωμοδοτήσει ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ κατὰ τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς θέλει ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα. Τώρα τίθεται μόνον ἡ βάσις, ὅτι θέλει γίνει ἡ καταμέτρησις κατὰ τὸ σύστημα τὸ Ἀγγλικόν. Ἐπὶ τέλους νομίζω χρέος μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ στατιστικάς τινὰς πληροφορίας.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καλὸν νὰ συμπεριληφθῇ ἀπὸ τώρα εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁ τρόπος καθ’ ὃν θέλει γείνει ἡ καταμέτρησις, ἀντὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι θέλει γείνει κατὰ τὸ ἀγγλικὸν σύστημα.

§62Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸν νόμον ἡ βάσις διὰ νὰ γίνῃ ἡ καταμέτρησις· πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ τρεῖς διαστάσεις καὶ θέλουσι γίνει αἱ ἑξῆς ἐργασίαι· αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρωμεν· πρέπει νὰ ἐμπεριέχεται ἐντὸς τοῦ νόμου ποῖος εἶναι ὁ τρόπος δι’ οὗ θέλει γίνει ἡ καταμέτρησις, διότι, ἐὰν εἴπωμεν κατὰ τὸ Γαλλικὸν ἢ Ἀγγλικὸν σύστημα, τότε ὁρίζομεν μίαν βάσιν, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν.

§63ΠΛΑΤΥΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς νὰ ἔμβῃ εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, ἀλλὰ πρέπει αὐτὴ νὰ θέσῃ τὴν βάσιν, ὅτι παραδέχεται τὸ ἀγγλικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὡς καλλίτερον, καὶ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ καὶ κανονίσῃ τὰ καθέκαστα.

§64ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸ συμφέρον τῆς ναυτιλίας εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν ἐκείνην τὴν καταμέτρησιν, ἥτις δίδει τόνους ὀλιγωτέρους· κατὰ τὸ σημερινὸν σύστημα, οἱ τόνοι εἶναι μεγαλείτεροι καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν περισσότερος, καὶ διὰ τοῦτο πολὺ παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας. Κατὰ ἕνα ὑπολογισμὸν, εἰς μόνην τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐπλήρωσαν οἱ Ἕλληνες 180,000 δραχμὰς πλέον τοῦ δέοντος, ἐπειδὴ ὑπάρχει σύμβασις, καθ’ ἣν πρέπει νὰ πληρόνουν τόσον τὸν ἀγγλικὸν τόνον τὰ ἄλλα ἔθνη, ἐνῷ ἡμεῖς πληρόνομεν Ἑλληνικοὺς τόνους καὶ εἴδατε πόση εἶναι ἡ διαφορά, 353 πρὸς 360. Τὸ συμφέρον μας εἶναι οἱ τόνοι νὰ ᾖναι μεγαλείτεροι καὶ ὀλιγώτεροι τὸν ἀριθμὸν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀφαιρέσωμεν αὐτὰ τὰ μεγάλα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πληρόνει ἡ ναυτιλία εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, διότι, ὅταν τοῦτο παραδεχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, βεβαίως θὰ ἐλαττώσῃ κατὰ ⅕ ἢ κατὰ ⅙% τὰ ἐξωτερικὰ δικαιώματα. Ἀνέγνωσα ὅσα εἴπατε καὶ ὅσα γράφετε, ἀλλ’ ἀνέγνωσα καὶ μίαν περιγραφὴν τοῦ κυρίου Ζωχιοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδίδω ἐπίσης μεγάλην ὑπόληψιν καὶ διὰ τὰς ναυτικὰς καὶ διὰ τὰς μαθηματικὰς γνώσεις του, καὶ ἐκεῖ παρετήρησα μίαν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ Ἀγγλικοῦ καὶ Γαλλικοῦ συστήματος· ἤκουσα τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, καὶ πόθεν νομίζετε, ὅτι ὁ Κύριος Ζωχιὸς ὑποπίπτει εἰς ἐσφαλμένα ἀποτελέσματα· ἐπειδὴ ὑπάρχει μεγάλη διαφορά, διότι εἶναι 342 πρὸς 360, ἐπειδὴ λοιπὸν, λέγω, εἶναι μία μεγάλη διαφορὰ, καὶ ἐπειδὴ ὁ Κύριος Ζωχιὸς ἐργάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐπειδὴ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶναι παρὼν νὰ ἀκούσῃ καὶ τὴν γνώμην αὐτὴν, ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ διὰ τὴν αὔριον, καὶ νὰ παρακληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μᾶς φέρῃ μίαν γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς τινος συγκειμένης ἐκ τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ἀνδρῶν, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διὰ νὰ φωτισθῶμεν καλλίτερον καὶ εὕρωμεν τὴν ὠφελιμωτέραν καταμέτρησιν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικόν. Λέγω δὲ διὰ τὴν αὔριον, διότι καθ’ ἑκάστην ἡ ναυτιλία μας ὑποφέρει μεγάλως καὶ κατ’ ἐμὲ τὸ συμφέρον μας εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον νὰ προστατεύσωμεν τὴν ναυτιλίαν μας κατὰ τοῦτο, διότι βλάπτεται τὰ μέγιστα.

§65ΠΛΑΤΥΣ. Ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀνεβλήθη καὶ ἄλλοτε δι’ αὐτὸ τοῦτο, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν· πρέπει τώρα νὰ τελειώσῃ. Ἐκτὸς τούτου σᾶς ἀνέφερα καὶ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Κυρίου Τρικαλιώτη.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ναυτικῶν.

§67ΠΛΑΤΥΣ. Ἐστάλη, ἀλλὰ δὲν ἔκαμε τίποτε, καὶ δὲν πρέπει ἕνεκα τούτου νὰ βλάπτωνται τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας. Ἐστάλη πρὸς τούτοις καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας· ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔρχεται, τὶ πταίω ἐγώ;

§68ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ὅσον περισσότερον ἀναβάλλομεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τόσον περισσότερον ζημιούμεθα. Ἡ ναυτιλία μας εἴδατε, ὅτι ἕνεκα τῆς μεθόδου μὲ τὴν ὁποίαν μετροῦμεν τὰ πλοῖά μας, μᾶς φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρόνωμεν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι πληρόνουν τὰ ἄλλα ἔθνη. Ἡ Γαλλία, καθὼς παρετήρησεν ὁ Κ. Πλατὺς, παρεδέχθη τὴν νέαν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς χρῆσιν πρὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ δὲν τὴν ἐμπόδισεν εἰς τοῦτο οὔτε αὐτὴ ἡ φιλοτιμία της ὅτι παραδέχεται ξένον σύστημα, διότι ὑπεβάλλοντο τὰ πλοῖά της εἰς περισσότερα δικαιώματα, νὰ παραδεχθῇ διάφορον τρόπον τῆς μετρήσεως· λέγω διάφορον, διότι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς εἶναι ὁ τόνος, ἀλλὰ ἡ διάφορος μέθοδος φέρει καὶ διάφορα ἀποτελέσματα. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν ἠρώτησε καὶ ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς τὸν Κύριον Πλατύν· διότι τὸ πλοῖον δὲν εἶναι τετράγωνον, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ᾖναι γνωστὸν εἰς ποῖον σημεῖον τοῦ πλοίου θὰ ληφθῇ τὸ πλάτος· διότι, ἐὰν λάβωμεν διάφορα σημεῖα, θὰ εὕρωμεν καὶ διάφορα ἀποτελέσματα. Κατὰ τὸ ἰδικόν μας σύστημα, εὕρομεν περισσότερον ἀριθμὸν τόνων παρ’ ὅσον ἠθέλομεν ἔχει ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ γαλλικὸν ἢ ἀγγλικὸν σύστημα, καὶ ἕνεκα τούτου τὰ πλοῖα ὑποβάλλονται εἰς δικαιώματα τελωνιακὰ μεγαλεῖτερα καὶ πληρόνουν περισσότερον. Δικαίως λοιπὸν παραπονοῦνται οἱ ἡμέτεροι ναυτικοὶ, διότι τὰ πλοῖά των ὑποβάλλονται εἰς πληρωμὴν δικαιωμάτων μεγαλειτέραν, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν ὅσον τὸ ταχύτερον νὰ προληφθῇ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, διὰ νὰ μὴ διακινδυνεύωσι τὰ συμφέροντα τῆς ναυτιλίας μας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κύριος Ζωχιὸς εἶναι εἰδικὸς ἄνθρωπος καὶ ἔχει διάφορον γνώμην μὲ τὸν κύριον Πλατὺν καθόσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς καταμετρήσεως, θέλομεν ἐγκρίνει τὴν ἀναβολὴν ἰδίως διὰ τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ διαγράψωμεν τὸν τρόπον τῆς καταμετρήσεως ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὄχι νὰ εἴπωμεν κατὰ τὸ Ἀγγλικὸν ἢ Γαλλικὸν σύστημα.

§69ΠΛΑΤΥΣ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ, φέρω ἐγὼ τὸ συμπλήρωμα αὐτὸ αὔριον.

§70ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ νὰ παρακαλέσῃ τὸν κύριον Ζωχιὸν νὰ μᾶς φέρῃ μίαν γνώμην.

§71ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ μία προθεσμία.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶπε, πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν καὶ τότε βλέπομεν. Λοιπὸν ἀναβάλλεται καὶ αὐτὸ, ἕως ὅτου τὸ μελετήσῃ ὁ Κ. ὑπουργός. — Ἕτερον ἀντικείμενον· «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΡΚʹ νόμου περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῶν γαιῶν κτλ. οἰκοδομησάντων· βʹ συζήτησις» (ἀναγινώσκεται). Εἶναι παραδεκτή;

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Κρεμεζῆ· «περὶ ἐκκεντρίσεως τῶν ἀγριοελαιοδένδρων· βʹ συζήτησις» (ἀναγινώσκεται). Τὴν παραδέχεται ἡ Βουλὴ;

§75ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι σπουδαία· ἐγὼ ἀπορῶ πῶς ἀντικείμενα τόσον σπουδαῖα νὰ μὴ παραπέμπωνται εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς· διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ ῥίπτεται μία ἰδέα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ κατασταίνεται νόμος. Νομίζω ὅτι ἡ ἁπλουστάτη, ὡς φαίνεται, αὕτη πρότασις ἔχει μεγάλας συνεπείας· ἑπομένως, διὰ νὰ καταρτισθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις ὅπως ἔχει, νομίζω καλὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπήν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς εἶσθε ἐδῶ καὶ δὲν εἴπατε τίποτε. Τώρα πλέον μετὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν δὲν ἔχομεν δικαίωμα.

§78ΤΙΝΕΣ. Δὲν πειράζει.

§79ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει εἰς πᾶσαν περίστασιν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλή.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν.

§83ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ δι’ ὑμῶν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, πρὸ πάντων τῶν νομοσχεδίων περὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου τῶν δημοσίων χρεῶν.

§84ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν παρεπέμφθη.

§85ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§86ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν τόσοι νόμοι, ὥστε πιστεύω ὅτι κανεὶς τῶν Κ. Βουλευτῶν δὲν θὰ λάβῃ καιρὸν ν’ ἀναγνώσῃ αὐτούς· τὰ χρέη ἔχουν ἱστορίαν μεγάλην· ἑπομένως νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ φέρῃ μίαν ἔκθεσιν σύντομον τοὐλάχιστον ἀπὸ τὶ προῆλθον καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθοῦν.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τροποποιηθῶσιν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, ἀλλ’ ἁπλῶς ἡ εἴσπραξις ἀνατίθεται εἰς ἓν εἰδικὸν ταμεῖον. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ πᾶν ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ συζητῆται μὲ ὅλην τὴν ἐντέλειαν καὶ ἀκρίβειαν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ἂς ἐργασθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ μίαν προθεσμίαν ἀρκετὰ μεγάλην διὰ νὰ προφθάσωμεν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕως σήμερον ὀκτώ.

§91ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, μεταξὺ τῶν περιστάσεων ἐκείνων καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται βεβαίως καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἰς βουλευτήν, εἶναι καὶ ἐκείνη καθ’ ἣν νόμος τις ὑφιστάμενος δὲν ἐκτελεῖται, καὶ μάλιστα ὅταν ὁ νόμος αὐτὸς θίγῃ δικαιώματα τῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει καθιερωμένος καὶ δημοσιευμένος πρὸ καιροῦ, καὶ γνωστὸς ὁ νόμος περὶ μεταλλείων καὶ ὀρυκτῶν. Ὁ νόμος αὐτός, ὅστις ἠμπορεῖ ν’ ἀποφέρῃ μεγάλην πρόσοδον καὶ εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς διαφόρους ἑταιρίας, προβλέπει τίνι τρόπῳ ζητοῦνται τὰ μεταλλεῖα καὶ τίνι τρόπῳ παραχωροῦνται. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νόμου εἶναι γνωστόν, ὅτι διάφοροι ἑταιρίαι συνέστησαν καὶ ἔκαμαν ἐρεύνας, δαπάνας καὶ ἀνακαλύψεις, ἔκαμαν καὶ ἀναφορὰς αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν, καὶ ἐζήτησαν κατὰ τὰς ἰδέας καὶ τὰς πληροφορίας των τὸ δικαίωμα τῆς παραχωρήσεως διαφόρων μεταλλείων κειμένων ἐντὸς τοῦ Ἑλλ. ἐδάφους. Τώρα ὁ νόμος αὐτὸς ἔμεινε μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, νὰ χορηγῇ δικαιώματα, νὰ θέτῃ πολλοὺς εἰς ἔξοδα καὶ δαπάνας καὶ διατυπώσεις, καὶ ἐν τούτοις νὰ σταματᾷ ἐκεῖ, ὅτε πλέον ἄρχεται ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως; Φρονῶ λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ἡ δημοσία πίστις καὶ τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας καὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ἀπαιτοῦν, ὥστε νὰ παρακαλέσωμεν τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ὑπάρχουν ἀναφοραὶ περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων, ἐὰν ἐνεργήθησαν ὑπὸ τῶν προκατόχων, παρὰ τίνων ἐγένοντο, καὶ ποῖος ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη καθ’ ἃ ὑφίσταται αὐτὸς ὁ νόμος δὲν ἐπραγματοποιήθη καμμία παραχώρησις.

§92ΠΛΑΤΥΣ. Ἔγεινε τῆς Μήλου.

§93ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ὅλως διόλου ἄνευ σημασίας, διότι εἶναι χρήσιμα καὶ φέρουν πλοῦτον καὶ εἰσάγονται χρήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ ποῖον λοιπὸν λόγον οἱ τύποι καὶ οἱ ὅροι τοῦ νόμου ἐκείνου δὲν ἐκτελοῦνται; διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνεργεῖ ὅπερ ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ ὅπως παραχωρηθῶσι; διότι ἐκ τούτου γεννῶνται παράπονα τὰ ὁποῖα καὶ διὰ τοῦ τύπου ἐξεφράσθησαν, διότι εἶναι καὶ ξένοι οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὰ μεταλλεῖα, καὶ ὅταν βλέπουν ὅτι τὰ πάντα ἐδῶ σταματοῦν καὶ ἐφαρμόζονται κακῶς, λαμβάνουν κακὴν ἰδέαν κατὰ τοῦ ἔθνους. Λοιπὸν, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, ὁ ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Αἰτήσεις πολλαὶ ὑπάρχουν· προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι εἶναι ἕτοιμαι, ἀλλὰ ὑπάρχουν δύω δυσκολίαι τῶν ὁποίων τὴν θεραπείαν κατ’ αὐτὰς θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν· ἡ πρώτη τυπικὴ, τὴν ὁποίαν δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἠμποροῦμεν νὰ ὑπερβῶμεν· κατὰ τὸν νόμον δηλαδὴ, ἀπαιτεῖται νὰ γνωμοδοτήσῃ μία ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ διαφόρων μελῶν καὶ τοῦ προέδρου τῆς Γερουσίας, ὅστις δὲν ὑπάρχει τώρα.

§95ΤΙΝΕΣ. Νὰ λείψῃ.

§96ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι τῆς Βουλῆς.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δευτέρα δυσκολία· ὁ νόμος ἐκεῖνος ζητεῖ δικαίωμα τοῦ δημοσίου 5% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, καὶ ἐκ ταύτης δὲν εἰσεπράξαμεν τίποτε ποτέ. Νομίζω ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην εἰμποροῦμεν νὰ τὴν τροποποιήσωμεν λέγοντες, ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου· ἐὰν ἐκ τοῦ καθαροῦ, δεχόμεθα τὸ 5%, ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν 2 ἢ 1%, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει. Αὐτὸς ὁ νόμος καθιεροῖ, ὡς βλέπετε, τόσας δυσκολίας μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν ἐκμεταλλευτῶν. Σκοπεύομεν λοιπὸν κατ’ αὐτὰς νὰ παρουσιάσωμεν αὐτὰς τὰς δύω τροπολογίας. 1) Νὰ θεωρηθῇ ὡς περιττὴ ἡ παρουσία τοῦ προέδρου τῆς Γερουσίας καὶ 2) ὁ τρόπος τῆς φορολογίας νὰ καθαρισθῇ.

§98Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τῷ ὄντι, Κύριοι, αὐτὴ ἡ ἀφορμὴ εἶναι σπουδαία, διότι ὑπάρχει νόμος καὶ δὲν ὑπάρχει, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι εἶναι αὐταὶ αἱ δυσκολίαι τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀκόμη αὐτὴ ἡ διάταξις περὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ποτὲ, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γνωρισθῇ ποτὲ ἡ καθαρὰ πρόσοδος, καθόσον ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἔχω ἓν μεταλλεῖον, παρουσιάζω τόσα ἔξοδα καὶ τὰ τοιαῦτα. Νομίζω ὅμως ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ τῶν τροπολογιῶν τούτων, νὰ παρουσιάσῃ ἓν νομοσχέδιον νέον, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ὅταν ἦτον ὁ νόμος τῶν μεταλλείων αὐτῶν, δὲν ἠξεύρω ἂν εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ὕπαρξις διαφόρων μεταλλείων, διότι πρέπει νὰ μάθετε ὅτι εἰς τὸν τόπον τοῦτον τὰ μεταλλεῖα δὲν ἐκαλλιεργήθησαν ποτὲ, οὔτε εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους, καὶ ὡς παράδειγμα σᾶς φέρω τοῦτο. Ἐδῶ πλησίον μας, εἰς τὸ Λαύριον, τὸ ἀρχαῖον μεταλλεῖον ἔδιδε μεγάλας προσόδους εἰς τοὺς Ἀθηναίους, καὶ σήμερον γίνεται μόνον μία ἀνακαμίνευσις τῶν σκωριῶν. Ἀλλὰ τὸ μεταλλεῖον ἐκεῖνο δὲν ἐξηντλήθη, εἶναι πλούσιον ἀκόμη, καὶ νομίζω ὅτι ἔχω μερικὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας, ἐὰν εἶχον προχείρους, ἤθελα σᾶς ἀναφέρει, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται ὅτι εἰς πολλὰ μέρη δύνανται νὰ ὑπάρχουν μεταλλεῖα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δώσουν μεγάλα κέρδη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἕνας νέος νόμος ἤθελεν εἶσθαι πολὺ ἀναγκαῖος, ὅστις νὰ ἐξασφαλίσῃ μὲν τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὰ τοῦ δημοσίου. Πιθανὸν ὅμως εἴς τινας νὰ μὴν ἦμαι καταληπτὸς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀφῃρημένος, ἀλλ’ εἶναι τὸ πρᾶγμα τοιοῦτον, δὲν ἔχω δὲ καὶ τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα πρόχειρα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἰδέας μου, τὰς ὁποίας ἐπορίσθην ἀπὸ μίαν μικρὰν μελέτην καὶ ἀπὸ πληροφορίας ἐξ αὐτῆς τῆς ἱστορίας καὶ τῶν πραγμάτων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτι ἦτο καθῆκόν μου ἐγὼ νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ὀλίγα ταῦτα, συγχρόνως νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐν τῇ φρονήσει καὶ τῷ πατριωτισμῷ αὐτῆς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ εἰσάξῃ κάτι τι τελειότερον, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὰς διατάξεις, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν, καθ’ ἃ θὰ γείνῃ αὐτὸς ὁ νόμος· διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ τελείαν συνείδησιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ βεβαίας βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηριχθῇ. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἐνόμισα καλὸν νὰ παρατηρήσω.

§99ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐταὶ αἱ δυσκολίαι βεβαίως ἐγεννήθησαν ἀπὸ τοῦ 1862 ὅτε κατηργήθη ἡ Γερουσία. Εὔχομαι ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθήσουν αὐταὶ αἱ δυσκολίαι καὶ νὰ ληφθῇ πᾶν μέτρον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ φέρῃ τὰς τροπολογίας ταύτας, ἀρκοῦμαι καὶ ἐγὼ εἰς ὅσα εἶπον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐδόσαμεν γνώμην τὶ θὰ γείνῃ τὸ περὶ συστάσεως ταμείου τῶν δημοσίων χρεῶν.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Εἴπομεν νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔγγραφα λοιπὸν τὰ ἔχει καὶ τὴν παρακαλοῦμεν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὅσα ἐσυζητήθησαν σήμερον διὰ πρώτην φορὰν, θὰ ἦναι αὔριον διὰ δευτέραν, ὅσα δὲ ἐσυζητήθησαν διὰ δευτέραν θὰ ἦναι διὰ τρίτην. Διαλύομεν τὴν συνεδρίασιν. (Ὥρα 3 καὶ 20

Μ. Μ).