1866.01.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 22 Ἰανουαρίου 1866.

(Σάββατον.)

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ τῆς προηγουμένης πρακτικά. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Παπαδόπουλος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ἠλίας Μαυρομιχάλης ὡς ἐπερωτήσων ἔχει τὸν λόγον.

§4ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον καὶ τότε.

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ ἐπαναλαμβάνομεν τότε. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος Κ. Κεχαγιᾶς.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σπυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§7ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἔχει ἐπερώτησιν.

§8ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον.

§9ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς, κύριοι βουλευταὶ, ἀφοῦ εἶπον ὀλίγα τινὰ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἐπίσημον ἢ μὴ τῶν διαφόρων προπαρασκευαστικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ παρουσιάσουν τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἤδη θὰ εἴπω καὶ ὀλίγα τινὰ περὶ τοῦ τελευταίου ἔργου, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἀντικείμενον σπουδαῖον. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, κύριοι, εἶναι εἷς νέος ὑπολοχαγὸς τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις πρὸ δεκαπενταετίας, ἀφοῦ ἐξῆλθε τῆς Ἑλληνικῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἤρχισε νὰ σπουδάζῃ τὴν Κωπαΐδα. Ἀφοῦ ἔτη τινὰ ἔπειτα μετέβη εἰς τὴν Εὐρώπην, πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν σπουδῶν, ἐπιστρέφων, εὗρε τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος ὅπως νῦν ὅλοι ἡμεῖς τὸ γνωρίζετε· ἠθέλησε καὶ αὐτὸς νὰ προσφέρῃ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ὀφείλει πᾶς Ἕλλην νὰ προσφέρῃ πρὸς τὴν πατρίδα του· ἠθέλησε νὰ γράψῃ ἰδέας τινὰς, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο εἴτε ὀλίγον, εἴτε πολὺ νὰ συντελέσουν πρὸς τὸ συμφέρον τὸ γενικόν. Μεταξὺ δὲ τῶν νέων ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐνέπτυξεν, ἐξέφερε καὶ μίαν ἰδέαν, ἥτις, κύριοι, ἐκτελεσθησομένη θὰ ἐπιφέρῃ ἀναντιῤῥήτως μεγάλας ὠφελείας εἰς τὸ ἔθνος, ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποξηρανθῇ ἡ Κωπαῒς διὰ τῆς Κωπαΐδος· ἔπαθεν ὅ,τι συχνὰ παθαίνουν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες θέλουν νὰ γίνωσι δημιουργοὶ νέων ἰδεῶν· ἔπαθεν ὅ,τι ἔπαθεν ἄλλοτε ὁ Γαλιλαῖος, ἔπαθεν ὅ,τι ἔπαθεν ὁ περίφημος Γένερ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ ἐφευρετὴς τῆς Δαμαλίδος. Καὶ κατ’ αὐτοῦ ἐπέπεσαν καὶ κατ’ αὐτοῦ ἔγραψαν καὶ αὐτὸν ἐπροπηλάκισαν· ὅλα αὐτὰ δὲν ἐξήρκεσαν ὅμως νὰ τὸν παρεκκλίνουν ἀπὸ τὴν ἰδέαν του, δὲν τὸν ἀνεχαίτισαν τοῦ νὰ ἐπιμένῃ, ἵνα πείσῃ τὸν κόσμον διὰ τῆς ἐπιστήμης. Εἶχε λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν ὅλα ταῦτα. Ἐπέμενε διὰ τῆς γραφίδος τῆς ἐπιστήμης ν’ ἀποδείξῃ διὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου, ὅτι ὅσα εἶπεν εἶναι ἀληθῆ, ὅτα εἶπεν εἶναι πράγματα, ἅτινα ὑπεστηρίζοντο καὶ ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀλανθάστους κανόνας τῆς ἐπιστήμης, καὶ ποίας ἐπιστήμης; τῆς ἐπιστήμης ἐκείνης, ἡ ὁποία καταλογίζει δι’ ἀριθμῶν, τῆς ἐπιστήμης τῆς μηχανικῆς, λέγω. Ἐπέμεινε, κύριοι, καὶ ἐπιμένει, καὶ ἐπροκάλεσε πάντα ἐπιστήμονα διὰ τοῦ λόγου, διὰ τῆς ἐπιστήμης νὰ τοῦ ἀποδείξῃ τὰ ἐναντία· ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τίς μέχρι τοῦδε μένει κύριος τοῦ πεδίου τῆς μάχης· ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω εἰσέτι ἐὰν ἐτελείωσεν, ἐὰν ἐδόθη ἡ νίκη εἰς αὐτὸν ἢ εἰς ἄλλον· τὸ στάδιον εἶναι ἀνοικτὸν, προεκάλεσε πάντα, καὶ ὅστις θέλει δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν μετ’ αὐτοῦ ἐπιστημονικήν. Εἶναι καὶ τοῦτο μία ἀπόδειξις, ὅτι τὸ ζήτημα εἰσέτι δὲν ἐλύθη ἐπιστημονικῶς, δὲν προπαρεσκευάσθη τόσον ὅσον ἀρκεῖ ἵνα μᾶς φωτίσῃ πρὸς ἐπιψήφισιν. Τέλος πάντων ἀφίνοντες τὰς ὁμιλίας τὰς προοιμιαστικὰς ἐρχόμεθα εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα· δὲν θὰ δυνηθῶ βεβαίως ὅλα νὰ ἐκθέσω, ἀλλὰ πάντοτε ἐν περιλήψει, καὶ εἰς δευτέραν ὁμιλίαν· ἴσως δυνηθῶ κἄτι τι περισσότερον. Ἔχομεν λοιπὸν, κύριοι, διὰ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἐκθέσεων ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔργα τὰ γενησόμενα πρὸς ἀποξήρανσιν· ἐννοῶ καὶ τὰ τὴν διατήρησιν ἀφορῶντα καὶ τὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἰδίως τῆς Κωπαΐδος. Καὶ πρῶτον ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς διατρήσεως. Τὰ ἔξοδα τῆς διατρήσεως ὑπὸ τῶν διαφόρων γραψάντων, διαφόρως γράφονται καὶ εἰς διάφορα ποσὰ ἀναβιβάζονται. Ἔχομεν, κύριοι, τὴν ἔκθεσιν τοῦ Κ. Μομφεριέρου περὶ τῆς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω, διότι ὁ Κ. Μομφεριέρος, ὅσον ἀξιότιμος καὶ ἂν ᾖναι, ὅσον ἀξιόλογος καὶ ἂν ᾖναι, δὲν εἶναι παρὰ εἷς ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται καὶ ζητεῖ παρ’ ἡμῶν νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν ἔργον ἐπὶ ῥητοῖς ὠφελήμασιν. Ἐξετάζω, κύριοι, τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδα εἰς 5,800,000, καθόσον ἐνθυμοῦμαι· ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐντίμου κυρίου ὑπολοχαγοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, καὶ αὐτὸς ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδα αὐτὰ μετὰ τῆς ἐσωτερικῆς διώρυγος εἰς 2,650,000 καὶ μετὰ τῶν τόκων αὐτῶν διὰ τρία ἔτη εἰς 3 περίπου ἑκατομμύρια· καὶ ἐπειδὴ ἀνέφερα καὶ τὴν ἐσωτερικὴν διώρυγα, ἂς ἀναφέρω καὶ τὰ ἔξοδα τῆς διώρυγος κατὰ τὸν λογαριασμὸν τῆς ἐπιτροπῆς· καθόσον ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, τὰ ἔξοδα τῆς διατρήσεως μετὰ τῆς ἐσωτερικῆς διώρυγος, ἐκείνης δηλαδή, ἡ ὁποία ἑνόνει τὴν ὀπὴν τῆς ὑπώρυγος μετὰ τοῦ κέντρου τοῦ τέλματος, ἀναβιβάζονται εἰς 8,400,000 περίπου δραχ. Βλέπετε λοιπὸν ἡ διαφορὰ εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη· ἀπὸ τὰ τρία ἑκατομμύρια ἕως τὰ 8,400,000 εἶναι 5 ἑκατομμύρια. Ἂς ἐξετάσωμεν ποῖος ἔχει τὸ δίκαιον, καὶ ποῖος ὁ κανὼν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξετάσωμεν; ὁ ὀρθὸς λόγος, ὁ εἰλικρινὴς πατριωτισμὸς μὲ τὴν ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἄμεσον καὶ ἀπαραίτητον σχέσιν μὲ τὰ γεγονότα. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν καὶ τὸν μεγάλον ἐκεῖνον ἄνδρα τὸν Σωβὰζ, ὁ ὁποῖος πρῶτος συστηματικῶς ἔγραψε περὶ αὐτοῦ καὶ πρῶτος ἐσυμβούλευσε. Τὸ ἔργον τῆς διατρήσεως, καθὼς γνωρίζετε, διαιρεῖται εἰς τὰ ἑξῆς τμήματα. Διαιρεῖται εἰς τὴν καθαυτὸ ὑπώρυγα· διαιρεῖται εἰς τὰς δύω χαράδρας τὰς ἑκατέρωθεν· διαιρεῖται καὶ εἰς τὴν διώρυγα, ἥτις θὰ ἑνόνῃ τὴν πρὸς τὴν θάλασσαν χαράδραν μὲ τὴν θάλασσαν· καὶ πρῶτον ὁ Κ. Παπαγεωργίου τὰς χαράδρας τὰς μεταῤῥυθμίζει, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν μεταῤῥύθμισιν· τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως ἀνήκει εἰς αὐτὸν ὡς ἐπιστήμονα, αὐτὸς ἔβλεπε τὸν λόγον καὶ εἶναι πρόθυμος, ὡς σᾶς εἶπον, νὰ δώσῃ τὸν λόγον κατὰ τὴν ἐπιστήμην.

§10ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον καὶ οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι παρόντες· παρακαλῶ νὰ προσκληθοῦν.

§11ΛΑΠΑΣ. Εἶναι εἰς τὰ δωμάτια.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί μᾶς μέλλει διὰ τοὺς ὑπουργούς.

§13ΤΙΝΕΣ. Ἐξακολουθήσατε.

§14ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω, ἐγὼ δὲν ταράττομαι. Λοιπόν, Κύριοι, διαιρεῖται εἰς τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, τὸ ἔργον τῆς διατρύσεως, καὶ κατὰ τὸν Σωβὰζ αἱ δύω χαράδραι ἀναβαίνουσιν εἰς 25,000 κυβικῶν μέτρων· τὸ κυβικὸν μέτρον, κύριοι, ὁ Κ. Παπαγεωργίου τοῦ ὁποίου τὴν γνώμην ἐγὼ παραδέχομαι, διότι ἐκτὸς τοῦ Σωβὰζ καὶ τοῦ Παπαγεωργίου κανεὶς ἄλλος δὲν ἔγραψε, διότι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ ἔκθεσις.....

§15ΛΑΠΑΣ. Νὰ οἱ ὑπουργοί, κύριε Σακελλαριάδη.

§16ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος Παπαγεωργίου λοιπὸν ἔθεσε τὴν τιμὴν ἑκάστου κυβικοῦ μέτρου διὰ μὲν τὴν μίαν χαράδραν τὴν πρὸς τὴν Κωπαΐδα πρὸς 6 δραχμὰς τὸ κυβικὸν μέτρον, διὰ δὲ τὴν ἄλλην χαράδραν τὴν πρὸς τὴν Λάρυμναν πρὸς 4½ δραχ. τὸ κυβικὸν μέτρον· καὶ ἰδοὺ, κύριοι, ποῖος εἶναι ὁ λόγος διότι ἐγὼ ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸν ἐξετάσω καὶ νὰ ζητήσω τὸν λόγον, διὰ τί εἰς μὲν τὴν τιμὴν τῆς μιᾶς χαράδρας ἐφύλαξε τὴν αὐτὴν τιμὴν περίπου, καθὼς ἐνθυμοῦμαι μὲ τὸν Κ. Σωβὰζ, διὰ δὲ τὴν ἄλλην κατεβίβασε κατά τι τὴν τιμήν.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον, διότι ἔχω ν’ ἀναγνώσω Βασιλ. διάταγμα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις· ἔχετε τὸν λόγον, Κ. ὑπουργέ.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ Βασιλικοῦ διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου συνεκλήθη ἡ παροῦσα ἔκτακτος σύνοδος, γνωρίζετε κύριοι, καλῶς τὰ ἀντικείμενα διὰ τὰ ὁποῖα ἡ κυβέρνησις σᾶς συνεκάλεσεν ἐνταῦθα. Τὰ ἀντικείμενα ταῦτα εἶναι ἡ σύμβασις περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος λίμνης καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου. Ἐξ ὅσων ἡ κυβέρνησις εἰς διαφόρους συνεδριάσεις σᾶς εἶπε περὶ τῶν ἀντικειμένων αὐτῶν γνωρίζετε ὁποίαν σημασίαν καὶ σπουδαιότητα ἀποδίδει εἰς τὰς δύω ταύτας προτάσεις· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀνάκλησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κ. Μομφεριέρος, τοῦ ὅρου τοῦ συναγωνισμοῦ, ἡ κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅτι πρὸς εὐόδωσιν τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ σπουδαία καὶ πολὺ σημαντικὴ διὰ τὸ κράτος, εἶναι συμφερώτερον καὶ ὀρθότερον νὰ συνεννοηθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις κατ’ εὐθεῖαν μὲ τὸν Κ. Μπονὲρ, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι εἶναι ὁ πραγματικὸς κεφαλαιοῦχος καὶ διευθυντὴς τῆς ἐπιχειρήσεως· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου, ἐπειδὴ ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγγείλω χθὲς, αἱ τελευταῖαι δοκιμασίαι, αἱ γενόμεναι ἀπὸ πρακτικοὺς, ἀπέδειξαν ἐν μέρει ἀποτελέσματα ἀνώτερα τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν, ἡ κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅτι καὶ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ εἶναι καλὸν ν’ ἀναβληθῇ, μέχρις οὗ γίνουν καλλίτεραι δοκιμασίαι καὶ ἔρευναι. Ἐπειδὴ καὶ διὰ τὰς νέας δοκιμασίας καὶ διὰ τὴν μετὰ τοῦ Κ. Μπονὲρ συνεννόησιν εἶναι ἀνάγκη νὰ παρέλθουν ἀρκεταὶ ἡμέραι καὶ ἐπειδὴ ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κρατῶμεν τοὺς κυρίους βουλευτὰς εἰς Ἀθήνας, διότι ἀρκετὰ ὑπέφεραν μένοντες ἐπὶ τοσοῦτον ἀπομεμακρυσμένοι ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας των καὶ τὰ συμφέροντά των, ἐπροτείναμεν εἰς τὴν Α. Μ. νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς παρούσης βουλευτικῆς συνόδου· ἡ δὲ Α. Μ. παραδεχομένη τὴν πρότασίν μας ἐξέδωκε τὸ παρὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§20ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ ἀναγνωσθῇ τὸ διάταγμα.

§22ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τότε εἶναι ἀργὰ πλέον.

§23ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀναγινώσκει·

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

«Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς παρούσης ἐκτάκτου βουλευτικῆς συνόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θέλει κοινοποιήσει τὸ παρὸν διάταγμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 22 Ἰανουαρίου 1866.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Μ. ΡΟΥΦΟΣ.