1866.01.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5

Τῆς 18 Ἰανουαρίου 1866.

(Τρίτη).

Ὥρα 12 τῆς Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Μαλαβάκης ὑποβάλλει ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ὁποίας φέρει παρατηρήσεις καὶ παραπονεῖται μάλιστα, καθόσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν σκωριῶν καὶ τοῦ ἐξ αὐτῶν μολύβδου· ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§5ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι τῆς Λεβαδείας διὰ δύω ἀναφορῶν των συνιστοῦν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθοῦν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Τσαμόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος. Ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου «Ἐξαιροῦνται αἱ παραλίμνιαι γαῖαι κατεχόμεναι καὶ καλλιεργούμεναι ὑπὸ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Λαρύμνης τῆς Λοκρίδος καὶ ἰδίως αἱ θέσεις Κάνταλος, Συρόπιον καὶ Μπερπάτη. Ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου «Ἡ θέσις τοῦ λιμένος Λαρύμνης εἶναι ἰδιόκτητος· ἐν αὐτῇ ὑπάρχει συνοικισμὸς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαρτίνου· αἱ παραχωρήσεις πρὸς τὴν ἑταιρίαν κατὰ τὸν λιμένα Λαρύμνης θέλουν γίνει εἰς ἰδιαίτερον μέρος χωρὶς νὰ παραβλάπτωνται τὰ δικαιώματα τοῦ ὑπάρχοντος συνοικισμοῦ τῶν ἰδιοκτητῶν κατοίκων Μαρτίνου, προηγουμένης πάντοτε ἀποζημιώσεως τῆς ἰδιοκτησίας, δι’ ἐπιτροπῆς προτεινομένης ὑπό τε τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαρτίνου καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐξ ἴσων μελῶν. Αἱ δὲ ἐγερθησόμεναι ἀμφισβητήσεις θέλουν εἶσθαι ἀντικείμενον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων.» Ὁ κύριος Χρηστόπουλος ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§9Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτείνω πρὸς τὸ ὑπουργεῖον μίαν ἐπερώτησιν· προλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν πολιτικόν· παρακαλῶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν τὸ διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ διορίζωνται ὑπάλληλοι οἱ ἐντόπιοι εἶναι ἐν ἰσχύϊ ἢ ὄχι· νομίζω, εἶναι ἐν ἰσχύϊ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διώρισε διοικητὴν τοῦ μεταβατικοῦ ἀξιωματικὸν ἀνήκοντα εἰς τὴν ἰδίαν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν διωρίσθη· τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ διάταγμα, καὶ ἑπομένως δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ διορισμὸς αὐτὸς δὲν ἔχει σκοπὸν τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἀλλὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ἀντιπάλων, τὸ ὁποῖον εἶναι σκανδαλῶδες, ἐκτὸς ἂν ἡ καταδίωξις τῶν ἀντιπάλων ἰσοδυναμῇ πρὸς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἐπιθυμῶ νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ λόγον.

§10ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων.

§11ΤΙΝΕΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς μετὰ τὴν συζήτησιν μόνον τοῦ νομοσχεδίου περὶ Κωπαΐδος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι θὰ γίνῃ ἀπάντησις μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τῶν δύω νομοσχεδίων.

§13ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅπως οἱ ἐδῶ ἀδελφοὶ οὕτω καὶ οἱ ἐν ξένῃ, ἤλπιζον παρὰ τῆς παρούσης Βουλῆς πολλὰ καὶ γενναῖα· καὶ τῳόντι ἡ Βουλὴ διεπράξατο ἄξια τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς πολλὰ, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον χρεωστοῦμεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι δὲν ἐπέστησεν οὐδέποτε τὴν προσοχὴν τῶν κατὰ καιροὺς ὑπουργῶν διὰ τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς, οἵτινες πάσχουν, ἀφ’ ἑνὸς μαστιζόμενοι ἀπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἐκεῖ δυναστείας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τῆς ἀνικανότητος ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῶν προξενείων. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔκαμε μεταῤῥυθμίσεις τινὰς, ἅμα εἰσῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, πολὺ δὲν ἐπέτυχε· τοῦτο ἀφίνω ὅλως διόλου ἀνεξέλεγκτον, διότι εἶναι δικαίωμά του νὰ διορίζῃ καὶ νὰ παύῃ τοὺς ὑπαλλήλους. Ἓν μόνον θέλω τὸν ἐρωτήσει καὶ ἐπ’ αὐτοῦ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀπαντήσῃ· ἂν δύναται αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διότι ἡ ὑπόθεσις δὲν χρῄζει πολλῶν σχολίων, νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας. Γνωρίζετε τὰς σφαγὰς τῆς Τζέδδας καὶ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἐκεῖ ἀδελφοὶ ἡμῶν· ἀλλ’ ἐνῷ ὅλων τῶν ἐθνῶν οἱ ὑπήκοοι ἀπεζημιώθησαν, οἱ τοῦ ἡμετέρου κράτους οὐ μόνον δὲν ἀπεζημιώθησαν, ἀλλὰ καὶ περιϋβρίζονται ἔτι μᾶλλον· καὶ πότε; εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Υ. Πύλη ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν ὅπως ἐξελέγξῃ ὅλας τὰς ζημίας αὐτῶν καὶ ἔγινε καὶ πρωτόκολλον καὶ ὑπεγράφη ὑπὸ τῶν προξένων ὅλων τῶν Δυνάμεων καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἀποζημίωσις ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπηκόων παντὸς ἔθνους. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἔπραξε καὶ τί γνωρίζει ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως.

§14ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεζημιώθησαν;

§15ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κανεὶς Ἕλλην δὲν ἀπεζημιώθη.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ καὶ ἐνταῦθα παραδέχεται νὰ γίνῃ συζήτησις, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ βου νομοσχεδίου. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς Κωπαΐδος ὡς ἐτροποποιήθη χθές.

§17Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θέλω κάμει μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει καταθέσει εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς διάφορα ὑπομνήματα καὶ ἐκθέσεις, ἀφορῶντα τὴν Κωπαΐδα. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τῶν κατατεθέντων, δὲν ὑπάρχει τὸ ὑπόμνημα τῶν μηχανικῶν τῶν ἀποσταλέντων κατὰ τὰ 1856 πρὸς ἔρευναν τῆς λίμνης· ἐγὼ θεωρῶ τὸ ὑπόμνημα λίαν ἀναγκαῖον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ηὐτύχησε νὰ εὕρῃ τὴν Κωπαΐδα λίμνην ὅλως ἀπεξηραμένην· παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ τὰ καταθέσῃ.

§18ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅσα ἔγγραφα ἀφορῶσι τὴν Κωπαΐδα διέταξα χθὲς αὐθωρεὶ νὰ μοὶ τὰ δώσουν καὶ τὰ κατέθεσα, ἄλλα δὲν γνωρίζω.

§19Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι κατὰ τὰ 1856 ἡ Κωπαΐς εὑρέθη ἐντελῶς ἀπεξηραμένη· ἐπωφεληθεῖσα ἡ τότε κυβέρνησις, ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἐπιστημόνων πρὸς καταμέτρησιν· εἰς ταύτην εἶχε μέρος καὶ ὁ Κ. Μανιατάκης· τότε ὑπεβλήθη ὑπόμνημα ἐκτεταμένον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτουν τὰς ἰδέας των ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς λίμνης· τὸ ὑπόμνημα θεωρεῖται ἀναγκαῖον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἔκαμον ἔκθεσιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν νὰ παραβάλωμεν τὰς δύω ἐκθέσεις καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν οἱ μηχανικοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔκαμον ἀκριβεστέραν ἔρευναν ἢ οἱ σημερινοὶ· τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα πρέπει νὰ ὑπάρχουν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἐνόσῳ δὲν μᾶς λέγετε, ὅτι δὲν ὑπεξῃρέθησαν, δικαιούμεθα ν’ ἀπαιτῶμεν τὴν προσαγωγήν των.

§20ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Προχθὲς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου ἔκαμε τὴν αἴτησιν ταύτην περὶ προσαγωγῆς αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου· ἀμέσως διέταξα τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους νὰ ἀνεύρουν τὸ τοιοῦτον ἔγγραφον, ἀλλὰ τοιοῦτον ἔγγραφον δὲν εὑρέθη, καίτοι καταβληθείσης πάσης ἐρεύνης· τώρα, ἂν ὑπεξῃρέθη ἢ ἐχάθη, ἢ δὲν ὑπῆρξέ ποτε τοιοῦτον ἔγγραφον κατὰ τὸ 1856, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω τι περὶ τούτου.

§21ΖΩΤΟΣ. Εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζω, ὅτι τὰ νερὰ εἶχαν τραβηχθῆ κατὰ τὰ 1856 ὑπερβαλλόντως· ἡ ἔκθεσις τῶν μηχανικῶν, ἥτις ἐγένετο τότε, ἦτο σπουδαία· ἐδόθη μάλιστα τότε πίστωσις διὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν.

§22ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι τότε εἰργάσθησαν διὰ τὰς καταβόθρας, δὲν ζητεῖται ἁπλῶς χάριν τοῦ συρμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐπιστημοτέρων τούτων μηχανικῶν τῆς Ἑλλάδος διέμεινεν ἐπὶ πολὺν καιρὸν, καὶ εἰργάσθη ἐπὶ τῶν καταβοθρῶν πρὸς ἐκκαθάρισιν αὐτῶν, διότι ἠλπίζετο τότε, ὅτι διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῶν ἤθελον κατορθώσει τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων· ἂν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύναται προχείρως νὰ μᾶς φέρῃ τὴν ἔκθεσιν, οἱ μηχανικοὶ ζῶσι καὶ δύναται νὰ λάβῃ πληροφορίας περὶ τῶν τότε ἔργων των· ἡ ἔκθεσις εἶναι σπουδαία καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν μηχανικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν γεωπονικὴν, διότι ἡ ἔκθεσις αὕτη θὰ μᾶς φωτίσῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ λίμνη αὕτη, περὶ τοῦ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον ἤδη κατέχει ἡ Κωπαῒς καὶ τὸ ὁποῖον τότε εἶχεν ἀποξηρανθῆ. Βλέπετε ὅτι πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ φωτισθῇ περὶ δύω ἀντικειμένων σπουδαιοτάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσι μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς της.

§23ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, καθὼς γνωρίζω, αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑπῆγαν καὶ εἰργάσθησαν, εἰς τὸ μέρος αὐτὸ, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὸ μέρος Κιάφα, τίποτε ἄλλο δὲν ἔπραξαν παρὰ ἐπάστρεψαν τὴν ἐκεῖ καταβόθραν ἀπὸ τὰς διαφόρους ὕλας τὰς ὁποίας εἶχεν· ἔβγαλαν τὰ λιθάρια καὶ τὰ ἔκτισαν ἀπὸ τὸ ἕν μέρος καὶ τὸ ἄλλο, καὶ δι’ ὅλον αὐτὸ τὸ ἔργον ἐξώδευσαν 60,000 δραχμάς· κἀμμίαν ἄλλην ἐργασίαν δὲν ἔκαμαν· τοῦτο γνωρίζω κάλλιστα, διότι ἐγὼ ὑπῆγα ἐπιτοπίως.

§24ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω βοηθήσει τὴν μνήμην τοῦ Κ. Λάππα· τῷ λέγω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη διέγραψε πολλὰ πράγματα περὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ καθ’ ὅσον εἶδον ἐκ χωρίων τινῶν μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ ἐντίμου συνταγματάρχου Κ. Μανιατάκη, ἠξεύρω ὅτι ἐπραγματεύθησαν περὶ τοῦ ἐδάφους τῆς Κωπαΐδος ὡς καὶ περὶ ἄλλων σχετικῶν αὐτῇ· εἴς τινα μάλιστα χωρία τῆς ἐκθέσεώς των ἀναφέρουσι δι’ ἀρχαιότητας, πληροφορίας περὶ τοῦ ἐδάφους, περὶ τῆς ἐκτάσεως, ἣν διατρέχει ὁ Μέλας ποταμός· Περὶ ὅλων αὐτῶν λοιπὸν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ πληροφορηθῶμεν.

§25ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω ἓν πρᾶγμα ἵνα ἰδῆτε εἰς ποίαν ἀπάτην εὑρίσκοντο αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ὁ Μέλας ποταμὸς ἔχει τὰς πηγάς του ὄπισθεν τῆς Σκριποῦς ὅταν ἦτο ὀλιγώτερα τὰ ὕδατα (καὶ ὁ Παπαγεωργίου ἀκόμη ὑπέπεσεν εἰς λάθος, ἐνόμισεν, ὅτι ἐξέρχεται ἔξωθεν τῆς Κιάφας). Ὁ Μέλας ποταμὸς διαιρεῖται εἰς δύω κλάδους ὁ εἷς διέρχεται τὸ Στρόβιτσι, προσεγγίζει πρὸς τὸ χωρίον Τοπόλια καὶ χύνεται ὑπογείως, ἕτερος ὁ μεγαλείτερος εἰσέρχεται εἰς τὸ κέντρον τῆς Κωπαΐδος καὶ ἐκεῖ ὑπογείως χάνεται· ὁ Κ. Παπαγεωργίου καὶ οἱ λοιποὶ λέγουν, ὅτι ἐξέρχεται ἔξωθεν τῆς Κωπαΐδος, ὑπὸ τὴν μεγάλην καταβόθραν, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ποταμὸς τότε τί γίνεται; Βλέπετε, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τότε δὲν ἐγνώριζον τίποτε, διότι δὲν εἰργάζοντο ὡς ἔπρεπεν, ἁπλῶς μόνον ἐπάστρεψαν τὴν μεγάλην καταβόθραν καὶ ἐξώδευσαν 60,000 δραχμὰς διὰ τίποτε.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σχετικῶς μ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συζητεῖται σήμερον, σπουδαιότερον ἔγγραφον δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον συνέταξαν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἔκτακτον ἐποχὴν ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, ὅτε οὗτοι εὗρον ἔδαφος νὰ ἐξετάσωσι καὶ οὐχὶ νερὰ ὡς σήμερον. Ἡ κυβέρνησις τότε ἐξώδευσε πολλὰς χιλιάδας δραχμὰς, διότι ἐξετίμησε τὴν ἔκτακτον αὐτὴν περίστασιν· οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ οἱ ἀποσταλέντες συνέταξαν ἔκθεσιν, καὶ ἂν διὰ πολὺ μικροτέρας ἀποστολὰς συντάσσωνται, πολὺ περισσότερον διὰ τοιοῦτον ἔργον, καὶ ἑπομένως πρέπει τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν νὰ τὴν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν· ὡς πρὸς ἐκεῖνο δὲ, ὃ εἶπεν ὁ Κ. Λάπας, δὲν εἶναι παράξενον ἂν ἐτελέσθη. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀνεκάλυψαν πρῶτον, ὅτι ὑπάρχει ὑπώρυξ ἑνόνουσα τὰ φρέατα μεταξὺ των, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Σωβὰζ ὁλοτελῶς ἠγνόει, καὶ εἶπε μάλιστα εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ Κ. Μανιατάκης, ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπώρυξ, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους, εἶναι τὸ ⅓ τοῦ ὅλου μήκους τῆς ὑπώρυγος, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κατασκευάσωσιν ἤδη. Βλέπετε ἐκ τούτου, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἐκείνη ἦτο λεπτομερὴς, καὶ ἑπομένως καθίσταται λίαν ἀναγκαία.

§27Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ὑπάρχῃ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συντελέσῃ πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἐμπεριέχῃ, δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ παρουσιασθῇ. Δὲν πρέπει ὅμως καὶ νὰ πλανώμεθα περὶ μιᾶς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἔκαμεν ἀνακαλύψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν· καὶ ἠξεύρετε διὰ τί; διότι τὸ σχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐργασθῇ ἡ ἑταιρία, ὅπως ἀνοίξῃ τὴν ὑπώρυγα, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ καμμίαν ὑπώρυγα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ ζητῇ ἑτέρας πληροφορίας, ἀπὸ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν σχεδίων, τῶν ὁποίων ἡ ἀκρίβεια εἶναι μεγίστη. Ἐγένοντο δὲ ἀπὸ τὸν Σωβὰζ, τοῦ ὁποίου ἐγὼ τὴν ἀξίαν δὲν τολμῶ νὰ διαφιλονικήσω διότι, ἐκτὸς ὅτι εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων μηχανικῶν, κατέχει ὅμως ἐν τῇ Γαλλίᾳ μίαν τοιαύτην θέσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις περὶ τῆς ἱκανότητός του, διότι εἶναι διευθυντὴς ὅλων τῶν σιδηροδρόμων τῆς Γαλλίας. Λοιπὸν νομίζω ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἓν ἔγγραφον οἱονδήποτε, ἔχουν δίκαιον νὰ τὸ ἀπαιτοῦν, καὶ πρέπει νὰ κατατεθῇ. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ ὅτι ὑπάρχουν ἔργα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συντελέσουν, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι κεκρυμμένα, αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές· διότι ὁμολογουμένως ὑπάρχουν εἰς τὰ σχέδια, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι δὲν ὑπάρχει τι, καὶ ἂν δὲν φιλονεικοῦνται τὰ σχέδια, καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ φιλονεικηθοῦν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι ὑπάρχει μυστικόν τι.

§28ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, καὶ ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ Κ. Λάππας, καὶ ἐξ ἄλλων γίνεται δῆλον, ὅτι ἐστάλη μία ἐπιτροπὴ καὶ ἐδαπάνησε 60 χιλιάδας δραχμάς.

§29ΛΑΠΑΣ. Δὲν ἠξεύρω 60, 70, πόσαι ἦσαν.

§30ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐκ τούτου λοιπὸν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἔκαμον ἐργασίας τινὰς, ὅτι συνέταξαν ἔκθεσιν, καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀναντιῤῥήτως θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Τὸ ἀρχεῖον λοιπὸν τοῦ ὑπουργείου δὲν κατεστράφη, δὲν ἐκάη; ἀλλ’ ὑπάρχει· καὶ μάλιστα ὑπάρχει εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Κ. Μανιατάκη, ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ ὁποίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξέλθῃ οὔτε ἄσπρο χαρτί. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, χωρὶς νὰ πολυλογῶμεν πρέπει νὰ ἔλθῃ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ γράφῃ μπιλιέτα, θὰ ἔκαμνε πολὺ καλὰ, διότι ἡ ἅμαξά του εἶναι ἔξω, νὰ ὑπάγῃ νὰ φέρῃ τὸ ἔγγραφον (ἱλαρότης).

§31ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι εἰς τὰς ἐρωτήσεις τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ. Χθὲς, ἅμα ἔγεινεν ἡ αἴτησις, ἐκάλεσα αὐθωρεὶ τὸν Κ. Μανιατάκην· τῷ εἶπον, κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃς πᾶν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν, ἔστω καὶ οἱανδήποτε, μὲ τὴν Κωπαΐδα, καὶ συνάμα ὅλα τὰ σχέδια τοῦ Σωβάζ. Ἡ παραγγελία μου ἐξετελέσθη αὐθωρεὶ καὶ ἦλθον τὰ ἔγγραφα καὶ κατετέθησαν. Τῷ εἶπον, «ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου Κ. Δεληγιώργης μὲ εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰ 1856 μετέβης σὺ καὶ ἄλλοι τινὲς ἀξιωματικοὶ, ὅτε συνέβη μία ξηρασία ἔκτακτος, καὶ συνετάξατε ἔκθεσιν ἢ ὑπόμνημα· θέλω λοιπὸν νὰ τὸ φέρῃς καὶ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν.» Μοὶ λέγει, δὲν ἐνθυμοῦμαι. Τέλος πάντων τῷ εἶπον ὅ,τι εἶναι εἰς τὸ ἀρχεῖον νὰ τὸ φέρετε· καὶ μοὶ λέγει ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄλλα· καὶ εἶπον νὰ γίνῃ ἔρευνα. Σήμερον ἐπανελήφθη ἡ αὐτὴ αἴτησις· καὶ ἀπορῶ πῶς γίνεται τόσος λόγος διὰ νὰ ἀκούῃ ὁ κόσμος καὶ νὰ ἀπορῇ, ἐνῷ ὅλον τὸ ἀρχεῖον εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς.

§32ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πῶς ἐξώδευσαν 60,000 δραχμὰς χωρὶς νὰ γίνῃ τίποτε;

§33ΛΑΠΑΣ. Μὰ τί ἔγγραφον νὰ κάμουν; ἐπάστρευσαν τὴν μεγάλην καταβόθραν· ἀπολύτως τίποτε ἄλλο δὲν ἔκαμον.

§34ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ Κ. Πρόεδρε, εἶχον σκοπὸν νὰ εἴπω ὅτι ἐνθυμοῦμαι ὅτι 40000 δραχμαὶ ἐξωδεύθησαν, ὅτε ὁ Κ. Λάππας εἶπεν 60 ἢ 70000. Θὰ εἴπῃ λοιπὸν ὅτι τὸ ἔργον ἔγεινε κατά τι ἐντελέστερον παρ’ ὅ,τι ἤθελε γίνει μὲ 40000 δραχμάς. Τώρα ἐνθυμοῦμαι πρὸς τοῖς ἄλλοις, ὅτι ὑπῆρξεν ἀλληλογραφία καὶ ὅτι ἐστάλη καὶ πεζὸς, καὶ ἐνθυμοῦμαι καὶ ἄλλο, ὅτι ἐγὼ ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν, καὶ εἶδον, ὅτι τὰ φρέατα αὐτὰ συγκοινωνοῦν διὰ διώρυγος καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνθυμοῦμαι. Πῶς εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ ἐχάθη αὐτὴ ἡ ἔκθεσις ἢ νὰ μὴ εἶχον κάμει ἔκθεσιν; νὰ ἐξοδεύσουν 60000 δραχ. καὶ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἦναι ἄλλο ἢ ἀποδείξεις δαπανῶν καὶ προϋπολογισμὸς δαπανῶν! Αὐτὸ εἶναι, μὲ συγχωρεῖτε, ὄχι πολὺ λογικόν. Ἂς μὴ δυσαρεστηθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅτι ὅλοι ζητοῦν χαρτιὰ, καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ὅλον τὸ ἀρχεῖον εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Ἀφοῦ ἐκθέσεις βεβαιόταται, ἐπιστημονικαὶ δὲν μᾶς ἔρχονται, θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν μας, ὄχι τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου, ἀλλ’ οὔτε ἓν χαρτί. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ ἵνα ἔλθῃ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον· διότι, καθὼς εἶμαι ζωντανὸς αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἠξεύρω, ὅτι ἀνέγνωσα αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν.

§35ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρήγγειλα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔγγραφον, νὰ προσαχθῇ.

§36ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἤθελον ἀπαντήσει εἰς ὅσα εἶπε προηγουμένως ὁ ἔντιμος φίλος καὶ συνάδελφός μου Κ. Λάππας, καθόσον ἀφορᾷ τὸν Μέλανα ποταμόν· ἐπειδὴ ὅμως ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, τότε θὰ φιλοτιμηθῶμεν ἀμφότεροι, ἐπειδὴ τὰ αὐτὰ συμφέροντα ἔχομεν, νὰ καταδείξωμεν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ κοίτη καὶ ποῦ γεννᾶται καὶ ποῦ φθάνει κτλ. Πρὸς τὸν ἔντιμον φίλον μου Κ. Πετιμεζᾶν ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς· ὅτι γνωρίζω ἐξ ἀνθρώπων εἰδικῶν ὅτι κατέβησαν, ἐξήτασαν ἀκριβῶς τὰ φρέατα, καὶ εὗρον τὴν ὑπώρυγα, ὅτι διετάχθησαν νὰ καθαρίσωσι τὴν μεγάλην καταβόθραν καὶ ἀφῆκαν τὸ ἔργον οὐχὶ δι’ οὓς λόγους ἐκθέτει ὁ ἔντιμος φίλος μου Κ. Λάππας, ἀλλὰ διότι αἱ καταπτώσεις ἦσαν εἰς πολλὰ μέρη. Προσέτι δὲ συνεπέραναν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐσωτερικαὶ καταπτώσεις, καὶ κατὰ συνέπειαν πᾶν ἔξοδον ἀπέβαινε μάταιον ὡς πρὸς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν εἰρημένων καταβοθρῶν. Ὥστε ἐγένοντο ἔργα· καὶ ὄχι μόνον περὶ τῆς Κωπαΐδος ἐξήτασαν αὐτοὶ ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἀρχαίων φρεάτων καὶ περὶ παντὸς ὅ,τι, εἶχε σχέσιν μὲ τὴν Κωπαΐδα. Ὥστε ἐξ αὐτῶν καταδεικνύεται πόσον ἀναγκαία εἶναι ἡ ἐμφάνισις αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ, ἢ, ἐὰν ἐχάθη, ν’ ἀναπληρωθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν ἔφερεν ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὴν κατάθεσιν τοῦ ἐγγράφου. Εἶπεν, ὅτι διέταξε καὶ πάλιν τὴν προσαγωγὴν αὐτοῦ ἐὰν εὑρεθῇ. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον, ὅπως χθὲς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 1. Ἡ παραχώρησις τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος λίμνης καὶ τῶν γαιῶν τῶν περιλαμβανομένων ἐντὸς τῆς νομίμου περιμέτρου τῶν τακτικῶν πλημμυρῶν, ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς Κυβερήσεως πρὸς τὸν Sarrazin de Monfferrier ἢ τοὺς δικαιούχους αὐτοῦ, καὶ ἡ συνημμένη ἐκ δεκατεσσάρων ἄρθρων σύμβασις, ἥτις ἐπὶ τούτῳ συνωμολογήθη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ μνησθέντος ἐργολάβου, ἐπικυροῦνται ὑπὸ τοὺς κάτωθι ὅρους, καὶ προσέτι ἐὰν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου δὲν παρουσιασθῇ ἄλλος τις ἀναδεχόμενος τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἐφ’ ὅλοις μὲν τοῖς λοιποῖς ὅροις, ἐπὶ ἐλαττώσει δὲ τοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 3 § 2 τῆς Συμβάσεως ὁριζομένου χρόνου τῆς ἐπικαρπίας. Τὰ περὶ τῆς προσφορᾶς ταύτης, ἧς προηγεῖται ἡ παρακατάθεσις ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 τῆς Συμβάσεως ἀναφερομένης ἐγγυήσεως κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἄρθρον 2. Αἱ τῶν ἰδιωτικῶν κτημάτων ἀπαλλοτριώσεις ὅσαι εἰσὶν ἀναγκαῖαι, εἴτε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, εἴτε διὰ τὰ καταστήματα ὅσα ἡ ἐργολαβοῦσα ἑταιρία ἀναγκασθῇ νὰ ἐγείρῃ, θέλουν ἐκβιασθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ ἑταιρία εἶναι ὑπόχρεως νὰ πληρόνῃ τὰς ἀποζημιώσεις, αἵτινες ὅμως δὲν δύνανται ποτὲ νὰ ὑπερβῶσι τὴν πρὸ τῆς ἀποξηράνσεως ἀξίαν τῶν ἀπηλλοτριωμένων γαιῶν συγκεφαλαιουμένην ἐπὶ τῇ βάσει προσόδου 5%. Ἡ ἀποζημίωσις θέλει λογισθῆ ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως, ἐὰν ἡ ἑταιρία ἀναγκασθῇ προσωρινῶς νὰ ἐγείρῃ ἐργοστάσια, ἀποθήκας, ἢ νὰ ἀνοίξῃ διόδους ἐπὶ ἰδιοκτήτων γαιῶν, ἡ δὲ ἀποζημίωσις θέλει εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν κατεχομένην ἐπιφάνειαν καὶ τὸν χρόνον τῆς κατοχῆς. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν διατάξεων τούτων θέλει γενῆ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Ἄρθρον 3. Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς ἑταιρίας, καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰ ὁριστικὰ διαγράμματα, τὰ ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ τῆς συνημμένης συμβάσεως μνημονευόμενα, ὁρίζει δι’ εἰδικῶν διαταγῶν τὰς γαίας, ὧν πρόκειται νὰ ἐκβιασθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Αἱ διαταγαὶ αὗται δημοσιεύονται ἀμέσως διὰ τῆς ἐπισήμου ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ δὲ δύω μῆνας ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεως αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος γαῖαι δὲν δύνανται ν’ ἀπαλλοτριωθῶσιν ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὁ ἔπαρχος λεβαδείας κοινοποιεῖ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος τὴν ὑπουργικὴν διαταγὴν εἰς ἕκαστον ἰδιοκτήτην, προσκαλούμενον συγχρόνως νὰ διορίσῃ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν τὸν ἐκτιμητὴν αὐτοῦ. Ἂν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν πράξῃ τοῦτο ἐμπροθέσμως, ὁ ἐκτιμητὴς οὗτος θέλει διορισθῆ ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου. Ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ἀθήναις πρωτοδικῶν διορίζει ἐπιμελείᾳ τοῦ δημοσίου ἕτερον ἐκτιμητήν. Ἡ ἑταιρία διορίζει καὶ αὐτὴ τρίτον ἐκτιμητήν. Οἱ τρεῖς οὗτοι ἐκτιμηταὶ συνέρχονται ἐπιμελείᾳ τοῦ ἐπάρχου εἰς τὸ κατάστημα τοῦ ἐπαρχείου κατὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ ὡρισμένην ἡμέραν καὶ ὥραν, καὶ προσδιορίζουσι δι’ ᾐτιολογημένης γνωμοδοτήσεως τὸν μέσον ὅρον τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα δέκα ἔτη ἐτησίας καθαρᾶς προσόδου τοῦ εἰς ἀπαλλοτρίωσιν ὑποκειμένου κτήματος. Ἂν ὁ παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου ἐκλεχθεὶς ἐκτιμητὴς δὲν ἐμφανισθῇ, ἢ ἀρνηθῇ νὰ συμπράξῃ ἢ νὰ συνυπογράψῃ τὴν γνωμοδότησιν, οἱ δύω ἕτεροι προβαίνουσιν ἀκωλύτως εἰς τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῆς γνωμοδοτήσεως, ἥτις κατατίθεται παρ’ αὐτῶν εἰς τὸ Ἐπαρχεῖον, συντασσομένης ἐκθέσεως. Ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς ἑταιρίας, τὸ δημόσιον κλητεύει τὸν ἰδιοκτήτην ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου, ὅπως ἀποφασισθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἡ κλῆσις αὕτη εἶναι βραχυπρόθεσμος, δικάζεται δὲ ὡς κατεπείγουσα κατὰ τὴν πρώτην δικάσιμον μετὰ παρέλευσιν πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως, καὶ ἂν συμπέσῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν δικαστικῶν διακοπῶν. Τὸ δικαστήριον ἐκδίδει κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ, δι’ ἧς θέλει ἀναγνωρίσει, ὅτι τὸ κτῆμα ἢ τὸ μέρος τοῦ κτήματος ὑπόκειται εἰς ἀπαλλοτρίωσιν λόγῳ δημοσίας ὠφελείας. Θέλει δὲ προσδιορίσει, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν ἐκτιμητῶν καὶ τῆς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ καθιερωθείσης ἀρχῆς, τὴν ἀξίαν τῆς ἰδιοκτησίας, διατάσσον ἐν τούτῳ τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀντιτίμου αὐτῆς εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν, καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς ἑταιρίας εἰς τὴν κατάσχεσιν τοῦ κτήματος, ἀμέσως μετὰ τὴν γενομένην κατάθεσιν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου δὲν ὑπόκειται εἰς ἀνακοπήν· εἶναι δὲ καὶ ἀνέκκλητος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν. Ἡ ἔφεσις δύναται νὰ ἀφορᾷ μόνον τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως, ἂν τὸ Πρωτοδικεῖον δὲν ἤθελε συμμορφωθῆ μὲ τὰς ἀνωτέρω τεθείσας βάσεις. Ἀλλά, καίτοι ὑπαρχούσης ἐφέσεως, ἡ πρωτόδικος ἀπόφασις ἐκτελεῖται καὶ ἡ ἐγκατάστασις ἐνεργεῖται δαπάνῃ τῆς ἑταιρίας διὰ πρωτοκόλλου συντασσομένου ἐπιτοπίως ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, παρουσίᾳ τοῦ ἐπάρχου, τοῦ ἐπιτρόπου τῆς ἑταιρίας καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου, ἂν θελήσῃ νὰ ἐμφανισθῇ. Τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ἐγγράφεται εἰς τὸ βιβλίον τῶν μεταγραφῶν. Ἅμα ἡ ἑταιρία καταθέσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ παρὰ τοῦ πρωτοδικείου ὁρισθὲν τίμημα, γίνεται ἀναμφισβητήτως κυρία τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν γαιῶν. Ἑπομένως αἱ ἐγγεγραμμέναι ὑποθῆκαι καὶ τὰ πραγματικὰ δικαιώματα τῶν τρίτων δύνανται νὰ ἐνασκηθῶσι μόνον ἐπὶ τῶν κατατεθειμένων χρημάτων ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως, ἐπιφυλαττομένης πάσης προσωπικῆς ἀγωγῆς κατὰ τοῦ πρώτου ἰδιοκτήτου. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριμήνου ταύτης προθεσμίας, ἡ Ἐθνικὴ τράπεζα, μὴ ὑπαρχουσῶν κατασχέσεων, δύναται νὰ ἀπαλλαχθῇ καταβάλλουσα τὰ κατατεθέντα χρήματα εἰς τὸν πρώην ἰδιοκτήτην, ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ ἐπισήμου ἀντιγράφου τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως. Ἄρθρον 4. Αἱ παρὰ τοῦ δεκάτου ἄρθρου τῆς συμβάσεως ὁριζόμεναι ἐργασίαι ἐκτελοῦνται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον· ἐπιτροπὴ ἐξ ἑπτὰ ἐμπειροτεχνῶν συγκειμένη διορίζεται ὅπως μεταβῇ εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Κωπαΐδος, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς Λάρυμναν. Καὶ εἰς μὲν τὴν πεδιάδα τῆς Κωπαΐδος οἱ ἐμπειροτέχναι θέλουν προσδιορίσει ὁριστικῶς καὶ νομίμως τὴν περίμετρον τῆς συνήθους πλημμύρας. Εἰς Λάρυμναν δὲ θέλουν ὁρίσει ἐπὶ τόπου διὰ μονίμων ὁροσήμων τὴν θέσιν καὶ τὰ σύνορα τῶν παρὰ τῷ λιμένι τούτῳ παραχωρήσεων. Δύω μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης διορίζονται παρὰ τῆς ἑταιρίας, δύω παρὰ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις ἐφετῶν, δύω παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ τὸ ἕβδομον, ὅπερ καὶ θέλει προεδρεύσει τῆς ἐπιτροπῆς, παρὰ τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Οἱ ἐμπειροτέχναι ὁδηγούμενοι ἐκ τῶν ἐπὶ τῶν βράχων σταθερῶν ἰχνῶν, καὶ ἐκ πάσης ἄλλης ἀναμφιλέκτου ἀποδείξεως, θέλουν ἐνεργήσει χωροσταθμίσεις καὶ θέλουν στήσει δαπάνῃ τῆς ἑταιρίας ἐπὶ τοῦ ἐδάφους σταθερὰ σήματα ἱκανὰ, ὅπως ὁρισθῇ θετικῶς ἡ γραμμὴ τῆς περιμέτρου τῆς συνήθους πλημμύρας. Ἀφοῦ δὲ τοιουτοτρόπως ἐξακριβωθῇ ἀμετακλήτως καὶ ὁρισθῇ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἡ περίμετρος, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει συντάξει λεπτογραφικὸν χάρτην τοῦ Κωπαϊκοῦ πεδίου, ἐφ’ οὗ θέλει διαγράψει τὴν νόμιμον περίμετρον, πρὸς δὲ καὶ χάρτην τῆς Λαρύμνης, ἐφ’ οὗ ἐπίσης θέλει διαγράψει τὰ ὅρια τῆς κατὰ τὸν λιμένα τοῦτον παραχωρήσεως. Οἱ ἐμπειροτέχναι θέλουν ἀκολούθως συντάξει πρωτόκολλον ὁρίζον ὅσον ἔνεστιν ἀκριβέστερον καὶ λεπτομερέστερον τὰς σχετικὰς θέσεις τῶν σημάτων, τῶν ἐνδεικνυόντων τὰς γραμμὰς τῆς νομίμου περιμέτρου. Τὸ αὐτὸ πρωτόκολλον θέλει περιλάβει καὶ τὴν σχετικὴν θέσιν τῶν ὁροσήμων τῆς ἐν Λαρύμνῃ παραχωρήσεως. Ἀξιώσεις ἀφορῶσαι γαίας, κειμένας ἐντὸς τῆς νομίμου περιμέτρου, εἶναι ἀπαράδεκτοι. Δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφισβητῆται ἐπὶ δικαστηρίου ἡ γραμμὴ τῆς νομίμου περιμέτρου, ὅπως αὕτη ὁρισθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.»

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον. «Ἄρθρον 5. Οἱ χωρικοὶ οἱ ἀποκατασταθησόμενοι ἐπὶ τῶν εἰς τὴν ἑταιρίαν προσωρινῶς παραχωρουμένων γαιῶν θέλουν ἀπολαύσει μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἑξῆς πλεονεκτημάτων. Αἱ παρ’ αὐτῶν οἰκοδομηθεῖσαι ἢ παρὰ τῆς ἑταιρίας πρὸς αὐτοὺς δωρηθεῖσαι οἰκίαι (ἂν ἡ δωρεὰ αὕτη ἔγινε δέκα ἔτη τοὐλάχιστον πρὸ τοῦ τέλους τῆς ἐπικαρπίας) γίνονται ἰδιοκτησίαι αὐτῶν ἀναφαίρετοι μετὰ τῶν συνεχομένων τριῶν στρεμμάτων δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν. Πρὸς ἀπόκτησιν δὲν ἄλλων ἐθνικῶν γαιῶν κατὰ τοὺς περὶ τούτων νόμους, οὗτοι ἀπολαμβάνουσι τὰ πλεονεκτήματα τῶν κατόχων.»

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§42ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6. «Ἄρθρον 6. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ παρὰ τῆς ἑταιρίας τῆς ἀναλαβούσης τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος δραχμὰς ἓν ἑκατομμύριον ἑπτακοσίας χιλιάδας κατὰ τοὺς ἑξῆς ὅρους· Ὁ τόκος ὁρίζεται εἰς ἑπτὰ τοῖς ἑκατὸν ἐτησίως. Ἡ καταβολὴ τοῦ δανείου γενήσεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς Συμβάσεως. Ἡ ἀπόδοσις αὕτη γενήσεται ἐντὸς προθεσμίας δέκα ἐτῶν ἀπὸ τῆς προσόδου τῶν ἁλικῶν τοῦ Κράτους.»

§44ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος «διὰ τῆς προσόδου τῶν ἁλικῶν τοῦ Κράτους ἢ ἄλλης τινὸς ἐθνικῆς περιουσίας.»

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ καὶ αὐτό. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται τὸ 7 ἄρθρον. «Ἄρθρον 7. Ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ τὰς γενομένας ἐν Ἑλλάδι ἐγγραφὰς ἐντὸς διαστήματος ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς βουλευτικῆς ἐπικυρώσεως· αἱ ἐγγραφαὶ αὗται κατατεθήσονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν τράπεζαν καὶ δὲν θέλουν εἶναι ὀλιγώτεραι τῶν πεντακοσίων φράγκων· ἑκάστης ἐγγραφῆς θὰ παρακατατίθεται τὸ πεμπτημόριον εἰς μετρητὰ καὶ ὁ καταβαλὼν αὐτὸ θέλει λαμβάνει ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μετὰ ταῦτα θέλει ἀνταλλαχθῆ εἰς μετοχὰς ὁριστικάς.»

§47ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ τεθῇ «Ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ τὰς γενομένας ἐν Ἑλλάδι ἐγγραφὰς μετοχῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νόμου ὁριζομένης παρελεύσεως τῆς τριμήνου προθεσμίας, ἐντὸς διαστήματος ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς Βασιλικῆς ἐπικυρώσεως.»

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ καὶ αὐτό. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται τὸ 8 ἄρθρον. «Ἄρθρον 8. Αἱ εὑρεθησόμεναι ἀρχαιότητες κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἢ καθ’ οἱανδήποτε ἐποχὴν ἐπὶ τῶν παραχωρουμένων γαιῶν ἔσονται ἰδιοκτησίαι τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως παραδοθήσονται εἰς τὸν ἔφορον τοῦ δημοσίου μουσείου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§51ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§53ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον κατὰ τὴν δευτέραν αὑτοῦ ἀνάγνωσιν, ὡς καὶ τὴν σύμβασιν ἔ-

χουσαν οὕτω·

ΣΥΜΒΑΣΙΣ

Μεταξὺ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κυρίου Σαῤῥαζίνου Μομφεῤῥιέρου. Περὶ ἀποξηράνσεως καὶ καλλιεργείας τῆς Κωπαΐδος Λίμνης. Μεταξὺ τῶν ὑπογεγραμμένων Κυρίων Α. Κουμουνδούρου, ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν καὶ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, Α. Α. Χ. Ἀναργύρου, ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, Π. Βράϊλα Ἀρμένη ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν, ἐκπροσωπούντων τὴν ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀφ’ ἑνός· Καὶ τοῦ κυρίου Σαῤῥαζίνου Μομφεῤῥιέρου (Καρόλου Γονζάγου Γουστάβου) ἐκπροσωποῦντος τὴν παρ’ αὑτοῦ ἐπὶ τῷ κατωτέρῳ ὡρισμένῳ σκοπῷ συσταινομένην ἑταιρίαν ἀφ’ ἑτέρου, συνεφωνήθησαν καὶ συνωμολογήθησαν τὰ ἑξῆς. Ἄρθρον 1. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως παραχωρεῖ εἰς τὸν κύριον Σαῤῥαζῖνον Μομφεῤῥιέρον καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὑτοῦ, ἐπιφυλαττομένης τῆς νομοθετικῆς ἐπικυρώσεως, τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος Λίμνης καὶ τὸ συνήθως κατακλυζόμενον ἔδαφος αὐτῆς, τὸ κείμενον ἐντὸς τῆς περιμέτρου τῶν συνήθων πλημμυρῶν τῆς σημειωμένης ἐπὶ τοῦ διαγράμματος τοῦ Κ. Σωβὰζ Γάλλου μηχανικοῦ διαγράμματος οὗτινος ἐπικυρωμένον ἀντίγραφον θέλει ἐγχειρισθῆ εἰς τὸν ἐργολάβον. Ἀλλὰ τῆς περιμέτρου ταύτης μήπω ἐξακριβωθείσης καὶ βεβαιωθείσης νομίμως ἐπὶ τοῦ τόπου, ἡ ἐξακρίβωσις καὶ βεβαίωσις αὐτῆς θέλει γίνει κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ μνημονευομένου ὑπὸ τοῦ 15 ἄρθρου τῆς παρούσης συμβάσεως. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ παραχώρησις περιλαμβάνει ἁπάσας τὰς ἐντὸς τῆς νομίμου περιμέτρου τῶν συνήθων πλημμυρῶν κειμένας γαίας. Ἡ παραχώρησις γίνεται ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους. Ἄρθρον 2. Τὰ διαγράμματα τοῦ κυρίου Σωβὰζ θέλουν χρησιμεύσει ὡς βάσις τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀποξηράνσεως. Δύνανται ὅμως νὰ ἐπενεχθῶσιν τροποποιήσεις, ἂν τοιαῦται κριθῶσι ἀναγκαῖαι, συμφώνως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως· ἰδίως ὡς πρὸς τὴν τομὴν τῆς ὑπὸ τὸ ὄρος Πτῷον ὑπώρυγος, ἧς ἡ διάτρησις θέλει εἶσθαι τὸ πρῶτον ἐκ τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων. Τὰ ὁριστικῶς παραδεδεγμένα διαγράμματα θέλουν κατατεθῆ εἰς διπλοῦν εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον μετὰ ἐπεξηγηματικοῦ ὑπομνήματος. Ἄρθρον 3. Ὁ Κύριος Σαῤῥαζῖνος Μομφεῤῥιέρος λαμβάνει διὰ τὴν ἑταιρίαν του τὰς ἑξῆς παραχωρήσεις· 1. Ὀγδοήκοντα χιλιάδας βασιλικῶν στρεμμάτων (ὀκτὼ χιλ. hectares) εἰς πλήρη ἰδιοκτησίαν. 2. Τὴν ἐπικαρπίαν τοῦ ὑπολοίπου παραχωρουμένου ἐδάφους ἐπὶ ἐννενήκοντα ἐννέα ἔτη. 3. Τὴν ἀτέλειαν παντὸς οἱουδήποτε φόρου ἐπὶ τῶν παραχωρουμένων γαιῶν καὶ τῶν ἐπὶ τούτων ἐγερθησομένων οἰκοδομῶν ἐπὶ δέκα ἔτη ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς βασιλικῆς κυρώσεως. 4. Τὴν ἀτέλειαν παντὸς εἰσαγωγικοῦ ἢ τελωνιακοῦ τέλους ἐπὶ δέκα ἔτη ὡσαύτως ἀπὸ τῆς βασιλικῆς κυρώσεως, δι’ ὅλας τὰς μηχανὰς καὶ οἱαδήποτε ἐργαλεῖα ἀναγκαῖα εἰς τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως, τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῆς καλλιεργείας, ὡς καὶ διὰ τὰς οἱασδήποτε φύσεως ὕλας τὰς ἀναγκαίας εἰς τὴν ἀποξήρανσιν, εἰς τὴν οἰκοδομὴν τῶν ἐργοστασίων, τῶν οἰκημάτων καὶ τῶν καταστημάτων τῆς καλλιεργείας. 5. Τὴν χρῆσιν τῶν ὑδάτων, τῶν ποταμῶν καὶ τῶν χειμάῤῥων ὅσοι εἰσβάλλουσιν εἰς τὴν ἀποξηρανθησομένην πεδιάδα διατηρουμένων πάντοτε τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων ὅλων τῶν παροχθίων ἰδιοκτητῶν. Ἀλλὰ νέα δικαιώματα ἢ ἐπέκτασις κεκτημένων δικαιωμάτων δὲν θέλουσιν εἰς τὸ ἑξῆς παραχωρηθῆ. Ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς βιομηχάνους ὅπως χρησιμοποιήσωσι τὴν κλίσιν τῆς Ἑρκύνης ὡς κινητικὴν δύναμιν. Τῶν ὑδάτων δὲ τῶν ἐκβαλλόντων ἐκ τοῦ Κωπαϊκοῦ πεδίου διὰ τῆς ἐν τῷ Πτῴῳ ὄρει ὑπώρυγος, ἡ ἑταιρία θέλει ἔχει τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν ἐπὶ δεκαπέντε ἔτη, ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῶν ἔργων τῆς μνησθείσης ὑπώρυγος (ἐπιφυλαττομένων τῶν ὑπὸ τρίτων ἤδη κεκτημένων δικαιωμάτων) δυναμένη νὰ μεταχειρισθῇ ταῦτα διὰ τὴν κίνησιν τῶν εἰς τὴν καλλιέργειαν αὐτῆς ἀναγκαίων μηχανῶν. Ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ στήσῃ τὰ ἐργοστάσια αὐτῆς εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ συμπέσῃ ἀπώλεια κλίσεως. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἄλλους νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰ ὕδατα ταῦτα, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ μὴ παρεμποδίζωσιν ἢ βλάπτουν τὴν κίνησιν τῶν ἐργοστασίων τῆς ἑταιρίας. 6. Ἡ ἑταιρία δύναται χωρὶς νὰ πληρώσῃ οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν εἰς τὸ δημόσιον νὰ ἀνοίξῃ δρόμους ἢ νὰ στήσῃ ἀποθήκας ἢ ἐργοστάσια προσωρινὰ εἰς τὰ πέριξ τῆς λίμνης, ἐπὶ γαιῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ δημόσιον, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀνάγκη αὐτῶν ἀναγνωρισθῇ, συμφώνως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἄρθρον 4. Ὅλαι αἱ ἀναγκαῖαι ἀπαλλοτριώσεις, εἴτε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως, εἴτε διὰ τὰ ὑπὸ τῆς ἑταιρίας ἐγερθησόμενα καταστήματα θέλουσιν ἐκβιασθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ λόγῳ τῶν ἀπαλλοτριώσεων τούτων πληρωτέαι ἀποζημιώσεις εἶναι εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας. Αἱ ἀποζημιώσεις αὗται, αἵτινες θέλουν πληρωθῆ διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύνανται ποτὲ νὰ ὑπερβῶσι τὴν τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν γαιῶν ἀξίαν πρὸ τῆς ἀποξηράνσεως. Ἡ δὲ ἀξία αὕτη θέλει συγκεφαλαιωθῆ (capitalisée) ἐπὶ τῇ βάσει 5%. Ἐὰν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἀναφανῇ ἀνάγκη ν’ ἀνοιχθῶσιν ὁδοὶ ἢ νὰ στηθῶσι προσωρινῶς ἀποθῆκαι καὶ ἐργοστάσια ἐπὶ ἰδιωτικῶν γαιῶν, ἡ ἑταιρία θέλει πληρώσει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀποζημίωσιν ἀνάλογον τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς κατοχῆς. Ἡ βάσις τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης θέλει εἶσθαι ἡ αὐτὴ ὅπως ἀνωτέρω ὡρίσθη. Ἄρθρον 5. Ἡ ἑταιρία πληρώνει μόνον τοὺς αὐτοὺς φόρους, εἰς οὓς ὑπόκεινται οἱ πολῖται κατὰ τὸν νόμον. Ἄρθρον 6. Ἡ ἑταιρία θέλει καταβάλει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχ. 300 χιλιάδας λόγῳ ἐγγυήσεως. Ἡ ἐγγύησις αὕτη, ἥτις καταβληθήσεται ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς βασιλικῆς κυρώσεως, θέλει παρέχει τόκον 6% ἐτησίως. Ἀποδοθήσεται δὲ μετὰ τὴν τελείαν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος λίμνης. Ἄρθρον 7. Ἡ ἑταιρία θέλει δανείσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑπτακοσίας χιλιάδας. Τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει καταβληθῆ εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς Βασιλικῆς κυρώσεως. Ἡ ἀπόδοσις τοῦ δανείου τούτου θέλει ἐξασφαλισθῆ διὰ τῆς προσόδου τῶν ἁλικῶν. Ἡ Κυβέρνησις θέλει πληρώσει ἐτήσιον τόκον 7% ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταβολῆς μέχρι τῆς ἀποδόσεως, ἥτις θέλει γείνει ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταβολῆς. Ἄρθρον 8. Τῶν ἐργασιῶν τῆς ὑπὸ τὸ Πτῷον ὄρος ὑπώρυγος ἡ ἔναρξις θέλει γείνει ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἀπὸ τῆς Βασιλικῆς κυρώσεως. Θέλουν δὲ ἀποπερατωθῆ ἐντὸς πέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐποχῆς, ἐκτὸς ἂν συμπέσῃ κώλυμα ἐξ ἀνωτέρας δυνάμεως. Ἐὰν αἱ ἐργασίαι δὲν ἀρχίσουν ἢ δὲν ἀποπερατωθῶσιν ἐντὸς τῶν ἀνωτέρω προθεσμιῶν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δικαιοῦται νὰ κηρύξῃ δι’ ἀνεκκλήτου ἀποφάσεως ἔκπτωτον τὴν ἑταιρίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐκ 300 χιλιάδων δραχμῶν ἐγγύησις καταπίπτει ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὅλα δὲ τὰ ἔργα ἀποπερατωμένα ἢ μὴ, ὡς καὶ τὸ ὑλικὸν, ἐκτίθενται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς δημόσιον πλειστηριασμὸν διὰ λογαριασμὸν τῆς ἐκπτώτου ἑταιρίας. Ἄρθρον 9. Ἐντὸς δέκα ἐτῶν ἀπὸ τῆς Βασιλικῆς κυρώσεως ὅλα τ’ ἀφορῶντα τὴν ἀποξήρανσιν ἔργα πρέπει νὰ ὦσιν ἀποπερατωμένα· Εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν ἡ ἑταιρία θέλει πληρώσει πρόστιμον ἐκ δραχμῶν πεντήκοντα χιλιάδων πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ δὲ πρόστιμον τοῦτο θέλει διπλασιάζεσθαι ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων. Ἄρθρον 10. Διὰ τοῦ κατὰ τὸ 15 ἄρθρον ἐκδοθησομένου νόμου θέλουν κανονισθῆ τὰ ἑξῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἀπαιτούμενα. 1. Ὁ τρόπος τῆς νομίμου βεβαιώσεως τῶν δύω περιμέτρων τῶν συνήθων καὶ ἐκτάκτων πλημμυρῶν. 2. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θέλουσιν ὁρισθῆ αἱ θέσεις καὶ τὰ ὅρια τῆς κατὰ τὸν λιμένα τῆς Λαρύμνης παραχωρήσεως. 3. Ὁ τρόπος τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀξιώσεων ὅσαι θέλουσι προβληθῆ ὑπὸ ἰδιωτῶν ἐπὶ γαιῶν κειμένων μεταξὺ τῶν δύο νομίμων περιμέτρων. 4. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θέλουσι σημειωθῆ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους διὰ σταθερῶν σημείων αἱ γραμμαὶ τῶν δύο περιμέτρων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν κτήσεων. 5. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θέλουσι συνταχθῆ δύο χάρται, ὁ μὲν δεικνύων τὰς γραμμὰς τῶν δύο νομίμων περιμέτρων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν κτήσεων, ὁ δὲ δεικνύων τὴν γραμμὴν τῆς κατὰ τὸν λιμένα τῆς Λαρύμνης παραχωρήσεως. 6. Τέλος ὁ τρόπος τῆς συντάξεως τοῦ πρωτοκόλλου, ὅπερ θέλει συναφθῆ εἰς τοὺς χάρτας. Ἀφοῦ δὲ ὅλα ταῦτα ἐκτελεσθῶσι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ μνησθέντος νόμου, ἀντίγραφα νομίμως ἐπικυρωμένα τῶν χαρτῶν καὶ τοῦ πρωτοκόλλου θέλουν ἐγχειρισθῆ εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἄρθρον 11. Αἱ γαῖαι ὅσαι παραχωροῦνται εἰς τὴν πλήρη ἰδιοκτησίαν τῆς ἑταιρίας θέλουσιν ἀποτελέσει μοναδικὸν κλῆρον, κείμενον εἰς τὴν ἀνατολικὴν ἄκραν τῆς κατὰ τὸ Κωπαϊκὸν πεδίον παραχωρήσεως καὶ διευθυνόμενον ἀπὸ βοῤῥᾶ πρὸς νότον, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῶσιν ἐν αὐτῷ αἱ ὑπὸ τῶν διωρύγων τῶν ὀχθῶν καὶ τῶν προχωμάτων κατεχόμεναι γαῖαι. Ἡ νόμιμος ὁροθέτησις τῆς ἰδιοκτησίας ταύτης θέλει γείνει ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκροὴν τῶν ὑδάτων εἰς τὸν λιμένα τῆς Λαρύμνης διὰ τῆς ὑπώρυγος τοῦ ὄρους Πτώου. Θέλουσι τότε προστεθοῦν ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ δέκατον ἄρθρον χάρτου τῆς κατὰ τὸ Κωπαϊκὸν πεδίον παραχωρήσεως καὶ τοῦ σχετικοῦ πρωτοκόλλου ἡ γραμμὴ καὶ ἡ σημείωσις τῶν ὁρίων τῆς διαρκοῦς παραχωρήσεως. Ἄρθρον 12. Ἀφοῦ ἡ ἑταιρία συλλέξῃ τοὺς καρποὺς τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς ἐπικαρπίας αὐτῆς ἐκ τῶν προσκαίρως παραχωρουμένων γαιῶν, αἱ γαῖαι αὗται ἐπανέρχονται εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπικρατείας μεθ’ ὅλων τῶν ἐπ’ αὐτῶν ἔργων καὶ οἰκοδομῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἡ ἑταιρία οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἡ ἐπικράτεια ἀναλαμβάνει τὴν διατήρησιν τῶν διωρύγων. Συμφωνεῖται ὅμως ὑπὲρ τῶν ἀποίκων, οἵτινες ἤθελον ἀποκατασταθῆ ἐπὶ τῶν παραχωρουμένων γαιῶν ὡς γεωργοὶ, ὅτι θέλουσιν ἀναγνωρισθῆ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκημάτων ὅσα ἤθελον οἰκοδομήσει αὐτοὶ ἢ ἤθελον παραχωρηθῆ εἰς αὐτοὺς παρὰ τῆς ἑταιρίας, δέκα ἔτη τοὐλάχιστον πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἐπικαρπίας, ὡς καὶ τῶν συνεχομένων μετ’ αὐτῶν στρεμμάτων, ὧν ὁ νόμος θέλει ὁρίσει τὸν ἀριθμὸν δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν. Ἄρθρον 13. Πᾶσα διαφορὰ δυναμένη νὰ ἀναφυῇ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας καὶ ἀφορῶσα τὴν ἑρμηνείαν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρούσης συμβάσεως, δικάζεται ἀνεκκλήτως ὑπὸ διαιτητῶν. Ἕκαστον μέρος διορίζει δύω διαιτητάς. Διαφωνίας ὑπαρχούσης, οἱ διαιτηταὶ ἐκλέγουσιν ἐπιδιαιτητήν· ἂν δὲ διαφωνήσωσι καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ, οὗτος διορίζεται ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν. Ἄρθρον 14. Νόμος εἰδικὸς θέλει προνοήσει ὅπως τὰ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως συνομολογηθέντα, ὅσα ἀφορῶσι τρίτους, καταστῶσιν ὑποχρεωτικὰ δι’ αὐτούς. Ἐγένετο εἰς διπλοῦν ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Ἰουλίου (3 Αὐγούστου) 1865.»

§55ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχει ὁ Κύριος Στράτος μίαν τροπολογίαν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Στράτε, θέλετε σήμερον νὰ συζητηθῇ;

§57ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίῤῥησις.

§58ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Στράτου. «Ἐντὸς δέκα ἐτῶν ἀπὸ τῆς Βασιλικῆς κυρώσεως, πάντα τὰ ἔργα τ’ ἀφορῶντα τὴν κατάρτισιν τοῦ λιμένος τῆς Λαρύμνης, τῆς διώρυγος αὐτῆς καὶ τῶν γεφυρῶν της, καὶ πάντα τὰ ἀναγκαιοῦντα πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ τέλματος, οἷον ἡ διοχέτευσις τῶν ποταμῶν εἰς ἕνα, ἡ διώρυξ ἡ πρὸς μεσημβρίαν τῆς λίμνης, αἱ ἐγκάρσιαι διώρυγες, αἱ ἐπ’ αὐτῶν γέφυραι πρὸς συγκοινωνίαν, ἡ κατασκευὴ οἰκημάτων διὰ 3,000 οἰκογενείας, ὁ ἱπποσιδηρόδρομος ἐκ Λαρύμνης μέχρι Σκριποῦς, αἱ διάφοροι ὁδοὶ πρὸς κοινωνίαν πρέπει νὰ ὦσιν ἀποπερατωμένα. Εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν ἡ ἑταιρία θέλει πληρόνει ἑκατὸν χιλιάδας δραχμὰς πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ δὲ πρόστιμον τοῦτο θέλει διπλασιάζεσθαι ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων. Πάνθ’ ὅσα ἔργα τελεσθῶσιν ἔν τε τῇ Λαρύμνῃ καὶ τῇ ἀποξηρανθησομένῃ λίμνῃ, θέλουσιν ὁρισθῆ ἐκ τῶν προτέρων ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐξ Ἑλλήνων μηχανικῶν καὶ τῆς ἑταιρίας, ἅτινα θέλουσι κατονομασθῆ ἐν συμβολαίῳ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας.» Τὸ θέλετε εἰς τὴν σύμβασιν;

§60ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὡς πρόσθετον ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§63ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀντιλέγω κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Κ. Στράτου. Ἐδῶ προσδιορίζεται διὰ τοῦ 9ου ἄρθρου νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰ ἔργα. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ὅλως περιττόν. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς συμβάσεως θέτει ὡς γενικὴν ἀρχὴν τὰ διαγράμματα τοῦ Σωβάζ. Μετὰ ταῦτα, ὅταν κατακυρωθῇ ἡ ἀποξήρανσις τῆς Κωπαΐδος λίμνης εἴτε εἰς αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν, εἴτε εἰς ἄλλην, τότε θὰ διορισθοῦν οἱ μηχανικοὶ, τότε θὰ διαγράψουν τὰ σχέδια καὶ θὰ ἐγκρίνῃ τὸ ὑπουργεῖον. Τώρα ἀπὸ τοῦδε νὰ λέγουν, θὰ φέρῃ τόσας οἰκογενείας, θὰ κάμῃ σιδηρόδρομον, δὲν βλέπω ποῖον σκοπὸν ἔχει· δὲν ἤκουσα τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ποίους λόγους ἔχει.

§64ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς τοὺς ἀνέφερα. Ἐγὼ ἤθελα νὰ γείνῃ αὔριον συζήτησις, ἀλλὰ ἐὰν θέλετε σήμερον....

§65ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Θεοχάρη. «Ἄρθρον 14. Ἡ πολιτικὴ κατοικία τῆς ἑταιρίας θέλει εἶσθαι ἐν Ἑλλάδι· πᾶσα δὲ ἀμφισβήτησις δυναμένη νὰ ἐγερθῇ μετὰ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρούσης συμβάσεως θὰ δικάζηται ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου.»

§67ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτή.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Λαυρίου. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§69ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον. Θέλω νὰ διαφωτίσω τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν, ἢ νὰ διαφωτισθῶ ἐγὼ παρ’ αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος πῶς θεωρεῖ τὰ μέταλλα αὐτὰ; ὡς ἰδιοκτησίαν ἐθνικὴν ἢ ἰδιόκτητον; ἐὰν μὲν ὡς ἰδιοκτησίαν δημόσιον, καλῶς· ἐὰν ὡς ἰδιόκτητον, ἐγὼ διϊσχυρίζομαι, καὶ θέλω ἀποδείξει καὶ ὑποστηρίξει συμφώνως μὲ τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατεκτήσαμεν, ὅτι πάντα ταῦτα ἀνάγονται εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ δημοσίου. Ὡς ἐκ τούτου ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ὅτι τὰ μέταλλα ὀξυδωμένα ἢ μὴ θεωροῦνται ὡς ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου· ἂν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν ἂς ἔλθῃ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐρωτῶ ἐπίσης τὸν ἔντιμον κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ποίας ἀνακαλύψεις ἔκαμεν εἰς τὸ Λαύριον κατὰ τὴν ἐκεῖσε μετάβασίν του (ἱλαρότης). Προστίθημι δὲ, κύριοι, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, ὅτι αἱ σκωρίαι τοῦ Λαυρίου δὲν εἶναι οὔτε ὅπως τὰς χαρακτηρίζει ἡ ἐπιτροπὴ, οὔτε ὅπως ἡ ἑταιρία· καὶ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω καὶ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ χημικῶς καὶ πρακτικῶς, ὅτι αἱ σκωρίαι αὗται δίδουν μεγάλην ὠφέλειαν· ἐντὸς μιᾶς ὀκάδος ἐκμεταλλευομένης εὑρίσκονται 10 καὶ 15 κόκκοι ἀργύρου· τὴν πρακτικὴν ταύτην ἀνάλυσιν ἔκαμον πολλοὶ τῶν ἐνταῦθα χρυσοχόων καὶ πάντες μετὰ πάσης τῆς κοινωνίας καταβοῶσι καὶ διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀκηδίαν τῆς κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πολὺ σπουδαίαν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, καὶ δὲν πρέπει νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν τῶν δικαστηρίων, καὶ νὰ θέλωμεν νὰ ἐξαρπάσωμεν οὕτως ἢ ἄλλως τὰ ζητήματα, διότι οὕτω πάντοτε θέλει μένει μῶμος, ἢ ὅτι ἐχαρίσθημεν ἢ ὅτι ἠμελήσαμεν· αὐτὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ παραπέμψητε εἰς ἐμὲ ἐκεῖνον τὸν ἄνθρωπον ὅστις ἔκαμεν αὐτὴν τὴν ἀνάλυσιν καὶ εὗρεν ὅτι εἰς μίαν ὀκὰν σκωρίας ἐμπεριέχονται 15 δράμια ἀργύρου, διότι κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἀξία ἑνὸς τόνου μολύβδου ὑπολογίζεται εἰς 475 δραχμὰς, ὥστε ἔρχεται πρὸς 60 λεπτὰ ἡ ἀξία τῆς ὀκάδος τοῦ μολύβδου τοῦ ἐξαγομένου ἀπὸ τὰς σκωρίας· ἐὰν δὲ ἦναι δυνατὸν καὶ ἀληθὲς ὅτι ἐντὸς μιᾶς ὀκᾶς ὑπάρχουν 15 δράμια ἀργύρου τότε ἡ ἀξία τοῦ τόνου θὰ ἦναι ἴσως 8,000 δραχμαὶ ἢ 20· ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς τότε πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν πρόκειται περὶ σκωριῶν πλέον ἀλλὰ περὶ μετάλλων.

§71ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι καὶ ἡ ἑταιρία τοῦ Ῥοῦ, δὲν ἐκμεταλλεύεται τὸν μόλυβδον. Ἡ ἐπιτροπὴ, παρακαλῶ ἡ ἰδική μας, ἥτις ἐστάλη ἐκεῖ, καὶ αὐτὴ ἔκαμεν αὐτὰ τὰ πράγματα· ἐκμεταλλεύονται τὸν ἄργυρον, καὶ τὸν ἐκμεταλλεύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· χύνουσι τὸν μόλυβδον διὰ νὰ λαγαρίσουν ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ἄργυρον, διὰ νὰ λαγαρίσουν μίαν ὀκὰν σήμερον θὰ χωνεύσουν 4 καὶ 5 ὀκάδες μολύβδου. Ἠξεύρετε δὲ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι καὶ ἡ ἑταιρία τοῦ Ῥοῦ δὲν καθαρίζει ἀκόμη τὸν μόλυβδον καὶ λέγεται ἀργυροῦχος. Ἐπίσης καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν μᾶς ἔφερε ἀδιαφιλονείκητα πορίσματα.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν αἱ 4 ὀκάδες ἐξάγουν μίαν ὀκὰν τότε αἱ 800 ὀκάδες....; καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι ὁ τόνος ἔχει μόνον....

§73ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω πολλὰ νὰ σᾶς εἴπω.

§74ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ ἑταιρία μὲ ἐφίλευσεν ἓν κομμάτι μολύβδου, διὰ δεῖγμα, τὸ ὁποῖον ζυγίζει 15– 16 ὀκάδες· αὐτὸ τὸ κομμάτι, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ στείλετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, νὰ λάβουν αὐτὴν τὴν ὑπομονὴν νὰ κάμουν αὐτὴν τὴν χώνευσιν ἐντὸς ἑνὸς δωματίου ἀπόψε καὶ ἐγὼ τοὺς δίδω ὅλα τὰ μέσα· πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπει τοῦτο.

§75ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ σταλῇ μία ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνδρῶν ἐπιστημόνων, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ, τῆς ὁποίας μέλη ἦσαν ὁ κύριος Μουσουδάκης καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐπίσημοι ἄνθρωποι, ἐστάλη καὶ ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της, ἥτις καὶ ἐτυπώθη. Οἱ ἄνθρωποι, αὐτοὶ, νομίζω, ὡς ἐπιστήμονες δὲν ἐξέθεσαν τὰς ἰδέας των ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ἐπὶ τοῦ χάρτου, πρέπει νὰ ....

§76ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατηγόρησα αὐτοὺς, εἶπον ὅτι ἔγειναν πειράματα.

§77ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτοὶ ἔκαμον τὰ πειράματα· ἡμεῖς ὅμως θὰ ἤμεθα ὀλιγώτερον χημικοὶ ἀπὸ τὸν κύριον Μουσουδάκην· ἐάν τις ἄλλος ἀνεκάλυψεν ἄλλον τρόπον ἂς τὸν διατυπώσῃ νὰ τὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ συστήσωμεν μίαν νέαν ἐπιτροπήν.

§78ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Σακελλαριάδη, σήμερον νὰ γίνῃ αὐτό. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ ἀναγνωσθέντα τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, καθὼς καὶ τὸ σύνολον· ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν διὰ δευτέραν φορὰν καὶ εἶτα διελύθη ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 40|60.