1865.12.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 97

Τῆς 29 Δεκεμβρίου 1865.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Στεφανόπουλος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον περὶ τῶν χωροφυλάκων τῆς Ἑπτανήσου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ, νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διότι τῳόντι ὁ καιρὸς πλησιάζει, καθ’ ὃν θὰ ἀποχωρήσωμεν, καὶ αὐτοὶ θὰ μείνουν ἄνευ προστασίας καὶ ἄνευ ἄρτου.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀξιωματικοί τινες τῆς φάλαγγος ζητοῦν νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν περὶ συντάξεως νόμον· θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὁ Ῥομπότσης, ἀνθυποπλοίαρχος, ζητεῖ νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸν νόμον τῆς ἀποστρατείας.

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ Ῥομπότσης νομίζω πῶς ἔχει ἀρκετὰ δικαιώματα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀναφορὰ δὲν πρέπει ν’ ἀποσταλῇ τυχαίως, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ συστηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπαξιωματικοί τινες ἀποπεμφθέντες ζητοῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§8ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ὀκτωβρίου ἐγέννησε δικαιώματα εἰς τοὺς λαβόντας μέρος καὶ ἰδίως εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ· ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ μὴ τοὺς ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους· καὶ ἐσχηματίσθη τὸ ἡμίταγμα. Ἐν τούτοις καθ’ ἑκάστην δίδονται ἀφέσεις χωρὶς νὰ στηρίζωνται εἰς κανένα λόγον. Πολλοὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν, ἀφεθέντες παρὰ τὴν θέλησίν των, ἀνεκλήθησαν ἀπὸ τοὺς διαφόρους ὑπουργοὺς, μένουν δὲ ὀλίγιστοι παραπονούμενοι, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ σήμερον παρουσιαζόμενοι διὰ τῆς ἀναφορᾶς. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ᾖναι ἴσως παρὰ 2 ἢ 3 ἢ 5, διότι εἶναι πολὺ ἄδικον νὰ ῥίψωμεν ἀνθρώπους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸν στρατὸν χωρὶς λόγον εἰς τοὺς δρόμους, ἐνῷ πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον γενικὸν δι’ ὅλους· Παρεκάλεσα καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἕνα ἢ δύω ὑπαξιωματικοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἔδωκαν αὐθαιρέτως τὴν ἄφεσίν των, καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς μὲ εἶπε, δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τίποτε, ἀφέθησαν, δὲν ἠμπορῶ νὰ διατάξω τὴν ἐπάνοδόν των.

§9ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὶ νὰ γίνῃ;

§10ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον δι’ ὅλους γενικὸν· καὶ ἠξεύρετε ποῖοι παθαίνουν; παθαίνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κανὲν ὑποστήριγμα, διότι ἔχουν τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ μὴ καταδέχωνται νὰ προσέρχωνται εἰς κανένα· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, μένουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ στενῶς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις, καὶ, ὅταν ληφθῇ ἓν μέτρον, νὰ ληφθῇ γενικῶς δι’ ὅλους.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπέβαλε πίνακα περὶ τῶν ἐτησίων ἀποτελεσμάτων τῆς ἐνοικιάσεως τῶν διοδίων τοῦ πορθμοῦ Εὐβοίας.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Πὰ τυπωθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις λίαν κατεπείγουσα ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς Κ. Μπαλάνον κτλ. περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν δικαστικῶν κλητήρων.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρὰ πολλῶν βουλευτῶν ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις. «Διὰ πᾶσαν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τακτικῆς βουλευτικῆς Συνόδου δίδονται εἰς ἕκαστον βουλευτὴν δραχμαὶ 1000 δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικὰ καὶ ἄλλα, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς διακοπῆς τῆς πρώτης Συνόδου τῆς πρώτης βουλευτικῆς Περιόδου».

§16ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§17ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον.

§18ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Αὐτοὶ εἶναι κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἔχουν τὰ πλεονεκτήματά των.

§19ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Θέλουν νὰ δείξουν πατριωτισμὸν, νὰ δημοκοπήσουν· ἂν δὲν θέλουν ἂς μὴ τὰ πάρουν.

§20ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ, οὔτε περὶ τοῦ ποῖοι μένουν καὶ ποῖοι δὲν μένουν εἰς Ἀθήνας. Πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐὰν ἴδωμεν, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις, νὰ τὴν κάμωμεν· ἐὰν ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι ὅλως περιττὴ ἡ συζήτησις καὶ ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα. Ποία πρότασις ὑποβάλλεται παρὰ πολλῶν τῶν Κ. Κ. βουλευτῶν; ἀφοῦ χθὲς ἐπροτάθη νὰ δοθῇ εἰς ἕκαστον βουλευτὴν ποσὸν 600 δραχμῶν διὰ τὰς γενομένας διακοπὰς κ’ εὐτυχῶς πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς οὐδεὶς ὑπεστήριξεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι, ὅταν ἐζήτησαν ποῖος ὁ ὑποβαλὼν αὐτὴν τὴν πρότασιν, οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ τὴν ὑπέβαλον, σήμερον βλέπω, ὅτι ὑποβάλλεται μία πρότασις «διὰ πᾶσαν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τακτικῆς βουλευτικῆς συνόδου δίδονται εἰς ἕκαστον βουλευτὴν δραχ. 1000». Χθὲς ἦσαν 600, σήμερον ἔγειναν 1000 «Δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικὰ καὶ ἄλλα ἀκόμη, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς διακοπῆς τῆς πρώτης Συνόδου τῆς πρώτης Περιόδου.» Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, «οὐδεμία πρότασις δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους δύναται νὰ γίνῃ ἐκ μέρους βουλευτῶν.»

§21ΤΙΝΕΣ. Περὶ προσώπων.

§22ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Μὰ περὶ προσώπων πρόκειται. Ἐὰν θέλετε νὰ εἰπῆτε, ὅτι οἱ ζητοῦντες τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι πρόσωπα, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προβαίνω μέχρις αὐτοῦ. Πρῶτον λοιπὸν λέγω, ὅτι πρόκειται περὶ αὐξήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς ὄφελος ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα πρόσωπα ἀποκλειόμενα. Προσέτι παρατηρῶ, ὅτι συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία χθὲς ἀπεῤῥίφθη. Κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὅταν μία πρότασις ἀπεῤῥίφθη ἐντὸς μιᾶς Συνόδου, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ κατὰ τὴν αὐτὴν σύνοδον.

§23ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ.

Δὲν ἦτο πρότασις ἀπὸ κανένα.

§24ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐνθυμηθῆτε τὴν κακὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ἐπίδομα ἐπὶ τῶν ἄλλων Βουλῶν (θόρυβος).

§25ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Μὴ τὰ λάβετε ὑμεῖς.

§26ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ λάβω· ἀλλὰ λέγω νὰ μὴ τὰ λάβητε οὔτε ὑμεῖς.

§27ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Ἐσὺ κάθησαι ἐδῶ καὶ ἐξασκεῖς 3 ἐπαγγέλματα καὶ ἔρχεται ὕστερα ἀπὸ μεσημβρίαν.

§28ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸν Κ. Μπαλάνον πόσαις φοραῖς ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν;

§29ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶχε τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου ὁ Κ. Μπαλάνος καὶ πῆρε 50 χιλιάδας δραχμὰς ἀπ’ ἐκεῖ.

§30ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εὔχομαι ὅσα ἐπῆρα ἀπὸ τὸ Λαύριον ἐγὼ, τόσα νὰ πάρῃς σὺ καθ’ ἡμέραν. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι 2000 δραχμὰς θὰ λάβῃ ἕκαστος βουλευτὴς διὰ πᾶσαν βουλευτικὴν Σύνοδον· ὅτι εἰς ἐκτάκτους Συνόδους μόνον δίδεται ἓν ποσὸν ὡρισμένον δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικά. Τώρα λέγομεν, ὅτι καὶ διὰ πᾶσαν διακοπὴν νὰ πληρώνωνται 1000 δραχμαὶ δι’ ἔξοδα ὁδοιπορικά. Ὡραῖα ἐφαρμόζομεν τὸ Σύνταγμα καὶ ὡραίας οἰκονομίας κάμνομεν! Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸν Κ. Παπανικολάου. Ἐγὼ εἶμαι δικηγόρος, λέγει, καὶ κάμνω τὸ ἔργον μου. Βεβαίως κάμνω τὸ ἔργον μου καὶ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι καὶ μοὶ κάμνει τιμήν. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται εἰς κανένα βουλευτὴν νὰ κάμῃ τὰ ἔργα του, ὅταν τὰ κάμνῃ ἐντίμως. Ἀπαγορεύεται ἄτιμος πρᾶξις.

§31ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς οἱ δικηγόροι εἶσθε οἱ φθορεῖς τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§32ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν μάλιστα γίνονται αἱ συζητήσεις τὸ ἑσπέρας, ὅπως οἱ ἄνθρωποι ἐκπληρώσουν τὰ ἔργα των, ὅπως ὁ δικηγόρος κάμῃ τὰς ἐργασίας του καὶ ὁ ἰατρὸς τὰς ἐπισκέψεις του. Ὅσοι ἠθελήσαμεν νὰ γίνωμεν βουλευταὶ, ἠθελήσαμεν νὰ μείνωμεν ἐντὸς τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα μᾶς λέγει, ὅτι μόνον δύω χιλιάδας δραχμὰς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λάβωμεν.

§33ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Σᾶς λέγει τὸ Σύνταγμα ν’ ἀρχίζωμεν τὸ μεσημέρι;

§34ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὰς 12, διότι ἡ Βουλὴ προσδιώρισε τὴν δωδεκάτην ὡς ὥραν ἐνάρξεως. Ἐγὼ κάμνω μίαν πρότασιν· ἐπειδὴ ὁ Κ. Παπανικολάου εἶναι τόσον ζηλωτὴς αὐτῆς τῆς ἰδέας ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ τοῦ δώσωμεν 5000 δραχμάς. Τὸ Σύνταγμα δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ 40 ἡμερῶν διακοπὴν, ἀλλὰ δὲν προσδιορίζει ἀποζημίωσιν δι’ αὐτὴν τὴν διακοπὴν (θόρυβος.) Τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐγὼ τὴν ἀποκρούω ὡς ἀντισυνταγματικὴν, ὡς ἀπαράδεκτον.

§35ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, ἐφέρθη χθὲς καὶ κατὰ δυστυχίαν δὲν εἶχε κανεὶς τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθῃ νὰ ἀποκρούσῃ αὐτό. Τὸ ἴδιον ζήτημα ἐπαναλαμβάνεται σήμερον καὶ τὸ ἀντικρούει ὁ Κ. Μπαλάνος, διότι πραγματικῶς ἀπὸ εἰλικρινὲς αἴσθημα ἐμπνέεται. Τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησίς του. Ἀλλὰ δὲν θὰ μὲ ἀδικήσῃ ὁ ἴδιος, ἐὰν τοῦ ἐκθέσω κ’ ἐγὼ τὴν πεποίθησίν μου, καὶ θὰ μοῦ ἀποδώσῃ ἴσως δίκαιον, ὅτι εἶναι ἁγνὴ, ἁγνοτάτη πεποίθησις. Ἡ Βουλὴ δὲ θὰ ἀποφασίσῃ ποῖος ἐκ τῶν δύω μας ἔχει δίκαιον, ἢ μᾶλλον πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος Κ. Μπαλάνος, ἀφοῦ μὲ ἀκούσῃ, θὰ μὲ δικαιώσῃ. Ἠξεύρετε δὲ, κύριοι, ὅτι προκειμένου λόγου νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος ἔχει μεγάλην τὴν γλῶσσαν, προκειμένου ὅμως νὰ ὁμιλήσῃ περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἐγγίζει τὸ Σύνταγμα ἔχει μικρὰν γλῶσσαν. Ἐγὼ λοιπὸν εἶμαι εἰς τὴν δευτέραν θέσιν καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀφήσετε ἥσυχον νὰ ἐξηγήσω τὴν ἰδέαν μου μὴ τυχὸν πράγματι ἐγγίζῃ τὸ Σύνταγμα καὶ τότε πρέπει κ’ ἐγὼ νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην μου. Πρῶτον τὸ Σύνταγμα, κύριε Μπαλάνε, δὲν διαγράφει τίποτε περὶ τῶν διακοπῶν, ὥρισε δὲ τὰς συνόδους εἰς ἐλάχιστον ὅρον 3 μηνῶν καὶ εἰς ἀνώτατον ὅρον 6 μηνῶν. Ὁσάκις γίνῃ διακοπή, τί συμβαίνει; ἡ Σύνοδος δὲν εἶναι ἑξάμηνος, εἶναι ὀκτάμηνος· λοιπὸν δὲν ὑπεχρέωσε τὸν βουλευτὴν νὰ ἐργάζεται 8 μῆνας μὲ 2000 δραχμάς. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἐργάζεται ὀλιγώτερον ἀπὸ 3 μῆνας, ἐννοεῖται, εἶναι φανερὰ ἀντισυνταγματικὴ πρᾶξις. Ἀλλ’ ὅταν ὁ βουλευτὴς ἐργάζεται πέραν τῶν 6 μηνῶν, δικαιοῦται εἰς ἀποζημίωσιν ἢ ὄχι; Μᾶς λέγει τὸ Σύνταγμα τοιοῦτόν τι; ὄχι· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διακοπῆς ἐπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν θέλησίν της, διότι ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἀπέστειλε χωρὶς νὰ θέλωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας· ὑπεβλήθημεν εἰς ἔξοδα προσελεύσεως καὶ ἐπανόδου· πρέπει ν’ ἀποζημιωθῶμεν ἢ ὄχι; ποῦ λοιπὸν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις νόμου; Τὸ ἀπαράδεκτον θὰ τὸ ἀντικρούσω κατόπιν. Ἡμεῖς προτείνομεν ν’ αὐξηθῇ ἡ ἐπιχορήγησις διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν βουλευτικῶν μας καθηκόντων; Ὄχι. Πρόκειται περὶ τῆς διακοπῆς καθαρῶς. Μοὶ φαίνεται λοιπόν, ὅτι οὕτω σκεπτόμενος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἐγγίζεται παντάπασι τὸ Σύνταγμα. Τώρα, λέγουν, ἐφέρθη καὶ χθὲς ἡ αἴτησις αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἀπεῤῥίφθη· ὄχι· δὲν ἦτο αἴτησις· ἦτο ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τῆς ἐπιτροπῆς σημείωσις ἁπλῆ, ἡ Βουλὴ τὴν ἀπέῤῥιψε, διότι δὲν ὑπῆρχε νόμος, ἀλλὰ σήμερον φέρεται νόμος. Ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ τὸ μάθῃ ὅλος ὁ κόσμος διατὶ ζητοῦμεν αὐτὰς τὰς 1000 δραχμὰς, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον χθὲς, ὅτι ὅστις νομίζει, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν, καὶ ὅτι ἀδικεῖ τὴν πατρίδα, νὰ μὴ λάβῃ τὰς 600 δραχμάς. Μήπως ὑποχρεόνομεν κανένα; Κ. Μπαλάνε, σᾶς ἀρκεῖ τὸ ἔργον σας; μὴ τὰς λαμβάνετε· ἰδοὺ ὁ πατριωτισμός. Ἀλλὰ νὰ στερήσετε τὸν πτωχὸν, ὁ ὁποῖος ἀφίνει τὰ ἔργα του καὶ ἔρχεται ἐδῶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, εἶναι ἄδικον. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπιτρέπει ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ ἔθνους, λέγουσί τινες. Τότε ὅμως καὶ σὺ, Κύριε Μπαλάνε, ὀφείλεις νὰ προσφέρῃς, καὶ ὁ ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ, καὶ ὁ στρατιώτης· δὲν ἠμπορεῖς νὰ μὲ ὑποχρεώσῃς ν’ ἀφήσω τὴν ὀφειλομένην μοι ἀποζημίωσιν, διότι τοῦτο εἶναι τῆς προαιρέσεώς μου. Ἐὰν τῳόντι δὲν ἔχῃ τὸ ταμεῖον, δύνανται οἱ Κ. Κ. βουλευταὶ, ὅσοι δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἢ νὰ μὴ τὰ λάβουν ἢ νὰ τὰ λάβουν εἰς ἡμέρας εὐτυχεῖς. Ποῦ λοιπὸν εἶναι τὸ ἀντισυνταγματικόν; δὲν τὸ βλέπω, οὔτε φοβοῦμαι παντάπασιν, ὅτι αὐτὴ εἶναι μία κακὴ ἀρχή. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καθεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ διὰ τῆς ψήφου του τὸ ναὶ ἢ τὸ ὄχι· διότι ἡ δειλία δὲν χαρακτηρίζει τὸν πολιτικὸν ἄνθρωπον· ὁ δειλὸς δὲν πρέπει νὰ ἔρχεται ἐδῶ, οὐδὲ φρονῶ, ὅτι εἰς πᾶσαν περίστασιν πρέπει νὰ ἀρχώμεθα ἀπὸ τὸ ὅτι παραβιάζεται δῆθεν τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ φαινώμεθα οὕτω δημοτικοί· δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὁ Κ. Μπαλάνος ἀπ’ αὐτὸ ὡρμήθη. Ὅταν τὸ Σύνταγμα δὲν παραβιάζεται πρέπει, νὰ συζητῶνται ὅλα τ’ ἀφορῶντα αὐτό. Εἶναι ἀπαράδεκτον, λέγει ὁ Κ. Μπαλάνος, διότι ἐφέρθη χθὲς καὶ ἀπεῤῥίφθη. Τῷ ἀπαντῶ, ὅτι δὲν ἐφέρθη ὡς πρότασις νόμου, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα νομίζω, ὅτι καλῶς τὸ ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλή. Ἐὰν ὅμως σήμερον τὸ ἐπιψηφίσῃ, ἐγὼ προτείνω ὡς προσθήκην νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀπολογισμοῦ νὰ τὸ συμπεριλάβῃ εἰς τὸν ἀπολογισμόν. Ὅστις θέλει, ἂς μὲ ἀντικρούσῃ, καὶ ἂν πεισθῶ περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν ἰδεῶν του, θέλω μεταβάλει ἐντελῶς τὴν ἰδέαν μου, ἐὰν πεισθῶ ὅμως ἀδιστάκτως, ὄχι μὲ λόγους κενοὺς, καὶ λόγους παχεῖς, πρὸς καταπτόησιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§36ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Καὶ δημοκοπίας.

§37ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν λέγω δημοκοπίας. Ἐὰν ὅμως ᾖναι ἀνάγκη, ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ν’ ἀφήσωμεν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τὸ δίκαιόν μας τοῦτο, τότε μάλιστα ν’ ἀφήσωμεν ὅ,τι ἔχομεν, ἀλλὰ ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ κατωτάτου ὑπαλλήλου, καὶ αὐτὸς ὁ ἰδιώτης πλούσιος νὰ συνεισφέρῃ. Ἐγὼ εἶμαι πτωχός, ἀλλ’ εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραχωρήσω καὶ τὸ πέμπτον τῆς περιουσίας μου, ἐὰν τοῦτο πράξωσι καὶ ἄλλοι. Προτείνω λοιπὸν νὰ κηρυχθῇ ὡς κατεπείγουσα ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις νόμου καὶ νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιλάβῃ τὸ ποσὸν ἐντὸς τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§38ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἂν καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι δικαία, δὲν εἶναι ὅμως νόμιμος, παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐξηγηθῇ ποίαν γνώμην ἔχει ἐπ’ αὐτῆς.

§39ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι πρότασις νόμου, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ τρίς· ἐπιφυλαττόμεθα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν ἐπιψηφισθῇ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν φορὰν, νὰ φέρωμεν τὰς παρατηρήσεις μας.

§40ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ προκειμένη πρότασις, ἔχει αὕτη τὸ μέγιστον πλεονέκτημα τῆς περιστολῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ νὰ διακόπτῃ τὰς βουλευτικὰς συνόδους· ὁσάκις αὕτη θέλει νὰ ἔχῃ ὑποχειρίους τοὺς βουλευτὰς, εἰς ἑκάστην Σύνοδον δύναται νὰ κάμῃ μίαν διακοπὴν καὶ ὁ βουλευτὴς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ μένῃ εἰς Ἀθήνας, ἢ νὰ δαπανήσῃ τὸ ὀλιγώτερον 500 δραχμάς. Ἐὰν μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του θὰ ἐξοδεύσῃ 600. Λοιπὸν ἡ ἀποζημίωσίς του ἀπὸ 2,000 γίνεται 1400. Λογαριάσατε νὰ ἰδῆτε, ὅτι ὡς κλητὴρ ὁ βουλευτὴς πληρώνεται. Ἀλλά, λέγουν τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι μέγα· πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα. Μὰ ἡ πατρὶς δὲν εἶπεν εἰς κανένα νὰ γίνῃ δι’ αὐτὴν ἄνευ ἀνάγκης πένης διὰ νὰ τὴν ὑπηρετήσῃ, διότι τότε αὕτη εὐτυχεῖ, ὅταν εὐτυχοῦν τὰ τέκνα της. Ὁ βουλευτὴς πρέπει καὶ νὰ ἀνταμείβεται. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ πρότασις ἀνεξαρτήτως τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, εἶναι περιορισμὸς τῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία θὰ συλλογισθῇ, ὅτι ἐπιβαρύνει τὸ ταμεῖον μὲ 180,000 δραχμὰς καὶ δὲν θὰ διακόπτῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ἵνα θεωρηθῇ κατεπείγουσα καὶ συζητηθῇ καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περάσῃ τὸ ποσὸν εἰς τὸν ἀπολογισμόν.

§41ΡΟΥΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Μπαλάνου, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν πρῶτον διὰ τὸ κατεπεῖγον, καὶ ἔπειτα διὰ τὴν τύπωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι κατεπείγουσα, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν;

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Διὰ πᾶσαν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τακτικῆς βουλευτικῆς συνόδου δίδονται εἰς ἕκαστον βουλευτὴν δραχμαὶ 1000». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως τῆς χήρας Ἀντωνίου Κριεζῆ.

§47ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ προνόμια πρέπει νὰ λείψουν (θόρυβος).

§48ΑΧΟΛΟΣ. Δὲν εἶναι προνόμιον, εἶναι δικαίωμα.

§49ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἓν γενικὸν νομοσχέδιον, ἐξαιρέσεις δὲν δεχόμεθα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ πρώτην φορὰν καὶ νὰ ψηφοφορηθῇ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία τοῦ νομοσχεδίου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 118, 62 ναί, 56 ὄχι, καὶ ἑπομένως παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. Ὑπάρχει ἓν νομοσχέδιον διὰ τρίτην συζήτησιν λίαν σύντομον περὶ παραχωρήσεως τόπου ἀχρήστου ἐν Σύρῳ πρὸς κατασκευὴν ναυπηγείου μὲ μίαν προσθήκην, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος ὑπουργός. Ἄρθρον 1. «Παραχωρεῖται δωρεὰν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἐρμουπολιτῶν χέρσος ἀμμώδης τόπος ἐκ στρεμμάτων τεσσάρων περίπου καὶ ἐπιφάνεια θαλάσσης ἐκ στρεμμάτων εἴκοσιν ὀκτὼ κατὰ τὴν θέσιν «Ἄμμος» πρὸς κατασκευὴν ναυπηγείου.» Ἄρθρον 2. «Τὰ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον παραχωρούμενα εἰς τὸν δῆμον ἐπανέρχονται ἄνευ δικαστικῆς μεσολαβήσεως καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου, ἐὰν πρὸς ἄλλον ἢ τὸν προσδιορισθέντα σκοπὸν γίνῃ χρῆσις αὐτῶν, ὡς καὶ ἐὰν ἐντὸς τριετίας δὲν κατασκευασθῇ τὸ ναυπηγεῖον.»

§52ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀνωτέρω. Ὑπάρχει ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως Γυθείου διὰ τρίτην συζήτησιν. Ἔχει ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 1. «Πρὸς ἐπέκτασιν τῆς πόλεως Γυθείου θέλει προσληφθῆ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης ἐπὶ ἀποζημιώσει ἐκ τοῦ παρακειμένου ἰδιοκτήτου κτήματος τῆς διατηρουμένης Μονῆς Ζερμπίτζης ἔκτασις συνισταμένη ἐκ στρεμμάτων Βασιλικῶν ἑξήκοντα πέντε καὶ ἑκατὸν τριάκοντα ἓξ περίπου μέτρων». «Ἡ ἀποζημίωσις τῆς Μονῆς θέλει πραγματοποιηθῆ δι’ ἐθνικῶν γαιῶν, ἢ φθαρτῶν κτημάτων ἢ διὰ χρημάτων κατ’ ἐλευθέραν ἐκλογὴν τοῦ δημοσίου.» «Ἡ ἐξεύρεσις τῆς τιμῆς τοῦ κτήματος τῆς Μονῆς ὡς καὶ τῶν πρὸς ἀποζημίωσιν δοθησομένων τυχὸν ἐθνικῶν γαιῶν ἢ φθαρτῶν κτημάτων θέλει ἐνεργηθῆ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1855 νόμου.» «Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τιμήματος τοῦ κτήματος τῆς Μονῆς θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀξία, ἣν τοῦτο εἶχε πρὸ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως.»

§54ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ δημόσιον ἔχει τὴν καλοσύνην ν’ ἀποζημιώσῃ τὴν Μονὴν διὰ τὰ 60 στρέμματα, τὰ ὁποῖα παρεχώρησεν. Ἡ Μονὴ, κύριοι, εἶναι πολὺ πλουσία· ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ἀντὶ 60 νὰ παραχωρήσῃ 80. Πιστεύω, ὅτι δύναται τὸ δημόσιον νὰ ἀποζημιώσῃ καὶ τὰ λοιπὰ 20.

§55ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν πρόκηται νὰ τὰ παραχωρήσῃ ἡ Μονὴ, ἂς κάμῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ ν’ ἀποζημιώσῃ τὸ δημόσιον περιπλέον δὲν δύναται.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετροπουλάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι ...... (θόρυβος).

§57ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πόλις τοῦ Γυθείου, θέλει καταλάβει 95 στρέμματα γῆς ἀνηκούσης εἰς τὴν Μονὴν Ζερμπίτζης· ἡ Κυβέρνησις, συνεννοηθεῖσα μὲ τὴν Μονὴν, ἀπεφάσισε ν’ ἀφαιρέσῃ ἐπὶ ἀποζημιώσει ἐκ τῆς ἰδιοκτησίας τῆς Μονῆς 60 στρέμματα, ὅπως τὰ μετασχηματίσῃ εἰς οἰκόπεδα νὰ τὰ πωλήσῃ· τὸ δὲ τίμημα νὰ χρησιμεύσῃ ὑπὲρ τοῦ δήμου, τὰ ἕτερα 30 μένουσιν εἰς τὴν Μονὴν, ἵνα τὰ πωλήσῃ πρὸς ὄφελός της. Ἀλλ’ ὁ Κ. βουλευτὴς Γυθείου ἀπαιτεῖ νὰ μὴ περιορισθῶμεν εἰς τὰ 65, ἀλλὰ νὰ πάρωμεν καὶ ἕτερα 20, ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Μονὴν νὰ δώσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν της. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§58ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀφοῦ τὸ δημόσιον εἶχε τὴν καλοσύνην ν’ ἀποζημιώσῃ τὴν Μονὴν διὰ τὰ 60 στρέμματα, εὐκόλως, καὶ ἄνευ ζημίας, δύναται διὰ τὰ ἕτερα 20, διότι τὸ δημόσιον μένει ἐλεύθερον ν’ ἀποζημιώσῃ τὴν Μονὴν διὰ χρημάτων, διὰ φθαρτῶν κτημάτων, ἢ διὰ γαιῶν. Πλησίον τῶν κτημάτων τῆς Μονῆς κεῖνται γαῖαι τοῦ δημοσίου, αἵτινες μένουν ἀκαλλιέργητοι, καὶ ἐπὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, καθόσον ἡ μονὴ ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Ἡ Μονὴ εἶναι πλουσία καὶ ἔχει πλέον τῶν 30,000 δραχμῶν εἰσόδημα, καὶ ἐν αὐτῇ ὑπάρχουσι μόνον οἱ καλόγηροι ἐντρυφῶντες, ὥστε δὲν εἶναι δίκαιον νὰ δοθοῦν 30 στρέμματα καὶ νὰ ἐκποιηθοῦν πρὸς ὄφελος αὐτῆς, ἐνῷ, ἂν προστεθῶσι πρὸς ὄφελος τοῦ δήμου τὰ 20 ἕτερα στρέμματα, θέλουσιν ἐπέλθει εἰς τὸν δῆμον πλεῖσται ὅσαι βελτιώσεις, καὶ ὁ τόπος ὠφελεῖται καὶ τὸ δημόσιον δὲν ζημιοῦται, ὡς σᾶς προεξέθεσα.

§59ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι πολλάκις παρεκαλέσαμεν τὴν Μονὴν νὰ παραχωρήσῃ περισσοτέρας γαίας καὶ ἠρνήθη.

§60ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καμμία δήμευσις δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ ἀποζημιώσεως· ὅπως ἐξηγήθη ὁ Κύριος βουλευτὴς Ἠλείας, ἡ μὲν Μονὴ εὐηρεστήθη νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν παραχώρησιν 60 στρεμμάτων· ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς της δὲν δυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὰ στρέμματα. Ἂν ἡ Μονὴ συγκατατεθῇ, πολὺ καλά.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πετροπουλάκη νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸν νόμον καὶ 20 ἔτι στρέμματα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον· ἔχον ὡς ἐφεξῆς νὰ ἐγερθῶσιν. Ἄρθρον 1. «Πρὸς ἐπέκτασιν τῆς πόλεως Γυθείου θέλει προσληφθῆ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης ἐπὶ ἀποζημιώσει ἐκ τοῦ παρακειμένου ἰδιοκτήτου κτήματος τῆς διατηρουμένης Μονῆς Ζερμπίτζης ἔκτασις συνισταμένη ἐκ στρεμμάτων Βασιλικῶν ἑξήκοντα πέντε καὶ ἑκατὸν τριάκοντα ἓξ περίπου μέτρων.» Ἡ ἀποζημίωσις τῆς Μονῆς θέλει πραγματοποιηθῆ δι’ ἐθνικῶν γαιῶν, ἢ φθαρτῶν κτημάτων ἢ διὰ χρημάτων κατ’ ἐλευθέραν ἐκλογὴν τοῦ δημοσίου. Ἡ ἐξεύρεσις τῆς τιμῆς τοῦ κτήματος τῆς Μονῆς, ὡς καὶ τῶν πρὸς ἀποζημίωσιν δοθησομένων τυχὸν ἐθνικῶν γαιῶν ἢ φθαρτῶν κτημάτων, θέλει ἐνεργηθῆ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1855 νόμου. Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τιμήματος τοῦ κτήματος τῆς Μονῆς θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀξία ἣν τοῦτο εἶχε πρὸ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως.»

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὡσαύτως καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ψηφοφορίας, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἔχοντα ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 2. «Ἡ εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον σημειουμένη ἔκτασις καὶ ἔτι τεσσαράκοντα ἑπτὰ περίπου στρέμματα εἰς τὸ δημόσιον ἀνήκοντα, συμπεριλαμβανόμενα εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς πόλεως Γυθείου, ῥυμοτομουμένης κατὰ τὸ ἐγκεκριμένον διάγραμμα ῥυμοτομίας, θέλει διαιρεθῆ εἰς οἰκόπεδα ἀναλόγου ἐκτάσεως καὶ ἐκποιηθῇ διὰ δημοπρασίας ἐπὶ πληρωμῇ τοῦ τιμήματος ἐν ὅλῳ εἰς χρήματα ὑπὸ τοὺς ὅρους, τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰς διατυπώσεις τὰς διεπούσας τὴν πώλησιν τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν φθαρτῶν κτημάτων». Ἄρθρον 3. «Θέλουν ἐξαιρεθῆ τῆς πωλήσεως τὰ πρὸς ἀνέγερσιν δημοσίων ἢ δημοτικῶν καταστημάτων ἀναγκαιοῦντα γήπεδα». Ἄρθρον 4. «Ἐπὶ τῶν ἐκποιηθησομένων οἰκοπέδων θέλει ἐγγραφῆ πρώτη ὑποθήκη πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τῆς κοινότητος, ἥτις θέλει ἰσχύει μέχρι τῆς ὁλοσχεροῦς ἐξοφλήσεως τοῦ τιμήματος τῶν κτημάτων τούτων». Ἄρθρον 5. «Τὸ ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν οἰκοπέδων προκύψαν τίμημα θέλει δαπανηθῆ ἀποκλειστικῶς πρὸς ἀνέγερσιν δημοσίων καὶ δημοτικῶν καταστημάτων ἐν Γυθείῳ, ἑνὸς Ἱεροῦ Ναοῦ ἐν τῇ νέᾳ πόλει, τὴν κατασκευὴν κρηπιδώματος, ἑνοῦντος τὴν παλαιὰν καὶ νέαν πόλιν, τὴν μεταφορὰν ποσίμου ὕδατος εἰς αὐτὴν, καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλων κοινωφελῶν ἔργων».

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ σύνολον;

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§65ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ πλησιάζει νὰ παύσῃ τὰς ἐργασίας της, παρακαλῶ νὰ ὑποβάλετε, Κύριε Πρόεδρε, μίαν πρότασίν μου περὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν τίτλων τῶν μέχρι τοῦδε κατόχων τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ Τροιζηνίας καὶ Ἀργολίδος κειμένων καὶ κατὰ τὸ 1825 ἐκποιηθέντων ἐθνικῶν κτημάτων. Παρακαλῶ δὲ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φοράν.

§66ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ Κ. Θεοχάρης, ἔχω ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς παντὸς βουλευτοῦ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ, διότι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεως θὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ὑποβάλλεται πρὶν ἓν νομοσχέδιον περὶ σιδηροδρόμου διὰ δευτέραν συζήτησιν (ἀναγινώσκεται).

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§69ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρότασίν μου, κύριε Πρόεδρε, διὰ πρώτην φοράν. Δὲν θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Θεοχάρη.

§70ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως, ἔχω ἔνστασιν. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, δὲν θέλω νὰ γίνῃ οὔτε ἀνάγνωσις, οὔτε συζήτησις. Δὲν κατακρίνω τοὺς τίτλους, τοὺς ὁποίους ἀπέκτησαν οἱ δικαιοῦχοι τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις εἰσῆλθεν εἰς τὰ δικαστήρια, νομίζω, ὅτι ἐκφεύγει ὅλως διόλου τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀποφανθῶμεν οὕτως ἢ ἄλλως, καθότι τὸ Σύνταγμα διαστέλλει τὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τὴν δικαστικήν. Νομίζω, ὅτι, ἂν κάμωμεν συζήτησιν, ὑπερβαίνομεν τὰ καθήκοντά μας. Ἴσως ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως, ἀλλ’ ἔχω ταύτην τὴν γνώμην· πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή.

§71Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοῶ πῶς δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν· μᾶς προτείνετε νὰ μὴ συζητήσωμεν, διότι τὸ ἀντικείμενον εἶναι μέγα· ἴσα, ἴσα, διότι εἶναι μέγα, πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ φωτισθῶμεν. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀποῤῥίψῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἂν ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως παρουσιασθῶσι λόγοι σπουδαῖοι, δυνάμεθα ν’ ἀποῤῥίψωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐννοῶ δὲ λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ πείσουν τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὴν φωτίσουν.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εἰσήχθη τῳόντι εἰς τὰ δικαστήρια· τοῦτο ὅμως, νομίζω, δὲν κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ἓν νομοθετικὸν μέτρον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὅπως δὲν ἐκώλυσε τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς οἰκοδομησάντων, κατὰ τῶν ὁποίων ὑπῆρχον εἰσηγμέναι ἄπειροι δίκαι. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ, δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν.

§73ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅτε ἀπεφασίσθη νὰ πωληθῶσι τὰ χωρία αὐτά, ἦτο ὁ κίνδυνος τοῦ Μεσολογγίου καὶ τὸ ἔθνος εἶχεν ἀνάγκην διὰ χρήματα· δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὰ πωλήσῃ οὔτε ἡ Βουλὴ, οὔτε τὸ Ἐκτελεστικὸν, διότι ἦτο ἀπηγορευμένον ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τοῦ Ἄστρους εἰς τὰ 1823. Τότε ὑπῆρχεν ὅμως μεγάλη ἀνάγκη, ἔπρεπε νὰ ἐξέλθουν τὰ πλοῖα. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἦλθεν ἡ ἄλλη Συνέλευσις καὶ ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ Βουλὴ, καὶ εἶπε, τὰ κτήματα αὐτὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ δημόσιον. Ἂν θέλῃ τώρα ἡ Βουλὴ νὰ κυρώσῃ αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις, ἂς τὸ κάμῃ.

§74ΑΧΟΛΟΣ. Ἔρχομαι, κύριοι, νὰ σᾶς φωτίσω εἰς κάμποσα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἡλικία πολλῶν δὲν ἠμπόρεσε νὰ τὰ μάθῃ. Ὁ Κ. Κρεστενίτης ὡμίλησε, διότι εἶναι μεγαλήτερος ἀπὸ ἐμένα, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω τοὺς χρόνους μου. Ἡ Κυβέρνησις τότε δὲν εἶχεν οὐδὲ λεπτὸν, καὶ κατέφυγε νὰ πωλήσῃ πολλὰ φθαρτὰ κτήματα, καθὼς εἰς τὴν Ἠλείαν, μύλους, περιβόλια, ἐργαστήρια κλπ. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὁ κήρυξ ἦλθεν εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Ναυπλίου καὶ ἐφώναξεν, ὅποιος ἀγαπᾷ τὸν Χριστὸν καὶ τὴν Παναγίαν διὰ νὰ σωθῇ τὸ ἔθνος, νὰ συνεισφέρῃ. Ὁ εἷς λοιπὸν ἐπώλησε, τὸ τουφέκι του, ὁ ἄλλος τὸ γιαταγάνι του καὶ τὸ πιστόλι του. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ πάρῃ αὐτὰ ὀπίσω, θὰ καταστρέψῃ τὸν κόσμον καὶ θὰ ἀνακατώσῃ τὸ ἔθνος.

§75Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁσάκις, κύριοι, μία Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ ἀντικειμένου τόσον σπουδαίου, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ αὐτὸ ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, πρὸ πάντων τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ τὸ οὐσιῶδες εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀναφερθῇ εἰς τὰς περιστάσεις καὶ τοὺς χρόνους ἐκείνους καθ’ οὓς ἐξετελοῦντο τὰ μεγάλα καλὰ ἔργα. Βεβαίως παρερχομένου ἑνὸς κινδύνου, ἡ ἀξία του δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώρισαν τὸν κίνδυνον· ἀλλ’ ὅταν ἀναλογισθῇ τὰς περιστάσεις καὶ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, ὅπερ ὡδήγησε τὸ ἔθνος νὰ καταφύγῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέσον, τότε θέλει κρίνει πολὺ διαφορετικά. Βεβαίως, κύριοι, ἐὰν ἐνθυμηθῇ τις, ὅτι δύω μεγάλοι στρατάρχαι τῆς Τουρκίας εἶχον πολιορκήσει τὸ Μεσολόγγιον, τὸ ὁποῖον ἦτο τότε ἡ ἀσπὶς τῆς ἑλληνικῆς ἐλευθερίας, καὶ τὰς ἄλλας περιστάσεις τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν, βέβαια θὰ σκεφθῇ διαφορετικὰ ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως· καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀναφέρω ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τῶν πραγμάτων, διότι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἔχετε τὴν εὐτυχίαν νὰ ζῆτε κατ’ ἐκείνους τοὺς χρόνους, οἱ δὲ νεώτεροι ἂς καταφύγουν ἐκεῖ ὅπου καὶ ἐγὼ ἤντλησα τὰς πληροφορίας ταύτας διὰ νὰ θαυμάσουν τὴν δόξαν τῶν προγόνων μας. Ἓν μόνον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὁ Κ. Θεοχάρης, ἐλπίζω νὰ σᾶς πείσῃ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ μέτρου ἐκείνου· συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω· «Ἡ προσωρινὴ τῆς Ἑλλάδος διοίκησις. Ἐπειδὴ ὁ ἐχθρὸς εἶναι καὶ ἔνδοξος κλπ. (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Καὶ τί νομίζετε, κύριοι; ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἡ πατρὶς εἶχεν ἄλλο νὰ διαθέσῃ παρὰ ἐλπίδα; Καὶ τίς ἠδύνατο νὰ προΐδῃ, ὅτι τὸ ἔθνος αὐτὸ ἤθελεν ἐλευθερωθῆ, ὥστε νὰ παρέξῃ σήμερον μίαν ἀσφαλῆ ἀμοιβὴν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔδιδον μετρητὰ διὰ τὰς δημοσίας ἀνάγκας; πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν· καὶ εἶναι ἀδικία μεγάλη μετὰ 40 χρόνους, ἀφοῦ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι παρέλαβον αὐτὴν τὴν ἔρημον γῆν, καὶ τὴν κατέστησαν προσοδοφόρον, νὰ ἔλθετε σήμερον νὰ τοὺς καταστρέψετε καὶ νὰ τοὺς ῥίψετε εἰς ἕνα λαβύρινθον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω δίκαιον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σταθμίσῃ ὅ,τι ἐν τῇ ἀπορίᾳ μου ἢ ἐλλείψει μου δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐκθέσω περισσότερον καὶ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§76ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ἤμην βουλευτὴς καὶ εὑρέθημεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Ἡ Συνέλευσις, ἥτις ἔγινε κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ὅπου ἔπεσε τὸ Μεσολόγγιον, ἀπεφάσισεν ὅτι κακῶς ἔκαμεν ἡ Βουλὴ νὰ πωλήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος ἀπηγόρευσεν. Αὐτὸ εἶπεν καὶ ἡ ἄλλη Συνέλευσις. Τώρα δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων δύω Συνελεύσεων;

§77ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν Κ. Κρεστενίτην δυνάμει ποίας ἀποφάσεως Συνελεύσεως κατεῖχεν ἕως προχθὲς ἕνα σπῆτι;

§78ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔχω οὔτε σπιθαμὴν γῆς· οὔτε βοήθειαν, οὔτε σύνταξιν ἠθέλησα νὰ πάρω.

§79ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε ν’ ἀνατριχιάσω, εἶναι ἡ ἀγόρευσις τοῦ Κ. Κρεστενίτου· σᾶς προανέφερεν ὅτι γνωρίζει μίαν ἀπόφασιν μιᾶς Συνελεύσεως, ἥτις ἀπηγόρευε τὴν πώλησιν τῶν ἐθνικῶν κτημάτων, καὶ ἐν τούτοις, βουλευτὴς ὢν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠπάτησεν, ἔψευσεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν εἶχε κανὲν δικαίωμα.

§80ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ ἠγόρασαν τὰ τότε μέλη τοῦ ἐκτελεστικοῦ, τὰ μισὰ εἰς χαρτιὰ, καὶ τὰ μισὰ εἰς χρήματα.

§81ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶδον λοιπὸν τὴν ἀνάγκην, κύριοι, καὶ ἐνόμισαν ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἐνεργήσουν τοιαῦτα δάνεια καὶ τὰ ἐνήργησαν. Ἦλθε κατόπιν ἡ ἄλλη Συνέλευσις, ἥτις ἀγνωμονήσασα καὶ αὐτὴ τὸ ἀπηγόρευσε. Σήμερον λοιπὸν ἡ Βουλὴ, ἐν τῷ δικαιώματί της δὲν ἔχει ἐξουσίαν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν τῶν Συνελεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐστάθησαν ἀγνώμονες; Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐπιμένω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἐν τῇ συνειδήσει της νὰ μὴ ἀδικήσῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν πατέρες εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§82ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἤκουσα τὸν Κ. Λυκοῦργον, ὅστις εὑρίσκετο τότε καὶ γνωρίζει τὰ πράγματα. Εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ αἱ δύω Συνελεύσεις, ἐμπόδισαν νὰ ἐκποιῶνται τὰ κτήματα· ἀλλὰ δὲν γνωρίζει τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ εἰπῶ. Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν Πυάδα, εἰς τὰ Ἐπίδαυρα, καὶ ἦτο ἡ Συνέλευσις, ἔφθασεν ἡ εἴδησις ὅτι τὸ Μεσολόγγι ἐτελείωσε, καὶ ἡμεῖς εἴπομεν, ἐτελείωσε τὸ ἔθνος. Ταὐτοχρόνως ἔφθασε καὶ ἓν ὑπόμνημα τοῦ ἀειδίμου Κάνιγκος καὶ μᾶς ἔλεγε νὰ δεχθῶμεν αὐτὸ ἢ ἡμεῖς ἤμεθα χαμένοι. Εὑρέθημεν λοιπὸν εἰς τὴν ἀπελπισίαν· (συνομιλίαι θορυβώδεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν). Μὰ ἔτσι λέγουν ἀπεφάσισαν αἱ Συνελεύσεις σήμερον καὶ ἐδῶ ὑποθέτω εἴμεθα συνέλευσις καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραλλάξωμεν μέχρι τριχὸς τὸ σύνταγμα· ὅταν ὁ κίνδυνος θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πόρταν καὶ βλέπωμεν, ὅτι θὰ καταστραφῶμεν καὶ ἡμεῖς, τί θὰ κάμωμεν; Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§83ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἀρκετὰ, κύριοι, ἐλέχθησαν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν τὸ ζήτημα, θέλομεν ἰδεῖ ὅτι δὲν θὰ παραβιάσωμεν τίποτε, οὔτε θὰ θυσιάσωμεν τίποτε, διότι δὲν ἔχομεν τίποτε. Πρῶτον ἀνατρέχω εἰς ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος. Ἡ τράπεζα, ὅταν ἐζητήθη νὰ δανείσῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ αὐτῶν τῶν κτημάτων, ἐσκέφθη ἂν εἶναι ἐξησφαλισμένη, καὶ ἐπροκλήθη τότε διάταγμα ἢ ἐγνωστοποιήθη εἰς τὴν τράπεζαν, ὅτι δύναται ἀσφαλῶς νὰ δανείσῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ ἐδάνεισε καὶ ἐξεποίησε τὰ δύω δέκατα· καὶ ἀνεγνωρίσθη καὶ διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ τράπεζα νὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματα, καὶ ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὸ δημόσιον. Τὸ κυριώτερον ὅμως πάντων εἶναι, ὅπερ σᾶς διαβεβαιῶ ἐκ προοιμίων, ὅτι δικαστικῶς δὲν θέλει ἔχει κανὲν ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ μόνον θὰ ὑποστῇ ζημίας μεγάλας καὶ ἔξοδα, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι κατ’ αὐτοῦ, ἐὰν ἐξακολουθήσουν αἱ ἀγωγαί, διότι παρῆλθεν ἡ τριακονταετία καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κινηθῇ καμμία ἀγωγή.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κ. Πρόεδρε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Σακελλαριάδου, ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς παρουσιασθείσης προτάσεως.

§86ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἐὰν αὗται αἱ ἐκποιήσεις ἔχουν τίποτε ἄλλα στίγματα παρὰ τὰς ἀπαγορεύσεις τῆς προηγουμένης Συνελεύσεως, δηλ. ἐὰν ἐπωλήθησαν χαριστικῶς, ἐὰν ἔγειναν καταχρήσεις κλπ.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴδετε τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρουν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Σακελλαριάδη, ἐπιμένετε;

§89ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§91ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§92ΤΣΟΚΡΗΣ. Ἐστάλισεν ἡ συζήτησις;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§94ΤΙΝΕΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ.

§95ΤΣΟΚΡΗΣ. Εἰπώθησαν πολλὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν ὑπόστασιν· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς Ἐπιδαύρου ἀπηγόρευσε νὰ μὴ πωληθῇ ἡ ἐθνικὴ γῆ, ἀλλὰ τὰ φθαρτὰ κτήματα. Ἦτον ἡ ἀνάγκη τοῦ Μεσολογγίου· ἡμεῖς εἴμεθα εἰς πλοῖον καὶ διεμαρτυρήθημεν. Καὶ ἠξεύρετε πῶς τὰ ἐπώλησαν; ὁ Κ. Πονηρόπουλος εἶχεν ἓν φανάρι μέσα εἰς τὸ χαρτὶ, καὶ ἐπροκαλοῦσε τὴν δημοπρασίαν· τὸ ἥμισυ ἐπληρώθη ἀπὸ χαρτιὰ στρατιωτικὰ, καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ἀπὸ μισθούς. Καὶ τότε ἐβγῆκεν ἐκεῖνο «Βουλευτὴς καὶ ἐκτελεστὴς, πωλητὴς καὶ ἀγοραστής.»

§96ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ ἤσουν τότε;

§97ΤΣΟΚΡΗΣ. Εἰς τὸ Ἄργος.

§98ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἤσουν εἰς τὸ Ναύπλιον καὶ ἂν ἤθελες ἠγόραζες.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι διὰ πρώτην φορὰν τὴν πρότασιν, ὅπως ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§100ΣΚΑΛΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ περὶ στρατολογίας νόμος εἶναι διὰ τρίτην φοράν· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸν συζητήσῃ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ, ἀλλὰ προηγουμένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ περὶ γεωργικῶν σχολείων νομοσχέδιον. Ἀναγνωσθὲν δὲ τὸ νομοσχέδιον παρεδέχθη διὰ πρώτην φορὰν κατ’ ἄρθρον, ἔχον ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων εἰς τοὺς γεωργικωτέρους νομοὺς τοῦ κράτους προσδιορισθησομένους διὰ Βασ. διατάγματος, ἵνα χρησιμεύσωσι· ά.) Πρὸς διάδοσιν τῶν τελειοτέρων καὶ ἐπωφελεστέρων μεθόδων, ἀναγκαίων εἰς τὴν κυρίως λεγομένην γεωργίαν, τὴν κηπουρικὴν καὶ τὴν δενδροκομίαν. βʹ.) Πρὸς καθοδηγίαν τῶν κατοίκων διὰ τῆς παραδειγματικῆς καλλιεργείας φυτῶν καὶ προϊόντων, τῆς εἰσαγωγῆς ἐντελεστέρων γεωργικῶν ἐργαλείων, τῆς βελτιώσεως τῶν ἐντοπίων κτηνῶν καὶ τῆς ἐγκλιματίσεως ἐκλεκτοῦ εἴδους καὶ γʹ.) Πρὸς σχηματισμὸν ἐπιτηδείων πρακτικῶν ἐργατῶν ἐξησκημένων εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τελειοποιημένου συστήματος καλλιεργείας.

§102ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν σύστασιν ἑκάστου σχολείου θέλουσι παραχωρηθῆ ἐπὶ πολυετεῖ ἐκμισθώσει καὶ διὰ συναγωνισμοῦ μέχρι 5000 Βασ. στρεμμάτων ἐκ τῶν διαθεσίμων ἐθνικῶν γαιῶν ἢ ἐκ τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὰς διαλελυμένας μονὰς, εἰς τοὺς ἀναδεχθησομένους τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συστάσεως τοιούτων σχολείων εἴτε Ἕλληνας, εἴτε ἀλλοδαπούς — μεταξὺ δὲ πολλῶν συναγωνισαμένων προτιμᾶται ὁ ἔχων εἰδικὰς θεωρητικὰς καὶ πρακτικὰς περὶ γεωπονίας γνώσεις, — ἢ θέλουσι χρησιμεύσει ἰδιόκτητα κτήματα, ἔχοντα ἔκτασιν μέχρι 200 Β. στρεμμάτων κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἐὰν παρουσιασθῶσι γαιοκτήμονες ἀναλαμβάνοντες αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν· εἰς τὸ μέτρον δὲ τοῦτο τῆς παραχωρήσεως ἐθνικῶν γαιῶν θέλουσι περιληφθῆ καὶ αἱ γαῖαι αἱ ἀνήκουσαι τανῦν εἰς τὴν ἐν Τίρυνθι γεωργικὴν σχολὴν, ἥτις θέλει μετατραπῆ εἰς ἓν ἐκ τῶν συστηθησομένων δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου πρακτικῶν σχολείων. Ἄρθρον 3. Τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν ἑκάστου σχολείου θέλει συνίστασθαι· Ἐξ 1 Διευθυντοῦ μὲ μηνιαῖον μισθὸν δρ. 200, μέχρι δὲ 400 ἐὰν οὗτος ἦναι ἀλλοδαπὸς καὶ δὲν ἦναι ἐκμισθωτὴς ἢ ἰδιοκτήτης τοῦ κτήματος.

ὅπου ἂν παραστῇ ἀνάγκη τοῦ διορισμοῦ τοῦ τελευταίου. Ἡ μισθοδοσία δὲ τοῦ προσωπικοῦ τούτου θέλει ἐπιβαρύνει τὸ δημόσιον. Ἄρθρον 4. Τὸ κτῆμα θέλει καλλιεργεῖσθαι δαπάνῃ καὶ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐκμισθωτοῦ ἢ τοῦ γαιοκτήμονος, ὅστις θέλει εἶσθαι ὁ Διευθυντής. Ἄρθρον 5. Ὁ διορισμὸς τοῦ διευθυντοῦ, ὅστις πρέπει νὰ ἦναι δόκιμος γεωπόνος, καὶ τοῦ ἀρχιπρακτικοῦ θέλει γίνεσθαι ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, ὁ δὲ τοῦ κηπουροῦ καὶ σιδηρουργοῦ ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ. Ἄρθρον 6. Ἐὰν ὁ ἐκμισθωτὴς ἢ ὁ γαιοκτήμων δὲν ἦναι τυχὸν δόκιμος γεωπόνος διὰ νὰ διορισθῇ διευθυντὴς, θέλει διορίζεσθαι εἷς τοιοῦτος ἕτερος ὡς ὑποδιευθυντὴς τοῦ σχολείου, τῇ προτάσει τοῦ διευθυντοῦ· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, ὁ μὲν ὑποδιευθυντὴς θέλει λαμβάνει τὸν κανονισμένον μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ, οὗτος δὲ θέλει διατηρεῖ μόνον τὸν τίτλον του καὶ θέλει ἐξασκεῖ τὴν ἀνωτέραν ἐπιτήρησιν καὶ τὸν ἀναγκαῖον ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ, ὑποκείμενος πάντοτε εἰς τὰς συμπεφωνημένας ὑποχρεώσεις του. Ἄρθρον 7. Εἰς ἕκαστον σχολεῖον θέλει διορίζεσθαι παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀριθμός τις μαθητευομένων ὑποτρόφων, ἐκλεγομένων μεταξὺ τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ γινωσκόντων τὴν ἀνάγνωσιν ἁπλῶς καὶ γραφήν. Οἱ μαθηταὶ οὗτοι διδασκόμενοι καθαρῶς τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς γεωργίας θέλουν ἐνασχολεῖσθαι ἐπὶ τούτῳ εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματος τῆς σχολῆς, καὶ θέλουσι χρησιμεύσει οὕτως ἐπιβοηθητικῶς εἰς τὰς ἀπαιτουμένας δι’ αὐτὴν δαπάνας, τὰς εἰς βάρος τοῦ διευθυντοῦ ἐπιβαλλομένας. Ἄρθρον 8. Εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα θέλουσιν εἶσθαι δεκτοὶ καὶ ὑπότροφοι τοιοῦτοι ἀποστελλόμενοι ὑπὸ τῶν δήμων, τῶν μονῶν ἢ ἄλλων σωματείων, καὶ ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν· θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι καὶ οὗτοι εἰς τὰς αὐτὰς μὲ τοὺς λοιποὺς ὑποχρεώσεις καὶ θέλουσι χαίρει τὰ αὐτὰ δικαιώματα· ἁπάντων δὲ τῶν ὑποτρόφων ὁ ἀριθμὸς δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὸν ἀπαιτούμενον διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματος. Ἄρθρον 9. Κατ’ ἔτος θέλουσιν ἀπονέμεσθαι παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν βραβεῖα εἰς τοὺς διακρινομένους ἐπὶ ἐπιμελείᾳ καὶ προόδῳ ὑποτρόφους. Τὰ βραβεῖα δὲ ταῦτα θέλουσι συνίστασθαι εἴτε εἰς χρήματα, εἴτε εἰς πόρους, εἴτε εἰς κτήνη ἢ γεωργικὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα θέλουσι λαμβάνει μεθ’ ἑαυτῶν οἱ ὑπότροφοι κατὰ τὸ τέλος τῆς ἀποφοιτήσεώς των. Ἄρθρον 10. Οἱ ὑπότροφοι θέλουσι προμηθεύεσθαι ἐξ ἰδίων των τὴν ἀναγκαίαν ἐνδυμασίαν των, ὁ δὲ διευθυντὴς λαμβάνων τὰ κανονισθησόμενα τροφεῖά των ὑπὸ τοῦ δημοσίου, εἶναι ὑπόχρεως εἰς τὴν διατροφὴν καὶ τὴν κατοικίαν των κατὰ τὰ περὶ τούτου κανονισθησόμενα, θέλει δὲ δίδεσθαι ὡς ἐκ περισσοῦ εἰς ἕκαστον ὑπότροφον τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τοῦ δημοσίου ποσὸν ἐκ δραχ. 2 κατὰ μῆνα διὰ τὰ μικρὰ ἰδιαίτερα ἔξοδά του. Ἄρθρον 11. Δι’ εἰδικῶν Β. Διαταγμάτων θέλουσι κανονισθῆ λεπτομερέστερον αἱ ἀμοιβαῖαι ὑποχρεώσεις μεταξὺ τῶν ἀναδεχθησομένων, κατὰ τὰς βάσεις τοῦ παρόντος νόμου, τὴν σύστασιν τῶν εἰρημένων σχολείων, καὶ τοῦ δημοσίου, πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ τελικοῦ σκοποῦ τῆς συστάσεώς των, τὰ καθήκοντα τοῦ διευθυντοῦ καὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, τὰ περὶ πρακτικῆς διδασκαλίας καὶ περὶ ὑποτρόφων, τὰ περὶ τροφείων καὶ ἀμοιβῶν αὐτῶν, τὰ περὶ ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν σχολείων αὐτῶν, καὶ ἐν γένει θέλουν τεθῆ οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς ἡ Κυβέρνησις θέλει παραχωρήσει ἐπὶ τῷ αὐτῷ σκοπῷ ἐθνικὰς γαίας ἢ θέλει παραδεχθῆ τὴν σύστασιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται σχολείων ἐν τοῖς παρὰ γαιοκτημόνων προσφερομένοις τιμήμασι.»

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάττομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας.

§104ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἀναγνώσατε, Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν κλητήρων διὰ πρώτην φοράν. (θόρυβος).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. «Ἄρθρον 1. Ἡ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ προσδιορίζεται διὰ τὸ ἔτος 1866 εἰς ἕνδεκα χιλιάδας ἐννεακοσίους ἐννενήκοντα ἓξ ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς, στρατιώτας καὶ λοιπούς. Ἡ δύναμις τοῦ ναυτικοῦ προσδιορίζεται διὰ τὸ ἔτος 1866 εἰς 991 ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας.»

§106ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§108ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 2. Ἡ στρατολογία προσδιορίζεται διὰ τὸ ἔτος 1866 εἰς δύω χιλιάδας διακοσίους ἄνδρας. Αἱ δύω χιλιάδες διακόσιοι οὗτοι ἄνδρες διανεμηθήσονται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν ὑπὸ μὲν τῶν νομαρχῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπάρχων εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους.» Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ὑπάρχει γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἐπὶ δὲ τοῦ 2 ἄρθρου προτείνει (ἡ ἐπιτροπὴ) ὅπως ἡ στρατολογία μένῃ ὡς εἶχε καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας χρήσεις, ἤτοι εἰς ἄνδρας 3,384, δὲν ἀποδέχεται δὲ τὴν ἐλάττωσιν εἰς 2,200 ἄνδρας, καθ’ ὅσον μάλιστα, ἑνωθείσης τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τοῦ λοιποῦ Βασιλείου, ὤφειλε μᾶλλον νὰ αὐξηθῇ.»

§110ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑφισταμένας ἀνάγκας ὄχι μόνον τοῦ ἀτόμου, ἀλλὰ καὶ ἐκείνας τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ταμείου, αὐτὰ τὰ 3 στοιχεῖα λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, προσδιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατευσίμων εἰς 2,200 ἄνδρας· ἔπραξε δὲ τοῦτο εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἠλάττωνον ἀλλαχοῦ τοὺς στρατούς· ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἄλλον λόγον διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ· ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν αὔξησιν· ἡ κυβέρνησις δὲν εἶχε δυσκολίαν νὰ παραδεχθῇ τοῦτο· ἀπ’ ἐναντίας εἰς ἄλλας ἐποχὰς ἦτο κατάλληλον καὶ ἀναγκαῖον, ἀλλὰ αἱ παροῦσαι περιστάσεις δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ζητήσωμεν τόσους φόρους ἀπὸ τὸν λαόν· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§111ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μάθῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν αὔξησιν, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τοὺς εἴπωμεν.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§113ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ὑποθέτω, ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὸν ἑξῆς λόγον, ηὔξησε τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον, ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις 2 μέχρι τοῦ 11, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου, διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας νόμου τοῦ 1851 ἔτους ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν τοῦ 1866 ἔτους, καθόσον αὗται δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν ἀπὸ 19 Μαΐου 1860 νόμον περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§115ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ τρίτον ἄρθρον. «Ἄρθρον 4. Ἡ περὶ στρατολογίας νομοθεσία εἰσάγεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1866 ἐν Ἑπτανήσῳ, ἔνθα θέλει δημοσιευθῆ συγχρόνως μὲ τὸν παρόντα νόμον. Τὰ περὶ συντάξεως, ἀνακρίσεως καὶ ὁριστικῆς καταρτίσεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων κανονισθήσονται, κατὰ τὸ πρὸ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς δημοτικῆς ἀφομοιώσεως χρονικὸν διάστημα, διὰ Βασ. Διατάγματος.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§119ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ κάμω μίαν προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας. Προτείνω, κύριοι, ὥστε δυνάμει τῆς ναυτικῆς ἀπογραφῆς, ἥτις ὑπάρχει κατὰ συνέπειαν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, οἱ ἄνδρες αὐτοὶ οἱ σχηματίζοντες τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, τουτέστιν ἡ ναυτικὴ ἀπογραφή, ἥτις ποτὲ δὲν ὑπῆρχε, παρὰ τώρα μόνον, ἀντὶ νὰ δίδῃ τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς εἰς τὸν στρατόν, νὰ τοὺς δίδῃ εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ θὰ ἐξηγηθῶ διὰ ποῖον λόγον. Ὡς ἐκ τῆς στρατολογίας αὐτῆς πολλαὶ οἰκογένειαι ἐρημώθησαν, οἱ ἄνδρες αὐτοὶ φύσει ναυτικοὶ προσπαθοῦσι παντὶ σθένει ν’ ἀποφύγωσι τὴν στρατολογίαν· δέχονται δ’ εὐχαρίστως νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τοῖς πολεμικοῖς πλοίοις· ὡς ἐκ τούτου πολλοὶ ἐφυγαδεύθησαν καὶ ἐρήμωσαν πολλαὶ οἰκογένειαι. Ὅλοι αὐτοὶ εὑρίσκονται ἐν τῇ Ἀμερικῇ, ἐν τῇ Ὁλλανδίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ. Εἶναι λυπηρὸν νὰ ἐρημώσωμεν οἰκογενείας ὁλοκλήρους· ἐκτὸς τούτου παραδεχόμενοι τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου ὄχι τετραετίαν, ἀλλὰ διετίαν, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸ ναυτικὸν ἐξησκημένον καὶ συνάμα θὰ φέρωμεν καὶ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν τὴν πειθαρχίαν.

§120Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖα μέρη πρέπει νὰ δίδωσι τοὺς τοιούτους;

§121ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖνοι οἵτινες εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀπογραφῇ τοῦ ναυτικοῦ ταμείου, καὶ οὗτοι εἶναι 40 χιλιάδες· καὶ ἤθελον προτείνει μάλιστα νὰ γίνεται οὕτω πως· νὰ λαμβάνεται κατ’ ἀναλογίαν αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ τοὺς νεωτέρους καὶ ἀγάμους.

§122Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ὁ περὶ στρατολογίας νόμος αὐτός;

§123ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰμπορεῖτε νὰ κάμετε μίαν πρότασιν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ καταστατικοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§124ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύω λέξεις ἀκόμη· κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὄχι μόνον θὰ ἐξασκήσωμεν ὅλον τὸ ναυτικὸν καὶ θὰ ᾖναι χρήσιμον πάντοτε, ἀλλὰ θὰ φέρωμεν καὶ σημαντικὴν ἐλάττωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν· διότι σήμερον ἀναγκάζεται τὸ ὑπουργεῖον νὰ λαμβάνῃ τοὺς τοιούτους ὡς τεχνίτας, καὶ νὰ μισθώνῃ ὡς τεχνίτας, ἐνῷ ὅταν ἔλθῃ ὑποχρεωτικῶς, θὰ ἔλθῃ ὡς ναύτης τρίτης τάξεως, καὶ θὰ ἐλαττωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ ἥμισυ.

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀφορᾷ τὸν περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας νόμον, τώρα δὲ πρόκειται περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν θέλετε, φέρετε μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ καταστατικοῦ νόμου.

§126ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τώρα αὐτὸ, ἐπιφυλάττομαι νὰ τὸ κάμω εἰς τὸ μέλλον· συνιστῶ ὅμως εἰς τὴν κυβέρνησιν θερμῶς, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τοὺς ἀπὸ τὰς νήσους νὰ τοὺς μεταχειρίζεται εἰς τὸ ναυτικὸν, χάριν οἰκονομίας καὶ ἵνα μὴ ἐρημωθῶσιν αἱ οἰκογένειαι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ ὡς πρὸς τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον, ὡς ἀνωτέρω.

§130ΤΙΝΕΣ. Τὸν φορολογικὸν νόμον, κύριε πρόεδρε.

§131ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν; τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου ἢ τῆς ἐπιτροπῆς;

§132ΠΟΛΛΟΙ. Τοῦ ὑπουργείου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς λέγει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων εἶναι λίαν ἀναγκαῖον.

§134ΠΟΛΛΟΙ. Τὸν φορολογικὸν νόμον, κύριε πρόεδρε.

§135ΑΧΟΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐπιμένει εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον· τί εἶναι αὐτά;

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν θέλουν τοῦτο, οἱ δὲ ἐκεῖνο· δὲν ἠξεύρω τί νὰ κάμω. Ἂς ἀρχίσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον. «Ἄρθρον 1. Διὰ τὸν ἔγγειον καὶ ἐπικαρπίας φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1866 ἔτος τὸ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ΛΔʹ. ψήφισμα τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ὁ ἀπὸ 6 Φεβρουαρίου 1864 νόμος ΛΒʹ. κτλ.» Αὗται δὲ εἶναι αἱ τροπολογίαι, αἵτινες ὑπεβλήθησαν. (Ἀναγινώσκονται.) «Ἄρθρον 1. Ἐπιβάλλεται, ἀντὶ τοῦ ἤδη ὑφισταμένου φόρου ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων, φόρος δραχμῆς μιᾶς καὶ 20 ἀριθ. 1:20 ἐφ’ ἑκάστου στατῆρος ὁρμαθῶν σύκων βεβαιούμενος καὶ εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις. Ἄρθρον 2. Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους ἐπιτροπὴ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ἐφόρου, τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας, τοῦ οἰκείου δημάρχου καὶ τοῦ εἰδικοῦ παρέδρου θέλει ἐκτιμᾷ κατὰ τὴν πλειοψηφίαν εἰς ὁρμαθοὺς τὸ ἐξ ἰδιοκτήτων συκοδένδρων παραχθησόμενον ποσὸν, ἐκδίδουσα αὐθωρεὶ εἰς ἕκαστον ἰδιοκτήτην διπλότυπον ἔντυπον, ἐν ᾧ θέλει ἀναφέρεσθαι ἡ θέσις καὶ τὸ ποσὸν καὶ ἡ ἡλικία τῶν συκοδένδρων. Ἄρθρον 3. Ἡ παράδοσις τοῦ ἀνωτέρω διπλοτύπου εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σύκων ἀπαλλάττει τὸ ἐν αὐτῷ σημειούμενον ποσὸν τῆς πληρωμῆς ἐπικαρπίας φόρου. Ἄρθρον 4. Πᾶσα διάταξις κλπ. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 14 Δεκεμβρίου 1865.

Οἱ Βουλευταὶ Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης

Ι. Ν. ΦΛΕΣΣΑΣ, Γ. Α. ΠΕΡΩΤΗΣ, Π. ΜΠΟΥΤΟΣ.»

§137ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ 1 ἄρθρον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρ. 2. Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἑκάστου κτλ.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ἡ παράδοσις τοῦ ἀνωτέρω κτλ.

§141ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν ἐπίσημον· ἐξ αὐτῆς θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν εἶναι πολὺ δικαία.

§142Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τίνος εἶναι;

§143ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Μεσσήνης. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Ἰδοὺ, κύριοι, τί τρέχει· τὰ συκόδενδρα τῆς Μεσσήνης εἶναι καὶ ἐθνικοϊδιόκτητα τὰ περισσότερα, ἴσως τὰ τρία τέταρτα, τὰ δὲ ἰδιόκτητα τὸ ἓν τέταρτον. Ἡ πρόσοδος τῶν σύκων αὐτῶν ἐνοικιάζετο ἄλλοτε καὶ οἱ κάτοικοι ὑπέκειντο εἰς ἀπείρους καταπιέσεις· τούτου ἕνεκα ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν τὴν μεταβολὴν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος· ἐζητήσαμεν ὥστε τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα νὰ πληρώνουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κατὰ ῥίζαν· εἶπον τότε, ἐπειδὴ ἡ ἡλικία ἠμπορεῖ νὰ προσδιορισθῇ, νὰ ἐπιβάληται φόρος ἐφ’ ἑκάστης. Διὰ τὴν μεταβολὴν αὐτὴν τότε πολλὰ παράπονα ἠγέρθησαν ἐναντίον μου· ὁ κύριος Χατσίσκος εἶπε τότε εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἔχῃ μία ἐπαρχία ὑπουργὸν, ἵνα κατορθώνῃ νὰ σφετερίζηται τὰ εἰσοδήματά της· ἀλλὰ ἡ μεταβολὴ δὲν ἐγένετο εἰμὴ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους ἀπὸ τὰς ἀπείρους καταπιέσεις· καὶ ἰδοὺ τὴν μεταβολὴν αὐτὴν ὑποστηρίζετε. Τότε, κύριοι, ὅταν προσδιωρίσθη ὁ φόρος αὐτὸς, τὰ σῦκα ἐτιμῶντο τριακοσίας καὶ ἐπέκεινα δραχμὰς ἡ χιλιάς· ὅθεν καὶ ἡ ἀναλογία προσδιωρίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς αὐτῆς. Ὅταν ἡ τιμὴ ἐξέπεσεν εἰς ἑκατὸν πενῆντα καὶ 100 τὴν χιλιάδα, τότε ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἐπιβαρυντικώτατος, καὶ τοῦτο ἠνάγκασε πολλοὺς νὰ ζητήσωσι τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἡλικίας, ὅσοι δὲν ἐπροτίμησαν νὰ ἐκριζώσωσι τὰς συκὰς, διότι πολλοὶ ἔπραξαν καὶ τοῦτο. Ἀφοῦ δὲ ἐζήτησαν τὴν ἀναθεώρησιν καὶ μεταβαίνουσι ἐπιτοπίως οἱ ἐκτιμηταὶ, καὶ γνωρίζετε ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις οἱ τιμιώτεροι ἀδικοῦνται καὶ καταπιέζονται, καθιερώθη δημοσίως ἡ δωροδοκία, καὶ αἱ ἐκδικήσεις· ἐκτὸς τούτου ἡ ἐκτίμησις αὕτη δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ, ἐὰν δὲ κηρυχθῇ ἀπὸ τὰς ἐπιτοπίους ἀρχὰς, εἰς τὰς ὁποίας ὑπερισχύουν τὰ πρόσωπα τὰ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, προσδιορίζεται ἡ ποιότης καὶ τὸ ποσὸν κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Ἐκ τούτου προῆλθεν, ὥστε εἰς τὴν Μεσσήνην οἱ κάτοικοι νὰ πληρώνουν τριάκοντα καὶ 40 τοῖς ἑκατόν· οἱ κάτοικοι λοιπὸν εἶναι ἀπελπισμένοι, ἐκτὸς τούτου καὶ τὸ δημόσιον βλάπτεται· διότι ναὶ μὲν σημειώνονται μεγάλα ποσὰ, ἀλλ’ οἱ κάτοικοι δὲν τὰ πληρώνουν καὶ διὰ τοῦτο αἱ καταπιέσεις ὑπερεπλεόνασαν. Κατὰ τὴν σημείωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, συνάζεται μόνον τὸ ἓν τρίτον ἀπὸ τῶν καθυστερούντων, καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις θὰ ἐξακολουθῇ καὶ θὰ χειροτερεύσῃ, διότι ὁ φόρος εἶναι ὑπέρογκος καὶ ἄδικος, καὶ ὡς ἀποτέλεσμα θέλομεν ἔχει, ὅτι πολλοὶ κάτοικοι θέλουν ἐγκαταλείψει τὰ συκόδενδρα, διότι τὰ σῦκα ἔγιναν αἰτία τῆς δυστυχίας των. Τί ζητοῦν λοιπὸν οὗτοι; ὥστε αἱ συκαὶ αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς φόρον ἐπικαρπίας, καὶ εἶναι τὰ δύο τρίτα, νὰ πληρώνουν εἰς τὸ τελωνεῖον τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας, καὶ νὰ ἐκτιμῶνται μόνον τὰ ἰδιόκτητα συκόδενδρα· τόρα θέλω σᾶς εἰπεῖ ποία εἶναι ἡ δυσκολία.

§144Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πῶς θὰ γίνῃ γνωστὸν εἰς τὸ τελωνεῖον;

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως γίνεται καὶ τώρα. Ὑποθέτω, ὅτι ἐγὼ ἔχω ἰδιόκτητα σῦκα καὶ ἐθνικοϊδιόκτητα. Ἔρχεται ὁ ἐκτιμητὴς εἰς τὸ κτῆμά μου καὶ ἐκτιμᾷ τὰ ἰδιόκτητα σῦκά μου, καὶ τοιουτοτρόπως ἐκτιμᾷ τὰ ἰδιόκτητα σῦκα ὅλων καὶ δίδει ἀπόδειξιν τοῦ ποσοῦ, ὅτι λόγου χάριν ὁ Κουμουνδοῦρος ἔχει σῦκα ἰδιόκτητα 2000, ὁ δεῖνα ἔχει 3000· ἐγὼ πωλῶ τὰ σῦκά μου εἰς ἕνα ἔμπορον· ὅλα διέρχονται διὰ τοῦ τελωνείου· ὁ ἔμπορος ὀφείλει νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ τελωνεῖον ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας διὰ τὰ σῦκα ὅλα, ἐξαιρέσει ἐκείνων διὰ τὰ ὁποῖα θὰ βεβαιώσῃ διὰ διπλοτύπου, ὅτι εἶναι ἰδιόκτητα· δι’ αὐτὰ θὰ πληρώσῃ ἔγγειον φόρον, διότι τὰ σῦκα ἐξάγονται. Βλέπετε, ὅτι ἐὰν ἡ ἐκτίμησις ἔχῃ καταχρήσεις, ἐὰν φοβούμεθα τὴν κατάχρησιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν, τότε ὁ κίνδυνος εἶναι μεγαλείτερος, ὅταν ἡ ἐκτίμησις ἐνεργεῖται ἐπὶ τοῦ μεγάλου μέρους τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων καὶ τοῦτο ὑπάρχει· ἐνῷ ἐπὶ τοῦ μικροῦ, ἐὰν γίνῃ κατάχρησις, βεβαίως θέλει εἶσθαι περιωρισμένη. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἀπαλλάττετε τὸν τόπον ἀπὸ τὴν μεγάλην καταπίεσιν, τὴν ὁποίαν ὑποφέρει ἤδη καὶ θέλετε συντελέσει, ὥστε νὰ μὴ καταστρέψωμεν πραγματικῶς τὰ κτήματα ταῦτα, καὶ τὸ δημόσιον δὲν θὰ ἔχῃ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ὅλους τοὺς φόρους θέλει τοὺς εἰσπράξει· ἐνῷ, ἐὰν ἐξακολουθήσητε τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον, ἴσως θὰ βεβαιοῦνται περισσότερα, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω, ἀλλὰ θὰ εἰσπράττωνται πολὺ ὀλιγώτερα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εὐεργετεῖ τοὺς κατοίκους καὶ ἀσφαλίζει τὰ δημόσια συμφέροντα.

§146ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὕστερον ἀφ’ ὅσα σᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, δὲν ἔχω εἰμὴ πολλὰ ὀλίγα νὰ σᾶς εἴπω. Εἶναι βέβαιον, ὅτι περὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν σύκων, καθὼς καὶ ὅλων τῶν ἄλλων φόρων, οἱ ὁποῖοι βεβαιοῦνται ἀμέσως ἀπὸ τὸ δημόσιον, συμβαίνουν πολλαὶ καταχρήσεις, καταπιέσεις καὶ καθυστερήσεις· αὐτὰ τὰ γνωρίζομεν ὅλοι, τὰ ἐγράψαμεν πολλάκις, καὶ εἶναι ἐν γνώσει ὅλου τοῦ κόσμου. Εὐχῆς ἔργον ἦτο, ἐὰν ἠμπορούσαμεν νὰ δεχθῶμεν, ὥστε ὅλοι οἱ φόροι νὰ βεβαιοῦνται εἰς τὰ τελωνεῖα· διότι τοῦτο ἀπαλλάττει τοὺς φορολογουμένους ἀπὸ πᾶσαν καταπίεσιν καὶ συγχρόνως δὲν περιποιεῖ εἰς τὸ δημόσιον οὐδεμίαν βλάβην. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο ἀπαιτεῖται, ὥστε τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι νὰ μὴ καταναλίσκωνται εἰς τὸν τόπον ἐν τῷ ὁποίῳ παράγονται, ἀλλὰ νὰ ἐξάγωνται ἢ νὰ μεταφέρωνται εἰς ἄλλο μέρος τοῦ κράτους· διότι, ὅταν τὰ προϊόντα καταναλίσκωνται εἰς τὸν τόπον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς φορολογίας εἰς τὰ τελωνεῖα, τότε δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν τίποτε. Τὰ σῦκα, τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς τὴν Μεσσηνίαν, εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν καταναλίσκονται, εἰμὴ κατ’ ἐλαχίστην ποσότητα εἰς τὸν τόπον· ὅλα σχεδὸν φορτόνονται, τὰ μὲν διὰ τὸ ἐξωτερικόν, τὰ δὲ διὰ τ’ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐκανόνισε νὰ φορολογῶνται εἰς τὸ τελωνεῖον. Ἐκεῖ λοιπὸν βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται ὁ ἔγγειος φόρος τῶν σύκων, ἀλλὰ, καθὼς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα, τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας παράγονται, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀπὸ ἐθνικοϊδιόκτητα συκόδενδρα, τὰ ὁποῖα ἐφύτευσαν οἱ κάτοικοι ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς, καὶ τὰ σῦκα ταῦτα ὀφείλουν νὰ πληρόνουν καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας 10%. Ἐὰν ὅλα τὰ σῦκα, τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς τὴν Μεσσηνίαν, παρήγοντο ἀπὸ τοιαῦτα συκόδενδρα, τότε βεβαίως δὲν εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ, ὥστε ἀμφότεροι οἱ φόροι ὁ ἔγγειος καὶ ὁ ἐπικαρπίας νὰ εἰσπράττωνται εἰς τὰ τελωνεῖα· διότι καὶ οἱ κάτοικοι ἤθελον εἶσθαι ἀπηλλαγμένοι ἀπὸ πᾶσαν κατάθλιψιν καὶ τὸ δημόσιον ἤθελεν εἰσπράττει τοὺς φόρους του ἀνελλιπῶς. Ἀλλὰ, καθὼς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὑπάρχουν καὶ συκόδενδρα ἰδιόκτητα, καὶ αὐτῶν τὸ προϊὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβάλληται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας. Διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς φορολογίας ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας εἰς τὰ τελωνεῖα, πρέπει νὰ βεβαιόνωμεν ἐκ τῶν προτέρων τὸ προϊὸν τῶν ἰδιοκτήτων συκοδένδρων, διὰ νὰ μένῃ τοῦτο ἀφορολόγητον ἀπὸ δικαίωμα ἐπικαρπίας. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτὴν φοβοῦμαι, Κύριοι, ὅτι θὰ συμβοῦν μεγάλαι καταχρήσεις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορῶ ἀνεξετάστως νὰ παραδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν παρουσίασαν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐλαττωθῇ σπουδαίως ἐκ τούτου ἡ πρόσοδος τοῦ δημοσίου. Ὅστις ἔχει συκόδενδρα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα παράγει 10,000 ὁρμαθοὺς, ἠμπορεῖ νὰ κατορθώσῃ διὰ τῶν συνήθων μέσων νὰ λάβῃ ἀπόδειξιν βεβαιοῦσαν, ὅτι τὸ κτῆμά του παράγει 20, 30 χιλιάδας, καὶ δυνάμει αὐτῆς τῆς ἀποδείξεως νὰ μείνουν ἀφορολόγητα ἄλλα σῦκα, παραχθέντα ἀπὸ ἐθνικοϊδιόκτητα συκόδενδρα εἴτε αὐτοῦ τοῦ ἰδίου εἴτε ἄλλου. Τοῦτο τὸ ὁποῖον θεωροῦν πολλοὶ ὡς δύσκολον καὶ ἀκατόρθωτον ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐγίνετο, ὅτι ὑπῆρχον σταφίδες ἀποδίδουσαι τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα, διότι καὶ τότε ἐγίνετο ἐκτίμησις τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον παρῆγον αὗται, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ ν’ ἀπαλλαχθῇ τὸ προϊὸν αὐτῶν ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐγγείου φόρου· συνέβησαν δὲ τοσαῦται καταχρήσεις, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἐνοικιάζῃ ἐξαιρετικῶς τὸν ἔγγειον φόρον τῶν σταφίδων εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἠλείας καὶ Ὀλυμπίας.

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν Μεσσηνίαν ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ συστήματος πολλὰ ἐθνικὰ κτήματα ἔγειναν ἰδιόκτητα.

§148ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον χειρότερον θὰ συμβῇ.

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ σύστημα τῆς ἐκτιμήσεως, τὸ ὁποῖον ἀποκρούετε ἐδῶ, τὸ ἔχετε εἰς τὸν φόρον τῶν κατὰ δένδρον.

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν· ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν....

§152Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τροποποίησιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τοσοῦτον ἐσπευσμένως δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν· ἑπομένως ἂς ἀφήσωμεν τὸν νόμον, ὅπως ἔχει, ἐφέτος καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὰς διαφόρους τροποποιήσεις.

§153Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ μία διασάφησις. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, θὰ φέρω παρατηρήσεις καὶ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ φόρου.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἀρχὴ θὰ ψηφοφορηθῇ.

§155ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι, ὁ Κ. Δημητριάδης, βουλευτὴς Καρυστίας, σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμητε τροπολογίαν ἐσπευσμένως εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον, διότι δὲν ἐμελετήθη ἡ τροπολογία, καὶ διότι αἱ συνέπειαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀποβῶσι δυσάρεστοι εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐγὼ παρατηρῶ εἰς τὸν ἔντιμον Κ. Δημητριάδην, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν, ἢ τὴν μὴ ψήφισιν τῆς τροπολογίας, διότι ὅταν πρόκειται ἀποδεδειγμένως διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τὰ συμφέροντα τῶν φορολογουμένων, τότε μᾶς φαίνεται, ὅτι κατὰ δίκαιον λόγον ἡ Βουλὴ ὀφείλει καὶ ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὕστερον ἀφ’ ὅσα σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος Κ. Κουμουνδοῦρος περὶ τῆς φορολογίας τῶν συκοδένδρων αὐτῶν. Ὕστερον ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου πιστεύω, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι ὁ φόρος αὐτός εἶναι ἄδικος καὶ ἄνισος, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, θέλει ἔχει τὰ ἀποτελέσματα αὐτά· πρῶτον θὰ ἐπέλθῃ ἡ φορολογία εἰς ὅλους τοὺς φορολογουμένους κατ’ ἴσον τρόπον, καὶ δεύτερον θὰ εἰσπραχθῶσι καὶ ὅλα τὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους. Ὁ νόμος, κύριοι, ὁ ὁποῖος διέπει ἤδη τὸ φορολογικὸν αὐτὸ σύστημα εἰς τὰ σῦκα, ἔχει καὶ ἄλλα ἐλαττώματα. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν καταναλίσκεται εἰμὴ ἐλάχιστον ποσὸν σύκων, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ δημόσιον ἀπὸ τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας αὐτῆς δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τίποτε, καὶ τοῦτο τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἔχει καὶ ἄλλα ἀποτελέσματα. Πρῶτον εἶναι 3, 4 εἰδῶν καταπιέσεις, αἵτινες γίνονται εἰς τοὺς φορολογουμένους ἤδη. Πρῶτος λόγος καταπιέσεως εἶναι ὁ λόγος, ὅτι οἱ πραγματογνώμονες χαρακτηρίζουν ἐθνικοϊδιόκτητα συκόδενδρα ὡς ἰδιόκτητα, καὶ τοιουτοτρόπως διὰ παντὸς τὸ δημόσιον ἀπεκδύεται τοῦ φόρου τῆς ἐπικαρπίας, καὶ δεύτερον εἰς τὴν κατάταξιν ἠξεύρετε τί καταχρήσεις γίνονται ἴσα ἴσα μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα; Ἐὰν θέλουν οἱ κάτοικοι νὰ ὠφεληθῶσι τῆς περιστάσεως, ἔχουν τόσας εὐκολίας, ὅσας δὲν ἔχει τὸ σύστημα τὸ ἤδη προτεινόμενον, καθόσον εἶναι εὔκολον εἰς πάντα ἰδιοκτήτην νὰ δωροδοκήσῃ τοὺς πραγματογνώμονας, καὶ πρῶτον νὰ χαρακτηρίσῃ ἐθνικοϊδιόκτητα συκόδενδρα ὡς ἰδιόκτητα, καὶ δεύτερον νὰ κατατάξῃ εἰς μικροτέραν τάξιν τὰ συκόδενδρα ταῦτα, διότι, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, τὰ συκόδενδρα διαιροῦνται εἰς τρεῖς τάξεις, καὶ τὰ μὲν τῆς πρώτης τάξεως πληρόνουν 75 λεπτὰ ἕκαστον, τὰ τῆς δευτέρας 65 καὶ τὰ τῆς τρίτης 25. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἔχει τόσα μέσα ὁ πραγματογνώμων καὶ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ σφετερισθῶσι τὰ δημόσια συμφέροντα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα ἐγὼ, καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, εἶναι δίκαιον, δικαιότατον νὰ μεταβάλωμεν τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα.

§156ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ δημόσιον, δὲν πρόκειται νὰ ἐλαφρυνθῇ ὁ πολίτης. Ἡ πρότασις, ἡ ὁποία γίνεται, εἶναι περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι καλὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ, δὲν πρέπει δηλαδὴ τὸ φορολογικὸν σύστημα, τὸ ἀφορῶν τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως, νὰ θελήσωμεν νὰ τὸ ταράξωμεν κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν· ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν κᾀμμίαν πληροφορίαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος νὰ σταθμίσῃ τὰς ἀνάγκας, καὶ ἑπομένως νὰ φέρῃ ἓν σύστημα πλῆρες· διότι ὡς γνωρίζετε, ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει πολλὰ δεινὰ ὅρια, μόλις κατωρθώσαμεν διὰ πολλῶν οἰκονομιῶν νὰ φέρωμεν κάποιον ἰσοζύγιον· ἀλλὰ καὶ καιρὸς δὲν ὑπάρχει διὰ μακρὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, οὔτε προπαρασκευὴ καμμία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι γίνονται καταχρήσεις εἰς τὴν Μεσσηνίαν, καὶ ἑπομένως καταθλίψεις, δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν σπουδαίαν μεταῤῥύθμισιν εἰς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι σήμερον θεωροῦνται ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας μας. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου νὰ μὴ συμβῶσιν αἱ ἀδικίαι, τὰς ὁποίας λέγουν σήμερον. Ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λείψωσιν αὐτὰ τὰ παράπονα.

§157ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, πιστεύω, ὅτι σήμερον θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἐκάμαμεν τίποτε, ὅτι ὅλαι αἱ μεταβολαὶ καὶ ὅλαι αἱ οἰκονομίαι ἦσαν προσωπικαὶ μᾶλλον, (θόρυβος). Ἔχουν ἄδικον ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἐξ ἀπροόπτου ἦλθε τὸ ζήτημα. Πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ Κ. Φλέσσα εἶναι πρὸ ἡμερῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἄλλως ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἤδη μίαν προπαρασκευὴν καὶ πληροφορίας, ὅσας ἠδύνατο νὰ συλλέξῃ ἀπὸ τὰς ἐπιτοπίας ἀρχάς. Αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαὶ ἐν Μεσσηνίᾳ εἶπον, ὁποίας συνεπείας ἔφερε τὸ πρὶν σύστημα διὰ τοὺς κατοίκους καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Κύριοι, πρόκειται, ν’ ἀπαλλάξητε τοὺς κατοίκους ἀπὸ καταπιέσεις πολὺ ὀδυνηρὰς αἱ ὁποῖαι χωρὶς νὰ ὠφελοῦν τὸ δημόσιον ταμεῖον βλάπτουν ἐλεεινότατα τοὺς πολίτας καὶ ζημιόνουν τὸ ταμεῖον καὶ αὐξάνουν τὰς καθυστερήσεις· καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσετε αὐτὸ τὸ σύστημα, ἐπειδὴ εἶναι ἄδικον, τὸ ἀποτέλεσμα θέλει εἶσθαι, ὁποῖον πολλάκις παρετηρήσαμεν, δηλαδὴ ἐθνικὰ κτήματα νὰ χαθῶσι διὰ παντὸς, διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέσον ἔχει εἰς χεῖράς της ν’ ἀποδείξῃ τὰ δίκαιά της· τὸ σύστημα τῆς ἐκτιμήσεως τίποτε δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀναπληρώσῃ οὔτε νὰ παρέξῃ τίτλους. Ἐπομένως, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ βλάψῃ τὸ δημόσιον σπουδαίως καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν αἱ καταχρήσεις.

§158ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν προτίθεμαι, κύριοι βουλευταί, οὔτε νὰ ἀναιρέσω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, οὔτε εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω, ἐὰν τὸ σημερινὸν σύστημα ὠφελῇ ἢ βλάπτῃ καὶ τὸ δημόσιον καὶ τοὺς πολίτας· ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου ὡς πρὸς τοὺς ἐπὶ ἐκτιμήσει φόρους, θὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ὅτι, εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν παραδεχθῇ ἡ πρότασις νὰ φορολογῶνται τὰ σῦκα εἰς τὰ τελωνεῖα, δικαιοτέραν θεωρῶ τὴν φορολογίαν τῶν καπνῶν, τῶν βαμβακίων. Θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ἀμέσως, τί παθαίνει ὁ φορολογούμενος· ὅ,τι παθαίνουν οἱ κάτοικοι Μεσσηνίας εἰς ἕν, οἱ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν παθαίνουν εἰς δέκα. Πρόκειται λοιπὸν νὰ μεταῤῥυθμισθῇ τὸ σύστημα ὁλόκληρον τῶν ἐπὶ ἐκτιμήσει πληρωνομένων φόρων, τοὐτέστι τῶν βαμβακίων, καὶ ὅσων ἄλλων ἐξάγονται· τότε τί συμβαίνει;

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι τροπολογίαι.

§160ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ αὐτῆς τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, καὶ εἶναι δυνατὸν, παραδεχομένης αὐτῆς, νὰ μὴ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ τὰς ἄλλας. Τὰ καπνὰ λοιπὸν, καθὼς ἠξεύρετε, διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας. Ἡ δήλωσις γίνεται πρὸ τῆς συλλογῆς τοῦ προϊόντος· συμβαίνει, ὥστε ἡ ἀκρὶς νὰ φάγῃ τὸν καρπὸν, καὶ ἐν τούτοις, χωρὶς νὰ πάρῃ τίποτε ὁ φορολογούμενος, νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἀπορῶ, πῶς δὲν εὑρέθη εἷς ἔφορος εὐσυνείδητος νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὰ τὰ δεινά. Λοιπὸν εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν παραδεχθῇ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, προτείνω γενικώτερον, ὅλοι οἱ φόροι, οἱ ἐπὶ ἐκτιμήσει βεβαιούμενοι, νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τελωνειακὸν δικαίωμα.

§161Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὁ ἔντιμος Κ. Κουμουνδοῦρος ἀπέδωκε τὴν ἀντίῤῥησιν ἡμῶν ἴσως εἰς προσωπικοὺς λόγους. Ἂς ᾖναι βεβαιότατος ὁ ἔντιμος Κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτι κανεὶς δὲν ἀναχωρεῖ ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους, προκειμένου περὶ φορολογίας.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπα.

§163ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε εἰς διαφόρους τροπολογίας, τὰς ὁποίας διάφοροι βουλευταὶ παρουσιάζουν περὶ φορολογίας, κανεὶς δὲν ἀναχωρεῖ, οὔτε πρέπει νὰ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους· πρόκειται ν’ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀποδώσωμεν εἰς τινα μόνον μέρη, καὶ ἄλλα ν’ ἀφήσωμεν καταφροννημένα. Πρόκειται περὶ τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας δι’ ἐκτιμήσεως· καὶ δὲν εἶναι μόνον τὰ σῦκα, εἶναι τὰ κρόμμυα, εἶναι οἱ καπνοί, καὶ τόσα ἄλλα προϊόντα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἐὰν θέλητε μάλιστα, μεγαλειτέρα καταπίεσις γίνεται εἰς τὸν φόρον τῶν κρομμύων, διότι δὲν διορίζουν πραγματογνώμονας, ἀλλὰ γίνεται μία δήλωσις τῶν φορολογουμένων, καὶ ἑπομένως οἱ φορολογούμενοι δὲν ἔχουν γνώσεις ἐπιστημονικάς, καὶ λέγουν, δηλῶ τὸ κτῆμα τῶν κρομμύων μου συνιστάμενον ἀπὸ 5, 6 στρέμματα· κάμνουν μίαν ἀναλογίαν, καὶ τί συμβαίνει; Διορίζει ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος δύω πραγματογνώμονας· αὐτοὶ δὲν εἶναι γεωμέτραι, εἶναι ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς χωρικούς, τοὺς νοημονεστέρους, πηγαίνουν εἰς τὰ κτήματα, εὑρίσκουν τὰ κρόμμυα βγαλμένα, καὶ ἑπομένως μετροῦν μὲ τοὺς πόδας, διὰ νὰ εὕρουν, ὅτι τὸ κτῆμα αὐτὸ σύγκειται ἀπὸ 10, 15 στρέμματα, καὶ, ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ διαφορὰ ἑνὸς τετάρτου τοῦ στρέμματος, τὸν εἰσάγουν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ τὸν τιμωροῦν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἐκτιμήσεων εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ προϊόντα ἀπαντᾷ μεγάλας δυσκολίας, καὶ ἐὰν δὲν προέρχηται ἀπὸ πρόθεσιν καταχρήσεως, εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δύσκολον εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, μολονότι εἰς πολλὰ μέρη ὑπάρχει καὶ πρόθεσις καταχρήσεως. Τώρα πρόκειται νὰ τροποποιήσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα τῶν ἐκτιμήσεων, διὰ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς φορολογουμένους ἀπὸ τὰς καταπιέσεις τὰς εἴτε λόγῳ προθέσεως, εἴτε ἐξ ἀγνοίας λαμβανούσας χώραν. Πρέπει λοιπὸν αὐτὸ τὸ σύστημα νὰ τροποποιηθῇ μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα συκόδενδρα τῆς Μεσσηνίας, ἢ νὰ λάβωμεν ἓν γενικὸν μέτρον. Ἀλλ’ εἶναι ἡ παροῦσα στιγμὴ κατάλληλος, διὰ νὰ λάβωμεν ἡμεῖς ἓν γενικὸν μέτρον περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῆς φορολογίας, πρὶν προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα ὑπ’ ὄψιν της, ὅπως, καθὼς ἀξιόλογα εἶπεν ὁ Κ. Δεληγιώργης, σχηματίσῃ μίαν ἰδέαν, νὰ παρουσιάσῃ ἓν ἔργον ἐντελές, ὕστερον ἀπὸ πληροφορίας ἀκριβεῖς τῶν καταλλήλων προσώπων καὶ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν; Εἶναι καιρὸς ἤδη διὰ τροπολογίας ἐξ ἐφόδου νὰ μεταβάλωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα; Διὰ τὸν λόγον τοῦτον βλέπετε, ὅτι δὲν εἴμεθα καλῶς μελετημένοι· ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ διατρέξωμεν ἁπλῶς τὰς διαφόρους διατάξεις, τοὺς διαφόρους κανονισμοὺς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται περὶ ἐκτιμήσεων, πρὶν ἐξετάσωμεν καλῶς τὴν ὑπόθεσιν καὶ λάβωμεν ἓν μέτρον ἀναγκαῖον. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ πρότασις ὅπως τὴν ἐξετάσωμεν καλλίτερον.

§164ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, ὁσάκις συζητεῖ ἕνα νόμον καὶ ἐπὶ τοῦ νόμου προτείνονται τροποποιήσεις, δὲν νομίζω ὅτι ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶμαι μελετημένη εἰς τὴν τροπολογίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἐγγίσω. Τοῦτο νομίζω, Κύριοι, δὲν εἶναι τὸ καθῆκόν της· ἀπ’ ἐναντίας πιστεύω, ὅτι διὰ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται, διὰ τῆς συγκρούσεως τῶν ἰδεῶν τῶν ἀντιφερομένων, ἕκαστος ἡμῶν θέλει φωτισθῆ καὶ θέλει κρίνει, ἐὰν μὲν ἡ πρότασις ᾖναι δικαία νὰ τὴν παραδεχθῶμεν, ἄλλως δὲ, νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν. Εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, Κύριοι, εὑρισκόμενος ἐγὼ, ὅστις δὲν εἶμαι οὔτε οἰκονομολόγος ἐκ συστήματος, οὔτε εἰδικότητα ἔχω, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἤκουσα καὶ ἀπὸ τοὺς προτείναντας τὴν τροπολογίαν καὶ ἀπὸ τοὺς ἐναντιωθέντας, φέρω κρίσιν, τὴν ὁποίαν τολμῶ νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ πρῶτον, Κύριοι, εἶμαι θιασώτης τοῦ νέου συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ γινομένου εἰς τὰ τελωνεῖα, καὶ τὸ ὁποῖον ὁ οἰκονομολόγος, ὁ βαθὺς Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀσπάζεται, τὸ θεωρεῖ λαμπρόν. Ἀλλὰ φέρω παρατήρησιν, ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ὥστε ὅλα τὰ προϊόντα νὰ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, τότε βέβαια αὐτὸ τὸ σύστημα μᾶς ἀπαλλάττει ἀπὸ καταχρήσεις, ἀπὸ ἔξοδα, καὶ μᾶς φέρει τὴν εἴσπραξιν. Ἀλλὰ λέγει ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πολλὰ προϊόντα καταναλίσκονται εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς· διὰ τοῦτο ἐνῷ παραδέχομαι τὸ σύστημα τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, ἐνῷ εὑρίσκω εὐλόγους τὰς ἀντιῤῥήσεις τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὅσα εἴδη εὑρίσκω, ὅτι τὸ σύστημα ἐφαρμόζεται, εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς ἐκ τῆς συνειδήσεώς μου νὰ τὸ παραδεχθῶ. Ἐδῶ ἔχομεν ὁμολογίαν, ὅτι τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας δὲν καταναλίσκονται εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ ἐξάγονται· διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὸ νέον σύστημα τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου εἰς τὸ τελωνεῖον; Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μὲ ἐφώτισε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ προτείνας τὴν τροπολογίαν ἐξέθεσε, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν αὐτῷ τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας. Ὁ Κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης εἶπεν, ὅτι καταπιέσεις ἄδικοι γίνονται κατὰ τῶν φορολογουμένων εἰς τὴν φορολογίαν τῶν σύκων, ὅτι ζημίαι ἐπηνέχθησαν εἰς τὸ δημόσιον, ὅτι καταχρήσεις λαμβάνουν χώραν καὶ καθυστερήσεις, καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς διάστημα 5 ἐτῶν ἐβεβαιώθησαν μόνον 700,000 δραχμαὶ φόρου ἐπὶ τῶν σύκων καὶ καθυστέρημα 200,000 δραχμῶν. Δὲν ἀνήρεσε ταῦτα ὁ Κύριος ὑπουργὸς, δὲν μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν λαμβάνουν χώραν καθυστερήσεις καὶ καταπιέσεις, ἀλλὰ τὸ παρεδέχθη. Κατόπιν μᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος, ὅτι ἂν τὸν φόρον εἰσπράττωμεν εἰς τὰ τελωνεῖα, οἱ μὲν φορολογούμενοι δὲν θέλουν καταπιεσθῆ, τὸ δὲ δημόσιον θέλει εἰσπράξει τὸ δικαίωμά του ἀνελλιπῶς, καὶ τοῦτο δὲν τὸ ἀνήρεσεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ νεωτερίσωμεν ἐν γένει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι αὐτὸ τὸ σύστημα φορολογεῖ τὰ σῦκα εἰς τὰ τελωνεῖα· προτείνουν τροπολογίαν, ὥστε ἡ ἐκτίμησις ἡ γινομένη ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων νὰ γίνεται ἐπὶ τῶν ἰδιοκτήτων, καὶ διὰ τί τοῦτο; διότι ἐγένετο κατάχρησις. Ἐδῶ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς παρουσιάζει φόβους, ὅτι αἱ καταχρήσεις θ’ αὐξήσουν, ἂν ἡ ἐκτίμησις γίνεται ἐπὶ τῶν ἰδιοκτήτων συκοδένδρων καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων. Φωτισθεὶς ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τοῦ Κυρίου συναδέλφου τοῦ Κυρίου Κουμουνδούρου, τοῦ ἑτέρου Βουλευτοῦ τῆς Μεσσήνης, ἔκρινα ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι περισσότεραι καταχρήσεις, ποῦ συμφέρον ἔχει ὁ φορολογούμενος νὰ πράξῃ καταχρήσεις μεγαλειτέρας, ὅταν ἐκτιμῶνται αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι συκέαι, ἢ ὅταν αἱ ἰδιόκτητοι. Ὁ Βουλευτὴς Μεσσήνης μοὶ λέγει, ὅταν ἐκτιμῶνται αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι, τότε τὸ συμφέρον τοῦ φορολογουμένου εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεραι νὰ παρουσιάζωνται αἱ ἐθνικαὶ, καὶ ἑπομένως πολλαὶ αἱ ἰδιόκτητοι, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συμβιβάζεται μὲ τὸν ὀρθὸν λόγον, καὶ κἄποιον συμφέρον μάλιστα, διότι ὅταν ἐγὼ ὁ φορολογούμενος ἔχω τὸ μέσον νὰ κάμω κατάχρησιν, ν’ ἀφήσω ἤδη ἐπὶ τρία, ἐπὶ τέσσαρα, ἐπὶ πέντε ἔτη μέρος συκοδένδρων νὰ χαρακτηρίζηται ὡς ἰδιόκτητον, θέλω καταντήσει, ὥστε νὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἰδιοκτησία μου τὸ μέρος αὐτὸ τῶν συκοδένδρων. Μεγαλείτερον λοιπὸν εἶναι τὸ συμφέρον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν· ὁ ὑπουργὸς λέγει, ὅτι θὰ συμβῇ τὸ ἐναντίον, ὅτι ὅταν ἐκτιμῶνται αἱ ἰδιόκτητοι, τότε ὁ φορολογούμενος δὲν πληρόνει, θὰ κάμῃ χίλια μέσα διὰ νὰ χαρακτηρίζωνται αἱ ἰδιόκτητοι ὡς ἐθνικοϊδιόκτητοι· εἶναι δυνατὸν τὸ τοιοῦτον;

§165ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον, ὅτι θέλουν προσπαθεῖ ν’ αὐξάνουν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ἵνα μένουν ἀπηλλαγμένοι.

§166ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς ἐννόησα τόσον λαμπρὰ, ὥστε εἶμαι ἐντὸς τοῦ ἰδίου συλλογισμοῦ. Διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι παράγει 2,000 ὁρμαθοὺς σύκων ἀπὸ ἰδιοκτήτους συκέας, θὰ δείξῃ αὐτὰς τὰς ἰδιοκτήτους συκέας, θὰ περιλάβῃ δὲ καὶ ἐθνικάς.

§167ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι, ἀφοῦ δείξετε τὸ ἰδιόκτητον συκοπερίβολον ὅπως ἔχει καὶ εὑρίσκεται, χωρὶς νὰ ζητήσητε νὰ συμπεριλάβητε καὶ ἐθνικοϊδιόκτητα, θὰ κατορθώσητε νὰ λάβητε πιστοποίησιν βεβαιοῦσαν, ὅτι τὸ ἰδιόκτητον συκοπερίβολον παράγει διπλασίαν ἢ τριπλασίαν ποσότητα σύκων ἀφ’ ὅσην πραγματικῶς παράγει.

§168ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἂν ἔχῃ τὰ μέσα, ἂν ἔχῃ τὴν εὐκολίαν, ὥστε νὰ δωροδοκῇ, νὰ ἐπηρεάζῃ τοὺς πραγματογνώμονας, καὶ ἐνῷ αἱ συκέαι εἶναι 100 καὶ θέλουν παράξει χίλια, νὰ λέγουν, ὅτι θὰ παράξῃ δέκα χιλιάδας. Αὐτὴν τὴν εὐκολίαν ἤθελον τὴν μεταχειρισθῆ εἰς τὴν σημερινὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, ὥστε τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα νὰ χαρακτηρίζωνται ὡς ἰδιόκτητα, καὶ νὰ φορολογῶνται ὡς ἰδιόκτητα· διότι ἅμα παρουσιάσῃ διπλότυπον ὅτι φορολογοῦνται τὰ συκόδενδρα ὡς ἰδιόκτητα, τότε τὰ καθιστᾷ ὡς ἰδιόκτητα. Τέλος πάντων εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔφερε κατ’ οὐσίαν ἐπιχειρήματα· δὲν μοὶ λέγει, ὅτι θὰ συμβαίνουν καταχρήσεις, καθυστερήσεις, καταθλίψεις κατὰ τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ μοὶ λέγει μόνον, ὅτι ἐνδέχεται νὰ συμβοῦν καταχρήσεις ἐκτιμωμένων τῶν ἰδιοκτήτων συκοδένδρων. Τότε τοῦ ἀπαντῶ λάβε τὰ μέτρα σου, Κύριε ὑπουργὲ, ὥστε νὰ ἔχῃς ἀρκοῦσαν ἐπιτήρησιν, ἀξίους ἐκτιμητὰς καὶ εὐσυνειδήτους, ἐνεργοῦντας πᾶν ὅ,τι ἀπαιτεῖται ἵνα ἀπωθήσωσι τὴν κατάχρησιν. Διότι σεῖς φοβεῖσθε τὰς καταχρήσεις, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὸ νέον σύστημα τῆς φορολογίας, ὥστε τὸ μὲν δημόσιον νὰ συνάζῃ ὅ,τι τοῦ ἀνήκει, ὁ δὲ φορολογούμενος νὰ μὴ πληρόνῃ πλέον τοῦ δέοντος; Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς καπνοὺς, τὰ κρομμύδια, καὶ λοιπὰ, ἂν ἔλθουν ἕτεραι τροπολογίαι καὶ φωτισθῶ, τότε δύναμαι πάλιν νὰ κρίνω. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῶν σύκων, θέλω, ὥστε νὰ γίνεται αὕτη εἰς τὰ τελωνεῖα.

§169ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Σήμερον τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μείνῃ πολὺ περιωρισμένον, διότι ἡ πρότασις ἡ καθυποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἀποβλέπει τὴν ἐκτίμησιν τῶν συκοδένδρων τῆς Μεσσηνίας. Ἂν συζητήσωμεν τὸν νόμον ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν, τότε βεβαίως ἔπρεπε νὰ μεταβάλωμεν ὅλον τὸ φορολογικὸν σύστημα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς προώρισται νὰ φορολογῇ τὰ προϊόντα της εἰς τὰ τελωνεῖα, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὰ τελωνεῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ τίποτε ἀφορολόγητον· διὰ δύω λόγους, διὰ τὴν νησιωτικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ δεύτερον διὰ τὸ εἶδος τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα θέλει παράγει. Ἅμα ἀποβλέψετε, ὅτι ὁ Ἕλλην ἀπὸ κεφαλῆς μέχρι ποδῶν ἐνδύεται καὶ καταναλίσκει ξένα προϊόντα, βέβαια θέλετε συνομολογήσει μετ’ ἐμοῦ, ὅτι εἰς τὰ τελωνεῖα θέλουν φορολογεῖσθαι ἅπαντα τὰ προϊόντα τὰ ἐξαγόμενα δηλ. ἐκ τῆς Ἑλλάδος. Ἂν δὲ τυχὸν ἤθελε μείνει καὶ μέρος τι ἀφορολόγητον, τοῦτο δὲν ἤθελεν ἀποβλέπει, εἰμὴ τοὺς πένητας, τοὺς πτωχοὺς, τοὺς ποιμένας, τοὺς ὀρεσιβίους. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ εἴπῃ, ἂς ἀφήσω τέλος πάντων ἀφορολογήτους τοὺς παμπτώχους Ἕλληνας; τοῦτο εἶναι σύμφωνον καὶ μὲ τὴν φιλανθρωπίαν καὶ περιπλέον μὲ τὰς ὑγιεστάτας ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ φορολογῶνται μᾶλλον οἱ πλούσιοι παρὰ οἱ πένητες. Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἱστορικῶς, ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι τὸ σύστημα τῶν Ἀράβων. Πρῶτοι οἱ Ἄραβες εἰσήγαγον εἰς τὴν Εὐρώπην τὴν ἐκτίμησιν τῶν δένδρων, καὶ εἰς τὴν Συρίαν ὑπῆρχε τὸ εἶδος τοῦτο τῆς φορολογίας· τὸ νὰ ἔχωμεν λοιπὸν τὸ σύστημα τοῦτο τῆς φορολογίας τῶν Ἀράβων εἶναι αἰσχρὸν, εἶναι ἐλεεινόν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἂς ἀνεχθῶμεν αὐτὸ, ἀλλ’ ὁσάκις παρουσιάζεται περίστασις νὰ τροπολογῶμεν αὐτὸ, πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν. Ἐν ἀρχῇ δὲν δύναται κᾀνεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογῶνται τὰ σῦκα εἰς τὰ τελωνεῖα· τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἀντιπαρατηρεῖ ἡ Κυβέρνησις εἶναι, ὅτι γίνεται κατάχρησις. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι καταχρήσεις καὶ εἰς τὴν ἐντελεστέραν φορολογίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμβαίνωσιν· ἓν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν καταχρήσεων καὶ κατὰ τὸ ἓν σύστημα καὶ κατὰ τὸ ἄλλο· περισσοτέρα ζημία προέρχεται ἐκ τῆς ἐκτιμήσεως, ἢ ἐκ τῆς φορολογίας εἰς τὰ τελωνεῖα, ἅμα στοχασθῶμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν μόνον ζημίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία προσγίγνεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς ἐκ τῶν καταχρήσεων τῶν ἐκτιμητῶν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν μεγαλητέραν τὴν ζημίαν, ἥτις προέρχεται ἀπὸ τοὺς ἐκτιμητὰς, ἀπὸ τὴν χρονοτριβὴν, καὶ τὰ τοιαῦτα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑποφέρωμεν μᾶλλον τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸ τελωνεῖον. Σήμερον ὀφείλω νὰ συγχαρώ τὴν Βουλὴν, διότι ὁ σπόρος, τὸν ὁποῖον ἔσπειρα ἐδῶ, καὶ σπόρος καλὸς ἦτο καὶ ἔπεσε καὶ εἰς γῆν ἀγαθήν. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος ὅλοι οἱ Βουλευταὶ θέλουσι παραδεχθῆ τὸ τελωνειακὸν σύστημα. Τὴν σήμερον ὅμως, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι περιωρισμένον εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀκινδύνως διὰ τὸ δημόσιον δύναται νὰ παραδεχθῇ ὅπως γίνηται ἡ φορολογία τῶν σύκων εἰς τὰ τελωνεῖα.

§170ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Προσέξατε, Κύριοι, καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον θέλει συμβῆ, ἂν παραδεχθῆτε τὴν προτεινομένην τροπολογίαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον δεύτερον ἡ ἐκτίμησις τοῦ προϊόντος τῶν ἰδιοκτήτων σύκων θέλει ἐνεργεῖσθαι κατὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον, ὅτε ὅλα τὰ σῦκα εὑρίσκονται ἐπάνω εἰς τὰ δένδρα· δὲν εἶναι δὲ κᾀμμία ἀμφιβολία, ὅτι θέλει περιλάβει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐλπίζεται νὰ παραχθῇ· ἀλλ’ ἐὰν ἐν καιρῷ τῆς συγκομιδῆς, ἐν καιρῷ τῶν ἁλωνίων ἐπέλθῃ βροχὴ καὶ καταστραφῇ μέρος τοῦ προϊόντος αὐτοῦ ἢ καὶ τὸ ὅλον, τί θὰ γίνῃ; ποῖος θέλει γνωρίζει πόσον μέρος τοῦ προϊόντος κατεστράφη διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ; ἑπομένως, ὅστις κατορθώσει νὰ ἐφοδιασθῇ κατὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον μὲ ἀπόδειξιν διαλαμβάνουσαν, ὅτι τὸ συκοπερίβολον θέλει παράγει 100,000 ὁρμαθοὺς, θέλει παρουσιάσει εἰς τὸ τελωνεῖον τὴν ἀπόδειξιν ἐκείνην καὶ θέλει διέλθει ἀφορολόγητος ὁλόκληρος ἡ ποτότης αὕτη....

§171ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ λέγετε, ὅτι θὰ καταστραφοῦν τὰ σῦκα, τί θὰ πωλήσῃ;

§172ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς γίνεται. Εἰς τὸ τελωνεῖον δὲν πηγαίνει ἕκαστος φορολογούμενος νὰ φορτώσῃ τὰ σῦκά του, οὔτε τὴν σταφίδα· τὰ προϊόντα ταῦτα φορτόνονται παρὰ τῶν ἐμπόρων, οἱ δὲ ἔμποροι συγκεντρόνουσι μεγάλα ποσὰ, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν εἰς τὸ τελωνεῖον. Ὁ ἔμπορος λοιπὸν ὁ ἔχων νὰ φορτώσῃ ποσότητά τινα σύκων ὀφείλει νὰ πληρώσῃ δι’ ὅλην αὐτὴν διπλοῦν φόρον· θέλει ὅμως ἐξ αὐτῆς ἀπαλλαχθῆ τόση ποσότης ὅσην διαλαμβάνουν τὰ ἀποδεικτικὰ, τὰ ὁποῖα δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ· ἑπομένως ἂν σεῖς ὁ φορολογούμενος, ὁ ὁποῖος ἔχετε ἰδιόκτητον συκοπερίβολον, κατορθώσητε νὰ λάβητε ἐν καιρῷ τῆς ἐκτιμήσεως ἀπόδειξιν 10,000 ὁρμαθῶν, ἂν τὸ κτῆμά σας παραγάγῃ 5 μόνον, δίδετε αὐτὴν εἰς τὸν ἔμπορον καὶ ἀπαλλάττεται οὗτος τοῦ διπλοῦ φόρου διὰ 10.

§173ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἂν παραγάγῃ 150,000;

§174ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μοὶ ἐνθυμίζει ὁ Κύριος Βουλευτὴς εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον· δύναται νὰ συμβῇ, ὥστε ἰδιοκτήτης τις συκεῶν νὰ πάρῃ ἀπόδειξιν διὰ 100,000 καὶ ὅμως νὰ παραγάγῃ 150,000· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλει πάθει τὸ ἀδίκημα νὰ πληρώσῃ φόρον διὰ τὰς 50,000.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Κ. ὑπουργοῦ εἶναι ἀσαφὴς, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον. Κύριοι, ἂν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. ὑπουργὸς, ᾖναι ἀληθὲς, ἂν τῷ ὄντι μετὰ τὴν ἐκτίμησιν ἐπέλθουν καταστροφαὶ, τότε συμφερώτερον εἶναι νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον, παρὰ ὁ δυστυχὴς κάτοικος, διότι τώρα ὁ κάτοικος ἐξακολουθεῖ νὰ πληρόνῃ, εἴτε παράγει, εἴτε μή· ἡ Βουλὴ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ τοιοῦτόν τι. Σᾶς ἐτρόμαξαν, Κύριοι, λέγοντες ὅτι ὑπάρχει κάτοικος εἰς τὴν Μεσσηνίαν παράγων 50,000 ὁρμαθοὺς· τοιοῦτος κἀνεὶς δὲν ὑπάρχει, ὁ πλουσιώτερος παράγει μόλις 15. Ἵνα κάμῃ δὲ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κύριος ὑπουργὸς, ὁ ἔμπορος πρέπει νὰ περιέλθῃ ἕνα ἀριθμὸν μεγάλον κατοίκων καὶ νὰ ἐμπορευθῇ τὰ γραμμάτιά των. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν νομίζετε ὀρθότερον νὰ ζημιωθῇ ὀλίγας δραχμὰς τὸ δημόσιον εἰς περίστασιν καταστροφῆς, παρὰ ὁ κάτοικος, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ὑφισταμένην αἰωνίαν ἐκτίμησιν πολλὰ χάνει; Δὲν ἔχει δὲ σχέσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον περὶ Κερκύρας· οἱ Κερκυραῖοι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐξέλεξαν ὡς καλλιτέραν· ὡς πρὸς τὰ σῦκα δὲ οὐδέποτε ἐπέρχεται καταστροφὴ, ἡ ὁποία νὰ καταστρέψῃ πλέον τοῦ ¼. Διὰ τοῦτο ὑπάρχει χρόνος προσδιωρισμένος ἐκτιμήσεως μεταξὺ τῶν ἐκμισθωτῶν, ὁ ὁποῖος ποτὲ δὲν παρεβιάσθη. Ἑπομένως αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀντιτάττουν, δὲν εἶναι σπουδαῖον. Ἄλλως δὲ, κύριοι, ποῦ δύναταί τις ν’ ἀπαντήσῃ ἀπόλυτον ἀκρίβειαν καὶ ἀσφάλειαν; Ἡ Βουλὴ, τὸ Ἔθνος, ἡ Κυβέρνησις πρέπει πάντοτε νὰ προτιμῶσι τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προστατεύει τοὺς κατοίκους.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις, πιστεύω, θεωρεῖται περαιωμένη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς τροπολογίας τοῦ νὰ φορολογῶνται τὰ σῦκα εἰς τὰ τελωνεῖα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Τὸ ἀντίθετον θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι...

§177ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§178ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἂς τὴν ζητήσουν καὶ ἄλλοι, μόνον ὁ Δημητριάδης τὴν ζητεῖ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσοι τὴν ζητοῦν; (ἐγείρονται περὶ τοὺς 15). Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§180ΤΙΝΕΣ. Τί εἴπατε, κύριε πρόεδρε;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν λέγουσι ναὶ, καὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ἐνταῦθα ἐγένετο ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Κανελλοπούλου καὶ Στράτου.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο παραδεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως διὰ ψήφων 64 κατὰ 45. — Ὁ κύριος Δημητριάδης κατέθεσε τροπολογίαν....

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἀφοῦ ἡ Βουλὴ......

§184ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αὔριον.

§185ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν, νὰ τελειώσωμεν (θόρυβος).

§186ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, κ. Πρόεδρε, νὰ τελειώσωμεν.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ διὰ τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας, βεβαίως.....

§188ΤΙΝΕΣ. Ὄχι τῆς Μεσσηνίας.

§189ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα τῆς Μεσσηνίας.

§190ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν ἀρχὴν παραδέχθημεν μόνον.

§191Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἀρχῆς· διότι ὁ ὑπουργὸς εἶπε μόνον τὴν ἀρχὴν θὰ ψηφίσωμεν· διότι εἰς τὰ καθέκαστα ἔχει νὰ προτείνῃ τροπολογίαν (θόρυβος).

§192ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι, ἀφοῦ παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταστρέψῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἀναλογίαν μεταξὺ τοῦ φόρου, ὅστις θέλει ἐπιβληθῆ εἰς τὰ συκόδενδρα καὶ τοῦ φόρου ὁ ὁποῖος θὰ πληρώνεται εἰς τὸ Τελωνεῖον. Ἐὰν παρατηρήσητε τὸν φορολογικὸν νόμον, θέλετε ἰδεῖ ὅτι διὰ τὰ ἐξερχόμενα σῦκα προσδιορίζεται κατὰ καντάριον φόρος μία δραχμὴ καὶ πέντε λεπτὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 7%. Ἐπειδὴ δὲ πρέπει νὰ πληρώνωσι πρὸς 10% πρέπει νὰ προσδιορισθῇ μία δραχμὴ καὶ 50 λεπτὰ κατὰ καντάριον καὶ ὄχι μία καὶ 20 ὡς προτείνεται.

§193ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα τὸ παραδεχόμεθα, δὲν ἀντιλέγομεν, ἐμπρὸς, παρακάτω.

§194Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι ὅταν ψηφίζωμεν φόρους πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀρχὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος· ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἡ πρὸ ὀλίγου ἐκδοθεῖσα, ἀνεχώρησε μόνον ἀπὸ τὴν σκέψιν τοῦ ὅτι μεγάλαι καταπιέσεις καὶ καταθλίψεις ἔλαβον χώραν εἰς τὴν ἐκτίμησιν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐλθοῦσα ἡ Βουλὴ εἰς ἀπαλλαγὴν τῶν φορολογουμένων ἀπὸ τὰς καταθλίψεις ταύτας, παρεδέχθη, ὥστε τὰ σῦκα νὰ φορολογῶνται εἰς τὸ Τελωνεῖον. Ἐννοεῖτε, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν δικαιοσύνην της καὶ εἰς τὰ ἄλλα εἴδη τῶν ἐκτιμήσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων συμβαίνουν ἄπειροι καταχρήσεις καὶ καταπιέσεις. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἥτις δὲν ἐννοεῖ νὰ καθιερώσῃ προνόμια, δὲν θέλει ἀρνηθῆ τὴν δικαιοσύνην της καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου. Ἐν συντόμῳ, κύριοι, εἶπον πρὸ ὀλίγου ὁποῖαι καταθλίψεις καὶ καταπιέσεις λαμβάνουσι χώραν εἰς τὴν ἐκτίμησιν, ἥτις γίνεται εἰς τοὺς καπνοὺς, εἰς τὰ κρομμύδια καὶ τόσα ἄλλα εἴδη ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ φορολογικὸς νόμος ἀπῄτησε τὴν ἐκτίμησιν (θόρυβος). Τώρα ἀφοῦ καὶ εἰς τὰ προϊόντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ὑπέβαλεν εἰς τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν, λαμβάνουν χώραν αἱ αὐταὶ καταθλίψεις καὶ καταπιέσεις καὶ περισσότεραι, ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθητε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν φορολογίαν τῶν σύκων; ἀλλὰ δύνασθε νὰ μοὶ εἴπετε: καὶ πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον εἰς τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται ἐντὸς τοῦ κράτους, καὶ δὲν ἐξέρχονται ἐκτὸς αὐτοῦ· ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὁ φόβος αὐτὸς ἐκλείπει, ὅταν θέσωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ὅτι θέλουν φορολογοῦνται εἴτε κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, εἴτε κατὰ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν ἐκ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς των. Λοιπὸν ὅταν θέσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν ὁ φόβος ἐκλείπει. Ἀλλὰ ἔρχεται τὸ ἄλλο, ὅτι ἐν μέρει καταναλίσκονται· ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι καὶ τὰ σῦκα καταναλίσκονται ἐν μέρει, διότι εἶναι φαγώσιμον πρᾶγμα καὶ τρώγονται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰ κρομμύδια, διότι ἀπὸ ταῦτα δὲν τρώγεται παρὰ ἓν μικρὸν μόνον μέρος· λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἂν θέσετε αὐτὴν τὴν διάταξιν «κατὰ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν ἐκ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς των» ἰδοὺ ὁ φόβος ὅτι ἐξέλιπε· διότι ὅλα αὐτὰ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν τινὰ, μεταφέρονται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον· μικρὰ δὲ εἶναι ἡ ζημία τοῦ δημοσίου, ἐνῷ ἡ καταπίεσις τοῦ φορολογουμένου θὰ ᾖναι μεγίστη. Μάλιστα συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι δὲν ἐλαύνομαι εἰς τὴν πρότασίν μου αὐτὴν ἐκ πείσματος, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. «Ἡ περὶ τῶν σύκων παραδεχθεῖσα τροπολογία ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη τῶν κατὰ στρέμμα καὶ δι’ ἐκτιμήσεως φορολογουμένων προϊόντων· ἑπομένως ὁ φόρος αὐτῶν θέλει πληρώνεσθαι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ κατὰ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν.»

§195ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ διὰ νὰ ἐννοήσω, ἐπειδὴ δὲν εἴχετε τὴν καλοσύνην νὰ φέρετε ἐκ τῶν προτέρων αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, νὰ μᾶς δώσητε μίαν διασάφησιν· περὶ μόνον τοῦ ἐγγείου φόρου πρόκειται ἢ καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας;

§196Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι ὑπουργοί· ἐπειδὴ, σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ καιρὸς νὰ ἀποδειχθῶσιν αὐτὰ τὰ πράγματα, νὰ ἀναβάλωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον διὰ τὴν αὔριον.

§197ΤΙΝΕΣ. Νὰ τελειώσωμεν.

§198Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν θέλετε τώρα, σᾶς παρακαλῶ ...

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀναβολὴ νὰ λείψῃ.

§200Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ καταλαμβάνω ἤδη· ἀφοῦ ἐκάματε τὴν δουλιάν σας εἰς τὰ σῦκα, δὲν σᾶς νοιάζει διὰ τοὺς ἄλλους. — Λοιπὸν λέγω ὅτι, ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία διάκρισις μεταξὺ ἐθνικοϊδιοκτήτων καὶ ἰδιοκτήτων, ἐννοεῖται ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ διάκρισις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ· πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον δι’ αὔριον· ἄλλως τε, ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν, θὰ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν: τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τὰ σῦκα νὰ ἐπεκτανθῇ καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα τὰ κατὰ στρέμμα φορολογούμενα.

§201ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτελείωσεν ἡ πρώτη τροπολογία.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτελείωσε (θόρυβος).

§203ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅσοι, κύριοι, λέγουσιν ὅτι παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ ἤλθομεν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἔχουσι λάθος· αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ἡ ἀρχὴ ἐσυζητήθη, καὶ ἡ ἀρχὴ παρεδέχθη, καὶ κατόπιν ὁ ὑπουργὸς ἦλθε καὶ ἐξέφρασε μίαν γνώμην ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§204ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀνεγνώσθη καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο τροπολογία.

§205ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχετε λάθος.

§206Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγὼ ὡμίλησα, καμμία ψηφοφορία δὲν ἐγένετο.

§207ΛΑΠΑΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§208ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ εἶχον ὑπομονὴν νὰ σᾶς ἀκούσω, ἔχετε καὶ σεῖς τὴν ὑπομονὴν νὰ μᾶς ἀκούσετε, προνόμια μὴ ζητεῖτε. Λέγετε ὅτι παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἡμεῖς ἀνθιστάμεθα· θὰ μᾶς τὸ ἀποφασίσῃ ὁ Πρόεδρος, τὰ πρακτικά.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀφήσατε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν· κατ’ ἀρχὴν ἐσυζητήθη ἡ τροπολογία καὶ ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν καὶ γένετο παραδεκτὴ ἡ ἀρχή· ὕστερον ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν συνεφώνησε μὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας ἐπιφέρων........

§210ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν συμφωνεῖ.

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ποσὸν ἀνάλογον.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ συνεφώνησεν ἡ Βουλὴ (θόρυβος). — Διάφοροι βουλευταὶ κατέθεσαν τροπολογίαν σχέσιν ἔχουσαν μετὰ τοῦ 1 ἄρθρου εἰς περίστασιν καθ’ ἣν........

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλομεν νὰ μάθωμεν ἂν παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον ναὶ ἢ ὄχι.

§214Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐγένετο καμμία ψηφοφορία. Ὅταν εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀναλογία εἰς τὸν φόρον καὶ παρεδέχθη ὡς ποσὸν τὴν 1 καὶ 50/00, οἱ ἄλλοι εἶπον πολὺ καλά· δὲν ἔγεινε καμμία ψηφοφορία.

§215ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ νὰ ἴδετε, ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ 1 ἄρθρον (θόρυβος) ἐπικαλοῦμαι καὶ αὐτὸ, ὅτι τινὲς μὲν ἔλεγον ὅτι ἀφορᾷ τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας, ἄλλοι ἀντέτεινον.

§216ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§217ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι σεῖς δὲν λέγετε τὴν ἀλήθειαν (θόρυβος), καὶ μόλον τοῦτο μὲ τὰς φωνὰς δὲν θὰ κατέλθω ποτὲ αὐτὸ τὸ βῆμα.

§218ΤΙΝΕΣ. Ἠμπορεῖς νὰ φιλονεικῇς ὅταν θέλεις (θόρυβος).

§219ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, πρόκειται νὰ νομοθετήσητε περὶ τῶν σύκων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βεβαίως ἐκ τῶν προϊόντων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ ἔθνος δίδουσι μεγάλην ζωὴν, ἀφίνετε δὲ ἄλλα προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολλοῦ λόγου σπουδαιότερα ἀπὸ αὐτὰ, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσιν ἴσως μεγαλειτέραν ὠφέλειαν εἰς τὸ ἔθνος. Ὁ κ. βουλευτὴς Καρύστου, ὅταν ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου, ὡμίλησεν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς τροπολογίας, καὶ εἶπεν, ὅτι θέλει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὰ ἄλλα προϊόντα, περὶ τῶν ὁποίων ἐλάλησεν· ἐὰν τοῦτο γίνῃ, τότε θέλει δώσει τὴν ψῆφόν του ὑπὲρ αὐτῆς. Σκοπεύων δὲ νὰ ζητήσω τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ συστήματος ἐπὶ ἑνὸς προϊόντος, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλω νὰ εἴπω προηγουμένως ποῖα αἴτια μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ζητήσω καὶ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος τὴν μεταβολήν. Τὸ προϊόν αὐτὸ, κύριοι, εἶναι ὁ καπνὸς (θόρυβος)· διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν γεωργὸν τῶν καπνῶν ἀπὸ τὴν καταπίεσιν, τὴν ὁποίαν πάσχει, καὶ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ δεινά του (θόρυβος). Λοιπὸν ἀποφασίσατε νὰ προστατεύσητε τὰ συμφέροντα τοῦ γεωργοῦ· ἀποφασίσατε νὰ εἰσάξητε νέον σύστημα, πρέπει νὰ δώσητε προσοχὴν εἰς τὰ σπουδαιότερα καὶ ὄχι εἰς τὰ ἐπουσιώδη.

§220ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. «Καὶ τοῦτο ποιεῖν, κἀκεῖνο μὴ ἀφιέναι.»

§221ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον.

§222ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι εἶσθε εἰς ἀπάτην· ὑμεῖς νομίζετε, ὅτι τὸ γενικὸν μέτρον θὰ συζητηθῇ, καὶ δὲν εἶναι ἔτσι· τώρα πρόκειται περὶ τῶν συκῶν· ἔπειτα ἀφοῦ τελειώσῃ τοῦτο, ἠμποροῦν τὰ ἄλλα νὰ προστεθοῦν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου.

§223ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὰ ἐγὼ θέλω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τῆς τροπολογίας πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις. Ἐκεῖ, ὅπου λέγει «συκοδένδρων» νὰ προστεθῇ «καὶ καπνῶν». Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἔχετε ἄδικον, καὶ θέλετε μὲ τὴν βίαν νὰ μοὶ ἐπιβάλητε τὴν θέλησίν σας. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ καπνὸς δὲν καταναλίσκεται ἐν τῷ τόπῳ, ἀλλ’ ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ῥητῶς νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, νὰ προσθέσῃ καὶ τὸν καπνόν. Πῶς δὲ ὁ Κ. ὑπουργὸς θὰ ἠξεύρῃ τὰ προικοϊδιόκτητα, τὰ ἐθνικὰ, τὰ ἰδιόκτητα, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, διότι ἔχει καθῆκον. Καθ’ ὃν τρόπον τὸ εὑρίσκει εἰς Καλάμας, εἰς Ἠλείαν διὰ τὰ σῦκα, ἀπαραλλάκτως θὰ μάθῃ, πῶς νὰ ἀνεύρῃ τοὺς καπνούς. Ἐκτὸς τούτου ὅμως μὲ ἔφερεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἐδῶ νὰ εἴπω δύω λέξεις ὡς πρὸς ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς κατέστρεψε τὸν καπνὸν, καὶ μὴ μὲ θεωρήσητε πάλιν ὡς μὴ γνωρίζοντα τὶ λέγω· θά μοὶ εἴπῃς, Κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἀφορᾷ τὸ δασμολόγιον καὶ ἐδῶ συζητοῦμεν τὸν φορολογικὸν νόμον.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ τὸ εἴπω ἐγώ.

§225ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι· διότι ἀφορᾷ τὸν φορολογικὸν νόμον. — Ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν ἓν διάταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ τελωνιακὸν δικαίωμα τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐρχομένου καπνοῦ κατεβιβάσθη· εἰσέῤῥευσαν λοιπὸν τὰ καπνὰ τῆς Τουρκίας εἰς τοὺς λιμένας μας, ἐγέμισαν αἱ ἀποθῆκαι τῶν καταστημάτων, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ προϊόν αὐτὸ δὲν ἐζητήθη παντάπασιν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι παρὼν, πρὶν ἔλθῃ ὑπουργὸς, τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἄλλοτε ἐξέδωκεν αὐτὸ τὸ διάταγμα, καὶ μοὶ εἶπε πολλοὺς καὶ σπουδαίους λόγους. Δὲν ἔχω ἀφορμὴν νὰ ἦμαι ἐναντίος τῶν λόγων αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων κρίνω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα, ἦσαν φροῦδοι, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ διάταγμα αὐτὸ ἀντὶ εὐεργεσίας ἦτο πρόξενον δυστυχίας διὰ τὴν Ἑλλάδα. Δύω ἔτη ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος αὐτοῦ δὲν ἦλθε κανεὶς νὰ ζητήσῃ τὰ καπνά μας. Καὶ γελᾶτε, Κ. ὑπουργὲ, διότι ὁμιλῶ ἐν γνώσει; εἶναι πλήρεις αἱ ἀποθῆκαί μας, δὲν ἔχομεν ν’ ἀγοράσωμεν ἄρτον καὶ ἔχομεν καπνὸν, ἐνῷ πρὸ τοῦ διατάγματος αὐτοῦ εἴχομεν πάντοτε πλῆθος ἀγοραστάς. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ διάταγμα ἀφορᾷ τὸ δασμολόγιον καὶ τὰ τελωνεῖα, ἐγὼ ὅμως λέγω, ὅτι ἀφοῦ εἶναι φόρος, ἠμπορῶ νὰ θέσω εἰδικὴν διάταξιν εἰς τὸν νόμον νὰ καταργήσω αὐτὴν τὴν διάταξιν. Διατὶ τὸ λέγω; διότι δὲν ἔχω τὸν καιρὸν νὰ φέρω συζήτησιν εἰς τὸ διάταγμα καὶ δι’ ἑνὸς νόμου τρὶς συζητουμένου νὰ τὸ καταργήσω. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας νὰ προστεθῇ πρῶτον ῥητῶς ἡ ἐξαίρεσις τοῦ καπνοῦ καὶ δεύτερον νὰ καταργήσῃ ἡ Βουλὴ τὸ διάταγμα αὐτό.

§226ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶπον καὶ πάλιν λέγω, ὅτι ἐνόμισα, ὅτι οἱ κύριοι ἀντιτείνουν πῶς δὲν ἐτελείωσε τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον τὸ ἐψηφίσαμεν· διότι ἔλεγεν «ἀντὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ῥιζῶν»· τώρα θὰ συζητήσωμεν τὸ ἐπίλοιπον ἄρθρον τοῦ νόμου καὶ ἐκεῖ θὰ ἔλθουν καὶ αἱ ἄλλαι τροπολογίαι. Ὅταν ὅμως ὁ φίλος μου Κ. Τσιριμῶκος ἔρχεται καὶ μᾶς παρουσιάζῃ τοὺς ἰσχυρισμούς του ὑπὲρ τοῦ τελωνιακοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, τότε κ’ ἐγὼ θὰ τοῦ εἴπω ὅτι μόνος του μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι καπνὸς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἐξέρχεται· διότι τὶ εἶπεν; ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχηται ξένος καπνὸς, νὰ ἦναι εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ ἠξεύρω μάλιστα, ὅτι πάντοτε ὁ καλλίτερος καπνὸς εἶναι τοῦ Βώλου, βλέπω, ὅτι εἶναι εἰς μεγάλην τιμὴν ἐδῶ ὁ καπνὸς ἐκεῖνος καὶ τὸν ἐπαινοῦν ἐκεῖνοι ποῦ πίνουν, ἐγὼ δὲν πίνω κατ’ εὐτυχίαν ἢ κατὰ δυστυχίαν, βλέπω νὰ παραπονῆται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ νὰ βάλῃ δασμὸν εὔκολον εἰς τὸ νὰ ἔρχωνται ξένα καπνὰ καὶ δὲν πωλεῖται ἐντὸς τοῦ Κράτους ὁ καπνὸς τῆς ἐπαρχίας του. Μὲ τοῦτο λοιπὸν λέγει μόνος του, ὅτι ὁ καπνὸς καταναλίσκεται ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ θέλει νὰ ἐλαττωθῇ ἡ εἴσοδος τῶν ξένων καπνῶν διὰ νὰ πωλῆται ἀκριβά. Λοιπὸν τὸ νὰ λέγῃ νὰ φορολογῆται εἰς τὰ τελωνεῖα εἶναι ὡσὰν νὰ λέγῃ νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἀφορολόγητον. Ὡς πρὸς δὲ τὰ τοῦ Κ. Δημητριάδου ἐγὼ νομίζω αὐτὰ, ὅτι εἶναι ἀσυδοσία. Ἡμεῖς τὴν σταφίδα μας καὶ τὰ σῦκά μας τὰ ἐξάγομεν ὅλα εἰς τὸ ἐξωτερικόν· δὲν εἶδον ὅμως ποτὲ τὰ πράσα τῆς Καρυστίας ἢ τὰ σέλινα νὰ πᾶνε εἰς καμμίαν ἀγορὰν τῆς Εὐρώπης. Θέλει ν’ ἀφήσωμεν ἀφορολόγητα τὰ εἴδη αὐτά; ἔπρεπε νὰ τὰ συλλογισθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§227Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν πρότασιν ὑπαγωγῆς καὶ τῆς σταφίδος καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ καὶ αὐτό.

§228ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ προηγουμένως διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βαδίσωμεν τακτικά· θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν πρότασιν περὶ σύκων, ἢ πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ τῶν καπνῶν;

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε καὶ περὶ τῶν καπνῶν.

§230ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πρό τινος καιροῦ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ὑμετέραν ἐπιψήφισιν πρότασιν νόμου, σκοπὸν ἔχουσαν τῶν μὲν γεωργῶν τὴν ἔντιμον κλάσιν, αὐτὴν τὴν ἐργατικὴν μέλισσαν, ν’ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ καταπιέσεις, ἀπὸ πλείστους κηφῆνας καὶ νὰ λύσῃ τὰς χεῖρας αὐτῶν εἰς τὰς ἐνεργείας των, ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Καὶ ἐπικαλοῦμαι, κύριοι, τὴν προσοχήν σας, δὲν θέλω παραλείψει τίποτε ἐκ τῶν προτάσεών μου χωρὶς νὰ τὸ δικαιολογήσω, χωρὶς νὰ τὸ ὑποστηρίξω μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ὁ φορολογικὸς νόμος εἶναι, κύριοι, τὸ σπουδαιότερον τῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ὁ βουλευτὴς νὰ ἐκπληρώσῃ· διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ φεισθῶμεν κόπου πρὸς ἐκτενῆ συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐνδιαφέροντος τὰ μάλιστα τὸν λαόν. Ὅλαι, κύριοι βουλευταί, αἱ πατριωτικαὶ Κυβερνήσεις ἐκτιμῶσαι τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τῶν λαῶν, παρέσχον ἀείποτε προστασίαν καὶ συνδρομὴν ἰδίως εἰς τὰ προϊόντα ἐκεῖνα, ὅσα ὄντα ἐξωτερικῆς χρήσεως ἐξάγονται ἐκ τῆς ἐπικρατείας καὶ δι’ αὑτοῦ τοῦ τρόπου εἰσάγουν τῳόντι ἀληθῆ καὶ ἀνεξάντλητον πλοῦτον. Ἡ Ἑλλὰς δυστυχῶς, ὡς ἀρτισύστατον ἔθνος, βεβαίως δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὰ γεγηρακότα καὶ ἀνεπτυγμένα ἔθνη, ὡς πρὸς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὰς τέχνας· καὶ μόνον, μόνον ἔχει προϊόντα ἡ γεωργία, καὶ εἰς αὐτὴν πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ οἱ πολῖται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὅλην τὴν προσοχήν· ἡ δὲ Κυβέρνησις ἰδίως νὰ ἀφιερώσῃ ὅλην αὑτῆς τὴν μέριμναν, ὥστε ν’ ἀναπτυχθῇ ὁ κλάδος αὐτὸς πρῶτον, ἡ μήτηρ τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῆς βιομηχανίας. Μεταξὺ κύριοι, τῶν σπουδαίων προϊόντων τῆς Ἑλλάδος λογίζεται καὶ ὁ καπνὸς ὁ παραγόμενος ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας Ἄργους καὶ Ναυπλίας· ἀναβαίνει, κύριοι, τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου· καὶ ἂν δὲν ἀπήντα προσκόμματα κατὰ τὴν καλλιέργειαν, ἕνεκα τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας ὡς θέλω ἀποδείξει κατωτέρω τὰ ὁποῖα σκοπὸν ἔχει ὁ προταθεὶς νόμος νὰ ἄρῃ, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἤθελε φθάσει εἰς δύω καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμύρια. Εἶναι δὲ ὅλως διόλου ἐξωτερικῆς χρήσεως αὐτὸ τὸ προϊὸν καὶ θέλω σᾶς δώσει τὸν λόγον. Ἐπίσης αἱ ἐπαρχίαι αὗται καλλιεργοῦσι καὶ ἓν ἄλλο προϊὸν τὸ λεγόμενον κύμινον. Βεβαίως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν δὲν γνωρίζετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, οὔτε τὴν χρῆσιν αὐτοῦ· εἶναι ὅλως διόλου ἐξωτερικῆς χρήσεως· ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ προϊὸν εἶναι ἀξίας μεγάλης, δὲν ἀνεπτύχθη ὅμως τόσον, διότι ἀπαντᾷ πολλὰς δυσχερείας κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς φορολογίας, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ γεωργοὶ πρό τινος δὲν τὸ ἐπιμελοῦνται. Ἀνάγκη λοιπὸν, κύριοι, νὰ μεταβληθῇ τοὐλάχιστον ὁ τρόπος τῆς φορολογίας δι’ αὐτὰ τὰ δύω προϊόντα, ὡς πρὸς τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Δὲν ἀνήκω εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν διὰ νὰ γνωρίζω, ὥστε νὰ δικαιολογήσω καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας· ἐπιφυλάττομαι ν’ ἀκούσω καὶ νὰ ὑποστηρίξω αὐτάς.

§231ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐπαρχίας σκεπτόμεθα;

§232ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Μάθετε, Κ. Παπαμιχαλόπουλε, ὅτι τὸ μόνον καλὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ ἀντιπροσωπεία εἶναι, ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς διακοινώνει εἰς τὸ Σῶμα τὰς ἰδίας περιστάσεις καὶ ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας του ὅπως θεραπευθῶσι καὶ τοιουτοτρόπως βελτιοῦται καὶ προάγεται τὸ ἔθνος. Δὲν ἠμπορῶ ἐγὼ νὰ γνωρίζω τί γίνεται εἰς τὴν Κέρκυραν· ποίαν ἀνάγκην ἔχει ὁ βουλευτὴς Κερκύρας θὰ μὲ φωτίσῃ· ὁ βουλευτὴς Κερκύρας π. χ. θὰ προτείνῃ ἕνα νόμον κ’ ἐγὼ θὰ τὸν συντρέξω, πειθόμενος διὰ τὸ ὠφέλιμον καὶ ἀναγκαῖον αὐτοῦ.

§233ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ φέρῃ καθένας πρότασιν νὰ μὴ δίδῃ ἡ ἐπαρχία του φόρους διὰ νὰ τελειώσῃ.

§234ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ὄχι θὰ σᾶς ἀποδείξω μὲ τὴν γλῶσσαν τῶν ἀριθμῶν, ὅτι θὰ δώσῃ περισσότερα.

§235ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§236ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ὄχι, κύριοι, μοὶ ἔδωκε τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἔθνος τὸν λόγον, οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ διακόψῃ, πρέπει νὰ μὴ διακόψωμεν προκειμένου περὶ φόρων. Λοιπὸν ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ τρόπος τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων τούτων. Ὀφείλω δὲ πρὸς τοῦτο νὰ σᾶς φέρω τοὺς λόγους καὶ τὰς ἀποδείξεις (θόρυβος)· ἀκούσατε, κύριοι· ἔχετε ὑπομονὴν, πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν τοὺς ἱδρῶτας τοῦ πτωχοῦ καὶ δὲν ἔχετε ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε αὐτόν; Ὅθεν ὡς πρὸς τὸν καπνὸν φέρω πρῶτον τὸν λόγον· ἀκούσατε.

§237ΤΙΝΕΣ. Μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Τσιριμῶκος.

§238ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, δὲν σᾶς εἶπε τίποτε ὁ Κ. Τσιριμῶκος, διότι διατελέσας ἐπὶ πενταετίαν δήμαρχος εἶδον τὶ παθαίνει ὁ φορολογούμενος. Λοιπὸν ὁ καπνὸς φορολογεῖται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον.

§239Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, εἰπέτε νὰ μὴ καπνίζουν, διότι ἐγεμίσαμεν ἀπὸ καπνόν.

§240ΤΙΝΕΣ. Μὰ περὶ καπνοῦ πρόκειται.

§241ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Πρῶτον ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ προσδιορίζεται ἀπὸ ἐκτιμητάς· ἀλλ’ οἱ κύριοι οὗτοι κατὰ τὰς συμπαθείας των τοὺς μὲν ἐλαφρύνουν ὁλοτελῶς μὲ ζημίαν τοῦ δημοσίου, τοὺς δὲ ἐπιβαρύνουν, ἀδικοῦντες αὐτοὺς ὑπερβαλλόντως ὡς ἀνήκοντας εἰς τὴν ἀντίθετον φατρίαν· καὶ εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι ὡς ἄνθρωποι ἔχουσι τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας των· ἰδοὺ ὁ πρῶτος λόγος. Δεύτερος λόγος· ὁ φορολογούμενος ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἀγροῦ του κατὰ τον Ἰούνιον ἢ κατὰ τὸν Ἰούλιον· ἀλλὰ τι συμβαίνει, κύριοι, ἐνδέχεται ἕνεκα ἀνυδρίας, ἕνεκα ἄλλων περιστάσεων ἀτμοσφαιρικῶν, νὰ μὴ ἐπιτύχῃ ἢ νὰ μὴ ἀναπτυχθῇ τὸ φυτὸν, νὰ ἐνσκήψῃ ἀκρὶς καὶ νὰ καταστρέψῃ τὸν καπνὸν, καίτοι ἀναπτυχθέντα, κατὰ δὲ τοῦ φθινοπώρου τὰς ἀρχὰς, τὸν Σεπτέμβριον, ἐπερχομένων τῶν βροχῶν ἀναπτύσσεται μὲν αὐτὸ τὸ φυτὸν, ἀλλ’ οὐδεμίαν ὠφέλειαν παρέχει, διότι τότε τὸ φύλλον του εἶναι ἄχρηστον, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποξηρανθῇ, ὥστε, ἐὰν ὁ φορολογούμενος κάμῃ τὴν δήλωσίν του μ’ ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκουσθῇ, θὰ πληρώσῃ. Ἐὰν παραλείψῃ νὰ δηλώσῃ ὁ γεωργὸς τὸν τοιοῦτον ἀποτυχόντα ἀγρὸν, ὁ πραγματογνώμων διερχόμενος καὶ βλέπων ἐντὸς τοῦ ἀγροῦ στελέχη φυτοῦ, χαρακτηρίζει διὰ πρωτοκόλλου αὐτὸν, ὡς μὴ δηλωθέντα, καὶ δυνάμει τούτου ὄχι μόνον τὸν φόρον πληρόνει ἀνυπάρκτου προϊόντος, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀναθεωρήσεως Τρίτον, κύριοι, πολλάκις καὶ συνήθως συμβαίνει, ὥστε οἱ ἴδιοι ἰδιοκτῆται δὲν καλλιεργοῦν τοὺς ἀγρούς των, τοὺς δίδουν εἰς γεωργοὺς καὶ οἱ γεωργοὶ δηλόνουν αὐτούς· ὁ ἀναθεωρητὴς ὅμως διερχόμενος πληροφορεῖται, ὅτι ὁ ἀγρὸς, εἶναι τοῦ Κώστα ἢ Παύλου, ὁ Κώστας, ὁ Παῦλος δὲν ἐδήλωσεν, ἐδήλωσεν ὅμως ὁ γεωργὸς, οὐχ ἧττον συντάσσεται πρωτόκολλον, καὶ ὑποχρεόνεται νὰ πληρώσῃ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ὁ γεωργός. Ὅσα δὲ καὶ ἂν μεταχειρισθοῦν μέσα κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου εἶναι ἀνίσχυρα, διότι τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἀπρόσβλητον. Τέταρτον, κύριοι, καὶ τὸ χείριστον πάντων εἶναι τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον κατέστρεψε τοὺς ἰδιοκτήτας. Διορίζονται πραγματογνώμονες ν’ ἀναθεωρήσουν τὰ δηλωθέντα καὶ τὰ μὴ δηλωθέντα καπνά. Οἱ τίμιοι γεωργοὶ δηλόνουν τὰς ἐκτάσεις των, οἱ δόλιοι ὅμως, οἱ αἰσχροί, οἱ θέλοντες νὰ καταχρασθῶσι τὸν δημόσιον πλοῦτον, δὲν δηλόνουν· ἀλλ’ οἱ μὲν εἰλικρινεῖς δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀνάγκην νὰ προστρέξουν εἰς τοὺς πραγματογνώμονας νὰ τοὺς ἐξαγοράσουν· ἐξεναντίας δὲ οἱ μὴ δηλώσαντες, δωροδοκοῦν τοὺς πραγματογνώμονας· συμβαίνει πάντοτε οἱ πρῶτοι νὰ ἐπιβαρύνωνται καὶ οἱ τελευταῖοι νὰ ἀπαλλάσσωνται εἰς βάρος τῶν πρώτων· διότι οἱ πραγματογνώμονες διὰ νὰ καλύψωσι τοὺς μὴ δηλώσαντας καὶ δωροδοκήσαντας ἐπιβαρύνουσι τοὺς εἰλικρινεῖς κατ’ ἀνάγκην διὰ νὰ δώσωσιν ἐπωφελὲς ἀποτέλεσμα εἰς τὸν ἔφορον. Λοιπὸν αὐτὰ εἶναι τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν τῶν καπνῶν. Ἤδη μεταβαίνω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κιμήνου, κύριοι· πῶς φορολογεῖται; (θόρυβος) Σᾶς ἱκετεύω κύριοι βουλευταὶ, ἀκούσατέ με, ὀλίγα ἀκόμη θὰ σᾶς εἴπω καὶ τελειόνω. Τὸ κίμηνον εἶναι ὅλωςδιόλου ἐξωτερικῆς χρήσεως, ἰδοὺ πῶς καλλιεργεῖται· εἶναι ἀρωματικὸς καρπὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτιμᾶται, ἀλλὰ συλλέγεται ἀπὸ καιρὸν εἰς καιρὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς ἐν εὐκολίᾳ καὶ ἀσφαλείᾳ τοῦ γεωργοῦ καθὼς καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, καὶ ζημιώνονται ἢ οἱ ἐνοικιασταὶ ἢ οἱ φορολογούμενοι. Τὸ προϊὸν τοῦτο τῆς ἐξωτερικῆς χρήσεως εἶναι καλὸν, εἶναι δίκαιον νὰ φορολογῆται εἰς τὰ τελωνεῖα· ἴσως ὁ Κ. ὑπουργὸς ἀντιλέξει, πολὺ καλὰ ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ τὸ μέτρον σου διὰ τὴν φορολογίαν ἀμφοτέρων τῶν προϊόντων, ἀλλ’ εἶναι αἱ ἑξῆς δυσκολίαι, ὅτι θὰ ᾖναι καὶ ἐθνικὰ, κ’ ἑπομένως πῶς θὰ διακριθῇ τοῦτο· τὸν παραπέμπω εἰς τὰ βαμβάκια, πῶς γίνεται ἐκεῖ Κ. ὑπουργέ; ὁ ἔγγειος φόρος ἀποδίδεται εἰς τὰ τελωνεῖα, δὲν εἶναι ἀφορολόγητον τὸ βαμβάκι. Λοιπὸν, καθὼς τὸ βαμβάκι φορολογεῖται εἰς τὰ τελωνεῖα, μολονότι σπείρεται καὶ εἰς ἐθνικὰς γαίας, τοιουτοτρόπως ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰ καπνὰ· νὰ δηλόνουν οἱ φυτεύσαντες εἰς ἐθνικὰς γαίας καπνοὺς, μὅλον ὅτι δὲν τὸ δέχομαι τοῦτο· καθόσον ὑπάρχουν πολλὰ στρέμματα ἐθνικῆς γῆς εἰς τὴν Ἀργολίδα· ἐφέτος δύω ἢ τρεῖς γεωργοὶ εἶχον φυτεύσει ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς κατὰ τὰς γενομένας δηλώσεις καὶ τὰς ἀναθεωρήσεις. Τὰ Κρητικὰ γραμμάτια, τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, αἱ προικοδοτήσεις καὶ ἄλλα, ἐξήντλησαν αὐτὰ καὶ ἤθελεν εἶσθαι μωρὸς ὁ γεωργὸς, ὁ ὁποῖος κατέχει γῆν ἐθνικὴν νὰ μὴ πάρῃ μὲ 10 δραχμὰς Κρητικὸν γραμμάτιον νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ. Ἐπραγματοποίησαν ὅλα τὰ Κρητικὰ γραμμάτια καὶ δὲν ὑπάρχει ἐθνικὴ γῆ· ὥστε δὲν ὑπάρχει ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην οὐδεὶς λόγος ἰσχυρὸς νὰ μᾶς ἀποτρέψῃ τοῦ προτεινομένου μέτρου τῆς φορολογίας, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχουν 100, 200, ἢ 1000 στρέμματα ἐθνικῆς γῆς, οἱ κάτοχοι αὐτῆς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δηλόνουν ὅπως καὶ διὰ τὰ βαμβάκια. Θέλω δὲ νὰ σᾶς ἀποδείξω ἀκόμη, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας εἰς τὰ τελωνεῖα τὸ δημόσιον ὄχι μόνον δὲν θέλει ζημιωθῆ, ἀλλὰ θὰ κερδίσῃ καὶ 30%· θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω μὲ τὴν γλῶσσαν τῶν ἀριθμῶν. Ἰδοὺ ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ ἐφόρου, τοῦ ταμίου καὶ τοῦ τελωνείου τὰ δηλωθέντα τῶν δύω αὐτῶν ἐπαρχιῶν, καὶ μὴ δηλωθέντα καπνά· τὸ ποσὸν τὸ ἐξαχθὲν διὰ τοῦ τελωνείου. Ἰδοὺ, κύριοι, «Δῆμος Ἄργους...

§242ΤΙΝΕΣ. Πόσον εἶναι τὸ ὅλον;

§243ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ναυπλίας καὶ Ἄργους δραχ. 42,887 καὶ 95 τὸ ὅλον τοῦ βεβαιωθέντος φόρου, τὸ δὲ ἐξαχθὲν ποσὸν τοῦ καπνοῦ ἀναβαίνει εἰς 1,003, 48 ὀκάδας. Πόσον δὲ ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον κατὰ τὴν πρότασίν μου τοῦ νὰ πληρόνῃ 6 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ ὁ καπνός; ἤθελε εἰσπράξει 60 τόσας χιλιάδας· πόσας δὲ ἔλαβε; 42 χιλιάδας. Λοιπὸν τὸ σύστημά μου παρέχει καὶ αὔξησιν τοῦ φόρου ὑπὲρ τοῦ δημοσίου πλέον τῶν 30%. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς σωτηρίας τῶν γεωργῶν καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων ἔχει καὶ τὰ ἑξῆς πλεονεκτήματα, τὸ κέρδος νὰ μὴ πληρόνῃ τὸ δημόσιον ἔξοδα βεβαιώσεως, ἔχει τὸ κέρδος τοῦ νὰ μείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑψηλὴν θέσιν νὰ μὴ κινῇ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ φορολογουμένου διὰ τοῦ χωροφύλακος, διὰ τοῦ στρατιώτου νὰ τὸν σύρῃ εἰς τὰς φυλακὰς, ὅταν δὲν ἔχῃ νὰ πληρώσῃ· ἀλλὰ πληρόνεται ὁ φόρος εἰς τὸ τελωνεῖον, καὶ τὸ καλλίτερον πλεονέκτημα εἶναι, ὅτι δὲν θέλει μένει κἀνὲν καθυστέρημα. Ἐρωτήσατε ὁ ἔγγειος φόρος τοῦ σταφιδοκαρποῦ παρουσιάζει κανὲν ἔλλειμμα; διότι φορολογεῖται εἰς τὰ τελωνεῖα· φαντασθῆτε πόσα κέρδη ἔχει τὸ δημόσιον· ὁ Κ. Λυκοῦργος, ὁ φίλος μου ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ σταφὶς ἐξάγεται ὅλη, καὶ μὅλα ταῦτα τὸ δημόσιον εἰσπράττει περισσότερα, παρὰ ἐὰν ἐφορολόγει τὸν σταφιδοκαρπὸν ἄλλως πως. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ καπνὰ τῶν διαληφθεισῶν ἐπαρχιῶν δὲν παραδέχομαι ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἀξίαν λόγου· προκαλῶ πάντα νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ἐν τιμῇ, ἂν εἶδεν ἐδῶ καπνὸν ἀπὸ τὸ Ἄργος ἢ ἀπὸ τὸ Ναύπλιον· ἐρωτήσατε ὅλους τοὺς ἐνταῦθα καπνοπώλας καὶ θέλετε βεβαιωθῇ τὸ ἐναντίον, ὅτι δὲν γίνεται χρῆσις αὐτοῦ ἐσωτερικῶς ὡς κακῆς ποιότητος. Κύριοι, ὅλος ὁ καπνὸς ἐξάγεται διὰ τὴν Αἴγυπτον καὶ διὰ τὴν Εὐρώπην· δὲν ἐξοδεύεται ἐπιτοπίως ὅλως διόλου. Ἀλλὰ παραδέχομαι, κύριοι, ὅτι ἤθελεν ἐξοδευθῇ καὶ 50 καὶ 100 χιλιάδες ὀκάδες· οὐχ ἧττον ὅμως θέλει φορολογηθῆ κατὰ τὴν μεταφοράν· ἀλλ’ ἔστω ἂς ὑποθέσωμεν καὶ τὸ ἐναντίον ὑπάρχει ἀναλογία ὡς πρὸς τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ φορολογία εἰς τὰ τελωνεῖα; Λοιπὸν ἀφοῦ σᾶς ἀπέδειξα προφανέστατα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ προσκόμματα, ἅτινα ὑποφέρουσιν οἱ καπνοφυτευταὶ καὶ οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ κιμίνου, ἕνεκα τῶν ὁποίων οἱ γεωργοὶ προτιμῶσι νὰ μὴ καλλιεργῶσι τὰ προϊόντα ταῦτα διὰ νὰ ἀποφύγωσι τας καταπιέσεις καὶ τὸν κίνδυνον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φόρον χωρὶς νὰ ἐσοδεύσωσιν ὡς ἐκ τῆς πολλάκις συμβαινούσης ἀποτυχίας τοῦ προϊόντος· συνάμα δὲ σᾶς ἀπέδειξα καὶ τὰς ζημίας καὶ δυσχερείας τοῦ δημοσίου, καὶ ταῦτα κατὰ τὸ ὑφιστάμενον μεσαιωνικὸν σύστημα τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων τούτων· ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς ὠφελείας καὶ τὰ πλεονεκτήματα διὰ τῆς μεταβολῆς αὐτοῦ καὶ τῆς ἀντικαταστάσεώς του διὰ τοῦ παρ’ ἐμοῦ προταθέντος μέτρου ἐγγυωμένου τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα εἴς τε τοὺς φορολογουμένους καὶ εἰς τὸ φορολογοῦν δημόσιον· πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐπείσθητε πληρέστατα καὶ ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε τὸ μέτρον τοῦτο χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καὶ τῆς γεωργίας. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, Κύριοι, ὅτι οἱ γεωργοὶ θέλουν ἐπιδοθῆ μὲ ἐλευθερίαν καὶ εἰς εὐρυτέραν ἔκτασιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος προϊόντων, τὸ δὲ δημόσιον ὡς ἐκ τούτου θέλει εἰσπράξει ἀσφαλῶς πλειότερα. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅθεν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι θέλετε παραδεχθῆ τὴν πρότασίν μου ἀπαλλάσσοντες τρεῖς χιλιάδας γεωργικὰς οἰκογενείας ἀπὸ πολλὰ δεινά· ἄλλως θέλετε παραγνωρίσει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τῶν φορολογουμένων, καὶ θέλετε ἀδικήσει καὶ τὸ δημόσιον καὶ τόσας γεωργικὰς οἰκογενείας.

§244ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, αὔριον.

§245ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἐπιφυλάττομαι νὰ ἀνασκευάσω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Δημητριάδου.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥραν 6 Μ. Μ.)