1865.12.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 94

Τῆς 24 Δεκεμβρίου 1865.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 12 τῆς Μ. Τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ Ἀντιπρόεδρος Σ. Στεφανόπουλος.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἀπαρτίας, ἤρξατο ἡ Συνεδρίασις, ἀναγνωσθέντων τῶν πρακτικῶν τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Χθὲς, Κύριοι, δὲν ἀπεφασίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς, παρὰ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ποσόν.

§4ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐφέρθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφέρθη καὶ ἀπεῤῥίφθη.

§6ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί. Ὁ Κύριος Στράτος λέγει, ὅτι χθὲς δὲν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὅτι δὲν ἐγένετο δεκτὸν τὸ ποσὸν διὰ τὴν δαπάνην τῆς χωροφυλακῆς.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλα αὐτὰ ἐτελείωσαν.

§9Τ. ΠΛΕΣΣΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν δὲν ἐτελείωσε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὰ πρακτικά;

§11ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι οὔτε 20 βουλευταὶ, Κ. Πρόεδρε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξέλθουν οἱ βουλευταὶ ἀπὸ τὰ δωμάτια. Ὁρίσατε, Κύριε Στράτε· ἡ Βουλὴ εἶναι πλήρης.

§13ΣΤΡΑΤΟΣ. Χθὲς, Κύριοι, μεταξὺ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ἦτο ἡ τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη, ἥτις ἀπεῤῥίφθη. Κατόπιν ἔρχεται ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις παραδέχεται τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπιμισθίου εἰς τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ νὰ λαμβάνουν οἱ χωροφύλακες 4 δραχμὰς ἀντὶ 8, καὶ οἱ ἐνωμοτάρχαι 5 ἀντὶ 10.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα ἐτελείωσεν ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Μαυρομιχάλη, ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις· ἠρώτησα τὴν Βουλὴν ἀμέσως ὡς πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπέμεινε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασίς της, οὐχ ἧττον ἐγὼ ἠρώτησα, καὶ ὅλοι εἶπον, ὅτι ἀπεφασίσθη.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν τὸ κεφάλαιον ὅπου εἶναι σημειωμένον τὸ ποσὸν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι τὸ παραδέχεται.

§17ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐψηφοφορήσαμεν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν θεωρῇ περαιωμένην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§19ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι τόσον βέβαιον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν, καθ’ ὅσον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν φαίνεται ἡ κυρία δύναμις τῆς χωροφυλακῆς (θόρυβος). Ἐπιμένω νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ, μένει ὁ προϋπολογισμός.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ αἰσχρὸν νὰ καταβιβάσητε τὸν μισθόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Βότσαρης εἶπεν ὅτι οὔτε ἐλάττωσις δυνάμεως πρέπει νὰ γίνῃ (θόρυβος). Θὰ σᾶς ἐρωτήσω λοιπὸν, ἐὰν ἔχωσι καλῶς τὰ πρακτικά· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἔχουσι καλῶς τὰ πρακτικὰ, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§22Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ χθὲς, Κύριοι, κυκλοφορεῖ φήμη καθ’ ὅλην τὴν πόλιν, ὅτι ξενικὴ κατοχὴ πρόκειται νὰ καταλάβῃ τὴν πατρίδα μας· οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀναβῶ τὸ βῆμα, πιστεύω, ὅτι καὶ ὅλους ὑμᾶς διατηροῦσιν εἰς τὴν αὐτὴν ἀνησυχίαν, εἰς ἣν καὶ ἐμέ. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ νὰ προσδιορίσῃ ὡς ἡμέραν τὴν προσεχῆ δευτέραν, ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς αὐτὴ ἡ ἀπαισία εἴδησις καὶ ποῖα τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προὐκάλεσαν αὐτήν.

§23ΡΟΥΦΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει γνῶσιν καθ’ ὅλου. Ἤμην εἰς τὸ παλάτι τώρα, καὶ ὁ Βασιλεὺς μοὶ εἶπε νὰ διαψεύσω καὶ κοινοποιήσω εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἰδέαν περὶ τούτου, οὔτε πρόκειται τίποτε.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, εἶναι παρηγγελμένος νὰ διαψεύσῃ αὐτὴν τὴν εἴδησιν ἐπισήμως.

§25ΑΧΟΛΟΣ. Διὰ νὰ λείψωμεν ἀπ’ αὐτὰ, ἀπεφάσισα νὰ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ἀκόλουθα. Κάθε πότε μία πατζαβούρα τοῦ Τριεστιοῦ — δὲν ἠξεύρω πῶς τὴν λένε — Κλειὼ, νὰ καὶ ἔρχεται, ἐκεῖνο γίνεται, ἐκεῖνο γίνεται. Οἱ Ἕλληνες εἶναι σταθεροὶ, ἔχουν πατριωτισμὸν καὶ φιλοτιμίαν, περιστοιχοῦν τὸν βασιλέα τους. Ὁ Βασιλέας τους τοὺς διαβεβαιοῖ μὲ τὸν θετικώτερον τρόπον, ὅτι θὰ αὐξήσῃ τὸ βασίλειόν του, τὸ ὁποῖον ποθοῦμεν. Μὴ ξεπάζεσθε, μηδὲ δίδετε προσοχὴν εἰς αὐτά.

§26Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν διετάχθη νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος τῶν βοηθημάτων. Σκοπὸς τῆς τυπώσεως ἦτον, ἐὰν νομίμως καὶ δικαίως διενεμήθησαν τὰ χρήματα ταῦτα· παρετήρησα εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν, ὅτι μεροληπτικῶς ἐδόθησαν τὰ χρήματα καὶ ἀποκλειστικῶς, καὶ καταντοῦν συντάξεις μᾶλλον παρὰ βοηθήματα. Εἰς τὸν κατάλογον αὐτὸν παρετήρησα, εἶναι δύω ἀδελφοὶ Παπαδόπουλοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον 830 δραχμάς· εἶναι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ κάμωμεν συζήτησιν· διατυπώσατε μίαν ἐπερώτησιν.

§28Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ Παπαδόπουλοι αὐτοὶ εἶναι εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα τῶν Καλαμῶν, εἶναι κτηματίαι μεγάλοι, καὶ βλέπω, ὅτι κατὰ μῆνα ἐλάμβανον 100 δραχμάς. Δύω ἄλλοι Τζωρτζόπουλοι πατὴρ καὶ υἱὸς, ἔλαβον 545 δραχμάς· εἶναι ἐπίσης ἀπὸ τὰς Καλάμας καὶ εἶναι κτηματίαι καλοί· μακάρι νὰ εἶχα καὶ ἐγὼ τὰ κτήματά τους. Εἷς ἄλλος Καλικούρδης, ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνων 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἔλαβε καὶ βοηθήματα 150 δραχμάς. Εἷς ἄλλος Βρυώνης, ἐπίσης ἀπὸ τὰς Καλάμας, εἶναι 30 ἐτῶν μόλις καὶ εἶναι συνταξιοῦχος, καὶ εἶναι γραμματεὺς ἑνὸς ταμείου τῆς Κυπαρισσίας· ἐπληγώθη δὲν ἠξεύρω εἰς τὸ χέρι καὶ τοῦ ἔβγαλαν μίαν σύνταξιν 60 δραχμῶν· αὐτὸς ἔλαβεν εἰς ἓν κονδύλι 400 δραχμάς. Ὅλα αὐτὰ λοιπὸν, βλέπετε, ὅτι δὲν δίδονται πραγματικῶς εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ τὰ λαμβάνουν.

§29ΤΙΝΕΣ. Ἀφοῦ λαμβάνει καὶ ὁ Καμπούρογλους.

§30Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαμῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκας, καὶ δὲν λαμβάνουν. Ἀφοῦ αὐτὰ τὰ παιδιὰ εἶναι εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην, δὲν ἠξεύρω ἐὰν δὲν τοὺς ἐπλαστογράφησαν. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι μοιράζονται, ὅπως θέλουν πρὸς ὠφέλειαν ἐκείνου ὅπου τὰ δίδει· διότι πιθανὸν αὐτοὶ οἱ Παπαδόπουλοι νὰ μὴ τὰ ἔλαβον. Προτείνω ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ ὅλων αὐτῶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς μίαν ἄλλην ἡμέραν.

§32ΜΠΟΥΚΙΔΗΣ. Εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐζήτησα τὴν τύπωσιν τοῦ καταλόγου δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Βλέπω ἓν ὄνομα Βασίλειος Σταϊκόπουλος· ἐρωτῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ὄνομα; Νομίζω, ὅτι εἶναι εἷς ὑπάλληλος πρώτης τάξεως γραμματεὺς, καὶ ἂν δίδουν εἰς αὐτοὺς τὰ βοηθήματα, ἀλλοίμονον. Σήμερον ἐπῆγα εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ παρατηρήσω διὰ τὸν διορισμὸν ἑνὸς γραφέως τῆς Νομαρχίας καὶ εὗρον 15–20 γυναῖκας καὶ ἔκλαιον, καὶ ὁ Κ. Ζηνόπουλος τοὺς ἔλεγεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν βοηθήματα. Βλέπω μίαν χήραν Γ. Ἀποστόλη λαμβάνουσαν σύνταξιν, ἐνῷ ἔχει δύω ἢ τρεῖς υἱοὺς ἀξιωματικούς· καὶ πολλὰ ἄλλα βλέπει τις εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον. Διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Σταϊκοπούλου νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τὸ ὑπουργεῖον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς μίαν ἄλλην συνεδρίασιν.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἑταιρία τοῦ Ῥοῦ, ἡ ὁποία ἀνακαμινεύει τὰς σκωρίας, ἐξέδωκεν ὑπόμνημα, διὰ τοῦ ὁποίου προσβάλλει τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριχθεὶς ἐγὼ ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἐπιστημονικὸν, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ πάλιν τὴν συνδρομὴν τῆς ἐπιστήμης. Προσεκάλεσα λοιπὸν τὰ μέλη τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ κάμουν ἀναίρεσιν τοῦ ὑπομνήματος τούτου, καὶ τὴν ἀναίρεσιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της, ἥτις θὰ τυπωθῇ. Ἐμβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§37ΜΠΟΥΚΙΔΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην μίαν ἐπερώτησιν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὰς ἐπαρχίας Τροιζηνίας, Σπετζῶν καὶ Ὕδρας παραχειμάζουν ἐπαρχιῶται τῆς Μαντινείας ποιμένες. Χθὲς ἔλαβον γράμματα πικρὰ παρ’ αὐτῶν, ὅτι καταθλίβονται ἀπὸ τὰ διάφορα ἀποσπάσματα, τὰ διαβαίνοντα λόγῳ καταδιώξεως ληστείας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔρχονται 5 καὶ 10 ἡμέρας μακρὰν διὰ νὰ παραχειμάσουν, δὲν ὀφείλουν τίποτε εἰς τὸ δημόσιον, εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι· διατὶ νὰ καταθλίβωνται ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀποσπάσματα;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἰδοποιηθῇ ὁ ὑπουργὸς καὶ θὰ ἀπαντήσῃ.— Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. «Κεφ. Ιʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἡμίταγμα εὐζώνων δραχ.............. 100,000.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑπομνήσω τι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐνθυμεῖσθε καὶ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ πρότασίν μου, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ ἀπαλειφθῇ ἓν ποσὸν 50,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς ἀργίαν καὶ ἐξετέλουν ὑπηρεσίαν παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἡ Βουλὴ τότε τὸ παρεδέχθη.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ Κύριος Ῥηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§41ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ χωροφυλακῆς, κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσωμεν ἀκόμη.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε, μεταφέρονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§43Α. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον μέχρι τοῦδε ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1866, καθόσον φρονῶ, ὅτι ὅλαι σχεδὸν αἱ ὑπάρχουσαι νομοθεσίαι ἡμῶν ἔχουν ἀνάγκην ῥιζικῶν μεταῤῥυθμίσεων, καὶ δεύτερον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἕνεκα τῆς πολιτικῆς καὶ προσωπικῆς πάλης, ἥτις ἐγένετο μέχρι πρὸ ὀλίγου, ἦλθε πολὺ ἀργὰ καὶ κατεσπευσμένως. Ἄλλως, Κύριοι, ἤθελον ἐπανορθώσει καί τινα ὄχι ὀρθῶς, κατ’ ἐμὲ, λεχθέντα πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὸ ζήτημα περὶ Ἐκκλησίας ἐν Ἑπτανήσῳ· διότι, νομίζω, ὅτι, ὅταν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου λέγωνταί τινα ἐναντίον τῆς ἱστορίας, ὀφείλει ἕκαστος βουλευτὴς νὰ μὴν ἀφίνῃ αὐτὰ ἀπαρατήρητα, ἀλλὰ νὰ τὰ ἐπανορθόνῃ. Διὰ τοῦτο ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων Κ. Πετιμεζᾶς νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι, καθόσον ἀφορᾷ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑπτανήσου....

§44ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορίσθητε εἰς τὸ θέμα.

§46Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφήσατε, Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπῃ.

§47ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐμὲ, δύναται νὰ ἔχῃ σχέσιν τοῦτο μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἐπισκόπων ἐν Ἑπτανήσῳ διὰ τῆς ψήφου τοῦ ἱεροῦ Κλήρου γίνεται συμφώνως καὶ μὲ τὸ πνεῦμα καὶ μὲ τὴν παράδοσιν τοῦ Χριστιανισμοῦ. Οὕτως ἐγίνετο κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας. Τὸ δὲ ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα εἶναι προϊὸν τοῦ Χριστιανισμοῦ.

§48ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσητε καὶ εἰς ἐμὲ τὸν λόγον διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ ἐναντίον.

§49ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἱστορικόν.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν θὰ συζητήσωμεν, Κύριε Πρόεδρε, περὶ τούτου.

§51ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτελείωσα, Κύριοι, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὅμως ἦτον ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω.

§52Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μόνον θὰ σᾶς ἐρωτήσω, Κύριε Ῥηγόπουλε, μίαν λέξιν· εἶσθε ὑπὲρ τῆς γενικῆς ἀφομοιώσεως ἢ ὄχι;

§53ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὲρ τῆς γενικῆς καὶ ἀμέσου ὄχι, διότι, ὡς προεῖπον, ἔχομεν ἀνάγκην καλλιτέρων νόμων καὶ διὰ τὰ δύο ἑνωθέντα μέρη. Ὤφειλον ὅμως νὰ σᾶς κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. — Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔλαβον σήμερον τὸν λόγον μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προσέξωμεν μὴ γίνῃ ἀδικία τις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Ὅτι, Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει ἐλλείψεις, δὲν εἶναι καμμία ἀμφιβολία· ἀλλ’ αὗται προέρχονται, κατ’ ἐμὲ, κυρίως ἐκ τῶν κακῶν ὀργανισμῶν καὶ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε παραλυσίας, ἥτις ἐπικρατεῖ ἀπὸ δύω, τριῶν ἐτῶν· ἑπομένως αἱ ἐλλείψεις αὗται δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πέσωσιν εἰς βάρος τοῦ παρόντος ὑπουργείου. Ἂν δὲ, κύριοι, δὲν ἔσπευδόν τινες, ἤθελον ἰδῆ ποίαν σχέσιν, ποίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ἡ θρησκεία, καὶ μάλιστα ἡ ὀρθόδοξος Ἑλληνικὴ, εἰς τὴν μόρφωσιν ἐθνικοῦ καὶ μεγαλουργοῦ στρατοῦ· διότι, ἂν ὁ στρατὸς ᾖναι, καθὼς εἰς τὸ σῶμα αἱ χεῖρες, ἡ θρησκεία ὅμως καὶ ἡ ἐπιστήμη εἶναι, ὡς ὁ νοῦς εἰς τὸ σῶμα, ἐνῷ ὁ λαὸς ἐν γένει εἶναι ἡ καρδία. Καθὼς δὲ τὸ σῶμα, οὕτω καὶ ἓν ἔθνος δὲν δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ προοδεύσῃ, ἂν αὐτὰ χωρισθῶσιν ἀπ’ ἀλλήλων, καὶ δὲν ἐμπνέωνται καὶ συμβοηθῶνται ἀμοιβαίως, ὡς εἰπεῖν, καὶ ἐν ἁρμονίᾳ. Τί δύναται νὰ ᾖναι ὁ στρατὸς, μάλιστα ἐν Ἑλλάδι, ἄνευ τῆς θρησκείας καὶ τῆς ἐπιστήμης καὶ ἄνευ τοῦ λαοῦ; Ἡ θρησκεία λοιπὸν μ’ ἔφερε φυσικῶς εἰς τὸν στρατόν. Τί εἶναι δὲ, Κύριοι, ὁ στρατὸς σήμερον εἰς τὰ εὐνομούμενα ἔθνη; Πολλοὶ ὥρισαν αὐτὸν διαφοροτρόπως. Τὸ κατ’ ἐμὲ, συνεπῶς μὲ ὅσα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτάξω, στρατὸς κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα εἰς τὰ ἐλεύθερα καὶ εὐνομούμενα ἔθνη εἶναι ἡ ῥομφαία τοῦ ἀρχαγγέλου, ἥτις ἐγείρεται μεταξὺ τοῦ δαίμονος τῆς τυραννίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ δαίμονος τῆς κατακτήσεως ἀφ’ ἑτέρου. Εἰς τὸν αἰῶνά μας ὁ στρατὸς δὲν εἶναι ἐπίθεσις, ἀλλ’ ἡ ἄμυνα τοῦ δικαίου προσβαλλομένου εἴτε ἐσωτερικῶς, εἴτε ἐξωτερικῶς. Ἄλλοτε, καὶ ἰδίως πρὸ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, οἱ στρατοὶ ἦσαν ἐπιθετικοὶ, ὄργανα τῆς τυραννίας καὶ τῆς κατακτήσεως. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως καὶ εἰς ὅλα σήμερον τὰ πολιτισμένα ἔθνη ὁ στρατὸς εἶναι καὶ προώρισται ἐναντίον τῆς ἐσωτερικῆς τυραννίας οἱουδήποτε, καὶ ἐναντίον τῆς ἐξωτερικῆς, ἤτοι τῆς κατακτήσεως. Διὰ τοῦτο ὅσον βαδίζομεν πρὸς τὸ μέλλον, ὅλοι οἱ πολῖται γινόμεθα καὶ στρατιῶται· καὶ αὕτη εἶναι ἡ πρόοδος τῶν εὐνομουμένων ἐθνῶν, καὶ ἡ καταγωγὴ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐνόσῳ ὅμως ὑπάρχει κατάκτησις εἰς ἓν ἔθνος, ὁ τακτικὸς στρατὸς εἶναι ἀναγκαιότατος, μέλλων νὰ τελειοποιηθῇ βραδύτερον διὰ καταλληλοτέρων ὀργανισμῶν. Πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος ὁ ἐθνικὸς στρατὸς ἦσαν οἱ Κλέφται, οἵτινες ὑπῆρξαν οἱ προδρομικοὶ γίγαντες, οἱ ὁδηγήσαντες τὸν Ἑλληνισμὸν εἰς τὴν ἀθάνατον 25 Μαρτίου. Ἀλλὰ μὲ τὸ ἔνδοξον 1821 ἤρχισε νὰ σχηματισθῇ τὸ πρῶτον ἐν Καλάμαις ὁ τακτικὸς στρατὸς, ὅστις μετ’ οὐ πολὺ ὠργανίσθη ἐπὶ τὸ τελειότερον ἀπὸ ἕνα εἰλικρινῆ φιλέλληνα, τὸν ἀείμνηστον Φαββιέρον. Σήμερον δὲ, κύριοι, ἔχομεν δύω δυνάμεις, δύω ῥομφαίας, ὡς εἰπεῖν, τὸν τακτικὸν στρατὸν καὶ τὴν ἐθνοφυλακὴν, αἵτινες ὀφείλουν ν’ ἀλληλοβοηθῶνται. Καὶ ὁ μὲν τακτικὸς στρατὸς εἶναι κυρίως ἡ σημαία τοῦ Γένους, ἡ δὲ ἐθνοφυλακὴ εἶναι κυρίως ἡ σημαία τῆς Πολιτείας. Καὶ ἡ μὲν ἐθνοφυλακὴ, μόλις ἐσχάτως σχηματισθεῖσα, ἀπέδειξεν, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ ἐπαξίως τὸ ὅπλον τοῦ στρατιώτου· ὁ δὲ τακτικὸς στρατὸς ἐξεπλήρωσεν ἀείποτε τὴν ἀποστολήν του, ἡρωϊκώτατα καὶ πατριωτικώτατα, καὶ κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τοῦ 1821, καὶ κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν τοῦ 1843, καὶ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1862, ἀποδείξας οὕτως, ὅτι ἐμπνέεται ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸ πρὸς τὴν πολιτείαν καθῆκον του. Ἐννοεῖτε δὲ, Κύριοι, ὅτι εἰς ὅλα τὰ χριστιανικὰ καὶ προωδευμένα ἔθνη ὁ στρατὸς δὲν πρέπει νὰ παύσῃ ποτὲ ἀπὸ τοῦ νὰ ᾖναι πολίτης. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὸ Βέλγιον, εἰς τὴν Ἑλβετίαν ὁ στρατιώτης εἶναι καὶ πολίτης, πολὺ δὲ μᾶλλον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ δὲ συναίσθησις, Κύριοι, τοῦ καθήκοντος τούτου ὄχι μόνον συντελεῖ εἰς τὴν καθόλου πρόοδον τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ τὴν πειθαρχίαν αὐτὴν τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν ἔτι μᾶλλον τὴν ἰσχυροποιεῖ, τὴν ἐξυψώνει καὶ τὴν ἀποκαθιστᾷ τελεσφόρον καὶ ἐθνωφελῆ. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ὅλα τὰ εἰρημένα ἔθνη κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα. Ἡ ἀληθὴς, ἡ ἐθνοσωτήριος πειθαρχία τοῦ στρατοῦ εἰς ἓν Κράτος, εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς συνειδήσεως τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ. Ἡ πειθαρχία δὲν καταστρέφεται ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τοῦ πρὸς τὴν πολιτείαν καθήκοντος, ἀλλ’ ἀπὸ παραλυσίαν κυβερνητικὴν, ἀπὸ ἓν κακὸν σύστημα διοικήσεως· ἀπ’ ἐναντίας, εἰς ὅλα τὰ ἔθνη, ὅπου στρατιώτης δὲν ἔπαυσε νὰ ᾖναι πολίτης, ἐκεῖ ἡ πειθαρχία ἔφθασεν εἰς τὸν ὕψιστον βαθμόν. Ὁ φόβος καὶ ἡ ἀποκτήνωσις τοῦ πνεύματος καταβιβάζουν τὴν ψυχὴν τοῦ στρατιώτου, καὶ εἰς στιγμὴν κρίσιμον κυριεύεται οὗτος ἐπὶ τέλους ἀπὸ δειλίαν· μόνη ἡ πολιτικὴ συναίσθησις τὸν κάμνει μέγαν, τὸν κάμνει ἥρωα καὶ σωτῆρα τῆς πατρίδος. Οἱ τριακόσιοι Σπαρτιάται ἐν Θερμοπύλαις, μὴ θελήσαντες νὰ παραδώσουν τὰ ὅπλα ἀπέναντι ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐχθρῶν, ἀλλ’ ἀποφασίσαντες νὰ θυσιασθῶσι, δὲν ἐπειθάρχησαν, κύριοι; ἡ δὲ ἐθνωφελὴς αὕτη πειθαρχία τί ἄλλο ἦτον, ἢ ἀπόῤῥοια τῆς πολιτικῆς καὶ ἐλευθέρας αὐτῶν συνειδήσεως; Ὁ Ῥήγουλος, ὁ στρατηγὸς τῆς παλαιᾶς Ῥώμης ἐν τῇ ἀκμῇ της, αἰχμαλωτισθεὶς ἀπὸ τοὺς Καρχηδονίους καὶ ἀποσταλεὶς παρ’ αὐτῶν εἰς τὴν Ῥώμην διὰ νὰ παρακινήσῃ τοὺς συμπολίτας του νὰ κλείσωσιν εἰρήνην μετ’ ἐκείνων, τούτου δὲ μὴ γενομένου αὐτὸς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν του, ἅμα φθάσας εἰς τὴν πατρίδα του, ἀπ’ ἐναντίας ἐσυμβούλευσεν αὐτὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν πόλεμον, διότι ἡ εἰρήνη δὲν ἦτο συμφέρουσα πρὸς αὐτὴν ἐννοεῖται, ὅτι ἂν ἤθελε, δὲν ἐπανήρχετο εἰς τὰ δεσμὰ τῶν Καρχηδονίων, πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν συμπολιτῶν του ἱκέτευον αὐτὸν νὰ μείνῃ, ἀλλ’ ὁ ὑπερήφανος Ῥωμαῖος εἶχε δώσει τὸν λόγον τῆς τιμῆς του, ὡς πολίτης τῆς Ῥώμης, καὶ ἡ ἀθέτησις αὐτοῦ ἀπὸ μέρους του ἦτον προσβολὴ κατὰ τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος του· ἑπομένως ἐπανῆλθεν εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Καρχηδόνος, ὅπου ἀπέθανεν, ὡς λέγουσιν, ἐν μαρτυρίῳ. Πόθεν προήρχετο ἡ πειθαρχία αὕτη τοῦ Ῥηγούλου, δι’ ἧς ἐσώζετο ἡ τιμὴ τῆς Ῥώμης, παρὰ ἀπὸ μίαν ὑψηλὴν πολιτικὴν συναίσθησιν; μόνον ὁ πολίτης στρατιώτης δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τοιοῦτον ὕψος ἡρωϊσμοῦ! Εἰς τὴν ναυμαχίαν τοῦ Τραφαλγὰρ μεταξὺ Ἄγγλων καὶ Γάλλων, ἓν Γαλλικὸν δίκροτον, ὀνόματι le Vengeur, μετὰ πάλην ἡρωϊκὴν, ἄλλο δὲν ἦτον, εἰμὴ ἓν σκάφος κατατρυπημένον καὶ ἄνευ ἱστῶν, πτωμάτων δὲ σωροὶ ἠγείροντο ἐπὶ τοῦ καταστρώματος· καὶ μόλις τινὲς ναῦται ἐσώζοντο, ἐξακολουθοῦντες νὰ μάχωνται, παρακαλούμενοι δὲ ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς των νὰ παραδώσωσι τὸ ἠκρωτηριασμένον πλοῖον· ὄχι, Κύριοι, δὲν ὑπήκουσαν, ἀλλὰ κράζοντες· Vive la France (Ζήτω ἡ Γαλλία), ἔβαλον πῦρ εἰς τὴν πυρίτιδα καὶ κατεστράφησαν μετὰ τοῦ πλοίου. Τί ἄλλο ἦτο τοῦτο, ἢ ἀπόῤῥοια πολιτικῆς συνειδήσεως; Εἰς τὴν φοβερὰν μάχην τοῦ Βατερλῶ, κατὰ τὸ 1815, ἀφοῦ πλέον ἡ ἐπανάστασις εἶχε κάμει τὸν γύρον τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου, καὶ ἤρχετο ἐκεῖ νὰ ἐξασκήσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὰ ἔθνη, ἀφοῦ πρῶτον τὰ ἐξύπνισεν, ἐνθυμεῖσθε τὴν αὐτοκρατορικὴν φρουρὰν, τὴν ἐπικληθεῖσαν ἀθάνατον; Μετὰ πόλεμον γιγάντων ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ κάμποι ἦσαν πλήρεις πτωμάτων ἀνδρῶν καὶ ἵππων· τὸ αἷμα ἐπότιζε τοὺς ἐρήμους ἀγρούς· μία δὲ μεγάλη χαράδρα ἦτο γεμάτη ἀπὸ ὁλόκληρα τάγματα ἱππικοῦ κατασυντριμμένου· ἡ νὺξ εἶχεν ἐπέλθει, καὶ ὅλαι αἱ ἐκτάσεις ἐκεῖναι ἀντήχουν ἀπὸ γογγυσμοὺς τῶν πληγωμένων ἐν μέσῳ τῶν ἐκπνεόντων πυρῶν· εἰς μίαν ὅμως γωνίαν τοῦ παραδόξου ἐκείνου ᾅδου, ἄνδρες τινὲς ἡμίκαυστοι, λείψανα τῆς αὐτοκρατορικῆς φρουρᾶς, ἐπάλαιον εἰσέτι, ἐνῷ τὸ πᾶν εἶχε πλέον καταστραφῇ· οἱ Ἄγγλοι ἱκέτευον αὐτούς· παραδοθῆτε, εἶναι κρῖμα νὰ χαθοῦν τοιοῦτοι ἥρωες! Καὶ ὅμως ἐκεῖνοι ἐμάχοντο μέχρι τελευταίας στιγμῆς, ἀπαντῶντες: La garde meurt, ne se rend pas (Ἡ φρουρὰ ἀποθνήσκει, δὲν παραδίδεται!). Ἡ ὑψηλὴ αὕτη πρᾶξις τί ἄλλο ἦτον, εἰμὴ ἐξαγόμενον μιᾶς πολιτικῆς συνειδήσεως;— Τοιαύτη εἶναι, Κύριοι, ἡ ἀληθής, ἡ τελεσφόρος, ἡ ἐθνωφελὴς πειθαρχία ἑνὸς στρατοῦ ἐλευθέρου ἔθνους· ἀλλ’ αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, εἰμὴ ἐκεῖ, ὅπου ὁ στρατιώτης εἶναι καὶ πολίτης. Καὶ ἀπὸ μόνον τὸ ὑψηλὸν τοῦτο αἴσθημα κινούμενος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, τέκνον γνήσιον τοῦ φιλοτίμου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἐξεπλήρωσεν ἀείποτε τὸ καθῆκόν του κατὰ τὰς τρεῖς ἱστορικὰς ἐποχὰς τοῦ 1821, τοῦ 1843 καὶ τοῦ 1862. Ὁ ἕλλην στρατιώτης συνῃσθάνθη πάντοτε, ὅτι εἶναι καὶ πολίτης, καὶ οὐδέποτε ἐκινήθη ἀπὸ συμφέρον, ἀλλ’ ἀπὸ μόνην τὴν πολιτικὴν συνείδησιν, ἀπὸ τὸ ὑπέρτατον πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον· διὰ τοῦτο ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Τριχωνίας νὰ μὴ συμφωνήσω μαζή του, ἂν καὶ ἐκτιμῶ τὸν χαρακτῆρά του καὶ σέβωμαι τὰς πεποιθήσεις ἑκάστου, καθόσον φρονῶ, ὅτι ἀδικίαι τινὲς γενόμεναι εἰς τὸν στρατὸν πρὸ τοῦ 1862 δὲν ὑπῆρξαν ἡ αἰτία, ἡ κινήσασα αὐτὸν εἰς τὴν ἐπανάστασιν κατὰ τοῦ Ὄθωνος· ἀλλ’ ὡς πάντοτε, ὑπήκουσε καὶ τότε ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς μόνην τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος, ἐκινήθη ἀπὸ μόνον τὸ ὑψηλὸν αἴσθημα τῆς ἐθνικῆς σωτηρίας· τοῦτο εἶναι ἱστορικὴ ἀλήθεια· καὶ ἔχω πεποίθησιν, κύριοι, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον θέλει ἐμπνευσθῆ πάντοτε ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἀπὸ μόνον τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο αἴσθημα, ἀπὸ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον! Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος ἔδωκαν πάντοτε τοιαῦτα δείγματα φιλοπατρίας καὶ αὐταπαρνήσεως ἀληθοῦς, ὀφείλομεν, κύριοι, τέλος πάντων νὰ λάβωμεν σπουδαίαν πρόνοιαν πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης αὐτῶν, ὕστερον ἀπὸ τόσα δεινά. Ὄχι μόνον οἰκονομικῶς νὰ ὀργανισθῶμεν ἀλλὰ καὶ στρατιωτικῶς· καὶ τοῦτο εἶναι ἡ ἀπόῤῥοια τῶν λόγων μου. Ἔχομεν ἀνάγκην τελειοτέρας καὶ ἐθνικωτέρας συνάμα διοργανώσεως καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Πρέπει δὲ καὶ εἰς τοῦτο, καθὼς καὶ εἰς τὰ ἄλλα νομοθετήματα ἡμῶν, νὰ μελετήσωμεν ἀπὸ τοῦδε ὄχι μόνον τὰς βιβλιοθήκας καὶ τὰς νομοθεσίας τῶν ἄλλων ἐθνῶν, ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο βιβλίον ζωντανὸν, ἤγουν τὸ ἔθνος μας — τὸ Ἑλληνικὸν χριστιανικὸν ἔθνος τοῦ ΙΘʹ. αἰῶνος. Μόνη ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς θέλει μᾶς σώσει. Προκειμένου λοιπὸν σήμερον περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ ἡμιτάγματος καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες προϋβιβάσθησαν κατὰ τὴν Ὀκτωβριανὴν μεταβολὴν, ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως μὴν ἐπέλθῃ ἡ ἐλαχίστη ἀδικία πρὸς αὐτούς. Οὗτοι, κύριοι, συνετέλεσαν τὰ μέγιστα, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1862, ἥτις ἦτο καὶ ἀναπόφευκτος καὶ ἀναγκαία διὰ τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν πρόοδον, κινηθέντες ἀπὸ τὸ ὑπέρτατον αἴσθημα τῆς ἀγάπης τῆς πατρίδος, καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν, εἰς ἐποχὴν κοινωνικῶν σάλων καὶ περιπετειῶν, διετήρησαν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν εἰς τὸ Κράτος. Ὀφείλει τὸ ἔθνος λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς, καθὼς καὶ πρὸς τὴν ὀλίγην ἐθνοφυλακήν μας. Πρὸς δὲ τούτοις, οἱ πλεῖστοι αὐτῶν εἶναι πενόμενοι, ἄποροι, καὶ πολλοὶ οἰκογενειάρχαι· ὑπηρέτησαν δὲ ἀξίως εἰς τὸν στρατὸν πολλὰ ἔτη κατὰ συνέχειαν. Τί πταίουν δὲ αὐτοί, ἂν προὐβιβάσθησαν ὅλοι διὰ μιᾶς; Τὸ βάρος δὲν πρέπει νὰ πέσῃ ἐπ’ αὐτῶν. Πρέπει νὰ συλλογισθῶμεν, ὅτι τόσους χρόνους ἠδύναντο ἄν, ἠκολούθουν ἄλλο στάδιον, νὰ ἔχουν ἤδη ἄλλους πόρους, καὶ οἱ πλεῖστοι αὐτῶν νὰ ἦναι ἤδη πλούσιοι, ἐνῷ ἔμειναν ὅλοι πτωχοί, ἀφοῦ διήνυσαν τὴν νεότητά των εἰς ἐπίπονον καὶ πολυετῆ ὑπηρεσίαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ τοὺς ἐγκαταλείψωμεν. Ποτέ, κύριοι, ἡ ἀδικία δὲν εἶναι ἀληθινὴ οἰκονομία εἰς ἓν ἔθνος, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ προοδεύσῃ. Πᾶσα δὲ ἀδικία εἶναι καὶ ἠθικῶς ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ ἔθνη. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως, καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως χρησιμοποιήσωμεν τοὺς συμπολίτας μας αὐτούς, οἵτινες ὑπηρέτησαν ἀξίως τὴν πατρίδα. Θὰ ἦτο θλιβερὸν διὰ τὸ ἔθνος καὶ ἠθικὴ προσβολὴ αὐτοῦ, ἐσωτερικῶς τε καὶ ἐξωτερικῶς, ἂν ἐγκατελίποντο ἄνδρες τοιοῦτοι, μετὰ τόσων ἐτῶν ἐθνωφελῆ ὑπηρεσίαν. Ἔπειτα τέλος, ποία οἰκονομία ἐπέρχεται ἀπὸ τὴν ἀδικίαν αὐτήν; ὄχι πλέον τῶν 200 ἢ 250 χιλιάδων δραχμῶν. Φρονῶ δὲ, κύριοι, ὅτι, προκειμένου, σήμερον, μάλιστα, περὶ στρατοῦ καὶ περὶ ἐθνοφυλακῆς, δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν τὰς μεγάλας οἰκονομίας· ἂς κάμωμεν καὶ ἄλλοθεν τοιαύτας. Δὲν ἐννοῶ, βεβαίως, περιττὰ ἔξοδα· ἀλλὰ συμφώνως μὲ τὰ ἐνόντα, πρέπει νὰ ὀργανίσωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν δυνάμεις, πολὺ δὲ πλειότερον νὰ μὴ κάμωμεν καὶ ἀδικίαν εἰς αὐτάς. Πρέπει λοιπὸν τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν. Ἐσχάτως καὶ ἐν Γαλλίᾳ συνέβη παρόμοιόν τι· ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς ἀδικηθέντας καὶ εἰς ἀργίαν εὑρεθέντας στρατιωτικούς. Τρία σχέδια, κύριοι, παρουσιάζονται χρησιμοποιήσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν. Τὸ ἓν σχέδιον, τὸ γνωρίζετε, εἶναι τὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Τὰ δὲ ἄλλα δύω, προϊόντα σκέψεων ἰδίων καὶ διαφόρων ἐμπείρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ μας, εἶναι ταῦτα. Πρὸ τοῦ 1862 εἴχομεν δέκα τάγματα· ἀφοῦ ὅμως ἐτελέσθη ἡ ἕνωσις μετὰ τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἐγένετο ἐσχάτως ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας, εἶναι ἀνάγκη νὰ σχηματισθῶσιν ἀκόμη δύω τάγματα, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμεύουν καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον καὶ διὰ τὴν μεθόριον γραμμὴν, καθόσον ἡ λῃστεία ἐκεῖ ἔχει τὴν ἑστίαν της, καὶ ἡ Τουρκία θέλει φέρει ἐκεῖ κατὰ τὴν σύμβασιν τακτικὸν στρατόν. Ἀφίνω κατὰ μέρος, μίαν στιγμὴν, τὸν πολιτικὸν λόγον, ὅτι πρέπει καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ εἰς τὰ σύνορα τακτικὸν στρατόν· ἔρχομαι μόνον εἰς τὸ περὶ λῃστείας· ἡ λῃστεία πρέπει νὰ καταδιωχθῇ σπουδαίως καὶ νὰ ἐξαλειφθῇ, διότι εἶναι καὶ αἶσχος διὰ τὴν πατρίδα μας, καὶ καταστροφὴ ἀτελεύτητος εἰς τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων, οἵτινες, ὑπαρχόντων κακῶν ὀργανισμῶν κοινωνικῶν καὶ δρόμων δυσβάτων ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῆς λῃστείας ἀφ’ ἑτέρου, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναπτυχθῶσι καὶ προοδεύσωσιν. Ἀφοῦ λοιπὸν, κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσιν ἀκόμη δύω τάγματα, τότε οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ, περὶ ὧν πρόκειται σήμερον, δύνανται νὰ λάβωσι μέρος οἱ πλεῖστοι μὲν εἰς αὐτὰ, καὶ οἱ ἄλλοι ὡς προγυμνασταὶ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, τὴν ὁποίαν πρέπει τέλος νὰ ὀργανίσωμεν καὶ σχηματίσωμεν πράγματι. Τὰ δύω δὲ ταῦτα τάγματα φέρουν δαπάνην δραχμῶν 180 χιλιάδων. Ἂν δὲ προσέξωμεν, κύριοι, ἡ δαπάνη αὕτη δὲν θὰ ᾖναι ἐναντίον τῶν οἰκονομικῶν μέτρων· πρῶτον, διότι, ὡς ἴδομεν, εἶναι μία ἀνάγκη ἡ σύστασις αὐτῶν· καὶ δεύτερον, ὅταν ἐξαλειφθῇ ἡ λῃστεία, τὰ εἰσοδήματα τοῦ Δημοσίου θέλουν αὐξήσει, κύριοι, κατὰ πολὺ εἰς τόσας εὐφορωτάτας ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας μαστίζει ἡ λῃστεία. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ὁ σχηματισμὸς τῶν δύω αὐτῶν ταγμάτων εἶναι ἀναγκαῖος καὶ ὑπὸ πολιτικὴν καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν· ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, εἶναι μία πραγματικὴ οἰκονομία. Ἀλλὰ καὶ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν δὲν πρέπει ἡμεῖς οἱ σημερινοὶ Ἕλληνες νὰ τὴν λησμονῶμεν. Τὸ δὲ τρίτον σχέδιον εἶναι τὸ ἑξῆς, καθόσον ἀφορᾷ ἰδίως τοὺς ἀνθυπασπιστάς. Ὡς γνωρίζετε, ἤρχισαν πρὸ καιροῦ αἱ ἐξετάσεις αὐτῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐξετασθῶσιν ὅλοι, κατὰ τὰ ἐξαγόμενα τῶν ἐξετάσεων, νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τρεῖς τάξεις· καὶ οἱ μὲν μᾶλλον ἱκανοὶ νὰ διορισθῶσιν εἰς τὰ τάγματα, οἱ δὲ ὀλιγώτερον ἱκανοὶ νὰ λάβωσι μέρος ὡς προγυμνασταὶ εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, οἱ δὲ μὴ τοιοῦτοι, νὰ προικοδοτηθῶσι, λαμβάνοντος ἑκάστου εἴκοσι πέντε στρέμματα γῆς καὶ ἅπαξ πεντακοσίας δραχμάς. Ταῦτα εἶναι τὰ τρία σχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, προκειμένου περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, οἵτινες δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσιν ἀπὸ τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπηρέτησαν ἐντίμως μὲ τὴν θυσίαν τῆς νεότητός των καὶ μέλλοντος ἴσως διὰ πολλοὺς καλλιτέρου. Κύριοι, σήμερον παρὰ ποτὲ ἔχομεν ἀνάγκην ἐθνικῆς διοργανώσεως εἰς ὅλους τοὺς κοινωνικοὺς κλάδους, ἰδίως δὲ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους, ἤγουν τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Πρέπει νὰ σχηματίσωμεν ἕνα στρατὸν μικρὸν μὲν, κατὰ τὰ ἐνόντα ἡμῶν μέσα βεβαίως, ἀλλὰ ἀνελλιπῆ, πλήρη καὶ σπουδαῖον κατὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ὅστις νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ζωντανὸν στρατιωτικὸν σχολεῖον, ἐξ οὗ θὰ προέλθῃ ἡ πολεμικὴ ἐξάσκησις καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Ἂν, κύριοι, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀποφασίσῃ ἀληθῶς νὰ ἐκπαιδευθῇ καὶ ἐξασκηθῇ στρατιωτικῶς καὶ ναυτικῶς, θὰ ἦναι ὄχι πρότυπον βασίλειον ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἀλλὰ τὸ μωρὸν παιδίον ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἔχω, κύριοι, ἕν προαίσθημα, ὄχι τυφλὸν, ἀλλ’ ἐξαγόμενον ἀπὸ τὴν προσεκτικὴν παρατήρησιν τῶν γεγονότων, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ σᾶς ἐκφράσω. Φρονῶ, ὅτι εἴμεθα εἰς τὰς παραμονὰς μεγάλων συμβεβηκότων ἐν τῇ Εὐρώπῃ· διότι πολλὰ ζητήματα, ἀφορῶντα καὶ τὰς ἐθνικότητας καὶ τὰς ἐσωτερικὰς μεταῤῥυθμίσεις εἰς ἕκαστον ἔθνος, ὡρίμασαν ἤδη καὶ σπεύδουν εἰς μίαν λύσιν. Ἡμεῖς δὲ οἱ Ἕλληνες, οἵτινες δὲν ἐξεπληρώσαμεν εἰσέτι τὴν ἀποστολήν μας, δὲν ἐπραγματοποιήσαμεν τοὺς ἐθνικοὺς πόθους μας, εἰς τὴν προπαρασκευὴν ταύτην τῶν ἄλλων ἐθνῶν ὀφείλομεν νὰ μὴ μείνωμεν ὀπίσω, χανόμενοι εἰς μόνους προσωπικοὺς διαπληκτισμοὺς καὶ εἰς ἐγωϊστικὰ καὶ μικρὰ πάθη, ἀλλ’ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς νὰ λάβωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, πᾶσαν συνετὴν πρόνοιαν, ὁποίαν ἔδειξαν εἰς παρομοίας περιστάσεις καὶ οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν πρόγονοι καὶ οἱ πατέρες μας τοῦ 1821. Διότι ἄλλως δύναται νὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα νὰ μετανοήσωμεν καὶ ἡμεῖς πικρῶς, καὶ γενεὰς ὁλοκλήρους νὰ πάρωμεν εἰς τὸν λαιμόν μας, ἕνεκα μωρίας καὶ ἐγωϊσμοῦ ἀσυγχωρήτων πλέον. Ἂν δὲ ἡ ποίησις ἦναι ἡ καλλιτεχνικὴ καὶ πλαστικὴ, οὕτως εἰπεῖν, μορφὴ τῆς ἀληθείας, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, προκειμένου περὶ ὑπερτάτου πράγματος, ὁποῖον εἶναι ἡ ἀνέγερσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, νὰ σᾶς ἐκφράσω διὰ τῆς ποιήσεως ὅ,τι ἡ ψυχή μου προαισθάνεται. Βλέπω καὶ ἐγὼ εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ὡς πολλοὶ ἄλλοι ἐν Εὐρώπῃ μίαν ἀρχαγγελικὴν σάλπιγγα ἑτοίμην νὰ ἠχήσῃ ἴσως ἄλλην Δευτέραν Παρουσίαν, καὶ τὴν σάλπιγγα ταύτην πρέπει ὅλοι νὰ διακρίνωμεν καὶ νὰ ἤμεθα ἕτοιμοι, ὅταν ἀκούσωμεν αὐτὴν, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὴν φοβεράν. Τελειόνων δὲ, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις νὰ προετοιμασθῶμεν, καὶ δι’ ἠθικῆς πολιτικῆς καὶ δι’ ὅλων τῶν ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα εὐκόλως νὰ εὕρωμεν, ἂν ἐμπνεώμεθα ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν πνεῦμα καὶ ἀπὸ ἰσχυρὸν πατριωτισμοῦ αἴσθημα. Πρέπει ὄχι μόνον νὰ μὴν ἀδικηθῇ ὁ στρατὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ στρατὸς καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ νὰ ὀργανισθῶσι σπουδαίως καὶ νὰ γίνωσιν ὁ νέος ἱερὸς λόχος, ὄχι πλέον τοῦ θανάτου, ἀλλὰ τῆς νίκης κατὰ τὴν μεγάλην ἡμέραν τοῦ Πανελληνίου!

§54Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ παρακολουθήσω τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα, οὔτε εἰς τὰς περιπλανήσεις, οὔτε εἰς τὰς ποιητικὰς φράσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀπέληξεν, οὔτε νὰ ἴδω τὴν σάλπιγγα, τὴν ὁποίαν αὐτὸς βλέπει· περιορίζομαι μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ ἡμιτάγματος, καὶ λέγω, ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργείου δὲν εἶναι ἀποκρουστέα, ὅπως ὑπεβλήθη, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὸ ἡμίταγμα αὐτὸ, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ ἐσχημάτισαν αἱ περιστάσεις, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει τόσα δεινὰ, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ σήμερον νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν· ἀφ’ ἑτέρου τὸ πλεῖστον τῶν συγκροτούντων τὸ Σῶμα τοῦτο σύγκειται ἐξ ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ὑπηρετοῦν ἀπὸ χρόνων πολλῶν, κατεστάθησαν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν εἰδικοὶ, καὶ δικαιοῦνται ἴσως πλέον πολλῶν ἄλλων νὰ διατηρήσουν πλήρη τὰ δικαιώματά των. Ἐξ ὅλων ὅμως τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, μίαν μόνον παραδέχομαι ἰδέαν, τοὐτέστιν ἓν μέρος τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν νὰ κατατάξωμεν εἰς τὸν στρατὸν διὰ τῆς εἰσαγωγῆς 4 λοχιῶν εἰς ἕκαστον λόχον. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι παραδεδεγμένον παρ’ ὅλων τῶν εὐρωπαϊκῶν κρατῶν· κατὰ συνέπειαν δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 110 ὑπαξιωματικῶν λοχιῶν εἰς τοὺς 60 λόχους τῶν ταγμάτων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπολειπομένους νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ὀφείλει κατὰ προτίμησιν πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ἔχῃ πληρεστάτας γνώσεις περὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ἀτόμων, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν διοργάνωσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§55Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀγνοῶ, κύριοι, ποῦ ἦτο ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Πατρῶν, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ περὶ ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου ζήτημα διὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ποῦ ἦτο ἐπίσης, ὅταν ἐνταῦθα ἐγένετο λόγος παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Βάλτου περὶ πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἦτο ἀπών· τότε ἤθελε λάβει ἐγκαίρως καὶ πλέον ἀποτελεσματικῶς τὸν λόγον καὶ ὡς πρὸς τὴν ὁμιλίαν τοῦ βουλευτοῦ Βάλτου ἤθελεν ἐξαγάγει τι, τὸ ὁποῖον ἤθελε τῷ δώσει ἀφορμὴν ὡς πρὸς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ.

§56ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἰπῇ ὁ κ. Ῥηγόπουλος, ποῖον ἐνόει τὸν βουλευτὴν Βάλτου, ἢ τὸν τοῦ Ἀγρινίου.

§57ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Βότσαρην.

§58ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐγὼ λοιπὸν ἐλάλησα τῳόντι περὶ στρατοῦ καὶ ἐξ ὅσων ἤκουσα παρὰ τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, ἐκφράζω πράγματι τὴν εὐγνωμοσύνην μου διὰ τὰς ὑψηλὰς τῳόντι ἰδέας, τὰς ὁποίας περὶ στρατοῦ ἐνταῦθα ὑπέδειξε, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ ἐξουσία ἔχει πολλὰ νὰ ἀντλήσῃ περὶ στρατοῦ ὡς πρὸς τὸ φρόνημα καὶ τὴν πειθαρχίαν, ἥτις πρέπει νὰ τὸν διέπῃ. Ἓν μόνον νομίζω, ὅτι τὸν διέφυγεν ἢ ἴσως δὲν ἤμην παρών, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐξετίμησα πραγματικῶς τὴν ὁμιλίαν του. Ἐγὼ δὲν ἐνόησά ποτε, οὔτε εἶπόν ποτε, ὅτι τὸ παρελθὸν ἠδίκησε τὸν στρατὸν, καὶ ὅτι ὁ στρατὸς παρεξετράπη διὰ τοῦτο· ἡ Βουλὴ τὸ ἤκουσε καὶ νομίζω, ὅτι θὰ μοὶ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην. Ἐγὼ εἶπον τάδε· ὅτι τὸ παρελθὸν παρημέλησε τὸν στρατόν· δὲν ἐνόησα δὲ ὁλικῶς, ἀλλ’ εἰς ἓν μέρος τῆς πειθαρχίας, τὴν ἐκπαίδευσιν, τὸ στρατιωτικὸν φρόνημα, τὴν διοίκησιν, τὴν δικαιοσύνην. Αὐτὰ ἐνόουν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐχάλασαν, καὶ ἦτον ἑπόμενον νὰ χαλάσουν κατά τι τὸ πνεῦμα τοῦ στρατοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθε μία κατάστασις τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν, οὔτε νὰ θεωρήσωμεν ἀκριβῶς ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις. Ἐὰν ἐνόουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεθέσατε, ὅτι τὰ ὑλικὰ συμφέροντα ἐβίασαν τὸν στρατὸν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν μεταβολὴν, ἤθελον εἰπῆ κατ’ ἐμὲ κἄτι τι ἀντίθετον ἐντελῶς πρὸς τὰ πράγματα, διότι, ἐὰν τὰ συμφέροντα ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσωσι τὸν στρατὸν νὰ ἦναι ὑπὲρ ἢ κατὰ, πῶς ἤθελε συμβιβασθῆ, ὅτι ὁ στρατὸς ἤθελε λάβει μέρος εἰς τὰ πολιτικὰ, ὑπαρχούσης τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ὑπὸ ἔποψιν ὑλικὴν τῷ προσεφέρθησαν πολλὰ πλεονεκτήματα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ὁ στρατὸς τυραννούμενος, καταπιεζόμενος κλπ. δυσηρεστήθη καὶ ἔλαβε συμμετοχὴν εἰς τὰ πολιτικά. Ἐκθέσας ταῦτα μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τὸ σημερινὸν τοῦ ἡμιτάγματος. Μέλος τῆς ἐπιτροπῆς κ’ ἐγὼ θέλω ἐπικαλεσθῆ καὶ θέλω ὑποστηρίξει τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν διάλυσιν τοῦ ἡμιτάγματος, καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν συμμερίζηται τὴν ἰδέαν καὶ συμφωνῇ νὰ καταργήσῃ τὸ ἡμίταγμα, ἀλλὰ μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καταταχθοῦν καταλλήλως, διότι δὲν ἐνοήσαμεν ἡμεῖς, ὅτι πρέπει νὰ μείνουν αὐτοὶ ἄνευ ἄρτου· ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ᾖναι διατεθειμένη νὰ εὕρῃ θέσεις ἐντίμους ὅπως τοὺς τοποθετήσῃ καταλλήλως, ἐννοεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν διάλυσιν τοῦ ἡμιτάγματος· ἄλλως πρέπει νὰ μείνωσιν οἱ ἄνθρωποι, ὅπως ἔχουσι, καὶ ὁ ὑπουργὸς ἂς τοὺς μεταχειρισθῇ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας.

§59ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω μεγάλως διὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας νῦν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βότσαρης· ἀφ’ ἑτέρου ὅμως παρατηρῶ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, μολονότι ἐγκατελείφθη κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν, μολαταῦτα ἐξεπλήρωσε τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκόν του.

§60ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω, κ. βουλευταί.

§61ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ δὲν πρέπει καθ’ ἡμέραν νὰ ἔχωμεν μὲ αὐτό.

§62ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὀλίγα ἔχω διὰ νὰ εἴπω καὶ θὰ περιορισθῶ (θόρυβος).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ περιορισθῇ τὸ ζήτημα μόνον ὡς πρὸς τὰς πιστώσεις;

§64ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§65ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ ἀορίστῳ.

§66ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὴν πίστωσιν καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἡμίταγμα. Κύριοι, δὲν παραδέχομαι οὔτε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶναι νὰ διαλυθῇ τὸ ἡμίταγμα, οὔτε καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει. Θέλω τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαξιωματικῶν πλήρη καὶ πάντας αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις των· τὰ δικαιώματά των εἶναι ἱερὰ, καὶ τὰ προστατεύει ὁ νόμος, ἐὰν τὰ ἀποκρούσῃ ἡ Βουλή. Χθὲς ἰδίως ὁ κ. Βότσαρης ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς χωροφυλακῆς, μᾶς εἶπε, κύριοι, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἥτις συνηλλάγη μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπεφασίσθη νὰ τῆς δίδεται τόση μισθοδοσία τὴν ἀρνηθῶμεν, τοῦτο, εἶπεν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, εἶναι αἰσχρόν. Εἶναι αἰσχρὸν, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς μίαν μεταβολὴν, οἵτινες ἔφερον ἓν λαμπρὸν ἀποτέλεσμα, νὰ τοὺς εἴπωμεν σᾶς διαλύομεν, διότι ἐπλεόνασεν ὁ προϋπολογισμός μας, διότι τὸ καταστατικὸν τοῦ ὑπουργείου δὲν χωρεῖ ἄλλους. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐψηφίσαμεν, καὶ δικαίως, νὰ πάρῃ ἡ χωροφυλακὴ τὸν μισθὸν ὡς συνεφωνήθη, οὕτω πως πρέπει νὰ λαμβάνωσι καὶ τ’ ἀσθενῆ ταῦτα λείψανα, τὰ ὁποῖα ἔφερον καὶ ἐστήριξαν τὴν μεταβολὴν, πρέπει νὰ πάρουν καὶ αὐτοὶ τὸν μισθόν των.

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πλήρη; (θόρυβος).

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Βότσαρη, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοὺς τοιούτους τοὺς ἔθεσαν εἰς θέσεις μεταβατικὰς διὰ νὰ χρησιμεύσουν πρὸς εἴσπραξιν καὶ καταδίωξιν. Καὶ τί κακὸν ἔπραξαν οὗτοι, ἢ διότι ἐνήργησαν ὑπὲρ μιᾶς μεταβολῆς;

§69Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ αὐτὰ νὰ μὴν τρέχουν ὡς ἀθιγγάνοι ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ.

§70ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔντιμος θέσις, σᾶς παρακαλῶ, εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν ἐτάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῶσι μέσα, ὥστε νὰ μὴ διαλυθῇ αὐτὸ τὸ Σῶμα· διότι εἰς τὶ ἡμάρτησαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν ἀπέναντι τῶν ἀγώνων καὶ τῶν θυσιῶν των ἔλαβον ἕνα βαθμὸν; καὶ ὅμως τοιοῦτοι ὄντες οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἔχουν τὴν γενναιότητα καὶ λέγουσιν, ὅτι τάσσονται ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται ἐν τῷ στρατῷ· ἀλλὰ πῶς; ὅταν συγκατατεθῶσι καὶ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ὅσοι ἀπὸ τὴν Ναυπλιακὴν ἐπανάστασιν καὶ κατόπιν ἔλαβον βαθμοὺς εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον πρότερον, τότε συνενοῦσι καὶ αὐτοὶ νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται. Διατί λοιπὸν εἰς τοὺς ἀνωτέρους δὲν ἀποβλέπετε, ἀλλὰ μόνον εἰς αὐτούς, οἵτινες ἐχρησίμευσαν τὰ κυριώτερα ὄργανα μιᾶς μεταβολῆς; πρέπει τῳόντι νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ στρατὸς διὰ διακεκριμένας ὑπηρεσίας, διότι διακεκριμένως ὑπηρέτησε.

§71ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἐῤῥέθη τι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀποκρούσω, κύριε Πρόεδρε, καὶ πολὺ περισσότερον, διότι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει καὶ δυστυχῶς λέγει ὅ,τι θέλει καὶ ὄχι ὅ,τι ἠξεύρει. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ ἀξιωματικοὶ πολλοὶ ἀνώτεροι, καθὼς καὶ κατώτεροι, ἔλαβον βαθμοὺς ὡς ἐκ τῆς μεταβολῆς καὶ δικαιώματι τῆς μεταβολῆς· τὸ τοιοῦτον ὀφείλω νὰ τὸ ἀποκρούσω, διότι εἶναι ψευδέστατον· ἐὰν ἐπροβιβάσθησάν τινες ὡς ἐκ τῆς ἀρχαιότητός των, τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς μεταβολῆς, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ἐνταῦθα ὅ,τι θέλομεν, ἀλλ’ ὅ,τι ἠξεύρομεν.

§72ΣΤΡΑΤΟΣ. Παράδοξον, κύριοι, φαινόμενον ἀπό τινος καιροῦ λαμβάνει χώραν ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Τινὲς, θέλοντες νὰ εὐχαριστήσωσι καὶ ἀποκτήσωσι τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ, ἔρχονται ἐνταῦθα καὶ λέγουν, ὅτι «ὁ λαὸς πάσχει, ὁ στρατὸς πάσχει, εἰς ποῖα δεινὰ περιῆλθε!» Διατί; διὰ νὰ ἀποκτήσωσιν ἀγάπην, ἥν τινα οὐδέποτε εἶχον, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὸν στρατὸν, τὸν ὁποῖον οὐδόλως γνωρίζουσι, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ παθήματα οὐδέποτε ᾐσθάνθησαν, ἐνῷ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔντιμοι ἄλλως, ἐὰν πραγματικῶς ἤθελον νὰ φροντίσωσι καὶ ἠγάπων τὸν λαὸν, ἠδύναντο νὰ εἴπωσι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι πρέπει νὰ ἐργασθῇ· καὶ πρὸς τὸν στρατὸν, ἐὰν ἀληθῶς τὸν ἠγάπων, ἔπρεπε νὰ λέγωσιν, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ πιστὸς εἰς τὸν ὅρκον του. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Πατρῶν καὶ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Γόρτυνος ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ ζητημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων παρὰ πολὺ μικρὰν γνῶσιν ἔχουσι καὶ τοιαύτην ὁποίαν ἐγὼ ἔχω τῆς ἰατρικῆς. Καὶ κάμνουσι καλὰ ὅσοι δὲν γνωρίζουσι τί ἐστὶ στρατὸς, καὶ τί ἐστὶ πειθαρχία, νὰ μὴ ὁμιλῶσι, διότι βλάπτουσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αὐτὸν παρὰ νὰ τὸν ὠφελῶσι. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔλθω εἰς τὸ κύριον ἀντικείμενον, καὶ ἐκθέσω ὀλίγα τινὰ ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἔργα ἀπεῤῥίφθησαν ὅλα, τὰ ὁποῖα ἐκάμομεν ἐν ταῖς διαφόροις συνεδριάσεσι, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, μεταξὺ τοῦ κυρίου Τ. Λαζαρέτου, τοῦ κυρίου Δ. Βότσαρη καὶ ἐμοῦ, διότι τὰ λοιπὰ πρόσωπα ὡς μὴ γνωρίζοντα κατὰ βάθος τὰ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εὐηρεστήθησαν νὰ παραδεχθῶσι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ τρεῖς κατηρτίσαμεν, διὰ τὸ ὁποῖον, τοὺς εὐγνωμονοῦμεν. Τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασεν ἡμᾶς εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἡμιτάγματος, ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς πειθαρχίας. Τί ἐστὶν ἡμίταγμα; ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι τὸ ἡμίταγμα αὐτὸ ἐσχηματίσθη πρὸ δύω ἐτῶν, καὶ ἐν τῇ στιγμῇ ἐκείνῃ τὸ ὑπουργεῖον Βούλγαρη εἶχεν ἀποφασίσει περὶ τῆς εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν παραπομπῆς τῶν στρατιωτικῶν τῶν διαφόρων σωμάτων· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐξετελέσθη ἀμέσως τοῦτο, ἐνῷ ἕκαστος ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἠδύνατο νὰ κάμῃ μίαν ἐργασίαν, διότι σήμερον, ὡς ὑφίστανται, καὶ ἡ θέσις των εἶναι μετέωρος, καὶ τὸ δημόσιον δὲν ὠφελεῖται. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦσαν ἐκ τῶν καλλιτέρων ὑπαξιωματικῶν τῶν ταγμάτων· δυστυχῶς, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἐξετελέσθη ἀμέσως, καὶ οὕτως ἐναυάγησε καὶ αὐτὸ, καὶ ἐσχηματίσθη ἓν ἡμίταγμα, τοῦ ὁποίου δὲν ἦτο οὐδεὶς σκοπὸς, καὶ τὸ ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἀπὸ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων δὲν διέκειντο εὐνοϊκῶς, ἢ δὲν ἠδύναντο νὰ τοὺς τοποθετήσωσι κατὰ προτίμησιν τῶν ἰδικῶν των. Ἄλλως τε τὸ ἡμίταγμα αὐτὸ, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ, θὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ στρατιωτικὸν Σῶμα· διότι δὲν εἶναι Σῶμα τακτοποιημένον, ἔχον τοὺς ἀξιωματικοὺς του, τὴν πειθαρχίαν, διότι ὅλοι, ὅσοι ὑπάρχουν εἰς αὐτὸ, εὑρίσκονται εἰς μίαν γραμμὴν, ἑπομένως δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε, καὶ τούτου ἕνεκα δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ πειθαρχία εἰς αὐτό. Ἐκ τούτου λέγω, ὅτι τὸ ἡμίταγμα ἐξ ὑπαρχῆς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν συνετέλεσε πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐγένετο, καθότι δὲν ἐχρησίμευσεν εἰς ἄλλο παρὰ νὰ διαιρεθῇ καὶ νὰ σταλοῦν τινες εἴς τινας μοιραρχίας διὰ νὰ εἰσπράττουν φόρους, (ἐὰν ᾖναι δυνατὸν τὸ τοιοῦτον). Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι μόνον τοὺς χωροφύλακας ἀκούουν οἱ πολῖται, διότι μόνον τὸ ἔνδυμα αὐτὸ κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ φόβον εἰς τὸν πολίτην. Ἡ ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους γνώμας περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ καταργήσεως τοῦ ἡμιτάγματος καὶ ἐκ τῆς πείρας ὁδηγουμένη, ἀπεφάσισεν, ἵνα, ἀντὶ δύω λοχιῶν, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς ἕκαστον λόχον, νὰ ὑπάρχωσι τέσσαρες· διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ὑπηρεσία ἤθελεν εὐκολυνθῇ περισσότερον. Ἐπειδὴ δὲ εἰς ἕκαστον λόχον εἶναι δύω λοχίαι, καὶ ἐπειδὴ τὰ τάγματα ἔχουν 60 λόχους, θὰ οἰκονομηθῶσιν οὕτως 120 λοχίαι. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς ἐπιλοχίας, ἔπρεπε καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ σκεφθῶμεν· ἐπειδὴ δὲ αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ ἀπαρτίσωσιν ἓν ἡμίταγμα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰ τάγματα, διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαιότερον νὰ διορισθῶσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν· ὡς τοιαύτην δὲ ἐξελέξαμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασοφυλάκων διὰ νὰ παύσουν καὶ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχουν οἱ βουλευταὶ κατὰ τοῦ ὑπουργείου, καὶ οἱ ὑπουργοὶ κατὰ τῶν βουλευτῶν· ἐθεωρήσαμεν καταλληλότερον νὰ βάλωμεν αὐτοὺς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασοφυλάκων, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι οὕτω θέλουσι παύσει ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τώρα γίνονται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐταὶ αἱ θέσεις, εἶναι καὶ ἄλλαι θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπίσης δύνανται νὰ λάβωσι μέρος, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν αὐτὴν, ἥτις, ἐνῷ δὲν φέρει οὐδεμίαν ὠφέλειαν, ἐπιφέρει μεγάλας δαπάνας. Ἰδοὺ οἱ λόγοι ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη ἡ ἐπιτροπή.

§73Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν ἤθελον παντάπασι λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐὰν δὲν ἐνόμιζον, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τινῶν παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς, καθὼς ἐν γένει πᾶς στρατὸς, ἀγαπᾷ τὴν πειθαρχίαν· καὶ ἠξεύρετε διὰ τί τὴν ἀγαπᾷ; διότι εἶναι τιμή του· δὲν δύναται ποτέ τις νὰ εἴπῃ ἕνα στρατὸν, ὅτι δὲν ἔχει πειθαρχίαν, χωρὶς νὰ τὸν ἐξυβρίσῃ· τὴν τοιαύτην ὕβριν οὐδεὶς στρατὸς τὴν δέχεται καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ ἑλληνικός. Ἠθέλησάν τινες νὰ λαλήσωσι περὶ πειθαρχίας, καὶ ἐνόμισαν, ὅτι ἔλεγόν τι, φιλοσοφοῦντες περὶ αὐτῆς (θόρυβος). Οἱ Ῥωμαῖοι εἶχον τὰς σκληροτέρας ποινὰς, τὰς ὁποίας κατόπιν τὰς ἐπολλαπλασίασαν διὰ τῶν τρομακτικῶν ἐκείνων ποινῶν, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ἡ ἱστορία· τοιαύτην ἐνόουν τὴν πειθαρχίαν καὶ τοιαύτη πρέπει νὰ ᾖναι. Ἡ Ἀγγλία μέχρι τῆς σήμερον διασώζει σκληροτάτας ποινὰς, καὶ νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον φιλελευθέρα ἀπὸ ἡμᾶς; Ὅσον φιλελευθερώτερον εἶναι ἓν κράτος τοσοῦτον αὐστηροτέρους νόμους πρέπει νὰ ἔχῃ· συμβουλευθῆτε τὴν ἱστορίαν· ἡ Γαλλία ἔκαμε τοὺς δρακοντίους νόμους, καθ’ ὃν καιρὸν ἦτον δημοκρατημένη. Τοιαύτη τις λοιπὸν εἶναι ἡ πειθαρχία καὶ τοιαύτην πρέπει νὰ τὴν ἐννοῇ πᾶς ὅστις ἤθελε ῥίψει τὴν ἰδέαν αὐτὴν· καὶ ταῦτα, διότι ἐπιθυμῶ νὰ κλείσω ἅπαξ διὰ παντὸς αὐτὰς τὰς ἰδέας, ὄπισθεν τῶν ὁποίων, νομίζουν τινὲς, ὅτι συκοφαντοῦντες, ἀποκτοῦν κἄποιον συμφέρον.

§74ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος; ἐγὼ ἢ ὑμεῖς;

§75Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ πειθαρχία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἦναι παρὰ ὅπως τὴν ἐννοοῦν ὅλοι. — Ἐπὶ δὲ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, οἱ προαγορεύσαντες νομίζουν, ὅτι λέγουσι τι, ὅταν λέγωσιν, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ ἡμίταγμα· εἶναι δυστυχία ἡ διατήρησις αὐτοῦ· καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῳόντι ἐξέφρασε μίαν ἰδέαν καὶ ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὕπαρξιν ζωῆς εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην, τὴν ὁποίαν τὴν ἀποκρούετε χωρὶς νὰ τὴν ἐννοῆτε. Καὶ ὑπάρχει εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ κόσμου Σῶμα συγκείμενον ἀπὸ ὑπαξιωματικούς; καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία εἰς τοιοῦτον Σῶμα; Ἐννοῶ, ὅτι τὸ ἐδημιούργησεν ἡ ἀνάγκη.

§76ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ἐδημιούργησεν ἡ ἀνάγκη καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ.

§77Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ὕπαρξις, κύριοι, αὐτοῦ τοῦ ἡμιτάγματος εἶναι τῳόντι ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀνάγκης, ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν θεραπεύσωμεν. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ Σῶμα ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸ ἡμέτερον κράτος, ἀφοῦ κἀνὲν κράτος τοῦ κόσμου ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα δὲν ἔχει. Τί θὰ εἴπῃ πειθαρχία καὶ συνέργεια μεταξὺ ὁμοιοβάθμων; Νομίζετε λοιπὸν, ὅτι ὑποστηρίζοντες τοιαῦτα πράγματα ἀπέναντι μιᾶς ὡρίμου γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ τὴν ὁποίαν πολὺ σωστὰ ὑπεστήριξεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ὁ ὁποῖος ἐγνώριζε τί ἔλεγεν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι ἐπιφέρετε μίαν ὑπηρεσίαν; Δὲν εἶναι, κύριοι, ἡ γνώμη αὕτη μόνον θεωρητικὴ, ἀλλ’ ἔχει καὶ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα καὶ δι’ αὐτὸ τὴν ἀσπάζομαι. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, εἰς τοὺς λόχους οἱ λοχίαι εἶναι ἀπὸ 2–4, καὶ ποῦ εἶναι 2 καὶ ποῦ 3 καὶ ποῦ, 4, κατὰ τὴν κατασκευὴν τῶν οὐλαμῶν. Καὶ λοιπὸν ἐδῶ ἡ ἐπιτροπὴ τί θέλει νὰ σᾶς εἴπῃ; θέσατε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐντὸς τοῦ στρατοῦ. Αὐξήσατε τὸν ἀριθμὸν τῶν λοχιῶν. Καὶ τῳόντι ἂν δύναται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ οἰκονομηθῇ τὸ πρᾶγμα, ἡ ἰδέα εἶναι ἀξιολογωτάτη. Τώρα ὑποθέτω, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἢ ἐκ τοῦ βαθμοῦ των ἢ ἐκ τῆς θέσεώς των δὲν δύναται νὰ εὕρουν θέσιν· δι’ αὐτοὺς ἂς φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν, κύριοι, τοὺς λόγους ὅλους συμμερίζομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης. Συνιστῶ δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐὰν ἐκ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων περισσεύσωσί τινες ὕστερον ἀπὸ τὴν τοποθέτησιν ἐντὸς τοῦ στρατοῦ, νὰ λάβῃ τὸ μέτρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον ὑπαγορεύσει καὶ ἡ φιλανθρωπία καὶ τὸ δίκαιον, διότι τῳόντι ἔργον ἰδικό μου δὲν εἶναι, ἀλλὰ δύναμαι νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν μου ἀξιόλογα, ὅταν νομίζω, ὅτι εἶναι ὠφέλιμος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις δυνηθῇ νὰ ἀσφαλίσῃ αὐτοὺς, τοὺς ἀνθρώπους, διότι τέλος πάντων καὶ αὐτοὶ εἶναι ἕλληνες καὶ πρέπει νὰ ζήσουν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν χρεωστεῖ νὰ τὸ κάμῃ. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι τὸ ζήτημα ὅλον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε νὰ διστάσητε παντάπασι μεταξὺ ἰδεῶν καὶ πραγμάτων, διότι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι πραγματική· τὸ ἰδικόν μας λοιπὸν μέρος εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· τὸ ὑπόλοιπον ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι σὺ δὲν αἰσθάνεσαι πατριωτικὰ, δὲν πονεῖς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, δὲν δύνασαι νὰ διοικήσῃς, διότι νομίζω, ὅτι καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχῃ μίαν ἰδέαν περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ της. Αὐτὰ λοιπὸν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ σᾶς εἴπω, καὶ ἐνόμισα πρέπον νὰ ἀναπτύξω αὐτὸ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ παύσῃ τοῦ λοιποῦ ἓν κἄτι τι, τὸ ὁποῖον μᾶς στενοχωρεῖ.

§78ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οἱ ὑπαξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους ζητεῖται πίστωσις εἰς τὸ κεφ. Ιʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ὑπάρχουν καὶ δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον, οὔτε φιλάνθρωπον νὰ τοὺς ἀποβάλωμεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν· διὰ τὸν λόγον τοῦτον παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας των· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ μέτρον τῆς τοποθετήσεώς των εἴτε εἰς τὰ τάγματα, εἴτε εἰς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, τοῦτο εἶναι ὅλως κυβερνητικὸν, καὶ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πίστωσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ τὰς διαφόρους παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ ἀγορεύσαντες ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, θέλει κάμει ὅ,τι καλλίτερον δυνηθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς;

§80ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νὰ ἔχῃ ὁ λόχος πλέον τῶν 2 λοχιῶν ἀντιβαίνει εἰς τὸ ὀργανικὸν διάταγμα. Ἐκτὸς τούτου δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, οἰκονομοῦνται μόνον οἱ 110 λοχίαι· ἀλλὰ τί θὰ γίνουν οἱ 240 ἐπιλοχίαι; ὥστε βλέπετε, ὅτι δὲν ὠφελοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι πλῆρες σύστημα. Σᾶς λέγει, ὅτε πρὸς τακτοποίησιν τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ εἰσάξετε δύω λοχίας περιπλέον εἰς ἕκαστον λόχον. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι μία ἰδέα κυβερνητικὴ, νὰ γίνουν χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἐξαλειφθῇ μία πίστωσις.

§83Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοεῖ κανεὶς νὰ ἀφαιρέσῃ πίστωσιν· ἀλλὰ διὰ νὰ γίνουν 4 λοχίαι εἰς ἕκαστον λόχον χρειάζεται ὀργανικὸν διάταγμα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὡς σύστασις ἠμπορεῖ νὰ προέλθῃ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς; Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§85ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Κεφάλαιον ΙΑʹ. Ἀπόμαχοι δραχ. 70000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§89ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν περιέχεται μία πίστωσις ἀναγκαία τῶν 5 στρατηγῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ ἓν διάταγμα διατηροῦνται εἰς ἓν εἶδος ἐκτελεστικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐνεργητικῆς φάλαγγος. Αὐτὴ ἡ πίστωσις ἄλλοτε ἦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν· μόνον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ὑπουργὸς ὢν τὴν μετέθεσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν.

§90ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, κατὰ λάθος δὲν ἐσημειώθη.

§91ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν δὲν ὑπάρχει πίστωσις, ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ποσὸν τῶν 70,000 δρ. διὰ τοὺς ἀπομάχους. Κεφάλαιον ΙΒʹ. Ἀργοί δραχ. 110,000. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει. 1) Ἀφαιρεῖται ἡ μισθοδοσία τοῦ ὑποστρατήγου Νοταρᾶ δραχ. 2560 2) Ἀφαιρεῖται ἡ μισθοδοσία τοῦ μοιράρχου Δράκου δραχ. 2040 3) Ἐπὶ τῶν ἀργῶν ἀξιωματικῶν ἐμπεριλαμβάνει τὸ ὑπουργεῖον καὶ τοὺς διαθεσίμους κυρίους βουλευτὰς, καταχρηστικῶς τῆς Συνελεύσεως διὰ τὸ ἔτος 1864 ψηφισάσης τὴν λῆψιν τῆς μισθοδοσίας τῆς ἀργίας, ἐνῷ ἡ θέσις ἦτο τῆς διαθεσιμότητος, καθόσον ἡ θέσις συνεπάγει τὴν μισθοδοσίαν. Τὴν ἀδικίαν ταύτην ἐπὶ τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν θεωρεῖ ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ἀναγκαῖον διορθωθῆναι. 4) Ἐπανερχομένων πολλῶν ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς καὶ ἑτέρων σωμάτων ἐν τῇ ἐνεργητικῇ ὑπηρεσίᾳ, θέλομεν ἔχει πραγματικὴν οἰκονομίαν................ δραχ. 60,000

§93ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ σημειωθοῦν καὶ οἱ διαθέσιμοι ἀξιωματικοί.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐνταῦθα γίνονται παραδεκτὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἀκόλουθα κεφάλαια ΙΔʹ.—ΚΔʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ. ΚΕΦ. ΙΔʹ. Ὑλικὸν

ΚΕΦ. ΙΕʹ. Στερεαὶ χορηγήσεις. 59450 ΚΕΦ. ΙΣΤʹ. Κατάλυσις.

ΚΕΦ. ΙΖʹ. Μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίαι.

Ἀναγινώσκεται τὸ ΚΓʹ. Κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. «ΚΕΦ. ΚΓʹ. Ἀνθυπασπισταὶ ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ. 96000».

§97Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν ἀνέρχομαι τὸ βῆμα πρὸς ἐπίδειξιν στρατιωτικῆς ἱκανότητος ὡς ὅλως ἀντικειμένην εἰς τὸ ἐπάγγελμά μου, οὔτε πρὸς ἐπίδειξιν στρατιωτικῆς εὐγλωττίας, καθόσον μετὰ τὸν Ξενοφῶντα οὐδεὶς δύναται νὰ καυχηθῇ ἐπ’ αὐτῇ. Ἔρχομαι νὰ προτείνω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀνόρθωσιν ἑνὸς ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον προτείνεται εἰς μίαν τάξιν τοῦ στρατοῦ, εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστάς. Προτείνω λοιπόν, καὶ τὸ τοιοῦτον πιστεύω, ὅτι σπουδαίως ἐπηρεάζει καὶ τὴν κοινωνίαν, ὅτι ἐκ τῶν 200 εἰς ἄδειαν ἀπεσταλμένων ἀνθυπασπιστῶν οἱ 60 νὰ τοποθετηθῶσι ἀνὰ εἷς εἰς ἕκαστον λόχον τῶν ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ· καὶ τοῦτο συμφωνεῖ καὶ μὲ τὸν Γαλλικὸν κανονισμὸν τὸν ἐν χρήσει εἰς τὸν στρατόν μας. Τοιουτοτρόπως τὸ κακὸν μετριάζεται. Ἐννοεῖτε, ὅτι σκοπὸν δὲν ἔχω τὴν δημοκοπίαν· αὐτὸ φαίνεται ἀπὸ τὰς πράξεις μου. Ἀλλ’ ὡς ἀξιωματικὸς δὲν ἀνέχομαι νὰ βλέπω 200 ἀνθρώπους πλανωμένους εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ζητοῦντας ἄρτον. Ὁ κανονισμὸς ὁ Γαλλικὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν χρήσει ἐν τῷ στρατῷ μας, ἀπαιτεῖ δύω ἀνθυπολοχαγοὺς· ἀντὶ τοῦ δευτέρου ἀνθυπολοχαγοῦ ἂς παραδεχθῶμεν ἕνα ἀνθυπασπιστὴν καὶ οὕτω τοποθετοῦμεν 60.»

§98ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι 60 δρ. διὰ τὸ ἄτομον, ὥστε 36,000 δραχμῶν εἶναι ὅλη ἡ διαφορά.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Κύριοι, ἔχομεν Συνταγματικὸν πολίτευμα. Ἡ πρώτη βάσις τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ ἐθνοφυλακή· ἀλλὰ, κύριοι, ἐνῶ ἔχομεν συνταγματικὸν πολίτευμα τοιοῦτον, βάσις τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἔπρεπε σήμερον νὰ καταρτίσωμεν ἐθνοφυλακὴν, καὶ πρὸς τοῦτο, ἔπρεπε νὰ δημιουργήσωμεν προγυμναστάς. Λοιπὸν προτείνω νὰ ἐπασχολήσωμεν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ὡς προγυμναστὰς εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν.

§100ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, ἔρχομαι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν προλαλησάντων ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυπασπιστῶν, καὶ δικαίῳ τῷ λόγῳ, διότι εἰς κανὲν μέρος ἡ κατάστασις αὕτη δὲν ὑπάρχει, ἡ ὁποία εἶναι πρωτοφανὴς ἐδῶ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ ὅπου γίνεται λόγος σήμερον· ἔγεινε καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις· ἔγεινεν ἡ στρατιωτικὴ συγχώνευσις τοῦ 1843, ἔγεινεν ἡ συγχώνευσις τοῦ 1855, καὶ δὲν ἔγεινε ὅ,τι ἔγεινε σήμερον ὡς πρὸς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς καὶ ὑπαξιωματικούς. Διὰ ταῦτα προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἔλθουν ὅλοι εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ προσκολληθῶσιν εἰς τὰ καταστήματα, εἰς τὰ φρουραρχεῖα καὶ εἰς τὰ σώματα.

§101ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ζητῶ νὰ γίνῃ προσθήκη εἰς τὴν πίστωσιν τοῦ κεφαλαίου ΚΓʹ. ἀλλ’ ὄχι, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον οἱ ἀγορεύσαντες, ἀλλὰ διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἠλάττωσε τὴν δαπάνην διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἑπομένως θὰ περισσεύσῃ ἀριθμός τις ἀνθυπασπιστῶν ἐκ 50 ἢ 60, οἱ ὁποῖοι θὰ τεθοῦν εἰς ἄδειαν, ὅπως εἶναι καὶ 200, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐδῶ· ζητῶ ἑπομένως νὰ προστεθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς 50 τὸ ποσὸν τῶν δρ. 24,000. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν νὰ προσκολληθῶσιν εἰς ἕκαστον λόχον ἀνὰ εἷς ἀνθυπασπιστὴς, παρατηρῶ, ὅτι ἠδυνάμην νὰ συναινέσω εἰς τοῦτο, ἐὰν ὅλοι οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἦσαν 60, καὶ ἔβλεπον, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἠδυνάμεθα νὰ τοὺς οἰκονομήσωμεν ὅλους ἀλλὰ καθὼς βλέπετε δὲν εἶναι μόνον 60, εἶναι 400. Δὲν βλέπω λοιπὸν, τί θὰ ὠφελήσῃ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον προτείνεται μόνον διὰ τοὺς 60, ἀφοῦ θὰ ὑπάρχουν ἄλλοι 340, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ μέτρον αὐτό. Ἐκτὸς τούτου παρατηρῶ, ὅτι τὸ νὰ ἔχῃ πᾶς λόχος ἕνα μόνον ἀνθυπασπιστὴν, τοῦτο στηρίζεται εἰς τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τοῦ σχηματισμοῦ τῶν λόχων, καὶ ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μεταβάλωμεν ὀργανικὰ διατάγματα ἄνευ συζητήσεως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως, ἀλλὰ θέλω μόνον νὰ προστεθῶσιν 24,000 δραχμῶν.

§102Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν κάμνουσι, βεβαίως ὁ ὀργανισμὸς ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Κάμνω ὅμως τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα γνωρίζῃ ὅτι πρὸ τοῦ 1843 ὁ στρατὸς κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τακτικῆς εἶχε καὶ τότε ἕνα ὑπολοχαγὸν καὶ δύω ἀνθυπολοχαγοὺς· διὰ λόγους δὲ οἰκονομίας τὸ νὰ προστεθῇ ἀνὰ εἷς ἀνθυπασπιστὴς εἰς κάθε λόχον ἀντικανονικὸν δὲν εἶναι.

§103ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ τοὺς καταβιβάσωμεν παρὰ νὰ τοὺς ἀφήσωμεν εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν, διότι δὲν δύνανται νὰ ζήσουν μὲ 40 δραχμάς.

§104ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, μία ἀπὸ τὰς ἐντολὰς, τὰς ὁποίας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔλαβεν ἐκλεγόμενος βουλευτὴς, εἶναι, ὅταν παρουσιάζεται ἐντὸς τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ ναοῦ, νὰ ἐπιφέρῃ τὰς οἰκονομίας ἐκείνας, αἵτινες ἀπαιτοῦνται εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Τὴν ἐντολὴν ταύτην ἐξετέλεσα, καθόσον ἐπέτρεψαν αἱ δυνάμεις μου· ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἐν τῷ στρατῷ σήμερον ὁ ὁλικὸς συμπεριλαμβάνων καὶ τοὺς δοκίμους ἰατροὺς καὶ τοὺς δοκίμους φαρμακοποιοὺς εἶναι 437· ἐκ τούτων ἀφαιρέσατε 30 δοκίμους καὶ φαρμακοποιούς· μένουσιν ἀνθυπασπισταὶ 407. Ἐκ τούτων ἂν παρατηρήσητε τὰς καταστάσεις ἐν γένει τοῦ στρατοῦ, βλέπετε, ὅτι εἶναι τοποθετημένοι 83 ἀνθυπασπισταὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, εἰς τὰς ἀποθήκας, τὰ φρούρια κτλ. Τὸ αὐτὸ δὲ αἴσθημα τὸ ἐμπνεῦσαν τὸν Κύριον Γρίβαν, ἐνέπνευσε καὶ τὴν ἐπιτροπήν. Δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ λυπηθῶμεν, ἂν ἴδωμεν ἕνα ἐξ αὐτῶν πενόμενον· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι περιπλέον τῶν 83 δὲν δύνανται νὰ μένωσιν εἰς τὸν στρατόν, διότι, ἂν παρατηρήσητε τὰς καταστάσεις τοῦ στρατοῦ, θὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν δύνανται περισσότεροι νὰ μένωσιν εἰς τὸν στρατόν. Ἐγὼ παραδέχομαι μόνον τὸ παρὰ τοῦ ὑπουργείου προτεινόμενον μέσον, διότι ἕτερον μέσον δὲν ὑπάρχει διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διατηρηθῶσι. Προεκλήθημεν εἰς οἰκονομίας, ὀφείλομεν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ φέρωμεν τοιαύτας· δυστυχῶς ἀπεῤῥίφθησαν ὅλαι αἱ προτάσεις· ἐπιμένομεν εἰς τὴν τελευταίαν πρότασιν. Λυποῦμαι καὶ ἐγὼ, διότι οἱ ἀνθυπασπισταὶ θὰ περιέλθωσιν εἰς ἀόριστον ἄδειαν μὲ 40 δραχ. Ἀλλ’ ὅπως εὑρίσκονται τὰ πράγματα, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὑποφέρει, καὶ πρέπει νὰ ὑποφέρωσι καὶ οὗτοι μέχρις οὗ τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν συντελέσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν τύχην τοῦ στρατοῦ. Καὶ ὀφείλει τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν ἐντὸς τοῦ διαστήματος τῆς διακοπῆς μέχρι τῆς ἐρχομένης Συνόδου νὰ λύσῃ τὸ πολύκροτον τοῦτο καταστὰν ζήτημα καὶ ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ τὸ λύσῃ.

§105Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν εἰς ἕκαστον δῆμον προσκολληθῇ εἷς ἀνθυπασπιστὴς ὡς προγυμναστὴς τῆς ἐθνοφυλακῆς δὲν ἀρκοῦσι; (θόρυβος).

§106ΓΡΙΒΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου.

§107Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὰ συμβαίνουν πάντοτε, κύριοι, ὅταν αἱ κυβερνήσεις δὲν λαμβάνουν πρωτοβουλίαν ἐπὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν οὐ μόνον τὴν οἰκονομίαν τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους. Ἔρχεται ἡ κυβέρνησις αὐθαιρέτως, ἢ βασιζομένη εἰς ἕνα νόμον, ἢ εἰς οὐδεμίαν ἰδέαν, καὶ ῥίπτει πίστωσιν αὐθαιρέτως, διὰ τῆς ὁποίας θέλει, ὥστε καταναγκαστικῶς νὰ δοθῇ ὑποχρεωτικὴ ἄδεια· καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἰδέαν ταύτην τὴν αὐθαίρετον τῆς Κυβερνήσεως μία σύγχυσις κατὰ τὴν συζήτησιν. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυπασπιστῶν δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἐλύθη καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ὀφείλει ἡ κυβέρνησις ν’ ἀκολουθήσῃ μίαν διακεκριμένην ὁδὸν, ἢ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τὴν ἰδέαν της καὶ νὰ φέρῃ τὸ μέτρον τῆς λύσεως, ἢ ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ τὸ κακὸν, ὅταν δὲν ἔχῃ οὔτε τὴν ἱκανότητα, οὔτε τὴν θέλησιν νὰ φέρῃ μεταῤῥυθμίσεις. Τί πρόκειται σήμερον; πρόκειται νὰ χορηγήσωμεν μίαν πίστωσιν ἀνεπαρκῆ, ἄνομον, ἐναντίαν τῶν νόμων· αἱ δὲ αὐθαιρεσίαι τῆς κυβερνήσεως θέλουν καταδειχθῆ ἀπὸ τὰ νόμιμα δικαστήρια τοῦ τόπου, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ κυβέρνησις νὰ ῥίψῃ εἰς τὰς ἀγυιὰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους προστατεύουν νόμοι τοῦ κράτους. Ἐννοῶ, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι δυσχερὲς, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ ἐπασχολῶσι πᾶσαν κυβέρνησιν· ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ἐπιτρέψει εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ αὐθαιρέτως μίαν λύσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει ὅλην τὴν κοινωνίαν. Τί πρόκειται, κύριοι; ἐκ τῶν 437 ὑπαρχόντων εἰς τὸν στρατὸν νὰ ῥίψωμεν εἰς τὰς ἀγυιὰς 200 ἐπ’ οὐδενὶ δικαιώματι· καὶ ποῖοι θὰ εἶναι οὗτοι; θὰ ᾖναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν προστασίαν, θὰ ᾖναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀρέσουν εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς καὶ εἰς ἄλλους ἰσχυρούς. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀφήσῃ τοιαύτην δικτατορικὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν χρῆσιν τοιούτου δικαιώματος εἰς τὴν κυβέρνησιν. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἔτι ἐπασχολεῖ τοὺς νομικούς· δὲν ἐλύθη εἰσέτι· τί εἶναι; ὑπαξιωματικοὶ ὄχι· ἀξιωματικοί; ὄχι· διότι διαγράφονται ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς, ἀπὸ τοὺς κύκλους τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁσάκις ἐπῆλθον οἰκονομίαι εἰς τοὺς στρατοὺς τῆς Εὐρώπης, τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τοὺς ἐφείσθησαν πάντοτε. Διαλύονται τάγματα ὁλόκληρα καὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ δὲν τίθενται εἰς ἀργίαν, ἀλλὰ προσκολλῶνται πάντοτε εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Πῶς θέλετε δὲ σεῖς, ἐνῷ δὲν ἔχετε νόμον; Τὸ μέτρον τῆς οἰκονομίας, ὃ ζητεῖτε σήμερον νὰ λάβετε, δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἐπὶ μιᾶς μάλιστα τάξεως ἀνθρώπων δικαιουμένων καὶ εἰς τὴν ἐπιείκειάν σας καὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς θέσεώς των. Διὰ τὸ σῶμα τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὡς ἐκ τῆς σμικρότητος τοῦ στρατοῦ καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς πιέζουν, προκαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἓν μέτρον σωτήριον, ἀλλὰ νὰ τὸ φέρῃ διὰ νόμου. Ἠδύνατο ἡ κυβέρνησις, ἂν ὑπῆρχε κατάστασίς τις διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστάς, ὡς εἶναι π. χ. διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἡ κατάστασις τῆς ἀργίας, νὰ τοὺς θέσῃ· ἀλλὰ τοιαύτη κατάστασις δὲν ὑπάρχει. Ἐνόσῳ λοιπὸν ἡ κυβέρνησις δὲν φέρῃ ἕνα νόμον, κανονίζοντα τὴν θέσιν τῶν ἀνθυπασπιστῶν, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ προβῆτε εἰς μίαν τοιαύτην πρᾶξιν, καὶ ἡ Βουλὴ πιστεύω, ὅτι θέλει τὴν ἀποκρούσει· παραδεχομένη ὁλόκληρον τὴν πίστωσιν τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Καὶ πῶς τολμᾷ ἡ κυβέρνησις, κύριοι, σήμερον νὰ παρουσιάζῃ τοιοῦτον ζήτημα περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ἐνῷ αἱ τάξεις τῆς ἐθνοφυλακῆς ἔχουν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ, ὥστε νὰ συμπεριληφθῇ ὁλόκληρος ἡ πίστωσις τῶν ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν· ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον, καὶ νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ὁριστικὸν καὶ γενικὸν καὶ οὐχὶ προνομιοῦχον, χάριν τῆς τάξεως, τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς καλῶς ἐννοουμένης οἰκονομίας.

§108ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ γενικὸν κανόνα, ὅστις δὲν ἐργάζεται, δὲν δικαιοῦται καὶ νὰ πληρόνεται. Τὸν κανόνα τοῦτον ἀκολουθοῦσα καὶ ἡ νομοθεσία μας διατάττει, ὅτι οἱ πλεονάζοντες ἀξιωματικοὶ νὰ τίθενται εἰς ἀργίαν καὶ νὰ λαμβάνουν μόνον τὸν μισθὸν τῆς ἀργίας· διὰ τοῦτο ὁ ἀνθυπολοχαγὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀξιωματικὸς ἀνεγνωρισμένος, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ θέσιν διὰ νὰ τὸν ἀπασχολήσῃ, τίθεται εἰς ἀργίαν καὶ λαμβάνει μόνον 65 δραχμάς. Ἐν τούτοις ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἰσχυρίζεται, ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ, ἀλλὰ κἄτι τι κατώτεροι, (δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὡς τοὺς ἐχαρακτήρισαν ἡ Γαλλικὴ νομοθεσία, διότι δὲν εἶμαι τόσον εἰδήμων περὶ τὰ τοιαῦτα), πρέπει νὰ λαμβάνουν πλήρη τὸν μισθόν των, καίτοι μὴ ἐργαζόμενοι, ἤτοι 100 δραχμὰς, δηλ. νὰ πέρνουν περισσότερα παρ’ ὅσα λαμβάνει ὁ ἀνθυπολοχαγός. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, καθ’ ὅσον ἀκόμη δὲν ἐλύθη τὸ ζήτημα, ἂν οἱ ἀνθυπασπισταὶ ᾖναι ἀξιωματικοὶ ἢ μή· ἐπειδὴ δὲ εἶναι σκληρὸν, ἀφοῦ ἅπαξ τοῖς ἐδόθη ὁ βαθμὸς, νὰ τοὺς ἀφαιρεθῇ, καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ γενικὸν μέτρον περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἂς λαμβάνουν καὶ αὐτοὶ ἓν εἶδος μισθοῦ ἀργίας, ἤτοι τὸ ποσὸν τῶν 40 δραχμῶν διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λαμβάνουν περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους βαθμολόγους, οὔτε τὰ μέσα τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουν νὰ δώσωμεν πλειότερον.

§109ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι οἰκονομοῦμεν τὸ πρᾶγμα, ἂν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 150,000, τοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν ψηφισθέντος, πληρόνωμεν τοὺς 200 αὐτοὺς ἀνθυπασπιστὰς...... (θόρυβος) δίδοντες εἰς αὐτοὺς 70 ἢ 80 δραχμάς.

§110Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριοι, πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δικαίου, καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς οἰκονομίας. Οἱ ἀνθυπασπισταὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ᾖναι εἰς ἐνέργειαν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν θέσεις, ἵνα τοὺς τοποθετήσωμεν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσκαλέσωμεν τὸν ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ τὴν ἐθνοφυλακὴν εἰς ὅλους τοὺς δήμους, θέτων οὕτω τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ὡς προγυμναστάς· διότι ἡ μεγάλη δύναμις τῆς ἐθνοφυλακῆς διὰ τὴν ὁποίαν τοσαῦτα ἐξωδεύθησαν, ἔμεινεν ὅλως διόλου παρημελημένη· καὶ γνωρίζω, κύριοι, δημάρχους, οἱ ὁποῖοι προφασίζονται τὴν παραμέλησιν τῆς ἐθνοφυλακῆς διὰ τὴν ἔλλειψιν προγυμναστῶν.

§111ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πῶς θὰ κάμωμεν ἐθνοφυλακὴν ἄνευ ὅπλων;

§112Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ δῆμοι ἔχοντες ὅπλα καὶ μὴ ἔχοντες προγυμναστάς.

§113Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν προτείνω, ὥστε τὸ ποσὸν νὰ ἀναβῇ εἰς 240,000 δραχμῶν.

§114ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ πληρόνετε ὡς ἐπληρόνετε μέχρι τῆς σήμερον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρῶ τὴν συζήτησιν περαιωμένην· κύριοι ἀκούσατε τὰς προτάσεις (θόρυβος).

§116ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡμεῖς παραδεχόμεθα τὴν πίστωσιν· ἡ Κυβέρνησις ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὁριζόμενον παρὰ τοῦ ὑπουργείου ποσὸν εἶναι 150,000 δραχμῶν· νὰ διατηρηθῇ διὰ τοὺς 300 ἀνθυπασπιστὰς, ὥστε ἕκαστος νὰ ἔχῃ μισθοδοσίαν 60 δραχμάς· (θόρυβος) Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γρίβα εἶναι.....

§118ΓΡΙΒΑΣ. Σύστασις μόνον γίνεται.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη, τοῦ νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον διὰ τοὺς ὑπερτεροῦντας ἀνθυπασπιστὰς, καὶ ὕστερον θὰ φέρω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Γρίβα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν.....

§120Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῶμεν διὰ πόσους ἐννοεῖ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ὅλους τοὺς ἀνθυπασπιστάς.

§122Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην 480,000 δραχμῶν.

§123Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν διακοσίων πρόκειται, οἱ ἄλλοι μισθοδοτοῦνται.

§124Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφίνεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσόν· διότι σᾶς λέγω, ὅτι 50 ἢ 60 θέλουν μείνει ἄνευ ὑπηρεσίας, ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀπασχολήσῃ τόσα πρόσωπα, ὅσα ἀπησχόλει κατὰ τὸ 1865 (θόρυβος).

§125ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησε καὶ εὗρε 400, εἰς τοὺς ὁποίους συμπεριλήφθησαν καὶ οἱ δόκιμοι καὶ ἔγειναν τὸ ὅλον 437· τώρα εἶναι ἐν τῇ ἐνεργητικῇ ὑπηρεσίᾳ 83, μένουν 317 ἀνθυπασπισταί· ἐξ αὐτῶν δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν....

§126Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ 320 ἀνθυπασπιστῶν.

§127ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι.

§128Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ 320 ἀνθυπασπιστῶν οἱ ὁποῖοι πλεονάζουν· ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν μεταχειρίζεται τώρα τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ μεταχειρισθῇ καὶ ἀνωτέρους βαθμολόγους· τότε θέλει μεταχειρισθῆ ἀνθυπασπιστὰς, ὅταν τὸ νομίσῃ κατάλληλον, ἀναγκαῖον, καὶ καθὼς ἠξεύρετε, εἰς τὴν κατάστασιν, ὅπου εἶναι σήμερον ἡ ἐθνοφυλακὴ, ἴσως, ἴσως εἶναι περιττὸν νὰ μεταχειρισθῇ, οὔτε ἀνθυπασπιστὰς, οὔτε ἄλλους ἀξιωματικοὺς, καὶ μόνον πρὸς οἰκονομίαν προσώπων τινῶν τοὺς μεταχειρίζεται τὸ ὑπουργεῖον. Τὴν σήμερον πρόκειται αὐτοὶ, ὡς ἄνδρες ἀποτελοῦντες μέρος εἰς τὸν στρατὸν, νὰ λάβωσι τὸν μισθόν των πλήρη. Ἐὰν πρόκειται νὰ λυθῇ οὕτω τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ δώσωμεν ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν 320, καὶ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο θέλει μείνει διαθέσιμον καὶ ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἄλλας ἀνάγκας τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ οὐχὶ διὰ πληρωμὴν προσώπων, ὅταν ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ λαμβάνωσι πλήρη τὸν μισθὸν τῆς ἐνεργείας. Λοιπὸν πρόκειται περὶ 320 ἀνθυπασπιστῶν οἵτινες θέλουν λάβει 480,000 δραχμῶν καὶ τότε θὰ εἴπωμεν «εἰς ἀνθυπασπιστὰς ὑπεραρίθμους», καὶ ἀντὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θέλει παραδεχθῆ «480,000 δραχμῶν».

§129Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον διὰ τοὺς 200 προτείνομεν τὴν πίστωσιν.

§130ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μεταφερθῇ ἐκεῖνο τὸ ποσὸν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἰδοὺ τὸ ποσὸν, ὅτι ἐλαττοῦται ἀντὶ 480,000......

§131Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ οἱ προγυμνασταὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς δὲν εἶναι ἀνθυπασπισταί.

§132Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι διὰ 240,000 δραχμῶν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὰς διαφόρους προτάσεις. Ὁ Κ. Γρίβας ἐτροποποίησε τὴν πρότασιν, ζητεῖ νὰ προστεθῶσιν 60,000 δραχμῶν ἀκόμη· λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν εἰς 240,000 δραχμῶν....

§134ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον ἐμπεριέχονται καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐτέθησαν ἄνευ λόγου εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν, καὶ συγχρόνως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔμειναν ἐκκρεμεῖς, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν προέβλεψε τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ΟΣΤʹ. ἀνακτοῦν τοὺς βαθμούς των, ἀφοῦ ἡ ἀρχὴ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ κατηργήθη καὶ ἀνέκτησαν πολλοὶ τοὺς βαθμούς των.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν εἰς 240,000 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί)· τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Τἀνάπαλιν Κ. Πρόεδρε.

§137ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν νὰ μὴ ἀποφανθῆτε, Κ. Πρόεδρε· θὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν κατὰ τὸν κανονισμὸν (θόρυβος).

§138ΤΙΝΕΣ. Ἡ πίστωσις δὲν δίδεται.

§139ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι δίδομεν πίστωσιν.

§140Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ νὰ δοθῇ μία πίστωσις ἀνωτέρα δὲν πειράζει· ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ ᾖναι ὑπόχρεως ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστρέψῃ δικαιώματα, (θόρυβος)· τὸ δεχόμεθα ὡς προσθήκην πιστώσεως.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἔχομεν τὴν πρότασιν αὐτήν· δὲν ἀφορᾷ παρὰ μόνον τὴν προσθήκην· οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην εἰς ἣν εἶναι καὶ ὁ ὑπουργὸς σύμφωνος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐτελείωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν.

§142Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν φορολογικὸν νόμον, Κ. Πρόεδρε (θόρυβος).

§143ΤΙΝΕΣ. Ὁ φορολογικὸς νόμος, Κ. Πρόεδρε, ἔχομεν καιρὸν ἀκόμη.

§144ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχομεν τὴν συνέχειαν τῆς ἀφομοιώσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ λογιστικὴ ἐπιτροπὴ κατέθεσεν εἰς τὸ προεδρεῖον τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐξόδων καὶ συγχρόνως μίαν ἔκθεσιν διὰ καθυστερούμενα βιβλιοδετικά. Μένουν εἰς τὸ γραφεῖον καὶ ὅστις τῶν Κ. Κ. βουλευτῶν θέλει, ἂς τὰ ἐπεξεργασθῇ.

§146Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ὅμως, ἀφοῦ ἐλύθη τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάννησον, νομίζω, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος δὲν θέλει προκαλέσει μεγάλην συζήτησιν. Ἠμποροῦμεν νὰ τὸν περάσωμεν πολὺ εὐκόλως καὶ κατόπιν τὴν ἀφομοίωσιν· καὶ τὰ δύω νὰ τὰ τελειώσωμεν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ νόμος περὶ φορολογίας· (ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1). Ὑπάρχουν διάφοροι τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν.

§148ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι δέκα τροπολογίαι· δὲν θὰ κάμετε τίποτε.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§150ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδείς.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκονται αἱ τροπολογίαι (θόρυβος).

§152Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν (θόρυβος).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν μίαν στιγμὴν τὴν συζήτησιν. Ἔλαβον ἔγγραφον ἀπὸ τὴν Αὐλὴν τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκεται... (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται ἔγγραφον τοῦ αὐλάρχου, περὶ πενθημέρου αὐλικοῦ πένθους ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Βασιλέως τῶν Βέλγων Λεοπόλδου Αʹ.)

§154Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, ἀλλ’ ἐπειδὴ, καθὼς εἶπον καὶ πρότερον, ἡ ἀφομοίωσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι πλήρης, ἐὰν δὲν συζητηθῶσι καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια· ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἑτοιμάζονται ν’ ἀναχωρήσουν, καὶ μάλιστα Ἑπτανήσιοι, (ἴσως, ἴσως ὑπάρχει καὶ ἰδέα εἴς τινας νὰ μὴ τὰ συζητήσωμεν), διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ περαιώσωμεν αὐτὰ, καὶ ἔπειτα τὸν φορολογικὸν νόμον ἀκολούθως.

§155ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§156ΤΣΟΚΡΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, Κ. Πρόεδρε, ἔγεινε μία πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Κ. Ἀχόλου, διὰ νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὰ αἰσθήματά της εἰς τὸν διάδοχον τοῦ ἀειμνήστου Λεοπόλδου διὰ τὸν φιλελληνισμόν του καὶ τὰ λοιπά. Εἴπομεν λοιπὸν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅταν ἔλθῃ ἐπισήμως ἡ εἴδησις τοῦ θανάτου αὐτοῦ, διότι αὐτὸς ὁ Βασιλεὺς ὄχι μόνον ἦτο φιλέλλην, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐπιμονῆς αὐτοῦ ἔγειναν τὰ ὅρια ἐκτὸς τοῦ Ἰσθμοῦ.

§157ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ἀχόλου. «Ἡ Βουλὴ μαθοῦσα ἐπισήμως τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου φιλέλληνος Βασιλέως τῶν Βέλγων Λεοπόλδου· Ψηφίζει «Νὰ ἐκφρασθῇ διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς πρὸς τὸν ἀναβάντα τὸν θρόνον τοῦ Βελγίου Δοῦκα τῆς Βραβάντης ἡ βαθεῖα λύπη ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους διὰ τὴν στέρησιν τοῦ Σεβαστοῦ Πατρός του.» Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογικοῦ νόμου. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§159ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§160ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ τυπωθῶσιν αἱ μεταβολαὶ αἱ γενόμεναι.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Λοιπὸν λέγετε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια περὶ ἀφομοιώσεως.

§162ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν; (θόρυβος) Ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν... (θόρυβος).

§163ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή.

§164ΣΕΡΒΟΣ. Ὁ φορολογικὸς νόμος εἶναι πρῶτον ἀντικείμενον μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ἡ ἀφομοίωσις (θόρυβος).

§166ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν ἀφομοίωσιν, ἂς κάμῃ ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ πρὶν τελειώσωμεν τὸ δικαστικὸν ζήτημα, θὰ συζητήσωμεν τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν. Λοιπὸν ἐὰν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ δικαστικὸν ζήτημα, ζητῶν νὰ προταχθῇ τὸ διοικητικόν.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δύω προτάσεις, ἡ μία νὰ προταχθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος, καὶ ἡ ἄλλη νὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθοῦν τὰ ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἀντικείμενον, περὶ ἀγράφων ὑποθηκῶν καὶ προνομίων.»

§169ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἔχομεν μίαν παρατήρησιν, διότι παρελείψαμέν τι. Λέγομεν δὲ ἐν αὐτῷ ὅτι πᾶσα ἄγραφος ὑποθήκη, ἢ προνόμιον, πρέπει νὰ ἐγγραφῇ. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν ὑπάρχουν ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ἔγγραφοι ὑποθῆκαι οὐχὶ ἐπὶ ὡρισμένων κτημάτων· τοῦτο κατὰ τὸν ἑλληνικὸν νόμον δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ προστεθῇ εἰς τὴν φράσιν· «πᾶσα ἄγραφος ὑποθήκη», «πᾶσα ἄγραφος ἢ ἔγγραφος, ἀλλὰ μὴ ἐπὶ ὡρισμένῳ κτήματι ὑποθήκη.»

§170ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§171ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. «Γενικὴ ὑποθήκη» οὕτως ὀνομάζεται· «ἄγραφος ἢ ἔγγραφος, ἀλλὰ γενική.»

§172ΣΕΡΒΟΣ. Δι’ ἀγάπην Θεοῦ, μὴ ἔλθετε εἰς αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα (θόρυβος).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§174ΣΕΡΒΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον παρέχει ἤδη μίαν δυσκολίαν καὶ θὰ φέρῃ προσκόμματα, ἀλλ’ ἡ τροποποίησις θὰ φέρῃ ἔτι μεγαλείτερα. Εἶναι 20 ἡμέραι, ὅτε ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος προνοεῖ περὶ αὐτῶν τῶν ἀγράφων ὑποθηκῶν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίφασιν μὲ αὐτὸν τὸν νόμον. Δεύτερον εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ὑπάρχει ἓν πλῆρες σύστημα ὑποθηκῶν, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν νομοθεσίαν. Τὸ σύστημα αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν παρήγαγε κανὲν ἀποτέλεσμα κακὸν, ἀλλὰ μᾶλλον ἠδυνήθη νὰ χορηγήσῃ μέσα σωτήρια εἰς ἐκείνην τὴν κοινωνίαν. Ὑπάρχουσιν ἐγγεγραμμέναι ὑποθῆκαι κατεχωρημέναι εἰς ἑκατοστύας βιβλίων. Αἱ πλειότεραι αὐτῶν εἶναι γενικαὶ ὑποθῆκαι. Ἐὰν τὴν σήμερον παραδεχθῆτε τὸ σύστημα τῆς ἐγγραφῆς, τῆς ἐκ νέου ἐγγραφῆς αὐτῶν τῶν ὑποθηκῶν, θέλετε καταστρέψει κεκτημένα καὶ ἱερὰ δικαιώματα, καὶ θέλετε θέσει εἰς πλήρη ἀμηχανίαν αὐτὸν τὸν τόπον. Ἡ ὑποθήκη ἡ εἰδικὴ κατὰ τοὺς ὑφισταμένους ἐν Ἑπτανήσῳ νόμους, δὲν δύναται εἰμὴ νὰ προέλθῃ συνετείᾳ συνομολογίας. Αὐτὴ ἡ εἰδικὴ ὑποθήκη ἡ περιοριζομένη εἴς τινα κτήματα κατὰ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδὲν ἀποτέλεσμα· διότι οὐδεμία συνομολογία ὑπάρχει, ἡ ὁποία νὰ περιορίσῃ αὐτὴν τὴν ὑποθήκην· ἄλλως εἰς τὸ σύστημα τοῦ κώδηκος τοῦ ἰονικοῦ ὑπάρχουν πρόνοιαι ῥηταὶ πρὸς περιορισμὸν αὐτῶν τῶν ὑποθηκῶν. Ἐξ ἄλλου μέρους θέλετε φέρει τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς καταπληκτικῆς δαπάνης, διότι διὰ νὰ ἐγγραφῶσιν ἐκ νέου ὅλαι αἱ ἤδη ἐγγεγραμμέναι ὑποθῆκαι, ἔχετε χρείαν μυριάδων βιβλίων καὶ πολλῶν ὑποθηκοφυλάκων. Προσέξατε καλῶς εἰς αὐτὰ τὰ ἐξαγόμενα καὶ ἀποφασίσατε.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας βουλευτὴς Λευκάδος ὡμίλησεν, ὡς νὰ μὴ εἶχε ψηφίσει προχθὲς τὴν ἀφομοίωσιν. Λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὡς πρὸς τὰς ὑποθήκας τὸ σύστημα τὸ ἑλληνικὸν δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξεν· ἀλλὰ τὸ ἑλληνικὸν σύστημα τῶν ὑποθηκῶν τὸ παρεδέχθη προχθὲς ἡ Βουλή, καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον διὰ τοῦ γενικοῦ περὶ ἀφομοιώσεως νόμου· καὶ ἐὰν θὰ φέρῃ κακὰς συνεπείας, αὐτὰς τὰς συνεπείας θὰ τὰς ἔχῃ καὶ ἤδη· διότι ὁ νόμος ἐψηφίσθη. Ὁ ἤδη ὑπὸ συζήτησιν εἰδικὸς οὗτος νόμος πρόκειται νὰ προλάβῃ μερικὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ προκύψουν ἐκ τοῦ γενικοῦ νόμου, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο ὁ εἰδικός. Αἱ ἄγραφοι καὶ αἱ γενικαὶ ὑποθῆκαι ἤθελον θεωρηθῆ ἄκυροι, διότι ὁ ἑλληνικὸς νόμος περὶ ὑποθηκῶν τοιαύτας δὲν ἀναγνωρίζει. Ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἀναγκαῖον ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δίδεται μία προθεσμία εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν τοιαύτας ὑποθήκας, διὰ νὰ τὰς νομιμοποιήσωσι συμφώνως πρὸς τὸν ἑλληνικὸν νόμον.

§176ΣΕΡΒΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὑπάρχει μία σύγχυσις καταφανής. Ὡς πρὸς τὸ μέλλον ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία θὰ ἰσχύῃ διὰ τὴν Ἑπτάνησον· εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὁποιαιδήποτε μέλλουσαι ὑποθῆκαι καὶ ἂν ἐγγραφῶσι, πρέπει νὰ κανονίζωνται δυνάμει τῶν ἑλληνικῶν νόμων· ἀλλὰ διὰ τὸ παρελθὸν, τὸ ὁποῖον παρέχει πολλὰ, πλεῖστα, κεκτημένα δικαιώματα, τί ἔχει νὰ γίνῃ; πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἑλληνικὸς κῶδιξ τῆς μεταγραφῆς; Οὐχὶ βεβαίως· καὶ ἐν τούτοις καθὼς εἶναι συντεταγμένη ἡ πρότασις, αὕτη κυρίως πληγόνει τὰ προηγουμένως κεκτημένα δικαιώματα. Ἐὰν πρόκειται διὰ τὸ μέλλον, μάλιστα, εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ἐδῶ πληγόνονται, καταστρέφονται προηγουμένως κεκτημένα δικαιώματα· τίθεται εἰς ἓν χάος, εἰς ἕνα τραγέλαφον, αὐτὴ ἡ κοινωνία δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὑπογραμμὴν κανένα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Προσέξατε καλῶς.

§177ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Διατὶ νὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀνανεώσωμεν ἐντὸς 6 μηνῶν τὰς γενικὰς ὑποθήκας, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνεπείᾳ ἀποφάσεων; (θόρυβος).

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, βλέπω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω τινὰς ἐξηγήσεις.

§179ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί εἴδους ὑποθῆκαι εἶναι ἕως τώρα εἰς τὴν Ἑπτάνησον· εἶναι ὅλαι ἐγγεγραμμέναι ἢ ὄχι;

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἐξηγήσω. — Ὑπάρχουν, κύριοι, εἰς τὴν Ἑπτάνησον τριῶν εἰδῶν ὑποθῆκαι· ὑποθῆκαι νόμιμοι, ὑποθῆκαι δικαστικαὶ καὶ ὑποθῆκαι συμβατικαί. Ἄγραφοι ὑποθῆκαι εἶναι ἐν Ἑπτανήσῳ δύω, καὶ αἱ δύω ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν νομίμων ὑποθηκῶν· εἶναι αἱ ὑποθῆκαι τῶν ὑπάνδρων γυναικῶν ἐπὶ τῶν κτημάτων τῶν συζύγων αὐτῶν, καὶ εἶναι καὶ αἱ ὑποθῆκαι τῶν ἀνηλίκων. Ὑπάρχει πρὸς τούτοις μία ἄλλη νόμιμος ὑποθήκη, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἄγραφος, εἶναι ἡ ὑποθήκη τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν κτημάτων τῶν δημοσίων ὑπολόγων. Αὐτὴ εἶναι νόμιμος ὑποθήκη, ἀλλ’ εἶναι ἔγγραφος· ἔγγραφος ὅμως, ἀλλὰ γενική. Ἑτέρα γενικὴ εἶναι ὁλόκληρος ἡ κλάσις τῶν δικαστικῶν ὑποθηκῶν. Ἔπειτα ἔχομεν τὰς εἰδικὰς ὑποθήκας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλαι ἔγγραφοι· τοιαῦται εἶναι αἱ συμβατικαὶ ὑποθῆκαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλαι ἔγγραφοι καὶ εἰδικαί. Ἐδῶ ἠθελήσαμεν νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῶν ἀγράφων ὑποθηκῶν, τουτέστι τῶν ὑποθηκῶν τῶν ἀγάμων γυναικῶν καὶ τῶν ἀνηλίκων, καὶ περὶ τῶν γενικῶν ὑποθηκῶν, τουτέστι τῶν ὑποθηκῶν τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν κτημάτων τῶν δημοσίων ὑπολόγων, καὶ τῶν δικαστικῶν ὑποθηκῶν. Ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν τοῦ νὰ συντάξωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν ἰδιαίτερον νόμον περὶ τούτου, ἡ θέσις τῶν ἐχόντων τοιαύτας ὑποθήκας, δὲν θὰ ἦτο ὁποίαν τὴν ὑποθέτει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λευκάδος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λευκάδος νομίζει, ὅτι ἀποτέλεσμα τῆς ἀρχῆς, ὅτι οἱ νόμοι δὲν ἔχουν ἀναδρομικὴν δύναμιν, θὰ ἦτο, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ὅστις ἐφαρμόζει ἐν Ἑπτανήσῳ τὸν ἑλληνικὸν νόμον περὶ ὑποθηκῶν, ἤθελεν ἰσχύει ἐκεῖ ὡς πρὸς τὰς ἤδη ὑφισταμένας ὑποθήκας τὸ σύστημα τῶν ὑποθηκῶν τὸ ἤδη ὑπάρχον, τοὐτέστιν, ὅτι αἱ ὑποθῆκαι αὗται ἤθελον ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι νόμιμοι, καίτοι μὴ ἐγγεγραμμέναι καὶ ὅτι αἱ ὑποθῆκαι ἤθελον ἰσχύει καίτοι ἐγγεγραμμέναι μὲν, ἀλλὰ γενικαί. Ὅταν ὁ περὶ ὑποθηκῶν νόμος ἐπεκταθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ὑποθήκη ἄγραφος, εἴτε ἔλαβεν αὕτη γένεσιν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, εἴτε λάβῃ γένεσιν μετά· ὥστε πρόκειται ἤδη μόνον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν πρότερον, ἵνα μὴ ἀπολεσθῶσιν αὐτοδικαίως συνεπεία τῶν διατάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου. Ὅθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδεται προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ συμμορφωθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ περὶ ὑποθηκῶν νόμου. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, λαμβάνει μόνον πρόνοιαν περὶ τῶν ἀγράφων ὑποθηκῶν· δὲν λαμβάνει δὲ πρόνοιαν περὶ τῶν ὑποθηκῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι μὲν ἐγγεγραμμέναι, ἀλλ’ εἶναι γενικαί, καὶ αἵτινες ἐπίσης δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμέναι ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου. Ἡ τροπολογία μου ἀναπληροῖ τὴν ἔλλειψιν ταύτην· δι’ αὐτῆς δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν τοιαύτας γενικὰς ὑποθήκας, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀγράφους, νὰ συμμορφωθῶσιν ἐντὸς τῆς τεταγμένης προθεσμίας μὲ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον, τοὐτέστι νὰ τὰς ἐγγράψωσι σύμφωνα πρὸς αὐτὸν, καὶ οὕτω νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματά των.

§181ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Παρακαλῶ νὰ προσέξετε. Αἱ γενικαὶ ὑποθῆκαι ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι ὑποθῆκαι συνεπεία ἀποφάσεως. Αἱ εἰδικαὶ ὑποθῆκαι εἶναι ὀλίγισται, διότι μὲ εἰδικὴν ὑποθήκην δὲν δύνασθε νὰ δανείσητε παρὰ μὲ 6% καὶ ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δανείζουν μὲ τόσον τόκον (θόρυβος).

§182ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Εἰς μάτην ταράττονται οἱ συνάδελφοι Ἑπτανήσιοι, κανὲν δικαίωμά των δὲν θὰ ἐγγιχθῇ. Τρία εἴδη ὑποθηκῶν ἀναγνωρίζει ὁ δικαστικὸς κόσμος, δυνάμει τοῦ νόμου, δυνάμει τελεσιδίκου δικαστικῆς ἀποφάσεως, καὶ δυνάμει ἰδιωτικῆς θελήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὀφείλουν οἱ συνάδελφοι νὰ συμμορφωθῶσιν εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ ταράττονται τὶ νὰ κάμωμεν, λέγουν, διὰ τὸ παρελθόν, χάνονται κεκτημένα δικαιώματα. Δὲν χάνονται διόλου. Ἰδοὺ πῶς θὰ ἀσφαλίσωμεν, δύναται ἐνταῦθα νὰ προστεθῇ μία φράσις. Ὁ νόμος δίδει δικαστικῶς τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ἑπτανησίους εἴτε καθολικὴ ὑπάρχει, εἴτε μερικὴ ὑποθήκη νὰ ἐγγράφουν τὰ προνόμια εἰς τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Ἴσως ὅμως μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι τὰ ἐγράψαμεν σήμερον, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω γεγραμμένην ὑποθήκην πρὸ ἑνὸς ἔτους. Δὲν ἔχεις νὰ κινδυνεύσῃς τίποτε, διότι ὅταν προστεθῇ εἰς τὸν παράγραφον τοῦτον «τηρουμένου τοῦ προνομίου τῆς ἀρχαιότητος τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὰ βιβλία ἐκεῖνα» τότε αἴρεται ἡ δυσκολία. Τώρα εἴτε μερικὴ εἶναι ἡ ὑποθήκη, εἴτε γενικὴ, δὲν ἔχει νὰ κινδυνεύσῃ τίποτε, διότι μεταγράφεται τὸ προνόμιον εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν. Ἔχω π. χ. γενικὴν ὑποθήκην καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ τὴν ἐγγράψω τώρα· θέλω φέρει μίαν σημείωσιν τῆς περιουσίας τῆς κτηματικῆς αὐτοῦ τοῦ ὀφειλέτου· ἔχει 10 ἀγροὺς ἢ οἰκίας· θὰ τὰς περιγράψω εἰς μίαν περίληψιν καὶ θὰ τὰς δώσω εἰς τὸν ὑποθηκοφύλακα, ὅστις θὰ τὰς καταχωρίσῃ εἰς τὰ βιβλία τὰ πρῶτα τῶν ὑποθηκῶν καὶ θὰ χρησιμεύσῃ οὕτως εἰς ἀπόδειξιν τῆς τοῦ προνομίου ἀρχαιότητος. Οὕτω πὼς ἂν γίνῃ, δὲν βλέπω τὶ τὸ αἴτιον, τὸ ὁποῖον δεικνύει εἰς τοὺς συναδέλφους μας, ὅτι θὰ κινδυνεύσουν δικαιώματα καὶ συμφέροντα. Δὲν ἔχουν ἀνάγκην, οὔτε εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ δανεισταὶ νὰ πείσουν τοὺς ὀφειλέτας των νὰ ὑπάγουν νὰ δηλώσουν ματαίως ὅτι θέλουν νὰ ἐγγράψωσιν, ἡ ἰδιωτικὴ θέλησις ἀρκεῖ νὰ ἐκφρασθῇ εἰς τὸ συμβόλαιον τῇ συμπράξει τοῦ δανειστοῦ καὶ διὰ τοῦ συμβολαίου ὁ ὑποθηκοφύλαξ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐγγράψῃ ὑποθήκην. Προτείνω λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ «ὅπως διατηρήσωσι τὰ νόμιμα αὐτῶν ἀποτελέσματα» καὶ «τοῦ προνομίου τῆς ἀρχαιότητος τῆς ἐγγραφῆς».

§183ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς ὑποθήκας, ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχὴ ἀπὸ τὸν νομοθέτην, διότι αὗται εἶναι τὸ σπουδαιότερον συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν ἀστικὸν Κώδηκα. Ὁ νόμος τῶν ὑποθηκῶν χρησιμεύει ὡς βάσις τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς πίστεως καὶ χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰ σπουδαιότερα συναλλάγματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν κοινωνίαν, ὡς τὸ τοῦ γάμου, καὶ χρησιμεύει εἰς τὴν προστασίαν τὴν διδομένην πρὸς τοὺς ἀνηλίκους καὶ πάντα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναγνωρίζονται παρὰ τοῦ νόμου, ὅτι ἔχουν τὴν ἱκανότητα πρὸς διαχείρισιν τῆς περιουσίας των. Ὁ συνδυασμὸς τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ὑποθηκῶν εἶναι ἀφανής. Ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχὴ εἰς τὴν σύνταξιν νόμου περὶ ὑποθηκῶν· ἔτι δὲ μεγαλητέρα, ὅταν πρόκειται νὰ κάμωμεν μεταβολὰς εἰς ὑπάρχοντα νόμον, ὥστε νὰ συνδυάσωμεν δύω συστήματα· ἀπαιτεῖται διὰ τοῦτο μεγάλη προσοχή. Δὲν λέγω μὲ τοῦτο, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου, διότι ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἀρκετά. Ἰδοὺ μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου. Ἐπειδὴ ὁ προκείμενος νόμος πρόκειται νὰ συνδυάσῃ δύω συστήματα, τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον σήμερον ἐνταῦθα, καὶ τὸ σύστημα τὸ Ἑπτανησιακὸν, τὸ τρίτον ἄρθρον διατάττει τὰ ἑξῆς· «Ἡ πρὸς ἀλλήλας προτίμησις τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον πρῶτον τοῦ παρόντος νόμου ἐγγραφησομένων ὑποθηκῶν καὶ προνομίων θέλει ἀποφασίζεσθαι κατὰ τοὺς νόμους τοὺς ἰσχύοντας καθ’ ὃν χρόνον ἔλαβον αὗται ὕπαρξιν.» Ποῖαι εἶναι αἱ ὑποθῆκαι, περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ πρῶτον ἄρθρον; εἶναι ἄγραφοι ὑποθῆκαι καὶ τὰ προνόμια καὶ αἱ γενικαί. Κατὰ τὸ ἄρθρον τρίτον κανονίζεται ἡ τάξις, τὴν ὁποίαν θέλουν ἔχει κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τοῦ νέου αἱ ὑποθῆκαι πρὸς ἀλλήλας. Ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν ὑποθηκῶν ἐκείνων καὶ τῶν μελλουσῶν; δὲν ἀπαιτοῦνται διατάξεις τινές; Καὶ ἰδοὺ τὶ θέλει συμβῆ· τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θὰ ἰσχύῃ ὁ προκείμενος νόμος ἔχω γενικὴν ὑποθήκην καὶ προνόμιον ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου μου, καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὸ προνόμιον, διατηρῶ ἐφ’ ὅλης τῆς περιουσίας αὐτοῦ προτίμησιν· ἐν τούτοις κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου πηγαίνω καὶ ἐγγράφω ὑποθήκην· αὐτὴ ἡ ὑποθήκη μου ὡς πρὸς τὴν τοῦ μέλλοντος ποίαν σχέσιν θέλει ἔχει; Δὲν τὸ ἀποφασίζει ὁ νόμος. Ποῖαι θὰ προηγοῦνται; Τὸ ἄρθρον τρίτον κανονίζει τὰς ὑποθήκας τὰς προγενεστέρας τοῦ νόμου πρὸς ἀλλήλας, ἀλλὰ περὶ τῶν μελλουσῶν οὐδὲν λέγει. Τοῦτο τὸ ἔφερον ὡς παράδειγμα. Θέλω κάμει μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Λευκάδος, ὁ ὁποῖος περισσότερον παντὸς ἄλλου ἔφερεν ἐνστάσεις κατὰ τοῦ νόμου. Τῳόντι ἡ σύνταξις, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νόμου, εἶναι ἀναπόφευκτος, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἔγγραφοι ὑποθῆκαι πρέπει νὰ ἐγγραφῶσι, καὶ διὰ τούτου ὀφείλομεν νὰ παραβιάσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς μὴ ὀπισθενεργείας τῶν νόμων, διότι κατὰ τὸ νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν, παραδεχόμεθα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δημοσία πίστις, καὶ ἀσφάλεια, ἂν δὲν ὑπάρχουν βιβλία ἐκτεθειμένα εἰς τὴν δημοσιότητα, ὥστε πᾶς τις ἔχων συμφέρον νὰ εὑρίσκῃ ἀμέσως ποία ἡ κατάστασις τοῦ ἄλλου, ποῖα συμβόλαια ἔκαμε, ποίας ὑποθήκας ἐνέγραψε κτλ. Τὸ νέον σύστημα, ὃ εἰσάγομεν, στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς δημοσιότητος καὶ τῆς εἰδικότητος. Διὰ τοῦτο μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, δὲν συμβιβάζονται οὔτε αἱ γενικαὶ, οὔτε αἱ ἄγραφοι ὑποθῆκαι, διότι δὲν ὑποπίπτουν εἰς τὴν δημοσιότητα, αἱ γενικαὶ, διότι δὲν παρέχουν τὴν εἰδικότητα. Ἀφοῦ εἰσαγάγωμεν τὸ νέον σύστημα ἐννοεῖται, ὅτι αἱ προγενέστεραι ὑποθῆκαι πρέπει ὅλαι νὰ ὑποκύψουν εἰς τὸν κανόνα, πρέπει ὅλαι νὰ εἰδικευθῶσι.

§184ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα· νομίζω, ὅτι καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ὅπως τὸ σκεφθῶμεν καλλίτερον.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν τῶν 6 μηνῶν δὲν ἀνθίσταμαι (θόρυβος). Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ καθυποβάλω, ἵνα προκαλέσω ἐμβριθέστερον τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς.

§186ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐδῶ, καὶ νὰ τὴν ἐπαναλάβωμεν τὴν δευτέραν.

§187ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα (ἐγείρονται).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6½.