1865.12.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82

Τῆς 10 Δεκεμβρίου 1865.

(Παρασκευή).

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως πρακτικά.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισεν, εἰμὴ μόνον τὴν συνθήκην, ἐνῷ τὰ πρακτικὰ λέγουσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν συνθήκην σύμφωνα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ῥηγοπούλου.

§3ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν μόνον ἡ συνθήκη, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ τεθῇ καὶ ἡ ἐξήγησις τοῦ Κ. Ῥηγοπούλου κατόπιν εἰς τὰ πρακτικά.

§4ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Συζητουμένης τῆς ἀρχῆς τῆς συνθήκης, ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει προσπαθήσει ὅπως συνταχθῇ πρωτόκολλον περιέχον τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ Κ. Ζάνος· παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ὑπόσχεσις αὕτη τοῦ ὑπουργοῦ.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλομεν νὰ τεθῇ ἡ δήλωσις αὕτη εἰς τὰ πρακτικά· περὶ τῶν ἄλλων δὲν μᾶς πειράζει.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς παρεδέχθη μόνον τὸ πρῶτον, ὅτι εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν θὰ ὑπάρχουν Μουσουλμάνοι. (Ἀναγινώσκεται ἐκ νέου αὐτὸ τὸ μέρος τῶν πρακτικῶν).

§7ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, δὲν ὑπάρχει ἡ δήλωσις, ἣν ἔκαμεν ὁ ὑπουργός· ἴσως εἶναι πάρα πάνω.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται πάλιν.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι ἡ σύμβασις παρεδέχθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἐξήγησιν τοῦ Κ. Ῥηγοπούλου, ἐνῷ ἡ πλειονοψηφία παρεδέχθη μόνον τὴν συνθήκην.

§10ΖΩΤΟΣ. Βλέπω, ὅτι λείπει ἡ δήλωσις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ «παρεδέχθησαν καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.»

§12ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἡ πλειονοψηφία χθὲς παρεδέχθη τὴν συνθήκην μόνον καὶ ἐπικαλοῦμαι τοὺς ἐντίμους Κ. βουλευτὰς, καὶ τὸν Κ. Ἀντιπρόεδρον Στεφανόπουλον, ὅτι ἔθεσε μόνον ὑπὸ ψηφοφορίαν τὸ σχέδιον τῆς συνθήκης, χωρὶς ὅρους, χωρὶς τίποτε. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ πρακτικὰ, δὲν ἔγινεν οὔτε δήλωσις, οὔτε τίποτε.

§13ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξηγήθην καὶ πρότερον, ὅτι ἡ συνθήκη βεβαίως ἐτέθη ξεχωριστὰ εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ πολλοὶ ἀπῄτησαν, ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπῄτησεν, ἵνα ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ῥηγοπούλου καταχωρισθῇ ὁλόκληρος εἰς τὰ πρακτικά.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖ ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν εἶπον;

§15ΤΙΝΕΣ. Ὅτι μόνον παρεδέχθη ἡ συνθήκη.

§16Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Θόρυβος.) Κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι καλῶς ἔχουσι τὰ πρακτικά. Ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶπεν ὅτι τὸ παραδέχεται· ἡμεῖς βεβαίως ἠθέλαμεν νὰ καταψηφίσωμεν αὐτὴν τὴν συνθήκην καὶ οὐχὶ ὁ ὑπουργός.....

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἀπεδέχθησαν καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.» Ἄλλη ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. Ὁ Κ. Δ. Παπαγεωργίου, καθηγητὴς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἐδημοσίευσε πόνημα περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος καὶ ἔστειλε μερικὰ ἀντίτυπα, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. (Θόρυβος.)

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως ἐτελείωσε τὸ ἔργον της καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της· ἂν ἐπιθυμῆτε, νὰ τὴν ἀναγνώσω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὸ προεδρεῖον ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§19ΡΩΜΑΙΟΣ. Θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας;

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Κ. Ῥωμαῖος δὲν ἀποτελεῖ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι παρῃτήθη. Ἀπέστειλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔγγραφον καὶ ἐκφράζει τοὺς λόγους, δι’ οὓς παρῃτήθη. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ Κ. Ῥωμαίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποβάλωμεν ἐκθέσεις τοιαύτας· διότι ἡμεῖς ἐσυμφωνήσαμεν νὰ κάμωμεν μίαν ἔκθεσιν καὶ κατόπιν ὅσα μέλη θέλουσι νὰ ὑποβάλωσιν ἄλλην γνώμην, δύνανται νὰ τὴν ὑποβάλωσιν ὡς ἰδίαν (Θόρυβος.)

§21ΡΩΜΑΙΟΣ (δίδων τὴν ἔκθεσίν του). Θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ;

§22ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν μᾶς πειράζει τότε νὰ τυπωθῇ καὶ αὐτή.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὑπόμνημα.

§24ΡΩΜΑΙΟΣ. Μάλιστα, διότι δὲν ἔδωκα ποσῶς δικαίωμα εἰς κανένα νὰ παίζῃ μὲ τὴν τύχην τῆς πατρίδος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ, διότι θὰ χάσωμεν πολὺν καιρόν.

§26ΑΧΟΛΟΣ. Ἀπέφυγα τοῦ νὰ ἔρχωμαι καὶ ἀναβαίνω τὸ βῆμα, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολῶ ἀπὸ τὰ ἔργα σας, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται πολύτιμα διὰ τὸ ἔθνος. Εἶναι παραμονὴ τοῦ Χριστοῦ, εἶναι ἓξ μῆνες καὶ ἔρχεται ἡ λῆξις τῆς Βουλῆς τῆς ά. Συνόδου· τὸ τί ἐπράξαμεν καὶ τὸ τί ἐκάμαμεν, σεῖς ἠξεύρετε. Παραπονούμεθα ὅλοι μας, ὅ,τι ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησε καὶ ὅ,τι ἔκαμε, τὸ ἔκαμε μὲ τὰ διατάγματα καὶ ἐχαλάσαμεν τὸν κόσμον. Καὶ τώρα ποῦ τὴν ἀφίνομεν, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς προϋπολογισμόν; Ὁ ἕνας τραβάει τὴν οὐράν του, ὁ ἄλλος ἔχει νὰ κάμῃ μὲ τὴν συγχώνευσιν τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος ἔφερεν ἕνα ῥωμάντζο, (πῶς τὸ εἶπες, Κ. Πρόεδρε;) Λοιπὸν ποῦ θ’ ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνητιν, ὁποιαδήποτε ἤθελεν εἶναι, καὶ ποῦ θ’ ἀφήσωμεν τὴν Βασιλείαν νὰ ἐνεργῇ μὲ διατάγματα; Ὀκτὼ ἡμέραι μένουν, εἶναι παραμονὴ τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἂν ἐδῶ τινὲς ἔχουν τὰ σπίτια τους, τὰς ἀναπαύσεις τους, ἂς κάθωνται. Ἐγὼ θέλω νὰ ὑπάγω εἰς τὸ σπίτι μου, νὰ σκάψω καὶ νὰ κλαδεύσω τ’ ἀμπέλια μου.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂς μὴν ἐγίνετο βουλευτής.

§28ΑΧΟΛΟΣ. Ἐγὼ κάμνω ταῖς δουλειάς μου καὶ ἐκπληρῶ καὶ τὸ χρέος μου ὡς βουλευτὴς, διότι δὲν ἔγινα βουλευτὴς διὰ νὰ ἐγκαταλείψω τὰ κτήματά μου. Σᾶς παρακαλῶ· θὰ μείνωμεν εἰς διατάγματα καὶ πάλιν θὰ φωνάζωμεν. Προτείνω λοιπὸν νὰ προσκληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, Κ. Πρόεδρε, νὰ παρουσιάσῃ τὸ σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ τελειώσωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν δουλειὰν· ἡμέρας δὲν ἔχομεν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι παρών;

§30ΑΧΟΛΟΣ. Νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως διὰ νὰ παρουσιάσῃ τὸ σχέδιον καὶ ὅ,τι παρατηρήσεις ἔχει.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ποίαν προθεσμίαν θέλετε;

§32ΑΧΟΛΟΣ. Αὔριον. Νὰ θέσωμεν μίαν προθεσμίαν θετικήν.

§33ΖΩΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη καὶ ἐργάζεται σπουδαίως νὰ ἐπιταχύνῃ τὸ ἔργον της. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ δώσητε μίαν προθεσμίαν αὐθαίρετον, ἕως τὸ ταχὺ νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐργασίας μας. Κανεὶς δὲν ἀντιπράττει, ἐργαζόμεθα, συζητοῦμεν καὶ προχωροῦμεν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ προθεσμία δὲν εἶναι αὐθαίρετος, στηρίζεται εἰς τὸν κανονισμόν. Ἰδοὺ τί λέγει· ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δίδεται προθεσμία καὶ ἂν παρέλθῃ ἡ προθεσμία, δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.)

§35ΖΩΤΟΣ. Δὲν εἶναι νόμος ὁ προϋπολογισμὸς· ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι νόμος τῶν Νόμων, δὲν ὑπάγεται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι κανεὶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἔφερε κώλυμα ὡς πρὸς τὴν ταχεῖαν συζήτησιν. Τὸ μέρος τῶν ἐσόδων τὸ ἐσυζητήσαμεν· αὔριον θὰ ᾖναι ἕτοιμον, διότι μᾶς καθυστερήθησαν ἔγγραφά τινα, καὶ αὔριον θέλει ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῶν ἐσόδων, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα εὑρέθημεν ὅλοι σύμφωνοι· ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα δὲ ἐσυζητήσαμεν ἓν δύω ὑπουργεῖα καὶ θέλομεν φέρει ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτῶν. Ἐὰν θέλετε, λάβετε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ συζητήσατέ τον ὅπως θέλετε.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν, ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμῃ ἓν τέλειον ἔργον τώρα, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ μᾶς φέρῃ ἓν ἔργον, διότι δὲν μᾶς μένει καιρός.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τώρα τὸ ἐκαταλάβατε, ὅτι ὁ καιρὸς εἶναι πολὺ στενός;

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς εἴχαμεν καθυποβάλει τὸν προϋπολογισμὸν πρὸ πολλοῦ.

§39ΖΩΤΟΣ. Πρὸ 4 ἡμερῶν μᾶς καθυπεβλήθη. Τί ἠθέλετε νὰ κάμωμεν; Ἐσυζητήσαμεν καὶ συζητοῦμεν μετὰ ταχύτητος.

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ποῖος πταίει καὶ ποῖος ὄχι διότι δὲν ἐτελείωσε μέχρι τοῦδε ὁ προϋπολογισμὸς, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὅτι πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς ἐντὸς τῆς παρούσης Συνόδου νὰ τελειώσῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν θερμῶς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιταχύνῃ τὰς ἐργασίας της, καὶ μετὰ ταῦτα θέλω παρακαλέσει καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ.

§41ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν πάσης μομφῆς καὶ δικαιολογημένων παραπόνων συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὸν πρῶτον λαβόντα τὸν λόγον, ὅπως σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ περαιώσῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρὸ πάντων ὑποχρεοῦται νὰ τελειώσῃ ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἔργων δὲν εἶναι μόνον ὁ προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν· εἶναι, κύριοι, συγχρόνως καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος, εἶναι ὁ περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν Νόμος, περὶ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁποίου τὸ Σύνταγμα ῥητῶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῆς Αʹ. Συνόδου. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἐνῶ ἔχομεν μόλις 8 ἢ 10 συνεδριάσεις εἰσέτι, ἔχομεν ἀντικείμενα τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα καὶ τὰ μᾶλλον σπουδαιότερα, τοὐτέστι τὸν Νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν πρῶτον, δεύτερον τὸν νόμον περὶ φορολογίας, τρίτον τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ τέταρτον τὸ περὶ τῆς ἀφομοιώσεως τῆς ἑπτανήσου. Εἶναι καὶ ἄλλα ἐπίσης σπουδαῖα καὶ κατεπείγοντα ἀντικείμενα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν καὶ συζητήτωμεν κατὰ προτίμησιν αὐτὰ τὰ τέσσαρα ἀντικείμενα. Ἡ γνώμη μου εἶναι λοιπὸν νὰ προσδιορισθῇ ὁριστικῶς καὶ θετικῶς ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ν’ ἀρχίσωμεν τὰ ἐν λόγῳ ἔργα τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου, καὶ ὡς τοιαύτη ἡμέρα προτείνω νὰ ἦναι ἡ δευτέρα. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατορθώσῃ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν δευτέραν τὴν ἔκθεσίν της, καλῶς· οὐχ ἧττον ὅμως ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ εὐθύνης, τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ προβαίνομεν βαθμηδὸν, καθόσον ἡ προκαταρκτικὴ ἐργασία τῶν ἐπιτροπῶν ἐπ’ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων μᾶς διευκολύνει. Κύριοι Βουλευταὶ, ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἀείποτε ὑπ’ ὄψιν μας τὸ Σύνταγμα, τὸ καθῆκον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν· ἂς τροποποιηθῇ λοιπὸν ἀπὸ σήμερον ἡ ἡμερήσια διάταξις συμφώνως μὲ τὴν πρότασίν μου.

§42ΛΑΠΑΣ. Καὶ ὁ χρόνος τῶν ἐργασιῶν πρέπει νὰ ἐργαζώμεθα καὶ τὰς ἑορτάς.

§43ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπεβλήθη πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν κατοικησίμων οἰκοδομῶν, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, κατὰ πλειοψηφίαν, κατὰ τοῦ φόρου τούτου, καλὸν εἶναι νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, ἵνα ὁδηγηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὰς πράξεις της.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσδιορισμοῦ τῶν φόρων ἔρχεται εἰς συζήτησιν ἡ πρότασίς σας.

§45ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως νομοσχέδιον.

§46ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ, Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίος. Ποτὲ κύριοι, δὲν θὰ στέρξω τυφλοῖς ὄμμασι νὰ δώσω εἰς κανένα προϋπολογισμόν· ἐὰν ἡ ἀνάγκη ἦναι κατεπείγουσα, νὰ αἰτιώμεθα ἑαυτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγίναμεν παραίτιοι τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Καὶ θὰ ἀποδώσω αὐτὸ τὸ σφάλμα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν· ἐὰν ἤθελεν, εἴχομεν τελειωμένον τὸν προϋπολογισμόν· δὲν ἐννοῶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κλείσῃ τὰ ὄμματα καὶ φράξῃ τὰ ὦτα.

§47ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐμποδίζει τώρα ὅπου ἐξοδεύετε τὸν καιρόν.

§48ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀκούσατε· ἀντὶ νὰ σκεφθῆτε πῶς νὰ συντέμνετε τὸν χρόνον νὰ σκεφθῆτε πῶς νὰ τὸν παρατείνετε, διότι ἄλλως θὰ διοικηθῶμεν μὲ διατάγματα· ἐκεῖνοι δὲ θὰ φέρουν τὴν εὐθύνην, ὅσοι ἔγιναν παραίτιοι. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα δὲν τελειόνουν εἰς ὀκτὼ συνεδριάσεις, εἰμὴ ἐὰν κλείσωμεν τὰ ὄμματα καὶ φράξωμεν τὰ ὦτα. Ἐγὼ λοιπὸν εἶμαι ὅλως διόλου ἐναντίος· τὰ ζητήματα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ἀφομοιώσεως εἶναι ἀναγκαιότατα, ἀλλὰ ἀπαιτοῦν ἀπὸ δεκαοκτὼ ἡμέρας ἕκαστον. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ σκεφθῆτε πῶς νὰ συντέμνετε τὸν καιρὸν σκεφθῆτε πῶς νὰ τὸν παρατείνετε, διότι σᾶς βεβαιῶ, κανεὶς δὲν πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ τοῦ νὰ συζητήσῃ ἀναλυτικώτατα τὸν προϋπολογισμὸν, καθ’ ὅσον δὲν θὰ δώσωμεν ἓν μισθολόγιον, ὡς τὸ ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις.

§49ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ συζητοῦμεν περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν διαφόρων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ θὰ διέλθῃ, παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὡς πρῶτον τὸ περὶ ἀφομοιώσεως ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς κατεπείγουσα.

§51ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλοῦ εἶναι ὑποβεβλημένον ἓν νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως διαφόρων δημοσίων ἔργων καὶ ἱδρυμάτων ἐν τῇ πόλει τοῦ Πύργου. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ κανεὶς φόρος, ὅστις νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Δημόσιον. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας ἐπέβαλον φόρον εἰς ἑαυτοὺς καὶ ἐξώδευσαν ἓν ἑκατομμύριον καὶ κατεσκεύασαν λιμένα. Εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ παραδεχθῇ κατὰ πρώτην φοράν.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ, ΚΑΪΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα Κ. Πρόεδρε, εἶναι πολλὰ τοιαῦτα νομοσχέδια.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκολουθήσατε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἂν βλέπετε ἐπουσιώδη ἀντικείμενα, ζητήσατε τὴν ἀναβολὴν, ἵνα περιορισθῶμεν εἰς τὰ σπουδαιότερα.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§55ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε. Ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω πρὸς τιμὴν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· αὐτὴ ἀκολουθεῖ τὰς ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ οἰκονομιῶν, καὶ χθὲς ἀνέγνωσα εἰς μίαν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν ἕνα παράγραφον ἔχοντα ὡς ἑξῆς· «ἐπὶ δὲ τῶν δαπανῶν ἡ Κυβέρνησις ἐπήνεγκε σημαντικὰς οἰκονομίας, ἀναβιβάσασα τὸ ποσὸν τῶν ἐλαττώσεων εἰς τρία ἑκατομμύρια, καὶ ἤθελεν ἴσως προβῇ εἰς μείζονας οἰκονομίας ἐὰν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος κτλ.» Δύναταί τις πλέον νὰ εἴπῃ τι διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἔχει ἐντολὴν νὰ ἐπιφέρῃ τὰς οἰκονομίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται διὰ τὸ στενὸν τοῦ χρόνου νὰ τὰς ἐπιφέρῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις;

§56ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπαντῶ ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη ἐννοεῖ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν ἀπεπερατώθησαν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως 120 δραχμῶν τὸν μῆνα εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ μακαρίτου Ν. Λεωτσάκου. — Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ δικαστικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου. — Ὁ Κ. Κοντολέων ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑπτανήσῳ. — Ὁ πολίτης Ἡλίας Καλύβας παραπονεῖται διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προνομίων. — Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, ἔχουσαν οὕτως· «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον μέχρι 15,000,000 δραχμῶν ἐπὶ τόκῳ 8% καὶ χρεωλυσίῳ 2% κατ’ ἔτος. Ἄρθρον 2. Πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ δανείου τούτου δύναται νὰ προσδιορισθῇ ἀνάλογον μέρος ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἑνὸς ἢ πλειοτέρων τοῦ Κράτους τελωνείων καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ κατάθεσις αὐτῶν εἴς τινα τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν. Ἄρθρον 3. Ἡ συνομολόγησις ὁλοκλήρου ἢ μέρους τοῦ κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα δανείου ἀπαιτεῖται νὰ στηρίζηται εἰς Βασ. Διάταγμα, ἐν ᾧ θέλουν διαγράφεσθαι αἱ βάσεις τῶν ἀμοιβαίων ὑποχρεώσεων τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῶν δανειστῶν, καὶ προσδιορίζεσθαι ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐξοφλήσεως τῶν ὁμολογιῶν. Ἄρθρον 4. Τὸ ἀνωτέρω δάνειον θέλει χρησιμεύσει ἀποκλειστικῶς εἰς ἐξόφλησιν τῶν κινητῶν χρεῶν τοῦ δημοσίου· ἑπομένως, καθόσον τοῦτο πραγματοποιεῖται, ἐλαττοῦνται κατ’ ἴσην ποσότητα τὰ ἐν τοῖς νόμοις ἀπὸ 14 8βρίου 1853, 3 Φεβρουαρίου 1864 καὶ 7 Αὐγούστου 1865 ὑπὸ στοιχ. ΣΝΒʹ. διαλαμβανόμενα ποσὰ δανείων καὶ τὰ ἐκ τῆς ἑνώσεως τῶν Ἰονίων Νήσων πηγάζοντα ἔντοκα χρέη ἐκ δρ. 5,000,000.» Νὰ τυπωθῇ. — Μεταβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως· «περὶ προικοκτησιῶν γʹ. συζήτησις.»

§58ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ φορολογικὸς νόμος ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; Πρέπει νὰ τεθῇ.

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ Νομοσχέδιον περὶ προικοκτησιῶν εἶναι τὸ ἑξῆς. «Ἄρθρον ά. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1855 ΣΚΕʹ. Νόμου ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τοὺς καθυστεροῦντας ἐκ προικοκτησιῶν, τῶν ὁποίων ὁ ἔγγειος φόρος εἰς χρήματα 3% κατηργήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 16 Μαΐου 1863 ψηφίσματος.» Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἕνεκα τῶν πολλῶν καθυστερήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, τὴν ἐνεργηθεῖσαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεων, ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1855 ἐξέδωκε νόμον εὐεργετικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπήλλαξε τοὺς ὀφειλέτας ἀπὸ ὅλας τὰς μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καθυστερούσας δόσεις, καὶ τοὺς ὑπεχρέωσε νὰ πληρώσουν ἀπὸ τότε καὶ ἐντεῦθεν 4% ἐπὶ τοῦ τιμήματος, ὅ ἐστί, δύω διὰ κεφάλαιον καὶ δύω διὰ τόκον. Ἀλλὰ πολλοὶ τῶν ἀγοραστῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναλάβει νὰ πληρώσουν εἰς χρήματα τὸν ἔγγειον φόρον, συνιστάμενον εἰς 3% ἐπὶ τῆς ἀξίας, δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1855 διὰ νὰ μὴ χάσουν αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα· διότι ὁ νόμος τοῦ 1855 διαλαμβάνει, ὅτι ὅσοι ἠγόρασαν γαίας ἐπὶ συμφωνίᾳ νὰ πληρόνουν τὸν φόρον εἰς χρήματα ὤφειλον, διὰ νὰ ἀπολαύσουν τὸ εὐεργέτημα τοῦ νέου νόμου, νὰ παραιτηθῶσι τῆς εἰς χρήματα πληρωμῆς καὶ νὰ πληρόνουν τὸν φόρον εἰς εἶδος. Ἕνεκα τῆς διατάξεως αὐτῆς ὅσοι εἶχον ἀγοράσει γαίας ἐπὶ συμφωνίᾳ νὰ πληρόνουν τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα, καὶ ἔκαμον εἰς αὐτὰς μεγάλας βελτιώσεις, ἐπροτίμησαν νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ ἐξηκολούθουν νὰ μένουν χρεωμένοι μὲ τὰς ἀρχικὰς δόσεις καὶ νὰ καταδιώκωνται διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου. Κατὰ τὸ ἔτος 1863 ἡ Συνέλευσις ἐξέδωκε ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου κατήργησε τὴν φορολογίαν εἰς χρήματα, καὶ ὑπήγαγε καὶ τὰς γαίας ταύτας εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ περὶ φορολογίας νόμου. Ἀφοῦ ἐπῆλθεν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου 3%, ἕνεκα τοῦ ὁποίου καὶ μόνου μία μερὶς προικοκτητῶν δὲν ἠθέλησε νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855, ὅστις ἦτο λίαν εὐεργετικός, φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855, διότι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος οὗτος ἐνόησε νὰ παραχωρήσῃ. Διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, ἐπιφυλάττομαι ὅμως νὰ ἐπιφέρω διαφόρους τροπολογίας εἰς τὰ καθέκαστα αὐτοῦ.

§62ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον εἶσθε σύμφωνος;

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν ἐφ’ ὅλης τῆς προτάσεώς σας. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον τὸ 1 ἄρθρον νὰ ἐκτεθῇ οὕτως· «Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1855 ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 μὴ θελησάντων τότε νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοὺς ὁρισμοὺς αὐτοῦ.»

§64ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως τὸ ἔχω ἐγὼ δὲν διαφωνοῦμεν εἰς τίποτε, διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ ὑμᾶς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλη τροπολογία ἐκ μέρους τῶν Κ. Σινανιώτου καὶ Κρεμεζῆ.

§66ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ αὐτοὶ τροπολογοῦν ὁλόκληρον τὸν νόμον τοῦ 1855.

§67ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τότε ἂς εἰσαχθῇ ὡς ἰδιαιτέρα πρότασις.

§68ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ πρότασις καὶ ἡ τροπολογία ἐμπεριέχουν ἓν ἄδικον, ἓν τοὐτέστι νέον πλεονέκτημα ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ 1855, ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ πληρόνουν τὸν φόρον εἰς 3% εἰς χρήματα, δὲν ἠθέλησαν νὰ ὠφεληθῶσιν ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἐκεῖνοι λοιπὸν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ εὐεργετήματος ἐξακολουθοῦσι νὰ μένουν εἰς τὴν θέσιν των μέχρι τοῦ 1863, ὅτε ἦλθε τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως τὸ καταργῆσαν τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ, ἐκεῖνοι ὠφελήθησαν ἕως τότε σχετικῶς πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον περισσότερον ἀπὸ τοὺς συμμορφωθέντας μὲ τὸν νόμον. Ὅσον δίκαιον λοιπὸν θεωρῶ, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ πλεονεκτήματος αὐτοῦ, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ προικοκτησιοῦχοι ἐπροτίμησαν νὰ μὴ ἐπικαλεσθῶσι τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1855, νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, ἄλλο τόσον ἄδικον θεωρῶ τὸ νέον εὐεργέτημα νὰ ὠφεληθῶσι τῆς φορολογίας ἀπὸ τοῦ 1855 ἕως τὸ 1863. Διὰ ταῦτα ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα πρέπει νὰ κανονισθῇ ὡς ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐκδόσεως τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως, διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ εὑρίσκωνται μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς εὑρίσκοντο.

§69ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ παραπονώμεθα, καὶ πολὺ δικαίως, διότι πολλοὶ κάτοικοι τῆς Ἠλείας καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, στηριζόμενοι εἰς τὸν νόμον περὶ προικοδοτήσεως τῶν ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν, ἐπροικοδοτήθησαν μὲ τὴν συμφωνίαν τοῦ νὰ πληρόνωσι τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα 3%· ὁ φόρος οὗτος, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως, τότε μόνον ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ, ὅταν μετεβάλλετο τὸ φορολογικὸν σύστημα ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ οὐδέποτε ἤθελεν εἶσθαι ἀνώτερος τοῦ 3%. Παρατηρήσατε λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει μία σύμβασις μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν, τὴν ὁποίαν ἐσεβάσθησαν ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις μέχρι τοῦ 1863· καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, ἥτις εἰσῆξε τὸν νόμον τῆς 12 Μαΐου 1855, δὲν ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ τὸν ἔγγειον φόρον 3% διὰ τοῦ νόμου τούτου, καὶ νὰ ἀδικήσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπροικοδοτήθησαν, ἀλλὰ διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5 ἄφησεν εἰς τὴν προαίρεσιν τῶν προικοδοτηθέντων ἂν θέλωσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν ἔγγειον φόρον κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς νόμων· καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 11 ἐχορήγησεν ἑξάμηνον προθεσμίαν εἰς τοὺς μὴ θέλοντας νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Οἱ προικοδοτηθέντες ἐδήλωσαν, ὅτι προτιμῶσι τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα 3%, καὶ ἔμενον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ προικοδοτήσεως νόμου, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις δὲν ἐξήτασε τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης, καὶ δι’ ἑνὸς ψηφίσματος κατήργησε τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα 3%, ἀθετήσασα τὴν συμφωνίαν. Πρέπει διὰ τοῦτο νὰ μένωμεν καὶ μὲ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως; Εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνωμεν 5% διὰ τόκον καὶ 1% χρεωλύσιον; Εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνωμεν τόκους ὑπερημερίας, ἐνῷ ὁ νόμος τοῦ 1855 ἠλάττωσε τοὺς τόκους εἰς 2% καὶ τὸ χρεώλυτρον εἰς 2% καὶ ἀφῄρεσε τοὺς τόκους τῆς ὑπερημερίας; Διὰ τοῦτο ἔφερα τὴν πρότασιν τοῦ παρόντος νόμου, ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ οἱ προικοδοτηθέντες οὗτοι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1855, πρῶτον διὰ λόγους δικαιοσύνης, καὶ δεύτερον διὰ τὸν λόγον τῆς ἰσότητος, καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο· πιστεύω μάλιστα, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς θέλει εὑρεθῆ ἐντελῶς σύμφωνος.

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§71ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι, οὔτε εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, οὔτε οὐδεμιᾶς ἄλλης τὸ δίκαιον τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ μάλιστα ὑποστηρίζω τὸ δίκαιον αὐτὸ διὰ νὰ ᾖναι πλῆρες καὶ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ κατ’ αὐτῶν. Ἐὰν οἱ Κύριοι αὐτοὶ ἤθελον συμμορφωθῆ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855, τότε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀντὶ τόκου 6% καὶ 4% ἤθελον πληρόνει 2% τόκον καὶ 2% χρεώλυτρον, ἀλλὰ συγχρόνως ἤθελον πληρόνει καὶ τὸν ἔγγειον φόρον ἀντὶ 3,10%. Δὲν τὸ ἔπραξαν τοῦτο τότε, ἀλλ’ ἐπροτίμησαν νὰ πληρόνουν τὸν μέγαν αὐτὸν τόκον, νὰ πληρόνουν δὲ φόρον 3%. Ἐπίσης, Κύριοι, δὲν εἴμεθα ἁρμόδιοι νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ Συνέλευσις καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξε νὰ καταργήσῃ αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν, ἥτις εἶχε καθιερωθῆ διὰ προηγουμένου νόμου ὑπὲρ τῶν προικοδοτηθέντων, καθόσον ἡ Συνέλευσις ἐντὸς τῆς ἐξουσίας της καθιέρωσεν αὐτὸν τὸν νόμον, ὅστις εἶναι ἀπρόσβλητος. Σήμερον λέγω εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὸ προηγούμενον εὐεργέτημα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητοῦν καὶ τὴν ὠφέλειαν, ἥτις πηγάζει ἐκ τῆς ὀλιγωτέρας πληρωμῆς τόκου, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοὺς ἐξισώσωμεν μ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855. Τοῖς λέγομεν λοιπὸν, δεχόμεθα τὸ χρέος σας νὰ διαιρεθῇ εἰς 36 δόσεις, νὰ σᾶς χαρισθοῦν οἱ προγενέστεροι τόκοι, νὰ πληρόνητε 2% τόκον καὶ 2% χρεώλυτρον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑποκύψητε εἰς τὰς ἰδίας ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας καὶ οἱ συμμορφωθέντες μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855. Ποῖαι ἦσαν αὗται αἱ ὑποχρεώσεις; Νὰ πληρόνουν τὸν ἔγγειον φόρον εἰς εἶδος πρὸς 10% ἀντὶ εἰς χρήματα πρὸς 3%. Δὲν μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀδικοῦνται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὅτι ἐξαιροῦνται τῆς ἰσότητος. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα καὶ διατυπόνω τὴν πρότασίν μου ἐνταῦθα, ὅτι ὡς πρὸς αὐτοὺς θέλουν ἐφαρμοσθῆ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1855 ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ πληρώσωσι τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα πρὸς 10% ἀντὶ πρὸς 3% ἀπὸ τοῦ 1855 ἕως 1863.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν του αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἂν ἀγοράσω ἐγὼ ἕνα ἀγρὸν χιλίας δραχμὰς, ἔπρεπε νὰ πληρώσω 30 εἰς χρήματα, καὶ ἐνόσῳ μένει ὁ νόμος τοιοῦτος, δὲν γίνεται καμμία ἐξακρίβωσις τῶν καρπῶν, τοὺς ὁποίους παράγει αὐτὸ τὸ κτῆμα. Τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ὅτι, ἐπειδὴ κατηργήθη αὐτὸ τὸ προνόμιον εἰς τὰ 1863, νὰ εὕρωμεν ποίους καρποὺς παρήγαγεν αὐτὸ τὸ κτῆμα ἀπὸ τὸ 1855–1863· εἶναι ἀδύνατον τοῦτο.

§73ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἂν δὲν ἔχετε τὰ μέσα, ὑπάρχουν διπλότυπα, ἐνοικιαστήρια.

§74ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν διπλότυπα.

§75ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Θεωρεῖτε, ὅτι αὐτοὶ ὠφελοῦνται περισσότερον τῶν ἄλλων τῶν συμμορφωθέντων μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855;

§76ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τί;

§77ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Διότι θὰ πληρόνουν 3% ἀντὶ 10% καὶ οἱ ἄλλοι πληρόνουν 5%.

§78ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἤκουσα πολλάκις νομικοὺς καὶ εὐσυνειδήτους, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι πᾶσαν συνθήκην δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα κανεὶς νὰ τὴν μεταβάλῃ. Ἡ Συνέλευσις νομίζω, ὅτι δὲν εἶχεν ἀποσταλῆ, κατ’ ἐμὲ, παρὰ νὰ φέρῃ τὸν βασιλέα καὶ νὰ κάμῃ καὶ τὸ συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε διοικηθῆ ὁ λαός. Ἦλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ νομοθετικὰ ἔργα καὶ ἔκαμεν αὐτὸν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος εἶναι νόμος ἐνιαύσιος, καὶ ἐφέτος γίνεται ἄλλος καθὼς καὶ πέρυσι. Νὰ μοῦ δώσετε τὴν προσοχήν σας ν’ ἀκούσετε ποῖα μεγάλα ἀδικήματα γίνονται, ποῖος ἀναιρεῖ τὴν συμφωνίαν καὶ ποῖος ἀδικεῖται. Εἰς τὰ 1833 ἐκαλέσθησαν οἱ λαοὶ νὰ δεχθοῦν τὸν νόμον τῆς προικοκτησίας, διὰ τὸν μεγάλον λόγον νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐνοικιαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπήγαινον μὲ τὸ κοιλὸ στ’ ἁλώνι καὶ τοὺς καταπίεζον, καὶ διὰ νὰ ἐλευθερωθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχῃ εἰσπράκτορας. Συνεφώνησαν λοιπὸν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶπεν, ὅποιος θέλει νὰ προικοδοτηθῇ, νὰ δίδῃ δέκατον καὶ 6 χρεώλυτρον καὶ τόκον· ὅποιος δὲν θέλει νὰ δίδῃ δέκατον, νὰ δίδῃ 3% ἔγγειον φόρον καὶ τὰ 6 χρεώλυτρον καὶ τόκον. Τώρα νὰ σᾶς εἴπω ποία τρομερὰ ζημία γίνεται εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι νομίζουν τινὲς, ὅτι ἔχουν μεγάλας ὠφελείας. Ὅσοι ἦσαν τεχνῖται, δηλ. προνοητικοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπώπτευσαν ὅτι αὐτὰ δὲν θὰ εὐδοκιμήσουν, ἐδέχθησαν τὴν συμφωνίαν αὐτὴν μὲ τὸ δέκατον, διότι αὐταὶ αἱ σταφιδοφυτεῖαι, ἦτο καὶ εἶναι ἰδέα, ὅτι ἐκτὸς τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου καί τινων νήσων τῆς Ἑπτανήσου δὲν εὐδοκιμοῦν, καὶ εἶπον, ἠξεύρω ἐγὼ ἂν ἐπιτύχῃ; ἐὰν κάμῃ, δίδω· ἂν δὲν κάμῃ, δὲν δίδω· οἱ ἄλλοι μωροὶ, μεθ’ ὧν κ’ ἐγὼ, τὸ ἐῤῥίψαμεν εἰς τὴν τύχην καὶ τὰ ἐπήραμεν μὲ τὸ 3. Τώρα, ὅσοι ἔχετε σταφίδας ἢ ἀμπέλια, ἠξεύρετε ποῖα ἔτη ἀποφέρουν ἔσοδον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἰσοῤῥοπήσουν μὲ τὰ ἔξοδα· βεβαίως τὸ πρῶτον ἔτος μέχρι τοῦ πέμπτου εἶσθε ὅλοι βέβαιοι ὅτι δὲν ἀποφέρουν. Ὅσοι ἐφυτεύσατε γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀγορὰ ἀπὸ 50 ἕως 100 δραχ. τὸ στρέμμα καὶ τὰ ἔξοδα τῶν 5 ἐτῶν ὑπερβαίνουν τὰς 300 δραχμάς. Αὐτὰ τὰ χρήματα τώρα νομίζω, ὅτι ἔχουν τόκον ἀπὸ 12%, λοιπὸν 36 δραχ. κάθε στρέμμα. Ἓν στρέμμα, κύριοι, χιλιάδα δὲν παράγει· τοὐλάχιστον ἕνα ἥμισυ στρέμμα· ὥστε ἕνα ἥμισυ στρέμμα νὰ δίδῃ μίαν χιλιάδα σταφίδα εἶναι 54 δραχμαὶ μόνον τόκος τῶν χρημάτων τῶν ἐξοδευθέντων διὰ τὴν σταφίδα. Τώρα 54 καὶ 60 δραχμ. ἔξοδα κατὰ στρέμμα, διότι τὰ ἡμερομίσθια εἶναι 5 καὶ 6 δραχμὰς, ὠφελούμεθα 50 δραχμάς. Ἀπ’ αὐτὸ τὸ εἶδος, γνωρίζετε, ὑπάρχουν εἰς τὰς Πάτρας 1200 στρέμματα, εἰς τὴν Βόνιτσαν 1500, εἰς τὸ Αἴγιον 800· τὰ εἰργαζόμεθα εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ἔσοδα δὲν ἐσκέπαζαν τὰ ἔξοδα, ἔμειναν χέρσα καὶ ἔγιναν γαῖαι· ὥστε, ἐὰν αὐτὰς τὰς γαίας σήμερον τὰς χαρίσωμεν εἰς τὸ δημόσιον, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι κ’ ἔπειτα ἀπὸ 5 ἔτη θὰ ᾖναι χέρσοι. Ἀντὶ λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἐργαζομένους νὰ βραβεύουν αἱ κυβερνήσεις, καθὼς αἱ ἄλλαι κυβερνήσεις, τοὺς σκοτόνουν μὲ μίαν ὑπογραφήν. Τώρα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀναιρῇ τὸ μέρος της εἰς αὐτὴν τὴν συνθήκην, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἂς πάρῃ τὰς γαίας της, ἂς στείλῃ πραγματογνώμονας νὰ ἐκτιμήσουν πόσον ἀξίζει ἡ βελτίωσις, ἀλλ’ ὄχι νὰ μᾶς καταδικάσῃ τώρα νὰ πληρόνωμεν ὅσα πληρόνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι 5 ἔτη δὲν ἔδωκαν. Ἡμεῖς μάλιστα ἀπαιτοῦμεν, καὶ θὰ τὸ ζητήσωμεν διὰ τοῦ δικαστηρίου, νὰ μείνωμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας συνεφωνήσαμεν, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀναιρῇ, ἐλπίζομεν νὰ δικαιωθῶμεν ἀπὸ τὰ δικαστήρια. Ἀλλ’ ὁ Κ. Στεφανόπουλος ἐνόμισε, διὰ νὰ λείψωμεν ἀπὸ δικαστήρια, νὰ δεχθῶμεν τὸν νόμον τοῦ 1855, τὸν ὁποῖον τότε δὲν ἐδέχθημεν. Ἡ Συνέλευσις ἦτο σῶμα κυρίαρχον, λέγουν τινές. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ Κυρίαρχον σῶμα δὲν ἠμποροῦσε ποτὲ νὰ κάμῃ ἕνα νόμον νὰ σκοτώσῃ ὅλους τοὺς ἄνδρας τῶν Ἀθηνῶν, οὔτε ὅλας τὰς γυναῖκας. Ἄλλως νὰ μᾶς δώσουν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπληρώσαμεν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐμφυτεύσεως καὶ θὰ ἤμεθα πολὺ εὐχαριστημένοι ἢ νὰ μᾶς παρακαλέσουν νὰ δεχθῶμεν αὐτό· ὄχι ὅπως λέγουν, ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν.

§79ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. 3% θέλετε;

§80ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐννοεῖται. Ἰδοὺ νὰ σᾶς εἴπω τί πληρόνομεν. Πιστεύσατέ με ἐν τιμῇ· 4000 δραχμὰς ἔχω γαίας ἀγορασμένας ἀπὸ τὰ 1836 καὶ ὑπέφερα τὰ βάρη αὐτὰ ἕως τὸ 7 ἔτος. Καὶ παρατηρήσατε τί λέγει αὐτὸς ὁ νόμος. Προσπάθησε νὰ κάμῃς ὀλίγον ποσὸν, νὰ δίδῃς ὀλίγην ποσότητα. Προπέρυσι ἐκάμαμεν 70, ἐδώκαμεν 35 μόνον ἔγγειον φόρον. Πέρυσι ὅπου ἔβρεξε κ’ ἐδυστυχήσαμεν, ἐκάμαμε 50 κ’ ἐδώκαμεν 525· ἐφέτος τὸ ἴδιον. Λοιπὸν νὰ μὴ ἀδικηθῶμεν. Ἰδοὺ λοιπὸν τί πρόκειται τώρα· καὶ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι ἔχω πράγματα· ἂς μαρτυρήσουν οἱ κύριοι Πατρινοὶ, Αἰγιεῖς, οἱ Γορτύνιοι, ἐὰν οἱ σταφιδαμπελῶνες δὲν ἔμειναν χέρσαι γαῖαι. Ὁ νόμος τῆς προικοδοτησίας λέγει οὕτω· Σᾶς ἐγγυώμεθα ὅτι δὲν σᾶς βάλλομεν κανένα φόρον ἄλλον, ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἀνάγκη καλέσῃ νὰ κάμωμεν ἕναν νόμον ἐξισοῦντα τοὺς ὅρους, ποτὲ νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὰ 3%. Λοιπὸν, ἀφοῦ τὸ δημόσιον παραβαίνει τὴν συνθήκην, ἂς λάβῃ τὸ πρᾶγμά μας καὶ ἂς βάλῃ ἄλλους ἐνοικιαστάς. Εἰς 10 δικαστήρια, εἰς 100 δικαστήρια θὰ πᾶμεν, διότι εἶναι ἓν ἀδίκημα τρομερόν. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ πρώτη χάρις, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ μᾶς κάμῃ τὸ ἔθνος ἀντιπροσωπευόμενον ἀπὸ τὴν Βουλὴν, εἶναι νὰ μᾶς ἀφήσῃ εἰς ἣν κατάστασιν εἴμεθα, νὰ δουλεύωμεν, διότι ὅσοι εἶναι γαιοκτήμονες γνωρίζουν πόσον ὠφελεῖ τὸ σκάψιμον· διότι, ἂς ’ποῦμεν καὶ τὰ χωριάτικα, διότι φοροῦμεν φλοκάτα. Ὁ πατὴρ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι ἔκρυψε τὰ πλούτη του εἰς τὸν ἀμπελῶνα, εἶπεν εἰς τὰ παιδιά του· παιδιὰ, νὰ σκάψετε νὰ εὕρετε τὸν θησαυρόν. Ἔσκαψαν, ἔσκαψαν καὶ ηὗραν τὸν θησαυρὸν καὶ ποῖον θησαυρόν; τὴν μεγαλετέραν παραγωγήν. Λοιπὸν μὴ μᾶς βιάζετε, ἢ τουλάχιστον νὰ εἰπῇ τὸ ἔθνος· εὐαρεστηθῆτε, παρακαλῶ, νὰ δεχθῆτε αὐτὸν τὸν νόμον καὶ ὄχι νὰ τὸν ἐπιβάλετε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Κυπριάδου.

§82ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπιμένει!

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον καθὼς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὸν Κ. Σωτηρόπουλον.

§84ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς θὰ συμφωνήσῃ.

§85ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὴ ἐπιμένετε. Ἰδοὺ, κύριοι, τί ζητεῖ ὁ κ. Στεφανόπουλος. Ἠγόρασέ τις 100 στρέμματα π. χ. ἀγροῦ πρὸς 50 δραχμ. τὸ στρέμμα, καὶ ἐφύτευσε σταφίδα· παραδεχθεὶς δὲ νὰ φορολογῆται εἰς χρήματα πρὸς 3%, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ ἐτησίως δραχμὴν μίαν καὶ ἡμίσειαν καὶ ἀπηλλάττετο ἀπὸ τὸν ἔγγειον φόρον τῆς παραγομένης σταφίδος, ὅστις ἐὰν ἀπεδίδετο εἰς εἴδη, ἤθελεν ἀναβαίνει κατὰ μέσον ὅρον 7½ δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ πληρόνῃ ἑπτὰ ἥμισυ δραχμὰς τὸν χρόνον, ὅπως ἐπλήροναν ὅλοι οἱ ἄλλοι σταφιδοκτηματίαι, ἐπλήρονε 1½ δραχμὴν Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ κατὰ τὰ πρῶτα 5, 6 ἢ 7 ἔτη τῆς φυτείας, ἐπλήροναν τὸν φόρον εἰς χρήματα, χωρὶς ν’ ἀπολαμβάνουν τίποτε, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς διάστημα 10, 15, 20 ἐτῶν μετὰ ταῦτα ἀντὶ νὰ πληρόνουν ἑπτὰ ἥμισυ δραχ. ἐπλήροναν πολὺ ὀλιγώτερον· ὥστε δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζητοῦν τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπλήροναν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη.

§86ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, καθὼς σᾶς εἶπον ἀρχήτερα, ὅσοι ἠγόρασαν τὰς γαίας εἰς προικοδότησιν νὰ πληρόνουν τὸν ἔγγειον φόρον εἰς χρήματα 3%, ἐστηρίχθησαν εἰς τὸ ἄρθρ. 18 τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως, τὸ ὁποῖον λέγει ῥητῶς καὶ σαφῶς, «διὰ τὴν κατάργησιν τῆς εἰς εἴδη ἀποδεκατώσεως θέλουν πληρόνει αἱ πρὸς προικοδότησιν δοθεῖσαι γαῖαι, ἀμπελῶνες, σταφιδαμπελῶνες, 3% κατ’ ἔτος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπικρατείας ἑωσοῦ εἰσαχθῇ ὁ γενικὸς ἔγγειος φόρος ἀντὶ τοῦ εἰς εἴδη ἀποδιδομένου. Ἐνοεῖται δὲ, ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν ἐξαγοράζεται, διότι ἐμπεριέχει καὶ τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας· ἐὰν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ἐγγείου φόρου ἀναβληθῇ, ὁ ῥηθεὶς φόρος 3% θέλει ἀναθεωρηθῆ μετὰ 5 ἔτη, ἀλλ’ αὔξησις αὐτοῦ ὑπὲρ τὰ 3% δὲν συγχωρεῖται.» (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ Κ. Μαρκορᾶς Βʹ. ἀντιπρόεδρος.) Ἀλλ’ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου κατηργήθη διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς ἐθνοσυνελεύσεως πρὸς βλάβην τῶν προικοδοτηθέντων τούτων, διπλασιασθείσης τῆς ἐγγείου φορολογίας· διατί λοιπὸν νὰ μὴ ἔλθωσιν οὗτοι εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τοὺς προικοδοτηθέντας ἐκείνους, οἵτινες ἐξ ἀρχῆς ἠγόρασαν καὶ ἐδέχθησαν νὰ ἀποδίδουν εἰς εἶδος τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ οἱ ὁποῖοι, ἂν ἔδιδε πρόσοδον τὸ κτῆμα, ἀπέδιδον ἔγγειον φόρον, εἰ δὲ μὴ, ὄχι, ἐνῷ οἱ ἀγοράσαντες μὲ τὸν ἔγγειον φόρον 3%, ἐπλήροναν κατ’ ἔτος τὸν φόρον, εἴτε ἐλάμβανον πρόσοδον, εἴτε μή; Ὑποθέσατε ἕνα—παρακαλῶ, Κ. Ἰακωβάτε, νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν δικαίαν κρίσιν σας. —Ὑποθέσατε ἕνα, ὅστις ἐπροικοδοτήθη μὲ τὸν ἔγγειον φόρον εἰς εἶδος· οὗτος, ἂν ἐφυτούργησε τὰς γαίας ταύτας εἰς τὸ διάστημα τῶν 8 ἐτῶν, ὅπου τὸ κτῆμα δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ δώσῃ πρόσοδον, δὲν ἐπλήρωσεν ἔγγειον φόρον παντάπασιν· ὅμως οἱ προικοδοτηθέντες μὲ 3%, ἐπλήρωσαν καὶ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα φόρους· διὰ τοῦτο ἐπειδὴ διὰ λόγους δῆθεν ἰσότητος κατηργήθη ὁ ἔγγειος φόρος 3% εἶναι δίκαιον, τὰ πληρωθέντα κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῶν φυτειῶν δι’ ἔγγειον φόρον 3% νὰ ἐκπεσθῶσιν ἀπὸ τὸ ἀρχικὸν κεφάλαιον τοῦ κτήματος, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῶσι τὸ ἄρθρον 2 ὅπως τὸ διετύπωσα εἰς τὴν πρότασίν μου. Ὁ Κ. ὑπουργὸς διϊσχυρίζεται μὲ ὑπολογισμοὺς ὑποθετικοὺς, ὅτι, ἀγοράσαντες οὗτοι γαίας πρὸς δραχ. 50 κατὰ στρέμματα ἐπλήρωναν μόνον μίαν καὶ ἡμίσειαν δρ. δι’ ἔγγειον φόρον 3%, οἱ δὲ λοιποὶ οἱ εἰς εἶδος δρ. 7, 50 τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ἀλλ’ ἔστω· διατί ὅμως ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἂν τὸ δεύτερον ἔτος τὸ κτῆμα δὲν ἐκαλλιεργεῖτο, ἢ ἂν δὲν ἀπέδιδε πρόσοδον, ὁ ἔγγειος 3% φόρος ἐπληρόνετο; Ἀλλὰ τί σχέσιν ἔχει τοῦτο ἀπέναντι διατάξεως τοῦ νόμου, ἀπέναντι συμφωνίας μετὰ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν πολιτῶν; Τοῦτο ἐν μέρει θεραπεύω διὰ τῆς προτάσεώς μου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, διὰ νὰ ἐννοήσουν μᾶλλον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἐξηγήσω τὴν διάταξιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν προτείνεται ἡ ἔκπτωσις τῶν πληρωθέντων ἐπὶ 5 ἔτη ἀπὸ τὸ ἀντίτιμον αὐτὸ, ἀπὸ τὸ χρέος τὸ ἀρχικὸν τῶν ὀφειλετῶν· διότι ὁ νόμος τοῦ 1855, ἐκτὸς τῆς ἀφαιρέσεως ὅλων τῶν δεδουλευμένων τόκων, ἐκτὸς τῆς ἐλαττώσεως τοῦ τόκου ἀπὸ 5, 6 καὶ 8 εἰς 2% μόνον, ἔκαμε καὶ ἓν ἄλλο εὐεργέτημα, ὑπελόγισε τὸν τόκον τὸν πληρωθέντα εἰς κεφάλαιον. Ὑποθέσατε, ὅτι ἕνας ἐπῆρε προικοδότησιν μὲ 5% καὶ ἓν χρεώλυτρον· αὐτὸς ἦτο ὑποχρεωμένος, ἐὰν ἐπῆρε 1000 δραχμῶν γῆν, νὰ πληρόνῃ κατ’ ἔτος 50 δραχμάς· 60 διὰ τόκον καὶ 10 διὰ χρεώλυτρον. Δὲν ἐπλήρωσε τὸ πρῶτον ἔτος, δὲν ἐπλήρωσε τὸ δεύτερον, τὸ τρίτον καὶ οὕτω καθεξῆς· ἐπεβαρύνθη μὲ τοὺς τόκους ἐκτὸς τοῦ ἀντιτίμου. Ἔρχεται ὁ εὐεργετικὸς νόμος τοῦ 1855 καὶ τί λέγει; ὅτι οἱ τόκοι ὅλοι χαρίζονται, καὶ ἐκτὸς τούτου εἰς τὸ μέλλον νὰ πληρώσουν τὸ ἀντίτιμον μὲ 2% μόνον. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἄλλη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πληρωθέντα μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς συμψηφίζονται μὲ τὸ τίμημα· δηλ. ἐὰν τὸ τίμημα τῶν 1000 δραχμῶν μετὰ τῶν τόκων ἀνέβη ἀπὸ 1000 εἰς 2000 δραχμάς, ἐὰν αὐτὸς ἐπλήρωσε μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς 500 δραχμάς, αἱ 500 δραχμαὶ ν’ ἀφαιρεθοῦν ὄχι ἀπὸ τὰς 2000 δραχμὰς, δηλ. ἀπὸ τὴν συγκεφαλαίωσιν τῶν τόκων, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ τίμημα, ἀπὸ τὰς 1000 δραχμὰς, καὶ νὰ μείνῃ ὀφειλέτης 500 δραχμῶν.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΣ. Δὲν εἶν’ ἔτσι.

§89ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διατείνονται οἱ κύριοι, ὅτι δὲν ἔχει ὅπως ἐξέθεσα. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 3ον. «Τὰ μέχρι τοῦδε πληρωθέντα ὑπὸ τῶν προικοδοτηθέντων διὰ χρεώλυτρον δεκαετίας, πιστώσεις καὶ τόκους συγκεφαλαιωμένους καὶ ὑπερημερίας, θέλουν συμψηφισθῆ μὲ τὰς ἐτησίας δόσεις, ἐκπιπτόμενα ἐξ ἀναλογίας ἀπὸ ἑκάστου ποσοῦ.» Ἐκπίπτονται οἱ τόκοι ἢ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸν ὀφειλέτην κατὰ τὴν πληρωμὴν λόγῳ τόκου ἢ χρεωλυσίου, καὶ οὕτω τὸ χρέος περιορίζεται εἰς μικρὸν ποσὸν, καὶ ἡ πληρωμὴ τοῦ ποσοῦ ἐπὶ 2% θὰ γίνεται εἰς 8, 6 ἢ 5· ἀλλὰ δὲν εὐχαριστοῦνται οἱ Κύριοι εἰς αὐτὰς τὰς παραχωρήσεις, ζητοῦν καὶ ἑτέρας· ὅσα ἐπληρώθησαν ἐπὶ 5 ἔτη λόγῳ τόκου αὐτὰ νὰ μὴ ἀφαιρεθοῦν. Ἰδοὺ τί λέγει «τὰ δι’ ἔγγειον φόρον» οὐχὶ τὰ πληρωθέντα εἰς τόκους καὶ χρεωλύσια, ἀλλὰ καὶ τὰ πληρωθέντα εἰς φόρους, καὶ ἐκεῖνα νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τὴν ὀφειλήν των, ἐνῷ τοιοῦτος ὅρος δὲν ὑπάρχει εἰς τοὺς προικοδοτηθέντας ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ πληρόνωσι τὸν ἔγγειον φόρον 10%, διότι οἱ πληρόνοντες φόρον 10% εἶναι ἱκανοὶ ν’ ἀποσβέσουν ὅλην τὴν ὀφειλήν. Αὐτοὶ οἱ κύριοι λέγουν, ὅσον φόρον ἐπληρόναμεν νὰ τὸν ἐκπέσωμεν ἀπὸ τὴν ὀφειλήν μας. Καὶ ποῦ ὑποστηρίζουσι τὴν ἀξίωσίν των αὐτήν; Λέγουν, ἐπὶ 5 ἔτη ἐπληρόναμεν φόρον χωρὶς ν’ ἀπολαμβάνωμεν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι οἱ παραδεξάμενοι τὴν προικοδότησιν ἐπὶ πληρωμῇ εἰς εἶδος 10% ἐννοοῦν, ὅτι ἤθελον ἀρχίσει νὰ πληρόνωσιν, ὅταν ἤθελον λάβει τὸ κτῆμα εἰς χεῖράς των καὶ ἀποφέρει πρόσοδον. Ἀλλὰ λησμονοῦν οἱ κύριοι, ὅτι ἡ πληρωμὴ τοῦ 3% μὲ τὴν πληρωμὴν τῶν 10% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς διαφέρει μεγάλως;

§90ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατέ μας ἐκεῖ.

§91ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι πρόφασις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, τί θὰ γίνῃ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παραδέχθησαν ἀπὸ τοῦ 1855 τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου καὶ δὲν ἐζήτησαν νὰ ἐκπέσουν τὴν πληρωμὴν οὐχὶ λόγῳ τόκου καὶ χρεωλύτρου, ἀλλὰ φόρου; πῶς θὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν; Οἱ ἄνθρωποι οἱ καλῆς πίστεως πρέπει νὰ τιμωρῶνται καὶ οἱ κακῆς πίστεως νὰ βραβεύωνται; Προτείνοντες σεῖς τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ λάβητε πρόνοιαν καὶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραδέχθησαν τὸν νόμον αὐτὸν χωρὶς νὰ ζητήσωσι νὰ ἐκπέσῃ ὁ φόρος ἀπὸ τὸ τίμημα. Ἔπειτα ἀπὸ τοιαύτας εὐεργετικὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας περιεῖχεν ὁ νόμος τοῦ 1855, εἶναι τῇ ἀληθείᾳ ἄπορον πῶς ζητοῦν ἀκόμη μακρύτερα νὰ προβῶμεν. Οἱ κύριοι Λυκοῦργος καὶ Στεφανόπουλος εἶπον, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα εὐχαριστημένοι, ἀλλ’ ἦλθε μία Συνέλευσις, ἡ ὁποία μᾶς ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα· ἠξεύρετε διατί τὸ ἀφῄρησε; ὄχι διότι ἤθελε ν’ ἀπολαύσῃ περισσότερα, ἀλλὰ διότι ὑπῆρχον τόσαι καθυστερήσεις καὶ ὡς πρὸς τὸν τόκον καὶ τὸ τίμημα, κ’ ἐξαιρουμένων δύω ἢ τριῶν, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ὀφειλέται. Ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 55 νὰ λάβῃ μέτρον ἵνα ἐλαττώσῃ τὸν τόκον, ἀλλ’ ὄχι νὰ προβῶμεν καὶ μακρύτερα. Ἔπειτα ἀπὸ τοιαύτας παραχωρήσεις ἀπορῶ πῶς ζητοῦν μεγαλείτερα.

§92ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Κύριοι, προκειμένου νὰ νομοθετήσωμεν, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ δίκαιον ἀναλλοιώτως καὶ οὐχὶ ἐν μέρει, ἀλλὰ γενικῶς, διότι ἄλλως, κύριοι, ὅταν θέλωμεν νὰ νομοθετήσωμεν ἐν μέρει ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ ἄλλου, τότε μονομερῶς ἐργαζόμεθα. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε καθόσον ἀφορᾷ τὸν νόμον αὐτὸν τοῦ 1855· ἔρχομαι μόνον ὡς πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸν ἀφήσωμεν ὅπως ἔχει, διότι εἶναι εὐεργετικόν· Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, τὸ λέγει ῥητῶς «τὰ μέχρι τοῦδε πληρονόμενα ὑπὸ τῶν προικοδοτηθέντων.......» Βλέπετε, κύριοι· ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ταμιευτικὸς, δὲν εἶναι εὐεργετικός. Ὀνομάσθη εὐεργετικὸς, ἀλλ’ εἶναι καθ’ αὑτὸ ἄδικος, διότι, κύριοι, ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐμερίμνησε δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὀφειλέται καὶ κακῆς πίστεως εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπιστώθη τις παραδ. χάριν μὲ 2000 δραχμὰς, ὅπως πληρώσῃ κατὰ τοὺς τότε νόμους, καὶ ἐπλήρωσεν ἐν τῷ διαστήματι αὐτῷ μέχρι τοῦ 1855 1000· ἀλλὰ ὁ νόμος τοῦ 1855, ὁ ὁποῖος χαρίζει τοὺς τόκους τῆς ὑπερημερίας καὶ τοὺς συμπεφωνημένους, ἀντὶ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον τὸ βάρος, τὸν ὑπεχρέονε νὰ πληρόνῃ τὸ ὅλον· τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε εὐεργετικὸν, καὶ ὁ Κ. Κεχαγιᾶς δὲν ἔχει δίκαιον νὰ ἐπιμένῃ, καθόσον τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν.

§93ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου.

§94ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τροπολογίαν, νὰ προστεθῇ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ἰδιαίτερον ἄρθρον, ὥστε νὰ τροποποιηθῇ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν.

§95ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόμου τοῦ 1855.

§96ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον δεύτερον, κατὰ τὸ ὁποῖον προτείνεται μεγάλη ἔκπτωσις οὐχὶ τοῦ πληρονομένου τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου ἀλλὰ καὶ τοῦ φόρου· εἶσθε σύμφωνοι;

§97ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος νὰ ἐκπέσῃ ὁ φόρος (θόρυβος).

§98ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ ἡ ἐργασία ἤρχισε ἀπὸ τὸ 1855 καὶ δὲν προέβη οὔτε κατὰ τὸ ἥμισυ. Τώρα ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε νὰ χαλάσωμεν ὅ,τι ἐκάμαμεν εἰς ὅλον τὸ κράτος, ν’ ἀρχίσωμεν νέας ἐκκαθαρίσεις καὶ νέον σύστημα· δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου.

§99ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον ν’ ἀποκρούσω τὸν Κ. Κεχαγιᾶν....(θόρυβος).

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ τὸ ἔφερα ἐν παρενθέσει.

§101ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι, ἂν ἀφαιρεθῇ ὁ φόρος ἀπὸ τὰς φυτείας, πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ καὶ ἀπὸ τοὺς ἑτέρους τοὺς προικοδοτηθέντας, διότι εἶχον γαίας, τὰς ὁποίας δὲν ἐκαλλιέργουν, καὶ ἐπλήροναν ἐν τούτοις 3%· καὶ ὅταν τὰς ἐκαλλιέργουν, ἀντὶ νὰ δώσουν φόρον 50 ἔδιδον 150.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σωτηροπούλου.

§103ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ 2 ἄρθρου· «Τὰ δι’ ἔγγειον φόρον 3% πληρωθέντα διὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῶν φυτειῶν εἰσπράττονται ἀπὸ τὸ ὀφειλόμενον κεφάλαιον τοῦ κτήματος.» Ὁ Κ. Σωτηρόπουλος προτείνει τὴν ἀπάλειψιν· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 3.

§105ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ αὐτοῦ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸ ἄρθρον 2 τῆς τροπολογίας μου, ἵνα μὴ μείνῃ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι εἰς τὴν συγκεφαλαίωσιν τῶν πληρωθέντων θὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τοῦ 1855 μέχρι τοῦδε πληρωθέντα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Σωτηροπούλου, τὴν ὁποίαν φέρει. «Εἰς τὴν συγκεφαλαίωσιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ διαληφθέντος νόμου πληρωθέντων θέλουσι συμπεριληφθῆ καὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν μέχρι τοῦδε πληρωθέντα.» Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 3 ἄρθρον. «Οἱ προικοδοτηθέντες οὗτοι δύνανται νὰ παραιτήσωσι τὰ ὑπ’ αὐτῶν λόγῳ προικοδοτήσεως ληφθέντα κτήματα, ἀλλ’ ἐντὸς 4 μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι τὴν ἀπόφασίν των ταύτην, καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀνωτέρω νόμου εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀρχὴν τῆς περιφερείας των. Ἀπαλλάττονται δὲ πάσης πρὸς τὸ δημόσιον ὑποχρεώσεως διὰ τὰς μὴ πεφυτευμένας γαίας, καὶ δι’ ἃς ἀπέδωκαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας εἰς τὸ δημόσιον, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς νόμου».

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη περιέχεται καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1855 καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὴν ἐγγράψωμεν ἐκ νέου· ἀρκεῖ νὰ εἴπωμεν ὅπως ἔχει εἰς τὴν τροπολογίαν μου. «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 προθεσμία διὰ τοὺς θέλοντας νὰ παραιτηθῶσιν ἀγοραστὰς ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου.»

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ;

§111ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 4ον. «Δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 16 Μαΐου 1863 ψηφίσματος. 1) Οἱ μὴ ἀποπληρώσαντες τὸ κεφάλαιον τῆς προικοκτησίας των καὶ τοὺς ἐγγείους φόρους 3%, καὶ 2) ὅσοι ἐντὸς 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου πληρώσωσιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς προικοκτησίας των καὶ τοὺς μέχρι τοῦδε ὀφειλομένους ἐγγείους φόρους 3%.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ζητεῖ ὁ Κ. Στεφανόπουλος ν’ ἀκυρωθῇ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις, τοῦ φόρου τοῦ 3%· δὲν δύναμαι νὰ συναινέσω. Ἑπομένως προτείνω νὰ μὴ γίνῃ δεκτόν.

§114ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς λίαν ταμιευτικῶς θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν ἄδικον πρᾶξιν τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία παρεβίασε ῥητὴν συνθήκην τοῦ δημοσίου μετὰ τῶν πολιτῶν. Δὲν ἐπιμένω, διότι γνωρίζω, ὅτι αἱ προτάσεις τῶν ὑπουργῶν ὑπερισχύουσιν· ἤθελον ὅμως νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἀδίκημα, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, τοῦ 4ου, εἶπον, ὅτι τοὐλάχιστον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν καλῆς πίστεως καὶ ἐπλήρονον τακτικῶς καὶ δὲν ὀφείλουν τίποτε εἰς τὸ δημόσιον, τοὐλάχιστον αὐτοὶ νὰ μείνουν μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ 3%· καὶ ὅσοι καθυστεροῦν, ἂς πληρόνουν τὸν ἔγγειον φόρον εἰς εἶδος, ἵνα μὴ θέσητε εἰς ἴσην μοῖραν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦν εἰς τὸ δημόσιον, μ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν πρόθυμοι κ’ ἐπλήρωσαν μάλιστα ὁλόκληρον τὸ τίμημα.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πολλοὶ, ἐν οἷς καὶ ὁ κύριος Στεφανόπουλος, ἐξ ὅσων ὡμίλησαν περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, εἶπον, ὅτι τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἄδικον καὶ παραβιάζει συνθήκας, τὰς ὁποίας μετὰ τῶν ἀγοραστῶν ἔκαμε τὸ δημόσιον. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ νόμου περὶ προικοδοτήσεως διαλαμβάνει, ὅτι θὰ πληρόνουν 3% οὐχὶ εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα, ἀλλὰ μέχρις οὗ εἰσαχθῇ γενικὸν σύστημα φορολογίας· ἐκτὸς τούτου περιέχει τὸν ὅρον, ὅτι, ἂν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ γενικοῦ φορολογικοῦ νόμου ἀναβληθῇ, ὁ ῥηθεὶς νόμος θέλει ἀναθεωρηθῇ μετὰ τρεῖς χρόνους. Τί θὰ εἰπῇ θὰ ἀναθεωρηθῇ μετὰ τρεῖς χρόνους; θὰ εἰπῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἐτῶν νὰ γίνῃ νέα ἐκτίμησις τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία ἐπληρώθη, καὶ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν νὰ προσδιορισθῇ ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἠδύνατο νὰ ὑπερβῇ τὸ 3%.

§116ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τί ὑπερέβη λοιπόν;

§117ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τρία ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐννοῶ ἐπὶ τῆς νέας ἀξίας. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχουσι πολὺ δίκαιον κατακρίνοντες μετὰ τοσαύτας πικρίας καὶ αὐστηρότητος τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐξέδωκεν ἡ Συνέλευσις μετὰ ὥριμον συζήτησιν καὶ σπουδαίαν σκέψιν. Διὰ τοῦτο, καὶ διότι φρονῶ, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον πρέπει νὰ εἰσάξωμεν σύστημα φορολογίας γενικὸν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν ὅλας τὰς ἐξαιρέσεις, εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Στεφανοπούλου καὶ ζητῶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ τετάρτου ἄρθρου.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν, τὴν προτεινομένην παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τοῦ 4ου. ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 5ον. «Τὰ μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντα παραχωρητήρια ἐπιδίδονται ἐπιμελείᾳ τοῦ ἁρμοδίου ἐφόρου εἰς τοὺς προικοδοτηθέντας, ἢ τούτων ἀποβιωσάντων, εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους αὐτῶν, αἱ δὲ ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1855 νόμου ἄρχονται ἀφ’ ἧς ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὸ παραχωρούμενον κτῆμα.»

§119ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. οἰκονομικῶν). Κύριε Στεφανόπουλε, δὲν καταλαμβάνω τι θέλετε νὰ εἴπητε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο;

§120ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολλὰ παραχωρητήρια ἐκδεδομένα, τὰ ὁποῖα μένουν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου· αὐτὰ τὰ παραχωρητήρια βεβαίως θὰ παραδοθῶσιν εἰς τοὺς προικοδοτηθέντας, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν καὶ τὴν κατοχήν. Αὐτὰ τὰ παραχωρητήρια, ὅταν θὰ τὰ λάβουν, ἐνοεῖται, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1855 θ’ ἀρχίσουν ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καθ’ ἣν θὰ παραλαβῶσιν αὐτά.

§121ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἄλλοι ἔλαβον τὴν κατοχὴν τῶν γαιῶν;

§122ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν κατοχήν. Τὰ παραχωρητήρια αὐτὰ εἶναι ἐκδεδομένα δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, ἑπομένως δὲν δύνανται ν’ ἀκυρωθοῦν· ὥστε, ἂν τὰ λάβουν, θὰ ὑπάγωνται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 55, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου ἄρχονται αἱ ὑποχρεώσεις.

§123ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον, «ἂν ἔχουν τὴν κατοχήν.»

§124ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν γίνῃ ὁ παρὼν νόμος ὑπῆρχεν εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος τοῦ 1855. Ἂν φερ’ εἰπεῖν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου ἐκείνου ἔλαβεν ὁ προικοδοτηθεὶς ἓν παραχωρητήριον εἰς τὸ 1860· δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔλαβε τὸ παραχωρητήριον καὶ εἶχε τὴν κατοχὴν, ἄρχεται ἡ ὑποχρέωσις πρὸς τὸ δημόσιον.

§125ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομ.). Μάλιστα, κατὰ τὸ βʹ. ἄρθρον τῆς τροπολογίας μου, τὸ ὁποῖον εὐηρεστήθη ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ, σεῖς τὴν συγκεφαλαίωσιν τῶν πληρωθέντων θέλουν συμπεριληφθῆ καὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τοῦ 1855 μέχρι τοῦδε πληρωθέντα.» Ἑπομένως εἶναι φανερὸν, ὅτι αἱ δόσεις εἰς τὸν νέον νόμον, ὃν κατασκευάζομεν, θέλουν ἀρχίσει ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, ἤτοι ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 66· δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προσθέτετε. Ἄν τις λάβῃ τὸ παραχωρητήριον κατὰ τὰ 1866, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπητε περὶ αὐτοῦ τίποτε, διότι, κατὰ τὸν ψηφιζόμενον Νόμον, θὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὰ χρέη κατὰ τὸν νόμον τοῦ 55 καὶ θ’ ἀρχίσουν αἱ ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἔλαβε τὸ παραχωρητήριον.

§126ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε συμφωνῶ πληρέστατα. Ἂς ἀπαλειφθῇ.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 6. «Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται.»

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§131ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομ.). Ἐπειδὴ παρουσιάσθη τοιαύτη πρότασις, ἐνόμισα, ὅτι ἠδυνάμην, ὠφελούμενος ἀπὸ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν, νὰ προσθέσω διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας θέλει καταπαύσει μεγάλως ἡ ἀμφισβήτησις ἡ λαμβάνουσα χώραν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τῶν ἀγοραστῶν καὶ τῶν δικαστηρίων. Ὁ νόμος τοῦ 1855 διαλαμβάνει ὅτι, ὅσοι ἠγόρασαν γαίας ἐπὶ προικοδοτήσεις, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προταποκτήσουν ἐπὶ τῇ αὐτῇ ἀγοραίᾳ τιμῇ καὶ τὰ τυχὸν πλεονάσματα, ἀλλὰ δὲν προσδιώρισε μέχρι τίνος ἐκτάσεως δύνανται νὰ ᾖναι τὰ πλεονάσματα ταῦτα. Διὰ τοῦτο ἐγεννήθησαν μεγάλαι φιλονεικίαι, διότι εὑρέθησαν πολλὰ κτήματα, τῶν ὁποίων οἱ ἀγορασταὶ κατεῖχον ἔκτασιν ἴσην καὶ ἀνωτέραν τῆς ἀρχικῶς ἀγορασθείσης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν ἠρνήθη νὰ παραχωρήσῃ τὰ τοιαῦτα πλεονάσματα· ἀλλά τινες τῶν ἀγοραστῶν ἰσχυρίσθησαν, ὅτι τὸ δημόσιον ὀφείλει νὰ παραχωρήσῃ τὰ πλεονάσματα, οἱασδήποτε ἐκτάσεως καὶ ἂν ὦσι, διότι ὁ νόμος οὐδένα περιορισμὸν ἔθηκε. Κατὰ τὰ 1861 ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγεν εἰς τὸν περὶ καθυστερούντων νόμον διάταξιν, καθ’ ἣν τὸ πλεόνασμα ὡρίζετο εἰς 20%· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἐθεωρήθη ὡς ἀποβλέπουσα μόνον τὰ κτήματα, ὅσα ἐπωλήθησαν κατὰ τὸν νόμον τῶν φθαρτῶν κτημάτων καὶ οὐχὶ τὰς προικοδοτήσεις. Ἐνόμισα λοιπὸν ἀναγκαῖον, ἀφοῦ ἠγέρθη ἀμφισβήτησις, νὰ γίνῃ ἐνταῦθα ἡ ἀναγκαία διασάφησις. Ἡ ἰδέα τοῦ τότε ὑπουργείου καὶ τῆς Βουλῆς ἦτο βεβαίως νὰ περιλάβῃ ὅλα ἐν γένει τὰ πλεονάσματα.

§132ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔγινεν εἰς τὰ 61;

§133ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ.). Ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι ἀσαφής.

§134ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐπεμελήθησαν οἱ ὑπάλληλοι.

§135ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ.

§136Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ καλῶς.

§137ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1861 εἶναι σαφέστερος.

§138ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαλλάξατε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς πολίτας ἀπὸ τὰς φιλονεικίας καὶ τὰ δικαστήρια.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ὑπάρξῃ αὐτὸ τὸ ἄρθρον; (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 4. Ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν ἐκ προικοδοτησιῶν πλεονεκτημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδόθησαν παραχωρητήρια ἢ ἐφ’ ὧν ὁ προικοκτήτης δὲν ἀπέκτησε δικαίωμα κυριότητος.»

§140ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κ. Κρεστενίτης διϊσχυρίζεται ὅτι......

§141ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἔγραψαν τόσον καλὰ, ὥστε ἐθεωρήθη ἐφαρμοζομένη εἰς μίαν μόνην τάξιν κτημάτων καὶ ὄχι εἰς ὅλας τὰς προικοκτησίας· τὸ γνωρίζω καὶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡς ὑπάλληλος ἐπὶ πολλὰ ἔτη.

§142ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ νόμος τοῦ 1861 αὐτὸ κανονίζει.

§143ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριοι, πρέπει τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ἐμβριθέστερον, διότι ὑπάρχουν εἰς πολλὰ μέρη φυσικὰ ὅρια καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀφαιρέσητε αὐτά. Εἶναι δὲ ἀδιάφορον ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· ὅταν ὁ πολίτης ἔχῃ κεκτημένα δικαιώματα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ αὕτη οὐδεμίαν ἀξίαν, οὔτε ὁ νόμος τῆς Βουλῆς ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχὺν, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἐμπειροτέχναι ἦσαν ἄνθρωποι ἄπειροι (θόρυβος). Δὲν πρόκειται νὰ πωλήσωμεν ἐδῶ ἢ νὰ κάμωμεν ἄλλο τι· ἐδῶ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν λογικῶς. Λοιπὸν προσδιώρισαν εἰς 40 στρέμ. τὴν ἔκτασιν αὐτήν, ὁ δὲ πολίτης δυνάμει τῶν παραχωρητηρίων κατέλαβε καὶ κατέσχεν ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει καὶ νομίμῳ τίτλῳ καὶ ἐφυτούργησε τὸ κτῆμα αὐτὸ, καὶ ἤδη καταμετρούμενον ὑπὸ ἐμπείρων γεωμετρῶν, εὑρίσκεται ὅτι εἶναι 40 στρέμματα. Τώρα λοιπὸν πῶς θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε τὸ πλεόνασμα, ἀφοῦ αὐτὸς τὸ κατέχει καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔφερε μίαν μεγάλην μεταβολὴν, διότι τὸ ἐφύτευσε; Τοὐλάχιστον πρέπει ὁ ἰδιοκτήτης αὐτὸς νὰ ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἠγόρασε τὸ κτῆμα ὅταν ἐπωλήθη. Πῶς θέλετε νὰ φέρητε νόμον περὶ διανομῆς γῆς; πῶς φέρετε νόμον περὶ φυτειῶν, περὶ ἄλλων τροποποιήσεων, περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς ἐρειπίων, καὶ δὲν θέλετε ὅλα τὰ ἀντικείμενα αὐτὰ νὰ τ’ ἀποφασίσωμεν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολέσῃ τις ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπέκτησεν ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει καὶ νομίμῳ τίτλῳ; (θόρυβος). Κύριοι, οὐδὲν συμφέρον μὲ κάμνει οὔτε ἠθικὸν, οὔτε ὑλικὸν νὰ εἴπω ταῦτα· ἐδῶ πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν λογικῶς καὶ ἐντὸς τοῦ νομίμου ν’ ἀποφασίσωμεν, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὰς συνεπείας τῶν νόμων, διότι θὰ εὑρεθῶμεν καὶ τόπιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαυξήσωμεν τὰς δίκας μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ δημοσίου (θόρυβος). Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει, καὶ ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ, ἂν θεωρῇ ἀναγκαῖον, καὶ νὰ εὕρῃ τοὺς κακῇ τῇ πίστει πλειοτέραν ἔκτασιν κατέχοντας. Ἀλλ’ ὅσοι κατέχουσι καλῇ τῇ πίστει καὶ νομίμῳ τίτλῳ καὶ ἐντὸς τῶν παραχωρητηρίων ἔχουσι φυσικὰ ὅρια, ἀπὸ ἐκείνους δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεόνασμα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιμένετε;

§145ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὡς σᾶς εἶπον, δὲν προτείνω νέον πρᾶγμα. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ σᾶς θέσωμεν νέαν ἀρχὴν ἀλλὰ μόνον νὰ ἑρμηνεύσωμεν διάταξιν ἄλλου νόμου κακῶς ἐννοηθεῖσαν· διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ προσθήκη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Μιχαλόπουλος καὶ ὁ κ. Ἰακωβάτος μ’ ἔκαμαν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ τις μεγαλείτερον πλεόνασμα, εἶναι καλὸν νὰ προσθέσωμεν ὅτι «τὸ πλεόνασμα ἐκεῖνο ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις περὶ ἐθνικῶν καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων γαιῶν ἢ φυτειῶν.» Ἀκόμη μίαν ἐξαίρεσιν· «ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐφαρμόζεται ἐφ’ ὅλων τῶν πλεονασμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεκτήθησαν δικαιώματα κυριότητος· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐννοῶ νὰ προσβάλω κανὲν δικαίωμα. Λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται ἐφ’ ὅλων τῶν πλεονασμάτων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδόθησαν παραχωρητήρια ἢ δὲν ἀπεκτήθησαν δικαιώματα κυριότητος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§147ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ 4 ἄρθρον. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ σύνολον καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις τοῦ ὑπουργοῦ;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον ἔχον οὕτω. Ἐνταῦθα ἐπαναλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κύριος Κεχαγιᾶς.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

«Ἄρθρον 1. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1855 περὶ τῶν ἐκ προικοκτησιῶν καθυστερούντων νόμου ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 μὴ θελησάντων τότε νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοὺς ὁρισμοὺς αὐτοῦ. Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν συγκεφαλαίωσιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ διαληφθέντος νόμου πληρωθέντων θέλουσι συμπεριληφθῆ καὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως αὐτοῦ μέχρι τοῦδε πληρωθέντα. Ἄρθρον 3 Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 προθεσμία διὰ τοὺς θέλοντας νὰ παραιτηθῶσιν ἀγοραστὰς ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρον 4. Τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον παραχωρεῖται εἰς τοὺς ἀγοραστὰς, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀνώτερον τῶν 20% ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἐκτάσεως. Ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν ἐκ προικοκτησιῶν πλεονασμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδόθησαν παραχωρητήρια, ἢ ἐφ’ ὧν ὁ προικοκτήτης δὲν ἀπέκτησε κατὰ τοὺς κειμένους νόμους δικαίωμα κυριότητος. Ἡ τυχοῦσα ὑπέρβασις ὑπάγεται εἰς τὰ ληφθησόμενα περὶ ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν μέτρα.»

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς οἰκοδομησάντων.» (Τρίτη συζήτησις).

§152ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ὅλαι αἱ γαῖαι καὶ ὅλα τὰ οἰκόπεδα ἀνῆκον εἰς τοὺς Τούρκους, οἱ δὲ χριστιανοὶ δὲν εἶχον εἰμὴ ὀλίγα κτήματα. Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ ἐπανάστασις, οἱ ἄνθρωποι ἤρχισαν νὰ συνοικίζωνται, καὶ μὴ ἔχοντες ἴδια οἰκόπεδα ἀνήγειραν οἰκοδομὰς ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν οἰκοπέδων. Κατὰ τὸ 1855 ἡ Κυβέρνησις βλέπουσα, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐξώσῃ αὐτοὺς, προεκάλεσε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς πάντα ἐπὶ ἐθνικοῦ οἰκοπέδου οἰκοδομήσαντα νὰ προσαποκτήσῃ αὐτὸ πληρόνων κατ’ ἐκτίμησιν τὸ τίμημα· ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκεῖνος περιελάμβανε μόνον τοὺς μέχρι τέλους 1853 οἰκοδομήσαντας· ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχουσι καί τινες οἰκοδομαὶ, αἵτινες ἔλαβον χώραν ἀπὸ τοῦ 1853 καὶ ἐντεῦθεν, ἡ κυβέρνησις ἐκίνησε κατὰ πολλῶν ἐκ τῶν οἰκοδομησάντων δίκας· ἐὰν δὲ ἀποφασίσῃ νὰ κινήσῃ καθ’ ὅλων, ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θὰ ἀποβῇ μέγιστος· αἱ πλεῖσται δὲ αὐτῶν ἀνάγονται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς.

§153ΛΑΠΑΣ. Καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας.

§154Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἴσως ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖ. Μέχρι τοῦδε ἐξεδόθησαν πολλαὶ ἀποφάσεις, ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσίν των, διότι ἐθεώρησε πολὺ σκληρὸν νὰ προσβάλῃ ἀνθρώπους, οἵτινες στερούμενοι κατοικίας κατέλαβον ἐθνικὰ γήπεδα καὶ ᾠκοδόμησαν ἐπ’ αὐτῶν· ἐπειδὴ ὅμως ἡ κυβέρνησις ὡς ἐκ τῶν κειμένων νόμων δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρατῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκκρεμὲς, διὰ τοῦτο ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀπὸ τὸν Κύριον Δρόσον πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο νὰ ἐπεκταθῇ ὁ νόμος τοῦ 1855 καὶ ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦ τοῦ 1863 οἰκοδομησάντων, ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐσυζητήθη. Ὅτε συνῆλθεν ἡ Βουλὴ, ὁ βουλευτὴς Κύριος Παπαμιχαλόπουλος κ’ ἐγὼ, συναισθανόμενοι τὴν περιπλοκὴν, ἥτις προήρχετο ἐξ αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων, ἐφέραμεν τὴν αὐτὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτῆς ἔχει οὕτως. «Ἀπολαμβάνουσι τῶν ὠφελημάτων τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1855 νόμου καὶ ὑπόκεινται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ· α. οἱ μέχρι τέλους Ἰουνίου ε.ε. οἰκοδομήσαντες ἐπὶ ἐθνικῆς, ἐπισκοπικῆς κτλ.

§155ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μέχρις σήμερον.

§156ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, διαιροῦμεν τὸ ἔθνος εἰς δύω τάξεις μίαν τῶν ἰδιοκτητῶν, τὴν ὁποίαν ἔλεγον οἱ Τοῦρκοι καργιέδες, καὶ μίαν τῶν τζιφλικίων· εἰς τὰ τζιφλίκια τὰ λεγόμενα ἐθνικὰ παρεκάλουν τοὺς ἀνθρώπους νὰ κατοικήσουν, καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἔδιδον οἰκόπεδον διὰ νὰ κτίσουν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐπλήροναν τὰ ἔξοδα, καὶ αὐτὸ τοὺς ἔμενεν ἰδιοκτησία μέχρι τέλους. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, εἰς τὰ 1834, ὅτε ἤμην ἔπαρχος Ὀλυμπίας, ὅτι ἦλθε διάταγμα τῆς Ἀντιβασιλείας, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν, ὅσοι Σκληραῖοι ἢ ἄλλοι κάτοικοι τῶν χωρίων θέλουν, δύνανται νὰ κατοικήσουν εἰς τὸ Φανάρι, τὸ ὁποῖον ἦτο τουρκικόν. Ἔκτοτε ἐξῆλθε καὶ τὸ διάταγμα, ὅτι εἰς ἕκαστον γεωργὸν παραχωρεῖται ἓν στρέμμα γῆς διὰ νὰ ἐναποθέτουν τὰ τῆς τροφῆς των. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐξαιρουμένων τῶν οἰκοπέδων τῶν Μύλων, τὰ ὁποῖα εἶναι προσοδοφόρα, θὰ ᾖναι μέγα ἀδίκημα, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ κατῴκησαν καὶ ἔκτισαν σπίτια εἰς οἰκόπεδα φαινόμενα ἐθνικά, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔγιναν ἐργάται τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἀντὶ νὰ τοὺς παρακαλέσωμεν καὶ νὰ τοὺς πληρώσωμεν, νὰ τοὺς καλῶμεν τώρα νὰ πληρώσουν κατ’ ἐκτίμησιν, ἢ ἄλλως τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔκτισαν. Κύριοι, αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες νομίζω, ὅτι ἐπολέμησαν· τὸ ἔθνος καλῶς ποιοῦν παρεχώρησε γαίας εἰς Κρῆτας, εἰς Ἠπειρώτας καὶ ἄλλους διὰ νὰ κατοικήσουν. Αὐτὸς ὁ λαός, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἐντόπιοι καὶ δὲν ὥριζαν τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὸ τουφέκι, καὶ ἔμειναν χωρὶς σπίτι, διότι τοὺς τὰ ἔκαυσαν οἱ τοῦρκοι, αὐτοὶ οἱ γεωργοί εἶναι δίκαιον ἡμεῖς σήμερον νὰ εἴπωμεν νὰ πληρώσουν αὐτὸν τὸν τόπον, ἀντὶ νὰ τοῖς δώσωμεν γαίας περισσοτέρας; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι σκληρόν, εἶναι καὶ μὴ πολιτικόν, διότι εἰς τὸν κάτοικον αὐτὸν τῶν μεθορίων, ὅταν τοῦ εἴπῃς νὰ πληρώσῃ 50 δραχμάς, τοῦ λέγει ὁ τοῦρκος ἔλα νὰ καθήσῃς χάρισμα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διὰ νὰ ᾖναι εὐεργετικὸν, πρέπει τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι αὐτοὶ κατέλαβον καὶ ἔκαμον οἰκίας, τὸ ἔθνος νὰ τοὺς τ’ ἀφήσῃ, διότι ὑπάρχει διάταγμα τῆς Ἀντιβασιλείας, τὸ ὁποῖον ἔδωκε δικαίωμα ὄχι μόνον εἰς τὸ χωρίον, ὅπου ἐκάθηντο, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ τουρκικὸ χωριὸ τὸ Φανάρι ὅσοι ἐκάθησαν νὰ ᾖναι ἰδιοκτησία τους.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ μεταναστατῶν.

§158Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σᾶς δώσω μίαν διασάφησιν περὶ τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰ ἐθνικὰ χωρία· ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ 1848, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λάβουν ὡς ἰδιοκτησίαν των ἓν στρέμμα γῆς, ὥστε δὲν πρόκειται σήμερον περὶ αὐτῶν.

§159ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι γενικὸν, ἀλλὰ μόνον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κάμουν ἐμπόριον καὶ ἔχουν ὠφελείας, μάλιστα.

§160ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τώρα, κύριοι, μεταμελοῦμαι διατὶ καὶ ἐγὼ δὲν κατέλαβον ἐθνικὰς γαίας, καὶ σήμερον νὰ μὲ ἀμνηστεύσητε, ὅτι καλὰ ἔκαμα. Σήμερον δίδομεν τὸ παράδειγμα, ὅτι κακῶς ἔκαμον ὅσοι δὲν κατέλαβον ἐθνικὰς γαίας. Σήμερον πρόκειται νὰ διδάξωμεν μίαν κακοήθειαν· καὶ αὐταὶ αἱ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸ διδόμεναι ἀμνηστεῖαι, εἰς τὰ ἐγκλήματα αὐταὶ ἔφερον τὴν καταστροφὴν τοῦ δημοσίου. Μάλιστα, κύριοι, θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ὄθωνος κάθε δεύτερον ἔτος ἐδίδετο μία ἀμνηστεία μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ληστεία, ἀλλὰ τὸ τρίτον ἔτος ἐγεννᾶτο μεγαλειτέρα, καὶ πάλιν ἠρχόμεθα μὲ νέαν ἀμνηστείαν. Τέλος πάντων ἔφθασεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Συνέλευσις τοῦ 1862 ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἀμνηστείαν, καὶ θὰ φθάσητε εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν καὶ ὑμεῖς νὰ καταργήσητε αὐτοὺς τοὺς νόμους, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἓν στρέμμα γῆς ἐθνικῆς διὰ νὰ ταφῆτε!

§161ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς κακοήθεις νόμους.

§162ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι κακοηθέστατος αὐτὸς ὁ νόμος. Ἐν γνώσει, ὅτι τὸ κτῆμα εἶναι ἀλλότριον, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὸ καταλάβω· ὅπως δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ὁ ἰδιώτης νὰ εἰσέλθω εἰς τὸν ἀγρόν του, ἀπαράλλακτα πρέπει νὰ κάμῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἑλληνική. Ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τάξιν ἐκείνην, δηλαδὴ τῶν γεωργῶν, καὶ τῇ παρεχώρισεν ἓν στρέμμα γῆς ἐθνικῆς. Τί γίνεται τώρα; Ἐγὼ ὁ κάτοικος τῆς πρωτευούσης πηγαίνω καὶ καταλαμβάνω 3 στρέμματα γῆς, καὶ κάμνω ἕνα οἰκίσκον, καὶ ἔρχεται ἕνας νόμος, ὅστις λέγει νὰ πληρώσω τὴν ἀξίαν εἰς 35 δόσεις. Ἐὰν, Κύριοι, ὡς ἰδιώτης ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διώξω ἀπὸ τὸ κτῆμά μου, ἀπὸ τὸ οἰκόπεδόν μου, ἀπὸ τὸν ἀγρόν μου πάντα εἰσβαλόντα εἰς αὐτὰ δυνάμει τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδικίας τῆς συγχωρημένης ἀπὸ τὸ πολιτικὸν δίκαιον, δυνάμει τῆς ἀμύνης δὲ νὰ τὸν φονεύσω, ἀπαράλλακτα καὶ τὸ δημόσιον. Ἔπρεπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ περισσότερον σεβασμὸν εἰς τὸν δημόσιον πλοῦτον, καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἀμέσως νὰ καταδιώκῃ τὸν καταπατήσαντα ἐθνικὴν γῆν.

§163ΛΑΠΑΣ. (θόρυβος).

§164ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διότι δὲν τὴν ἐσφετερίσθην τὴν ἐθνικὴν γῆν, οὔτε θὰ τὴν σφετερισθῶ (θόρυβος). Τί θὰ τὰ κάμῃ τὸ δημόσιον αὐτά; θὰ τὰ ἐκποιήσῃ; περίμενε τὴν δημοπρασίαν. Τὸ δίκαιον τοιοῦτον εἶναι· ὅπως καὶ ἂν θέλετε νὰ τὸ ἑρμηνεύσετε, μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι ὑποστηρίζοντες τοιοῦτον νόμον, καταργεῖτε τὴν ἀρχὴν τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν θρασύτητα καὶ τὴν αὐθάδειαν νὰ καταλάβουν τὰ ἐθνικὰ κτήματα, καὶ δὲν θὰ παρέλθουν 20 ἔτη, καὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἔχῃ ἀπὸ 6,000,000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἔχει τώρα, μήτε 6 στρέμματα.

§165ΛΑΠΑΣ. Εἰς τὴν Λεβαδείαν εἰς τὰ 33 ἔκτισαν πολλοὶ σπίτια εἰς οἰκόπεδα ἐθνικὰ, καὶ εἴτε παρημέλησαν, εἴτε δὲν ἠξεύρω πως, δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον αὐτόν.

§166ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ νόμος τοὺς γρηγοροῦντας προστατεύει.

§167ΛΑΠΑΣ. Τώρα τί γίνεται; Τὸ δημόσιον ἔκαμεν ἀγωγὴν κατ’ αὐτῶν καὶ τοὺς λέγει πάρτε τὰ κεραμίδια σας καὶ ὅλον τὸ ὑλικὸν καὶ φύγετε.

§168ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μοῦ κακοφαίνεται διότι τοὺς δίδει καὶ αὐτά.

§169ΛΑΠΑΣ. Ἀφοῦ ἔχω 30 χρόνους, πρέπει νὰ φύγω; ὡραῖος πατριωτισμός!

§170ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σεῖς εἶσθε καλὸς πατριώτης. Ἐγὼ οὔτε θὰ σᾶς ὁμοιάσω εἰς αὐτό ποτε. — Λοιπὸν τέλος τὸ σχέδιόν μας εἶναι αὐτὸ, νὰ μὴν ὑπάρξῃ ἐθνικὴ περιουσία. Καὶ εἶπέ τις νὰ γίνῃ ἰδιωτικὴ, ἢ διὰ τῆς ἁρπαγῆς νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα; Ἐὰν δὲν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ πλοῦτον τὸ δημόσιον, πρέπει νὰ τὸν ἁρπάξωμεν; προκαλέσατε ἕνα ἄλλον νόμον νὰ τεθῇ ἐκεῖ. Ἐπιμένω, κύριοι, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον πράττομεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν, νὰ ἐρχώμεθα ν’ ἀμνηστεύωμεν, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν κάμνομεν ἄλλο παρὰ νὰ δίδωμεν ἀφορμὴν εἰς ὀλίγους θρασεῖς καὶ αὐθάδεις νὰ καταπατῶσι τὴν δημόσιον περιουσίαν. Καὶ, κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ἓν παράδειγμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει τελεσίδικον ἀπόφασιν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ δὲν τὴν ἐκτελεῖ· ἐγὼ εἶμαι δικηγόρος τοῦ δημοσίου καὶ τὴν ὑπερασπίσθην.

§171ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οἱ πατέρες τοὺς ἀσώτους υἱοὺς τοὺς συγχωροῦν καὶ δὲν τοὺς σκοτόνουν.

§172ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βέβαια, ἀλλ’ ἐγὼ, ὅστις δὲν κατέχω ἐθνικὰ οἰκόπεδα, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην.

§173ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 40 χρόνους.

§174ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀκούσατε νὰ σᾶς εἴπω αὐτὸ τὸ παράδειγμα διὰ νὰ σᾶς πείσω πόσον καταστρεπτικὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ αὐτή. Εἷς ἄνθρωπος ὑπῆγε καὶ κατέλαβεν εἰς τὰ τουρκικὰ μνημεῖα, εἰς τὴν πόλιν, τὴν ὁποίαν κατοικῶ, δύω στρέμματα γῆς ἀξίζοντα 20,000 δραχμάς· αὐτὰ ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον, καὶ ἀπὸ αὐτὸ ἔλαβε τὴν ἀφορμὴν νὰ πωλήσῃ τὰ ὑπόλοιπα καὶ εἰσπράξῃ 120,000 δραχμάς. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὠφεληθεὶς ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν, δίδει αἴτησιν θεραπείας πρὸς τὸ δημόσιον καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς κατώρθωσε τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας νὰ φθάσῃ ἡ αἴτησις εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον. Πῶς συνέβη τοιοῦτόν τι εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠξεύρω, καὶ μόλις ἐκοινοποιήσαμεν τὴν ἀγωγὴν καὶ μὲ χιλίους κόπους κατωρθώσαμεν νὰ ἐκδώσωμεν δύω ἀποφάσεις, καὶ τὰς δύω ὁριστικὰς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Περιμένομεν, ἓξ μῆνας νὰ ἐγκαταστῇ τὸ δημόσιον, τὰς ἔστειλα εἰς τὸν ἔφορον, καὶ ὁ ἔφορος εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ ὁ ἄνθρωπος ἔχει αὐτὰς τὰς γαίας· μὲ αὐτὸν δὲ τὸν νόμον, μόλις τὸν μαθεῖ, ἀμέσως θὰ κτίσῃ μίαν καλύβην, καὶ τὰς 20,000 δρ. τοῦ δημοσίου τὰς ἔφαγε. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἀντὶ νὰ προστατεύσετε μικρά τινα ἀτομικὰ συμφέροντα, πηγαίνετε νὰ καταστρέψητε ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν. Δόσατε λόγον εἰς τὸν θεὸν καὶ εἰς τὴν συνείδησίν σας, ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου.

§175ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐφάνη, ὅτι ἔχει νὰ κάμῃ μὲ ἕνα.

§176ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ ὅλους σας ἔχω νὰ κάμω.

§177ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ σήμερον δὲν ἀποκρούω τὸν νόμον, ἀλλὰ τὸν θεωρῶ ὡς δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον. Ποία εἶναι ἡ γῆ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν σήμερον ἀμφισβητεῖ ὁ Κύριος Τσιριμῶκος νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς πολίτας; ἡ γῆ τῶν πατέρων μας, τὴν ὁποίαν ἐπότισαν μὲ τόσα αἵματα, τὴν ὁποίαν τοὺς ἀφῄρεσαν οἱ Ἀγαρηνοί. Λοιπὸν ἀρνούμεθα νὰ τοὺς δώσωμεν μίαν σπιθαμὴν γῆς διὰ νὰ κατοικήσουν; καὶ πῶς; ἐπὶ πληρωμῇ καὶ ἀποζημιώσει! Δὲν ἠμπορεῖ, Κύριοι, τὸ παράδειγμα τοῦ κυρίου Τσιριμώκου νὰ καταστρέψῃ αὐτὸν τὸν φιλάνθρωπον νόμον· ἐὰν εἰς τὴν Λαμίαν συνέβη τοιοῦτόν τι, εἰς ὅλην τὴν ἄλλην Ἑλλάδα εἶναι ἀναγκαῖος αὐτὸς ὁ νόμος. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω αὐτὸν τὸν νόμον. Προσθέτω, μάλιστα ὅτι καὶ ἄλλη ἀνάγκη θὰ θεραπευθῇ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν· εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπῆρξαν στρατιῶται καὶ τὸ κέρδος των ἦσαν αἱ πληγαί. Ἐπὶ τέλους κατετάχθησαν εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἡ κυβέρνησις ἡ τότε ἔδωκεν ἓν δικαίωμα ἐξαιρετικὸν εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς χωροφύλακας, νὰ τοὺς δίδεται γῆ δύω στρέμματα νὰ οἰκοδομήσουν οἰκίαν καὶ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν οἰκογένειάν των. Αὐτὸ δὲν ἠμπόρεσαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τὸ πραγματοποιήσουν. Λέγω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἁρμοδία περίστασις τώρα νὰ συγχωρηθῇ καὶ αὐτὰ τὰ γραμμάτια τῶν ἀγωνιστῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱερὰ, νὰ ᾖναι δεκτὰ εἰς πραγματοποίησιν οἰκοπέδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων τυχὸν ἔχουν οἰκοδομήσει.

§178ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅταν ὡμίλει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ἀπὸ τὴν θέσιν μου νὰ προστεθῇ ἀντὶ μέχρι τέλους Ἰουνίου, μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἀντέστη καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ αὐτὸ, διότι θὰ καταλάβουν ἀμέσως διάφοροι πολῖται διάφορα οἰκόπεδα. Κάμνω ὅμως τὴν παρατήρησιν, ὅτι σήμερον ἔχομεν 10 Δεκεμβρίου, καὶ εἰς 20 ἡμέραι δὲν θὰ οἰκοδομήσῃ κανεὶς, καὶ ὁ νόμος εἶναι καθαρός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς περιστάσεως ταύτης ὑπάρχει ἕνας ἄλλος λόγος ἰσχυρότερος· ὅταν εἶδον μίαν τοιαύτην πρότασιν, βεβαίως πολλοὶ ἠθέλησαν νὰ ὠφεληθοῦν. Λοιπὸν πιθανὸν εἰς τὸ διάστημα αὐτῶν τῶν 4 ἡμερῶν νὰ ἔκτισαν ἄλλοι· πῶς τώρα θὰ δώσητε εἰς τοὺς κτίσαντας μέχρι τέλους Ἰουνίου, καὶ ὄχι μέχρι τέλους Νοεμβρίου; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ φόβος τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ δὲν εἶναι μέγας, διότι ἕως ὅτου κυρωθῇ καὶ δημοσιευθῇ ὁ νόμος, θὰ ᾖναι 15 τοῦ μηνός. Λοιπὸν δικαιότερον εἶναι νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου.

§179ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἴσως διότι ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ νήσους, καὶ εἰς τὰς νήσους οὔτε ἐθνικὰ οἰκόπεδα ὑπάρχουν, οὔτε γενναιότης μεγάλη, ὥστε νὰ καταλάβουν οἱ νησιῶται τὰ ἐθνικὰ οἰκόπεδα, ἴσως διὰ τοῦτο εὑρίσκομαι εἰς μίαν θέσιν νὰ ἐκτιμήσω τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον ὡς ἄδικον, κατ’ ἀντίθεσιν τῆς γνώμης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἐπαρχίας περιεχούσας ἐθνικὰ οἰκόπεδα. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ μόνος λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ ἀντιτείνῃ εἰς τὴν παραδοχὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, τὰς περὶ τσιφλικίων ἱστορικὰς γνώσεις τοῦ κυρίου Κρεστενίτου, καὶ ἐπίσης ἔμαθα, ὅτι τῷ ὄντι οἱ ὀθωμανοὶ οἱ ἔχοντες τσιφλίκια προσεκάλουν γεωργοὺς, τοὺς ἔκτιζον οἰκίας καὶ τοὺς περιεποιοῦντο διὰ νὰ καλλιεργοῦν τὰ κτήματά των· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγίνετο μόνον ἐπὶ Ὀθωμανῶν διὰ νὰ τὸ ζηλεύωμεν, τοῦτο γίνεται καὶ σήμερον ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες εἶναι κύριοι μεγάλων κτημάτων, ὡς πράττουν π. χ. ὁ Κ. Λαπιὲρ, ὁ Κ. Πετσάλης καὶ ἄλλοι. Αὐτὴ ἡ ἱστορία ὅμως δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον, διότι δὲν πρόκειται περὶ γεωργῶν, τοὺς ὁποίους προστατεύει κύριος κτήματός τινος, καὶ οἱ ὁποῖοι προσῆλθον εἰς τὰ κτήματα αὐτοῦ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τὰ καλλιεργήσουν, καὶ ἑπομένως ἔχουν ἀνάγκην νὰ στεγάσωσι τὴν οἰκογένειάν των ὑπὸ μίαν καλύβην. Ἐὰν τοιαύτη ἦτο ἡ περίπτωσις, βεβαίως καὶ τὸ συμφέρον τῆς γεωργίας καὶ ἡ ἐπιείκεια ἀπῄτει, ὥστε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ προστατευθοῦν ἀντὶ νὰ καταδιωχθοῦν. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι αὐθαιρέτως κατέλαβον τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν, τὴν ᾠκειοποιήθησαν, ἔκτισαν ἐπ’ αὐτῆς οἰκοδομὰς, ἐργαστήρια, μύλους καὶ ἀπολαμβάνουν μεγάλα ἐνοίκια. Πρόκειται λοιπὸν περὶ οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα εἶναι μεγάλης ἀξίας. Ἐὰν λάβωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἀμνηστεύσωμεν καὶ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον καὶ κατέχουν αὐθαιρέτως ἐθνικὰς γαίας; Ὁ νομοθέτης τῆς Ἑλλάδος, Κύριοι, εὑρέθη ἄλλοτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ ἐξαιρετικῶς· ἀνελογίσθη, ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν παῦσιν τοῦ πολέμου εὑρέθη εἰς μίαν κατάστασιν οἱονεὶ ἔρημον, ὅτι οἱ ἀγωνισταὶ, οἱ Ἕλληνες, μαχόμενοι κατὰ τῶν Τούρκων, κατέστρεψαν τὰς οἰκίας των, ἐρήμωσαν τὰ σπίτια των καὶ τὰς περιουσίας των, καὶ ἑπομένως εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς βασιλείας ἔπρεπε νὰ παραβλέψῃ κατά τι ἡ κυβέρνησις, ἐὰν αὐτοὶ ὁπωσδήποτε κατέλαβον ἓν μικρὸν τεμάχιον γῆς καὶ ᾠκοδόμησαν οἰκίας· διὰ τοῦτο ἔκτοτε ἐπὶ ἀπολύτου μοναρχίας τοῦ Ὄθωνος καθιερώθη διάταξις ἐπιεικὴς ὑπὲρ αὐτῶν. Κακὴ ἀρχὴ ὅμως, Κύριοι, κακὸν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶδόν τινες, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς εἶχον κάμει αὐτὴν τὴν αὐθαιρεσίαν, ἐλάμβανον ἀμοιβὴν, καὶ τί κάμνουν; ἀρχίζουν καὶ αὐτοὶ νὰ καταλαμβάνουν διάφορα οἰκόπεδα, οἰκοδομοῦν καὶ ἐξουσιάζουν οὕτω τὴν ἐθνικὴν περιουσίαν. Τὸ κακὸν αὐξάνει καὶ φθάνει μέχρι τοῦ 1855 χειροτερεῦον, καὶ τότε ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις ἔρχονται εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν ἐξαιρετικὴν νὰ εἴπουν, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἕως τὰ 55 ᾠκοδόμησαν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ κεραμίδια, τὰς πέτρας, καὶ νὰ τοὺς ἀποβάλωμεν· ἂς τοὺς ἀμνηστεύσωμεν. Ὑπομονὴ, ἐὰν τὸ κακὸν ἐστέκετο ἕως ἐκεῖ. Ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ἔρχεται ἕως τὸν Μάϊον τοῦ 65, καὶ ἄλλοι οἰκοδομοῦν θρασύτερον, καταλαμβάνουν καλλίτερα μέρη. Καὶ ἔρχεται ἤδη πρότασις νὰ δώσωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ διαβατήριον ἕως τὸν Δεκέμβριον τοῦ 65, διὰ νὰ ἀκούσουν καὶ ἄλλοι, νὰ οἰκοδομήσουν! Λοιπὸν ποῦ θὰ σταθῶμεν; συλλογισθῆτε, σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι καιρὸς νὰ διανείμωμεν τὴν ἐθνικὴν γῆν; Οἱ Ἕλληνες δὲν εὑρίσκονται εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν ὁ εἷς ἀπὸ τὸν ἄλλον. Ἐὰν ᾖναι δίκαιον ὁ κάτοικος τῆς Λαμίας νὰ λαμβάνῃ οἰκόπεδα αὐθαιρέτως ἀπὸ τὸ δημόσιον κατὰ προτίμησιν, τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἔχουν καὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι· διότι, ἐξαιρέσει τῶν ἀγωνιστῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὑπάρχει καὶ ἐπιτροπὴ, οἱ ἄλλοι Ἕλληνες εἴμεθα ὅλοι ἴσοι. Λοιπὸν δὲν πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν σήμερον νὰ σκεπτώμεθα περὶ εὐεργετικοῦ νόμου δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον προικοκτησίας, αὔριον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον αὐθαιρέτως ἐθνικὰ οἰκόπεδα, μεθαύριον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον ἐθνικὰς γαίας, διότι τότε φθάνομεν εἰς ἀνισότητα. Καθὼς ἀξιόλογα εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, τοὺς αὐθάδεις, τοὺς μὴ σεβομένους τὸ δίκαιον, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνειθισμένοι νὰ λαμβάνουν πρᾶγμα ἀλλότριον, τοὺς προστατεύομεν, τοὺς δὲ φιλοτίμους, τοὺς ἡσύχους, τοὺς σεβομένους τὸν νόμον καὶ τὰ δίκαια τοῦ ἄλλου τοὺς καταδικάζομεν. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν, κύριοι, εἶμαι ἐναντίος τῆς προκειμένης προτάσεως, καὶ σᾶς προειδοποιῶ, ὅτι δὲν θὰ παρέλθουν 4 ἢ 5 ἔτη καὶ θὰ ὑπάγουν ἄλλοι νὰ καταλάβουν καὶ τὰ λείψανα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν αὐτῶν τῶν ἐθνικῶν οἰκοπέδων. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ· κύριοι, ἕως τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1865 τοὺς ἐσυγχωρήσαμεν, ἂς συγχωρήσωμεν καὶ αὐτούς· καὶ οὕτως ἡ ἐθνικὴ περιουσία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα, θὰ καταστραφῇ.

§180ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Πῶς θέλετε νὰ καταστείλετε αὐτὴν τὴν ὁρμὴν τῆς ἀναπτύξεως;

§181ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ πῶς γίνεται ἡ ἀνάπτυξις. Ὅταν θέλω νὰ οἰκοδομήσω ἐπὶ ἐθνικοῦ οἰκοπέδου, κάμνω ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ λέγω, ὅτι προτείνω νὰ τεθῇ εἰς δημοπρασίαν τὸ δεῖνα οἰκόπεδον, καὶ εἰδοποιεῖται τὸ κοινὸν καὶ πηγαίνεις καὶ σὺ καὶ ἐγὼ καὶ ἀγοράζομεν αὐτό.

§182ΑΧΟΛΟΣ. Οἱ κατοικοῦντες εἰς τοιαῦτα ἐρείπια δὲν εἶναι παρὰ πτωχοί.

§183ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐνδέχεται ὁ μέγας αὐτὸς πάταγος νὰ μὴ ἀξίζῃ τὸν κόπον. Ἐγὼ μὲ τὸν νοῦν μου, καθὼς καὶ ὁ κ. Τσιριμῶκος, καθὼς ἴσως καὶ πολλοὶ ἄλλοι φρονοῦμεν, ὅτι κἄτι μεγάλη δουλειὰ τρέχει ἐδῶ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ μικροῦ λόγου ἀξία. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ προτοῦ ἀποφασίσῃ, ἂν πρέπει νὰ χαρίσῃ ἢ νὰ δώσῃ ἐπ’ ἐκτιμήσει τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ οἰκόπεδα, καλὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἕνα κατάλογον, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταλάβει ἐθνικὰ οἰκόπεδα, πότε τὰ κατέλαβον, ποίας ἐκτάσεως εἶναι, ποίας ἀξίας, καὶ ἂν ἴδωμεν, ὅτι πρόκειται περὶ γεωργῶν, περὶ πτωχῶν ἀνθρώπων, περὶ οἰκογενειαρχῶν, τότε βεβαίως ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι συγκαταβατική. Ὅταν ὅμως ἴδωμεν ὅτι ἄνθρωποι προνομιοῦχοι, ἄλλοι ἄνθρωποι πλούσιοι, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἴσως χρεωστοῦν εἰς τὸ δημόσιον ἀπὸ ἄλλας αἰτίας, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον καὶ αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα, τότε πρέπει νὰ ἤμεθα αὐστηροί. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Λάππας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αἱ ὁποῖαι μ’ ἔκαμαν ἐντύπωσιν. Κατὰ τὸν κ. Λάππαν, ὑπάρχουν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1833 καὶ πρὸ τοῦ 1833, πρὸ 30, 40 ἐτῶν κατέλαβον ἓν τεμάχιον ἐθνικῆς γῆς, ἀνήγειραν ἐπ’ αὐτῆς οἰκίαν, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισαν νὰ δηλώσωσιν ἐν καιρῷ συμφώνως μὲ τὸν νόμον τοῦ 1855 τὴν περίστασιν αὐτὴν, διὰ νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ ἰδιοκτησία των καὶ νὰ πληρώσουν κατ’ ἐκτίμησιν. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ὑπάρχῃ, κύριοι, δὲν εἶμαι παντάπασιν ἐναντίος τοῦ νὰ συγχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἡ παράλειψις, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν μέχρι τοῦ 1834, αὐτὴν δὲν τὴν ἐγγίζω. Χρεωστῶ νὰ σέβωμαι τοὺς νόμους, τοὺς σέβομαι. Ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος παραχωρεῖ εἰς αὐτοὺς τὰ γήπεδα. Ἐὰν παρέλειψαν νὰ κάμουν τὴν δήλωσίν των, δέχομαι νὰ τὴν κάμουν καὶ ἤδη, διὰ νὰ μὴ ἐκπέσουν τῶν δικαιωμάτων των. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀντιτείνω, εἶναι νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς μετὰ τὸ ἔτος 1853 αὐθαιρέτως οἰκοδομήσαντας ἐπὶ ἐθνικῶν οἰκοπέδων. Τελευταῖον, κύριοι, παρατηρῶ ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1855 καὶ κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον σήμερον ὑπέβαλον οἱ προτείναντες αὐτὸν, ὑπάρχει ἀοριστία κατὰ ποίας τιμὰς θὰ πληρώσουν τὰ οἰκόπεδα οἱ καταλαβόντες αὐτὰ καὶ οἰκοδομήσαντες ἐπ’ αὐτῶν. Περιέχεται μόνον ἡ ἀρχὴ, ὅτι θὰ τὰ πληρώσουν κατ’ ἐκτίμησιν. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ὁ χρόνος καθ’ ὃν θὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις εἶναι σπουδαῖον ἀντικείμενον, διότι, ἐὰν τὰ πληρώσουν κατὰ τὴν τιμὴν τοῦ 33. θὰ ἔχουν ἀξίαν μιᾶς δραχμῆς· κατὰ τὴν τιμὴν ὅμως τοῦ 65 θὰ ἔχουν 20 δραχμῶν. Λοιπὸν ὁ νόμος δὲν προβλέπει ποίας ἐποχῆς τιμὴ θὰ ἐκτιμηθῇ, τῆς ἐνεστώσης ἢ τῆς παρεληλυθείας;

§184ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τῆς ἐνεστώσης. Τοιαύτη ἔνστασις δὲν ἔγινε ποτέ.

§185ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ἐδῶ, καὶ ἦτο καλὸν ἐν τῷ νόμῳ νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ἡ ἐκτίμησις θέλει γίνεσθαι κατὰ τὴν τιμὴν τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν διορίζονται οἱ ἐκτιμηταί. Ἐγὼ λοιπὸν ζητῶ τὴν ἀναβολὴν μεχρισοῦ προσαχθῇ ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα.

§186ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Οἱ εὐεργετικοὶ αὐτοὶ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἀκούετε καὶ οἵτινες φαίνονται ὑπὲρ τῶν καταλαβόντων γήπεδα, δὲν εἶναι πραγματικῶς τοιοῦτοι. Ποῦ εἶναι οἱ φόβοι μας, κύριοι; εἶναι εἰς τὰς πόλεις, ὅπου εἶναι ἡ τιμὴ τῶν οἰκοπέδων μεγίστη· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἐξαιροῦνται αἱ κυριώτεραι πόλεις, κ’ ἐγὼ προσθέτω εἰς τὰς ἐξαιρέσεις αὐτὰς καὶ τὴν πόλιν λαμίας. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νόμου καὶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας μέχρι τέλους Δεκεμβρίου.

§187ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει παρεννόησις, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν Κ. βουλευτῶν ἐννοοῦν, ὅτι πρόκειται ν’ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς ἀπόρους τὰ οἰκόπεδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγκαίως ἀπαιτοῦνται πρὸς συντήρησίν των. Δὲν πρόκειται περὶ τούτων, διότι αὐτοὺς τοὺς προστατεύει εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ὑπὸ συζήτησιν. Πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων κτηματιῶν, πρόκειται περὶ τῶν πλουσίων, πρόκειται περὶ τῶν αὐθαδῶν, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον ἐθνικὴν περιουσίαν. Λοιπὸν προσέξατε, διότι ἀντὶ νὰ ὠφελήσετε τὴν γεωργικὴν τάξιν τὴν καταστρέφετε. Καὶ βλέπετε, κύριοι, μὲ ποῖα δελεάσματα σᾶς ὑποβάλλονται αὐτὰ τὰ πράγματα· ποτὲ μὲν ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι οἱ ἀγωνισταὶ παθαίνουν, ποτὲ δὲ ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι οἱ γεωργοὶ παθαίνουν. Μὴ ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι πρόκειται περὶ αὐτῶν. Γίνεται μία ἐξαίρεσις τινῶν πόλεων. Ἀλλὰ ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ συνάδελφός μου Κ. Χατζίσκος, ὁ ὁποῖος ἔταξε καὶ τὴν Λαμίαν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Δὲν εἶμαι ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μερικῶς ὑπερασπίζονται τὴν πατρίδα. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι πατρίς. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸν τὸν νόμον, διατὶ νὰ κάμετε ἐξαίρεσιν; Τὶ κακὸν ἔπραξεν ὁ κάτοικος τῶν Ἀθηνῶν; διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ ἴσα δικαιώματα; διατὶ ὁ κάτοικος τῶν Πατρῶν; Ἀλλ’ ἠξεύρετε; οἱ μεγαλοκτηματίαι σᾶς εἶπον περὶ τῶν πόλεων καὶ ἐσιώπησαν διὰ τὰ χωρία· καὶ ἠμπορῶ, δὲν θέλω ὅμως νὰ σᾶς ὀνομάσω μεγαλοκτηματίας, οἱ ὁποῖοι κατέχουν εἰς τὰ χωρία 300 στρέμματα εἰς γεωργικὰς καλύβας καὶ ἔχουν τοὺς γεωργούς των μέσα. Ἴσως ἀγνοεῖτε τὶ ἐστὶ κτηματίας. Σᾶς λέγω, ὅτι ὑπάρχουν χωρία ἀπὸ 20,000 στρέμματα· ἕνας ἰδιοκτήτης, ἐὰν ἔχῃ 500 ἰδιόκτητα καθαρῶς καὶ 500 δημόσια καὶ μέσα εἰς αὐτὰ ἔκαμε 30, 50 ἀχυροκάλυβα γεωργῶν, ὁ τοιοῦτος προστατεύεται ἀπὸ τὸν παρόντα νόμον.

§188ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος.

§189ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καταλαμβάνω· ἅμα εἶναι τὸ ἀτομικόν μας συμφέρον μέσα, ὅλοι σύμφωνοι εἴμεθα. — Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τὸ δημόσιον, ὅπως εἶπεν ὁ Κ. Χατζῖσκος, ἀλλὰ πρόκειται νὰ βλαφθῇ καὶ νὰ βλαφθῇ σπουδαίως. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυπριάδου νὰ μᾶς ἔλθῃ αὐτὸς ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος, καὶ ἂν ὁ Κ. ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ τὸ κάμῃ, θὰ ἰδῆτε, ὅτι εἶναι παραπάνω ἀπὸ 50,000, στρέμματα.

§190ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου περιστρέφεται ἡ συζήτησις, ὅπως παρατηρεῖτε, δὲν ὑπεβλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἕνεκα τούτου ἴσως καὶ ἐξ ἄλλων λόγων ἐγεννήθησαν πολλαὶ συζητήσεις, καὶ προοιμιάζεται, ὅτι θὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ μακρόν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν Κ. Πρόεδρον καὶ δι’ αὐτοῦ τὴν Βουλὴν νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον (θόρυβος).

§191ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἕως νὰ ἔλθῃ ὁ πίναξ (θόρυβος).

§192ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ οὔτε μετὰ ἓν ἔτος ἴσως (θόρυβος).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀναβολῆς καὶ ὄχι οἱ θόρυβοι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ ἀντικειμένου τούτου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Παρεδέχθη (θόρυβος).

§194ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε νὰ ἐρωτήσω ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθοῦν· (ἐγείρονται ὀλιγώτεροι), ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος).

§196ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· τὸν κατάλογον. Ἀλλὰ νὰ μὴν ἀναχωρήσετε διὰ νὰ συζητήσωμεν καὶ ἄλλα ἀντικείμενα.

§198Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Χρεωστῶ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν διὰ νὰ μὴ παραπονῆσθε. Ἐὰν ἐννοῆτε νὰ καθήμεθα ἐδῶ ἕως τὴν νύκτα, φοβοῦμαι μὴ ἐπὶ τέλους ἀναχωρήσουν οἱ βουλευταί.

§199ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ ἐρχώμεθα τακτικῶς ἀπὸ τῆς 12 ης.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἔρχησθε ἀκριβῶς τὴν 12ην καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ συναινεῖ νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἦλθον τὴν 12ην.

§201ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§202ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω ὅπως ὁρισθῇ ὡς ὥρα ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως ἡ 10η.

§203ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔρχεσθε ἀκριβῶς τὴν 12ην καὶ τότε δυνάμεθα κἄτι τι νὰ κάμωμεν.

§205ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Βλέπω, ὅτι ἐγεννήθησαν ζητήματα ἐπὶ μιᾶς παρεμπιπτούσης προτάσεως· θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν, ἢ δὲν θέλει εἰς τὸ νομοσχέδιον; πρέπει, νομίζω νὰ ἀποφανθῇ.

§206ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀναβολὴν, ἂς προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σακελλαριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§208ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος, κύριοι. Οὐδεὶς οὐδέποτε ἠρνήθη ἢ ἀρνεῖται νὰ δοθῇ τόπος διὰ νὰ οἰκοδομήσῃ καλύβην ὁ γεωργὸς καὶ ὁ ποιμήν, διότι τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἶναι τὰ ζωτικώτατα ἐν πάσῃ κοινωνίᾳ· ἐνταῦθα πρόκειται μάλιστα διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ὁ ποιμὴν καὶ ὁ γεωργός, οἵτινες διὰ τοῦ προκειμένου νόμου προβάλλονται, καὶ καθίστανται ἐπ’ αὐτῶν τινὲς τιμαριοῦχοι. Ἂν δὲν ὑπῆρχε νόμος περὶ ποιμένων καὶ περὶ γεωργῶν τοῦ νὰ τοῖς παραχωρηθῇ γῆ πρὸς οἰκοδομὴν, ἤθελον προτείνει ἐγὼ σήμερον τὸν τοιοῦτον νόμον· καὶ ἂν πάλιν ὁ ποιμὴν ἢ ὁ γεωργὸς ᾠκοδόμει ὁπωσδήποτε μίαν καλύβην, δὲν θέλω ποτὲ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἐπαχθέστατον νόμον τοῦ νὰ πληρώσῃ τὸ οἰκόπεδον, ἀλλὰ μάλιστα προτείνω νὰ δωρηθῇ. Ἀλλ’ ὁ προκείμενος νόμος δὲν πρόκειται νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν ποιμένα καὶ τὸν γεωργὸν, τοὺς ὁποίους παρουσίασαν τινὲς ὡς φάσμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρόκειται νὰ περιποιήσῃ μεγάλας ὠφελείας εἰς ἐκείνους, οἵτινες κατέκτησαν καὶ γαίας καὶ οἰκόπεδα καὶ περιβόλια καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Ἠξεύρετε ποῖος ὁ χαρακτὴρ τοῦ νόμου αὐτοῦ; Εἷς, λόγου χάριν, εἰς τὴν Μονεμβασίαν, ἄλλος εἰς τὴν Τρίπολιν κατέλαβε μίαν ἐξοχὴν ἀπὸ τὰς περιφανεῖς ἐκείνας τῶν ὀθωμανῶν, ἔκαμεν ἐπ’ αὐτῶν ἓν μικρὸν οἰκοδόμημα ἢ καὶ μέγα, δὲν ἐπλήρωσε, καὶ ἐνῷ δὲν ἀντεπεκρίθη ποτὲ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου πρὸς τὸ δημόσιον, ἡμεῖς ἐπιδοκιμάζοντες τρόπον τινὰ τὴν διαγωγήν του, προτείνομεν ἀμνηστείαν. Ἔρχεται ὁ εὐεργετικὸς νόμος διὰ νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν, καὶ οὕτω πως ἐξ ἀναλογίας νὰ τὴν ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ποιμένα καὶ τὸν γεωργόν. Γνωρίζει ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς, ὅτι, ὅταν ὑποβάλλεται πρότασις ῥητοῦ νόμου, ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ ᾖναι εἰλικρινὴς, πρέπει νὰ ᾖναι σαφὴς, πρέπει συγχρόνως νὰ μᾶς ἐκθέτῃ τὰ καθεστῶτα, εἰς ποίας θέσεις καὶ εἰς ποίους τόπους ἐγκατεστάθησαν καὶ ᾠκοδόμησαν, ποίας ἀξίας εἶναι τὰ οἰκοδομήματα, εἶναι μῦλοι; πῦργοι; περιβόλια; καὶ τοιαῦτα εἶναι, κύριοι, τὰ κτήματα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν σήμερον ἐπὶ τῷ προσχήματι μιᾶς καλύβης! Δὲν γνωρίζω τὴν Στερεὰν, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰ μέρη τῆς Πελοποννήσου χρεωστῶ νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι οἱ ζητοῦντες τὸν νόμον αὐτὸν θέλουν διὰ νὰ καταλάβωσι μεγάλας ἰδιοκτησίας. Οὕτω, Κύριοι, ἠμπορῶ ποτὲ νὰ ὑπαγάγω εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ἐκείνους, ὅσοι ᾠκοδόμησαν εἰς μίαν κωμόπολιν τῆς Πελοποννήσου, τὸ Λεοντάρι; Ἀπεναντίας μάλιστα ὑπῆρξεν ἡ μεγίστη ἀπερισκεψία τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ ὡς ὑπάλληλος ἄλλοτε ἐξέθηκα εἰς τὴν Κυβέρνησιν· τὸ Λεοντάρι ἐκατοικεῖτο· καὶ ἦτο μία λαμπρὰ κωμόπολις, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἄφησε τοὺς κατοίκους ἐκεῖ, καὶ τὴν σήμερον τὸ Λεοντάρι κατέστη ἐλεεινὸς σωρὸς ἐρειπίων. Καὶ ἂν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς ἤθελεν ὑποβάλει πρότασιν, δι’ ἧς νὰ ἔλεγεν, ὅτι πᾶς ὅστις ἤθελε κατοικήσει εἰς τὸ Λεοντάρι θὰ τῷ ἐδίδετο ἓν οἰκόπεδον δωρεὰν, ἤθελον συνηγορήσει ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ἡ Βουλὴ ἅπασα ἤθελε τὴν παραδεχθῆ· ἀλλὰ δὲν μᾶς ὑπέβαλον τοιαύτην πρότασιν· τοὐλάχιστον διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ περιστείλῃ τὰς σποράδην οἰκίας, αἵτινες κτίζονται, καὶ οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐταῖς ἀπομακρύνονται τοῦ πολιτισμοῦ, διότι οὔτε σχολεῖα δύνανται νὰ διατηρήσωσιν, οὔτε ἐκκλησίαν, ἀλλὰ καταντῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι σχεδὸν ἄγριοι. Λοιπὸν αἱ τοιαῦται αἰτήσεις δὲν πρέπει νὰ γίνωνται παραδεκταί· ὁ νόμος τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶναι ἀσαφὴς, καὶ καθὸ ἀσαφὴς δὲν δύναται νὰ ᾖναι καὶ συζητητέος· διὰ τοῦτο γνωμοδοτῶ τὴν ἀπόῤῥιψίν του. Ὁ Κ. Στεφανόπουλος καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχήν. «Ἄρθρον 1. Ἀπολαμβάνουσι τῶν ὠφελημάτων τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1855 Νόμου καὶ ὑπόκεινται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ· ά) Οἱ μέχρι τέλους Ἰουνίου ε. ε. οἰκοδομήσαντες ἐπὶ ἐθνικῆς, ἐπισκοπικῆς ἢ εἰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκούσης γῆς οἰκίας, ἐργαστήρια, ἀποθήκας, ξενοδοχεῖα ἢ ἀνεμοκινήτους μύλους. β) Οἱ ἐντὸς τῆς εἰς τὴν προηγουμένην παράγραφον διαλαμβανομένης προθεσμίας ἀνεγείραντες ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκόντων ἐρειπίων οἰκίας, ἐργαστήρια, ἀποθήκας, ξενοδοχεῖα ἢ ἀνεμοκινήτους μύλους, πρὸς δὲ καὶ οἱ ἐπισκευάσαντες ὁμοίου εἴδους οἰκοδομὰς, ἐὰν ἡ τῆς ἐπισκευῆς δαπάνη ὑπερβαίνῃ κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν ἀξίαν αὐτῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 «Οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν ὁρισμὸν τοῦ παρόντος νόμου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσιν ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος τὰς αἰτήσεις των, ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου συντεταγμένας, πρὸς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ κεῖται τὸ κτῆμα.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. «Δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος νόμου τὰ οἰκόπεδα καὶ ἐρείπια τὰ κείμενα ἐν ταῖς πόλεσιν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν, Ναυπλίας καὶ Τριπόλεως.»

§210Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ ποίαν αἰτίαν, Κ. ὑπουργὲ, ἐξαιρεῖτε αὐτὰς τὰς πόλεις καὶ ὄχι ἄλλας;

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ οἰκόπεδα μερικῶν πόλεων ἔχουν εἰδικὸν προορισμόν· π. χ. τὰ οἰκόπεδα τῶν Πατρῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ πωλήσῃ τὸ δημόσιον, ἀλλ’ ὀφείλει κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους νὰ τὰ δώσῃ εἰς ἀνταλλαγὴν τῶν οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ πολῖται εἰς τὴν ἐπάνω πόλιν, ἡ ὁποία ἔμεινεν ἤδη ἔρημος ὡς ἐκ τῆς μεταθέσεως τῆς πόλεως εἰς τὸ παράλιον. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Τρίπολιν· ἐκεῖ ἐφηρμόσθη σχέδιον, τὸ ὁποῖον κατέστρεψε πολλὰ ἰδιωτικὰ οἰκόπεδα, καὶ ἑπομένως ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ζημιωθέντες νὰ λάβουν ἀπὸ τὰ παρακείμενα ἐθνικά.

§212Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοῶ κάλλιστα τὸν σκοπὸν τοῦ εὐεργετικοῦ αὐτοῦ νόμου διὰ τὴν γεωργικὴν τάξιν, ἡ ὁποία εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταλάβῃ ἐθνικὰς γαίας, ὅπως τὰς μεταχειρισθῇ ὡς οἰκόπεδα. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ οἰκόπεδα τὰ ἐν ταῖς πόλεσιν, ἔχουσιν αὐτὰ ἀξίαν μεγάλην καὶ ὅλαι αἱ πρωτεύουσαι τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εἶναι σχεδιογραφημέναι, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ οἰκόπεδα ἔχουν ἀξίαν μεγάλην καὶ δὲν πρέπει νὰ συγχωρηθῇ ἡ κατάληψίς των. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐξαίρεσις καθ’ ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν.

§213ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ὡς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας Κ. Κρεστενίτης, ὅταν ἐλάλει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ νόμος περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται δὲν ἀποβλέπει τὰ οἰκόπεδα καὶ τὰ γήπεδα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰ ἐθνικὰ χωρία τὰ λεγόμενα τσιφλίκια, διότι οἱ γεωργοὶ, κατοικοῦντες ἢ θέλοντες νὰ κατοικήσουν εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πάρουν τὰ οἰκόπεδα δωρεάν. Πρόκειται Κύριοι, περὶ οἰκοπέδων κειμένων εἰς κωμοπόλεις καὶ εἰς πόλεις, ἴσως δὲ καὶ εἰς ὀλίγα τινὰ χωρία, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπῆγεν ἐκεῖ εἷς μὴ γεωργὸς καὶ νὰ κατέλαβεν οἰκόπεδον. Περὶ αὐτῶν πρόκειται καὶ θέλω νὰ τὸ ἐννοήσητε καλῶς, ἵνα μὴ λέγητε, ὅτι ἐδώκατε τὴν ψῆφόν σας φρονοῦντες, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν γεωργῶν, διότι περὶ τῶν γεωργῶν δὲν εἶναι λόγος· οἱ γεωργοὶ προστατεύονται καὶ ὑποστηρίζονται ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1848, ὁ ὁποῖος τοὺς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πάρουν δωρεὰν ἓν στρέμμα γῆς. Πρόκειται λοιπὸν τώρα περὶ οἰκοπέδων κειμένων εἰς κωμοπόλεις καὶ εἰς πόλεις. Τοιαῦτα οἰκόπεδα, ὡς σᾶς εἶπον, ἀπὸ τοῦ 33 μέχρι τοῦ 53 εἶχον καταληφθῆ πολλὰ εἰς ὅλας τὰς πόλεις τοῦ Κράτους, καὶ ἡ Κυβέρνησις μὴ θεωροῦσα ὀρθὸν νὰ κινήσῃ δίκας, ἔκαμε τὸν νόμον τοῦ 55, διὰ τοῦ ὁποίου τοῖς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ γίνουν ἰδιοκτῆται πληρόνοντες τὸ τίμημα. Ἐπειδὴ δὲ κατελήφθησαν καὶ ἀκολούθως πολλὰ οἰκόπεδα, ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ κινήσῃ δίκας κατὰ τῶν κατόχων, καὶ ἐπειδὴ σήμερον δὲν νομίζομεν ὀρθὸν νὰ εἰσαγάγωμεν τόσους πολίτας εἰς τὰ δικαστήρια, διὰ τοῦτο σᾶς φέρομεν τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου τοὺς ὑποχρεόνομεν νὰ πληρώσουν τὸ τίμημα. Ὁ νόμος, ὡς βλέπετε, παραδέχεται ἐξαιρέσεις διὰ τὰ οἰκόπεδα τῶν μεγάλων πόλεων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄλλον τινὰ προορισμὸν, διότι ὁ νόμος αὐτὸς ἤθελε μὲν νὰ εὐεργετήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον, δὲν ἤθελεν ὅμως διὰ τῆς εὐεργεσίας αὐτῆς νὰ ἀδικήσῃ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶχον δικαίωμα νὰ λάβουν αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα. Διὰ τοῦτο παρεδέχθημεν τὴν ἐξαίρεσιν διὰ τὰς Ἀθήνας, τὰς Πάτρας, τὸν Πειραιᾶ, τὸ Ναύπλιον καὶ Τρίπολιν· διὰ τὰ ἄλλα μέρη ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ, νὰ κάμῃ ἐξαιρέσεις.

§214Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1848, ἐννοεῖ νὰ παραχωρήσῃ ἓν στρέμμα γῆς εἰς τοὺς γεωργοὺς διὰ νὰ ἀνεγείρωσι καλύβας ἢ μᾶλλον εἰπεῖν σταύλους πλησίον τῶν ἀγρῶν ἢ τῶν ἁλωνίων.

§215ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ.). Ἔχετε λάθος.

§216Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔγινε τόση συζήτησις δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἰς τὰ 55, ὥστε ἦλθεν εἰς ῥῆξιν ὁ ἔντιμος Κ. Κουμουνδοῦρος μετὰ τοῦ μακαρίτου Ἀργυροπούλου· διὰ τοὺς γεωργοὺς τοὺς μὴ ἔχοντας οἰκίας ἐσυγχωρεῖτο αὐτὸ, διὰ δὲ τοὺς ἔχοντας οἰκίας ἐντὸς τῶν χωρίων ἐσυγχωρεῖτο μόνον νὰ ἀνεγείρωσι σταύλους. Ἀλλ’ ἰδοὺ τὶ ἐγένετο· πολλοὶ τῶν χωρικῶν, καί τοι ἔχοντες οἰκίας, ὠφελούμενοι ἐξ αὐτοῦ τοῦ εὐεργετήματος, κατελάμβανον οἰκόπεδα ἐντὸς τῶν χωρίων των καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἀνήγειρον οἰκοδομὰς, ὡς π. χ. πολλοὶ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀλιβερίου. Διὰ ταῦτα ἐννοῶ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ καθ’ ὅλα τὰ χωρία, ὅπου τὰ οἰκόπεδα καθίσταντο ἀπολύτως ἀναγκαῖα εἰς τοὺς γεωργοὺς, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ παραχωρηθῶσι δωρεὰν τὰ οἰκόπεδα ἐφ’ ὧν οἱ γεωργοὶ ἀνήγειραν, ὡς προεῖπον, οἰκοδομὰς οἱουδήποτε εἴδους· καὶ δεύτερον νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐξαίρεσις, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλας τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, διότι ὅπου ὑπάρχει σχέδιον τὰ οἰκόπεδα ἔχουν μεγάλην ἀξίαν.

§217ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ οἰκοπέδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἠγέρθησαν οἰκίαι, πρόκειται περὶ οἰκοπέδων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠγέρθησαν. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητριάδου δὲν ἔχει κἀμμίαν ἀξίαν.

§218Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν ὑπάρχῃ οἰκόπεδον εἰς τὴν Χαλκίδα, εἰς τὴν Λαμίαν, εἰς τὴν Σύρον κτλ. ὅσοι τὰ κατέλαβον θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τοῦτον τὸν νόμον καὶ θὰ πληρώσουν τὸ τίμημα εἰς 36 δόσεις;

§219ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§220Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε καλά.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρ. 3ον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον. «Ἀποβάλλονται διοικητικῶς καὶ ἄνευ δικαστικῆς μεσολαβήσεως· α) Οἱ μὴ ἐμπροθέσμως συμμορφωθέντες μὲ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος νόμου. β) Οἱ καταλαβόντες οἰκόπεδα ἢ ἐρείπια κείμενα εἰς τὰς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένας πόλεις. γ) Οἱ ἐπισκευάσαντες ἐρείπια, ἐὰν ἡ δαπάνη ᾖναι κατωτέρα τοῦ ἡμίσεως τῆς ἀξίας τῆς οἰκοδομῆς. δ) Οἱ ἐπιχειρήσαντες ἢ ἀνεγείραντες οἰκοδομὰς ὑδρομύλων».

§222ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει λάθος εἰς τὸ ἄρθρον· νὰ τεθῇ ἀποβάλλονται δικαστικῶς.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§224ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον, ὡς ἐπρότεινε καὶ τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ὅτι αἱ δίκαι εἶναι κατεπείγουσαι καὶ συνοπτικαί.

§225ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. «Πάντα τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμενα γήπεδα μετὰ τῶν γενομένων ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομῶν ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας ἢ διατίθενται κατὰ τοὺς εἰδικοὺς περί τινων πόλεων νόμους. Οἱ ἀγοράζοντες ἢ ὁπωσδήποτε λαμβάνοντες αὐτὰ ὀφείλουσι νὰ ἀποζημιώσωσι τοὺς κατόχους δι’ ὅσας κατέβαλον πρὸς οἰκοδομὴν ἢ ἐπισκευὴν δαπάνας, ἐκπιπτομένου τοῦ ἐνοικίου τοῦ ἐθνικοῦ γηπέδου ἢ ἐρειπίου ἀφ’ ἧς κατελήφθη μέχρι τῆς ἐγκαταλείψεως αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐπληρώθη τοιοῦτον. Ἡ ἀξία τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπισκευῶν ὡς καὶ τὰ ἐκπεστέα ἐνοίκια προσδιορίζονται κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1858 περὶ τῶν ἐν Πάτραις οἰκοπέδων νόμου»

§227ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Ἐδῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου ἡ ἑξῆς παρατήρησις τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας· «ἀντικαθισταμένου εἰς τὰς ὁριζομένας ἐν αὐτῷ περιπτώσεις, ἀντὶ τοῦ πρωτοδικείου Πατρῶν, τοῦ ἁρμοδίου πρωτοδικείου.»

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§229ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§230ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ παρατηρῶ, ὅτι ἔγινεν ἀμφισβήτησις, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ ὅτι «τὰ ἐν τοῖς χωρίοις γήπεδα καὶ ἐρείπια, ἐφ’ ὧν κεῖνται οἰκοδομαὶ, παραχωροῦνται δωρεὰν εἰς τοὺς χωρικοὺς κατὰ τὸν ἐν ἔτει 1848 γενόμενον νόμον ὑπὸ στοιχεῖον Πʹ.»

§231ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ τοὺς ποιμένας.

§232ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω λέγει ὁ νόμος τοῦ 1848.

§233ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ αὐτοὺς ἐννοεῖ τοὺς γεωργοποιμένας.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι «τὰ ἐν τοῖς χωρίοις γήπεδα καὶ κηπίδια, ἐφ’ ὧν κεῖνται οἰκοδομαὶ, παραχωροῦνται δωρεὰν εἰς τοὺς χωρικοὺς κατὰ τὸν ἐν ἔτει 1858 γενόμενον νόμον ὑπὸ στοιχεῖον Πʹ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§235ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6. «Πᾶσαι αἱ μεταξὺ δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν ἐκκρεμεῖς δίκαι περὶ καταλήψεως ἐθνικῶν, ἐκκλησιαστικῶν, ἢ εἰς διαλελυμένας μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, καταργοῦνται, ἐὰν οἱ καταλαβόντες αὐτὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§237ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὸ σύνολον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§239ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον ἔχον οὕτω·

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τῶν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς οἰκοδομησάντων ἢ ἐπισκευασάντων ἐρείπια ἐθνικῶν οἰκιῶν κτλ. Ἄρθρον 1. Ἀπολαμβάνουσι τῶν ὠφελημάτων τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1855 Νόμου, καὶ ὑπόκεινται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ· ά. Οἱ μέχρι τέλους Νοεμβρίου ε. ε. οἰκοδομήσαντες ἐπὶ ἐθνικῆς, ἐπισκοπικῆς ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκούσης γῆς οἰκίας, ἐργαστήρια, ἀποθήκας, ξενοδοχεῖα ἢ ἀνεμοκινήτους μύλους βʹ. Οἱ ἐντὸς τῆς εἰς τὴν προηγουμένην παράγραφον διαλαμβανομένης προθεσμίας ἀνεγείραντες ἐπὶ ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν, ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων ἐρειπίων, οἰκίας, ἐργαστήρια, ἀποθήκας, ξενοδοχεῖα ἢ ἀνεμοκινήτους μύλους, πρὸς δὲ καὶ οἱ ἐπισκευάσαντες ὁμοίου εἴδους οἰκοδομὰς, ἐὰν ἡ τῆς ἐπισκευῆς δαπάνη ὑπερβαίνῃ κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Ἄρθρον 2. Οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος Νόμου ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσιν ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος τὰς αἰτήσεις των, ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου συντεταγμένας, πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ κεῖται τὸ κτῆμα. Ἄρθρον 3. Δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος Νόμου τὰ οἰκόπεδα καὶ ἐρείπια τὰ κείμενα ἐν ταῖς πόλεσιν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν, Ναυπλίας καὶ Τριπόλεως. Ἄρθρον 4. Ἀποβάλλονται δικαστικῶς· ά.) Οἱ μὴ ἐμπροθέσμως συμμορφωθησόμενοι μὲ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος Νόμου. βʹ. Οἱ καταλαβόντες οἰκόπεδα ἢ ἐρείπια κείμενα εἰς τὰς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένας πόλεις. γʹ) Οἱ ἐπισκευάσαντες ἐρείπια, ἐὰν ἡ δαπάνη ᾖναι κατωτέρα τοῦ ἡμίσεως τῆς ἀξίας τῆς οἰκοδομῆς. δʹ.) Οἱ ἐπιχειρήσαντες ἢ ἀνεγείραντες οἰκοδομὰς ὑδρομύλων. Αἱ δὲ περὶ τούτων δίκαι εἶναι κατεπείγουσαι καὶ συνοπτικαί. Ἄρθρον 5. Πάντα τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμενα γήπεδα μετὰ τῶν γενομένων ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομῶν ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας ἢ διατίθενται κατὰ τοὺς εἰδικοὺς περί τινων πόλεων Νόμους. Οἱ ἀγοράζοντες ἢ ὁπωσδήποτε λαμβάνοντες αὐτὰ ὀφείλουσι ν’ ἀποζημιώσωσι τοὺς κατόχους δι’ ὅσας κατέβαλον πρὸς οἰκοδομὴν ἢ ἐπισκευὴν δαπάνας, ἐκπιπτομένου τοῦ ἐνοικίου τοῦ ἐθνικοῦ γηπέδου ἢ ἐρειπίου, ἀφ’ ἧς κατελήφθη μέχρι τῆς ἐγκαταλείψεως αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐπληρώθη τοιοῦτον. Ἡ ἀξία τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπισκευῶν, ὡς καὶ τὰ ἐκπεστέα ἐνοίκια προσδιορίζονται κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1858 περὶ τῶν ἐν Πάτραις οἰκοπέδων Νόμου, ἀντικαθισταμένου εἰς τὰς ὁριζομένας ἐν αὐτῷ περιπτώσεις, ἀντὶ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, τοῦ ἁρμοδίου Πρωτοδικείου. Ἄρθρον 6. Τὰ ἐν τοῖς χωρίοις γήπεδα καὶ ἐρείπια κτλ. ἐφ’ ὧν ἐγένοντο οἰκοδομαὶ παραχωροῦνται δωρεὰν εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας γεωργοὺς κατὰ τὸν ἀπὸ 29 Φεβρουαρίου 1848 Νόμον ὑπὸ στοιχεῖον Πʹ. Ἄρθρον 7. Πᾶσαι αἱ μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν ἐκκρεμεῖς δίκαι περὶ καταλήψεως ἐθνικῶν, ἐκκλησιαστικῶν ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων καταργοῦνται, ἐὰν οἱ καταλαβόντες αὐτὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου, ἢ ὑπάγωνται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω Πʹ. Νόμου. Ὁ παρὼν Νόμος ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ παρ’ Ἡμῶν σήμερον κυρωθείς, θέλει δημοσιευθῆ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκτελεσθῆ ὡς Νόμος τοῦ Κράτους.»

§241ΠΟΛΛΟΙ. Ἄλλο ἀντικείμενον, κ. Πρόεδρε.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «8. Περὶ ἀστυνομικῆς ἀφομοιώσεως ἐν Ἑπτανήσῳ (3 συζήτησις).» Ἀναγινώσκεται. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§243ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§245ΠΑΔΟΒΑΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον ἤδη ἡ Βουλὴ ἐξ ἐφόδου καὶ ἄνευ γνώσεως τῶν πραγμάτων ἐδίκασε.

§246ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐδίκασε, διότι τότε δὲν θὰ ἐλαμβάνατε τὸν λόγον.

§247ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἀντικαθίσταται εἰς τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν τῆς Ἑπτανήσου ἡ δημοτική· πρέπει νὰ ἠξεύρετε, κύριοι ὅτι αὐτὴν τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν τὴν εἴχομεν ἀπὸ τὸ ἔτος 1797 καὶ δὲν ἠξεύρετε πόσα καὶ ποῖα θὰ ᾖναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀντικαταστάσεως. Λέγουν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον ἀπολύτως διὰ λόγους ἁπλῶς οἰκονομικούς. Ἔστω ἂς παραδεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ αὐτὸ τὸ μέτρον ἁπλῶς διὰ λόγους οἰκονομικοὺς, μέτρον ἀφορῶν, κύριοι, ἀποκλειστικῶς τὴν Ἑπτάνησον, ἐνῷ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν ὑπάρχει ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία καὶ γνωρίζει ἡ Ἑλλὰς τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας τὰ καλὰ, καὶ ἐνῷ πρὸς τούτοις βλέπετε, ὅτι καὶ αἱ Πάτραι ἔχουσι πρότασιν, ἵνα τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν ἀντικαταστήσῃ ἡ διοικητική· βλέπετε πρὸς τούτοις, κύριοι, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία, δὲν ἠξεύρετε ποία ἡ τάξις καὶ ποία ἡ ἀσφάλεια· ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀποπείσω τὴν Βουλὴν, ἂς ἀποφανθῇ καθὼς νομίζει εὔλογον καὶ κατάλληλον, ἂς ληφθῇ καὶ αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν μέτρον διὰ τὴν Ἑπτάνησον, διότι πρέπει νὰ ἐξοικονομήσῃ μερικὰς χιλιάδας· ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ εἴπω πρὸς ὅλους ὑμᾶς καὶ νὰ σᾶς εἰδοποιήσω, ὅτι αἱ συνέπειαι θέλουσιν εἶναι ἄθλιαι καὶ θέλει ἐκλείψει ἡ ἀσφάλεια, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀναδέχεται αὐτὴν τὴν εὐθύνην, καταστρέψατε τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν τῆς Ἑπτανήσου.

§248ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ βάσις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ οἰκονομία, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, παρὰ ἡ βάσις καὶ ἀφετηρία εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος· τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον. Πάντες ἐνθυμεῖσθε ποῖος βαρὺς λόγος ἐγένετο μεταξὺ ἑπτανησίων, ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ ἀστυνομία τῆς Ἑπτανήσου νὰ ἐξορίζῃ, καὶ ἐνθυμεῖσθε τί ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις καὶ ποίας ἐγγυήσεις ἔλαβεν· ἡ κυβέρνησις δὲν ἀπέβλεψε πρὸς τὸν οἰκονομικὸν σκοπὸν, τὸν ἐθεώρησε δευτερεύοντα· ἡ κυβέρνησις, σκοπὸν ἔχουσα νὰ ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συντάγματος, εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον αὐτό· Σύνταγμα καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ προσωπικὴ ἐλευθερία ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι ἀσυμβίβαστα. Εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ προέλθουν ἕνεκα τούτου θλιβερὰ ἀποτελέσματα καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο ἐὰν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ διοικητικὴ ἀστυνομία εἰς τὴν Ἑπτάνησον, δύνασθε νὰ φέρετε πρότασιν καθὼς ἐζήτησαν καὶ αἱ Πάτραι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἦτον καὶ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν· εἶναι συμφωνότατον μὲ τὸ σύνταγμα, καὶ συντείνει εἰς τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πολίτευμα καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Δὲν θέλομεν νὰ βλάψωμεν τὴν Ἑπτάνησον, τὸ σύστημα μόνον τῆς ὑψηλῆς ἀστυνομίας θέλομεν νὰ πέσῃ ὡς μὴ συνάδον μὲ τὸ πολίτευμα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§249Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐνθυμηθοῦν οἱ κύριοι τὸν νόμον 3 καὶ 4.

§250ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἐν ἰσχύϊ.

§251Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος. Κ. Νικολόπουλος, νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀστυνομίαν λόγῳ οἰκονομίας, πρόκειται νὰ κάμωμεν τὴν ἀφομοίωσιν διὰ νὰ ὑπαχθῇ καὶ ἡ Ἑπτάνησος εἰς τοὺς νόμους τῆς Ἑλλάδος· ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον διοικητικὴ ἀστυνομία, τότε καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις θέλουν φροντίσει ὅπως γένῃ τοιαύτη. Μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Παδοβᾶς, ὅτι ἔχομεν διοικητικὴν ἀστυνομίαν καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας· ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία τῶν Ἀθηνῶν δὲν ὁμοιάζει τὴν ὑψηλὴν ἀστυνομίαν τῆς Ἑπτανήσου, ἥτις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξορίζῃ καὶ βασανίζῃ.

§252ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν γνωρίζετε τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου.

§253Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, ὅτι ἡ ἀστυνομία ἐκεῖ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξορίζῃ καὶ νὰ φυλακίζῃ· λοιπὸν αὐτοὶ οἱ νόμοι ἐπιθυμεῖτε νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Ἀλλοίμονον κύριοι!

§254ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Προτείνω, ὅτι δυνάμει ἐκείνων τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ζητοῦν τὴν κατάργησιν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας τῆς Ἑπτανήσου, δυνάμει αὐτῶν τῶν ἰδίων λόγων νὰ καταργηθῇ συγχρόνως καὶ ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Δὲν πρέπει νὰ συνυπάρχῃ τὸ Σύνταγμα μετὰ τῆς κατασκοπίας· θέλω λάβει τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ αὐτὸ τὸ θέμα, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ὥρα καὶ καιρὸς, ἐπιφυλάσσομαι δι’ ἄλλοτε.

§255Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα μὴν ὑποθέσητε, ὅτι θέλομεν ν’ ἁρπάσωμεν ἕνα νόμον, ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ αὔριον, καὶ θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ Σύνταγμα.

§256ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, ἡ ὥρα εἶναι πολὺ προχωρημένη· αἱ δημοτικαὶ ἀστυνομίαι........

§257Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὲ γράψετε.

§258ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐμέ.

§259ΣΕΡΒΟΣ. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω σκοπὸν νὰ κάμω, ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ λάβω τὸν λόγον ὅταν ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος τούτου.

§260ΠΟΛΛΟΙ. Περὶ τῆς οὐσίας πρόκειται.

§261ΣΕΡΒΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ἄλλος πρῶτον.

§262ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐσκόπευον νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ καθυποβάλω τὰς ὀλίγας μου ταύτας παρατηρήσεις. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς οἰκονομικὸν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα τάξεως βεβαίως. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ γίνῃ μία ἐξοικονόμησις ἐκ 500,000 δραχμῶν καὶ τὴν ἐξοικονόμησιν αὐτὴν θὰ τὴν προσφέρῃ ἡ Ἑπτάνησος, ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τῆς ἐξοικονομήσεως τῶν 500,000 δραχμῶν, ἀλλὰ μᾶλλον θὰ εὐχαριστηθῶ, διότι εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν τὸ ταμεῖον τῆς Ἑπτανήσου, (ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερον ταμεῖον εἰς τὴν Ἑπτάνησον) νὰ συνεισφέρῃ 500,000 δραχμῶν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς τάξεως, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ἐσυνείθισεν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν· καὶ ἐγὼ πρὸ μικροῦ εἶχον τὴν αὐτὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Παδοβᾶς σᾶς ἐξέθεσεν, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας ἴσως ἤθελε γίνει αἰτία νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις ἐν Ἑπτανήσῳ. Εἶχον καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῆς ἀστυνομίας συνδέεται μὲ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλ’ ἀπὸ κάμποσον καιρὸν καὶ ἐγὼ εἶδον, ὅτι δὲν ἦτον ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον, καὶ ἀπέκτησα τὴν ἀντίστροφον ἰδέαν, ὅτι ἡ ἀστυνομία τῆς Ἑπτανήσου, ὅπως εἶναι ὠργανισμένη, ὡς διευθύνεται, ἀντὶ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, χρησιμεύει ὡς αἰτία ἐλλείψεως τῆς τάξεως, διασπείρει σκάνδαλα, καὶ αὐτὴ ἡ ἀστυνομία, κύριοι, ἂν ἠμπορῶ νὰ κάμω ἐξαίρεσιν τὴν στιγμὴν ταύτην, εἶναι ἰσχυρὸς λόγος ἵνα διαταραχθῇ ἡ τάξις εἰς τὴν Ἑπτάνησον, διότι ὑπάρχουσιν ὄργανά τινα, τὰ ὁποῖα διασπείρουσι σκάνδαλα.

§263ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἂς τοὺς ἀλλάξῃ ἡ Κυβέρνησις.

§264ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν φοβοῦμαι λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν καταργηθῇ ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία ἐν Ἑπτανήσῳ, διακινδυνεύει καθόλου ἡ τάξις. Ἕνας φίλος μου μὲ διηγήθη μίαν ὑποψίαν, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, βλέποντα ὅτι θὰ ἐκλείψῃ ἡ ἐξουσία αὐτῶν ἢ μᾶλλον ἡ τυραννία των, δὲν ἠξεύρω τί ἠμποροῦν νὰ μηχανευθῶσι· διὰ τοῦτο εἶπον, ἂς προσέχῃ πολὺ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἂς λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἡ ὑποψία αὕτη δὲν εἶναι ὅλως διόλου ἀβάσιμος, ἀλλὰ μὴ φοβεῖσθε, ὁ λαὸς τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ ἠξεύρει νὰ προλαμβάνῃ τὰ μηχανοῤῥαφήματα αὐτῶν, διότι ἐσυνείθισε νὰ μὴ τοὺς πιστεύῃ καὶ νὰ τοὺς θεωρῇ ὡς τοιούτους. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτὴν τὴν ὑποψίαν καὶ νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, διότι, ἂν προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακινδυνεύσῃ ἡ τάξις ἐν Ἑπτανήσῳ· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, τοῦ νὰ ἐξορίζῃ κλπ. ἡ ὑψηλὴ ἀστυνομία, αὐτὸ δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον. Ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων δὲν τοὺς τὸ ἐπιτρέπει, ἡ λεγομένη ὑψηλὴ ἀστυνομία εἶναι ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν ὁ ἁρμοστής.

§265ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν ἐφυλάκισε προχθὲς ἕνα ἄνθρωπον, ὅστις δὲν ἔδωκε τὴν λέμβον του;

§266ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, μὴ παραξενευθῆτε εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Παδοβᾶ· αὐτὴν τὴν ἰδέαν τὴν ἔχουν καὶ πολλοὶ ἄλλοι.

§267ΣΕΡΒΟΣ. Δημοτικὴ ἀστυνομία δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἐν Ἑπτανήσῳ πρὶν ἐπέλθῃ ἡ δημοτικὴ διοίκησις. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν ταύτην προβαίνομεν ἀντιθέτως· ἀντὶ νὰ κάμωμεν πρῶτον τὴν δημοτικὴν ἀφομοίωσιν, θέλομεν νὰ εἰσάξωμεν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὁδεύσῃ ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν.

§268ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν θὰ ᾖναι εἰσηγμένη ἡ δημοτικὴ διοίκησις.

§269ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν ἤθελεν εἶσθαι καταλληλότερον, ἐνῷ ἔχομεν δύω νομοσχέδια τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου, καὶ τὸ ἓν εἶναι περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας καὶ τὸ ἄλλο περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, δὲν ἤθελεν εἶσθαι καταλληλότερον νὰ προτάξωμεν τὸ περὶ δημοτικῆς διοικήσεως καὶ ἀκολούθως τὸ ἄλλο;

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως θὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτό.

§271ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἅμα τελειώσῃ τοῦτο, θὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ ἄλλο. Εἶναι ἀλληλένδετα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια.

§272ΣΕΡΒΟΣ. Εἶναι περιττὸν κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐγὼ νὰ φέρω ἐκτεταμένας παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ἐὰν εἴχομεν κατάλληλον καιρόν.....

§273ΠΟΛΛΟΙ. Ὁ καιρὸς εἶναι κατάλληλος.

§274ΣΕΡΒΟΣ. Ἤθελα σᾶς ὑποβάλει τὰς παρατηρήσεις μου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Βλέπω τὴν διάθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς νὰ παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον.

§275ΤΙΝΕΣ. Τῆς παμψηφίας ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε.

§276ΣΕΡΒΟΣ. Ὄχι τῆς παμψηφίας, δὲν τὸ πιστεύω ποτέ. Αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον εἶναι ζωτικόν, θὰ φέρῃ θλιβερὰς συνεπείας καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξωμεν πολύ. Καὶ ἐν τούτοις βλέπω τὴ διάθεσιν τῆς πλειοψηφίας νὰ παραδεχθῇ τὸ σύστημα αὐτό· διὰ τοῦτο σᾶς ὑποβάλλω μίαν μόνην παρατήρησιν. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν τῆς Ἑπτανήσου, χωροφύλακες, κλητῆρες καὶ μοίραρχοι· ἐξ αὐτῶν ἄλλοι μὲν ἔχουν σύνταξιν, ἄλλοι δὲ δὲν ἔχουν. Αὐτοὶ δὲ εἶναι, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ἀριθμὸν 181. Ἐξ αὐτῶν τινὲς δὲν ἔχουν συντάξεις· περὶ αὐτῶν κάμνω πρότασιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια νὰ ἔχωσι δικαίωμα μικρᾶς συντάξεως μεχρισοῦ λάβωσιν ὑπηρεσίαν.

§277ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐὰν ᾖναί τις ὅστις δυσαρεστεῖται ὅτι χάνει τὴν Ἀστυνομίαν, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραχωρήσῃ τὴν αὔριον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὴν μοιρολογήσῃ. Ἐὰν ἀπόψε θὰ τὴν ἐνταφιάσωμεν, πρέπει νὰ ἐνταφιάσωμεν καὶ τὴν διοικητικὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς· καὶ ἐκεῖνοι ὅπου δὲν τὴν θέλουν νὰ τὴν ἀναθεματίσουν, ἐκεῖνοι δὲ ὅπου τὴν θέλουν νὰ τὴν μοιρολογήσουν.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον. (Ἀνεγνώσθη ἐκ νέου καὶ ἐγένετο δεκτὸν, ὡς ἔχει, δι’ ἀναστάσεως). Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σέρβου, ἔχουσαν οὕτως· «Οἱ ἀπολυόμενοι τῆς ὑπηρεσίας συνεπείᾳ τοῦ παρόντος νόμου καὶ μὴ ἀποκτήσαντες δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ἀπολαύουσι τὸ τριτημόριον τοῦ μισθοῦ των μέχρις ὅτου διορισθῶσιν εἰς ὑπηρεσίαν». Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Ὡς πρὸς τὸ σύνολον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§279ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον καὶ διὰ γʹ.

φορὰν, ἔχον οὕτω·

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ,

Περὶ Ἀστυνομικῆς ἀφομοιώσεως ἐν Ἑπτανήσῳ. «Ἄρθρον 1. Ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐκτελεστικὴ ἀστυνομία καταργεῖται καὶ παύει τῆς ὑπηρεσίας ἅπαν ἐν γένει τὸ προσωπικὸν αὐτῆς, διατηρουμένων τῶν τυχὸν κεκτημένων δικαιωμάτων συντάξεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων. Ἄρθρον 2. Ἡ περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας νομοθεσία ἰσχύει καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἀντικείμενον 9ον «Περὶ δημοτικῆς ἀφομοιώσεως ἐν Ἑπτανήσῳ.» (Ἀναγινώσκεται). Ἄρθρον 1. Ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ ὑφισταμένη δημοτικὴ διαίρεσις κατὰ νήσους καὶ περιοχὰς καὶ ἡ σχετικὴ νομοθεσία καταργοῦνται καὶ ἐφαρμόζεται ἡ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους ἰσχύουσα δημοτικὴ νομοθεσία. Ἄρθρον 2. Κατὰ τὰς πρώτας δημοτικὰς ἐκλογὰς τὰ μὲν καθήκοντα τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ἐκτελεῖ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου τῆς οἰκείας νήσου, τὰ δὲ τοῦ δημάρχου ὁ εἰρηνοδίκης εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ἀνήκει ὁ δῆμος, τὰ δὲ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια τῶν νήσων. Ἄρθρον 3. Διὰ Β. Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς μεταγραφῆς τῶν ἐν τοῖς ὁριστικοῖς βουλευτικοῖς καταλόγοις ἑκάστης νήσου ἐγγεγραμμένων ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον. Ἄρθρον 4. Τὰ περὶ τῆς κατὰ δήμους διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας τῶν νήσων κανονισθήσονται δι’ εἰδικοῦ νόμου. Ἄρθρον 5. Τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ περιοχικὰ συμβούλια διατηροῦνται μέχρι τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐγκαταστάσεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ 1, ἄρθρου;

§281ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. 2. (Ἀνεγνώσθη).

§283ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον περιλαμβάνῃ πολλοὺς δήμους, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του εἰς ὅλους τοὺς δήμους;

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ 2. ἄρθρον;

§285ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. 3. (Ἀνεγνώσθη.) Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§287ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. 4. (Ἀνεγνώσθη.) Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§289ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. 5 (Ἀνεγνώσθη). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§291ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὸ σύνολον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§293ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον, ἔχον ὡς ἀνωτέρω. Λύεται ἡ συνεδρίασις, Ὥρα 5 καὶ 40/60.